SKS Staropolskie Księgi Sądowe

Księga grodzka owrucka 1678 (spis aktów i indeksy) · część 1 z 1

Akty 1–59

Wpisy od 23 V 1678 do 16 XI 1678

Akt nr 1

Przysięga przez pana Andrzeja Redzica wykonana na urzędzie podstarostwa owruckiego.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data23 V 1678
Karty / skanyark. 1a
Wydanie 2013s. 31

Streszczenie

Andrzej Redzic składa uroczystą przysięgę urzędową przed podstarostim Remianem Surynem, zobowiązując się do sprawiedliwego prowadzenia spraw i przyjmowania protestacji w Sądzie Grodzkim w Owruczu.

Objaśnienia

Akt dotyczy ceremonii oficjalnego objęcia urzędu (złożenia przysięgi urzędowej – iorament) przez zastępcę podstarostiego (Andrzeja Redzica). Dokument łączy styl kancelaryjny ruski (w nagłówku) z polszczyzną prawniczą w treści samej przysięgi (rota).

Akt nr 2

Relacja woźnego o doręczeniu pozvów państwu Pruszyńskim od państwa Korytków.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data23 V 1678
Karty / skanyark. 1a-2
Wydanie 2013s. 32-33

Streszczenie

Woźny sądowy rejestruje w grodzie owruckim fakt doręczenia pozwu o zbrojny najazd i szkody majątkowe szlachcicom Pruszyńskim w imieniu państwa Korytków.

Objaśnienia

Akt ten obrazuje procedurę doręczania wezwań sądowych (pozwów) z sądów wyższej instancji (Trybunału Koronnego w Lublinie) za pośrednictwem woźnych generalnych na prowincji.

Akt nr 3

Relacja woźnego z egzekucji i wprowadzenia w posiadanie dóbr Olewsk na rzecz małżonków Surynów.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data23 V 1678
Karty / skanyark. 2
Wydanie 2013s. 33-35

Streszczenie

Woźny sądowy relacjonuje skuteczne przejęcie zrujnowanego Olewska przez podstarostiego Suryna w ramach egzekucji zaległych wyroków przeciwko Niemiryczom.

Objaśnienia

Akt opisuje formalną procedurę zajęcia majątku dłużnika (tzw. intromisja po wyroku i banicji), który uciekł w granice Państwa Moskiewskiego.

Akt nr 4

Posesja Mikołaja Wyszpolskiego w dobrach Litków (Letków) i Lipowa.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data23 V 1678
Karty / skanyark. 2-3
Wydanie 2013s. 36-37

Streszczenie

Woźny urzędowo wprowadza Mikołaja Wyszpolskiego w posiadanie wsi Litków i Lipowa na podstawie legalnego zapisu zastawnego.

Objaśnienia

Akt dotyczy zabezpieczenia pożyczek lub transakcji rodzinnych poprzez oddanie majątku ziemskiego w zastaw połączony z intromisją.

Akt nr 5

Manifestacja Pawła Chodakowskiego o zagładzie rodzinnego archiwum i śmierci ojca podczas wojen kozackich.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data23 V 1678
Karty / skanyark. 3-4
Wydanie 2013s. 37-38

Streszczenie

Paweł Chodakowski zgłasza w grodzie owruckim informację o spaleniu rodzinnego domu w Chodakach, śmierci ojca i utracie całego archiwum dokumentów w czasie wojen kozackich.

Objaśnienia

Instytucja protestacji/manifestacji pozwalała szlachcie oficjalnie w sądzie zarejestrować straty wojenne i zniszczenie dokumentów własnościowych, co zabezpieczało ich prawa na przyszłość (np. w sporach o ziemię).

Akt nr 6

Relacja woźnego z próby egzekucji w wsi Borowa w sprawie Wacława Suryna.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data24 V 1678
Karty / skanyark. 4v–5
Wydanie 2013s. 39-40

Streszczenie

Próba wyegzekwowania banicji w dobrach Tyszkiewiczów we wsi Borowa została wstrzymana z powodu sprzeciwu administracji lokalnej powołującej się na przynależność do województwa wołyńskiego i list żelazny.

Objaśnienia

Akt ukazuje problem sporów jurysdykcyjnych i kompetencyjnych między sąstawiwszymi się województwami (kijowskim a wołyńskim) oraz wykorzystanie królewskich glejtów ochronnych przez dłużników.

Akt nr 7

Oblata działu wieczystego dóbr między braćmi Andrzejem i Olizarem Syngurami.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data24 V 1678
Karty / skanyark. 5
Wydanie 2013s. 41

Streszczenie

Jan Trypolski rejestruje w sądzie historyczny dokument podziału majątku rodowego Syngurów z 1616 roku w celu zabezpieczenia praw własności na Polesiu.

Objaśnienia

Zabieg oblary (wpisywania starych dokumentów do nowych ksiąg sądowych) był powszechną metodą odnawiania i zabezpieczania dawnych tytułów własności przez szlachtę.

Akt nr 8

Oblata dokumentu królewskiego na urząd woźnego generalnego dla Jana Dedowicza.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data24 V 1678
Karty / skanyark. 5v
Wydanie 2013s. 44

Streszczenie

Jan Dedowicz rejestruje w sądzie owruckim królewski list nominacyjny na urząd woźnego generalnego.

Objaśnienia

Nominacje na wyższe urzędy woźnych generalnych były zatwierdzane bezpośrednio przez króla i kanclerza wielkiego koronnego (Jana Leszczyńskiego), a następnie wpisywane do lokalnych ksiąg grodzkich.

Akt nr 9

Protestacja urzędników owruckich przeciwko Jackowi Kupriiance.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data24 V 1678
Karty / skanyark. 5v–6
Wydanie 2013s. 45-46

Streszczenie

Władze zamkowe w Owruczu wnoszą skargę na dzierżawcę Kupriianenkę za groźby, awantury i zakłócanie porządku publicznego.

Objaśnienia

Konflikty między lokalnymi dzierżawcami dochodów a zamkowymi urzędnikami były powszechne na pograniczu, gdzie echa dawnych buntów kozackich wciąż dawały o sobie znać.

Akt nr 10

Posesja (intromisja) na rzecz Golańskich w dobrach Świderskich (Stołpnia, Kidibora, Korczówka).

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data24 V 1678
Karty / skanyark. 6
Wydanie 2013s. 46-47

Streszczenie

Woźny urzędowo wprowadza Golańskich w posiadanie majątku Świderskich z powodu niezapłaconego długu.

Objaśnienia

Zajęcie i przekazanie majątku ziemskiego dłużnika wierzycielom na podstawie wyroków sądowych i banicji.

Akt nr 11

Posesja (intromisja) na rzecz małżonków Surynów w dobrach Obychody.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data24 V 1678
Karty / skanyark. 6v–7
Wydanie 2013s. 48-49

Streszczenie

Woźny urzędowo oddaje wieś Obychody we władanie małżonkom Surynom na mocy wyroku Trybunału Koronnego przeciwko jezuitom.

Objaśnienia

Egzekucja wyroków sądowych przeciwko potężnym instytucjom kościelnym (zakonom) i odzyskiwanie zagarniętych dóbr szlacheckich.

Akt nr 12

Protestacja Riemiana Suryna jako opiekuna dzieci zmarłego Jana Steckiego przeciwko Wacławowi Steckiemu.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data2 VI 1678
Karty / skanyark. 7–7v
Wydanie 2013s. 50-51

Streszczenie

Riemian Suryn protestuje w sądzie przeciwko bezprawnemu przejęciu spadku po Janie Steckim przez jego brata Wacława Steckiego i wyrzuceniu urzędników z majątku.

Objaśnienia

Spory rodzinne i opiekuńcze na tle zagarnięcia majątku po zmarłym szlachcicu z pominięciem małoletnich dzieci.

Akt nr 13

Manifestacja Riemiana Suryna przeciwko testamentowi Józefa Karola Niemirycza.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data2 VI 1678
Karty / skanyark. 7v
Wydanie 2013s. 52

Streszczenie

Suryn oficjalnie protestuje w sądzie przeciwko testamentowi Niemirycza w imieniu wierzycieli.

Objaśnienia

Zabezpieczenie praw wierzycielskich wobec zadłużonych dóbr magnackich (rodziny Niemiryczów).

Akt nr 14

Oblata skryptu (ugody) między Trypolskimi a Mikołajem Wyszpolskim.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data2 VI 1678
Karty / skanyark. 7v–8
Wydanie 2013s. 52-53

Streszczenie

Spadkobiercy dłużnika zawierają ugodę z wierzycielem i przekazują mu część majątku ziemskiego w Rakowszczyźnie.

Objaśnienia

Zatwierdzona w sądzie ugoda pozasądowa rozwiązująca spór o długi majątkowe.

Akt nr 15

Protestacja przeora karmelitów w Olewsku ks. Kazimierza Terleckiego przeciwko Franciszkowi Potockiemu.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data2 VI 1678
Karty / skanyark. 8
Wydanie 2013s. 54-55

Streszczenie

Przeor karmelitów protestuje w sądzie przeciwko zbrojnemu najazdowi ludzi Franciszka Potockiego na klasztor w Olewsku i porwaniu poddanych klasztornych.

Objaśnienia

Zbrojne najazdy szlachty na majątki kościelne i porywanie poddanych na ziemiach ukrainnych w XVII wieku.

Akt nr 16

Oblata zapisu wieczystej darowizny od Iwana Chodakowskiego dla Stefana Klimczyckiego.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data2 VI 1678
Karty / skanyark. 8v–9
Wydanie 2013s. 55-57

Streszczenie

Jan Konarski rejestruje w owruckim sądzie wiekowy zapis darowizny gruntu w Zaleszczyźnie na rzecz Stefana Klimczyckiego.

Objaśnienia

Rejestracja dawnych transakcji majątkowych (darowizn ziemi) w celu ugruntowania praw własności.

Akt nr 17

Intromisja na rzecz Wenturego Hańskiego w dobrach Jackiewicze, Malce, Rudnie i Kostiuszki.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data2 VI 1678
Karty / skanyark. 8v–9
Wydanie 2013s. 57-59

Streszczenie

Woźny urzędowo oddaje w posiadanie Wenturemu Hańskiemu wsie Jackiewicze, Malce, Rudnie i Kostiuszki na mocy testamentów rodzinnych.

Objaśnienia

Przekazywanie majątków ziemskich w ramach skomplikowanych testamentów rodowych połączone z formalną intromisją woźnego.

Akt nr 18

Oblata ekstraktu posesji z ksiąg grodzkich kijowskich w sprawie Iwana Chodakowskiego i Stefana Klimczyckiego.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data2 VI 1678
Karty / skanyark. 9
Wydanie 2013s. 59-60

Streszczenie

Rejestracja dawnej intromisji z 1646 roku dotyczącej gruntów Chodakowskich w celu wzmocnienia obecnych dowodów własności.

Objaśnienia

Oblata dawnych wypisów sądowych z archiwów w Kijowie w celu potwierdzenia starych praw majątkowych.

Akt nr 19

Oblata testamentu Seweryna Potockiego.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data2 VI 1678
Karty / skanyark. 9v–10
Wydanie 2013s. 61-62

Streszczenie

Franciszek Potocki rejestruje testament swego ojca Seweryna Potockiego obejmujący zapisy majątkowe i fundacje klasztorne.

Objaśnienia

Obszerny testament magnacki rejestrowany w sądzie grodzkim w celu prawnego zabezpieczenia wykonania woli zmarłego i ochrony majątku spadkobierców.

Akt nr 20

Relacja woźnego z egzekucji w wsi Rakowszczyzna w sprawie Białobrzeskich.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data2 VI 1678
Karty / skanyark. 10–10v
Wydanie 2013s. 68-69

Streszczenie

Próba egzekucji wyroków o najazd na Rakowszczyznę została przez sąd grodzki odesłana do Trybunału Lubelskiego ze względu na zawiłość prawną sporu.

Objaśnienia

Zabiegi egzekucyjne bywały wstrzymywane przez urzędników sądowych i odsyłane do wyższej instancji, jeśli strony podnosiły skomplikowane zarzuty prawne.

Akt nr 21

Relacja woźnego z egzekucji i intromisji pisarza owruckiego Stefana Wyszpolskiego w Rakowszczyźnie.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data4 VI 1678
Karty / skanyark. 10v–11
Wydanie 2013s. 69-70

Streszczenie

Woźny relacjonuje udane zajęcie i oddanie we władanie Stefanowi Wyszpolskiemu majątku w Rakowszczyźnie z powodu długów Trypolskich.

Objaśnienia

Skuteczne przeprowadzenie intromisji komorniczej w majątku dłużników na rzecz wierzyciela (pisarza grodzkiego).

Akt nr 22

Relacja woźnego z próby egzekucji w Łuhinach w sprawie spadkobierców Czernikowej.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data6 VI 1678
Karty / skanyark. 11v
Wydanie 2013s. 70-71

Streszczenie

Próba przeprowadzenia egzekucji w Łuhinach została udaremniona przez uzbrojonych ludzi działających w imieniu sędziny włodzimierskiej.

Objaśnienia

Kolejny przykład zbrojnego oporu stawianego egzekutorom sądowym przez szlachtę kwestionującą tytuły własności.

Akt nr 23

Uznanie (reformatio) zapisu posagowego i wiana przez Franciszka Potockiego na rzecz żony Konstancji z Pogirskich.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data7 VI 1678
Karty / skanyark. 11v–12
Wydanie 2013s. 72-73

Streszczenie

Franciszek Potocki rejestruje i formalnie potwierdza w owruckim sądzie zapis wiana i posagu na rzecz swojej żony Konstancji z Pogirskich.

Objaśnienia

Zabiegi prawne mające na celu korektę, uzupełnienie lub potwierdzenie wcześniejszych intercyz i zapisów posagowych (reformatio dotyczyła uregulowania spraw majątkowych żony).

Akt nr 24

Pokwitowanie (zapis kwitowy) Stefana Wyszpolskiego dla Bowsunowskich.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data7 VI 1679
Karty / skanyark. 12
Wydanie 2013s. 74

Streszczenie

Pisarz owrucki Stefan Wyszpolski oficjalnie umarza w sądzie wszelkie roszczenia i banicje przeciwko Bowsunowskim po załatwieniu sprawy zniszczonego młyna.

Objaśnienia

Ugoda polubowna i zwolnienie z kar sądowych (banicji) po uregulowaniu odszkodowania za zniszczony młyn.

Akt nr 25

Relacja woźnego z próby egzekucji w Łuhinach w sprawie Jana Zburkowskiego przeciwko Kowalowskim.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data4 VI 1678
Karty / skanyark. 12–12v
Wydanie 2013s. 74-75

Streszczenie

Próba egzekucji długu na rzecz Jana Zburkowskiego w Łuhinach została udaremniona przez uzbrojonych ludzi Kowalowskiego, co woźny zarejestrował w aktach.

Objaśnienia

Egzekucje wyroków finansowych przeciwko wojskowym i rotmistrzom napotykały opór zbrojny wspierany przez lokalne środowisko szlacheckie.

Akt nr 26

Relacja woźnego z próby egzekucji w Warewiczach w sprawie Stefana Krynickiego.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data27 V 1678
Karty / skanyark. 12v–13
Wydanie 2013s. 76-77

Streszczenie

Próba przeprowadzenia egzekucji w Warewiczach na rzecz Stefana Krynickiego została zablokowana przez obecną posesorkę Teofilę Tyszkiewiczową.

Objaśnienia

Oporność nowych posiadaczy majątku wobec wyroków sądowych nakazujących eksmisję i zwrot dóbr.

Akt nr 27

Relacja woźnego z próby egzekucji w Zarudziu, Czernihowiczach i Łuhinach na wniosek podkomorzego kijowskiego Marcina Czaplica.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data8 VI 1678
Karty / skanyark. 13–13v
Wydanie 2013s. 77-79

Streszczenie

Próba egzekucji wyroków infamii na wniosek podkomorzego Czaplica w Zarudziu i Łuhinach spotkała się ze zbrojnym oporem poddanych i sług.

Objaśnienia

Zbrojny opór stawiany egzekutorom sądowym przez wójtów i poddanych szlacheckich chroniących majątki swoich panów.

Akt nr 28

Relacja woźnego z reindukcji (wprowadzenia w posiadanie) Riemiana Suryna w dobra Chabne.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data8 VI 1678
Karty / skanyark. 13v–14
Wydanie 2013s. 79-80

Streszczenie

Woźny urzędowo wprowadza podstarostiego Riemiana Suryna w posiadanie miasteczka Chabne z powodu długu Charlińskiego.

Objaśnienia

Sukcesywne przejmowanie dóbr dłużnika przez wierzyciela na podstawie prawomocnych wyroków i reindukcji sądu grodzkiego.

Akt nr 29

Oblata intercyzy (umowy przedmałżeńskiej) między Franciszkiem Potockim a Leonem Janem Pogirskim.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data10 VI 1678
Karty / skanyark. 14
Wydanie 2013s. 81-82

Streszczenie

Rejestracja intercyzy przedmałżeńskiej Franciszka Potockiego i Konstancji Pogirskiej w owruckich księgach grodzkich.

Objaśnienia

Zatwierdzanie umów majątkowych i przedmałżeńskich (intercyz) magnaterii w księgach sądowych.

Akt nr 30

Oblata zapisu zastawnego od marszałka Rzeczyckiego Leona Jana Pogirskiego dla Franciszka Potockiego.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data10 VI 1678
Karty / skanyark. 14v–15
Wydanie 2013s. 83-85

Streszczenie

Rejestracja zapisu zastawnego dóbr Malewicze i Kotczyszcza przez marszałka Pogirskiego na rzecz zięcia Franciszka Potockiego.

Objaśnienia

Zabezpieczenie posagu i pożyczek poprzez oddanie majątku w zastaw z prawem wykupu.

Akt nr 31

Protestacja Samuela Waliszczewicza (sługi sędziego mścisławskiego Stefana Woronieckiego Markiewicza) przeciwko Milkiewiczom.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data4 VII 1678
Karty / skanyark. 15
Wydanie 2013s. 86-88

Streszczenie

Sługa sędziego Woronieckiego protestuje przeciwko zbrojnemu najazdowi Milkiewiczów na dwór w Zerewie i terrorowi wobec poddanych.

Objaśnienia

Krwawe konflikty o majątki ziemskie i represje wobec poddanych szukających sprawiedliwości u prawowitego pana.

Akt nr 32

Protestacja w imieniu administracji dóbr kamienieckich przeciwko Franciszkowi Potockiemu o zabójstwo wójta Artema Zdroka.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data8 VII 1678
Karty / skanyark. 15v
Wydanie 2013s. 89-91

Streszczenie

Administracja włości kamienieckiej protestuje w sądzie owruckim przeciwko zabójstwu wójta Artema Zdroka przez ludzi Franciszka Potockiego i przedstawia wyniki oględzin zwłok.

Objaśnienia

Drastyczne zabójstwo popełnione przez poddanych magnata na urzędniku innej włości jako kulminacja sąsiedzkich wojenek.

Akt nr 33

Protestacja Bowsunowskich w sprawie zbrojnego najazdu i pobicia braci Bowsunowskich.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data9 IX 1678
Karty / skanyark. 16
Wydanie 2013s. 92-94

Streszczenie

Bowsunowscy protestują w sądzie przeciwko usiłowaniu zabójstwa i zbrojnemu napadowi krewnych na tle sporów o barcie.

Objaśnienia

Krwawe konflikty między krewnymi wewnątrz drobnej szlachty o lasy bartne na Polesiu.

Akt nr 34

Protestacja w imieniu Riemiana Suryna przeciwko państwu Brzeskim o zbrojne naruszenie intromisji w Chabnym.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data9 IX 1678
Karty / skanyark. 16v
Wydanie 2013s. 94-95

Streszczenie

Suryn protestuje w sądzie przeciwko zbrojnemu najazdowi Brzeskich na Chabne i zniszczeniu intromisji.

Objaśnienia

Zbrojne kontrnajazdy szlacheckie w celu odbicia majątków przejętych przez komorników za długi.

Akt nr 35

Relacja woźnego z doręczenia listów zaręcznych bojary i mieszczanom owruckim w sprawie pisarza Wyszpolskiego.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data18 IX 1678
Karty / skanyark. 16v–17
Wydanie 2013s. 96

Streszczenie

Woźny doręcza listy zaręczne bojarom ze wsi Uszczap i mieszczaniom owruckim, zakazując im wstępu na sporne ostrowy pod groźbą sankcji.

Objaśnienia

Profilaktyczne środki prawne (ostrzeżenia i zakazy w formie listów zaręcznych) stosowane przez sąd w celu ochrony spornych majątków przed najazdami.

Akt nr 36

Protestacja małżonków Surynów przeciwko Piotrowi Terleckiemu o zbrojny najazd na Olewsk.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data1 X 1678
Karty / skanyark. 17–17v
Wydanie 2013s. 97-98

Streszczenie

Surynowie protestują w sądzie przeciwko zbrojnemu najazdowi Piotra Terleckiego na Olewsk i zniszczeniu legalnej intromisji.

Objaśnienia

Zbrojne kontrnajazdy na odzyskane majątki ziemskie.

Akt nr 37

Relacja woźnego z doręczenia pozwu Piotrowi Terleckiemu w sprawie najazdu na Olewsk.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data14 X 1678
Karty / skanyark. 17v–18
Wydanie 2013s. 98-99

Streszczenie

Woźny dostarcza pozv Trybunału Koronnego przeciwko Piotrowi Terleckiemu w związku z najazdem na Olewsk.

Objaśnienia

Przeniesienie sporu z poziomu lokalnego (grodzkiego) na poziom Sądu Głównego Trybunału Koronnego poprzez formalne doręczenie pozwu.

Akt nr 38

Relacja woźnego z doręczenia pozwu państwu Brzeskim w sprawie Chabnego.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data21 X 1678
Karty / skanyark. 18
Wydanie 2013s. 99-100

Streszczenie

Woźny doręcza pozew państwu Brzeskim za zbrojne odebranie miasteczka Chabne podstarostiemu Surynowi.

Objaśnienia

Kolejny etap procesu sądowego w Trybunale Lubelskim przeciwko osobom, które naruszyły legalną egzekucję komorniczą.

Akt nr 39

Protestacja Mikołaja Wyszpolskiego w imieniu ojca Stefana przeciwko łowczemu kijowskiemu Stanisławowi Kowalowskiemu o najazd i rabunek.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data29 X 1678
Karty / skanyark. 18v–19
Wydanie 2013s. 100-101

Streszczenie

Wyszpolscy protestują w sądzie przeciwko najazdom łowczego Kowalowskiego na ich grunty i kradzieży zboża oraz miodu.

Objaśnienia

Zabory płodów rolnych i niszczenie mienia w ramach konfliktów granicznych między szlachtą.

Akt nr 40

Relacja woźnego z intromisji dóbr na rzecz Kolegium Jezuitów w Ksawerowie.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data10 X 1678
Karty / skanyark. 19–19v
Wydanie 2013s. 101-103

Streszczenie

Woźny relacjonuje przebieg intromisji dóbr na rzecz jezuitów ksawerowskich, z których część zakończyła się sukcesem, a część napotkała opór (w Klines i Zerewie).

Objaśnienia

Egzekucje wyroków na rzecz zakonów (jezuitów) natrafiały na opór miejscowej szlachty posiadającej własne roszczenia majątkowe.

Akt nr 41

Posesja (intromisja) na rzecz Fedora Lewkowskiego w dobrach Lewkowicze.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data29 X 1678

Streszczenie

Woźny urzędowo wprowadza Fedora Lewkowskiego w posiadanie zastawionych części wsi Lewkowicze.

Objaśnienia

Zastaw części majątku szlacheckiego połączony z przekazaniem władzy nad poddanymi.

Akt nr 42

Protestacja Fedora Lewkowskiego przeciwko panom Jelcom o zniszczenie Zubowszczyzny.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data7 XI 1678

Streszczenie

Fedor Lewkowski protestuje przeciwko zniszczeniom i zagarnięciu ostrowa Wołosowskiego w Zubowszczyźnie przez ludzi rodów Jelców.

Objaśnienia

Zajmowanie opuszczonych podczas wojen majętności sąsiadów i niszczenie lasów bartnych.

Akt nr 43

Protestacja Fedora Lewkowskiego przeciwko Chodakowskim o zbrojny najazd na Zubowszczyznę i pobicie syna Wasila.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data7 XI 1678

Streszczenie

Fedor Lewkowski protestuje w sądzie przeciwko brutalnemu napadowi Chodakowskich na jego dom w Zubowszczyźnie i pobiciu syna.

Objaśnienia

Zbrojne napady grup szlacheckich w celach odwetowych lub rabunkowych.

Akt nr 44

Posesja (intromisja) na rzecz Piotra i Michała Lewkowskich w Lewkowiczach.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data12 XI 1678

Streszczenie

Woźny wprowadza Piotra i Michała Lewkowskich w posiadanie ich części majątkowych w Lewkowiczach.

Objaśnienia

Urzędowe wprowadzenie w posiadanie nabytych części majątku ziemskiego przez woźnego.

Akt nr 45

Uznanie zapisu sprzedaży przez braci Heiewskich na rzecz Michała Lewkowskiego.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data14 XI 1678

Streszczenie

Bracia Heiewscy potwierdzają w sądzie dawną sprzedaż gruntu w Lewkowiczach na rzecz Michała Lewkowskiego.

Objaśnienia

Zeznanie i uznanie transakcji sprzedaży ziemi w obecności urzędników grodzkich.

Akt nr 46

Uznanie i oblata zapisu zastawnego Franciszka Potockiego na rzecz Fedora Lewkowskiego.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Franciszek Potocki urzędowo potwierdza zapis zastawny na sumę 500 zł na rzecz Fedora Lewkowskiego.

Objaśnienia

Zatwierdzenie w sądzie grodzkim umowy zastawu dóbr przez właściciela (Potockiego).

Akt nr 47

Protestacja Mikołaja Wyszpolskiego w imieniu ojca Stefana przeciwko Heliaszowi Łąckiemu o najazd na ostrowy bartne.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Wyszpolscy protestują przeciwko ciągłym najazdom i rabunkom w lasach bartnych Ostapów i Radohoszczy przez poddanych Heliasza Łąckiego.

Objaśnienia

Bezprawne niszczenie lasów bartnych i korzystanie ze spornych gruntów przez sąsiadów pomimo banicji.

Akt nr 48

Manifestacja w imieniu Stefana Wyszpolskiego przeciwko kozakom Chanienka o rabunek we wsi Litków.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Sługa Wyszpolskiego rejestruje w sądzie rabunek dokonany przez kozaków wojsk Chanienka we wsi Litków i przeprowadza dowód przysięgi świadków.

Objaśnienia

Straty materialne ponoszone przez szlachtę w wyniku przemieszczania się wojsk zaporoskich przez Polesie.

Akt nr 49

Posesja (intromisja) w dobrach Sidorowicze i Swiridówka na rzecz pani Kniehininskiej.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data8 XI 1678

Streszczenie

Woźny wprowadza w posiadanie wsi Sidorowicze i Swiridówka panią Kniehininską na podstawie starych zapisów dłużnych Trypolskich.

Objaśnienia

Przejmowanie dóbr dłużnika przez spadkobierców wierzyciela w drodze legalnej intromisji.

Akt nr 50

Posesja (intromisja) w wsi Krasna Włoka na rzecz pani Kniehininskiej.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Woźny wprowadza w posiadanie wsi Krasna Włoka Martę Kniehininską na podstawie prawa zastawu i odszkodowania.

Objaśnienia

Zajmowanie majątku dłużnika tytułem zastawu i odszkodowania za utracone mienie ruchome.

Akt nr 51

Oblata zapisu zastawnego Mikołaja Suryna na rzecz Riemiana Suryna we Wystupowiczach.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Rejestracja zapisu zastawnego Mikołaja Suryna na rzecz brata Riemiana Suryna dotyczącego części wsi Wystupowicze.

Objaśnienia

Transakcje zastawne między braćmi z rodu Surynów rejestrowane w sądach grodzkich.

Akt nr 52

Oblata zapisu zastawnego Konstantego Suryna na rzecz Riemiana Suryna we Wystupowiczach.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Rejestracja zapisu zastawnego Konstantego Suryna na rzecz brata Riemiana Suryna obejmująca część Wystupowicz.

Objaśnienia

Zastawianie ułamkowych części majątku między współwłaścicielami.

Akt nr 53

Oblata ekstraktu z ksiąg włodzimierskich w sprawie intromisji Riemiana Suryna w części Wystupowicz.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Rejestracja wpisu o intromisji Riemiana Suryna w zastawne części wsi Wystupowicze na podstawie akt z Włodzimierza.

Objaśnienia

Zatwierdzanie i rejestrowanie wykonanych intromisji w innych sądach w owruckich księgach grodzkich.

Akt nr 54

Oblata karty rozgraniczenia (rozebrania) poddanych w Wystupowiczach między braćmi Surynami.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Rejestracja karty podziału poddanych we wsi Wystupowicze między braćmi Surynami.

Objaśnienia

Zatwierdzanie umów o podział poddanych między współwłaścicielami tego samego majątku (braciami).

Akt nr 55

Oblata ekstraktu aprobaty zapisu zastawnego od Marianny Czerwinskiej (żony Konstantego Suryna) na rzecz Riemiana Suryna.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Rejestracja aprobaty Marianny Czerwinskiej do zapisu zastawnego na rzecz Riemiana Suryna.

Objaśnienia

Zatwierdzanie przez żony transakcji zastawnych obciążających majątki rodowe i posagowe.

Akt nr 56

Oblata kopii testamentu Anastazji z Lenkiewiczów Pogirskiej (marszałkowej rzeczyckiej).

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Rejestracja kopii testamentu Anastazji Pogirskiej zawierającego zapisy na rzecz jezuitów w Jurewiczach i spadkobierców.

Objaśnienia

Zatwierdzanie testamentów szlacheckich w sądach grodzkich i fundacje na rzecz kościołów/zakonów.

Akt nr 57

Oblata testamentu Jerzego Pełczyckiego.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Rejestracja testamentu Jerzego Pełczyckiego w sądzie grodzkim przez rektora jezuitów Marcina Tyrawskiego.

Objaśnienia

Zapisy testamentowe na rzecz instytucji kościelnych i zabezpieczenie rodziny.

Akt nr 58

Oblata listu Elżbiety Hruszyny do ks. Marcina Tyrawskiego.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Rejestracja listu Elżbiety Hruszyny do rektora jezuitów w sprawach polubownego załatwienia sporu majątkowego.

Objaśnienia

Ugody i korespondencja urzędowa dołączana do akt sądowych.

Akt nr 59

Oblata ekstraktu z ksiąg włodzimierskich w sprawie intromisji Riemiana Suryna w Grodzisk / Hrozince.

Sygnatura15-1-1 (CDIAK Ukrainy, f. 15, op. 1, spr. 1)
Data16 XI 1678

Streszczenie

Rejestracja wpisu o intromisji Riemiana Suryna w dobra Hrozince na podstawie wypisu z ksiąg włodzimierskich.

Objaśnienia

Zatwierdzanie dawnych intromisji z sądu we Włodzimierzu w księgach owruckich.

Podcast do tej części

Uwaga: Księga grodzka owrucka z 1678 r. (CDIAK, f. 15, op. 1, spr. 1). Podcast i streszczenia opracowano na podstawie wydania O. Ju. Makarowej (Żytomierz 2013); pełny tekst aktów – w tym wydaniu. Nota o źródle.

UWAGA: TEN PODCAST WYGENEROWAŁA SZTUCZNA INTELIGENCJA. JEJ INTERPRETACJE NIE SĄ OPINIĄ HISTORYKA I ZAWIERAJĄ BŁĘDY — ZWŁASZCZA WNIOSKI I OCENY TŁA HISTORYCZNEGO. Służy tylko do przybliżenia treści dokumentu. Rozstrzygające są teksty transkrypcji i skany; pytania kieruj do ludzi znających epokę.

Odcinek 1

Krew i biurokracja na XVII-wiecznych Kresach

Pobierz plik MP3