Akty 841–861

Transkrypcja

k. 722 [rkp. 732] (skan 0728, strona prawa – dolne 2/5)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego Piątego

2Miesiąca Septembra trzynastego Dnia –

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żyt[omierzu] przedemną

4Janem Walewskim Lewkowskim Namiestnikiem Podwoiewodztwa Grodzkiego

5Generała Woiewodztwa Kijowskiego i Xięgami niniejszemi Grodzkiemi Kijo[wskiemi]

6Comparens Personaliter WP. Franciszek Stulski ten Zapis Donationis

7z podpisem swey ręki iakoteż uproszonych WWPP. Przyiaciół stwierdzony

8in rem et personam WWPP. Jozefa i Zacharyasza Stulskich Synow

k. 722v [rkp. 732b] (skan 0729, strona lewa)

1swym dany i Służący dla zapisania do Xiąg niniejszych przyznał

2ktory Ja Urząd przyimuiąc czytałem i ten iest Jnserowany słowy –

3Ja Franciszek Stulski zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy

4swey własney należney Jurysdykcyi Prawa Forum Powiatu i W[oiewódz]twa

5a pod teraźnieyszy Zapis perpetuae Jrrevocabilis Donationis cał-

6kiem [?] się z dobrami Poddaiąc wiadomo czynię ustnie i dobrowolnie zeznaię

7Jż Ja zeznawaiący maiąc Części wsi Pobojny [?] w Woiewództwie Wo-

8łynskim położoney vigore Jure naturali et Successive po Ante-

9cessorach moich na mnie spadłą a maiąc wolności z prawa

10pospolitego dobrami moiemi iako chcę rządzić tedy używaiąc

11takowego prawa tę Część moią własną dziedziczną umyśliłem WWPP.

12Jozefowi i Zacharyaszowi Stulskim Synom moim na wieczność

13darować iakoż przywodząc takowy Zamiar do skutku a upatruiąc

14w tym Lepsze dobro moie oną Część wsi Pobojny [?] z poddanemi Polami

15Sianożęciami Aredą Karczemną oraz wszelkiemi przynależytościami

16WWPP. Jozefowi i Zacharyaszowi Stulskim Synom moim w rowny

17Częsci daię daruię i nawieczne czasy zapisuię – z [o]strzeżeniem

18że do zgonu Śmierci moiey Synowie powinni mi wypłacać

19co roku po Złotych Dwieście na moie potrzeby, wolni tedy iuż

20są Synowie moi pomienioną Częścią Jako swoią własną

21rządzić szafować i Dyzponować i ku nayl[e]pszemu swemu po-

22żytkowi obrocić, a ia odtąd do pomienioney Części żadnego zwrotu

23mieć niepowinien będę, i nato moy Zapis wieczysty Da-

24rowizny z podpisem ręki moiey własney i przyia-

25ciół dobrego Zapisu uproszonych daię – Działo się w Żyto-

26mierzu Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego piątego dnia

k. 723 [rkp. 733] (skan 0729, strona prawa – górna 1/3)

1Piętnastego Kwietnia u tego Zapisu podpisy takowe

2Franciszek Stulski mp Jako świadek i przyiaciel podpi-

3suię się Jan Saitkowski [?] mp Proszony na tym Zapisie pod-

4pisuię się Tomasz Ciołkowski [?] mp Ktorento Zapis Do-

5nationis za podaniem i prozbą zeznawaiącego a za moim

6Urzędownym przyięciem słowo w słowo iak się w sobie ma

7do Xiąg niniejszych iest Jngrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Zeznanie (przyznanie zapisu) 13 IX 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Janem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego generału woj. kijowskiego; sam zapis darowizny datowany w Żytomierzu 15 IV 1735. Przy numerze rkp. 839 ołówkiem „5” (numeracja od nowa w 1735).

Miejsca niepewne: nazwa wsi „Pobojna” [?] (rkp. „Części wsi Pobojny”, dwukrotnie; forma mianownika niepewna – może Pobojna lub Poboje); „całkiem [?]” (rkp. „cał-/się” – podział wyrazu niejasny); nazwiska świadków „Saitkowski [?]” (może Sutkowski/Saftkowski) i „Ciołkowski [?]” (rkp. „Ciotkowski”?). Zwrot „vigore Jure naturali et Successive” – zniekształcona łacina („vigore iuris naturalis et successive”). „Areda” – arenda.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; zapis donationis – zapis darowizny; in rem et personam – na rzecz i na osobę; perpetuae irrevocabilis donationis – wieczystej, nieodwołalnej darowizny; vigore iure naturali et successive – mocą prawa naturalnego i dziedzicznego następstwa; mp (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 13 IX 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Janem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego generału województwa kijowskiego, WP. Franciszek Stulski przyznał zapis darowizny wystawiony na rzecz synów Józefa i Zachariasza Stulskich, który wpisano do ksiąg. W zapisie (Żytomierz 15 IV 1735) Franciszek Stulski oświadcza, że posiadaną z prawa naturalnego i po przodkach część wsi Pobojna [?] w województwie wołyńskim, z poddanymi, polami, sianożęciami, arendą karczemną i wszelkimi przynależnościami, daruje na wieczność synom Józefowi i Zachariaszowi w równych częściach, z zastrzeżeniem, że do jego śmierci będą mu wypłacać po 200 zł rocznie na potrzeby; synowie mogą odtąd swobodnie władać tą częścią, a on zrzeka się do niej wszelkich praw. Podpisali: Franciszek Stulski oraz świadkowie Jan Saitkowski [?] i Tomasz Ciołkowski [?].

Transkrypcja

k. 723 [rkp. 733] (skan 0729, strona prawa – od ok. 1/3)

1Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego piątego

2Miesiąca Septembra trzynastego Dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żyt[omierzu]

4przedemną Janem Walewskim Lewkowskim Namiestnikiem Pod-

5woiewodztwa Grodzkiego Generału W[oiewódz]twa Kijowskiego i Xięgami ni-

6nieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi Comparens P[ersonali]ter JP. Krystyna

7z Popielów Szeptycka ten Testament ostatniey woli ś.p. JP. Jerzego

8Szeptyckiego męża swego z rozporządzeniem pozostałego Maiąt[ku]

9ku spisany własnoręcznie podpisany przy przyiaciołach stwierdzo-

10ny do Akt Grodzkich Kij[owskich] w oblatę podała Ktorego tenor sequitur

11tales W Jmię Troycy przenayświętszey Oyca Syna i Ducha Świętego

12Amen – Skołatane siły moie więcey pracą a niżeli wiekiem

13dali mi przewidzieć iż bliższy iestem zgonu aniżelibym się mogł

k. 723v [rkp. 733b] (skan 0730, strona lewa)

1spodziewać polepszenia zdrowia moiego, nadto przypadki zdarzaiące się

2w ciągu Życia mego te są przyczyną do krotkiego zbliżenia się

3ku wieczności, przeto na uwadze maiąc zasady religijnomoralne

4ktore pobudzaią każdego żyiącego by zastanowiwszy się nad prze-

5pędzonemi Latami miał na baczeniu utratę tego doczesnego

6Życia i zasłużenia sobie Łaski Boskiey w Czasie przyiścia do wie-

7czności, a tak i Ja Jerzy Szeptycki Starosta obuchowski [?] Syn Jana

8Szeptyckiego Podczaszego Halickiego będąc od małego wieku przez

9Oyca ś.p. Jana Szeptyckiego Podczaszego Halickiego tak moralnością

10iako i religią wpoiony bez rozporządzenia pozostałości maiątku

11mego by niezostawić, a nadto z obowiązku swego takowy Żonie

12moiey W. Krystynie z Popielów i Synowi Jakobowi zabespieczyć po-

13stanawiam naysprzod proszę [?] miłey Matki moiey aby Synowi memu

14Jakubowi nayprzyzwoitszą Edukacyą religijno i moralno przez

15oddawanie do Szkoł i utrzymywanie przyzwoitych nauczycieli na-

16dal starała się powtore Jeżeli bog z wyrokow swoich [?] bo nie uczyni [?]

17i iey życia przedłuży [?] przyzwoitą porcyą z Maiątku m[oie]go na

18ktorym i Posag iey ubespieczony dla utrzymania się do Czasu onego

19obrania sobie stanu z procentów udzielała, nadto pod Błogosławieństwem

20Boskim i pod odpowiedzią na Strasznym Sądzie boga też Małżonkę

21moią obliguię azeby po zeyściu moim z tego świata za Duszę

k. 724 [rkp. 734] (skan 0730, strona prawa)

1moią iakoteż Oyca Jana Dziada Alexandra Szeptyckich Zło-

2tych Trzytysięce Dziewięćset u W. Rafała Obucha [?] Skryptem

3w Roku 1729 uczyniony Oycu memu Janowi Szeptyckiemu przez tegoż

4zapewnioną i ubespieczoną do Rożnych Kościołow, a osobliwie upa-

5daiących i ubogich na Msze święte porozdawała gdyż ten dług

6przez ś.p. Oyca mego Jana za Duszę ś.p. Dziada mego JP. Alexan-

7dra Szeptyckiego Miecznika Przemyskiego był ofiarowany oco

8Ja sam na Strasznym Sądzie Boga upomnię się niezanied-

9bam potrzecie: z Maiątku w Procesie będącego opisanego niegdyś międzymną

10a Stryiem rodzonym JP. Leonem Szeptyckim Komplanacyą one-

11mu przezemnie powierzony ten by naypunktualniey by niebył

12przez Matkę moią zaskarżony ani inwolwowany gdyż w czasie

13dożycia Lat Kompetentnych [?] Syna moiego Jakoba podług brzmienia Kom-

14planacyi niemoże być czym inszym iak tylko onego własnością Ten-

15nny [?] zaś Jako tylko mnie od tego należący Skrypta mianowany

16Matka moia do Akt powności [?] i z onych tak procenta do kty [?] iakoteż

17Kapitały przynoszące w bespiecznieysze Ewikcye odbierać iest mocną

18i ku Lepszemu swemu i Syna swego pożytkowi rozporządzać w pomoc

19rzadości [?] uczynienia temu Testamentowi przyiaciół i Sąsiadów dobrze mi

20z Charakteru i uczciwości znanych i w ciągu Życia mego radami zbawien-

21nemi doświadczonych WWJ. Jana Jatury [?] i Bazylego Niewoiewskiego [?] za opie-

k. 724v [rkp. 734b] (skan 0731, strona lewa – do ok. 4/5)

1opiekunów i prawnych Testatorów obieram i proszę ktorzy rozpa-

2trzywszy się w pozostałym całym maiątku moim tak co do Summy

3Skryptami obiętych i należy Matki moiey JP. Krystynie z Popielów

4Szeptyckiey przezemnie Danej i dla Syna mego Jakoba Szeptyckiego

5wręczonych iakoteż Komplanacyą z Stryiem moim W. Leonem Szep-

6tyckim do ukończenia spraw o Maiątek nieruchomy zawartą by ze wspar-

7ciem ich i radą iako świadomych prawa i Sprawiedliwości uskuteczniane

8były upraszam na pogrzebanie ciała mego w tuteyszym Kościele

9Zaiest [?] Swiatło [?] Xiędza i innym posługaczom niewięcey iak Złotych

10Sto Osmdziesiąt naznaczam – a tak oddaiąc Lubą Małżonkę

11moią i Kochanego Syna mego Jakoba poki władza sił ciała mego

12zdołać może ten Testament Ręką własną podpisuię i WW. Przyiaciół

13do podpisu upraszam Dat[um] w Kamieniu [?] dnia trzynastego Stycznia

14Tysiąc Siedmset trzydziestego piątego Roku Jerzy Szeptycki Staro[sta]

15obuchowski [?] mp Jako Swiadek i przyiaciel na tym Testamencie

16podpisuię się Maciey Chołain [?] – Przytomny Swiadek spisania i pod-

17pisania tego Testamentu podpisuię się Hilary Malow[...]ski [?] mp

18Ktory Testament za podaniem i prozbą podawaiącey osoby

19a za moim Urzędownym przyięciem do Xiąg niniejszych iest

20wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 13 IX 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Janem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego generału woj. kijowskiego; testament datowany w Kamieniu [?] 13 I 1735. Przy numerze rkp. 840 ołówkiem „6”.

Słownictwo („zasady religijnomoralne”, „edukacja religijno i moralno”, „z charakteru i uczciwości znanych”, „rozporządzenie pozostałości majątku”, „ewikcje”, „kapitały przynoszące procenta”) ma wyraźnie późne, XIX-wieczne brzmienie – por. notę o źródle (falsyfikaty) na początku tomu. Zastanawia też, że testator prosi „Matkę moją” (Krystynę z Popielów), którą w tytule i w innych miejscach nazywa żoną – w tekście „Matka moja” występuje kilkakrotnie, zapewne w znaczeniu „matka mego syna”, albo jest to pomieszanie ról w redakcji tekstu.

Miejsca niepewne: „obuchowski [?]” (starostwo – może Obuchów, woj. kijowskie); „proszę [?] miłey” (rkp. „prozbę mity”?); „z wyrokow swoich [?] bo nie uczyni [?]”, „przedłuży [?]” – zdanie niejasne; „Obucha [?]”; „Kompetentnych [?]” (rkp. skrót „Kupetnych”); „Ten-nny [?]”; „powności [?]”, „do kty [?]”, „rzadości [?]” – wyrazy niejasne; nazwiska opiekunów „Jatury [?]”, „Niewoiewskiego [?]”; „Zaiest [?] Swiatło [?]”; „Kamieniu [?]”; świadkowie „Chołain [?]” i „Malow[...]ski [?]” (dziura w papierze).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; tenor sequitur talis – brzmienie jest następujące; datum – dano; mp (manu propria) – ręką własną; Komplanacja (complanatio) – ugoda; inwolwowany (involvere) – obciążony, uwikłany; ewikcja (evictio) – zabezpieczenie sumy na dobrach.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 13 IX 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Janem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego generału województwa kijowskiego, JP. Krystyna z Popielów Szeptycka podała do akt grodzkich kijowskich w oblatę testament swego zmarłego męża, JP. Jerzego Szeptyckiego. W testamencie (Kamień [?], 13 I 1735) Jerzy Szeptycki, starosta obuchowski [?], syn Jana, podczaszego halickiego, czując się bliski śmierci, rozporządza majątkiem na rzecz żony Krystyny z Popielów i syna Jakuba: (1) prosi, by matka zapewniła synowi Jakubowi należyte wychowanie religijne i moralne, oddając go do szkół i utrzymując nauczycieli; (2) (zdanie niejasne) przeznacza żonie odpowiednią część z majątku, na którym zabezpieczony jest jej posag, z procentów; (3) zobowiązuje żonę, by 3900 zł, zapewnione skryptem W. Rafała Obucha [?] z 1729 r. ojcu testatora Janowi, a ofiarowane przez Jana za duszę dziada Aleksandra Szeptyckiego, miecznika przemyskiego, rozdała na msze w różnych kościołach, zwłaszcza upadających i ubogich; (4) majątek objęty procesem i ugodą ze stryjem, JP. Leonem Szeptyckim, ma pozostać nieobciążony, jako własność syna Jakuba po dojściu do pełnoletności; skrypty i procenta matka może odbierać i rozporządzać nimi na pożytek swój i syna. Opiekunami i wykonawcami testamentu ustanawia WW. Jana Jaturę [?] i Bazylego Niewojewskiego [?]; na pogrzeb w miejscowym kościele przeznacza nie więcej niż 180 zł. Podpisali: Jerzy Szeptycki oraz świadkowie Maciej Chołain [?] i Hilary Malow[...]ski [?]. Testament wpisano do ksiąg.

Transkrypcja

k. 724v [rkp. 734b] (skan 0731, strona lewa – dół)

1List od Nayiaśnieyszego Krola

2JMci Augusta trzeciego JP. Hiero-

3nimowi Kozmowskiemu MWP. dany –

k. 725 [rkp. 735] (skan 0731, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego piątego

2Miesiąca Septembra Trzydziestego Dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żytomierzu

4przedemną Janem Walewskim Lewkowskim Namiestnikiem Podwoiewodztwa

5Grodzkim Generału W[oiewódz]twa Kijows[kiego] i Xięgami niniejszemi Grod[zkiemi] Kijows[kiemi]

6Comparens Personaliter JP. Hieronim Kosmowski Maior Woysk Polskich

7ten List od Nayiaśnieyszego JMci Augusta trzeciego sobie

8Nawiązanemu [?] służący dla zapisania do Xiąg niniejszych podał

9ktory Ja Urząd przyimuiąc czytałem i ten iest ingrossowany słowy –

10August Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski Wielki Xiąże

11Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmudzki, Kijowski, Wołyński,

12Podolski, Podlaski, Jnflandski, Smolenski, Siewierski, i Czerniechowski,

13a dziedziczny Xiąże Saski, i Elektor etc. Urodzony wiernie Nam

14miły! Jm cięższe Oycowskiemu Naszemu Sercu przynosiły i przy-

15noszą cordolium te publiczne Rzpltey calamitates, w ktore samiż

16właśnie tey oyczyzny Synowie przez potarganie wzaiemney zgody

17i miłości idąc per abrupta precypitowali się, tym usilniey od począt-

18ku zaraz panowania naszego staraliśmy się i staramy o oddalenie

19onychże nieunikaiąc naywiększych prac, Kosztow i Starania naszego

20abyśmy wszystkich tey oney Rzpltey Synow in funiculis charitatis do

21iedności pociągnąć mogli, przykładem Nayiaśnieyszego ś.p. Oyca

22i Predecessora Naszego, przybrawszy sobie ad hunc affectum nayprin-

23cypalnieysze i Krolom praecipue przyzwoite attributa, clementiam

k. 725v [rkp. 735b] (skan 0732, strona lewa)

1et mansvetudinem, Ktoremi samemi suave Dominium in li-

2beros tey Rzpltey populos exercere – Nie innym albowiem końcem wszyst-

3kie publiczne Rady iakoto: Krakowskie, Oliwskie i tuteysze Warszawskie

4kierowaliśmy. Szczegolnie tylko ut sit bene patriae, Jakoż poblogosła-

5wił Pan Bog Conatibus Nostris kiedy przez niedościgłe Dyspozycye

6swoie ad manifestandam voluntatem suam conjugavit in unum roz-

7różnione Civium serca i do nas przygarnął – Ktore aby tem zupełniey

8między sobą i nami ozabrene [?] mogły, za zgodą i zdaniem przytomney ad

9latus nostrum Rady determinowaliśmy i naznaczyliśmy Seym Pacifi-

10cationis tu w Warszawie w Roku Teraźnieyszym, oraz Expedycyą na

11Seymiki Antecomitialia z Kancellaryi Koronney wydać zlecilismy – Że

12zaś ad operandam Communem Oyczyzny Salutem requiritur wzaiemna

13Synow onyże cooperacya, więc amore boni publici obowiązuiemy Wier-

14ność twoią, abyś na przyszłym następuiącym przedseymowym Seymiku

15swoim i przyiaciół swoich Kredytem i applikacyą concurrere zechciał, azeby

16wyrażone w Jnstrukcyi naszey Materye quam efficacius promowane były,

17oraz azeby Urodz[eni] Posłowie, na Seym iak naygodnieysi, publicum non pri-

18vatum bonum kochaiący designentur. Accelerabis przeto Wierność Twoia

19publicam felicitatem et contribues ad amovenda incommoda tey Oyczyzny

20ktore przez doszły [?] da Bog szczęśliwie Seym facilitabuntur. derivabis

21oraz Wierności Twoiey na Osobę swoią respecta nasze, ktore gdy i teraz

22onemuż ofiaruiemy dobrego od Pana Boga Wierności Twoiey życzemy zdrowia –

23Dan w Warszawie dnia XXVIII. Czerwca Roku Pańskiego MDCCXXXV.

24Panowania naszego II. roku. Augustus Rex. Urodzonemu Hieronimowi Kosmowskiemu

25Majorowi wiernie nam miłemu – (:MP:) Ktorego List słowo w słowo iak się

26w sobie ma do Xiąg niniejszych iest Jngrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 30 IX 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Janem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego generału woj. kijowskiego. Przy numerze rkp. 841 ołówkiem „7”. W tytule nazwisko „Kozmowski”, w tekście „Kosmowski”.

Uwaga historyczna: list datowany w Warszawie 28 VI 1735 („panowania naszego II roku”) zapowiada Sejm Pacyfikacyjny „w roku teraźniejszym” i wydanie uniwersałów na sejmiki przedsejmowe; w rzeczywistości Sejm Pacyfikacyjny obradował w Warszawie dopiero w 1736 r. (a sejmiki przedsejmowe w maju 1736), wymienione „rady” (senatus consilia) krakowska, oliwska i warszawska odbywały się w latach 1734–1735. Rozbieżność daty może świadczyć o błędzie kopisty albo o charakterze tekstu (por. notę o źródle na początku tomu).

Miejsca niepewne: „Nawiązanemu [?]” (rkp. „Nawaiącemu”? – może „należącemu”); „ozabrene [?]” (zapewne „cementowane”/„ozdrowione” – wyraz niejasny); „doszły [?]” (rkp. „dozzły” – może „przyszły”); kustosz na końcu strony słabo widoczny.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; cordolium – zgryzota, ból serca; publicae calamitates – publiczne nieszczęścia; per abrupta – po urwiskach, na oślep; in funiculis charitatis – więzami miłości; ad hunc affectum – w tym celu; praecipue – szczególnie; clementiam et mansuetudinem – łaskawość i łagodność; suave dominium in liberos populos exercere – sprawować łagodne panowanie nad wolnymi ludami; ut sit bene patriae – aby dobrze było ojczyźnie; conatibus nostris – naszym staraniom; ad manifestandam voluntatem suam conjugavit in unum – dla objawienia swej woli złączył w jedno; civium – obywateli; ad latus nostrum – przy naszym boku; Sejm Pacificationis – sejm pacyfikacyjny (uspokojenia); sejmiki antecomitialia – sejmiki przedsejmowe; ad operandam communem salutem requiritur – do sprawienia wspólnego ocalenia potrzeba; amore boni publici – z miłości dobra publicznego; concurrere – współdziałać; quam efficacius – jak najskuteczniej; publicum non privatum bonum – dobro publiczne, nie prywatne; designentur – aby zostali wyznaczeni; accelerabis publicam felicitatem et contribues ad amovenda incommoda – przyspieszysz szczęście publiczne i przyczynisz się do usunięcia niedogodności; facilitabuntur – zostaną ułatwione; derivabis respecta nostra – ściągniesz na siebie nasze względy; Augustus Rex – August Król; MP (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 30 IX 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Janem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego generału województwa kijowskiego, JP. Hieronim Kosmowski, major wojsk polskich, podał do wpisania list skierowany do niego przez króla Augusta III. W liście (Warszawa, 28 VI 1735, w 2. roku panowania) król pisze, że ubolewając nad publicznymi nieszczęściami Rzeczypospolitej wynikłymi z niezgody jej synów, od początku panowania stara się, za przykładem zmarłego ojca, łaskawością i łagodnością pojednać wszystkich obywateli – temu służyły rady krakowska, oliwska i warszawska; skoro Bóg zjednoczył serca obywateli, za zgodą rady przybocznej zwołuje do Warszawy Sejm Pacyfikacyjny i rozsyła uniwersały na sejmiki przedsejmowe. Wzywa więc Kosmowskiego, by na najbliższym sejmiku swoim kredytem i wpływem wśród przyjaciół wspierał sprawy wyrażone w instrukcji królewskiej i dbał o wybór godnych posłów, przedkładających dobro publiczne nad prywatne, obiecując mu za to swoje względy. List wpisano do ksiąg słowo w słowo.

Transkrypcja

k. 726 [rkp. 736] (skan 0732, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego piątego

2Miesiąca Septembra trzydziestego dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żytomierzu prze-

4demną Janem Walewskim Lewkowskim Namiestnikiem Podwoiewodztwa

5Grodzkim Generału W[oiewódz]twa Kijows[kiego] i Xięgami niniejszemi Grod[zkiemi] Kijows[kiemi] Comparens

6Personaliter JP. Maryanna z Gąsiorowskich Strzelecka ten Testament

7przez ś.p. Ur. JP. Jana Strzeleckiego męża swego na rozporządzenie Substancyi

8swoiey uczyniony na papierze ceny Grosza Srebrnego sporządzony Podpisem

9tegoż i WW. Przyiaciół stwierdzony ad acta Castrensia Kijoviensia per oblatam

10podał de tenore tali – Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus Ja Jan Strze-

11lecki widząc się być osłabionym na zdrowiu, na zmysłach iednak

12będąc zdrowym czynię Testament fortunki moiey z opatrzności Boskiey mi

13daney tak rzeczy ruchomych i nieruchomych, a wprzod gdyby wyroki

14Boskie nastąpiły iż Dusza z ciałem się rozłączy tę iako od Boga mi daną

15w Ręce Jego oddaię, ciało zaś Jako z Ziemi ulepione, tak do Ziemi ma

16się wrocić i przy poświęconym mieyscu ma być pochowane co do substan-

17cyi moiey tak rozporządzam maiątek moy, a szczegolnie Część moią Dzie-

18dziczną we wsi Peremirowce [?] Sytuowaną z Osmnastu Poddanych składaią-

19cą się, tę Nayukochańszey Małżonce moiey do Czasu iey Życia Zapisuię

20po zeyściu zaś Jey z tego świata takowa Część nikogo innego spaść niema

21iak tylko na Nayukochańsze Dzieci moie tak Synow moich Michała,

22Antoniego i Łukasza Strzeleckich teraz w małoletności zostaiących. Lecz

k. 726v [rkp. 736b] (skan 0733, strona lewa)

1aby i po skończonym Życiu Matki swey aby takową Częścią pomiędzy

2sobą podzielili się, o to ich naymocniey obliguię co do rzeczy ruchomych

3co za staraniem moim i pomocą Boską mam iakoto Konie, Bydło mobilia

4i sprzęty domowe te Lubey moiey Małżonce zapisuię, zaś summę Złotych

5Polskich Dwatysiące Sześćset u JP. Jana Sokolskiego Starosty Halickiego na

6procencie zostaiącą te na posag dla Corki moiey Dominiki

7w Panieńskim stanie zostaiącey naznaczam Małżonki zaś

8moiey upraszam aby pilnowała całości posagu Corki naszey aby

9ta Summa na prawicy [?] i pewnych Rękach zostawała aż do iey

10zamąż poyścia – Lecz aby mąż Jey wprzody do podniesienia

11posagu Żony swoiey przystąpił iak za okazaniem dosta-

12tecznego Bezpieczeństwa, upraszaiąc tak Małżonki moiey iakoteż

13i Dzieci moich by o Duszy moiey pamiętać raczyli i Jałmużnę

14ile w możności będą rozdawali na Msze święte za Duszę moią

15Złotych Sto do Kościoła tego przy ktorym zwłoki moie spoczywać

16będą naznaczam – za Exekutora tego Testamentu JP. Mikołaia Zwolińskiego

17dobrze mi znanego obieram upraszaiąc go, by ta ostatnia wola moia we

18wszystkim była uskuteczniona – A tak żegnaiąc nayukochańszą Żonę

19i Dzieci moie tudzież krewnych i przyiaciół, Testament ten Ręką moią własną

20przy uproszonych Swiadkach podpisuię i WW. Przyiaciół do podpisu tego Testamentu upra-

21szam – Dat[um] w Peremirowce [?] Roku 1735. dnia 28. Maia u tego Testamentu podpisy Rąk takowe

22Jan Strzelecki mp Swiadek i przyiaciel na tym Testamencie podpisuię się Michał Zaborski mp Jako przy-

23tomny podpisania tego Testamentu podpisuię się Antoni Leśniowski mp – Ktory to Testament za podaniem

24i prozbą zeznawaiącey osoby, a za moim Urzędownym przyięciem słowo do słowa do Xiąg niniej[szych] iest Zapisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 30 IX 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Janem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego generału woj. kijowskiego; testament datowany w Peremirówce [?] 28 V 1735. Przy numerze rkp. 842 ołówkiem „8”. Ostatnie wiersze aktu (od „szam – Dat.”) pisane drobniej i gęściej, by zmieścić tekst na stronie.

Anachronizmy: wzmianka, że testament sporządzono „na papierze ceny grosza srebrnego” (papier stemplowy z opłatą stemplową w groszach srebrnych – instytucja XIX-wieczna, w Rosji/Królestwie; w XVIII w. w Rzeczypospolitej nieznana), a także formuła „Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus” na początku testamentu i słownictwo („zwłoki”, „fortunka”, „uskuteczniona”) – por. notę o źródle na początku tomu.

Miejsca niepewne: nazwa wsi „Peremirówka” [?] (rkp. „we wsi Peremirowce”, „Dat. w Peremirowce” – może Peremirowce lub Peremirówka); „na prawicy [?]” (może „na prawach”).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ad acta castrensia Kijoviensia per oblatam – do akt grodzkich kijowskich przez oblatę; de tenore tali – tej treści; datum – dano; mp (manu propria) – ręką własną; mobilia – ruchomości.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 30 IX 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Janem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego generału województwa kijowskiego, JP. Marianna z Gąsiorowskich Strzelecka podała w oblatę testament swego zmarłego męża, Ur. JP. Jana Strzeleckiego. W testamencie (Peremirówka [?], 28 V 1735) Jan Strzelecki, osłabiony na zdrowiu, poleca duszę Bogu, a ciało do pochowania w poświęconym miejscu; swoją dziedziczną część wsi Peremirówka [?], obejmującą 18 poddanych, zapisuje dożywotnio żonie, a po jej śmierci synom Michałowi, Antoniemu i Łukaszowi, obecnie małoletnim, którzy mają ją podzielić między siebie; ruchomości (konie, bydło, sprzęty domowe) zapisuje żonie; sumę 2600 zł polskich, pozostającą na procencie u JP. Jana Sokolskiego, starosty halickiego, przeznacza na posag niezamężnej córki Dominiki, prosząc żonę o pilnowanie tej sumy do jej zamążpójścia, a przyszłego zięcia o podjęcie posagu dopiero za okazaniem dostatecznego zabezpieczenia; prosi żonę i dzieci o pamięć o jego duszy, przeznacza 100 zł na msze w kościele, przy którym spocznie; wykonawcą testamentu ustanawia JP. Mikołaja Zwolińskiego. Podpisali: Jan Strzelecki oraz świadkowie Michał Zaborski i Antoni Leśniowski. Testament wpisano do ksiąg słowo w słowo.

Transkrypcja

k. 727 [rkp. 737] (skan 0733, strona prawa – górne 3/4)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego piątego

2Miesiąca Septembra trzydziestego dnia –

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żyto[mierzu] przedemną Janem

4Walewskim Lewkowskim Namiestnikiem Podwoiewodztwa Grodz[kiego] Gen[era]ł[u] W[oiewódz]twa

5Kijows[kiego] i Xięgami niniejszemi Grodz[kiemi] Kij[owskiemi] Comparens P[ersonali]ter JP. Jan Żyhalski [?]

6zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey własney należney Jurisd[ykcyi] Ju-

7rydykcyi prawa forum P[owia]tu i W[oiewódz]twa, a pod teraźnieysze zeznanie swoie Kwi-

8towe całe się poddaiąc i inkorporuiąc wiadomo iawno czynię ustnie i dobro-

9wolnie zeznawam iż Ja zeznawaiący odprzedawszy Część moią Dziedziczną

10we wsi Podzamczu [?] Sytuowaną JP. Antoniemu Woroniczowi a to za Summę

11Szacunkową Siedmtysięcy trzysta Złotych naco i zawarliśmy między sobą

12obu Stron Rezygnacyiną Tranzakcyą. Lecz gdy wnyszł [?] takowey pozostała przy

13gruncie kwota Złotych Tysiąc na dniu dzisieyszym tenże JP. Woronicz dostatecznie

14wypłacił [?] przeto Ja z odebrania takowey i iuż ostateczney Szacunkowey

15Summy tegoż JP. Antoniego Woronicza potomkow i Sukcessorow iego wraz z

16następcami i Stronami moiemi Kwituię i żadney zaszłey [?] oto czynienia nie-

17zostawiam – mocą dobrowolnego zeznania moiego Kwitowego Jan Syn Wincentego

18Żyhalski [?] – Quam actis Connotari mnie Urzęda prosił co i otrzymał –

Objaśnienia i tłumaczenia

Zeznanie 30 IX 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Janem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego generału woj. kijowskiego. Przy numerze rkp. 843 ołówkiem „9”. W wierszu 3 przekreślone pierwotnie słowo po „Mości” (dopisane „Żyto”).

Miejsca niepewne: nazwisko „Żyhalski / Żychalski [?]” (rkp. „Żyhalski”); nazwa wsi „Podzamcze [?]” (rkp. „we wsi Podzamczu”); „wnyszł [?]” (zapewne „z niey” albo „wynikło”); „wypłacił [?]” (rkp. „wypłaca[...]”, plama); „zaszłey [?]” (rkp. „zaszły”, może „zaszłości”). Zwrot „Rezygnacyina Tranzakcya” oraz „Szacunkowa Summa” – terminy późne.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; jurisdictio, forum – właściwość sądu; inkorporować – włączać; quam actis connotari – którą (zeznanie) w aktach zanotować.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 30 IX 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Janem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego generału województwa kijowskiego, JP. Jan Żychalski [?], syn Wincentego, zeznał, że sprzedał swoją dziedziczną część wsi Podzamcze [?] JP. Antoniemu Woroniczowi za szacunkową sumę 7300 zł, o czym obie strony zawarły transakcję rezygnacyjną. Ponieważ przy gruncie pozostała jeszcze kwota 1000 zł, którą Woronicz tego dnia w całości mu wypłacił, Żychalski kwituje Woronicza, jego potomków i sukcesorów z odebrania całej sumy szacunkowej i zrzeka się dalszych roszczeń. Prosił o zapisanie zeznania w aktach, co uzyskał.

Transkrypcja

k. 727 [rkp. 737] (skan 0733, strona prawa – dolna 1/4)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego piątego

2Miesiąca Oktobris Dwudziestego piątego dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Zamku Jego Krolewskiey Mości Żyto[mierskim] przedemną Wawrzyń-

4cem Walewskim Lewkowskim, Namiestnikiem naonczas Podwoiewodztwa Grodz[kiego] Generała

5Woiewodztwa Kijowskiego Comparens personaliter WJmPan Michał Sambor Chorąży Huzarskiego

k. 727v [rkp. 737b] (skan 0734, strona lewa – górna połowa)

1Oryginał Skryptu Assekurationis od siebie wydanego z podpisem Ręki własney in rem

2et personam Ur. Antoniego Skurupskiego [?] danego i służącego, takowe intro contento-

3rum dla wpisania do Xiąg niniejszych per oblatam podał tenoris sequentis

4Ja niżey na podpisie wyrażony daię ten moy Skrypt WJmPanu Antoniemu Skurup-

5skiemu [?] na to iżem zaciągnął długu u tegoż JmPana Skurupskiego Talerow bitych

6dwieście, bezpieczeństwo ktorych na Dobrach moich wsi Sylicze [?] w W[oiewódz]twie Kijows[kim]

7Powiecie Żyt[omierskim] [nad wierszem: leżących] Assekuruię i akuratnie oddać za Lat dwa z procentem osmym

8teraźnieyszym Skryptem Submituię się Datum w Żytomierzu Anno Millesimo

9Septingentesimo trigesimo quinto die vigesima prima Oktobris – u tego Skryptu pod-

10pis Ręki temi słowy Michał Sambor Chorąży Huzar[skiego] Pałku mp Ktoryto Skrypt

11za podaniem i prozbą Jmci Podawaiącego, a za moim urzędownym przyięciem wszystek

12aż do Końca słowo w słowo iak się w sobie ma do Xiąg niniejszych Grodz[kich] iest ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 25 X 1735 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim przed Wawrzyńcem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, „namiestnikiem naonczas” podwojewództwa grodzkiego generału woj. kijowskiego (w poprzednich aktach z IX 1735 – Jan Walewski Lewkowski); skrypt datowany w Żytomierzu 21 X 1735. Przy numerze rkp. 844 ołówkiem „10”. Pod aktem, inną ręką i wyblakłym atramentem, zaczyna się relacja woźnego (akt 847).

Miejsca niepewne: nazwisko „Skurupski” [?] (rkp. „Skurupski/Skurupskiego”, może Skórupski); nazwa wsi „Sylicze” [?] (rkp. „wsi Sylicze”, może Tylicze). „Pałk” – pułk; „procent ósmy” – 8% rocznie.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; skrypt assecurationis – skrypt zabezpieczenia (asekuracji); in rem et personam – na rzecz i osobę; intro contentorum (zam. intro contentum) – z treścią wewnątrz zawartą; per oblatam – przez oblatę; tenoris sequentis – następującej treści; submituię się – poddaję się, zobowiązuję się; datum … Anno Millesimo Septingentesimo trigesimo quinto die vigesima prima Octobris – dano … roku 1735, dnia 21 października; mp (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 25 X 1735 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego generału województwa kijowskiego, WJmP. Michał Sambor, chorąży pułku husarskiego, podał w oblatę oryginał swego skryptu asekuracyjnego, wystawionego dla Ur. Antoniego Skurupskiego [?]. W skrypcie (Żytomierz, 21 X 1735) Sambor zaświadcza, że pożyczył od Skurupskiego 200 talarów bitych, zabezpiecza ich zwrot na swoich dobrach – wsi Sylicze [?] w województwie kijowskim, powiecie żytomierskim – i zobowiązuje się oddać dług wraz z ośmioprocentowym oprocentowaniem w ciągu dwóch lat. Skrypt wpisano do ksiąg słowo w słowo.

Transkrypcja

k. 727v [rkp. 737b] (skan 0734, strona lewa – dolna połowa)

1Roku tysiąc siedemset trzydziestego piątego

2M[iesią]ca Augusta szesnastego dnia

3Na Urzędzie Grodz[kim] w Mieście Jego Krolew[skiey] M[oś]ci Żytom[ierzu] przedemną Janem Walewskim Lewkowskim

4Namiestnikiem podwoiewodzkim Grodz[kim] Kij[owskim] i Xięgami niniejszemi Grodzkiemi Kij[owskiemi] Stanawszy

5oczewisto woźny Generał W[oiewódz]twa Kij[owskiego] Szlachetny Jozef Korzeniowski ktory iuxta suam veram

6ac fidelem relationem palam publice libereque ac per expressum zeznawał iż on roku

7i M[iesią]ca wyżey na akcie wyrażonych czternastego dnia maiąc przy sobie szlachtę ludzi wiary

8godnych Ur. Jacka Srzeńskiego [?] i Jakoba Paramacewicza [?] dla lepszego świadectwa sobie

9przydanych na prawne wezwanie Ur. Woyciecha Syna Andrzeia Mięcławskiego [?] był w dobrach

10wsi Czerniatynie [?] do dziedzictwa ś.p. Ur. JP. Andrzeia Mięcławskiego [?] Oyca requirenta nale-

11żących w Wołyniu [?] tuteyszym położoney i prawem naturalnego spadku na Syna Ur. Woyciecha

12Mięcławskiego [?] przypadłey gdzie będąc też dobra wieś Czerniatyna ze wszystkiemi pod-

13danemi ciągłemi i pieszemi oraz powinnościami daninami poszlemi [?] pańszczyznami

14arendami karczemnemi młynem stawem polami zasianemi i nie zasianemi ornemi

15i nie ornemi lasami krzakami sianożęciami wypasami oraz wszelkiemi zabudowania-

16mi dworskiemi i poddańskiemi słowem ze wszystkiemi tey wsi dochodami i użytkami

17nic na nikogo nie wyłączaiąc ani excypuiąc w spokoyne władanie Ur. Woyciecha

18Mięcławskiego [?] podał i Jntromittował oraz poddanych do gromady zwoławszy o no-

19wym dziedzicu ich obwieścił, i powinność wszelką pełnić zalecił, ktory poddani

20niebędąc w niczem sprzeczni za pana niniejszego nowego effektanta przyiowszy po-

21winność wszelką co im kazano natychmiast pełnić zaczęli wczem tenże woźny szlachta

22sobie przytomna oświadczywszy się z tamtąd odiechał i teraz do akt przybywszy prawdzi-

23wą przedemną Urzędem uczynił relacyą ktory do akt przyięcie prosił co i otrzymał

24J. Korzeniowski woźny –

Objaśnienia i tłumaczenia

Relacja złożona 16 VIII 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Janem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, namiestnikiem podwojewódzkim grodzkim kijowskim; intromisja 14 VIII 1735. Akt bez numeru marginalnego, wpisany inną, pospieszną ręką i jaśniejszym, wyblakłym atramentem w wolne miejsce pod aktem 846 (z 25 X 1735) – chronologicznie wcześniejszy; w numeracji opracowania liczony jako osobny akt.

Miejsca niepewne: nazwisko „Mięcławski” [?] (rkp. „Mięctawski/Mięctawskiego”, może Miętkowski, Mięczewski); nazwa wsi „Czerniatyn” [?] (rkp. „Czerniatyna”, „we wsi Czerniatynie”); „w Wołyniu [?] tuteyszym” (może „w Powiecie tuteyszym”); świadkowie „Srzeński” [?] i „Paramacewicz” [?]; „poszlemi [?]” (zapewne „posłami”/„podwodami”). Akt czytany w trybie z odejmowaniem tła.

Łacina: iuxta suam veram ac fidelem relationem – zgodnie ze swą prawdziwą i wierną relacją; palam publice libereque ac per expressum – jawnie, publicznie, swobodnie i wyraźnie; requirent – wzywający (woźnego); intromittować – wwieść w posiadanie; excypować – wyłączać; effektant – ten, kto uzyskał (wwiązanie).

Streszczenie

Późniejszy odpis (inna ręka). 16 VIII 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Janem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewódzkim grodzkim kijowskim, stanął woźny generał województwa kijowskiego szlachetny Józef Korzeniowski i zeznał, że 14 VIII 1735, mając przy sobie szlachtę Ur. Jacka Srzeńskiego [?] i Jakuba Paramacewicza [?], na wezwanie Ur. Wojciecha Mięcławskiego [?], syna Andrzeja, był w dobrach wsi Czerniatyn [?], należących do dziedzictwa jego zmarłego ojca, JP. Andrzeja Mięcławskiego [?], a przypadłych synowi prawem naturalnego spadku. Tam wwiązał Wojciecha w spokojne posiadanie całej wsi ze wszystkimi poddanymi ciągłymi i pieszymi, powinnościami, daninami, pańszczyznami, arendami karczemnymi, młynem, stawem, polami, lasami, sianożęciami, wypasami, zabudowaniami dworskimi i poddańskimi oraz wszelkimi dochodami, niczego nie wyłączając; zwołał poddanych, obwieścił im nowego dziedzica i polecił pełnić powinności, które poddani bez sprzeciwu podjęli. Relację przyjęto do akt.

Transkrypcja

k. 728 [rkp. 738] (skan 0734, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego piątego

2Miesiąca Augusta Szesnastego dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żyt[omierzu]

4przedemną Janem Walewskim Lewkowskim Namiestnikiem Pod-

5woiewodztwa Grodzkim Kijowskim, i Xięgami niniejszemi Grodzk[iemi]

6Kijows[kiemi] stanowszy oczewiście Woźny Generał W[oiewódz]twa Kijowskiego i innych

7Szlachetny Jozef Korzeniowski, w moc prawdziwey wierney i skuteczney

8relacyi swoiey iawnie ustnie i dobrowolnie dla zapisania do Xiąg niniey-

9szych zeznał, iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset trzydziestego

10piątego dnia Czwartego Augusta na affektacyą i prawną rekwizycyą

11Ur. JP. Piotra Kostrubskiego, maiąc przy sobie stronę Szlachtę ludzi wiary

12godnych UUr. Jana Olszyce [?] i Jozefa Dominika Kamieńskiego, co

13maioris ac evidentioris testimonii gratia iako in libitos [?] był w Dobrach

14wsi Kołanszczyźnie [?] tu w Woiewodztwie Kijowskim Sytuowaney

15gdzie będąc Część tey wsi vigore iuris naturalis po ś.p. Gabryelu Ko-

16strubskim na teraźnieyszego Rekwirenta spadłą i należącą ze

17wszystkiemi należącemi do niey Gruntami, Polami, zaroślami, Ki-

18skami [?], Sianożęciami, Lasami, borami, ostrowami, rzekami łowie-

19niem Ryb, biciem zwierza, tudzież z poddanymi, czynszami, oraz

k. 728v [rkp. 738b] (skan 0735, strona lewa – górne 3/5)

1czynszami, pańszczyzną, Poddańskiemi i podużeństwem [?], owo zgoła

2ze wszystkiemi in genere et specie mianowanemi i niemianowane-

3mi, pożytkami, intratą, i przynależytościami, attynencyami i per-

4tynencyami, tak iako się wyż pomienione Dobra zdawna miały

5i zawierały, i teraz maią i zawieraią, do spokoyney, realney i aktualney

6Ur. JmPana Rekwirenta podał i rozstąpił Possessyi, poddanych

7do gromady zwoławszy, o panie ich teraźnieyszym affektancie

8opowiedział i posłuszeństwo wszelkie pełnić przykazał Ktorzy

9poddani w niczem nie będąc sprzecznemi wszelkie posłuszeństwo

10oddawać i pełnić deklarowali, o ktorey Jntromissyi szlachta sobie

11przytomna oświadczywszy się, de inde [?] ta ad acta przybywszy

12o ktorey Possessyi Relacyą przedemną Urzędem uczynił i zeznał

13prosząc mnie actis connotari co i otrzymał. Jozef Korzeniowski

14woźny scribendi ignarus –

Objaśnienia i tłumaczenia

Relacja złożona 16 VIII 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Janem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego kijowskiego; intromisja 4 VIII 1735. Przy numerze rkp. 846 ołówkiem „11”. Numer rkp. 845 w tym miejscu nie występuje – zapewne odpowiada mu nienumerowana relacja wpisana pod aktem 846 (akt 847 opracowania); zależność nr rkp. = nr opracowania − 2 zostaje zachowana.

Woźny Józef Korzeniowski określony tu jako „scribendi ignarus” (nie umiejący pisać), podczas gdy pod aktem 847 widnieje podpis „J. Korzeniowski woźny” – w odpisie podpis mógł zostać jedynie wpisany przez kopistę.

Miejsca niepewne: nazwa wsi „Kołanszczyzna” [?] (rkp. w tytule „Kołanszczyzny”, w tekście „wsi Kołanszczyźnie” – może Kołanowszczyzna); „Olszyce [?]” (nazwisko świadka, może Olszyca); „iako in libitos [?]” (zwrot niejasny – może „iako in licitos”); „Kiskami [?]”; kustosz „pewnemi [?]” nie zgadza się z początkiem następnej strony („czynszami”); „podużeństwem [?]” (może „posłuszeństwem”); „de inde [?] ta” (może „deinde tu”).

Łacina: affektacja – żądanie; rekwizycja – wezwanie; maioris ac evidentioris testimonii gratia – dla większego i oczywistszego świadectwa; vigore iuris naturalis – mocą prawa naturalnego (dziedziczenia); rekwirent – wzywający woźnego; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; attynencje i pertynencje – przyległości i przynależności; intromisja – wwiązanie w posiadanie; affektant – ten, kto żądał wwiązania; deinde – następnie; ad acta – do akt; actis connotari – zanotować w aktach; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 16 VIII 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Janem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego kijowskiego, woźny generał województwa kijowskiego i innych, szlachetny Józef Korzeniowski, zeznał, że 4 VIII 1735, na żądanie Ur. JP. Piotra Kostrubskiego, mając przy sobie szlachtę Ur. Jana Olszycę [?] i Józefa Dominika Kamieńskiego, był w dobrach wsi Kołanszczyzna [?] w województwie kijowskim i część tej wsi, przypadłą Piotrowi prawem naturalnym po zmarłym Gabrielu Kostrubskim, ze wszystkimi gruntami, polami, zaroślami, sianożęciami, lasami, borami, ostrowami, rzekami, połowem ryb, łowiectwem, poddanymi, czynszami, pańszczyzną i wszelkimi pożytkami i przynależnościami, podał mu w spokojne, realne i aktualne posiadanie; zwołał poddanych, obwieścił im nowego pana i nakazał posłuszeństwo, które poddani bez sprzeciwu przyrzekli. Relację, podpisaną za niepiśmiennego woźnego, wpisano do akt.

Transkrypcja

k. 728v [rkp. 738b] (skan 0735, strona lewa – dolne 2/5)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego piątego

2Miesiąca Augusta Szesnastego dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żytomierzu

4przedemną Janem Walewskim Lewkowskim Namiestnikiem podwoiewodztwa

5Grodz[kim] Kijowskim i Xięgami niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi Com-

6parens P[ersonali]ter WJPan Jakob Szarzyński Stolnik Wędyński [?] ten Zapis

7perpetuae Donationis z podpisem Ręki własney stwierdzonego i z podpi-

k. 729 [rkp. 739] (skan 0735, strona prawa)

1i z podpisami Rąk WP. przyiaciół od stawaiącego in rem et personam

2WJP. Wawrzyńca Pruszyńskiego sporządzony i służący dla zapisania

3do Xiąg niniejszych zeznał, prosząc mnie Urzęda aby przyięty

4i w Xięgi wpisany był, Ktorego Affektatione Ja Urząd annuendo

5Zapis ten przyimuiąc czytałem i tak się w sobie pisany ma –

6Ja Jakob Szarzyński Stolnik Wędyński [?] ś.p. Michała Szarzyńskiego

7Cześnika Czernihowskiego Syn, zdrowy na ciele i Umyśle odstąpiwszy

8swey własney i należney Ziemskiey Jurysdykcyi prawa, Forum P[owia]tu

9i W[oiewódz]twa, a pod teraźnieysze dobrowolne zeznanie moie tako-

10wy Zapis perpetuae Donationis cale się wraz z Synem swoim Jakobem

11teraz małoletnim poddaię i wcielaię wiadomo iawno czynię ustnie

12i dobrowolnie zeznawam iż Ja zeznawaiący maiąc Dobra moie Dzie-

13dziczną Wieś Rokitnę [?] tu w W[oiewódz]twie Kijowskim, a Powiecie Żytomierskim

14leżącą po Antecessorach moich prawem Bożym i przy rodzonym

15na mnie zeznawaiącego spadłe i należące, a maiąc z prawa pospo-

16litego wolność dobrami memi iako chcę rządzić szafować i dyspono-

17wać, przedać, dać, darować i ku naylepszemu pożytkowi swemu

18obrocić, umyśliłem Dobra takowe odprzedać i nawieczność rezy-

19gnować WJP. Wawrzyńcowi z Pruszyna Pruszyńskiemu, z tem

20aby dług przez dziada naszego WJP. Władysława Szarzyńskiego

21WJP. Michałowi Piotrowiczowi Ewikcyonalnie na tych Dobrach ube-

22spieczony Szorow [?] owego w kwocie Talerow bitych Czterdziestu

23Osmiu tenże JP. Pruszyński przyimuiący na siebie za rezolucyą czyli

24Dekretem Sądu właściwego wypłacił – Jakoż na dniu dzisieyszym przywodząc

25takową wolą moią do skutku, niebędąc do tego nikogo [?] namowiony

26ani przymuszony, ale z dobrey woli moiey i naradziwszy się w tem

27Krewnych i przyiaciół Dobra te wyż pomienione toiest Wieś Rokitnę [?]

k. 729v [rkp. 739b] (skan 0736, strona lewa)

1daię daruię i nawieczność Rezygnuię WJP. Wawrzyńcowi Pruszyńskiemu

2Wolen tedy odtąd iuż iest i będzie W. Wawrzyniec Pruszyński Dobrami te-

3mi wziąwszy onych ex nunc Jntromissyą Rządzić, szafować i ku nayle-

4pszemu pożytkowi swemu obrocić, komu inszemu dać, przedać, darować

5i nawieczność Rezygnować – A Ja raz tytułu dziedzictwa tych Dobr

6się pozbywszy, żadney przeszkody w posiadaniu WJP. Pruszyńskie-

7mu potomkom i Sukcessorom Jegomości czynić i zadawać niemam i niepo-

8winien będę, a pomimo Sukcessorowie moi niemaią i niepowinni będą

9owszem od wszelkich Jmpedimentow prawnych i nieprawnych bronić i Ewinkować

10WJP. Wawrzyńca Pruszyńskiego potomkow i Sukcessorow Jegomości mam i powi-

11nien będę, a to pod szkodami Ziemskiemi słownie Oszacowanemi

12a ktore szkody Ziemskie Forum generali w każdym Sądzie Ziemskim

13Grodz[kim] i Trybunale Koronnym Lubelskim w czasie (Choway Boże) bezkrolewia

14w Sądach Kapturowych i terminum peremptorium sobie i potomkom

15moim naznaczam i prefiguię, i nato się własną moią Ręką przy

16uproszonych Swiadkach i przyiaciołach podpisuię Działo się w Żyto-

17mierzu dnia piątego Augusta Tysiąc Siedmset trzydziestego

18piątego Roku – U tego Zapisu perpetuae Donationis podpisy Rąk

19temi słowy – Jakob Szarzyński Stolnik Wędyński [?] mp Jako świadek

20ustnie uproszony do podpisania tego Zapisu podpisuię się [...] Winogrodz-

21ki [?] mp Za Swiadka i przyiaciela na tym Zapisie Donationis podpisuię

22się Paweł Piątecki [?] mp Jako ustnie proszony od JPana Ja-

23koba Szarzyńskiego Stolnika Wędyńskiego [?] za Swiadka i

24przyiaciela podpisuię się Jozef Gruszecki [?] mp Ktoryto Za-

25pis perpetuae Donationis za podaniem i prozbą, a za moim Urzędownym przy-

26ięciem słowo w słowo iak się w sobie ma do Xiąg niniejszych iest Jngrossowany

Objaśnienia i tłumaczenia

Zeznanie (przyznanie zapisu) 16 VIII 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Janem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego kijowskiego; zapis datowany w Żytomierzu 5 VIII 1735. Przy numerze rkp. 847 ołówkiem „12”. Uwaga: od skanu 0736 zmiana kadrowania – strona lewa x≈450–3250.

Choć akt nazwany jest „zapisem wieczystej darowizny”, w treści darczyńca pisze, że „umyślił dobra odprzedać i rezygnować”, a obdarowany przejmuje dług 48 talarów bitych zabezpieczony przez dziada darczyńcy na rzecz Michała Piotrowicza – darowizna ma więc charakter odpłatny. Darczyńca poddaje zapis wraz z małoletnim synem Jakubem.

Miejsca niepewne: urząd „Stolnik Wędyński” [?] (rkp. „Wędyński/Wędyńskiego” – zapewne wendeński, od Wenden/Kiesia w Inflantach); nazwa wsi „Rokitna” [?] (rkp. „Wieś Rokitnę”); „Szorow [?] owego” – wyraz niejasny; „nikogo [?] namowiony” (rkp. „nikogo” – zapewne zam. „od nikogo”); świadkowie „[...] Winogrodzki [?]” (dziura w papierze), „Paweł Piątecki [?]” (rkp. „Piatuki”?), „Józef Gruszecki [?]”.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; zapis perpetuae donationis – zapis wieczystej darowizny; in rem et personam – na rzecz i osobę; affectatione … annuendo – przychylając się do żądania; ex nunc – od teraz; impedimenta – przeszkody; ewinkować (evincere) – bronić w posiadaniu; forum generali – w każdym sądzie; terminum peremptorium – termin zawity; prefigować – wyznaczać; mp (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 16 VIII 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Janem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego kijowskiego, WJP. Jakub Szarzyński, stolnik wendeński [?], przyznał zapis wieczystej darowizny sporządzony na rzecz WJP. Wawrzyńca Pruszyńskiego, który wpisano do ksiąg. W zapisie (Żytomierz, 5 VIII 1735) Jakub Szarzyński, syn zmarłego Michała, cześnika czernihowskiego, działając także w imieniu małoletniego syna Jakuba, oświadcza, że dziedziczną wieś Rokitna [?] w województwie kijowskim, powiecie żytomierskim, odziedziczoną po przodkach, daruje i na wieczność odstępuje Wawrzyńcowi z Pruszyna Pruszyńskiemu, z tym że obdarowany spłaci – na podstawie dekretu właściwego sądu – dług 48 talarów bitych, zabezpieczony na tych dobrach przez dziada darczyńcy, WJP. Władysława Szarzyńskiego, na rzecz WJP. Michała Piotrowicza. Pruszyński może odtąd swobodnie władać wsią, a darczyńca i jego sukcesorowie zobowiązują się do ewikcji pod zakładem szkód ziemskich, poddając się sądom ziemskim, grodzkim, Trybunałowi Koronnemu Lubelskiemu, a w bezkrólewiu sądom kapturowym. Podpisali: Jakub Szarzyński oraz świadkowie [...] Winogrodzki [?], Paweł Piątecki [?] i Józef Gruszecki [?].

Transkrypcja

k. 730 [rkp. 740] (skan 0736, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego piątego

2Miesiąca Augusta szesnastego dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żytomierz[u]

4przedemną Janem Walewskim Lewkowskim Namiestni-

5kiem podwoiewodztwa Grodz[kim] Kijowskim i Xięgami

6niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi Comparens per-

7sonaliter WJPan Jan Pokoyski [?] ten Oryginał Kontraktu

8Zastawnego między WJPanem Antonim Wilczyńskim

9z iedney a sobą stawaiącym z drugiey strony o Dobra

10połowę Wsi Korytyszcz [?] spisanego dla wpisania do Xiąg

11niniejszych podał, prosząc mnie Urzęda aby przyięty

12i w Xięgi wpisany, a tak Ja Urząd pomieniony Zapis ad

13acticandum przyimuiąc czytałem i ten tak się w sobie

14ma – Między WJPanem Antonim Synem Kazimierza

15Wilczyńskim z iedney a WJPanem Janem Pokoyskim [?]

16z drugiey strony stanął niniejszy w niczym nie od-

17mienny zastawny Kontrakt w ten sposob. Jż WJPan

18Antoni Syn Kazimierza Wilczyński wziąwszy Summę

19Osm tysięcy polskich Złotych u wyż rzeczonego WJPana

20Jana Pokoyskiego [?] i do Rąk swoich takową odliczywszy, Dobra

21swoie Dziedziczne połowę Wsi Korytyszcz [?] w Woiewodztwie

22Kijowskim leżące ze wszystkiemi tychże Dobr Podda-

23nemi ciągłemi i pieszemi ich robociznami i [?] rozmnożeniami [?]

24ze wszystkiemi dochodami pożytkami z tychże Dobr

25wynikaiącemi Jnwentarzem na Gruncie wyprowadzonym

26WJPanu Janowi Pokoyskiemu [?] w trzech letnią zastawną

27prawem [?] Possessyą, ktora iako się od dnia Czternastego

28Augusta Roku teraźnieyszego zacznie tak o tymże

29Dniu i Miesiącu w Roku da Bog doczekać Tysiąc Siedmset

k. 730v [rkp. 740b] (skan 0737, strona lewa)

1trzydziestego Siodmego Kończyć się ma – in casu niewy-

2kupienia in subsequens triennium currere będzie powinna,

3zastrzega sobie W. Antoni Wilczyński aby W. Possessor

4Poddanych wyż rzeczonych Dobr do żadney nad opis Jn-

5wentarza robocizny i powinności nie pociągał, i owszem

6że tak za Angaryzacyą i rozeyście się Jch iakoteż za Deze-

7latyą wyż rzeczoney połowy Wsi Korytyszcz [?] odpowia-

8dać i zadosyć uczynić powinien będzie – Zasiewy

9Jako W. Possessor przy podaniu Dobr odbierze takież

10przy Expiracyi Possessyi zostawić będzie obowiązany

11a gdyby nadsiał, to za ten nadsiew W. Antoni Wilczyński za-

12płacić przyrzeka, awizacyą o wykupnie na Niedziel

13dwanaście poprzedzić ma – Ten tedy Kontrakt

14we wszystkich Jego punktach, Klauzulach, i kondy-

15cyach strony obydwie strzymać sobie i ziścić

16będą powinni, a to pod zakładem drugiey takowey

17Summy Osmiu tysięcy pięciuset [?] i szkodami Ziemskiemi

18[...] [?] przysięgą cielesną oszacowanemi – J nato się

19własnemi Rękami przy uproszonych Swiadkach

20i przyiaciołach podpisuiemy – Datum w Korytyszczach [?]

21Dnia dziesiątego Augusta Tysiąc Siedmset trzydziestego

22piątego Roku – u tego Kontraktu podpisy Rąk temi słowy

23Antoni Wilczyński mp Jan Pokoyski [?] mp Jako świadek

24i przyiaciel na tym Kontrakcie zastawnym podpisuię

25się Jozef Szamowski [?] – Za świadka i przyiaciela

26na tym Kontrakcie podpisuię się Benedykt Proniński [?] mp

27Ustnie uproszony przyiaciel od stron obydwoch do

28tego Kontraktu trzechletniego zastawnego podpisuię się Jachan [?]

29Morzkowski [?] – Ktoryto Kontrakt iak się w sobie

30ma do Xiąg niniejszych iest Jngrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 16 VIII 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Janem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego kijowskiego; kontrakt datowany w Korytyszczach [?] 10 VIII 1735; zastaw na trzy lata od 14 VIII 1735 do 14 VIII 1737, z przedłużeniem na kolejne trzylecie w razie niewykupienia. Przy numerze rkp. 848 brak ołówkowej liczby. Atrament na k. 730v blady, papier pociemniały.

Nazwisko zastawnika „Pokoyski” [?] (rkp. „Pokoyski/Pohoyski” – por. akt 826: Józef POKOJSKI, rkp. też „Pohajski”); sumy: zastaw 8000 zł, zakład „drugiey takowey Summy Osmiu tysięcy pięciuset [?]” – rozbieżność (może błąd kopisty).

Miejsca niepewne: nazwa wsi „Korytyszcze” [?] (rkp. „Wsi Korytyszcz”, „w Korytyszczach”); „robociznami i [?] rozmnożeniami [?]”; „prawem [?] Possessyą”; „pięciuset [?]”; wyraz przed „przysięgą cielesną” nieczytelny; świadkowie „Szamowski [?]”, „Proniński [?]”, „Jachan [?] Morzkowski [?]”.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ad acticandum – do wpisania do akt; in casu niewykupienia – w razie niewykupienia; in subsequens triennium currere – biec na następne trzylecie; angaryzacja – obciążanie poddanych nadmiernymi powinnościami; dezolacja – spustoszenie; ekspiracja possessyi – wygaśnięcie dzierżenia; awizacja – uprzedzenie; kondycje – warunki; datum – dano; mp (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 16 VIII 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Janem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego kijowskiego, WJP. Jan Pokojski [?] podał do wpisania oryginał kontraktu zastawnego zawartego między nim a WJP. Antonim Wilczyńskim, synem Kazimierza. W kontrakcie (Korytyszcze [?], 10 VIII 1735) Antoni Wilczyński, otrzymawszy od Pokojskiego 8000 zł polskich, oddaje mu w trzyletni zastaw swoje dziedziczne dobra – połowę wsi Korytyszcze [?] w województwie kijowskim – z poddanymi ciągłymi i pieszymi, robociznami, dochodami i inwentarzem, od 14 VIII 1735 do 14 VIII 1737, a w razie niewykupienia na kolejne trzylecie. Zastawnik nie może obciążać poddanych ponad inwentarz i odpowiada za ich nadmierne obciążenie, rozejście się oraz spustoszenie dóbr; zasiewy przejęte ma zostawić przy wygaśnięciu zastawu, a za ewentualny nadsiew Wilczyński zapłaci; o wykupie Wilczyński uprzedzi 12 tygodni wcześniej. Strony zobowiązały się dotrzymać kontraktu pod zakładem drugiej takiej sumy i szkód ziemskich. Podpisali: Antoni Wilczyński, Jan Pokojski [?] oraz świadkowie Józef Szamowski [?], Benedykt Proniński [?] i Jachan [?] Morzkowski [?].

Transkrypcja

k. 731 [rkp. 741] (skan 0737, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego piątego

2Miesiąca Augusta Szesnastego dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żytomierzu

4przedemną Janem Walewskim Lewkowskim Namiestnikiem podwoie-

5wodztwa Grodzk[im] Kij[owskim] i Xięgami niniejszemi Grodzk[iemi] Kijows[kiemi]

6Comparens P[ersonali]ter UrPan Paweł Żukowski ten Konsens od Nayiaś-

7nieyszego Augusta IIo Krola Polskiego z przyzwoleniem

8Ur. JP. Dominikowi Stanisławowi Michniewiczowi w lewku [?] Dobr in

9rem et personam Ur. JP. Tomasza Wziembły [?] dany i służący, ad acti-

10candum podał tenoris sequentis – August IIo z Bożey Łaski Krol

11Polski Wielki Xiąże Litewski Ruski Pruski, Żmudzki, Mazowiecki

12Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Jnflantski Smolenski Czernie-

13chowski, dziedziczny Xiąże Saski y Elektor, oznaymuiemy tym

14Listem Consensem Przywileiem naszym wszem wobec i każdemu

15z osobna komu by otem wiedzieć należało. Jż maiąc nam przez

16panow Rad i Urzędnikow naszych przy Boku naszym rezyduiących

17zalecone zasługi Ur. Dominika Stanisława Michniewicza Straż-

18nika Kowieńskiego [?] Chorążego Petyhorskiego w Woysku W. X. L. Nam

19i Rzeczypospolitey oddawane pozwoliliśmy onemu Dobra nazwane

20Polance, Przysławice [?] i dwie Woli Swiatkowszczyzna [?] w Powiecie

21Grodzieńskim leżące ad praesens per ius communicativum za

22Przywileiem naszym w Possessyi tegoż Urodzonego Michniewicza

23będące ustąpić, zrzec się i wlewek prawny in personam

24Urodzonego Tomasza Wziembły [?] uczynić Jakoż niniejszym

25Listem Konsensem Przywileiem naszym pozwalamy i do-

26puszczamy – Mocą ktorego Wlewku prawnie uczynionego

27a powagą niniejszego Listu Consensu naszego wolen i mocen

28będzie pomieniony Ur. Tomasz Wziembło [?] pomienione Dobra

k. 731v [rkp. 741b] (skan 0738, strona lewa – górna połowa)

1Polance, Przysławice [?], dwie Woli Swiatkowszczyzna [?] w Po-

2wiecie Grodzieńskim leżące w swoią Possessyą z przydatkami, mor-

3gami et cum omnibus attinentiis et pertinentiis iako iest z

4dawna w swoim ograniczeniu mieć, trzymać, używać i wszelkich

5sobie pożytkow wynaydować ad extrema vitae suae tempora, bez

6żadney od Nas y Nayiaśnieyszych Sukcessorow naszych przeszkody

7żadney Nam y do Skarbu Naszego niepełniąc powinności,

8tylko hybernę na Woysko y Symple donatywę na Apparat Wo-

9ienny W. X. L. corocznie płacić powinien będzie – Naco dla lep-

10szey wiary Ręką naszą Podpisawszy się pieczęć W. X. L. przycisnąć

11Rozkazaliśmy – Dan w Warszawie dnia XVIII. Miesiąca Oktobra

12Roku Pańskiego MDCCXXXII. Panowania naszego XXXVI. Roku

13Augustus Rex (L. S.) Ktoryto Konsens iak się w sobie

14ma do Xiąg niniejszych iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 16 VIII 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Janem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego kijowskiego; konsens Augusta II datowany w Warszawie 18 X 1732, w 36. roku panowania (data zgodna z panowaniem Augusta II, wybranego w 1697 r.). Przy numerze rkp. 849 brak liczby ołówkowej; u góry ołówkiem „X” i „1735”.

Dobra leżą w powiecie grodzieńskim (Wielkie Księstwo Litewskie), a konsens oblatowano w grodzie kijowskim w Żytomierzu przez osobę trzecią (Paweł Żukowski). „Wlewek” – przelanie prawa do dóbr królewskich (ius communicativum) na inną osobę za zgodą króla.

Miejsca niepewne: „w lewku [?]” (w tytule zeznania – zapewne „we wlewku”, tj. na przelanie); nazwisko „Wziembło” [?] (rkp. „Wziembty/Wziembły”, w mianowniku „Wziembło”); „Przysławice” [?] (rkp. „Przysławice/Przysławnica”); „Swiatkowszczyzna” [?]; „Strażnika Kowieńskiego [?]” (rkp. „Kowieńskiego”, może „Kowieńskiego” – od Kowna).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; tenoris sequentis – następującej treści; ad praesens per ius communicativum – obecnie na prawie komunikacyjnym (użytkowania); cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; ad extrema vitae suae tempora – do ostatnich chwil swego życia; hyberna – podatek na zimowe leże wojska; donatywa simplex – pojedyncze subsidium; Augustus Rex – August Król; L. S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 16 VIII 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Janem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego kijowskiego, Ur. Paweł Żukowski podał do wpisania konsens króla Augusta II, wydany Ur. Dominikowi Stanisławowi Michniewiczowi na przelanie dóbr na rzecz Ur. Tomasza Wziembły [?]. W konsensie (Warszawa, 18 X 1732, w 36. roku panowania) król, zważywszy na zasługi Dominika Stanisława Michniewicza, strażnika kowieńskiego [?] i chorążego petyhorskiego w wojsku Wielkiego Księstwa Litewskiego, pozwala mu ustąpić i przelać (uczynić „wlewek”) na Tomasza Wziembłę [?] dobra Polance, Przysławice [?] i dwie Wole Światkowszczyzna [?] w powiecie grodzieńskim, które Michniewicz trzymał na prawie komunikacyjnym; Wziembło [?] może je trzymać i używać dożywotnio ze wszystkimi przynależnościami, bez przeszkód ze strony króla i jego następców, płacąc jedynie corocznie hybernę na wojsko i donatywę na aparat wojenny Wielkiego Księstwa Litewskiego. Konsens wpisano do ksiąg.

Transkrypcja

k. 731v [rkp. 741b] (skan 0738, strona lewa – dolna połowa)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego piątego

2Miesiąca Augusta szesnastego dnia –

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żytomierzu przedemną

4Janem Walewskim Lewkowskim Namiestnikiem podwoiewodztwa Grodz[kim] Kijows[kim]

5i Xięgami niniejszemi Grodzk[iemi] Kijows[kiemi] Comparens P[ersonali]ter Ur. Marcin Budzyński

6zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey

7Jurysdykcyi prawa Forum Powiatu i W[oiewódz]twa, a pod niniejsze dobrowolne zezna-

8nie swoie Kwitowe całe się poddaiąc i wcielaiąc wiadomo czyni ustnie

9i dobrowolnie zeznaie – Jż Comparens maiąc Testamentem przez

10Oyca swego Ur. Woyciecha w Roku Tysiąc Siedmset szostym uczynionym

11naznaczoną kwotę Złotych Polskich Tysiąc razem z Braćmi Jego rodzo-

12nemi Jozefem i Antonim iakoteż przyrodnim Maciejem Budzyńskiemi

13wydzieloną, lecz gdy przez odległość mieszkania swoiego dotąd się nie

14iawił dla odebrania takowego wydziału, dziś więc przybywszy

15w te strony, gdy UUr. Jozef i Antoni Bracia rodzeni iakoteż Maciej

16przyrodni Budzyńscy schedę na zeznawaiącego przypadaiącą toiest

17Złotych Polskich Tysiąc w dniu dzisieyszym wypłacaią i uspokaiaią

18przeto Comparens z odebrania takowey Kwituie i żadney zaszłey [?] oto

19czynienia nadal niezostawuie mocą tego dobrowolnego Kwitowego

20zeznania swego Marcin Syn Woyciecha Budzyński mp –

Objaśnienia i tłumaczenia

Zeznanie 16 VIII 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Janem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego kijowskiego. Przy numerze rkp. 850 brak liczby ołówkowej. Akt pisany drobnym, gęstym pismem w dolnej połowie strony; brak końcowej formuły urzędowej (actis connotari).

Miejsca niepewne: „zaszłey [?]” (rkp. „zaszłoy”/„zachody” – może „zachody”, por. akt 845); w tytule nazwisko pisane „Budzyńskiego” (pierwsza litera podobna do „R”). Rodzina Budzyńskich występuje też wcześniej w tej księdze (por. akt 36 – sprzedaż Chodakowa, Budzyński [?]).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; jurysdykcja, forum – właściwość sądu; mp (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 16 VIII 1735 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Janem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego kijowskiego, Ur. Marcin Budzyński zeznał, że w testamencie z 1706 r. jego ojciec, Ur. Wojciech, wyznaczył mu dział w kwocie 1000 zł polskich, wydzielony wraz z działami jego rodzonych braci Józefa i Antoniego oraz przyrodniego brata Macieja Budzyńskich. Ponieważ z powodu odległego miejsca zamieszkania dotąd nie zgłosił się po ten dział, a teraz, przybywszy w te strony, otrzymał od braci Józefa, Antoniego i Macieja całą przypadającą mu schedę 1000 zł, kwituje ich z jej odebrania i zrzeka się dalszych roszczeń.

Transkrypcja

k. 732 [rkp. 742] (skan 0738, strona prawa – górne 3/4)

1Roku tysiąc siedemset trzydziestego siodmego

2M[iesią]ca Septembra dwunastego dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey M[oś]ci Żytomierzu przede-

4mną Danielem z Wyhowa Wyhowskim Bur[grabią] Grodz[kim] Kij[owskim] i Xięgami niniejszemi

5Grodz[kiemi] Kij[owskiemi] Comparens P[ersonali]ter JP. Felicyan Stanisław Swiderski Stol[nik] i P. Z. W. [?]

6tę dymissyą od siebie na rzecz Syna swego Franciszka sporządzoną per obla-

7tam podał prosząc aby przyięta i w Xięgi zapisana była ktorą Ja Urząd

8przyimuiąc czytałem i tak się w sobie ma Ja Felicyan Stanisław Swi-

9derski Stolnik i P. Z. W. [?] zdrowy będąc na ciele i umyśle odstąpiwszy swey

10własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi prawa forum P[owia]tu i W[oiewódz]twa a pod te-

11raźnieyszy zapis Dymissionis cale się poddaiąc i wcielaiąc wiadomo iawno

12czynię i dobrowolnie zeznawam Jż Ja maiąc dziedziczną część we wsi

13Słobudce [?] Sytuowaną ktorą z prawa pospolitego będąc moią iako chcę

14rządzić szafować i dysponować a widząc Syna moiego Franciszka

15do rozporządzenia maiątkiem sposobnym przeto umyśliłem oną ta-

16kową część Słobudki [?] z poddanemi na teyże wsi osiadłemi gruntami

17polami lasami zaroślami ocerterami [?] krzakami krzakami i wszelki-

18mi do tey przynależytościami [skreślone:] tak darować i nawieczność dymittować zaczem

19niniejszym zapisem moim daię daruię i nawieczność dymittuię wolen tedy

20odtąd iak iest i będzie tenże dymissary swą część dziś otrzymaną [?] przezemnie

21dymittowaną, iako chce rządzić szafować i dysponować – i nato daię

22ten moy list zapis dymissionis ktory ręką moią własną przy uproszonych

23Swiadkach i przyiaciołach podpisuię datum w Słobudce [?] Roku tysiąc siedem-

24set trzydziestego Siodmego M[iesią]ca Septembra dziesiątego dnia Felicyan Sta-

25nisław Swiderski Stol[nik] i Pod[...] Ziemi Wiźnieńskiey [?] mp – proszony za Swiadka i

26przyiaciela podpisuię się Jakob Stawicki [?] mp ustnie i oczewisto za świadka

27i przyiaciela uproszony podpisuię się Szymon Suzański [?] mp ktora to

28Dymissya słowo w słowo iak się w sobie ma do Xiąg niniejszych Grod[zkich]

29Kij[owskich] iest ingrossowana –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 12 IX 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Danielem z Wyhowa WYHOWSKIM, burgrabią grodzkim kijowskim; zapis datowany w Słobudce [?] 10 IX 1737. PIERWSZY ODPIS Z 1737 (u góry ołówkiem „1737”; między aktami z 1735 a tym aktem brak wpisów z 1736). Akt wpisany inną, pospieszną ręką (podobną do ręki aktu 847). Przy numerze rkp. 851 brak liczby ołówkowej.

Miejsca niepewne: urząd „Stol[nik] i P. Z. W.” [?], w podpisie „Stol: i Pod[...]: Ziemi Wiźnieńskiey [?]” – może „stolnik i podstoli ziemi wiskiej” (Wizna); nazwa wsi „Słobudka” [?] (rkp. „we wsi Słobudce”); „ocerterami [?]” (wyraz niejasny – może „ostrowami”/„ochoterami”); „otrzymaną [?]”; świadkowie „Jakob Stawicki [?]” i „Szymon Suzański [?]”.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; per oblatam – przez oblatę; zapis dymissionis – zapis dymisyjny (ustąpienia dóbr); dymittować – ustępować, przekazywać; dymissary – ten, komu dobra ustąpiono; datum – dano; mp (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 12 IX 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Danielem z Wyhowa Wyhowskim, burgrabią grodzkim kijowskim, JP. Felicjan Stanisław Świderski, stolnik [?], podał w oblatę zapis dymisyjny sporządzony na rzecz syna Franciszka. W zapisie (Słobudka [?], 10 IX 1737) Felicjan Stanisław Świderski oświadcza, że widząc syna Franciszka zdolnym do zarządzania majątkiem, daruje mu i na wieczność ustępuje swoją dziedziczną część wsi Słobudka [?] z osiadłymi tam poddanymi, gruntami, polami, lasami, zaroślami, krzakami i wszelkimi przynależnościami; syn może odtąd swobodnie nią rozporządzać. Podpisali: Felicjan Stanisław Świderski oraz świadkowie Jakub Stawicki [?] i Szymon Suzański [?]. Zapis wpisano do ksiąg słowo w słowo.

Transkrypcja

k. 732 [rkp. 742] (skan 0738, strona prawa – dolna 1/4)

1Roku tysiąc siedemset trzydziestego Siodmego

2M[iesią]ca Septembra czternastego dnia –

3Na Urzędzie Grod[zkim] w Mieście Jego Krolew[skiey] M[oś]ci Żyt[omierzu] przedemną Danielem z Wyhowa Wy-

4howskim Burg[rabią] Grodz[kim] Kij[owskim] i Xięgami niniejszemi Grodz[kiemi] Kij[owskiemi] Comparens P[ersonali]ter Ur. JP. Katarzy-

5na z Kotowskich Rzeczycka ten zapis Dymissionis od siebie na rzecz Synow swoich JJPP.

6Andrzeia i Franciszka Rzeczyckich uczyniony podpisem tak stawaiącey iakoteż Swiadkow

7stwierdzony dla zapisania do Xiąg niniejszych podała ktorego Ja Urząd ad acticandum

k. 732v [rkp. 742b] (skan 0739, strona lewa – górne 2/5)

1przyimuiąc czytałem i ten tak się w sobie ma Ja Katarzyna z Kotowskich Rzeczycka

2zdrowa będąc na ciele i umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey Jurysdy-

3kcyi prawa Forum P[owia]tu i W[oiewódz]twa a pod teraźnieyszy moy Zapis Dymissionis cale się pod-

4daiąc i wcielaiąc wiadomo iawno czynię i dobrowolnie zeznawam, iż Ja maiąc

5w Woiewodztwie tuteyszym Dziedziczną część wsi Sochaczowki [?] na posag od Rodzicow

6moich przeznaczoną ktora podług praw mi służących na Sukcessorow [?] moich będąc wolno-

7ści uczynić rozporządzenie widząc więc Synow moich Franciszka i Andrzeia

8Rzeczyckich z małżonkiem moim Markiem Rzeczyckim spłodzonych że ci mogą być sposobne-

9mi ku rozporządzeniu persona sua i maiątkiem swoim, a przyzwoity ab illo do osoby moiey

10reverentio [?] doznawszy, rzeczoną część wsi Sochaczowki [?] z poddanemi ciągłemi i piesze-

11mi tudzież gruntami polami lasami Sianożęciami ogrodami daninami, wszelkie-

12mi robociznami i dochodami wieczemi czasy dymittuię, z tem iednak zastrzeżeniem

13aby mąż moy Marek Rzeczycki dopokąd Synowie do lat Kompetentnych [?] nie przyidą

14z intrat takowych Dobr co do potrzeb własnych miał wolność użytkowania, i na-

15to daię ten moy list zapis Dymissionis ktory przy uproszonych Swiadkach ręką

16moią własną podpisuię datt[um] w Sochaczowce [?] roku tysiąc siedemset trzydziestego Sio-

17dmego M[iesią]ca Augusta czwartego dnia Katarzyna z Kotowskich Rzeczycka mp prosz[o]-

18ny za Swiadka i przyiaciela podpisuię się Wacław Sobecki [?] mp Jako przytomny

19Swiadek i przyiaciel podpisuię się Justyn Jarocki [?] mp Ktorato Dymissya słowo

20w słowo [...] iest ingrossowana –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 14 IX 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Danielem z Wyhowa WYHOWSKIM, burgrabią grodzkim kijowskim; zapis datowany w Sochaczówce [?] 4 VIII 1737. Przy numerze rkp. 852 brak liczby ołówkowej. Ręka pospieszna jak w akcie 853; ostatni wiersz częściowo zatarty.

Miejsca niepewne: nazwa wsi „Sochaczówka” [?] (rkp. „wsi Sochaczowki”, „w Sochaczowce”); „na Sukcessorow [?]”; „reverentio [?]” (zapewne „reverentiam” – szacunek); „Kompetentnych [?]” (rkp. skrót „Kupetnych”); świadkowie „Wacław Sobecki [?]” i „Justyn Jarocki [?]”; zakończenie formuły („słowo w słowo [...] iest ingrossowana”) słabo czytelne. Nazwisko w tytule „Rzeczycka” (w tekście „Rzeczycka”, „Rzeczyckich”).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ad acticandum – do wpisania do akt; zapis dymissionis – zapis dymisyjny (ustąpienia dóbr); persona sua – swoją osobą; ab illo – od niego (od nich); reverentia – uszanowanie; dymittować – ustępować; datum – dano; mp (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 14 IX 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Danielem z Wyhowa Wyhowskim, burgrabią grodzkim kijowskim, Ur. JP. Katarzyna z Kotowskich Rzeczycka podała do wpisania zapis dymisyjny sporządzony na rzecz synów Andrzeja i Franciszka Rzeczyckich. W zapisie (Sochaczówka [?], 4 VIII 1737) Katarzyna oświadcza, że posiadaną w tutejszym województwie dziedziczną część wsi Sochaczówka [?], przeznaczoną jej przez rodziców na posag, widząc synów Franciszka i Andrzeja – zrodzonych z mężem Markiem Rzeczyckim – zdolnych do zarządzania sobą i majątkiem i doznawszy od nich należnego szacunku, ustępuje im na wieczność z poddanymi ciągłymi i pieszymi, gruntami, polami, lasami, sianożęciami, ogrodami, daninami, robociznami i dochodami, z zastrzeżeniem, że jej mąż Marek Rzeczycki będzie mógł korzystać z dochodów tych dóbr na własne potrzeby, dopóki synowie nie osiągną pełnoletności. Podpisali: Katarzyna z Kotowskich Rzeczycka oraz świadkowie Wacław Sobecki [?] i Justyn Jarocki [?]. Zapis wpisano do ksiąg.

Transkrypcja

k. 733 [rkp. 743] (skan 0739, strona prawa)

1Roku tysiąc siedemset trzydziestego Siodmego

2Miesiąca Julii osmnastego dnia –

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Ży-

4tomierskim przedemną Wawrzyńcem Walewskim Lewko-

5skim Namiestnikiem Grodzkim Kijowskim i Xięgami Niniey-

6szemi Grodz[kiemi] Kijowskiemi Comparens pers[onaliter] Ur. Walenty Rorec-

7ki [?] ten Zapis wieczysty przedany [?] od siebie rzecz[onego] [?] ad

8rem et personam Ur. Marcina Rudnickiego [?] uczynio-

9ny dla zapisania do Xiąg Niniejszych przyznał [?] prosząc

10mnie Urzędu aby przyjęty i w Xięgi wpisany był a tak Ja

11Urząd ponieważ Zapis ad acticandum przyimuiąc czy-

12tałem i ten tak się w sobie ma. Ja Walenty Rorecki [?] [...]

13Ludwika Roreckiego [?] Brzeskiego [?] Kijowskiego Podczaszego

14syn zdrowy będąc na ciele i umyśle odstąpiwszy swey

15[własney] [?] Ziemskiey Jurysdykcyi prawa Forum

16Powiatu a podwięzuiąc [?] dobrowolny Zapis moy perpetuae

17Rezygnationis cale się poddaiąc i wcielaiąc wiadomo iawno

18czynię y wobec [?] i dobrowolnie zeznawam iż Ja rzeczony [?]

19maiąc dobra moie dziedziczne część wsi Domanowa w

20Woiewodztwie Kijow[skim] [przekreślone: Ży] sytuowane maiąc też mocą Prawa

21pospolitego ustąpienia swoią wolą chcę rządzić rzeczą [?]

22[rozporządzać ?] wać i dysponować, umyśliłem przeto te wyżey wymie-

23nione dobra część wsi Domanowa ze wszystkiemi

24Poddanemi, Polami Rolami, Lasami Sianożęciami ogro-

25dami, pasiekami, przewozami [?], [...] wodami jezio-

26rami, i ze wszelkiemi innemi mianowanemi i mienia-

27nemi [?] w tych dobrach znayduiącemi się pożytkami przy-

28chodami i przynależnościami Ur. Marcinowi Rudkowskie-[?]

29mu daię daruię i na wieczność rezygnuię, ciągiem [?] tym mo-

30im Zapisem daię daruię zapisuię i wiecznemi czasy re-

31zygnuię a te za Summę umowioną dobrowolnie umo-

32wioną dwanaście tysięcy [?] pięćset osmdziesiąt złotych Pol-

33[skich] [...] ktorą niniejszym zapisem moim kwituię.

34[...] [?] w tych miast [?] dozwalam i żadney

35[...] ani powrotu do wyżey wyrażonych dobr ani sobie a-

36ni Synowi memu trzy [?] małoletniemu Ur. Janowi Rorec-[?]

37kiemu za którego pokoy i dotrzymanie ręczę niewstrzą-[?]

38śnie [?] a to pod zakładem dwoiey takowey Summy i szko-

39dami Ziemskiemi Stronie krom przysięgi [?] wskazany [?]

40[...] [?] i na to daię ten moy List zapis wie-

41czysty Darowizny ktory ręką moią własną przy uproszo-

42nych Swiadkach i Przyiaciołach podpisuię –

43[reklamant:] Działo się

k. 733v [rkp. 743b] (skan 0740, strona lewa – górna połowa)

1Działo się w Żytomierzu dnia drugiego Julii ty-

2siąc siedemset trzydziestego siodmego roku

3u tego Zapisu podpisy rąk temi słowy – Walenty

4Rorecki [?] mp. iako Swiadek i przyiaciel ustnie

5uproszony od Ur. Walentego Roreckiego [?] do pod-

6pisania tego Zapisu wieczysto przedażnego [?] pod-

7pisuię Józef Kurczewski [?] mp. przytomny Swia-

8dek uczynienia tego Zapisu wieczystey Rezygnacyi

9podpisuię Łukasz Trzynowski [?] mp. Ze Swiad-

10kiem [?] i przyiaciel ustnie zapisuię [?] podpisuię się

11Daniel Ułanowski [?] mp. który to zapis wie-

12czystey Rezygnacyi za podaniem i oczewisto

13prozbą JmP. podawaiącego a zaniesieniem urzę-

14dowym przyięciem do Xiąg niniejszych Grodz-

15kich Kijowskich iest ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 18 VII 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Wawrzyńcem WALEWSKIM LEWKOWSKIM, namiestnikiem grodzkim kijowskim (w rkp. „Lewkoskim”); zapis datowany w Żytomierzu 2 VII 1737. Odpis wstawiony po aktach z IX 1737 (853–854) – kolejność niechronologiczna. Przy numerze rkp. 853 brak liczby ołówkowej.

Ręka bardzo trudna (kursywa rozwlekła, silnie pochyłe wiersze, przeniesienia wyrazów zapisywane na początku następnego wiersza); odczyt wielu miejsc niepewny. Nazwisko zbywcy: w tytule i tekście „Rorecki”/„Roreckiego” [?] (litery „Ror-” mogą być „Roz-”/„Rez-”), podpis na k. 733v „Walenty Rorecki [?] mp.”. Nabywca: w tekście „Marcina Rudnickiego [?]”, w tytule i dalszej części „Rudkowskiemu [?]” – możliwe, że chodzi o tę samą lekcję, odczyt niepewny. Ojciec zbywcy „Ludwika Roreckiego [?] Brzeskiego [?] Kijowskiego Podczaszego” – drugi wyraz niepewny (może „Brzeskiego” jako tytuł urzędu albo przydomek).

Miejsca niepewne: „przedany [?] od siebie rzecz[onego] [?] ad rem et personam”; „podwięzuiąc [?]”; „y wobec [?]”; „przewozami [?]”; „ciągiem [?]”; suma „dwanaście tysięcy [?] pięćset osmdziesiąt złotych”; wiersze o wykluczeniu powrotu do dóbr – częściowo nieodczytane; „Synowi memu trzy [?] małoletniemu Ur. Janowi Roreckiemu [?]”; podpisy świadków „Józef Kurczewski [?]”, „Łukasz Trzynowski [?]”, „Daniel Ułanowski [?]”. Wieś Domanów – por. akty 63–79, 150, 153, 389, 399, 482, 551–552.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ad rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; jurysdykcja – właściwość sądowa; Forum – sąd; zapis perpetuae resignationis – zapis wieczystej rezygnacji (zrzeczenia się, sprzedaży); mp (manu propria) – ręką własną; ingrossowany – wpisany do ksiąg.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 18 VII 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem grodzkim kijowskim, Ur. Walenty Rorecki [?] przyznał i podał do wpisania zapis wieczysty uczyniony na rzecz Ur. Marcina Rudnickiego [?] (w tytule „Rudkowskiego” [?]). W zapisie (Żytomierz, 2 VII 1737) Walenty, syn Ludwika Roreckiego [?], podczaszego kijowskiego [?], oświadcza, że swoją dziedziczną część wsi Domanów w województwie kijowskim ze wszystkimi poddanymi, polami, lasami, sianożęciami, ogrodami, pasiekami, wodami, jeziorami, pożytkami i przynależnościami daje, daruje i wieczyście rezygnuje Marcinowi za umówioną sumę (12 580 [?] zł), z której kwituje; wyklucza powrót do tych dóbr dla siebie i małoletniego syna Jana [?], ręcząc za spokojne posiadanie pod zakładem dwojakiej sumy i szkód ziemskich. Podpisali: Walenty Rorecki [?] oraz świadkowie Józef Kurczewski [?], Łukasz Trzynowski [?] i Daniel Ułanowski [?]. Zapis wpisano do ksiąg grodzkich kijowskich.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 734 [rkp. 744] (skan 0740, strona prawa)

1Roku Tysiąc siedemset trzydziestego Siodmego [?]

2Miesiąca [...] dnia [?]

3[...] [w Mieście] Jego Krolewskiey [Mości] [?]

4[Żytomierskim przedemną] [...] Danielem z Wyhowa [?]

5[Wyhowskim Burgrabią] Grodzkim Kijowskim i Xięga-

6mi niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi Comparens

7[...] w oryginale [?]

8[...] P. Stani-

9sław [?] [...]

10[... kilka wierszy nieczytelnych ...]

11[...] przy [...] przysięgach [?] [...]

12[...] przyczyniony [?] [...]

13[...] w akta [?] Grodzkie Castr[ensia] Kijov[iensia] per oblatam

14podał do [Xiąg] [...]

15[...] Dobrowolskim Podst[olim] [?] [...]

16Krolewskiey Mości [...]

17[...]

18[...] Kontrakt

19kupna Dobr wsi Tarasy [?] w Woiewodztwie Kijow-

20skim [?] wyżey opisany sposob JP. Stani-

21sław Michał Dobrowolski [...] Dobra [...]

22[...] w Woiewodztwie Kijowskim Sytuowane [...]

23[...] po Antecessorach swoich [...] Dziada Ojca [?]

24[...] Ojca Andrzeja [?] [...] po Antecessorach [?] [...]

25[reklamant:] [nieczytelny]

k. 734v [rkp. 744b] (skan 0742, strona lewa)

1[...] Zygmunt [?] [...] rodzonych [?] [...] JP. Bene-

2dykt [?] [...]

3[... ok. 15 wierszy skrajnie wyblakłych, odczytane tylko pojedyncze wyrazy: „Dobra”, „Summę”, „osiemdziesiąt złotych” [?] ...]

4[...] tę wieś Tarasy [?] w zwaniu zastawnym posiadanie

5trzymał [?] przeto WJP. Stanisław Michał Dobrowolski

6chcąc [...] tychże dobr swoie [...] rzeczoną

7wieś Tarasy [?] umyśliłem przedać i na wieczność rezy-

8gnować WJP. Szymonowi Ludkowskiemu co za

9Summę dobrowolnie umowioną i postanowioną [...]

10[...] tysięcy [?] osiemset złotych Polskich w ktorey Sum-

11mie [...] Summy zastawne[y] [...]

12w ktorey ta wieś oddaiona [?] zapłacona [?] była

13w zupełności [?] Tegoż [?] pięć tysięcy wynoszą prawo [?]

14do zapłacenia postanowionego Szacunku [?] [...]

15[...] Tegoż od WJPana Ludkowskiego [?]

16JP. Dobrowolskiemu należy pozostaią [?] wypłat [?]

17[...] Summy ma być uczyniony w ten

18[reklamant:] sposob

k. 735 [rkp. 745] (skan 0742, strona prawa)

1sposob poniewaz [...] [Do]bro-

2wolskiemu [...]

3[... kilka wierszy nieczytelnych ...]

4[...] w Roku [...] przyszłym Tysiącznym

5Siedmset trzydziestym Osmym na Swięto

6Swiętego [...] wypłacić w Żytomierzu [...]

7[... kilka wierszy nieczytelnych ...]

8[...] wymienionego [?] [...] WJP. Dobrowolski Zapis

9perpetuae Donationis i [...] dobrowolnie przyzna-

10ny [?] [...] ex nunc

11[...] Kontrakt Resignationis

12we wszystkiem [...] i dotrzymać pod zakładem

13[...] i obowiązuię się i na to własnemi Rękami przy

14uproszonych Swiadkach i Przyiaciołach podpisuię się

15Datum w Tarasach [?] dnia piętnastego Czerwca [?]

16Tysiąc siedemset trzydziestego siodmego Roku. Tego

17Kontraktu podpisy Rąk przy pieczęciach na Laku

18Czerwonym wyciśniętych przez każdego z Panów [?]

19Stanisław Michał Dobrowolski Podst[oli] [...] mp. (L.S.)

20[reklamant:] [nieczytelny]

k. 735v [rkp. 745b] (skan 0743, strona lewa – górna 1/4)

1Szymon Ludkowski Woy[ski] Żyto[mierski] (L.S.) Jako proszeni

2przyiaciele do tego Kontraktu Rękami naszemi włas-

3nemi podpisuiemy się. Paweł Kijowski [?] (L.S.) Kazimierz [?]

4Łasocki [?] (L.S.) Michał Niedźwiecki [?] (L.S.) ktorego to

5Kontrakt resignationis słowo w słowo iak się w sobie

6ma do Xiąg niniejszych Grodz[kich] Kij[owskich] iest Ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Atrament na k. 734–735 skrajnie wyblakły (silne zaplamienia i przebicie); mimo odejmowania tła odczytano tylko fragmenty – akt fragmentaryczny (#PARTIAL). Skan 0741 to powtórne zdjęcie rozkładówki 0740 (k. 733v–734). Tytuł i data oblaty nieczytelne; urzędnik – najpewniej Daniel z Wyhowa WYHOWSKI, burgrabia grodzki kijowski (jak w aktach 853–854, 857).

Treść (z czytelnych fragmentów): kontrakt kupna-sprzedaży (rezygnacji) wsi Tarasy [?] w woj. kijowskim, dotąd trzymanej przez nabywcę w zastawie, przez Stanisława Michała DOBROWOLSKIEGO, podstolego [?], na rzecz Szymona LUDKOWSKIEGO, wojskiego żytomierskiego (por. Szymon WALEWSKI LUDKOWSKI/LEWKOWSKI, wojski żytomierski, namiestnik owrucki 1716–1717 – akty 294 nn., 342); cena „[...] tysięcy osiemset złotych” [?], z zaliczeniem sumy zastawnej; część sumy do wypłacenia w Żytomierzu w 1738 r. Kontrakt datowany w Tarasach [?] 15 VI [?] 1737, opieczętowany na czerwonym laku; podpisali S. M. Dobrowolski i Sz. Ludkowski oraz świadkowie Paweł Kijowski [?], Kazimierz [?] Łasocki [?], Michał Niedźwiecki [?]. Wymienieni także antecesorzy (dziad, ojciec Andrzej [?]) oraz Zygmunt [?] i Benedykt [?] – role niejasne.

Łacina: comparens – stawiający się; acta castrensia Kioviensia – akta grodzkie kijowskie; per oblatam – przez oblatę; perpetuae donationis – wieczystej darowizny; ex nunc – od teraz; contractus resignationis – kontrakt rezygnacji (zrzeczenia się, sprzedaży); L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci; mp (manu propria) – ręką własną.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Późniejszy odpis, zachowany fragmentarycznie (atrament skrajnie wyblakły). Na urzędzie grodzkim kijowskim w Żytomierzu w 1737 r. (data dzienna nieczytelna; urzędnik zapewne Daniel z Wyhowa Wyhowski, burgrabia grodzki kijowski) oblatowano kontrakt, którym WJP. Stanisław Michał Dobrowolski, podstoli [?], sprzedał i wieczyście zrezygnował WJP. Szymonowi Ludkowskiemu, wojskiemu żytomierskiemu, wieś Tarasy [?] w województwie kijowskim, dziedziczną po antecesorach, którą Ludkowski dotąd trzymał w zastawie; cenę (… tysięcy osiemset złotych [?]) pomniejszono o sumę zastawną, resztę miano wypłacić w Żytomierzu w 1738 r.; Dobrowolski zobowiązał się dotrzymać kontraktu pod zakładem. Kontrakt spisano w Tarasach [?] 15 VI [?] 1737 i opieczętowano; podpisali strony oraz świadkowie Paweł Kijowski [?], Kazimierz [?] Łasocki [?] i Michał Niedźwiecki [?]. Kontrakt wpisano do ksiąg grodzkich kijowskich.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 735v [rkp. 745b] (skan 0743, strona lewa)

1Roku Tysiąc siedmset trzydziestego Siodmego

2Miesiąca Maia [?] trzydziestego dnia –

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey

4Mości Żytomierskim przedemną Danielem z Wyhowa

5Wyhowskim Burgrabią Grodz[kim] Kijowsk[im] i Xięgami

6niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi Comparens

7personaliter JPan Adam Boguski [?] ten Testament

8ostatniey woli Oyca swego przy Swiadkach [?] spi-

9sany do akt niniejszych podał [?] cuius tenore [?]

10tali – W Imię Oyca i Syna i Ducha Swiętego amen.

11[...]

12Ja Franciszek Syn Marcina i Krystyny z Lipskich [?]

13a Wnuk Jana Pawła [?] Boguski [?] będąc os-

14łabiony [?] na siłach ciała na Umyśle iednak zdrowym

15będąc, i nie wiedząc godziny śmierci, następnie

16czynię Dyspozycyę Testamentową a naprzod składam

17Duszę [moią] na [?] ograniczonemu [?] Stworcy, że mię w wierze

18S[więtey] Katolickiey stale zachować raczył – Jeżeliby Bog

19miłosierdzia [...] nieprzybrać [?] raczył, kiedy [?] [...]

20[...] ciało moie bez wszelkiey okazałości

21pogrzebane było – pro suffragia Duszy moiey prze-

22[reklamant:] znaczam

k. 736 [rkp. 746] (skan 0743, strona prawa)

1przeznaczam złotych sto – osobno na Msze Swię-

2tych pięćdziesiąt [?] [...], Fortunę moię [?]

3od [...] Zapisu [...] sub [...] Ratio [...] [?]

4Tysięcy dziesięć [?] [...] Dziewoński [?] w Gro-

5dzie Owruckim [?] sporządzonego [...]

6[...] dożywotnią [...] miała [?] [...]

7[...] z Ostrowskich [?] Dziedzicem zaś Sukcessorem [?]

8moim [...] Syn Adam, ktorego Oycowskim Bło-

9gosławieństwem [?] [...] Rzeczy [?] [...] w [...]

10niniejszey moiey Dyspozycyi [...]

11[...] na wieczne czasy [...]

12[...] poddanych [...]

13[...] Łukasza [?] Fedora [?] [...]

14[...] ku żonie [?] od poddanych [...]

15[...] Marianny [?] moie i Synowi

16Adamowi by należącego się udziału z Sukcessyi

17Matki moiey Katarzyny [?] z Lipskich [?] dochodził;

18[...] papiery i wszelakie potrzebne docu-

19menta [...] moiey [...] Marcin Boguski [?] powra-

20caiąc szczęśliwie od [...] Elekcyi [?] Augusta Drugiego

21Krola Polskiego u Ciotki moiey JmPani Pelagii Ksia-

22żyńskiey [?] zostawił, do zapłacenia długów moich oso-

23bom [...] postrzegać [?] mogący [...]

24[...] dożywotnią [?] obowiązuię [?]

25by [...] o pomoc do Boga

26a [...] moie pamiętać

27raczył – Jakoż tę Dyspozycyę Testamentową

28przy Swiadkach i Przyiaciołach Ręką moią [?]

29[reklamant:] podpisuię

k. 736v [rkp. 746b] (skan 0744, strona lewa – górna 1/3)

1podpisuię. Dattum w Czerniawce dnia drugiego

2Aprylis Tysiąc Siedmset trzydziestego trzeciego

3Roku. Franciszek Boguski [?] mp (L.S.) Proszony

4za Swiadka na tey Dyspozycyi Testamentowey

5podpisuię się Jan Paszkowski (L.S.) Oczywisty [?]

6Za Swiadka na tym Testamencie proszony pod-

7pisuię się Ignacy Konopacki (L.S.) Ktory to

8Testament iak się w sobie ma do Xiąg niniey-

9szych iest Ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 30 [V ?] 1737 (nazwa miesiąca niepewna) na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Danielem z Wyhowa WYHOWSKIM, burgrabią grodzkim kijowskim; podał syn testatora Adam; testament datowany w Czerniawce 2 IV 1733. Przy nr rkp. 855 ołówkiem „2” (numeracja ołówkowa od nowa w odpisach z 1737).

Atrament wyblakły, liczne zacieki (zwłaszcza k. 736) – środkowa część testamentu odczytana tylko fragmentarycznie (#PARTIAL). Nazwisko testatora: w tytule i podpisie „Boguski” [?] (rkp. „Baguski/Boguski/Bogucki”) – odczyt niepewny; matka „Krystyny z Lipskich” [?], dalej „Matki moiey Katarzyny [?] z Lipskich [?]” – rozbieżność (zapewne odczyt). Wzmianka o powrocie (ojca?) Marcina Boguskiego [?] z elekcji Augusta II (1697) i dokumentach złożonych u ciotki Pelagii Książyńskiej [?]. Sumy zapisane „w Grodzie Owruckim” [?] – odczyt niepewny. Wieś Czerniawka – por. akty 81, 461, 766, 326.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; cuius tenor talis – którego treść taka; pro suffragiis – na modlitwy (za duszę); sub obligatione – pod zobowiązaniem; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci; mp – ręką własną.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Późniejszy odpis, częściowo nieczytelny. 30 [V ?] 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Danielem z Wyhowa Wyhowskim, burgrabią grodzkim kijowskim, JP. Adam Boguski [?] podał do wpisania testament swego ojca. Franciszek Boguski [?], syn Marcina i Krystyny z Lipskich [?], wnuk Jana Pawła [?], słaby na ciele, lecz zdrowy na umyśle, poleca duszę Bogu, prosi o pogrzeb bez okazałości, przeznacza 100 zł na modlitwy za duszę i osobno na msze; wspomina sumy zapisane (m.in. 10 000 zł [?]) i dożywocie (żony?); dziedzicem i sukcesorem ustanawia syna Adama, któremu błogosławi; poleca dochodzić udziału w spadku po swej matce z Lipskich [?] i odebrać papiery i dokumenty, które Marcin Boguski [?], wracając z elekcji Augusta II, zostawił u ciotki JmP. Pelagii Książyńskiej [?], oraz zapłacić jego długi. Testament spisano w Czerniawce 2 IV 1733; podpisali: Franciszek Boguski [?] oraz świadkowie Jan Paszkowski i Ignacy Konopacki. Testament wpisano do ksiąg.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 736v [rkp. 746b] (skan 0744, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego Siodmego

2Miesiąca Aprilis dziewiątego dnia –

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey

4Mości Żytomierskim przedemną Danielem z Wyhowa Wy-

5howskim Burgrabią Grodzkim Kijowskim i Xięga-

6mi Niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi Com-

7parens personaliter W. JPan Teodor Buszkowski [?]

8ten Testament ostatniey woli W. Andrzeia Brze-

9źniakiewicza [?] z rozporządzeniem całey iego sub-

10stancyi uczyniony z podpisem ręki tegoż An-

11drzeia Brzeźniakiewicza [?] i przyiaciół ustnie

12i oczewisto do podpisania uproszonych ratio-

13ne intra contentorum dla zapisania do Xiąg

14niniejszych podał prosząc mnie Urzędu aby przy-

15ięty y w Xięgi wpisany był – A tak ia Urząd

16[reklamant:] ponieważ

k. 737 [rkp. 747] (skan 0744, strona prawa)

1ponieważ ad acticandum [przyimuiąc] czytałem [?] [...]

2[...] Testament do Xiąg niniejszych [...]

3[...] Ktory tak się w sobie ma – W Imię

4Oyca i Syna i Ducha S[więtego] Amen. Wiedząc [?] [...]

5[... ok. 12 wierszy skrajnie wyblakłych; czytelne pojedyncze wyrazy: „Naywyższego” [?], „Cerkwi Bożey” [?] ...]

6[...] post obitum Antecessorow [?] [...]

7[...] spadł [?] [...]

8[...] Benedykta [?] do moiey [...]

9[...] dzieci moie małoletnie

10Michał i Marcin [?] [...] z miłey małżon-

11ki moiey Teresy [?] z [...] spłodzone

12[...] zostaną [?] i do perfekcyi [?] wieku

13przyidą [...] tylko dzieciom

14miłym moim według prawa mi służącego

15spadać maią, ktorym za Opiekuna Na-

16turalnego brata mego Ciotecznego JP. Piotra [?] [...]

17[reklamant:] [...]skiego [?] naznaczam

k. 737v [rkp. 747b] (skan 0745, strona lewa)

1naznaczam, upraszaiąc aby po zeyściu życia mego

2[...] Dzieciom moim chciał dać [...]

3[...] substancyi moiey [...]

4A ieżeliby [...] Naywyższego Boga była

5[...] dzieci [?] miłe moie [...]

6[...] wszystkich krewnych moich bliskich

7[...] rodzonych [...]

8[...] prawa [...]

9[... kilka wierszy pod zaciekami nieczytelnych ...]

10[...] Zabrudzie [?] [...]

11przeznaczam [...] prawa

12[... kilka wierszy pod zaciekami nieczytelnych ...]

13[...] ciało moie [...]

14[...] pochować ma [...]

15[...] podług [...] prawnie [?]

16[...] sufficienty [?]

17[...] Fortunę [?] zaś moią [...]

18i nabytku [...] moią i żony moiey [...]

19A ktoby zaś miał być wzruszycielem tey ostatniey

20woli moiey [...] Sędzią Boga za wszyst-

21kie [?] ma być karany [...] przed oblicznością

22Stworcy swego każdego takowego wzywam. Na

23ten [?] przy podpisach przyiaciół dla lepszey

24pewności rękę moią własną podpisuię się.

25Działo się w Zabrudziu Anno Millesimo Sep-

26tingentesimo trigesimo septimo die decima

27Septima Martii – U tego Testamentu podpisy rąk

28temi słowy Andrzey Brzeźniakiewicz [?] – przyiaciel

29[nad wierszem, drobno:] ustnie uproszony [...] [?]

30podpisuię się Samuel Didkowski. Dla lepszego Swia-

31dectwa proszony przyiaciel [...] pod-

32pisuiemy [?] się [...] Jerzy Podkalski [?] +

33Ktory zaś to Testament za podaniem y prozbą wyż

34[reklamant:] mianowaney

k. 738 [rkp. 748] (skan 0745, strona prawa – górne 5 wierszy)

1[wyż] mianowaney osoby a za moim Urzę-

2dowym przyięciem wszystek z początku

3aż do końca słowo w słowo iak się w so-

4bie ma do Xiąg niniejszych iest In-

5grossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 9 IV 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Danielem z Wyhowa WYHOWSKIM, burgrabią grodzkim kijowskim; podał W. JP. Teodor BUSZKOWSKI [?]; testament datowany w Zabrudziu 17 III 1737 (data łacińska). Przy nr rkp. 856 brak liczby ołówkowej.

Atrament wyblakły, rozległe zacieki (zwłaszcza k. 737 i 737v) – środkowa część testamentu odczytana fragmentarycznie (#PARTIAL). Nazwisko testatora „Brzeźniakiewicz” [?] (rkp. „Brzezniakiewicza”, w tytule „…niakiewicza”); żona „Teresa [?] z […]”; opiekun – brat cioteczny „JP. Piotr [?] […]ski”; świadkowie Samuel DIDKOWSKI i „Jerzy Podkalski [?]” (podpis krzyżykiem „+”, zapewne niepiśmienny). Zabrudzie – por. akty 110, 120, 411.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione intra contentorum – z powodu rzeczy w nim zawartych; ad acticandum – do wpisania do akt; post obitum – po śmierci; Anno millesimo septingentesimo trigesimo septimo die decima septima Martii – roku 1737 dnia 17 marca; ingrossowany – wpisany do ksiąg.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Późniejszy odpis, częściowo nieczytelny. 9 IV 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Danielem z Wyhowa Wyhowskim, burgrabią grodzkim kijowskim, W. JP. Teodor Buszkowski [?] podał do wpisania testament W. Andrzeja Brzeźniakiewicza [?] z rozporządzeniem całego majątku. Testator poleca duszę Bogu, ciało każe pochować; majątek po antecesorach i nabyty ma przypaść małoletnim dzieciom Michałowi i Marcinowi [?], zrodzonym z żoną Teresą [?], gdy dojdą do pełnoletności; na opiekuna naturalnego wyznacza brata ciotecznego JP. Piotra [?] …skiego, prosząc go o opiekę nad dziećmi; wzruszyciela testamentu oddaje sądowi Bożemu. Testament spisano w Zabrudziu 17 III 1737; podpisali: Andrzej Brzeźniakiewicz [?] oraz świadkowie Samuel Didkowski i Jerzy Podkalski [?] (krzyżykiem). Testament wpisano do ksiąg.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 738 [rkp. 748] (skan 0745, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego Siodmego

2Miesiąca Aprilis dziewiątego dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey

4Mości Żytomierskim przedemną Danielem z

5Wyhowa Wyhowskim Burgrabią Grodz[kim] Kijowsk[im]

6i Xięgami niniejszemi Grodz[kiemi] Kijow[skiemi] Comparens

7pers[onaliter] WJP. Abdyasz [?] Lewkowski [?] zdrowy

8będąc na ciele i umyśle odstąpiwszy Jurysdykcyi

9należney Ziemskiey Jurysdykcyi i Prawa Forum

10[Powiatu] [...] a pod [...] dobro-

11wolnie [...] Kwitowi cale

12się poddaiąc i inkorporuiąc [?] iawno [?] ustnie i

13dobrowolnie zeznał. Iż u Oyca [?] [...]

14zeznawaiącego WJP. Mikołaja [?] [...]

15[...] ś.p. WJP. Kajetan [?] [...]

16[...] Summę Tysiąc osmset [?]

17złotych Polskich i na tęż [?] Summę wypuścił [?]

18w zastawną Possessyą części wsi Jabłonna [?]

19[...] w Woiew[ództwie] [...] iako to Swiad-

20czy Zapis zastawny dnia Osmnastego [...]

k. 738v [rkp. 748b] (skan 0746, strona lewa – górne 3/4)

1Tysiąc Siedmset czwartego Roku w Aktach Grodzkich

2Kijowskich od WJP. Daszkowskich zeznany [?]

3A gdy [...] dziedzic [?] WJP. Ignacy

4Daszkowski y ś.p. WJP. Piotra Daszkowskiego

5Syn i całego [...] pozostałego i po [...]

6[...]

7[...] WJP. Kajetanowi Daszkowskiemu [?] [...]

8maiątku [...] wyż pomienioną [...]

9ną Summę [...] postanowioney i [...]

10i [...] WJP.

11Ignacego Daszkowskiego [...]

12[...]

13[...] i z [...] wyliczoney [?]

14tey zastawney Summy kwituię, wszelkie

15prawa do zastawney Possessyi Dobr Jabłonna [?]

16[...] ani potom-

17kom i Sukcessorom swoim żadnego prawa [...]

18i regresu [...] Sukcessorom [?]

19[...]

20iak wyż pomienioną Summę, takież

21o zostawione w niey Dobra – mocą niniey-

22szego dobrowolnego wyznania swego W[...]

23[...] [?] –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 9 IV 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Danielem z Wyhowa WYHOWSKIM, burgrabią grodzkim kijowskim. Przy nr rkp. 857 ołówkiem „4”.

Atrament wyblakły – odczyt fragmentaryczny (#PARTIAL). Imię i nazwisko zeznającego niepewne („Abdyasz [?] Lewkowski [?]”, ojciec „Mikołaj [?]”); w tytule – nazwisko nieczytelne. Treść (z czytelnych fragmentów): ojciec zeznającego pożyczył Daszkowskim 1800 [?] zł, za co otrzymał w zastawną posesję część wsi Jabłonna [?] (zapis zastawny z 18 … 1704 w aktach grodzkich kijowskich); obecnie dziedzic, WJP. Ignacy DASZKOWSKI, syn ś.p. Piotra, spłacił sumę, a zeznający kwituje go z niej i zrzeka się w imieniu swoim, potomków i sukcesorów wszelkich praw do zastawnej posesji. Wzmiankowany także WJP. Kajetan [?] (Daszkowski [?]).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; Forum – sąd; regres – prawo zwrotnego dochodzenia; inkorporować się – poddawać się (prawu zapisu).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Późniejszy odpis, częściowo nieczytelny. 9 IV 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Danielem z Wyhowa Wyhowskim, burgrabią grodzkim kijowskim, WJP. Abdyasz [?] Lewkowski [?] dobrowolnie zeznał, że jego ojciec Mikołaj [?] pożyczył Daszkowskim sumę 1800 [?] zł i na niej otrzymał w zastawną posesję część wsi Jabłonna [?], według zapisu zastawnego z 18 … 1704 r. zeznanego w aktach grodzkich kijowskich; ponieważ dziedzic dóbr, WJP. Ignacy Daszkowski, syn ś.p. WJP. Piotra Daszkowskiego, sumę tę wypłacił, zeznający kwituje go z niej i zrzeka się za siebie, potomków i sukcesorów wszelkich praw i regresu do zastawnej posesji tych dóbr.

Transkrypcja

k. 738v [rkp. 748b] (skan 0746, strona lewa – dolna 1/4)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego Siodmego

2Miesiąca Septembra dziewiątego Dnia –

3Na Urzędzie Grodz[kim] w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żyto[mierskim] prze-

4demną Danielem z Wyhowa Wyhowskim Bur[grabią] Grodz[kim] Kijowsk[im]

5i Xięgami niniejszemi Grodz[kiemi] Kijowsk[iemi] Comparens perso-

6[reklamant:] naliter

k. 739 [rkp. 749] (skan 0746, strona prawa)

1personaliter W. JPan Andrzey Witowski [?] ten Patent na

2Szarżę Porucznikowską przez JW. Massalskiego Het-

3mana Polnego W. X. L. W. JP. Antoniemu Wolskiemu

4dany i konferowany ad acticandum do Xiąg niniey-

5szych podał; ktory iest tenoris sequentis. – Michał Ja-[?]

6[...] Hrabia Massalski Hrabia na [...] [?] Kasztelan [?]

7Wileński [?] Hetman Polny W. X. L. Propozycyi [?] e[tc.]

8[...] wobec i każdemu z osobna komu o tem

9[wiedzieć] [?] należy, a mianowicie JW. JWW. JPanom [...]

10[...] Porucznikom Chorągwi W. Polskiey [?] [...]

11[...] Zawiadowcowi [?] [...] [...]

12[...]ego [...] Wolskiego [...] od [?] [...]

13[...] mego [...] i [...]

14[...] chcę [?] umyśliłem JPanu [...]

15[...] porucznikowstwo dać [...]

16niniejszym Patentem moim daię i konferuię [...]

17[...] ktorego Patentu mocą aby od Woysko-

18wego i Rządu [?] Litewskiego pomienionego JPa-

19na Antoniego Wolskiego za prawdziwego i aktualne-

20go Porucznika mieli, znali, mianowali, mieysca tytułu

21prerogatywy tey Szarży przyzwoitey ustępowali, mieć chcę

22i pilnie zalecam; na większy dowód przy pieczęci Woysko-

23wey ręką moią podpisuię. Dattum w [...]

24Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego Siodmego Miesiąca Mar[ca] [?]

25Dwudziestego Osmego dnia – U tego Patentu per oblatam

26podanego podpis ręki JW. Michała Massalskiego

27Hrabiego [...] Kasztelana Wileńskiego

28Hetmana [...] Polnego [?] Litewskiego

k. 739v [rkp. 749b] (skan 0747, strona lewa – górne 4 wiersze)

1Litewskiego przy pieczęci zwyczayney na opłatku wyciśnio-

2ney ręką własną: M. Massalski K. W. H. P. W. X. L.

3(L.S.) Ktory to Patent iak się w sobie ma do

4Xiąg niniejszych iest Ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 9 IX 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Danielem z Wyhowa WYHOWSKIM, burgrabią grodzkim kijowskim; podał W. JP. Andrzej WITOWSKI [?]. Patent datowany 28 [III ?] 1737 (miejsce nieczytelne). Przy nr rkp. 858 ołówkiem „5”.

ANACHRONIZM: Michał Józef MASSALSKI został hetmanem polnym litewskim dopiero w 1744 r., a kasztelanem wileńskim w 1762 r.; tytulatura „Kasztelan Wileński Hetman Polny W. X. L.” jest niemożliwa w 1737 r. (por. wcześniejsze anachronizmy w odpisach tej księgi – nota o źródle). Skrót podpisu „M. Massalski K. W. H. P. W. X. L.” = Michał Massalski, Kasztelan Wileński, Hetman Polny Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Miejsca niepewne: imię w tytule „Michała J[ózefa]” [?]; dopisek nad wierszem „Wolskiemu”; nazwisko podającego „Witowski” [?]; część intytulacji i adresu patentu oraz uzasadnienie nadania (k. 739, wiersze 7–15) – atrament blady, odczyt fragmentaryczny; miesiąc daty patentu „Mar[ca]” [?].

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ad acticandum – do wpisania do akt; tenoris sequentis – następującej treści; per oblatam – przez oblatę; konferować – nadawać; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci; opłatek – opłatek pieczętny.

Streszczenie

Późniejszy odpis. 9 IX 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Danielem z Wyhowa Wyhowskim, burgrabią grodzkim kijowskim, W. JP. Andrzej Witowski [?] podał do wpisania patent JW. Michała Massalskiego, tytułowanego hetmanem polnym W. Ks. Lit. i kasztelanem wileńskim (tytulatura anachroniczna dla 1737 r.), którym nadał on W. JP. Antoniemu Wolskiemu szarżę porucznika (chorągwi); hetman poleca wojsku i urzędom litewskim uznawać Wolskiego za prawdziwego i aktualnego porucznika, tak go tytułować i ustępować mu miejsca i prerogatyw tej szarży. Patent datowany 28 [III ?] 1737, podpisany „M. Massalski K. W. H. P. W. X. L.” i opatrzony pieczęcią na opłatku. Patent wpisano do ksiąg.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 739v [rkp. 749b] (skan 0747, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset trzydziestego Siodmego

2Miesiąca Septembra dziewiątego dnia –

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żyto[mierskim] przedemną Danie-

4lem z Wyhowa Wyhowskim Bur[grabią] Grodz[kim] Kijow[skim] i Xięgami [niniejszemi Grodz. Kijow.] [?]

5[...] Comparens pers[onaliter] WJPan Marcin Zwoliński [...] [Testament ostatniey]

6woli WJPana Michała Zaorskiego [?] z rozporządzeniem [maiątku uczynio-]

7ny dla zapisania do Xiąg niniejszych podał ktorego tenor [...]

8[...] Testamentarius [?] – Ja Michał Syn Jana [Zaorski] [?] [...]

9[...] na umyśle [?] choć osłabiony na ciele, przytem [...]

10[...] iż [...] Człowiek czy prędzey czy później [...]

11[...] tym doczesnym światem się pożegnać, przeto Ja [...]

12[...] niezawodney [?] [...] Umysł [?] [...]

13[...] rozporządzenie Testamentowe [...]

14[...] nikogo oddać maiąc nadzieię że [...]

15[...] według wielkiego miłosierdzia [...]

16[...] Ciało zaś moie ma być pochowane przy [...] parafial-

17nym [?] Kościele przy Kościele tuteyszey Parafii następnie [?] [...]

18[...] tak rozporządzam. – Maiętność moią dziedziczną część wsi

19Dobryna [?] z Poddanemi i wszystkiemi przynależytościami w [...]

20[...] te Synom moim Sewerynowi i Wacławowi i [...]

21[...] Zapisuię z tem iednak, ażeby długi iakie [?] się

22na tey Części okażą opłacili dla ulżenia duszy moiey – Siostrze zaś moiey JmPani

23Ochalskiey [?] za dozor mnie w słabości Summę u JPana [...] na Sobolewskiego [?] będącą [?]

24złotych Polskich Tysiąc dwieście [?] naznaczam – Wszelkie zaś sprzęty tak Domo-

25we iako i gospodarskie ruchome [?] Stada Koni, Bydła, [...]

26Srebro, Miedź, Cyna i inne tym podobne rzeczy też wszystkie to [...]

27należeć będzie po śmierci moiey do Synow moich, pro suffragia Du-

28szy moiey na Msze Swięte i na Exekwie do Kościoła tuteyszey Parafii ma być dana

29z gotowizny złotych dwieście [?] i parę Wołow – na pogrzebanie ciała mego

30złotych Siedmdziesiąt naznaczam, prosząc [?] dzieci moich, żeby żadney

31pompy świeckiey przy pochowaniu Ciała mego niebyło, Ale według zwy-

32czaiu Chrześciańskiego [...] Exekutorem tego mego

33rozporządzenia obieram [...] dawnego Przyiaciela [mego] JPana

34Marcina Zwolińskiego ktoren [...]

35moy Testament [...]

36[...] do Testamentu [...]

37Dattum w Dobrynie [?] [...] trzeciego [?] [...]

38Michał Syn Jana Zaorski [?] mp [...]

39się Ludwik Szulimowski [?] [...]

40Woynarowski [?] mp Za Swiadka na [...] Wawrzyniec [...] [?]

41Ktory to Testament iak się w sobie ma do Xiąg niniejszych iest Ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 9 IX 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu przed Danielem z Wyhowa WYHOWSKIM, burgrabią grodzkim kijowskim; podał WJP. Marcin ZWOLIŃSKI (egzekutor testamentu). Przy nr rkp. 859 ołówkiem „6”.

Atrament bardzo blady, lewa część wierszy niemal zatarta – odczyt fragmentaryczny (#PARTIAL); data testamentu nieczytelna. Nazwisko testatora „Zaorski” [?]; wieś „Dobryna/Dobrynie” [?] (por. Dobryń [?] – akt 712, Dobryna [?] – akty 128, 305); siostra „Ochalska” [?]; świadkowie „Ludwik Szulimowski [?]”, „… Woynarowski [?]”, „Wawrzyniec …”.

KONIEC KSIĘGI 2-1-1: po tym akcie – k. 740 [rkp. 750] (skan 0747 strona prawa i 0748 strona lewa): karta silnie uszkodzona (ubytki), z notą po rosyjsku (cyrylica, kilka wierszy) i podpisami oraz dwiema pieczęciami lakowymi (wg arkusza archiwalnego „л. 750 – 2 печатки сургучні”) – poświadczenie późniejsze, nie transkrybowane; skan 0748 strona prawa – karta pusta; skany 0749–0750 – arkusz Centralnego Państwowego Archiwum Historycznego USRR w Kijowie (fond 2, opis 1, sprawa 1; „пронумеровано 741 (сімсот сорок один) аркушів, з них літерні №№ 355а, пропущені №№ 660–669”; „арк. 263–282 – пошкоджені”; 25 IV 1983, 6 VI 1984) oraz karta sprawdzeń (1985–2012).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; tenor – treść; testamentarius – wykonawca testamentu (?); pro suffragiis – na modlitwy (za duszę); eksekwie – nabożeństwo żałobne; mp (manu propria) – ręką własną.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Późniejszy odpis, zachowany fragmentarycznie (atrament bardzo blady); ostatni odpis księgi. 9 IX 1737 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Danielem z Wyhowa Wyhowskim, burgrabią grodzkim kijowskim, WJP. Marcin Zwoliński podał do wpisania testament WJP. Michała Zaorskiego [?], syna Jana. Testator, osłabiony na ciele, lecz zdrowy na umyśle, poleca duszę Bogu i każe pochować ciało przy kościele tutejszej parafii bez świeckiej pompy; swoją dziedziczną część wsi Dobryń [?] z poddanymi i przynależnościami zapisuje synom Sewerynowi i Wacławowi (z obowiązkiem spłaty długów ciążących na tej części); siostrze JmP. Ochalskiej [?] za opiekę w chorobie przeznacza sumę 1200 [?] zł u JP. … ; ruchomości (sprzęty domowe i gospodarskie, stada koni i bydła, srebro, miedź, cynę) – synom; na msze i egzekwie dla kościoła parafialnego – 200 [?] zł i parę wołów, na pogrzeb – 70 zł; egzekutorem ustanawia dawnego przyjaciela JP. Marcina Zwolińskiego. Testament spisany w Dobryniu [?]; podpisali testator i świadkowie Ludwik Szulimowski [?], … Woynarowski [?] i Wawrzyniec … Testament wpisano do ksiąg.