Akty 561–595

Nr w rękopisie: 40 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 748

1[nagłówek i początek aktu pisane cyrylicą ozdobną; transkrypcja przybliżona:]

2Декрет между [Его] м Паном

3[…] и Паном […]

4[…], А Его м Паном Закусилом

5[…] Тисяча сем сот […] [?]

6Мсца Августа […] Третего [?]

7На Врядѣ Кгродском Кіевском […] [?]

8[…] ([kilka linii cyrylicą, nieczytelne w szczegółach: formuła sądu grodzkiego, wymienieni pisarz i sędziowie grodzcy kijowscy])

9[…]

10[…]

11[…]

12[…]

13[…]

14[…]

15Sprawa z Regestru Sądowego za przywołaniem

16Woźnego Generała Woiewodztwa Kiiowskie Szlachetnego

17Theodora Tyrneckiego [?] Między JngJm [?] Jchmościow

18Actorami Urodzonemi JmPany Janem Szypolskim [?] y

19Maryanną Markiewiczowną [?] Babnickiey [?] Jndividualitate [?]

20ex Zosiaicą [?] Actorami, A Urodzonym JmPanem

21Janem Lisowcem Zakusiłem pozwanym, Zapozwem

22Grodzkim Kiiowskim od powodow pozwane na ter-

23min Sądzenia Spraw teraznieyszych w sprawie

24nizey mianowaney wydanym, Ktory za podniesieniem

25od Strony powodowey Sądowi przystawy [?] y te mi[…]

26Inserowany słowy. Marcin na Kalinowie [?] Kalinowski [?] Woiewoda

27General Kiiowski Podolski Artylleryi Koronney Komis-

28niecki Latyczowski Wyszgrodzki etc. Starosta, Urodzo-

29nemu JmPanu Janowi Lisowcowi Zakusiłowi, z Osoby

30y z wszystkich generaliter dobr Wmci Leżących […]

31mieysc […] z wierzchności Wmści […]

32z Urzędu mego przykazuie abys Wmść przedemną Samym

33albo Sądem moim Grodzkim Kiiowskim na Sło[…]

34bach Kiiowskich, Ktore w Roku teraznieyszym Tysiąc

35Siedemset Osmdziesiąt Osmym dnia dziewiętnastego [?]

36Augusti w Miescie Wmsci Owruczym in loco Judiciorum

k. 811 [?]

1nalito do Uskorzenia przysądny y Sądzone będą a w nie do-

2sciu tych wszystkich tedy nayprzewiey Sądzeczy się sam

3oblikiey słowie stanął Na Instancyą In grod Sądowe

4y ego Dellatoros Urodzonych JchMo Panow Jana Trypol-

5skiego y Paniey Maryanny Markiewiczowny Dabniew-

6skiey in Viduali Statu zostaiącey Actorow, ktorzy od-

7stępuiące Rellatey Eo nomine do Trybunału Koronne

8Lubelskiego zapisaney, z prawa iednak swoie reno-

9vando WMo pozywa do przywrocenia Konia szerściągnia-

10lego odebranego Actorow uczynione a teraz noviter

11WMściom Anno millesimo Sexcentesimo Octuage-

12simo quinto in Maio poznanego, a zatym do przy-

13słuchania się Winom prawnym y nagrodzenia szkod

14zrządzonych, ktore in Termino Juris WMm deducentur

15Na ktorym Terminie iako naznaczonym abyś WMscia

16non [?] we wszystkim praevijs exigentia skutecznie się

17sprawiedliwił. Pisany w Zamku Owruckim Dnia Trzy-

18dziestego July Roku Tysiąc Szescset Osmdziesiąt

19osmego. A po podniesieniu y przeczytaniu tego pozwu

20Strona powodowa prosiła y domawiała się aby

21Sąd pozwanym na ten podniesiony pozew sprawowac się

22nakazał, a potym strony obiedwie powodowa Jmść

23Pani Maryanna Markiewiczowna Dabniewska przez

24Jmsci Pana Jana Trypolskiego personaliter, a pozwa-

25na Jmść Pan Jan Lisowiec Załuski [?] Item perso-

26naliter, u Sądu niniejszego stanowili się y w tey

27sprawie rosprawę prawną między sobą mocne Con-

28trowertowali, ktorych Sąd niniejszy Grodzki Generału

29Wdztwa Kiiowskiego Controwersyi Stron obudwu do sie-

30bie uznoszonych wysłuchawszy y z onych dobrze

31wyrozumiawszy, Poniewasz strona Actorowa zada-

32ie pozwanemu, że ten Koń o ktorego rzecz iest

33własny [skreślone: …] iest dlatego Sąd niniejszy naka-

34zuie aby strona powodowa w te wskazanie doko-

35nywy [?] iest własny ten Koń y odpierostwey [?] requa

36Ex Gradomski [?] [podpis]

k. 812

1wiadomosci o tego czyni y nie więcey tylko Złł. Trzydzies-

2cie nieprzenosząc taxy Złotych Trzydziestu Kosztow ad[?] przy-

3sięgła, A to na blizszych przyszłych Rokach Grodz. Zamku

4Woiewodztwa Kiiowskiego potym teraznieyszych, czy to w Owru-

5czu albo Zytomirzu naypierwey przypadaiących Roko-

6rych[?], wykonanym Iuramencie powinien będzie powany[?]

7JmPan Zaleski[?], Konia ktorego wziął stronie

8skarzącey przywrocic Lubo tez cenę Trzydziescie

9Złotych. currenti Moneta non excedendo taxam zapłacic

10A to pod winą banitiey wieczney ktorą v niedosyc uczy-

11nieniu ab[?] nieniszym Zaraz wskazuię y Termin publica-

12ciey natychmiast przypadłszy[?] zachowuię Luita[?]

13Poena quatuor decem Marcarum parti et Judicio per

14medium Judicio in instanti, parti vero circa Jura-

15mento in futura cadentia sub poena banitionis in[?] ibidem

16publicanda [cyrylicą:] што всє з ката памєти рокниъ[?] нинє

17на в[?] записати [?]

18[cyrylicą:] Д[…] межи Єго м[илостю] Паномъ

19Тевлодовичемъ[?] Собнилевским[?]

20а […] Паномъ Поповским[?]

21[cyrylicą:] Року тисяча шесть сотъ […] семого[?]

22мсца Августа […] третего[?]

23[cyrylicą:] На рокахъ судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ з дня […]

24[cyrylicą:] […] мсца […] припалыхъ[?] на […]

25[cyrylicą:] […] о[т] Его Кор[олевской] Мл[о]сти […] и Судов

26[cyrylicą:] […] Перед нами […]

27[cyrylicą:] […] Подстаростимъ […]

28[cyrylicą:] […] Подсудкомъ […]

29[cyrylicą:] […] Подстаростичемъ[?] Новошвиловичемъ[?] Судьею, и Томашо[мъ]

30[cyrylicą:] на […] Писаромъ и […]

31[cyrylicą:] Кгродскими Киевскими, Врядниками Судовыми Кгро-

32[cyrylicą:] дскими […] Воеводства Киевского, przy-

33padła sprawa z Regestru Sądowe zapisowa[?] […]

Objaśnienia i tłumaczenia

Nagłówek i formuła wstępna zapisane stylizowaną cyrylicą (pismem ozdobnym), odczyt bardzo niepewny; dalszy tekst łaciński alfabet. Rok w pozwie odczytany niepewnie („Osmdziesiąt Osmym”?) – może to być pomyłka odczytu; „in loco Judiciorum” – w miejscu sądów. Actor – powód; individualitate – indywidualnie.

Fragment dekretu sądu grodzkiego (owruckiego) w sprawie o konia; przytoczony pozew datowany w zamku owruckim 30 VII 1688; „Anno millesimo Sexcentesimo Octuagesimo quinto in Maio” – w maju 1685; „noviter” – na nowo; „in Viduali Statu” – w stanie wdowim; „Eo nomine” – z tego tytułu; „renovando” – odnawiając; „in Termino Juris” – w terminie prawnym; „deducentur” – zostaną wykazane; „personaliter” – osobiście; „Item” – także. Podpis na dole strony niepewny, odczyt hipotetyczny.

Koniec dekretu (aktu z poprzedniej strony): pozwany ma przysięgą zaświadczyć, zwrócić konia lub zapłacić 30 zł pod karą banicji wiecznej; łac. „poena quatuor decem marcarum…” – kara 14 grzywien, połowa dla strony, połowa dla sądu, płatna natychmiast lub przy przysiędze, pod karą banicji tamże ogłoszonej. Końcowa formuła cyrylicą (ruską kancelaryjną): „co wszystko do ksiąg… zapisać”. Nowy akt zapisany ruską cyrylicą kancelaryjną (kopia dawnego dekretu z XVII w.), odczyt bardzo niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dekret z urzędu grodzkiego kijowskiego (nagłówek cyrylicą, sierpień 17[…], odczyt niepewny) w sprawie Jana Szypolskiego/Trypolskiego [?] i Maryanny Markiewiczówny Dabniewskiej [?], wdowy, przeciw Janowi Lisowcowi Zakusile [?]. W inserowanym pozwie Marcina Kalinowskiego [?], wojewody i generała kijowskiego, wystawionym w zamku owruckim 30 VII 1688 r. na roczki w Owruczu od 19 sierpnia (w tekście 1788), powodowie, odstępując od relacji do Trybunału Koronnego, domagali się zwrotu odebranego im konia, rozpoznanego u pozwanego w maju 1685 r., oraz wynagrodzenia szkód. Obie strony stanęły osobiście (powódkę reprezentował Jan Trypolski); sąd nakazał stronie powodowej złożyć na najbliższych roczkach w Owruczu lub Żytomierzu przysięgę, że koń jest jej własnością, wart nie więcej niż 30 zł, po czym pozwany ma zwrócić konia albo zapłacić 30 zł pod winą banicji wiecznej i kary 14 grzywien. Pod koniec karty zaczyna się cyrylicki nagłówek następnego aktu (dekret między Tewlodowiczem Sobnilewskim [?] a Popowskim [?]). Partia cyrylicka nieczytelna.

Nr w rękopisie: 41 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 812

1[transkrypcja aktu powyżej, od nagłówka cyrylickiego]

k. 812v [?]

1Woznego Generała Wdztwa Kiiowskie.o Szlachetne.o Theodo-

2ra Krenickie.o [?] Między Jngrem [?] Dziedzicznym y iego Dellatorem Wiel-

3możnym Jmscią Panem Władysławem Stanisławem z Bystrowa [?]

4Bystrowskim [?] Woyskim Ziemskim Grodzkim Pisarzem

5Deputatem Trybunału Koronnego Lubelskie.o Actorem

6A Vrodzonemi Jchmći Pany Samuelem Thomaszem Janem

7y Theodorem Chorowskiemi [?] y innemi wszystkiemi Dzie-

8dzicami y Possessorami Wsi Chorowicz [?] Pozwanemi

9Za Rellacią wyniesionego pozwu w Sprawie niżey

10mianowaney, od powoda po pozwanych przed Xięgami

11niniejszemi Grodzkiemi Kiiowskiemi Roku y msca wyżey na

12Akcie mianowanych dnia piątego Zapisaną a z tychże

13Xiąg Authentice wydaną y w Sądzie niniejszym produ-

14cowaną, ktorey tenor sequitur talis. Wypis z Xiąg

15Grodzkich Woiewodztwa Kiiowskie.o Roku Tysiąc Siedm-

16set Osmdziesiątego Osme.o msca Augusta piąte.o dnia.

17Na Vrzędzie Grodzkim w Miescie JeoKrMsci Owruczu

18przedemną Kazimirzem Poreckim [?] Namiesnikiem Grodz-

19kim Generału Podwdztwa Kiiowskiego y Xięgami niniejsze-

20mi Grodzkiemi Kiiowskiemi, Personaliter Stanowszy Wo-

21źny Generał Woiewodztwa Kiiowskie.o Szlachetny Proko-

22p [?] Zborowski [?], ktory w moc prawdziwey wierney y Auten-

23tyczney Rellacyey swoiey Jawnie y dobrowolnie zeznał

24iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Osmdziesiąt

25Osmego msca Augusta trzeciego dnia pozew Grodzki

26Kiiowski Sądowi Grodzkiemu Kiiowskiemu sądzić należą-

27cy tenoris sequentis. Marcin na Kątach [?] Rzyski [?] Woiewo-

28da Generał Kiiowski Podolski y Artylleryey Koronney

29Kamieniecki Lazurowski [?] Wyszogrodzki etc Starosta

30Vrodzonym Jchmm Panom Samuelowi Thomaszowi Jano-

31wi, y Theodorowi Chorowskim y Jnnym wszystkim Jchm

32Panom Chorowskim Dziedzicom y Possessorom Wsi

33Chorowicz, ktorzy na tym miejscu Zawartoryszcz [?] Jmio-

34nami y przezwiskami rozumieią się maią, z osoby y dobr

35Wmciow ziemskich wiadomych y Sum pieniężnych z wierz-

36chności Krwnach, A władzą Vrzędu mego przykazuie

37abyście Wmsc przedemną samym albo Sądem moim

38[reklamant:] Grodzkim

k. 800 [?]

1Grodzkim Kiiowskim na Roczkach Grodzkich Kiiowskich, kto-

2re w Roku terazniey̨szym Tysiąc Szescset osmdziesiątego

3osmego Msca Augusta dziewiętnastego dnia w Zamku JKMci

4Owruckim in Loco solito Judiciorum przypadny, y sądzone

5dy. A w niedoysciu tych Roczkow, tedy na nay-

6pierwszych Sądach w Owruczu albo Zytomirzu do sądzenia

7przypadaiących sami osobiscie y zawicie staneli, Adin-

8stantiey Ingred Sądowego y ego Delatora Wielmożnego JmPana

9Wawrzynca Stanisława z Lesłowa [?] Lesłowskiego [?] Woyskiego

10Ziemskiego Grodzkiego Łuckiego Pisarza Deputata Trybunału

11Koronnego Lubelskiego Actora, ktory WMsc przychilaiąc się in to-

12to do prawa pospolitego y Constitucyey o zbiegłych poddanych Uchwa-

13loney WMsc pozywa do wydania poddanego swego na imie Kryś-

14ka Mielnika ze Wsi Zyryna [?] Dulskiego [?] od Zony y dzieci do

15Maiętnosci WMsc Wsi Chopowic [?] Roku przeszłego Tysiąc Szesc-

16set osmdziesiąt siodmego in Maio zbiegłego y tam byte

17osiadłego, w Wysłku [?] zaś ktorym wszystkie przez dawnosc

18Ziemskiey zasiedziałego y ozenionego (ktorego Actor

19WMsc tym terazniey̨szym pozwem Arestuie;) A w nie

20wydaniu do zapłacenia zanego taxy Tysiąca grzywien

21polskich, Actor WMsc na Termin wyż opisany pozywa,

22Na ktorym iako na zawitym abyscie WMsc stanowszy podda-

23nego wyż mianowanego z tym wszystkim iako iest od WMsc

24zbiegły z winami prawnemi wydali, A w nie wydaniu taxę

25zanego wyż opisaną zapłacili, y we wszystkim na koniec

26sądownie odpowiadaiąc sprawiedliwie bęc. Pisan w Zam-

27ku Owruckim Roku Tysiąc Szescset osmdziesiąt osmego

28Msca Julij Trzydziestego Dnia. Odniosł do Wsi Chopo-

29wic Maiętnosci wyż wyrazoney pozwanych w Woiewodzt-

30wie Kiiowskim a Powiecie Owruckim lezącey, y ten pozew

31w Izbie na Stole iednego z pozwanych wyż mianowanego

32JmsciPana Samoela Chopowskiego Szypenni [?] y drugich wyż

33mianowanych pozwanych tam na ten czas będących położył

34y opowiedzeniu onego tymze pozwanym y kogo zaś tam na ten

35czas widziec mogł, od ktorego kazdego in vim ey̨ze sprawy

36być było pisanej opowiedział, y prawnie publikował zakroy

37pozwem tenze mianowany Wozny Rok y Termin stronom

38Sądom Grodowey y pozwaney stanowienia się przed tymze

k. 813v

1wspomieniony Aktem Grodzkim Kiiowskim według Fixiey tego

2Roku Ztorzyst [?] naznaczyst [?], y oczym te swoie prawdziwą Rel-

3lacyą czyni y zeznawa, Ktorego aby była przyięta y do Xiąg

4zapisana sobie otrzymał, z ktorych Xiąg y ten wypis pod

5pieczęcią Grodzką Kiiowską iest wydany pisany w Ow-

6ruczu [cyrylicą:] Многогрѣшный […] Протопопъ Овруцкій [?]

7[cyrylicą:] […] Протопопъ [?] Подписъ [?] руки [?] […]

8[…] Coda [?] Correxit Wybkowski [?]. Na Terminie tedy niż-

9szym wspomnioney Rellacyey y Roku w niey na Terminie Sto-

10łu [?] Sądu Zachowanego Słusznie w tey Sprawie przypadłym, ko-

11ny obiedwie Powodowa JmśćPan Wawrzyniec Peszowski [?]

12Woyski y Pisarz Grodzki […] przez JmśćPana Stepha-

13na Dihkowskiego [?] Regenta Grodzkiego Zastępcę [?] Woiewództwa Kiiowskiego

14personaliter, a Pozwana JmśćPanowie Ciozowscy [?] przez

15JmśćPana Samuela Ciozowskiego [?] iednego z Pozwanych swoim

16y drugich Pozwanych imieniem stawaiącego Iisdem persona-

17liter przed Sądem ninieyszym stanowili się y w tey Sprawie ws[…] prawie

18prawny między obiemi maiąc Controuersyą [?] którysz Sąd ni-

19nieyszy Grodzki Generalny Woiewództwa Kiiowskiego Controuersy stron

20obudwu do siebie wnoszonych […] dobrze wyrozumiawszy, Poniewasz Pozwani Iudicialiter te-

21go oddanego obłoku [?] rzecz iest non negant dlatego

22Sąd ninieyszy Strone onego durantibus Iuditijs nakazu-

23ie a to pod Winą banniey [?] ktorą w nie dosyt [?] […]

24Sąd ninieyszy zaraz wskazuie y Termini publicatae circa

25Limitationem Zachowuie, A że Pozwani Satisfacien[do]

26do Decreto [?] […] tego oddanego do Rąk JmPana

27Regenta Grodzkiego Kiiowskiego oddali dlatego

28Sąd ninieyszy Pozwanych ab impetitione Causae […]

29wolnych czyni. [cyrylicą:] […] Памяти […] […]

30[cyrylicą:] […] […] […] […] […]

31[cyrylicą:] […] […] Записано [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Dekret sądu grodzkiego kijowskiego zapisany cyrylicą; nazwiska i data niepewne.

Data wpisu przytoczonego: 5 VIII 1788 (lub 1780), Owrucz; doręczenie pozwu 3 VIII tegoż roku. „tenor sequitur talis” = brzmienie jest następujące; „tenoris sequentis” = następującej treści; „Personaliter” = osobiście; „Authentice” = w formie urzędowej. Strona należy do zapisu późniejszego niż lata 1733–1735. Nazwisko wojewody i liczne nazwiska niepewne.

Relacja woźnego o doręczeniu pozwu z 1688 r. (oblata wtórna w księdze z lat 30. XVIII w.). Adinstantiam – na żądanie; in loco solito iudiciorum – w zwykłym miejscu sądów; in Maio – w maju; in vim – w mocy; Actor – powód.

Tekst częściowo cyrylicą (podpisy duchownych, skrót „правдива/записано”), przepisany fragmentarycznie. „personaliter” – osobiście; „Iudicialiter” – sądownie; „non negant” – nie zaprzeczają; „durantibus Iuditijs” – w czasie trwania sądów; „Termini publicatae circa Limitationem” – terminu ogłoszonego przy limitacji; „ab impetitione Causae” – od pozwu w sprawie; „Correxit” – poprawił (kolacjonował).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dekret z roczków grodzkich kijowskich (nagłówek cyrylicą na poprzedniej karcie: między Tewlodowiczem Sobnilewskim [?] a Popowskim [?], rok 16[…]) w sprawie instygatora i delatora – wojskiego ziemskiego, pisarza grodzkiego i deputata Trybunału Koronnego, zapisanego jako Władysław Stanisław Bystrowski [?], Wawrzyniec Stanisław Lesłowski [?] i Wawrzyniec Peszowski [?] – przeciw Samuelowi, Tomaszowi, Janowi i Teodorowi Chorowskim [?] oraz innym dziedzicom wsi Chorowicze/Chopowice [?]. Przedłożono wypis relacji woźnego Prokopa Zborowskiego [?], złożonej w urzędzie grodzkim w Owruczu przed namiestnikiem Kazimierzem Poreckim [?] 5 sierpnia (w tekście 1788), o doręczeniu 3 VIII pozwu Marcina Kątskiego [?], wystawionego w zamku owruckim 30 VII 1688 r. na roczki od 19 VIII 1688 r., o wydanie poddanego Kryśka Mielnika, zbiegłego w maju 1687 r. od żony i dzieci ze wsi Zyryn [?] do Chopowic, lub zapłatę taksy 1000 grzywien. Obie strony stanęły (powoda zastępował Stefan Didkowski, regent grodzki); ponieważ pozwani nie zaprzeczyli, sąd nakazał wydanie poddanego pod winą banicji, a gdy pozwani oddali go do rąk regenta grodzkiego kijowskiego, uwolnił ich od pozwu. Fragmenty cyrylickie (m.in. podpis protopopa owruckiego [?]) nieodczytane.

Nr w rękopisie: 42 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 844

1Декретъ межи [?] Паномъ Пав-[?]

2шого [?], а […] Панами […]

3и Потоцкими Ловчими Браславскими [?]

4а з […] Скорупскими [?]

5Року Тисяча шестсот […] [?]

6мсца Августа […] дня [?]

7На рочкахъ Судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ […]

8того мсца […] на […]

9[…] Подкоморего […] и […]

10[…] Передъ нами […]

11[…] Подвоеводимъ […] Киевскимъ [?]

12[…] и […] на […]

13[…] Писаромъ и […] Кгродскими […]

14[…] Судовыми Кгродскими […] Киевского [?],

15Przypadła sprawa z Regestru […]

16z przystaniem [?] Woźnego Generała Woiew. Kiiowskie° Szla-

17chetne° Theodora Greneckie° [?] między Urzędem Grodzk[?]

18y iego Delatorem Urodzonym JmPanem Theodorem

19Iwanowiczem [?] Lawną [?] Actorem a Urodzonemi JmPanią

20[…] na […] z Zyłabowskie° [?] pierwszego małżenstwa Wiel-

21możnego JmPana Jana Karola z Potoka Potockie° Pod-

22komorzego Bracławskie° małżonką, Panią […] [?]

23[…] Karolową […] [?]

24[…] JmPana […] Sieradzkie° [?] Małżonką

25[…] Urodzonym JmPanem Panem Potockim

26Podkomorzycem Bracławskim Synem y […]

27[…] dobr pozostałych po wspomnianym JmPanu

28Podkomorzym Bracławskim, y JmPanny […]

29y Maryanny Potockie° […] Kiiowskie […]

30[…] dobr pomienionych […]

31[…] pozwanemi […] Kiiowskim [?]

32Kiiowskim […] na Termin […]

33[…] w sprawie niżey wspomnianey […]

k. 814v [?]

1ktory za podniesieniem od strony powodowey vsłyszeć czytany

2y takiesz w sobie pisany ma, Marcin na Kytach [?] Kytski [?] Woiewoda

3Generał Kiiowski Podolski y Artilleryi Koronney Kamieniecki

4Latyczowski [?] Wyszgrodzki [?] etc. Starosta, Vrodzoney JeyMci Paniey

5Annie na Vściługu [?] Zysakowskie [?] pierwsze małżeństwa Wiel-

6możnego JmśćPana Jana Karola z Potoka Potockie Podkomo-

7rzego Bracławskiego Małżonka Paniey Dożywotney a teraz

8tey Karolowey Dynofowey [?] Powiny [?] Sieradzkiey [?] Kumifsza [?] Mał-

9żonka JeyMści secundi Voti, Tudzież Vrodzonemu JmPanu Jano [?] Ignacy [?]

10Potockiemu Podkomorzycowi Bracławskiemu Synowi Suk-

11cessorowi naturalnemu dobr pozostałych pomienionego JmP.

12Panu Podkomorzemu Bracławskiemu y JmPanom Krzyszto-

13phowi y Maryannie Potockie Zaykom [?] Stolnikom Kiiowskim

14Małżonkom iidem Części pewney dobr pomienionych Suk-

15cessorom y Possessorom, Z osoby zwyszpisaney [?] generaliter

16dobr WMciow Krzyczych [?] wiadomych y sum pieniężnych z wierz-

17chności JKrMci Aaładzi [?] Vrzędu mego przykazuie

18abyście WMść przedemną samym albo Sądem moim Grodzkim Kiiow-

19skim na Kontraktach Kiiowskich, ktore Roku teraźnieyszego

20Tysiąc Siedmset Osmdziesiątego Osmego dziewiętnastego dnia

21Mca Augusta do sądzenia przypadną y w Mieście JKrMci

22Owruczu sądzone będą quibus vacantibus in aliis proximis

23stanęli oblicznie y zawiście [?] stanęli: Na instancyą Szyrocyfowie [?]

24y iego Delatora Vrodzonego JmPana Theodora Iwanowicza

25Lawsy [?] Aktora ktory przychilaiące się do prawa płe [?] WMciow

26do oddania sobie Summy pieniędzy super certis bonis za-

27pisaney Tysiąca Złotych polskich vna cum provisione

28na Zapis perpetuus donationis od niego Vrodzonych JmPanów

29Panow Alexandra y Wacława Jakubowiczow Ławsow [?] inven-

30ta personam JmPanom Iwanowi y Paniey Maryannie

31Szypolskiego [?] Ławsom [?] małżonkom Rodzicom Aktora da-

32ny, Oczym ten Zapis na summę mianowaną y dobra in

33Possessione teraz WMciow zostaiące dany y służący

34latius mię enarrat, y do nagrodzenia szkod z tych pochodzą-

35[reklamant:] cych

k. 815

1Tudzież przysłuchaniasię winom prawnym ktore ko nne na Wm.

2wskazane będą Naktorym Terminie albo nazawitym abyście Wm.

3stanęli Summe mianowaną z prowizyą iey nalezącą z kosztą-

4mi y szkodami prawnemi Actorowi przywrocili, winom prawnym

5przysłuchalisie y nawszystko pro iuris necessitate odpowia-

6daiąc skutecznie się sprawiedliwili, Pisany w Owruczu die

7Trigesima mieś[?] Julij Tysiąc Siedmset osmdziesiąt osmego [?]

8Roku, A po podniesieniu y przeczytaniu tego pozwu stro-

9na powodowa prosiła, y domawiałasię aby y pozwany

10na ten podniesiony pozew sprawowac się nakazać, A gdy

11strony obiedwie, Powodowa, JmPan Theodor Pawsza [?] per-

12sonaliter, A pozwana JmPanowie Załuscy [?] Stolniko-

13wie Kiiowscy mał.[?] y JmPan Jan Antoni Potocki Łowczy

14Brasławski, przez JmPana Jana Pieślaka [?] Regenta

15Grodzkiego Owruckiego itidem personaliter, w Sądzie ninie-

16szego stanowilisię y sprawe rozprawę prawną między sobą

17maiąc controvertowali, Ktory Sąd nieniejszy Grodzki Ge-

18neralny Woiewodztwa Kiiowsk. controversy stron oboch do siebie

19wnoszonych wysłuchawszy y z onych dobrze wyrozumiawszy, Gdy

20wraz od strony pozwaney obom z pozwanych JmPanu Zał[?]-

21skiemu y JmPanu Potockiemu Łowczemu Brasławskiemu na Ekscept.[?]

22Iż sąg in opere belli biorą dlatego Sąd niniejszy tey dila-

23ney JmPanom pozwoleniusię z woyny do nayblizszych Rocz-

24kow Grodz. Kiiowskich tu w Owruczu albo Zytomierzu

25do sądzenia przypadaiących pozwolla, Ktorą bytnosc

26swoie w Obozie przy Atestacyi Hetmańskiey corpo-

27rali Juramento comprobare tenebuntur z niniejszemi[?]

28pozwanemi te sprawę do tamtego Sądu niniejszy

29suspenduie Termin y Termin partibus sine adci-

30tatione zachowuie, Jako y teraznieyszym Dekretem

31Złożył, y zachował.

32[ręką inną, cyrylicą:] Читано дѣ рата Памѧтни рокиъ

33[…] […] […] Заплачено [?]

34[podpis nieczytelny]

Objaśnienia i tłumaczenia

Nagłówek i początek aktu pisane cyrylicą (kancelaryjna ruszczyzna), dalsza część po polsku; odczyt cyrylicy w znacznej mierze niepewny. Numer karty 844 (obok skreślony wcześniejszy numer).

„secundi voti” – z drugiego małżeństwa; „quibus vacantibus in aliis proximis” – a gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych; „super certis bonis” – na pewnych dobrach; „vna cum provisione” – wraz z prowizją (odsetkami); „perpetuus donationis” – wieczystej donacji; „latius enarrat” – szerzej opowiada. Data kontraktów: 19 VIII 1788 (wg tekstu „Osmdziesiątego Osmego”), Owrucz – wpis spoza zakresu lat 1733–1735, odczyt liczby niepewny. Tekst to pozew (citatio) z kancelarii wojewody kijowskiego.

Fragment końcowy dekretu sądu grodzkiego owruckiego; data pozwu w rękopisie odczytana jako 1788 (być może błąd odczytu – księga obejmuje lata 1733–1735; liczebnik niepewny).

pro iuris necessitate – stosownie do potrzeby prawa; personaliter – osobiście; itidem – podobnie; in opere belli – w służbie wojennej; corporali iuramento comprobare tenebuntur – obowiązani będą stwierdzić przysięgą cielesną; partibus sine adcitatione – stronom bez ponownego pozwu.

Notka na dole stron pisana cyrylicą (prawdopodobnie późniejsza adnotacja o odczytaniu), odczyt bardzo niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dekret z roczków grodzkich kijowskich (nagłówek cyrylicą, sierpień 16[…], odczyt niepewny) w sprawie urzędu grodzkiego i delatora Teodora Iwanowicza Ławsy [?] przeciw Annie z Zysakowskich [?], wdowie po Janie Karolu Potockim, podkomorzym bracławskim, obecnie zamężnej powtórnie, jej synowi Janowi Ignacemu [?] Potockiemu, podkomorzycowi bracławskiemu, oraz Krzysztofowi i Maryannie Potockim, stolnikom kijowskim, sukcesorom i posesorom części dóbr po podkomorzym. W inserowanym pozwie Marcina Kątskiego [?], datowanym w Owruczu 30 lipca (w tekście 1788) na sądy od 19 sierpnia w Owruczu, powód żądał zwrotu 1000 zł z prowizją, zapisanych na tych dobrach jego rodzicom Iwanowi i Maryannie z Szypolskich Ławsom wieczystą donacją Aleksandra i Wacława Jakubowiczów Ławsów, oraz wynagrodzenia szkód. Powód stanął osobiście, a pozwani – Załuscy [?], stolnikowie kijowscy, i Jan Antoni Potocki, łowczy bracławski – przez Jana Pieślaka [?], regenta grodzkiego owruckiego; ponieważ zgłosili, że przebywają w służbie wojennej, sąd odroczył sprawę do najbliższych roczków w Owruczu lub Żytomierzu pod warunkiem potwierdzenia pobytu w obozie atestacją hetmańską i przysięgą. Część cyrylicka i nazwiska w początkowej części odczytane niepewnie.

Nr w rękopisie: 44 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 816

1Декре[т] межи Их Мл Паны

2Дидковскими, и инными

3а Их Мл П.П: Раковскими [?]

4Року Тисеча шестьсо[т] […] [?]

5М[еся]ца […] [?] Дванад[цатого] [?] дня.

6На рочкахъ Судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ […] [?]

7дня […] [?] м[еся]ца и року теперь иду:

8тыхъ […] [?] на […] [?] […] [?]

9[…] [?] […] [?] припалыхъ, и судовне отправ:

10[…] [?] […] [?]: Пере[д] Нами […] [?] на За:

11[…] [?] Заб[…] [?] Поташнимъ […] [?]:

12[…] [?] По[…] [?]. Вацлавомъ […] [?]:

13[…] [?] […] [?] Поташнимъ […] [?]

14Судю [?] и Томашомъ на […] [?] […] [?]:

15[…] [?], Писаромъ, и […] [?] Кгродскимъ

16[…] [?], […] [?] Судовыми Кгродскими

17[…] [?] Воеводства Киевского. Przypadła

18sprawa z Regestru Sądowego, za Przywołaniem

19Woźnego Generała Woiewodztwa Kijowskiego

20Szlachetnego Theodora Trzcieńskiego [?]: Między

21Instygatorem Sądowym, y Jego Delatorami Uro:

22dzonemi, Ichmościami Pany Arthemem y […] [?]

23Didkowskiemi Braćią Rodzoną: Także Panami

24Hrehorym Mikołajem Synami, y Maryanną Corką Be:

25chami Potomkami Urodzonego niegdy Pana Alexan:

26dra Becha, z niegdy Urodzoną […] [?] Didkowskiego [?]

27Bechową Spłodzonemi cum Assistentia illis de iure

28debita; Actorami. A Urodzonemi Ichm[oś]ć Pany Janem

29[reklamant:] Michałem

k. 816v [?]

1Michałem, Kononem Illienkowiczami Braćią między

2sobą Rodzoną: Tudziesz Stephanem Mikitenkiem,

3Kondratem Duszenkiem [?], Iowchimem, Maximem,

4Choromerenkami [?], y Mikitą, także ynnemi wszytkie:

5mi Waskowskimi [?] pozwanemi, za Pozwem Grodzkim

6Kijowskim od Powodow do Pozwanych, na Termin Są:

7dzenia się Roczkow teraźnieyszych, w Sprawie niżey

8mianowaney wydanym, ktory za Podniesieniem

9od Strony Powodowey, u Sądu był czytany, y tak

10się w sobie pisany ma: Marcin na Rytwiach Rzętski [?] Wo:

11iewoda, Generał Kijowski Podolski Artylleryi Koronney

12Kamieniecki Latyczowski Wyszogrodzki etc. Starosta,

13Vrodzonym Lehm [?] Panom Danowi [?], Michałowi, Ko:

14nonowi Illienkowiczom, Braći między sobą Rodzoney,

15Tudziesz Stephanowi Mikitenkowi, Kondratowi Dusz:

16czenkowi, Iowchimowi, Maximowi, Choromerenkom [?],

17y Mikicie, także innym wszytkim Waskowskim [?],

18z Osob y ze wszytkich generaliter Dobr WMściow [?] leżą:

19cych, Ruchomych summ pieniężnych, Zwierzchnością

20Urzędu mego [?] y władzą Vrzędu mego przykazu:

21ię, abyście WMść przede mną samym, albo Są:

22dem moim Grodzkim Kijowskim na Rocz:

23kach Kijowskich, ktore po daćiu, albo poło:

24żeniu tego Pozwu, naypierwey do sądzenia

25przypadną, y w Mieście Jego Krolewskiey

26Mości Owruczym, albo Zytomierzu są:

27dzone będą sami oblicznie y zawicie [?]

28stanęli, na Instantią Instygatora

29[reklamant:] Sądu

k. 817

1Cyatora) Sądowego y iego Delatorow Urodzonych

2Jchmosciow Panow Artemia y Okiia [?] Dydkow-

3skich Braci Rodzoney, także Panow Hryhorego [?]

4Mikołaia [?] Synow y Maryanny Corki Bechow [?] Po-

5tomkow Urodzonego niegdy Pana Alexandra

6Becha z niegdy Urodzoney Ołtafiy [?] Dydkowskie-

7go Bechowy spłodzonych, cum assistentia illis

8de Iure debita Actorow, ktorzy przychilaiąc się

9do Prawa Pospolitego WMsci pozywaią do odda-

10nia y przywrocenia Dobr siewney Częsci we wsi

11Waskowiczach [?] Dobrach Dziedzicznych WMsci pra-

12wem wieczystym, przez zeszłego niegdy Pana Opa-

13nasa Dydkowskiego Pradziada Actorow u An-

14tecessorow WMsci za summę szescdziesiąt kop

15dobrey monety liczby Litewskiey kupioney,

16y zapłacone y w ktorey to Częsci Antecesso-

17rowie Actorum w spokoynym zostawali Dzier-

18żeniu od lat kilkadziesiąt, zaczym y sami Acto-

19rowie przez czas niemały za pacificateyże Czę-

20sci Possessione byli, poki przez WMsci nie wie-

21dziec quo Iure de sorte p[rae]fata non fuerant

22Expulsi, do przywrocenia tedy pomienioney Czę-

23sci wsi Waskowicz [?], przez WMsci vi et violen-

24ter Actorom odiętey, Actores WM. naterminie

25mianowany pozywaią, na ktorym zaczo na zawi-

26tym, aby się WMsci staneli sortem praefa-

27tam Actoribus przywrocili, takowy nagro-

28[reklamant:] dzili

k. 817v [?]

1dzili y nawszystko Sądownie odpowiedaiąc, skutecznie

2się vsprawiedliwili. Pisan w Owruczym Roku Tysiąc Szes-

3set ośmdziesiąt Szostego. dnia wtorego Januarij. A po pod-

4niesieniu y przeczytaniu tego pozwu, Strona Powo-

5dowa prosiła y domawiała się, aby Sąd pozwanym nu

6ten podniesiony pozew, Sprawować się nakazał, a po-

7tym strony obiedwie, powodowa, Jchmść Panowie Ar-

8tym [?] y Ilij [?] Didkowscy [?] Bracia Rodzeni y inni Actora-

9temi y swym y drugich Jmieniem, przez Jmści Pana

10Artema Dydkowskiego personaliter. A Jmść

11Pan Stephan Waskowski [?], y inni pozwani przez

12niego samego, swym y drugich Jmieniem, itidem

13Personaliter v Sądu niniejszego stanowili się,

14y wtey Sprawie, rosprawę prawną między sobą

15maiąc controwertowali, których Sąd niniejszy Grod-

16ski Generału Woiewodztwa Kijowskiego, Controwersyi

17Stron obuch do siebie wnoszonych, wysłuchawszy y onych

18dobrze wyrozumiawszy, termin słuszniey wtey Spra-

19wie vpnawszy [?] stronom między sobą rosprawować się

20nakazuie, w rosprawowaniu się Sąd niniejszy,

21Grodzki Generału Woiewodztwa Kijowskiego,

22Controwersyi stron obuch do siebie wnoszonych

23wysłuchawszy y onych dobrze wyrozumiawszy,

24poniewasz Sprawa o wygnanie z Dobr We-

25dzie [?] niniejszym toczy się, dla tego Sąd niniey-

26szy potrzebną być swoię bytność na gruncie od

27Actu niniejszego za niedziel sześć, albo

28inszego czasu sposobnego, vznawa y Termin

29Stronom obiema do Sprowadzenia Vrzędu

30swego, bez bytności iednego społkim kosztem

31naznacza na którym terminie Strony Inqui-

32[reklamant:] sitię

k. 818

1sitie swoie wynieść powinni, będą y oraz y radnie-

2nia onego albo Zprowadzenia Vrzędu strona stro-

3nę, przez woźnego, y Dwoch Szlachty dać znać te-

4nebitur. Po wywiedzeniu zas tych Inquisitiy albo ni, za-

5wity Termin Stronom obudwom na naybliszych Roczkach

6Grodzkich Generału Woiewodztwa Kijowskiego do Su-

7du wnosiym albo w Zytomierzu Sądzących się

8bez wszelakiego przypozwu znaczone; y tym ni-

9niejszym Dekretem oznaczyl. Што все для

10памяти до книгъ нинешнихъ записано.

Objaśnienia i tłumaczenia

Nagłówek i początek aktu pisane cyrylicą (skoropis), odczyt w dużej mierze niepewny; dalej tekst polski. „cum Assistentia illis de iure debita” – z należną im z prawa asystencją; „Actorami” – powodami; „Instygator Sądowy” – oskarżyciel sądowy, „Delatorzy” – donosiciele/współpowodowie.

Pozew grodzki kijowski wystawiony przez Marcina na Rytwianach [?] wojewodę jako starostę generalnego podolskiego/grodzkiego; „generaliter” – ogólnie, w całości; „na Instantią Instygatora” – na wniosek instygatora (oskarżyciela urzędowego). Lekcja nazwisk Waskowskich, Duszenka, Choromerenków niepewna.

Cyatora – citatora, pozwu (wpis obejmuje oblatę pozwu); Delator – powód, oskarżyciel.

cum assistentia illis de Iure debita – z asystencją (opieką) im prawnie należną; quo Iure de sorte praefata non fuerant expulsi – nie wiadomo jakim prawem zostali z rzeczonej części wyrzuceni; vi et violenter – siłą i gwałtem; sortem praefatam Actoribus – rzeczoną część powodom.

kop liczby litewskiej – kopa groszy litewskich (60 groszy).

Fragment dekretu sądu grodzkiego (generału) województwa kijowskiego w sprawie o wygnanie z dóbr; przytoczony pozew datowany w Owruczu 2 I 1686. „Actoratemi” – w charakterze powodów; „personaliter” – osobiście; „itidem” – tak samo; „controwertowali” – spierali się; „Inquisitię” – inkwizycję (przesłuchanie świadków).

Fragment polski kończy się formułą ruską: „Што все для памяти до книгъ нинешнихъ записано” – „Co wszystko dla pamięci do ksiąg niniejszych zapisano”. „tenebitur” (łac.) – będzie obowiązana. „Corr.” – correxit/correcta, znak kolacjonowania wpisu.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dekret z roczków grodzkich kijowskich (nagłówek cyrylicą, rok 16[…]) w sprawie instygatora sądowego i delatorów – braci Artema i Ilii/Okija [?] Didkowskich oraz Hrehorego, Mikołaja i Maryanny Bechów, dzieci zmarłych Aleksandra Becha i Ołtafii [?] z Didkowskich – przeciw braciom Danowi/Janowi [?], Michałowi i Kononowi Illienkowiczom, Stefanowi Mikitence, Kondratowi Duszence [?], Iowchimowi i Maksymowi Choromerenkom [?], Mikicie i innym Waskowskim. Inserowany pozew Marcina Kątskiego [?], wystawiony w Owruczu 2 I 1686 r., żądał zwrotu części wsi Waskowicze [?], kupionej przez pradziada powodów Opanasa Didkowskiego od poprzedników pozwanych za 60 kop groszy litewskich i spokojnie przez nich posiadanej, z której zostali przez pozwanych gwałtem wyzuci. Obie strony stanęły (powodów reprezentował Artem Didkowski, pozwanych Stefan Waskowski); sąd uznał potrzebę zjazdu urzędu na grunt w ciągu sześciu tygodni, nakazał stronom przeprowadzenie inkwizycji i wyznaczył termin zawity na najbliższych roczkach w Owruczu lub Żytomierzu. Partia cyrylicka odczytana niepewnie.

Nr w rękopisie: 45 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 818

1Опись межи Ур. М. Пани.

2Велможнымъ Его М. Паномъ

3Заокрецкимъ [?] Подчашимъ

4Белокомирскимъ Подсто-

5лимъ Земскимъ Киевскимъ

6и Ур. М. Панми Фасковскими [?].

7Року Тисеча Шестсотъ Шестдесят осмого

8Мца Декабра Двадцата шостого Дня.

9На роковыхъ Судовыхъ Земскихъ Киевскихъ

10отъ Дня Дев[…]надцатого Мца и року тепер

11идучихъ […] на […] […] въ местe

12Его Королев. М. отъправуемъ припалыхъ, и Судовe

13не отправовати ся зачатыхъ. Передъ нами Ми-

14хаиломъ Белицомъ [?] Хоржезитомъ [?] Киевскимъ

15тако Судьею […] […] соломъ […]

16отъ Велможного Его Мсти Пана Дмитра на За-

17покрецкихъ Заокрецкого [?] Подчашего Бело-

18комирского Подстолого Земского Киевского

19[reklamant:] Захаренк[?]

k. 818v [?]

1założenemъ. Саџлафомъ Констанъ[…]

2[…]евскимъ Поташемъ Нофогродскимъ [?]

3[…]дето. и Томашомъ на […]

4скимъ Писаромъ и Северинимъ Кгродскимъ [?]

5луцкимъ: […]сками Сторожи Кгродники [?]

6Генерал Воеводства Киевского. Przypadła

7Sprawa z Rejestru Sądowego, za przywołaniem

8woźnego Generała Woiewodztwa Kijowskiego

9Szlachetnego Theodora Trzeciackiego [?] między

10Wielmożnym Jegomścią Panem Dymitrem na

11Zabokrzykach [?] Zabokrzyckim Podczaszym Żyt-

12komirskim [?] Podwoiewodzym Generalnym W. Dztwa

13Kijowskiego iako Possessorem y Urodzonemi Ich-

14mosciami Panem Benedyktem y Panną Ale-

15xandrą Zabokrzyckiemi, Podczaszycem y Pod-

16czaszanką Żytkomirskiemi, Synem y Corką

17Dziedzicami Miasta Korzyńska [?], y wsi

18do klucza Korzyńskiego należących Dob

19Krasnodworskiej [?] Actorami. A Urodzo-

20nemi Ichmosciami Pany, Stephanem, Micha-

21tem, Kononem, Janem, Kondratem [?] Iusz-

22czykiem [?] Waskowskiemi [?] y innemi wszystkiemi

23ktorzyby iako Titulo Waskowskich gaudere

24y ztąd iakiekolwiek Ius et interesse do Dobr wsi

25Waskowicz [?] pretendowac mieli, pozwanemi;

26zapozwem Grodzkim Kijowskim od powodow

27po pozwanych na termin Sądzeniaszy [?] Rzeczy

28[reklamant:] teraznieysz

k. 819

1teraznieyszych, w sprawie nizey mianowaney wyda:

2nym; Ktory z podniesieniem od strony powodo:

3wey v Sądu był czytany y tak się w sobie pisany

4ma; Marcin Na Rytach Rytski [?] Woiewoda Ge:

5nerał Kijowski Podolski y Artyleryey

6Koronney Kamieniecki Latyczowski

7wysz Grodzki & Starosta. Vrodzonym

8Ichmosciom Panom Stephanowi, Michałowi

9Kononowi, Janowi, Kondratemkowi [?] Juszcz-

10kowi [?] Waskowskim y innym wszystkim, ktorzy

11by ieno Titulo Waskowskich gaudere, y ia-

12kiekolwiek Jus et interesse do Dobr nizey

13mianowanych pretendere mieli, z osob

14y z wszystkich, Generaliter Dobr Wasz-

15mosciow Leżących ruchomych y sum pie-

16nięznych zwierzchnoscią JKrolew-

17skiey Mosci, a z władzy Vrzędu mego

18przykazuię, abyscie WMsc, przedemną

19Samym albo Sądem moim Grodzkim Kijow-

20skim, którzy w Roku teraznieyszym Tysiąc

21szescset osmdziesiątosmym Miesiąca

22Augusta dziewiętnastego dnia w Mie-

23scie JKrolewskiey Mosci Owruczu

24do sądzenia przypadną y sądzone będą sa:

25mi oblicznie y z ranie [?] staneli na Instan-

26tią Instygatora Sądowego y iego Dela

27[reklamant:] torow

k. 819v [?]

1torow Wielmożnego Jmści Pana Dymitra

2na Zabokrzykach Zabokrzyckiego Podcza-

3szego Wilkomirskiego Podwoiewodzego Ge-

4neratu Woiewodztwa Kijowskiego iako Po-

5ssessora, y Urodzonych Jchmościow Pana Be-

6nedykta y Panny Alexandry Zabokrzyckich

7Podczaszyca y Podczaszanki Wilkomirskich

8Syna y Corki Dziedzicow Miasta Korynska [?],

9y wsi do Klucza Korynskiego należących,

10y Dobr Krasnodworszczyzny, ktury mianowi-

11cie Jmść Pan Podczaszy Wilkomirski,

12sam przeźie, a Jchmść Panowie Podczaszy-

13cowie z przytomnością, tegoż Wielmożnego

14Jmści Pana Podczaszego Wilkomirskiego

15iako Rodzica swego pozywaią do pokazowa-

16nia, praw y Dispozycyi na Dobra wieś y Dwor

17Krasny nazwany y ostrow Krasny do niego

18należący, do Podniesienia sum, quod et quantò

19ex reproductis Iuribus iustè, et legitimè

20pokazałyby się, a w nie pokazaniu praw do

21ustąpienia zpomienionych Dobr, tudziesz do

22wrocenia prowentow, miodow, y innych

23pożytkow, od Roku Tysiąc szesc set siedm-

24dziesiąt szostego zabranych, y na własny

25swoy przez Waszmosciow obroconych po-

26żytek Actorom należących, ktorych sobie

27[reklamant:] moderni

k. 820

1moderni Actores na kozdy rok na Tysiąc złotych

2polskich (polskich) biię mienią. A zatym do

3nayrodzenia, Szkod, Ztąd pochodzących, y przy

4słuchania się winom prawnym, ktore na Wa-

5szmosciach wskazane będą. Na ktorym Ter-

6minie iako zawitym, abyście Waszmosc

7stanowszy prawo pokazali, a w niepokazaniu

8Dobr ustąpili, prowenta przywrocili, y na

9wszytko Sądownie odpowiedaiąc Słuszonie [?]

10się usprawiedliwili. Pisan w Owruczu dnia

11Trzydziestego July. Tysiąc szesc set osmdzie

12siąt osmego Roku. A po podniesieniu y przeczy-

13taniu tego pozwu, Strona powodowa prosiła

14y domawiała się, aby Sąd sub delegat, na ten

15podniesiony pozew Stronie pozwaney spra-

16wowac się nakazał, a potym strony obiedwie,

17powodowa Wielmozny Jmsc Pan Dymitr

18na Zabokrzykach Zabokrzycki Podczaszy

19Witkomirski [?] Podwoiewodzi [?] Woiewodztwa Ky-

20iowskiego, Swym y potomkow swoich Imie-

21niem, personaliter, a pozwana, Jchmosc

22Panowie Stephan, Konon, y Jan Waskow-

23scy [?], swym y innych imieniem itidem

24personaliter v Sądu niniejszego stano-

25wili się, y w tey Sprawie, rosprawę pra-

26wną między sobą maiąc controwertowali.

27[reklamant:] a strona

k. 820v

1A że [skreślone: tez] strona pozwanu nie przyjmuie za-

2czal tey Sprawy do roszczku prawnego, one

3w nadziele zgody y pomiarkowania, przy-

4iacielskiego, z Declaratią strony obojey; y

5że te grunta ob[…] [?] rzecz iest w cale do rozpra-

6wy prawney, bez żadnego Spustoszenia, y nay-

7mnieyszego uszczerbku zostawać, przy […] [?]

8pod winą Banitiey wieczney y szkodami

9z tąd pochodzącemi, w pozwie originalnym ma-

10ionicie wyrażonemi; do blisko przyszłych Rocz-

11kow Grodzkich Generalnych Woiewodztwa

12Kijowskiego, tu w Owruczym albo w Zyto-

13mirzu Sądzących się, rozdzieli y rozpisali; y

14Kon. sobie w nie pogodzeniu się, w tym czasie

15tak, iak na ten czas przypadał, y być miał

16zawity bez przypozwu zachowali. што

17есмо мы Сѹдъ тое позволивши, до

18книгъ нинешнихъ Гродскихъ Кролевскихъ Во-

19еводства Киевского росказали вписати

Objaśnienia i tłumaczenia

Akt ruski (cyrylica) wpisany w księdze. Data: 26 grudnia 1668 („Тисеча Шестсотъ Шестдесят осмого … Двадцата шостого”) – prawdopodobnie oblata dawnego dokumentu. Белокомирский – Białokamieński/Białocerkiewski [?]. Odczyt wielu słów kancelaryjnej cyrylicy niepewny.

Pierwsze siedem linii zapisano cyrylicą (ruską transliteracją tekstu polskiego); odczyt bardzo niepewny, prawdopodobnie dalszy ciąg wpisu relacji woźnych z ich nazwiskami i urzędami.

Titulo Waskowskich gaudere – (łac.) cieszyć się tytułem/prawem Waskowskich; Ius et interesse – prawo i interes; Actorami – powodami; Possessorem – posiadaczem.

Podwoiewodzy Generalny W. Dztwa Kijowskiego – podwojewodzi (generalny) województwa kijowskiego; Podczaszy Żytomirski – podczaszy żytomierski.

Fragment pozwu (citatio) wydanego w imieniu wojewody i starosty, wpisanego (oblatowanego) do księgi; tekst cytuje dokument z 1688 r., rok sądów: 19 VIII 1688 w Owruczu.

Titulo … gaudere – „cieszyć się tytułem (nazwiskiem)”; Jus et interesse … pretendere – „rościć sobie prawo i interes”; Generaliter – „ogólnie”; Instygator – oskarżyciel sądowy, Delatorowie – donosiciele/powodowie.

Nazwisko wojewody w l. 4 niepewne („Na Rytach Rytski”); dodatkowa numeracja „806” skreślona i poprawiona na 819.

Fragment pozwu; „Podwoiewodzy Generatu” – podwojewodzi przy generale (zjeździe) województwa kijowskiego; „quod et quantò ex reproductis Iuribus iustè et legitimè” – „co i ile z przedłożonych praw słusznie i prawnie”; „Actorom” – powodom; reklamant „moderni” (łac. obecnych). Nazwisko miasta „Korynsk” odczyt niepewny.

moderni Actores – obecni powodowie; personaliter – osobiście; itidem – podobnie; controwertowali – spierali się; sub delegat – sąd subdelegowany. Pozew datowany w Owruczu 30 VII 1688.

Tytuł „Podczaszy Witkomirski” niepewny (może Wiłkomierski); urząd „Podwoiewodzi” odczyt niepewny.

Koniec aktu sądowego (dekretu Sądów Kapturowych/grodzkich) o odłożeniu sprawy na najbliższe Roczki Grodzkie Generalne woj. kijowskiego w Owruczu lub Żytomierzu, z zachowaniem terminu zawitego bez przypozwu; końcowa formuła wpisana cyrylicą (ruski styl kancelaryjny): „co my sąd pozwoliwszy, do ksiąg niniejszych grodzkich królewskich województwa kijowskiego kazaliśmy wpisać”. „Correct.” – adnotacja korekty. Część tekstu niepewna z powodu kursywy.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Akt z nagłówkiem cyrylickim („Opis” między Dymitrem Zabokrzyckim [?], podczaszym i podstolim, a Faskowskimi [?], z datą 26 grudnia 1668 [?] r.), zawierający dekret z roczków grodzkich w sprawie instygatora sądowego i delatorów – Dymitra Zabokrzyckiego, podczaszego wiłkomierskiego (też: żytomierskiego), podwojewodziego kijowskiego, jako posesora, oraz jego dzieci Benedykta i Aleksandry, dziedziców miasta Korzyńsk [?] z kluczem i dóbr krasnodworskich – przeciw Stefanowi, Michałowi, Kononowi, Janowi, Kondratence [?] Juszczkowi [?] i innym Waskowskim. Inserowany pozew Marcina Kątskiego [?], wystawiony w Owruczu 30 VII 1688 r. na roczki w Owruczu od 19 VIII 1688 r., wzywał pozwanych do okazania praw do wsi i dworu Krasny z ostrowem Krasnym, a w razie ich nieokazania do ustąpienia z dóbr i zwrotu zabranych od 1676 r. miodów i pożytków, szacowanych na 1000 zł rocznie. Obie strony stanęły osobiście (Dymitr Zabokrzycki oraz Stefan, Konon i Jan Waskowscy) i w nadziei polubownej zgody odłożyły sprawę do najbliższych roczków w Owruczu lub Żytomierzu, zobowiązując się pod winą banicji wiecznej pozostawić sporne grunty bez spustoszenia; termin zachowano jako zawity bez przypozwu. Partia cyrylicka odczytana niepewnie.

Nr w rękopisie: 46 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 820v

1Внисъ отъ тое жъ особы на во-

2зного Посессора Козелина

3и Публиканта Ханицкого [?]

4Року Тисеча шестсотъ осмъдесятъ осмого [?]

5Мца Февраля [?] … дня […]

6Передъ Урядомъ Кролевскимъ Киевскимъ […]

7дванадцятого мца и року тепе ищою [?] …

8на акты […] […] […] […]

9вѣчи [?] Пресчалал [?] и Урядовые […]

10[…]

k. 821

1зачатѣхъ Пе[…]нами Михаломъ Лавицкимъ Хоружимъ [?]

2Киевскимъ, якобы […] легатомъ […] [?]

3Актовъ […] Его Мл. Пана […]

4на[…] Новоовруцкого [?] Пунктомъ […]

5[…] Подвоеводзего Гродского Киевского [?]

6Гродского Киевского […] за […]

7[…] Киевскимъ Подъвоеводствомъ […] [?]

8сии […] и Томашомъ на […]

9Писарю и […] Киевской […] [?]

10[…] Киевской. […] Справа

11z Regestru Grodowego Zapisowania Woźne[?] […] Wo-

12iewodztwa Kijowsk. Szlachetnego Theodora Irenie-

13biego [?] Między Inne[?] Grodow. jego Dellatorami:

14Wielmożnym JmPanem Dymitrem Zabołockim[?] Zabok-

15rzyckim Podczaszym Wilkomirskim Podwoiewodzy

16Generalnym Woiewództwa Kijowskiego Rodzicem, y Possesso-

17rem, Tudzież JmPanem Benedyktem y Andrze-

18rem, Alexandrem Zabokrzyckiemi Podczaszycami Podcza-

19szanka[?] Wilkomirskiemi Dziedzicami dobr Wsi Chaj-

20czyj [?] Wielkiey Actorami A[…] JmPanem

21Wiktorem [?] Iwanem, Kirskiem [?], Piotrem Jackie[?]

22Wyskiem, Samemi y inni […] Tudzież Stephane[?]

23Wolunem [?] Janem Sirotką [?] Kublinskiemi, y inne-

24mi wszystkiemi Dziedzicami y Possessorami Wielkiey y Ma-

25łey Kublina [?] pozwanemi, Za pozwem Grodzkim

26Kijowskim od powodow pozwanemi na Termin dy[?]

27dzenia się Roku teraznieyszego w sprawie nizey

28mianowaney wydanym, Sedy postanowiwszy […] Gro-

29du nineyszego wysz rzeczony JmPan Podczaszy

30Wilkomirski powod Sam oczewisto pozwanego się

31za potrzykrotnym Woznego wysz mianowane przywo-

32łaniem do Prawa niestanowili, y niestaniu chcąc

k. 821v [?]

1swoim Sądowi niniejszemu y Stronie powodowey żadney

2wiadomości niedali, onych albo niestałych [?] y prawa przez nie

3dopuszczonych [?] z dopuszczenia Sądowego In Lucro reindu-

4ctionis In bona violenter expulsa ab Actu praesenti in dua-

5bus Septimanis in praesentia Iudicii Competentis Sub poe-

6na banitionis perpetuae cuius decernendae et publicandae

7Terminus ex eodem Regestro in proximis praelato Terminis [?]

8Iuris beneficio Aresti conseruaz [?] peremptorie. Nihil

9ominus In Lucro restitutionis Prouentuum ex ijsdem bonis

10prouenientium ab Actu Violentae Expulsionis recep-

11torum In instanti Sub poena banitionis perpetuae de-

12cernenda Additione multis [?] ad publicanda et re-

13missione [?] pro executione. Saluo aresto. Wydał

14nazwem [?] temi pisany Ia [?], Marcin na Kytach [?]

15Rzyski [?] Woiewoda Generał Kiiowski Podolski y Artille-

16ryi Koronney Kamieniecki Latyczowski Wyssogrodzki [?]

17Starosta Grodzony [?] y Wm Pp [?] Mikołaiowi Iwanowi Ki-

18ryłkowi [?], Piotrowi Iackowi Tyszkowi [?] Samym principa-

19łom tudzież Stephanowi Adunowi [?] Ianowi Sirotce

20Kubylińskim [?] Mikołaiowi Hereśskiemu [?] y innym wszyst-

21kim, dziedzicom y Possesorom Wielkiego y Małego Kuby-

22lina, Osobom, Wm wszem [?] Lezgiyski ruchomych [?] Summ pie-

23niężnych z wieczności [?] y krwią [?] Avlady [?], Vrzędu mo-

24ego, przykazuię abyście Wmc przedemną Samym albo Sądem

25moim Grodzkim Kiiowskim na Rokach Grodskich

26które w Roku teraznieyszym Tysiąc Siedmset Osm-

27dziesiąt osmym [?] msca Augusta dziewiętnastego

28dnia w Zamku Iego Kmci Owruckim in loco solito

29Iuditiorum przypadną y Sądzone będą Sami oblicz-

30nie stawić się [?] Stanęli. Na Instancyą Instyg. Sądowego

31y jego Delatorów Wiel. Jmści Pana Dzmitra na Za-

32bołotyszkach Zabołotyszkiego [?] Podczaszego Willkom. [?]

33Podwoiewody Generalnego Województwa Kiiowsk. Rodzica

34y Possora tudzież Jmci Benedykta y Panny [?]

35Alexandry

k. 822

1Alexandry z Zabokrzyckich Podczaszyca Podcza-

2szanki Wilkonskiey [?] Dziedziców Dobr Wsi Chabney [?]

3wielkiey [?] Cum Assa tegoż JmściPana Podczaszego

4Wilkonskiego [?] Rodzica Swego Aktorów, którzy WMści po-

5zywaią oto: Iż WMść nullo Jure et Rexu [?] in An-

6no proxime Praeterito Millesimo Sexcentesimo Octua-

7gesimo Septimo roznemi Czasy na Ostrow nazwa-

8ny Białoskowszczyzna [?] do Wsi Chabney [?] Dobr Dzie-

9dzicznych mianowanych Aktorow ŻŻ. Podczaszych Pod-

10czaszyców Wilkonskich [?] należący nachodzące przeroby [?] uczy-

11niłeś, Pszczoły [?] będące do Billuszet [?] powybierałeś

12y Miody na swoy pożytek własny obrociłeś, z

13tego ostrowa Aktorow wyzuneleś [?] do reindu-

14cowania tedy z mianowany Ostrow Białoskowski [?] przy-

15wrocenia Miodow nagrodzenia szkod na dwa tysią-

16ca Złł. podiętych przysłuchania się win prawnych Akto-

17res na termin wyż oznaczony pozywaią, Ktory

18iako na zawitym absque WMści stanowszy Win praw-

19nym na sobie wskazany przysłuchał, Szkody na-

20grodził y wszystkim Co na terminie propono-

21wany będzie usprawiedliwił się Pisan w Owruczu

22Roku Tysiąc Szescset Osmdziesiąt Osmego dnia

23pierwszego Augusti, ktorego wydania Pozwu [?] będą-

24cego oprocz [?] Zwyszkości [?] Arestowey do Arestu

25tey sprawy przez Woźnego wyż Mianowanego przy-

26iętej [?] y oni nie arestowali, Arestowac y Uspraw-

27liwic się nie chcieli. A przeciwna strona powodo-

28wa na nich iako niestałych y prawa słuchanie [?]

29postępnych dalsze w tey sprawie postemplu [?]

30prawnego prosiła y domawiała się Przeto Spr.

k. 822v

1niniejszy Grodzki Kiiowski zaniestanie pomienionych

2pozwanych a Zadomowienie mnie się y prawnemi postęp-

3kami Strony powodowey przychilaiącesię vtyrillopiq [?]

4wszystkiego vrzdania teyże Strony powodowey y dal-

5szym tey Sprawy postempku prawnym. Wzwyz [?] sę-

6kn [?] nakazuie aby pozwani Aktorow Dobra kto-

7re vrzniest odAktu niniejszego za niedziel dwie

8przybytnosci Sądu należytego reinducowali a to pod

9Winą baniciey wieczney, ktorą wniedosyć vczynie-

10niu Sąd niniejszy zaraz vskazuie, y Termin pub-

11likowania oney na blizko przyszły Roczkach Grodz-

12kich Kiiowskich z Regestru tegoż odciowszy dobrodziej-

13stwo Areszm [?] Zawity Zachowuie, Nihilominus

14aby tiż pozwani Aktorom proventa ab Actu Expul-

15sionis przychodzące na tych miast przywrocili y

16Szkody wpozwie wyszy Inserowany mianowane

17to iest dwa Tysiące Złł. Zapłacili, pod tąż

18Baniciey wieczney, ktorą wniedosyć vczynieniu Sąd

19niniejszy zaraz vskazuie y Woznego Sądowe wyży

20mianowanego Szlachetnego Theodora Trzcieckiego [?]

21do obwołania y publikowania tey Winy baniciey

22wieczney przydaie y one Exnunc publikować na-

23kazuie. Ktiz pozwani Sprzeciwiaiącsię temu

24Dekretowi mianowanych proventow przywrocić

25y Szkod dwoch Tysięcy Ktorych Zapłacić nie Chcieli

26Tedy Mianowany Wozny na to od Sądu przydany wy-

27niosł dosyć Woli y roskazaniu Sądowemu a z powin-

28nosci Vrzędu Swego Woznowskiego te Winę baniciey

29wieczney tu w Zamku JKrM. Owruckim wdzień [?]

30dowey in praesentia Iuditij y innych wielu Ludzi

31Zacnych Szlachty Ichmc Panow Obywatelow

32Wozny

Objaśnienia i tłumaczenia

Akt nr 46 spisany cyrylicą (styl ruski), bardzo trudny do odczytania; transkrypcja w dużej części hipotetyczna. Rok w formule niepewny.

Początek strony (ok. 11 linii) pisany cyrylicą (fragment ruskojęzycznej części aktu, prawdopodobnie przytoczenie wcześniejszego dokumentu grodu kijowskiego); odczyt bardzo niepewny i zrekonstruowany tylko fragmentarycznie.

Dalej polski fragment: wypis z regestru grodzkiego – sprawa z pozwu Zabokrzyckich przeciw Kublinskim; „Delatorami” = stronami powodowymi/donosicielami.

Fragment łaciński: „w sprawie przywrócenia do dóbr, z których powód został gwałtem wyrugowany, od niniejszego aktu w ciągu dwóch tygodni wobec właściwego sądu pod karą banicji wieczystej, której orzeczenie i ogłoszenie wyznacza się termin z tegoż regestru na najbliższych wymienionych rokach, z zachowaniem dobrodziejstwa prawa aresztu zawitego; nadto w sprawie zwrotu pożytków z tychże dóbr pobranych od aktu gwałtownego wyrugowania, natychmiast pod karą banicji wieczystej, z dodaniem wielu [kar], do ogłoszenia i odesłania do egzekucji; z zachowaniem aresztu”.

Zapis rocznika („Tysiąc Siedmset Osmdziesiąt osmym”) niepewny – odczyt wymaga weryfikacji z kontekstem księgi (1733–1735). Tekst to pozew (citatio) wojewody kijowskiego jako starosty grodowego na roki grodzkie owruckie.

nullo Jure et Rexu (prawdopodobnie „nullo iure et nexu”) – bez żadnego prawa i tytułu; Anno proxime praeterito millesimo sexcentesimo octuagesimo septimo – w roku ubiegłym 1687; absque – bez; termin zawity – termin ostateczny. Akt (dekret/oblata w sprawie z 1688 r.) urwany na poprzedniej stronie i ciągnięty dalej.

Fragment relacji woźnego o obwołaniu banicji wieczney na mocy dekretu sądu grodzkiego. „Nihilominus” – niemniej; „proventa ab Actu Expulsionis” – dochody od aktu wyzucia (z dóbr); „Exnunc” – od teraz; „reinducowali” – ponownie wwiedli w posiadanie; „in praesentia Iuditij” – w obecności sądu. Złł. – złotych. Numer karty z cyfr marginalnych niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Akt z nagłówkiem cyrylickim (wpis „od tejże osoby” na posesora Kozielina [?] i publikanta Chanickiego [?], rok 1688 [?]), zawierający dekret sądu grodzkiego kijowskiego w sprawie instygatora i delatorów – Dymitra Zabokrzyckiego, podczaszego wiłkomierskiego, podwojewodziego kijowskiego, oraz jego dzieci (m.in. Benedykta i Aleksandry), dziedziców wsi Chabne Wielkie [?] – przeciw Mikołajowi Iwanowi Kiryłkowi [?], Piotrowi Jackowi Tyszkowi [?], Stefanowi Adunowi [?], Janowi Sirotce Kublińskim [?] i innym dziedzicom Wielkiego i Małego Kublina [?]. Inserowany pozew Marcina Kątskiego [?], wystawiony w Owruczu 1 VIII 1688 r., zarzucał pozwanym, że w 1687 r. bez prawa najeżdżali ostrów Białoskowszczyzna [?], należący do wsi Chabne, wybierali pszczoły i miód oraz wyzuli z niego powodów, szacując szkody na 2000 zł. Ponieważ pozwani nie stanęli, sąd nakazał im w ciągu dwóch tygodni ponownie wprowadzić powodów w posiadanie, zwrócić dochody i zapłacić 2000 zł pod winami banicji wiecznej, a wobec niewykonania dekretu woźny Teodor Trzciecki [?] zaczął obwołanie banicji na zamku owruckim. Tekst niekompletny (urywa się w relacji woźnego), znaczna część partii cyrylickiej nieodczytana.

Nr w rękopisie: 47 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 823v [?]

1Wопис [?] Межи Их Мл. Пани Корчевскими [?]:

2скими. а Их Мл. Пани Мерзвинскими [?].

3Року Тысеча Шестьсот [?] […] […]го.

4Мца Октября [?] двадцать шостого дня.

5На рочкахъ Судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ […] дня

6[…]надцатого Мца и року теперь идучихъ […] на […]:

7те менованыхъ, […] Его Кр. Мл. […]

8[…]палеихъ [?] и Судовне отправовать належачихъ. Пе-

9редъ Нами Ждимиромъ [?] на […] […]:

10кимъ Подчашимъ […]скимъ [?] […]

11Вацлавомъ Константымъ […]скимъ Под-

12чашимъ Новокгродскимъ […] и Томашомъ на […]:

13нскахъ Жмачицкимъ [?] Писаромъ и […] Кгродъ-

14кимъ […]кимъ […] Судовыми Кгродскими

15Енерал […] Воеводства Киевского. Przypadła Sprawa z

16Regestru Sądowego, za Przywołaniem Woźnego Generała

17Woiewodztwa Kijowskiego, Szlachetnego Theodora Tkacz [?]:

18ckiego, Między Instygatorem Sądowym, y Jego delatorami

19Urodzonemi Jchm. Pany Barbarą Janczewskiego [?] Matką, y

20Andrzejem Synem Korczewskiemi [?], także Janem, y Anną

21Janczewskiego [?] Korczewskiemi Małżonkami, Actorami,

22A Urodzonemi Jchm. Pany Kazimierzem y Konstantią

23Szypińskiego [?] Mierzwińskiemi Małżonkami, et quibusvis

24Successoribus między Urodzonych Jchm. Panow Władys-

25ława, y Alexandra Mierzwińskich Pozwanemi, za Poz-

26wem Grodzkim Kijowskim od Powodow po Pozwanych,

27na Termin Sądzenia się Rockow teraźnieyszych w Spra-

28wie niżey mianowaney wydanym, Ktory za Podniesie-

29niem, od strony Powodowey, u Sądu był czytany, y tak

30[reklamant:] się w sobie

k. 827

1Się w sobie pisanym na. Marcin na Kątach Kątski Woiewo:

2da Generał Kijowski, Podolski, y Artylleryey Koronney Kamie:

3niecki, Latyczowski, Wyszogrodzki [etc.] Starosta. Urodzonym IchM.

4Panom Kazimierzowi, y Konstantiey Szybińskiego Mierzwiń:

5skim Małżonkom, et quibusvis Successoribus niegdy Urodzo:

6nych IchM. Panow Władysława, y Alexandra Mierzwińskich

7z Osoby Dobr IchM. generaliter wszytkich leżących, ruchomych, y

8summ pieniężnych Zwierzchnością Jego Krolewskiey Mości

9a Władzą Urzędu Mego przykazuię, abyście IchM. przedemną,

10abo Sądem moim Grodzkim Kijowskim, na Roczkach Grodz:

11kich Kijowskich w Roku Tysiąc Szescseth Osmdziesiąt Osmym

12Dnia Dziewiętnastego Augusti przypadaiących, y Sądzić się

13maiących, sami osobliwie, y prawnie Stanęli, na Instantią

14Instygatora Sądowego, y Jego Delatorow Urodzonych Ich:

15mościow Panow Barbary Pancerzewskiego [?] Matki, y Andrzeia

16Syna Korczewskich [?], takze Jana y Anny Pancerzewskiego [?] Kor:

17czewskich [?] Małżonkow, cum Assistentia Mariti, Actorow,

18ktory IchM. przychylaiąc się do Zapisu, de Data Roku

19Tysiąc Szescseth Czterdziestego Osmego Aprilis dnia

20Osmnastego, przez Urodzonych IchM. Panow Włady:

21sława y Alexandra Mierzwińskich danego, y zeznanego,

22niegdy Urodzonemu JMci Panu Piotrowi Pancerzewskiemu [?]

23na Summę złotych polskich Pięćdziesiąt, do ktorey od:

24dania, y wypłacenia Summy, cum Provisione Vadio, ac

25Damnis et iis de provenientibus Actores IchM. na Ter:

26min wyż oznaczony pozywaią. Przeto abyście IchM.

27na Termin wyż oznaczony Stanęli, Summę z Provisią

28Zakładem, y Szkodami zapłacili, y we wszytkim Są:

29downie odpowiadaiąc Skutecznie Usprawiedliwili się.

30Pisan [paraf]

Objaśnienia i tłumaczenia

Początek aktu pisany cyrylicą kancelaryjną (ruską), w transkrypcji wiele miejsc niepewnych; dalej polszczyzna łacinką. „et quibusvis Successoribus” – i jakimikolwiek następcami. „Rocki” – sesje sądowe grodzkie. Instygator – oskarżyciel publiczny sądu, delatorzy – donosiciele/strona wnosząca sprawę.

Ciąg pozwu (wpisanego jako oblata) wystawionego przez Marcina Kątskiego, wojewodę kijowskiego; termin na roczkach grodzkich kijowskich 19 VIII 1688. „et quibusvis Successoribus” – i wszelkim następcom; „generaliter” – ogólnie; „cum Assistentia Mariti” – z asystencją męża; „cum Provisione Vadio, ac Damnis et iis de provenientibus” – z prowizją, wadium i szkodami oraz tym, co z nich wynika; „Actores” – powodowie. Nazwiska Pancerzewski/Korczewski odczytane niepewnie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Akt z nagłówkiem cyrylickim (między Korczewskimi a Mierzwińskimi, 26 października 16[…] [?]) z roczków grodzkich kijowskich, w sprawie instygatora sądowego i delatorów – Barbary z Janczewskich/Pancerzewskich [?] Korczewskiej, matki, i jej syna Andrzeja oraz małżonków Jana i Anny Korczewskich – przeciw Kazimierzowi i Konstancji z Szypińskich [?] Mierzwińskim i wszelkim sukcesorom Władysława i Aleksandra Mierzwińskich. W inserowanym pozwie Marcina Kątskiego, wojewody i generała kijowskiego, na roczki od 19 VIII 1688 r., powodowie domagali się zapłaty 50 zł z prowizją, wadium i szkodami na mocy zapisu z 18 IV 1648 r., wystawionego przez Władysława i Aleksandra Mierzwińskich Piotrowi Pancerzewskiemu [?]. Tekst niekompletny – urywa się na formule datacyjnej pozwu, bez rozstrzygnięcia sądu.

Nr w rękopisie: 48 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 825

1Декрет Ко[…]на[…] […] [?]

2тяжбы выведеное […] [?]

3межи […] матрон[?] Пани Дидковскою [?]

4Року […] тисеча […] осмого [?]

5Мсца […] двадцат второго дня [?]

6На врядѣ Гродском Кіевском […] девятнадцато [?]

7го Мсца […] […] на […] мєновано [?]

8припалы […] […] Пєрєна [?]

9[…] на […] […] Почитаю [?]

10[…] Повєєводи, […] Косата […] [?]

11[…] Почати Новогродски […], […] [?]

12на […] […] Писаро […] Гро= [?]

13[…] […] […] Гродски […] Во- [?]

14євод[…] Киевско. Przypadła Sprawa z Regestru Sądo-

15wego z Wpisu niżey mianowanego Urodzonego JmPana

16Stephana Didkowskiego Regenta Grodz. Kiiowskiego

17z Innych Actorow y Powodow, przeciwko niżey miano

18wanym Actorom y Pozwanym Zaprzysiężonym [?] Woźnemu [?]

19Generała Woiewodztwa Kiiowskiego Szlachetnego Theodora

20Trzecieckiego [?], Między Instigatorem Sądowym y tego

21Delatorami Urodzonemi Ich Mościami Panami,

22Janem y Maryanną Didkowskiemi Małżonkami,

23Stephanem Didkowskim Regentem Grodzkim

24Kiiowskim Synem Ich Mościow, Bazylem y Dmitrem [?]

25Bracią Rodzoną Serhienkami, y Theodorem Didkow

26skim

k. 825v [?]

1Spraw swoich niżey mianowanych przeciwko Vrodzonym

2Ich Mościom Panom Danielowi, Gabryelowi Iozefowi [?]

3y Zofiey, Konstantemu y Maryinie Didkowskiego Didi-

4kowskim Matronkom [?], Stephanowi, Janowi Dwom Kon-

5dratowi Andrzeiowi Petrenkowi Didkowskim, Janowi

6Chodakowskiemu y Janowi Wasilewskiemu [?] y Innym

7Compryncypałom, Tudzież Moszkowi Zydowi Szynkarzo-

8wi Vrodzonego Pana Gabryela Didkowskiego, Intentora-

9ney Actorami, Azas od tychże Vrodzonych Daniela

10y Gabryela Didkowskich Braci Rodzonych przeciwko

11tymże Ich Mościom Panom Janowi Oycowi y Maryannie

12Didkowskiego Matce Stephanowi Synowi Didkowskim

13Hrehoremu Białoszyckiemu [?] Samuelowi Potruszczenkowi [?]

14Chodakowskiemu Zięciowi y Szwagrowi Ich Mościow, Tudzież

15Artemowi Niczyporenkowi Marcinowi [?] Artuszenko-

16wi, Wasilowi y Bazylemu Serhienkom Braci Rodzo-

17nej, Pawłowi Szwalenkowi [?], Fedorowi Chomenkowi,

18Gabryelowi Szczyrskiemu [?] Didkowskim Instituowaney

19sprawy Pozwanemi, A tęmiż Panami Danielem y

20Gabryelem Didkowskiemi Braćią Rodzoną sprawy

21swoiey Actorami, A obie Intentowanych Combinatis

22Actoratibus et Reatibus Pozwanemi, Za Dekretem

23Sądu Głownego Trybunału Koronnego Lubelskiego

24na Woiewodstwo Wołyńskiem Roku teraznieyszego

25Tysiąc Sześćset Osmdziesiąt Osmego, Msca Julii Dzi-

26wiątego

k. 826

1wiątego dnia Między Stronami mutuis Actora-

2tibus et Reatibus ferowanym, y w sprawie niżey

3mianowaney stałym, yż Roku Tymże Dekretem na

4Roczki teraznieysze Grodzkie Kijowskie zachowałego,

5Ktorych Tenor sequitur talis. Wypis z Xiąg Głow-

6nych Trybunalskich Spraw Woiewodstwa Wołyńskie,

7Roku Tysiąc Sześćset Osmdziesiąt Osmego, M.ca Julii

8Dziewiątego dnia, Przed Sądem ninieyszym Głownym

9Trybunalskim Koronnym Lubelskim, Przypadło spraw Trzy

10z Regestru Sądowego Spraw Specialnych Woiewodstwa Wo-

11łyńskiego combinatis Actoratibus et Reatibus Zapozy-

12wołaniem Woźnego Generała Szlachetnego Adama Rze-

13szewskiego [?], Między Instygatorem Sądowym y Iego Dela-

14torami Urodzonemi Panami Janem y Maryanną Didkow-

15skiemi Małżonkami, Stephanem Didkowskim Regentem

16Grodzkim Kijowskim Synem Ich Mciow, Bazylemi Dwiema

17Braćią Rodzoną Serhienkami, y Theodorem Didkows-

18kiemi, spraw swoich niżey mianowanych, Przeciwko Uro-

19dzonym Ich Mciom Panom Danielowi, Gabryelowi Joze-

20phowi y Zophiey Konstantemu [?] y Marynie Didkowskiemu [?]

21Didkowskim Małżonkom, Stephanowi Janowi dwom,

22Kondratowi Jendrzeiowi Petrenkowi Didkowskim, Janowi

23Chodakowskiemu, y Janowi Waskowskiemu [?], y Innym

24Comprincipałom, Tudzież Moszkowi Żydowi Szynkarzo-

25wi Urodzonego Gabryela Didkowskiego Intencowaney,

k. 816v [?]

1Actorami, Azas od tychże Vrodzonych Daniela y Ga-

2bryela Didkowskich Braci Rodzonych, tymże Ich

3Mściom Panom Janowi Oycowi y Maryannie Didkowskiey Mat-

4ce Stephanowi Synowi Didkowskim, Hrehoremu Białoszyc-

5kiemu Samuelowi Piotruszczenkowi Chodakowskiemu

6Zięciowi y Szwagrowi Ich Mściow, Tudrzez [?] Artemowi

7Nieczyporenkowi, Marcinowi Artiuszenkowi, Wasilowi

8y Bazylemu Serhienkom Braci Rodzoney, Pawłowi Szu-

9ralenkowi, Fedorowi Chomenkowi, Gabryelowi Szczyrsz-

10kiemu, Didkowskim Instituowaney Sprawy Pozwanemi,

11A tymże Panami Danielem y Gabryelem Didkowskiemi

12Braciey Rodzoney Sprawy Swoiey Actorami, A sobie Insti[t]uo-

13wanych Pozwanemi mutuis Actoratibus et Reatibus

14Za Pozwami Słownymi Trybunalskiemi Koronnemi Lu-

15belskiemi od Powodow y Pozwanych przeciwko sobie,

16na Termin Sądzenia Spraw Woiewodztwa Wołynskiego

17w sprawach niżey mianowanych wydanemi, ktore przez

18Strony obiedwie za podniesieniem Vrzędu były czytane,

19A naprzod quod Actoratus Tres JMPana Regenta

20Kiiowskiego y Inszych Ich MPanow Danielowi Didkow-

21skiemu y Innym seorsive institutos Pozwy taki się

22w sobie maią; z ktorych pierwszy tenoris talis. Jan

23Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski Wielki Xiąże Litewski,

24Ruski Pruski Mazowiecki Żmudzki Inflantski Smolen-

25ski Siwierski, Kiiowski, Wołynski, Bracławski y Czernihow-

26[reklamant:] Vrodzonym

k. 827

1Vrodzonym Danielowi Oycowi, y Stephanowi Synowi

2Konstantemu y Maryannie Didkowskiego Didkowskiey [?]

3Małżonkom Zięciowi y Corce, Wiernosci Twoiey Danielu

4Didkowski, Iozephowi y Zophiey Didkowskim Małżon-

5kom cum Assistentia Wiernosci Waszey ktorzybyscie iey

6potrzebowali de iure debita, y Andrzeiowi Didkowskiemu

7Petrenkowi, Vczynek niżey mianowany bezbożny wy-

8konywaiącym, y Innym Compryncypałom Samym że Wiernosc

9Wasza de nominibus znaiomym y wiadomym z osob

10y Dobr Wiernosci Waszey Leżących Ruchomych y Summ

11Pieniężnych przykazuiemy Abyscie Wiernosc Wasza przed

12Sądem naszym Głownym Trybunalskim Koronnym Lubel-

13skim w Lublinie miedzy Sprawami Woiewodztw Kiiowskie-

14go Wołynskiego Bracławskiego y Czernihowskiego y Ich Con-

15serwatami naypierwiey od Actu y położenia tego Poz-

16wu do Sądzenia przypadaiącemi, y Idącemi się Sa-

17mi Oblicznie y Zawicie Stanęli na Instantią Insty-

18gatora Sądowego, y Iego Delatorow Vrodzonych Ba-

19żylich [?] Dwoch Braci Rodzoney Didkowskich, Stephana

20Didkowskiego Regenta Grodzkiego Kiiowskiego Actorow

21ktorzy Wiernosc Waszą przychilaiąc się in toto do Prawa

22pospolitego y Protestacyey Swoich Eo nomine zaniesio-

23nych pozywaią oto, Iż Wiernosc Wasza wprzod rzkomo

24idąc bonis medys z Actorami, ieszcze in Anno Mille

25ssimo

k. 827v

1Sexcentesimo Octuagesimo, Mianowicie Wiernosc Twoia,

2Stephanie Didkowski w dom iedne^o z Actorow przyszedszy,

3Processa Prawne o zabicie dwoch Stryiow tychze Bazy-

4lich [?] Didkowskich z wywiedzioną Inquisitią ad An-

5nexu [?] kilka Bamicy [?] przewiedzioną ad fidele depo-

6situm y do dokonczenia tychze Processow wrzą-

7szy [?] zaraz posposita charitate, Fraterna czyli stro-

8nie Pozwaney wydales, czyli też u siebie trzymasz

9Tandem zawziąwszy gniew y skryty rankor do tego

10Actora szukalisćie sposobu aby iako mogli zdrowia

11pozbawić iako Wiernosci twoiey nienowina, Jakoż

12upatrzywszy czas gdy Actor nic na siebie złego niespo-

13dziewaiąc się daleko barziey od Wiernosci Waszey iako bliz-

14kich sąsiadow swoich do Młynarza wieyże wsi Did-

15kowcach będącego w Roku przeszłym Tysiąc Sześć Set

16Osmdziesiąt Czwartym die vigesima Septima Octobris,

17dla sprawowania rzeczy swoich Gospodarskich przy-

18szedł, tam że zaraz Wiernosc Wasza cum Complici-

19palibus [?] suis na Actora bez bronnego inspiracie [?] na-

20padszy mianowicie Wiernosc Twoia Danielu Didkowski,

21Za piersi porwawszy o ziemię uderzyć kazales, A wiernosc

22Twoia Stephanie Didkowski Szablą przedtym ieszcze

23dobytą z pod kontusza wychwyciwszy w Rog Głowy

24tak

k. 828

1tak tyrańsko y niemiłosierdnie ciąłeś że aż na zie-

2mi paść musiał y raz mu niemały cięty szerok[?] y

3głęboki z urznięciem[?] kości y pogruchotaniem zado-

4tes[?], A Wierność Twoia Danielu na Ziemi Leżącego obu-

5chem w ręku maiącym chcąc nieżywić[?] trzy[?] słow[?]

6tak Tyrańsko Vderzyłeś że aż kość Vgięła się y na

7czworo rospaść musiała, ktorey Cerulik do Gury szruba[?]

8podnosić musiał y gdy by nie Ludzie tam na ten czas

9będące odratowali, pewnie byście zabili, Przy ktorym

10zhaleczeniu Vrodzonego Regenta Kiiowskiego verbis la-

11sivis dishonora[?] y odpowiedzi Iawne zadaiąc

12nie Vczciwe słowa czyniliście, O czym Protestacia y Woznego

13obducia fusius sonat, O ktorey do wiedziawszy się,

14Eo magis exacerbati będąc po drogach Dobrowolnych,

15Actorom y we wsi wolnego przechodu niemasz, tylko

16zawsze każdey godziny obelgi Contempty y łaiania,

17bezczenia[?] od Wierności Waszey ponosić muszą y bol

18na Ciałach swoich niewinnie cierpią, Iakoż In Anno

19przeszłym Millessimo Sexcentessimo Octuagesimo

20Octavo, die Trigesima prima Mai iednego z Actorow

21Bazylego Starszego Brata Actora, nic sobie niewinnego,

22na dobrowolney drodze we wsi Didkowcach przed Tamtey-

23szym Młynem ku Domowi idącego zastąpiwszy zaraz in

24speratio[?] bez zadney dania sobie Okazyey y z nieważ[?]

25[reklamant:] bez

k. 838v [?]

1bezbronnego Wiernosc Twoia Konstanty Diblowski [?],

2z tytu przypadszy kiem w ręku maiącym tak Tyrańsko

3w Głowę Vderzyłes ze az na Ziemię pasc musiał, Tamze

4na Ziemi Lezącego za Łeb porwawszy Zenie swoiey, A Wierny

5Twoia Jozephie z Synami na pogotowiu będąc Stidem [?] Mał-

6zonce swoiey tak Tyrańsko [?] mowiąc Ze Białym głowom

7Prawa niemasz bic kazaliscie, Ze gdyby Ludzie przybieg-

8szy na ten Hałas nieodratowali pewnieby na smierc

9Zabiliscie, y razow mu niemało mianowicie Kiiami [?]

10bitych sinich spuchłych Krwią ociekłych co znacznieyszych

11po wszelkim Ciele, to iest pod okiem prawym raz ieden

12nad tymze okiem drugi na samey brwi, na Plecach Dzie-

13siec na głowie cztyry, a nieznacznych ktorych zliczyc

14niepodobna było, oraz s małosci Strata nazadawaliscie,

15o czym Protestacia ca Iure vczyniona z Obdukcią Woźne-

16go szerzey swiadczy, do przysłuchania się tedy winom Praw-

17nym zaleconym przez Sąd Nasz na Wiernosci Waszey wskaza-

18nym będą y nagrodzenia szkod na Dwa Tysiące Złotych

19podiętych Actores Wiernosc Waszą na termin wysz Ozna-

20czony pozywaią, na ktorym iako nazawitym abyscie

21Wiernosc Wasza stali winom Prawnym na sobie wska-

22zanym przysłuchali, szkody nagrodzili, y we wszystkim

23nakoniec sądownie odpowiedaiąc vsprawiedliwili,

24Pisan w Lublinie, Roku Tysiąc siedmset Osmdziesiąt Osmego

25Msca [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Początek aktu (tytuł i formuła wstępna) zapisany cyrylicą (kursywa ruska), odczyt w dużej mierze niepewny; dalej tekst po polsku.

Instigator – oskarżyciel publiczny przy sądzie; delator – donosiciel, strona wnosząca skargę; Woźny Generał – woźny sądowy województwa.

Combinatis actoratibus et reatibus (łac.) – przy połączonych rolach powodów i pozwanych; Instituowaney sprawy – wytoczonej sprawy; Msca – Miesiąca; Trybunał Koronny Lubelski – sąd najwyższy dla Małopolski, tu kadencja dla woj. wołyńskiego; data dekretu 9 VII 1688.

mutuis Actoratibus et Reatibus – przy wzajemnych powództwach i pozwaniach; combinatis – połączonych; Tenor sequitur talis – brzmienie następuje takie; Comprincipałom – współpozwanym; Instygator – oskarżyciel publiczny trybunału, delatorowie – donosiciele/powodowie. Na karcie także stary numer 813.

mutuis Actoratibus et Reatibus – przy wzajemnym występowaniu jako powodowie i pozwani; seorsive institutos – osobno wytoczone; tenoris talis – takiej treści; Actoratus Tres – trzy powództwa. Pozew wydany w imieniu Jana III Sobieskiego (1674–1696), przytoczony w akcie z lat 30. XVIII w.

de iure debita – należna z prawa; de nominibus – z imienia; cum Assistentia – z asystencją (małżonka); in toto – w całości; Eo nomine – z tego tytułu; bonis mediis – dobrymi środkami (polubownie); Instygator – oskarżyciel trybunalski, delatorzy – donosiciele/powodowie. Tekst to pozew do Trybunału Koronnego Lubelskiego. „Bażylich” niepewne (może Bazylich – imię Bazyli).

Fragment tekstu pozwu/oblaty (dekret lub pozew z 1684 r.) wpisanego do księgi; „Sexcentesimo Octuagesimo” – końcówka daty roku 168[.]; „die vigesima Septima Octobris” – 27 października (1684); „ad fidele depositum” – do wiernego przechowania; „Actor” – powód; „cum Complicibus suis” – ze wspólnikami; „posposita charitate Fraterna” – odrzuciwszy miłość braterską; „Tandem” – wreszcie; „Inquisitia” – inkwizycja, przesłuchanie świadków.

verbis lasivis – słowami lżącymi; fusius sonat – obszerniej brzmi; eo magis exacerbati – tym bardziej rozjątrzeni; In Anno … Millessimo Sexcentessimo Octuagesimo Octavo, die Trigesima prima Mai – w roku 1688, dnia 31 maja (fragment protestacji/pozwu wpisanego zapewne jako oblata starszego dokumentu); obducia – oględziny ran przez woźnego; Cerulik – cyrulik.

Akt jest oblatą pozwu (zapewne Trybunału Koronnego w Lublinie) z 1788 r.; datacja odbiega od lat 1733–1735 wskazanych dla księgi – możliwe dalsze lata księgi.

ca Iure – contra iure / „z prawem” [?]: protestacja wniesiona sądownie; Obdukcia Woźnego – oględziny ran przez woźnego; Actores – powodowie; termin zawity – termin ostateczny, niepodlegający odroczeniu; Msca – „miesiąca”, dzień i miesiąc niewpisane.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dekret z urzędu grodzkiego kijowskiego (nagłówek cyrylicą, rok […] osmego [?]) w sprawach wzajemnych w rodzinie Didkowskich: instygator i delatorzy – Jan i Maryanna Didkowscy, ich syn Stefan Didkowski, regent grodzki kijowski, bracia Bazyli i Dmitr [?] Serhienkowie oraz Teodor Didkowski – przeciw Danielowi, Gabrielowi, Józefowi i Zofii, Konstantemu i Marynie Didkowskim, Stefanowi, Janowi, Kondratowi, Andrzejowi Petrence Didkowskim, Janowi Chodakowskiemu, Janowi Wasilewskiemu [?] i Moszkowi, Żydowi szynkarzowi Gabriela Didkowskiego, a z drugiej strony powództwo Daniela i Gabriela Didkowskich przeciw Janowi, Maryannie i Stefanowi Didkowskim, Hrehoremu Białoszyckiemu [?], Samuelowi Piotruszczence Chodakowskiemu i innym. Sprawa trafiła na roczki kijowskie na mocy dekretu Trybunału Koronnego Lubelskiego (kadencja wołyńska) z 9 VII 1688 r., w którym inserowano pozwy wystawione w imieniu Jana III. Pierwszy z nich zarzuca pozwanym m.in. zatrzymanie akt procesu o zabójstwo dwóch stryjów Bazylego Didkowskiego, napaść 27 X 1684 r. przy młynie w Didkowcach, podczas której Stefan Didkowski ciął szablą w głowę regenta, a Daniel Didkowski uderzył go obuchem, oraz pobicie kijem Bazylego Didkowskiego 31 V 1688 r. przez Konstantego Didkowskiego [?] i Józefa z synami; szkody oszacowano na 2000 zł. Tekst niekompletny – urywa się na dacie pozwu (Lublin, w tekście 1788), bez rozstrzygnięcia; partia cyrylicka odczytana fragmentarycznie.

Nr w rękopisie: 49 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 836 [?]

1[…] między Szlachet[…]

2[…] Pana […]

3A […] Panami […]

4[…] y Kubisinskimi [?]

5Roku Tysiąc […] Trzydziestego […]

6Miesiąca Augusta […] Dnia.

7Na Vrzędzie Grodzkim Krolewskim Kijowskim [?] […]

8[…] przerzeczonego Miesiąca y roku teraz przybyłych [?]

9na Akta […] w Miescie Jego KMci Zytomierzu [?]

10Przed […] y Grodzkie […] Pisarzami [?]

11Przed nami […] na […]

12[…] Podwoiewo-

13dzim […] Pod-

14[…] y Tomaszem […]

15[…] Pisarzem [?] y […] Grod-

16skimi [?], Urzędnikami Grodzkiemi Kijowski-

17mi […] Woiewództwa Kijowskiego. […]

18[…] Regestru […] za przywołaniem

19Woźnego Generała Woiewództwa Kijowskiego Szlachet-

20nego Theodora […] między Instigatorem [?] […]

21[…] y […] delatorami Vrodzonemi […]

22Marynę Zahuskową [?] Stephanową Białoszycką [?] […]

23staną wdową, Matheę Hrehoryem Janem y Heliaszem

24Białoszyckiemi [?] Synami […], A Vrodzonemi […]

25Panami Iwanem y Hałką [?] Zahuskową [?] […]

26mi […], Szymonem y Ignacem Kubisinskiemi [?]

27[reklamant:] Hrehorym

k. 838 [?]

1Hrehoryjem y Prokopem Załuskami, y Innemi Com-

2principałami, Pozwanemi, Sądowem Grodzkim

3Kiiowskim od Powodow Pozwanych na termin

4Odprawienia się Rokow teraznieyszych w Sprawie

5wyzey Mianowaney Wydanyjs, ktory Zapozwie-

6niem od strony Powodowey Wydanym Wypisanym y

7temi iest Inserowany Słowy. Marcin na Kązach

8Kątski Woiewoda Generał Kiiowski Podolski y Arty-

9leryi Koronney Kamieniecki Łatyczowski Wyszogrodz-

10ki Starosta. Vrodzonym Ich Mciom Panu Iwanowi

11y Helee, Załuskowney Niewmirzyckim Małzonkom

12Tudziez Szymonowi y Ihnatowi Kobylinskim, Hreho-

13ryiowi y Prokopowi Załuskom y Innym Comprincypałom

14Ich Mciow z osob y Dobr Wm Leżących Ruchomych, y

15Summ Pieniężnych Zwierzchnoscią JKrolewskiey Mci, A wta-

16dzy Vrzędu mego Przynależącą Abyscie Wm Przedemną

17Samym Albo Sądem moim Grodzkim Kiiowskim na Rocz-

18nikach Grodzkich Kiiowskich w Roku teraznieyszym Tysiąc szescset,

19Osmdziesiąt Osmym Msca Augusta Dziewiętnastego Dnia,

20w Zamku JKrolewskiey Mci Owruckim przypadaiących y Sądzo-

21nych beda Sami Osobiscie y Zawicie Stanęli na Instancyą

22Instygatora Sądowego y iego Dellatorow Vrodzonych,

23Maryny Załuskowny Stephanowey Białoszyckiey,

24pozostałey Wdowy Matki Tudziez Hrehorego, Jana

25y Heliasza Białoszyckich Synow Jey Mci z Assistencyą

26im należącą ktorzy by potrzebowali Actorow ktory

27[reklamant:] Wm

k. 838v [?]

1Pozywaią Iż WW. niewiedzieć iakim sposobem,

2Dobra Ich Mściów we Wsi Załuszkach będące pod

3swoią niesłuszną Posessią wziąwszy one trzymacie, Po-

4żytki sobie wszelakie przywłaszczacie, Miedze w Polach

5psuiecie, Budynki niszczycie, w Drzewach Bartnych

6Pszczoły wydzieracie, owo zgoła niby swoią własnością

7szafuiecie, a Aktorce iako naturalney Dziedziczce

8przywrocić niechcecie, do pokazania tedy Prawa podno-

9szenia Summy Quinquannium [?] by sie iako słusznie pokazać miała

10przywroceniu Prowentow tych Dobr przychodzących [?] ...

11grodzenia Szkod ktorych sobie każdego Roku na Tysiąc Złł

12być mienią, rachuiąc od Roku Tysiąc szesć Set Siedm-

13dziesiąt Szostego Aktorowie na Termin wyż oznaczony po-

14zywaią, na ktorym iako na Zawitym Abyscie WW. Stanąwszy

15temu wszystkiemu co na Terminie proponowano będzie,

16uczynić [?] wyprawiedliwili się. Pisan w Owruczym Roku Tysiąc Sześć

17Set Osmdziesiąt Osmego, Mca July Trzydziestego Dnia:

18A po podnieszeniu y przeczytaniu tego Pozwu strona

19Powodowa prosiła y domawiała się, Aby Sąd Pozwanym

20na ten podmieniony Pozew sprawowac się nakazał, A gdy

21Strony obiedwie, Powodowa Urodzona JmPani Maryna Zału-

22skowna Stephanowa Bratoszycka [?] Wdowa Matka, Hrehory

23Jan y Heliasz Bratoszyccy [?] Synowie, Aktorowie przez Itego

24Marka [?] suo et aliorum Nomine Personaliter, A Ich Mść

25Panowie Jan Niewmirzych [?] Szymon, y Ihnat Kobylinscy,

26y Panowie Załuszkowie Pozwani przez tegoż JmPana

27Hrehorego Załuskiego [?] suo et aliorum citatorum Nomine

28[reklamant:] Pozwana

k. 839 [?]

1Pozwana Stilem personaliter Vrzędu ninieyszego Sta-

2nowili się, y wtey Sprawie, Rozpráwę Práwną miedzy

3sobą máiąc Controvertowáli, ktorych Sąd ninieyszy

4Grodzki Grodu Woiewodstwa Kiiowskiego Controversyi Stron

5obuch do siebie wnoszonych wysłucháwszy, yz Onych

6dobrze wyrozumiáwszy, ponieważ idzie o Grunta Stronie

7Powodowey, náktory odowiedzenie Praw Strona Powodowa

8Stronę Pozwáną zapozwáła, Iż Strona Pozwána Luboby [?]

9Máni [?] Zesłatą [?] w Grodzie Owruckim Roku Tysiąc Sześćset

10Osmdziesiąt wtorego oposzinienie [?] Spraw, wktorey Expresse

11na te Grunta Zapisu Uczynienie, oktore Strona czyni

12Powodowa, Pozwana Strona niewyraza, dlatego Sąd

13ninieyszy potrzebną bydź Inquisitią Super Vsum Anni

14quum [?] et documenta Vznawa, y dowodu tego Termin

15Sąd ninieyszy na Gruncie od Actu Dekretu ninieyszego

16za Niedziel Sześć przy bytności Vrzędu swego, choćby bez

17bytności iednego naznacza, ktorey bytności, Aby Strona

18obiedwie pewna była, Strona Stronie wcześnie przez Woźne

19y Dwoch Szlachty dać powinna będzie znać, y spolnym

20kosztem Vrząd sprowadzić naten Termin, albo Inszy

21sposobny tenebuntur. Co vczynić Strony Obiedwie

22będą powinni pod winą Banitey [?], ktorą wniedosyć

23vczynieniu Sąd ninieyszy zaraz wskazuie y Ter-

24mina Publicatiey na blisko przyszłych Roczkach Grodzk.

25Kiiowskich tu w Owruczu Albo Zytomierzu naypierwiey

26Sądzących się zawiżyć bez Przypozwu zachowuie;

k. 839v [?]

1Iakoż tym teraznieyszym Dekretem złożył [?] zpa-

2znaczył [?] […] do xiąg [?] Grodzkich [?]

3[…] zapisano.

4[cała strona przekreślona krzyżowo; poniżej tekstu pusto]

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt bardzo niepewny ze względu na trudny duktus; liczne fragmenty nieodczytane. Delator – oskarżyciel; instygator – oskarżyciel publiczny.

Fragment pozwu (citatio) z 1688 r. wydanego przez Marcina Kątskiego, wojewodę kijowskiego, inserowanego w późniejszym akcie; JKrolewskiey Mci = Jego Królewskiej Mości; Wm = Wasza Mość / Waszmościowie; Instygator – oskarżyciel sądowy; Dellatorowie – donosiciele, współoskarżyciele; Rocznik (roki) – kadencja sądowa; Owrucz – miasto w obw. żytomierskim.

Fragment pozwu z 30 VII 1688 r. (Owrucz), oblatowanego w ramach procesu o dobra Załuszki; „Quinquannium” – czytanie niepewne; „suo et aliorum (citatorum) Nomine” = w imieniu swoim i innych (pozwanych); „Personaliter” = osobiście.

Fragment dekretu grodzkiego kijowskiego w sprawie gruntów. „Stilem personaliter” – osobiście; „Controvertowáli” – spierali się; „Inquisitia super usum anni quum [?] et documenta” – dochodzenie (wizja lokalna) co do użytkowania i dokumentów; „tenebuntur” – będą zobowiązani; „Banitey” – prawdopodobnie „banicji” (kara banicji za niestawiennictwo). Sąd wyznacza termin na gruncie w ciągu 6 tygodni od dekretu, przy obecności urzędu; publikacja na najbliższych roczkach grodzkich w Owruczu lub Żytomierzu. Numer karty odczytany z prawego górnego rogu (839, obok przekreślonej/nadpisanej liczby).

Końcowa formuła aktu (dekretu), którego początek znajduje się na poprzedniej stronie. Pismo jest w części kursywą z elementami cyrylicy, dlatego odczyt jest bardzo niepewny. Strona została przekreślona przez pisarza jako niewypełniona.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dekret z urzędu grodzkiego kijowskiego (nagłówek w dużej części nieczytelny, sierpień 17[…] [?]) w sprawie instygatora i delatorów – Maryny z Załuskich, wdowy po Stefanie Białoszyckim, i jej synów Hrehorego, Jana i Heliasza Białoszyckich – przeciw Iwanowi i Helenie z Załuskich Niewmirzyckim, Szymonowi i Ihnatowi Kobylińskim (w nagłówku: Kubisinskim [?]) oraz Hrehoremu i Prokopowi Załuskim. W inserowanym pozwie Marcina Kątskiego, wystawionym w Owruczu 30 VII 1688 r. na roczki w zamku owruckim od 19 VIII 1688 r., powodowie zarzucali pozwanym bezprawne zajęcie ich dóbr we wsi Załuszki [?], niszczenie miedz i budynków oraz wydzieranie pszczół, żądając okazania praw, zwrotu dochodów i szkód szacowanych na 1000 zł rocznie od 1676 r. Obie strony stanęły; ponieważ chodziło o grunty, a zapis pozwanych z 1682 r. z grodu owruckiego nie określał ich wyraźnie, sąd nakazał przeprowadzenie inkwizycji co do użytkowania i dokumentów na gruncie w ciągu sześciu tygodni, w obecności urzędu, pod winą banicji, i wyznaczył termin na najbliższych roczkach w Owruczu lub Żytomierzu. Ostatnia strona przekreślona; odczyt wielu miejsc niepewny.

Nr w rękopisie: 50 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 840

1Декретъ межи Его Мл. Паномъ

2Корыткомъ касандас з которомъ [?]

3з Ихъ Мл. Панами Поецькими ка:

4сандас позванъими. З наинъ:

5ныхъ з протестата ванициe [?] […]

6Року Тисеча Шестьсотъ осмъдесятъ осмого.

7Мца Февраля двадцать шостого дня

8На рочкахъ Судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ о(т)

9дня десятого [?], Мца […] рокъ теперь идучихъ

10Судовыхъ на звыкле [?] мейсцахъ [?] о(т) Мсте Его Кр. Мл. Жит[о]:

11мирскимъ припалыхъ [?], и судовне о(т)правоватися зача:

12тыхъ, Передъ нами Данииломъ на […] Зав[…]:

13кгродскимъ Подвоеводимъ Житомирскимъ Под:

14воеводимъ [?], Михайломъ Константиномъ […]:

15скимъ Подстаростимъ Новокгродскимъ Судьею. и Томашомъ

16на Яблоницахъ Яблоницкимъ Писаромъ, и Завсегда[ш]ними [?]

17Кгродскими Луцкими [?], врядниками Судовыми Кгродс[ки]:

18ми Енерала Воеводства Киевского. Przypadła

19sprawa z Regestru Sądowego, za Przywołaniem Woźnego

20Generalu Woiewództwa Kijowskiego Szlachetnego Theo:

21dora Trenickiego [?], Między Vrodzonemi Ichmościami Pany

22Stanisławem y Pawłem Korytkami Braćią Rodzoną Cassan:

23di Actorami, a in negotio principali Cassandi Pozwanemi,

24A Vrodzonemi Ichmść Pany Kazimierzem oycem, y Andrze:

25jem Synem Poieckiemi negotij principalis Actorami,

26a teraz Cassandi Pozwanemi, za Relatią ad Cassandam

27od mianowanych Cassandi Actorow, po Cassandi

28Pozwanych w Grodzie Owruckim Roku przeszłego Tysiąc

29Sześcset Osmdziesiąt Siodmego, Miesiąca Nowembra

30[reklamant:] Dziesiąt[ego]

k. 840v [?]

1Dziesiątego dnia zapisaną, y z tychże Xiąg Grodzkich

2Owruckich Authenticè wydaną, y u Sądu ninieyszego pro:

3ducowaną, Ktora za podnieśieniem przez Stronę Castanow

4Powodową, u Sądu była czytana, y tak się w sobie pisa:

5na ma: Wypis z Xiąg Grodzkich Zamku Owruckiego

6Roku Tysiąc Szescset Osmdziesiąt Siodmego, Mie:

7siąca Nouembra Dziesiątego dnia. Na Vrzędzie Grod:

8zkim w Zamku JKo Krolewskiey Mości Owruckim,

9przedemną Janem Jakubowskim Namiesnikiem Grodz:

10kim Podstarostwa Owruckiego, y Xięgami ninieyszemi

11Grodzkiemi Owruckiemi stanąwszy oczewiście Woźny

12Generał Woiewodztwa Kijowskiego Szlachetny Jan Wedo:

13wicz [?], w moc prawdziwey, wierney, y skuteczney Relatiey

14swoiey dla zapisania do Xiąg ninieyszych Grodzkich Owru:

15ckich jawnie, jasnie, vstnie, y dobrowolnie zeznał. Iż on

16Roku teraznieyszego Tysiąc Szescset Osmdziesiąt Sio:

17dmego Miesiąca Nouembra osmego dnia Pozew Grodz:

18ki Generału Woiewodztwa Kijowskiego Authentyczny

19na Membranie pisany odniozszy do wsi Bondarow [?],

20ony we wrota Dworu tameyszego wetknął, y o po:

21łożeniu onego Czeladzi Dworney, y kogo tam na

22ten czas widzieć mogł, opowiedział, y prawnie

23publicował. Pisany ten Pozew à prima Notitia

24ad Instantiam Vrodzonych Ichmościow Panow Sta:

25nisława y Pawła Korytkow [?] Braci Rodzonych Castanow

26Actorow, a in negotio principali Pozwanych, Po Vro:

27dzonych Ichmościach Pana Kazimierza Oyca y Andrzeja

28Syna Łozieckich [?] Negotij Principalis, Actor[…]

k. 841

1Actorow a teraz Cassandò pozwanych, Ktoro w Sprawie

2prima notitia do Zniesienia Kassowania y anihilowania

3iakowychsi[?] wyrokow banicyi wiecznych iest publicat w Sy-

4dzie Grodzkim Zatto [?] Warowskim [?] na Rokach Grod-

5zkich [?] odprawuiących się Roku Tysiąc Siedmset

6osmdziesiąt Czwartego Miesiąca Octobra dwudziestego pierw-

7szego Dnia, gdy Cassandò Actores in opere belli

8zostawali odmianowanych Cassandò pozwanych na te

9rożniecy [?] tych Cassandò Actorow, Pierwszey w Sprawie

10iakoby w Roku przeszłym Tysiąc Siedmset osm-

11dziesiąt Trzecim dnia Szostego Nouembris [?] we

12Człowieka dwudziestu z rożnym orężem do bicia [?] spo-

13sobnym naiachawszy do Miasta Korzynska [?] y tu sta-

14nowszy, iakoby u Młynarza wedle grobli opierwszy [?] do-

15m[…] nieiadłszy [?] w Samo Miasto na Cassandò pozwanych

16zaiechali, gdy Cassandò pozwani z Korzynska do wsi

17Chaszczy [?] wielkiey uiachali, tam iakoby Cassandò Acto-

18res umyślnie pilnowali, z ktorego domu iakoby Acto-

19res Cassandò wyszli y strzelać poczęli y Urodz. Ka-

20zimirza Sobieckiego [?] pod lewą ręką podpachy iakoby

21postrzelenie że kuznisz [?] y Żupan ciało zaymuiące

22kula przeszła y iakoby przezredne [?] Cassandò Actorow

23o Szynku [?] dobrych [?] Zaberenie iarmarku [?] iakoby z Twa-

24rzenie [?] o bicie Sami [?] iakoby Cassandò pozwanego zbicie

25Szable [?] w pół złamanie [?] Valoris Złł. dwudziestu

26y pod poszturchanie że zaledwie ludzie to [nad wierszem: …] [?] będące

27odratowali, tamże dalszych iakoby odpowiedzi na zdro-

28wie czynienie y Honoru aggrawowanie, Atym iakoby

29nie kontentowawszy się Actores Cassandò pod samą

30[reklamant:] Gorą [?]

k. 476v [?]

1chcąc iuz samym Skutkiem iakoby Casandow

2Pozwany po Wszystkich Zastąpienie y tam zakoby

3przez Pana Stanisława Korytka [?] Casandow Actora

4do JmP. Kazimirza Poreckiego [?] wyiści z pistoletem

5postrzelenie y pałką zakoby do Wsi Bondarow [?]

6Dyspue [?] na ktory dzień dwa razy, zakoby przez Actorow

7napadnienie y tam niemało oppressyi y Violencyi,

8iakoby naczynienie y odpowiedzi na zdrowiu dla [?]

9czey takowey za Baniciey wieczney y iey publi-

10cacyi ustey że Prawie od czasu [?] Casandow pozwa-

11nych a innego in principali Actorow naprzeciw

12Casandow Actorach otrzymanie nie raz na zdrowie

13Casandow pozwanych zakoby, rożnych odpowiedzi

14Actorom do stawienia Fideiussora Szlachcica

15dobrze osiadłego a wniestawieniu do zasiedzenia

16wieży Zamku Owruckiego y nagrodzenia szkod iakoby

17na Tysiące Złł. oszacowanych Intentowanych dekret

18za ocznie bez dania żadnego pozwu contra omnem

19Juris dispositionem ex nullo fundamento gdy Acto-

20res Casandow in opere belli zostawali otrzyma-

21nych y tamże zaraz niewątpliwie non servatis

22Juris gradibus publikowanych, iako oczywistość

23Wiemane [?] Baniciey, pozew do skasowa-

24nia onych opponuią Notitia wydany do Urzędu tuteyszego [?]

25y ta teraźnieyszą Woźnego Relatia in toto refferenty

26wręczony a do ostateczney osobie obwieszczaią Kalendarza [?]

27tu pozwem mianowany Woźny Roku y termin stro-

28nom obu powodowey Casandow y pozwaney Casandow

29przed Sądem Grodzkim na Rugach Grodzkich Woie-

30wodztwa Kijowskiego w Owruczu Anno millesimo

31Sexcentesimo

k. 830

1Sexcentesimo Quinquagesimo Septimo dnia dwudzies-

2tego Siodmego Novembris przypadaiące vel his

3Deficientibus in alijs Subsequentibus według pra-

4wa, prawney stanowienia się Stoiąc y zaraz iszt[?]

5Et in Continenti personaliter Comparens wyszrzeczony[?]

6Vrodzony JmćPan Stanisław Korsztko[?] Syn Rodzo-

7nego JmćPana Pawła Korsztka[?] Brata swego Jmie-

8nnego[?] Sanus mente et Corpore existens iako przeie-

9[…] Sanus mente et Corpore existens iako zupeł-

10nie[?] libere ac Sponte recognovit, iż ten pozew przeci-

11wko Citandis Actorom po Citandach pozwanych

12doskarżonych[?] wyżey mianowanych bunity[?] ciał

13y publicat[?] zawarteszy[?] woli ostatniey roskazanie urzęd-

14nicy[?] przez Citandos Actoris iest wydany, który

15niesiony hac sua[?] personali Comparitione stwierdza

16y znaczy y approbuie przeszłe oraz abyś[?] tak JmćW.

17approbowania iako y Woznego Relatia Aktu[?] Seni-

18bus Connotowane były Co otrzymali, Stanisław

19Korsztko Synowi y Rodzonemu mego nate[?] approbowany

20zewalaiącego Jmienia, z ktorych Xięga y ten wypis

21z pieczęcią Grodzką Owrucką iest wydany pisany

22w Zamku Owruckim. Correxit Przesłak[?] 8. Morio[?]

23[kilka słów cyrylicą, nieczytelne:] […]

24[…] […]

25Codzi[?] In absentia JmćP. Pisarza … dorego[?] Ermacu[?]

26Lodzirviesz[?] Jan Iakubowski[?] Namiesnik Zł.[?] Ow-

27rucki. Na terminie tedy niniejszym z pomienioney

28Relatiey y Lohowniey[?] na teraźnieysze Sessye Grodo-

29wego Klusznie[?] bez Sprawie wypadłym Sta-

30ny obiedwie powodowa Citandus (Citandi) Jmć

31Panowie Stanisław Korsztko y małżonka Jmć

32per Marinus[?] personaliter, A Jmć Ur.[?] Pawłowy[?]

33oney y Syn pozwani Citandi iude[?] Plus[?]

k. 236v [?]

1w Sądu niniejszego Transakcyi się, y w tej Sprawie

2rosprawę Prawną między sobą maią Controwertowali

3którzys Sąd niniejszy Sądzli [?] Gnatto [?] Wąski [?]

4i usłyszeniu Controwersyi Stron obudwoch dostatecznie [?]

5słowach wysłuchawszy y z onych dobrze wyrozumia-

6wszy, Ponieważ jeden z Aktorow Chaskanda [?] Iwo [?] pro

7interesse etiam produkuie Relaxę ad Chaskanda [?] w Gro-

8dzie Owruckim Roku Tysiąc Szescset Osmdziesiąt

9Siodmego msca Novembra dnia dziesiątego nadaną

10y drugą Roku Tysiąc Szescset Osmdziesiąt Czwar-

11tego dnia dwudziestego pierwszego Octobris na

12Roczkach Grodz. Gnatto [?] Wąskiego [?] Kiiowskiego

13otrzymane extima notitia Zapisaną y super

14prima notitia, Sędzies [?] i albo w ten czas Sprawied-

15liwie Sam swoią w obozie tych osobą zabiiasię [?]

16najwyższego, dlatego Sąd niniejszy Aktorowey

17Stronie Chaskandzie [?] przysięgi przypuścił, Woźne-

18go Sądowego dowiedania [?] wolnego Juramentu przydaie [?] y

19że Aktor Chaskanda [?] ten Jurament in facie Judicii

20wykonał, dlatego Sąd niniejszy Codemnaty po

21mienione [?] Skasowawszy Stronom między sobą in

22negotio principali rozprawowaćsię nakazuie, do

23Rosprawowaniu się Sąd niniejszy Grodz. Gnatto [?]

24Wąskiego [?] Controwersyi Stron obojga dostatecznie

25słowach wysłuchawszy y onych dobrze wyrozumiaw-

26szy potrzebny być w tej Sprawie Inquisitiey

27Sąd niniejszy uznawszy onej dilationem do przyszłych

28Roczkow Grodz. Gnatto [?] Wąskiego [?] Kiiows. którzy nay-

29pierwiey w Owruczu albo Zytomirzu Sądzone [?]

30będą Stronie obojey Super Contenta Citationis

31Aktor Chorew [?] w negotio principali pozwala y der[…] [?]

32[reklamant:] o […] [?]

k. 843

1y Termin Sine-adstitione [?] Strony Zachowanie

2Ktory zas tamże Urodzonego JmPana Pawła Ko-

3cyska [?] ktory do tey Sprawy nieodzywał y one

4attentować niechciał; Tedy tak wyszrzeczona Stro-

5na Cassandi pozwana anegotij principalis [?] powodowi

6naniey iako niestałego w Sprawie ktorego niepo-

7trzeby [?] dalszego w tey Sprawie potrzebuiąc praw-

8nego processu [?] ponawia także Przeto Sądniey

9szy Grodzki Zacnego Woiewodztwa Kiiowskiego zaniesta-

10nieniem pomienionego Cassandi Actora Negotij

11vero principalis pozwanego. A za tomnieniem [?] y

12y prawnemi postępkami tey ze strony Cassandi Po-

13zwaney w dalszym tey sprawy postępku prawnym ywnie [?]

14post arrestu super praenominata Relatione ad Cassandi

15w sposob zysku banicyi niesłusznie wey ze Relaciey

16wyszinserowaney mianowaney przez Pozwaney od Cassandi

17a in negotio principali Actorow na Actorze Cassandi

18otrzymaney zewszystkiemi iey Zyskami y Zachodzą-

19cemi Processami z Urzędu Znacznie approbuie y sku-

20tecznie [?] y na Executią Moc skuteczną y niedwłoczną [?]

21do Sądow y Urzędow wszelakich Dobrom Pozwanego na

22leżnych odsyła ktorezto Sądy y Urzędy wszelakie

23należną Executią moc skuteczną y nieodwłoczną

24na osobie y Dobrach Jego wszelakich leżących ruchomych [?]

25y pieniężnych gdzie kolwiek y u kogo

26kolwiek znaydujących się Za naypierwszym requisitio [?]

27Strony Cassandi Pozwaney y okazaniem tego Dekretu

28niniejszego uczynić odprawić maią y powinności

29Urzędowey powinni będą pod winami w Prawie Pospolitym

30na niedbałych Urzędnikow opisanemi [...] [...] [...]

31[...] [...] [...] [...] [...]

32[...] [...] [...]

Objaśnienia i tłumaczenia

Część nagłówkowa i formuła wstępna pisane cyrylicą (kancelaryjny język ruski), dalszy tekst alfabetem łacińskim po polsku; odczyt cyrylicy miejscami niepewny.

Cassandi Actores – powodowie w sprawie o kasację (unieważnienie) dekretu; in negotio principali Cassandi Pozwani – w sprawie głównej pozwani; negotii principalis Actores – powodowie sprawy głównej; Relatia ad Cassandam – relacja (woźnego) o pozwie do kasacji.

Data: 26 lutego 1688; wpis zapewne jest późniejszą oblatą dawnego dekretu grodzkiego kijowskiego.

Fragment dekretu przytaczającego wypis z ksiąg grodzkich owruckich z 10 XI 1687: relacja woźnego o doręczeniu pozwu 8 XI 1687.

Castanow – „Castanów” (castantes = podejmujący sprawę po zmarłych, sukcesorzy); authenticè – w formie autentycznej; à prima Notitia – od pierwszego zawiadomienia; ad Instantiam – na żądanie; in negotio principali – w sprawie głównej; Negotij Principalis Actor – powód sprawy głównej.

JKo Krolewskiey Mości – Jego Królewskiej Mości.

Cassandò – „w sprawie o kasację”, tj. strony w procesie o zniesienie wyroków (actores – powodowie, pozwani); prima notitia – pierwsze wpisanie sprawy na wokandę; in opere belli – w trakcie zbrojnej napaści; valoris – wartości; Złł. – złotych polskich.

Data wewnętrzna 1784 (Roku 1784, 21 X; zdarzenie 6 XI 1783) – fragment wykracza poza lata 1733–1735, wpis późniejszy w księdze.

Fragment pozwu/relacji woźnego w sprawie kasacji dekretu zaocznego i banicji; czytanie liczne niepewne. contra omnem Juris dispositionem ex nullo fundamento – wbrew wszelkim przepisom prawa, bez żadnej podstawy; in opere belli – w działaniach wojennych; non servatis Juris gradibus – bez zachowania stopni prawnych; Fideiussor – poręczyciel; Anno millesimo sexcentesimo – roku tysiąc sześćsetnego (data niedokończona na stronie).

Fragment dekretu sądu grodzkiego kijowskiego (Roczki Grodzkie); „pro interesse” – w swoim interesie; „Relaxa” – relaksacja (zwolnienie spod kondemnaty); „extima notitia … super prima notitia” – formuły o powiadomieniu; „Juramentum in facie Judicii” – przysięga wobec sądu; „in negotio principali” – w sprawie głównej; „Inquisitio” – śledztwo/inkwizycja; „dilatio” – odroczenie; „super contenta Citationis” – co do treści pozwu. Czytanie znacznie niepewne ze względu na pospieszne pismo.

Numer karty 843 (pierwotnie 831, skreślone). Końcowe trzy linie bardzo nieczytelne (prawdopodobnie formuła łacińska zamykająca, np. „ad acta...”); „Corr.” = correxit/correcta, adnotacja korektora.

Sine adstitione – bez stawiennictwa; super praenominata Relatione – na podstawie wyżej wymienionej relacji (woźnego); in negotio principali – w sprawie głównej; Cassandi – w sprawie o kasację (zniesienie) wyroku.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

26lutego 1688 r. na roczkach grodzkich kijowskich w Żytomierzu, przed podwojewodzim Danielem Zab[…] [?], sędzią Michałem Konstantym […] i pisarzem Tomaszem Jabłonickim [?], rozpatrzono sprawę o kasację wyroków między braćmi Stanisławem i Pawłem Korytkami (powodami w kasacji, pozwanymi w sprawie głównej) a Kazimierzem (ojcem) i Andrzejem (synem) Poieckimi/Łozieckimi [?]. Przedłożono wypis z ksiąg grodzkich owruckich z 10 XI 1687 r. z relacją woźnego Jana Wedowicza [?], złożoną przed namiestnikiem Janem Jakubowskim, o doręczeniu 8 XI 1687 r. do wsi Bondarów [?] pozwu o skasowanie dekretów zaocznych z roczków z 21 października (w tekście 1784), wydanych z banicją wieczną, gdy Korytkowie przebywali w służbie wojennej; dekrety te dotyczyły zarzutów najazdu na miasto Korzyńsk [?], postrzelenia Kazimierza Sobieckiego [?] i innych napaści. Ponieważ jeden z powodów kasacji złożył przysięgę, że był wówczas w obozie wojskowym, sąd skasował kondemnaty, nakazał stronom rozprawiać się w sprawie głównej i odroczył ją do inkwizycji na najbliższych roczkach w Owruczu lub Żytomierzu. Wobec niestawienia się Pawła Korytki [?] sąd zatwierdził uzyskaną przeciw niemu banicję i odesłał sprawę do egzekucji. Odczyt wielu miejsc niepewny, końcowe wiersze nieczytelne.

Nr w rękopisie: b.n. (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 843v [?]

1Декретъ межи ее мл. Панею

2Ржечковскою [?] и дочкою ее:

3Акторками, а ихъ мл. Паны

4Якубовскимъ Наместникомъ

5кгродскимъ Овруцкимъ; и

6иншими.

7Року Тисеча шестсотъ семдесятъ семого

8Мсца Февраля двадцатъ шостого дня.

9На рочкахъ Судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ од дня де-

10вятнадцатого Мсца и року теперъ идучихъ припалыхъ [?]

11на Актехъ менованыхъ в месте его Кор. Мл. Овруцкомъ

12припалыхъ и судовне отправоватися зачатыхъ, пе-

13редъ нами Урядниками Земскими [?] Кгродскими Киевскими, по-

14чатшимъ [?] Велможнымъ Подвоеводзимъ [?] […]

15[…] Констанъ […] Подсудкомъ

16Подкгродкимъ [?] Судьею, и Томашомъ на […]

17[…] Писаромъ, и […] Кгродскимъ

18[…] Урядниками, Судовыми Кгродскими Генералъ [?]

19Воеводства Киевского. Przypadła sprawa z

20Regestru Sądowego za przywołaniem Woznego Ge-

21nerała Woiewodztwa Kijowskiego Szlachetnego Theodo-

22ra Krzeckiego [?], Między Instygatorem Sądowym y tego

23Delatorkami Urodzonemi Jchmościami Panią Theodorą

24Proskurzanką Dewczyną [?] Rzeczkowską [?], y Panią Heleną

25z Rzecek [?] Rzeczkowskiego [?] Woyciechową Podkowiecką [?],

26Actorkami. A Urodzonemi Jchmościami Panem Janem Ja:

27kubowskim Namiesnikiem Grodzkim Owruckim y Panem

28Marcinem Surynem [?], pozwanemi, za Pozwem Grodzkim

29Kijowskim od Powodek pozwanych na Termin sądzenia do

30[reklamant:] Rokow [?]

k. 844 [?]

1Roczkow teraznieyszych w Sprawię niżey mianowaney

2wydanym, ktory za Podniesieniem od Strony Powodo:

3wey w Sądu był czytany, y tak się w sobię pisany ma. Mar:

4cin na Kątach Kątski Woiewoda y Generał Kijowski Po:

5dolski y Artylerey Koronney Kamieniecki Latyczowski [?]

6Wyszgrodzki [?] etc. Starosta. Vrodzonym JchMościom Panu

7Marcinowi Surynowi [?] y Janowi Jakubowskiemu Namiestni:

8kowi Grodzkiemu Owruckiemu z osiadłych dobr WmPaństwa:

9cych ruchomych y Sum pieniężnych Zwierzchnością JKMcy [?]

10a moią władzą Woiewodzińską przykazuię, abyście WmPP.

11przedemną samym, albo Sądem moim Grodzkim Kijow:

12skim na Roczkach Grodzkich Kijowskich, ktore w Roku

13teraznieyszym Tysiąc Szescset Osmdziesiąt Osmym

14Miesiąca Augusta Dziewiętnastego dnia w Zamku

15JEgo Krolewskiey Mości Owruckim sądzone będą, sami oso:

16bliwie, y zawiśle stanęli, na Jnstantią Jnstygatora [?] Sądowego

17y Jego Delatorow Vrodzonych Paniey Theodory Prosku:

18rzanki [?] Jerzyney Rączkowskiey, y Paniey Heleny z Rą:

19czek Rączkowskiego Woyciechowey Podkowieckiey cum as:

20sistentia JchMP. debita, ktora by z nich potrzebowała,

21Actorow: ktory, WmPP. przychylaiąc się do Prawa Pospo:

22litego y Constitutiey o grabieżach vchwaloney pozywaią,

23odstępuiąc Relatiey do Trybunału zapisaney, ato do wro:

24cenia krowy pstro gniadey, bez żadney occasiey

25anno praesento Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo

26quinto, die Vigesima Tertia Aprilis w Grodzię wzię:

27tey y mię praesentowawszy w Grodzię oney, in commo:

28dum obroconey, tym się iednak nie ukontentowawszy

29eodem Anno w Dzien Nayswiętszey Panny Siewney

30[reklamant:] toiest

k. 844v

1to iest dnia Osmego Septembris Koni dwoie mianowi:

2cie Konia z Kara gniadego, z na Ktorym Koniu na tenczas [?]

3Vdzie cs [?] a na grzbiecie na obuch stronach gdzie Kulba:

4Kę wkładaią odrsadnienia [?] białe znaki są, z pośrod Podda:

5nych Actorki pomienioney we wsi Szydkach [?] w Polach woła:

6snych błąkaiącego się znalezionego y do Dworu przypro:

7wadzonego, Ktorego Actorka od Poddanych odebrawszy

8u siebie trzymaiąc przez Roku, co tygodnia tak w Kie:

9szy [?] Narodyczach, iako y po rożnych wsiach ieśliby się

10Kto do niego przyznać mogł obwoływać opowiadaiąc się

11rożney Szlachcie Karała [?], y onego wrocić za nagrodą do:

12bie [?] Submittowała się. Drugą Szkapę włsną Actorki sier:

13szą [?] siwą, u Ktorey czarna Grzywa, y pręga na Grzbiecie

14także czarna, na własnym obszarze Actorki pode

15Dworem chodzącą wziąwszy, y te Konie nie słusznie w Nie:

16dziel kilka przed sobą prezentuiąc wymorzone y schudo:

17ne otaprawszy [?] wyrzeczyli się, y one dotych czas u siebie

18trzymaie, Tandem w Niedziel kilka, Szkapę drugą

19sierszą [?], takowąż na tychże Gruntach Szydkowskich

20wziąwszy, y zagrabiwszy u siebie trzymaie, do Przywro:

21cenia tedy mianowanych Koni, lub zapłacenia Taxy,

22Ktore Actorka przed Sądem proponować będzie, y nagro:

23dzenia Szkod na Tysiąc złotych podiętych Actores na

24Termin wyżey oznaczony pozywaią, na Ktorym iako na

25zawitym abyście WmP. Szanguszy [?] Konie przywrocili,

26y we wszytkim na Koniec Sądownie odpowiedaiąc

27usprawiedliwili się. Pisan w Owruczym Roku Tysiąc

28Szescseth Osmdziesiąt Osmego Dnia Trzydziestę:

29go Julij. A po podnieszeniu, y przeczytaniu tego

30[reklamant:] Pozwu

k. 833

1Pozwie Strona Powodowa prosiła y domawiała się,

2aby Sąd pozwanym, na ten Podniesiony Pozew Spra:

3wowac się nakazał. A potym Strony Obiedwie, Po:

4wodowa: Jeymość Pani Ozerkowska [?] swym y Jmci Pa:

5niey Podkowieckiey [?] drugiey Actorki Imieniem sama

6przez się Actorka personaliter. A Jmć Pan Jakubow:

7ski Namiesnik Owrucki pozwany, swym y JmPana Mar:

8cina Syna Imieniem, sam przez siebię iisdem [?] pilnu:

9u Sądu nineyszego stanowili się, y o tey Sprawię, rosprawę

10prawną między sobą maiąc, controvertowali. Ktorych

11Sąd nineyszy Grodzki Generału Woiewodztwa Kijow:

12skiego Controwersyi Stron Oboch do Siebie wnoszonych

13wysłuchawszy, y onych dobrze wyrozumiawszy. Ponie:

14waż Pozwany Jegomość Pan Namiesnik Owrucki iudi:

15cialiter zabiera się iż Krowy, y Klaczę Siwey, o ktore

16rzecz iest, nie brał, y o nich nie wie, na Przysięgę, a zaś Ko:

17nia z kara gniadego, y Klacz drugą Siwą w szkodzie w

18Zbożu swoim, że zaiął, Juramento comprobare chce,

19dlatego Sąd nineyszy do takowey Przysięgi pozwanych

20przypuszcza, y Termin uykonania tey Przysięgi w Rocz:

21Jako Pozwani własnie w zbożu swoim tego Konia y Klacz

22wzięli, y nie na szkodę Actorki, także nie zgniewu, to uczy:

23nili na blisko przyszłych Roczkach Grodzkich Generału

24Woiewodztwa Kijowskiego po tych teraznieyszych naypierwey

25w Owruczym albo w Zytomirzu Sądzących się bez Przypozwu

26zachowuię, A po wykonaniu tego Juramentu albo nie Termin,

27Stronom, Sąd nineyszy bez Przypozwu, składay zachowuię,

28Rozeznanie zaś tego Konia karego y klaczę siwey drugiey,

29czyie by były Sąd nineyszy do tamtegoż Terminu Suspenduię.

30Што все для памяти до книг гродских Киевских

31[…] слово в слово есть вписано. [podpis:] Howel [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Akt rozpoczęty w języku ruskim (cyrylicą), od połowy przechodzi na polski; lezioni cyrylickie partie oznaczone […] lub [?]; data roczna z marginesu 1677; „Jchmości” = Ich Mości.

Wpisany w akt pozew (citatio) wojewody kijowskiego Marcina Kąckiego z 1688 r. na roczki grodzkie owruckie 19 VIII 1688; „cum assistentia debita” – z należną asystencją (męża/opiekuna); „anno praesenti 1685 die 23 Aprilis” – roku bieżącego 1685, dnia 23 kwietnia (data w rękopisie niespójna z rokiem 1688); „in commodum” – na pożytek; „eodem Anno” – tegoż roku; Dzień NMP Siewnej – Zwiastowanie lub Narodzenie NMP (8 IX).

Fragment pozwu (oblatowanego) o zabrane konie; „Actorka” – powódka; „Actores” – powodowie; „Submittowała się” – zobowiązała się; „Tandem” – wreszcie; „na zawitym” – na terminie zawitym (ostatecznym). Pozew datowany w Owruczu 30 VII 1688.

WmP. – Wasza Mość Panowie; nazwisko pozwanych niepewne („Szanguszy”?).

personaliter – osobiście; iudicialiter – sądownie; Juramento comprobare – przysięgą potwierdzić; dwie ostatnie linie pisane cyrylicą (ruską formułą wpisu do ksiąg grodzkich kijowskich), odczyt niepewny.

Jmć – Jegomość; Generału Woiewodztwa – roczki grodzkie generalne województwa kijowskiego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dekret z roczków grodzkich kijowskich w Owruczu (nagłówek cyrylicą z datą 26 lutego 1677 [?]) w sprawie instygatora sądowego i delatorek – Teodory z Proskurów [?] Rzeczkowskiej/Rączkowskiej, Jerzowej, i Heleny z Rzeczkowskich [?] Podkowieckiej, Wojciechowej – przeciw Janowi Jakubowskiemu, namiestnikowi grodzkiemu owruckiemu, i Marcinowi Surynowi [?] (dalej jako jego syn Marcin). W inserowanym pozwie Marcina Kątskiego, wystawionym w Owruczu 30 VII 1688 r. na roczki w zamku owruckim od 19 VIII 1688 r., powódki żądały zwrotu krowy zabranej 23 IV 1685 r. do grodu oraz koni zabranych 8 IX 1685 r. i później – karego gniadego konia znalezionego przez poddanych we wsi Szydki [?] i dwóch siwych klaczy – albo zapłaty taksy i 1000 zł szkód. Obie strony stanęły osobiście; ponieważ Jakubowski oświadczył, że krowy i jednej siwej klaczy nie brał, a konia i drugą klacz zajął w szkodzie we własnym zbożu, sąd dopuścił go do przysięgi na najbliższych roczkach w Owruczu lub Żytomierzu, a rozstrzygnięcie, czyje są te zwierzęta, zawiesił do tego terminu. Partia cyrylicka odczytana niepewnie.

Nr w rękopisie: b.n. (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 845v

1Декретъ межи Ихъ м. Пана-

2ми Дидковскими Акторами

3и Позванными […]

4Акторами […]

5Року Тисеча Шестсотъ Семдесятого [?]

6Мсца […] шостого дня.

7На рочкахъ Судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ

8о[…] Дня […] Мсца и року теперь иду-

9чихъ […] на […] мескомъ […] Его К.

10М. […] Прапалцахъ [?] и Судовне […]

11[…] Передомново [?] на […]

12[…] Поташомъ […]

13[…] Вацлавомъ Конъстантимъ […]

14[…] Поташимъ […]

15Томашомъ на […] Писаромъ

16и […] Кгродскимъ Луцкимъ, Врядниками

17Судовыми Кгродскими Генералъ Воеводства Киев-

18ского. Przypadła sprawa z Regestru Sądowego za Przywo-

19łaniem Woźnego Generała Woiewództwa Kijowskiego

20Szlachetnego Theodora Trzecieckiego [?], między Instygatorem

21Sądowym y iego Delatorami Urodzonemi Ichmościami Pa-

22nem Mikołaiem Didkowskim, y Panią Theodorą Pawłatianką [?]

23zeszłego niegdy Jegomości Pana Jana Didkowskiego

24pozostałą Małżonką a Rodzicielką swoią, także Jakubem

25y Jeremiaszem Bracią, y Maryanną Siostrą rodzonemi sobie,

26Didkowskiemi, z tymże zeszłym Panem Janem y Theodorą

27Didkowskiemi Małżonkami spłodzonemi in minorennita-

28te iesscze zostaiącemi, także Opanasem Didkowskim

29Sprawy swoiey Actorami sobie zas od Urodzonych

30[reklamant:] Ichmc

k. 846

1Ichmosciow Panow Artema y Ohija Didkowskich Braci

2Rodzonych, Także Hrehorego y Maryanny Bechow Potom:

3kow Vrodzonego IchMosci Pana Alexandra Becha, z Ze:

4szłą niegdy Vrodzoną JeyMoscią Panią Ahafią Didkow:

5skiego spłodzonych instituowaney Pozwanemi. A temi

6Vrodzonemi Ichmosciami Pany Artemem y Ohyiem Did:

7kowskiemi Bracią rodzoną, także Hrehorym y Maryan:

8ną Bechami Potomkami Vrodzonego JmPana Alexandra

9Becha z Zeszłą niegdy Vrodzoną JeyMcią Panią Aha:

10fią Didkowskiego spłodzonemi Actorami, A sobie od

11wyż mianowanych Potomkow y Successorow Zeszłego

12JMci Pana Jana Didkowskiego Intentowaney Pozwa:

13nemi za Pozwami Grodzkiemi Kijowskiemi mutuis

14Actoratibus et Reatibus invicem sobie na Termin

15Sądzenia się Roczkow teraznieyszych (Sądzenia się) w

16Sprawach niżey mianowanych wydanemi, y u Sądu ni:

17nieyszego producowanemi, ktore za Podniesieniem

18od Stron Obodwoch, u Sądu były czytane. Z ktorych pierwszy

19quo ad Actoratum Successorow JMci Pana Jana Did:

20kowskiego tak się w sobie pisany ma. Marcin na Kr:

21tach Kątski Woiewoda Generał Kijowski Podolski y

22Artyleryey Koronney, Kamieniecki Latyczowski wyszgrodz:

23ki [?] Starosta. Vrodzonym Ichmsciom Panom Artemowi y Ohy:

24jowi Didkowskim Braci Rodzoney Zwierzchnoscią JeGo

25Krolewskiey Mosci, A władzą Vrzędu mego zosob y Dobr

26wmsciow wszytkich leżących ruchomych y summ pienię:

27znych przykazuię abyscie wmsc. przede mną samym albo

28Sądem moim Grodzkim Kijowskim na Roczkach Grodzkich

29Kijowskich, tu w Owruczym albo w Zytomierzu,

30[reklamant:] nay pierw

k. 846v [?]

1naypierwey od Aktu y Położenia tego Pozwu

2Sądzących się: Sami obliczne y pamięć stanąwszy na In-

3stantiey Instygatora Sądowego y Jego Delatorow Vrodzonych

4Ichmościow Panow Mikołaia Didkowskiego, y Vrodzoney

5JeyMci Paniey Theodory Puciatianki, z Jeżego niegdy Jego:

6mości Pana Jana Didkowskiego pozostałey Małżonki

7a Rodzicielki swoiey: Także Jakuba y Jeremiasza Bra-

8ci y Maryanny Siostry rodzonych sobie Didkowskich,

9z tymże zeszłym Panem Janem y Theodorą Didkowskiemi

10Małżonkami spłodzonych, in minorennitate iessze zo:

11staiących, także y Pana Ja Dydkowskiego Actorow:

12Ktorych WMść pozywaią oto: Iże WMść obżałowani,

13nie Kontentuiąc się tym, że podczas Rebelliey Koza:

14ckiey w Roku Tysiąc Sześćseth Czterdziestym Osmym,

15będąc Actor nieboszczyk Pan Rodzic wygnany z Dobr

16Wsi Didkowiec w Woiewodztwie Kijowskim, a Powiecie

17Owruckim leżącey, z ktorey od wszystkiey substantiey

18uchodzić, w Kraie Wołyńskie musiał, gdzie bez kilka:

19naście Latt, lubo z szkodą swoią y stratą substantiey

20wespoł z obżałowanemi, iako wygnańcy mieszkaiąc,

21obżałowani; Tedy po vspokoieniu się trochę w Kraiu

22tuteyszym Kijowskim rożnemi czasy do Dobr Didkowiec

23ieżdżąc: a nie obawiaiąc się srogości Prawa, ani pomi:

24niąc na Krewność y Sąsiedztwo Pszczoły Actorow po ro:

25żnych Drzewach będące własne, mianowicie w Dębie

26nad Rzeczką Koteczną stoiącym, ktore siedm Latt

27nie były poglądane przepatrzywszy wydarli na swoię,

28y Miodu od nich tylko iednych Kadz nabrali y in

29Commodum suum obrocili: Tym się iednak nie Kontentuiąc

30[reklamant:] napotym

k. 847

1napotym iuż w Lat kilka do wsi Didkowiec przyia:

2wszy, wyiskaiąc z Dobr Actorow własnych, zasma:

3kowawszy sobie substantią Protestantow. Pszczoł dwoie,

4własnych na Vroczyskach Żerewcu [?] y Łaszku [?] będących,

5w niewiadomości Actorow na Słowę [?] wybili, y miody

6od nich na pożytek swoy obrocili. A co większa teraz

7nowissime w Roku teraznieyszym Tysiąc Szescset Osm:

8dziesiątym Piątym, Manu forti, et armata po smier:

9ci iuż Małżonka, y Rodzica Actorow wyiskaiąc z oy:

10czyzny, na Polę Actorow naszedszy, Łan owsa zasianego

11Ł[…] Miary narodyckiey, odpowiedzi na zdrowie

12Actorow czyniąc, grożąc zabiciem, aby niebyło komu

13o to prawnie czynic, poorali, y swoim zbożem sznury:

14wawszy [?] Actorow iakiemis Szubrawcami zasiali. Na osta:

15tek zaraz po tym ze Vczynku daiąc zadatki, do za:

16bicia Actorow pomieniony Pan Arthemiy Didkowski,

17idąc Vlicą z Ruśnicą na zabicie Actora przygotowaną,

18Psa domowego stroża zabił, y dalszą odpowiedź na

19Actora uczynił. Przez co wszytko Prawo Pospolite

20naruszywszy w winy prawne w Prawie pospolitym su:

21rowie opisane popadli, y do szkod na Trzy Tysiące złotych

22przywiedli, y przyprawili. O co wszytko ut sumissime [?]

23est Actores WmPPow pozywaią. Zaczym abyscie WmP.

24na Termin wyżey oznaczony stanęli, Actorom szkody na:

25grodzili, Dekretowi, y winom prawnym przysłuchali

26się, y we wszytkim sądownie odpowiadaiąc skutecznie

27się vsprawiedliwili. Pisan w Owruczym Anno Mille:

28simo Sexcentesimo Octuagesimo Quinto, Die

29Vigesima Secunda Decembris. A Drugi Pozew

30[reklamant:] ex Actis

k. 847v [?]

1ex Actoratu JchMściów Panow Arthema y Ohija Braci

2rodzonych y innych Actorow y Pozwanych Tenoris se-

3quentis: Marcin na Kątach Kątski Woiewoda Generał

4Kijowski, Podolski, y Artylleryey Koronney, Kamieniecki,

5Latyczowski, Wyszogrodzki [?] Starosta. Vrodzonym JchMściów

6Panom Theodorze Puciatiance [?] Matce, Mikołaiowi,

7Jakubowi, y Jeremiaszowi Synom, Maryannie Corce

8Didkowskim Małżonce, y Potomkom, zeszłego niegdy Vrodzo-

9nego JMści Pana Jana Didkowskiego: Tudziesz Panom

10o[…] Panadowi [?] Didkowskiemu Stryiowi tychże JchMściów

11Panow Didkowskich, z osob y ze wszytkich generaliter

12Dobr WMściów leżących ruchomych y summ pienięznych

13Zwierzchnością Jego Krolewskiey Mci a władzą Vrzędu Mego,

14przykazuię, abyście WMść przedemną samym, albo

15Sądem moim, ktory po daciu albo po podaniu tego

16Pozwu do sądzenia przypadnie, y w miescie Owru-

17czym, albo Zytomierzu sądzone będą, sami osobliwie

18y prawie stanęli, na Instantią Instygatora Sądowego y Je-

19go Delatorow Vrodzonych JchMściów Panow Arthema y Ohija

20Didkowskich Braci między sobą rodzonych, Także Pa-

21now Hrehorego, y Maryanny Bechow [?] Potomkow

22Vrodzonego Pana Alexandra Becha [?] z zeszłą niegdy

23Vrodzoną Panią Ohafią [?] Didkowskiego Alexandro-

24wą Bechową spłodzonych, cum Assistentia ozym de

25Iure debita Actorow; ktorzy przysyłaią się do

26Prawa pospolitego WMść pozywaią, o Expulsią z Dobr

27pewney części wsi Didkowice Actorom iure na-

28leżącey: Także o spasienie łanu zbożem zasia-

29nego przez WMść bydłem, y o inne Pretensie

30[reklamant:] przez WMść

k. 848

1Przez WMść poczynione, iako to Wycięcie Dembu własnego Acto:

2row przez WMść Panie Mikołaiu Didkowski, y o inne krzywdy,

3Szkody, y Violentie. A zatym do nagrodzenia Szkod rzeczy

4pochodzących, ktorych sobie na Trzy Tysiące złotych polskich na:

5czynionych Actorowie bydź mienią, y do przysłuchania się wi:

6nom Prawnym, za Uczynek pomieniony nieprawny. Na ktorym

7Terminie, iako na zawitym, abyście WMść Stangli [?] Bona Violenter

8accepta Actorom przywrocili. Szkody z słusznością y winami

9prawnemi nagrodzili, y na wszytko sądownie odpowia:

10daiąc we wszytkim, pro Iuris Necessitate w sprawie dawi:

11liśćie [?]. Pisan w Owruczym Dnia wtorego Ianuarij Tysiąc

12Sześćseth Osmdziesiąt Szostego Roku. A po Podnie:

13sieniu y Przeczytaniu tych Pozwow, Strony obiedwie pro:

14sili y domawiali się, aby Sąd onym, na te Podniesione

15Pozwy sprawowaić się nakazał. A potym też Strony Obie:

16dwie Ichmość Panowie Artemij y Ohij [?] Bracia Rodzeni

17Didkowscy Swym y drugich Actorow, y Pozwanych Imie:

18niem personaliter. A Ichmość Panowie Theodora Matka

19y Ieremiasz Syn, także Inni Pozwani, przez Pana Miko:

20łaia Didkowskiego, swoim y drugich Pozwanych Imieniem

21itidem personaliter Actores y Pozwani, combinatis Acto:

22ratibus et Reatibus, u Sądu niniey[s]zego stanowili się,

23y o tey Sprawie Rosprawę Prawną między sobą maiąc, con:

24trovertowali, ktorych Sąd niniey[s]zy Grodzki Generału Woie:

25wodztwa Kijowskiego Controversyi Stron Obuch do siebie

26wnoszonych wysłuchawszy, y z onych dobrze wyrozumiawszy

27potrzebną bydź Sąd niniey[s]zy Super mutuis Actoratibus

28et Reatibus Inquisitią uznawa, y Dilatiey tey Inquisitiey

29Stronom Obodwom, do blisko przyszłych Rocśkow Grodzkich

30[reklamant:] Snrtha [?]

k. 483v [?]

1Generalu Woiewudztwa Kijowskiego, tu w Owruczym, albo

2w Zytomierzu po tych teraznieyszych Rokach Super

3Contenta Pozwow Strony Obodwu [?], nie wchodząc na ten czas, w

4Rozeznanie Gruntow Strony Obodwu [?], w ktorych sobie Strony

5Expulsią stałą bydz pretendują, pozwała y zadowie [?]

6Termin zawity bez Przyzwoleniu [?]: Jakoz tym niniejszym

7Dekretem zdobyt [?] y naznacza. што все для памяти

8до книгъ нинѣшнихъ Кгродскихъ Киевскихъ есть

9вписано:

Objaśnienia i tłumaczenia

Akt w części początkowej pisany cyrylicą (ruski język kancelaryjny), dalej alfabetem łacińskim po polsku; część cyrylicka w znacznej mierze nieczytelna, odczyt fragmentaryczny. Data roczna niepewna (prawdopodobnie 1670-te). „in minorennitate” – w małoletności. Instygator – oskarżyciel publiczny sądu; delatorzy – donosiciele, strona powodowa.

„mutuis Actoratibus et Reatibus invicem” – łac. „przy wzajemnym powództwie i pozwaniu jednej strony przez drugą”; „quo ad Actoratum” – „co do powództwa”. Strona zawiera fragment dekretu sądu grodzkiego kijowskiego (roczki) z insertem pozwu grodzkiego.

JeyMoscią/JeyMcią – Jej Miłością; JMci – Jego Miłości; wmsc. – waszmościowie.

„Marcin na Krtach Kątski” – Marcin Kątski (Kątski z Kąt), wojewoda kijowski, generał artylerii koronnej; tytulatura w odpisie częściowo zniekształcona.

in minorennitate iessze zostaiących – pozostających jeszcze w małoletności; in commodum suum obrocili – obrócili na swój pożytek. Rebellia Kozacka 1648 – powstanie Chmielnickiego. Instygator – oskarżyciel sądowy; delator – donosiciel/strona wnosząca sprawę.

Numer karty „847” nad skreślonym „835” (?). Tekst to przytoczenie pozwu z 22 XII 1685 (Owrucz) w ramach oblaty.

Manu forti et armata – przemocą i zbrojnie; Anno Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo Quinto, Die Vigesima Secunda Decembris – roku 1685, dnia 22 grudnia; ex Actis – z akt.

Actores – powodowie; WmPP – Wielmożnych [Mościwych] Panów; „Miary narodyckiey” – miary narodyckiej (Narodycze).

Fragment pozwu wydanego przez Marcina Kątskiego, wojewodę kijowskiego, generała artylerii koronnej; „ex Actoratu” – z powództwa; „Tenoris sequentis” – treści następującej; „generaliter” – ogólnie; „cum Assistentia … de iure debita” – z należną prawem asystencją; „iure” – prawem. Owrucz, Żytomierz – miejsca sądzenia.

Fragment dekretu sądu grodzkiego (owruckiego) z 1686 r., zapewne wpisanego do księgi w ramach oblaty. Łac.: „pro Iuris Necessitate” – według potrzeby prawa; „Bona Violenter accepta” – dobra gwałtem zabrane; „personaliter” – osobiście; „itidem” – podobnie; „combinatis Actoratibus et Reatibus” – po połączeniu powództw i pozwów wzajemnych; „Super mutuis Actoratibus et Reatibus Inquisitią” – inkwizycję (dochodzenie świadków) co do wzajemnych powództw i pozwów; „Dilatia” – zwłoka, termin. Data 2 I 1686 dotyczy pozwu.

Super contenta – łac. „co do treści” (pozwów). Expulsio – wyzucie, wygnanie z posiadłości. Końcowa formuła cyrylicą (ruszczyzna): „co wszystko dla pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich kijowskich jest wpisano”. Numer karty odczytany niepewnie z zapisu „8.483v” w lewym górnym rogu.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dekret z roczków grodzkich kijowskich (nagłówek cyrylicą, rok 1670 [?]) w sprawie o wzajemne powództwa: z jednej strony instygator i delatorzy – Mikołaj Didkowski, jego matka Teodora z Puciatów [?], wdowa po Janie Didkowskim, małoletnie rodzeństwo Jakub, Jeremiasz i Maryanna oraz Opanas Didkowski – z drugiej bracia Artem i Ohij Didkowscy oraz Hrehory i Maryanna Bechowie, dzieci Aleksandra Becha i Agafii z Didkowskich. W pierwszym pozwie Marcina Kątskiego (Owrucz, 22 XII 1685) sukcesorzy Jana Didkowskiego zarzucali pozwanym, że po wygnaniu ich ojca z Didkowiec w czasie rebelii kozackiej 1648 r. wydzierali pszczoły z ich barci, w 1685 r. zaorali i obsiali swoim zbożem ich łan owsa, grożąc im zabiciem, a Artem Didkowski zastrzelił ich psa; szkody oszacowano na 3000 zł. W drugim pozwie (Owrucz, 2 I 1686) Artem, Ohij i Bechowie oskarżali stronę przeciwną o wyzucie z części wsi Didkowice [?], spasienie bydłem zasianego łanu i wycięcie ich dębu przez Mikołaja Didkowskiego, również na 3000 zł. Obie strony stanęły (przez Artema i Mikołaja Didkowskich); sąd uznał potrzebę inkwizycji co do wzajemnych powództw i odroczył ją do najbliższych roczków w Owruczu lub Żytomierzu, nie wchodząc na razie w rozeznanie gruntów.

Nr w rękopisie: 51 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Transkrypcja

k. 483v [?]

1Декретъ Инквизитатисъ [?] межи

2Ихъ Мл. Панами Дидковскими

3з Которами [?], и Посданиеми [?].

4Рокъ Тисеча Шестьсо [?] осмьдесятъ осмого [?].

5Мца Февраля [?] двадцять шостого дня [?].

6На роках Судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ в день

7десятнадцатого [?] мца и року теперъ идучихъ [?] бывшихъ

8на Збожи [?] Мнкобанихъ [?] С. Месте Его Кр. Мл. собравшимъ [?]

9пріпадлыхъ [?] и судовне отправовала [?] начавшихъ [?]. Пред нами

10Дмитромъ [?] на Задокриках [?] Задокрицкимъ [?] Подчашимъ

11Билокомирскимъ Подвоеводзимъ, Вацлавомъ Константинъ [?]:

12Тымъ Збаранецкимъ [?] Подчашимъ Новгродскимъ [?] Судьею,

13и Томашомъ на Иблинахъ [?] Иблинецкимъ [?] Писаромъ и Под-

14градцимъ Кгродскимъ Луцкимъ; Урядниками Судовими Кгрод-

15скими Енерала [?] Воеводства Киевского. Przypadła Sprawa

16z Regestru Sądowego za Przywołaniem Woznego Genera-

17ła Woiewudztwa Kijowskiego Szlachetnego Theodora

18Trzcieckiego [?] między Instygatorem Sądowym, y Jego Dela-

19torami Wodronemi [?] Ichmść Pany Mikołajem Didkowskim

20Theodorą Janową Didkowską Matką Jegoz pozo-

21stałą Matronką wdową: Andrzeiem Jakubem y

22Ieremiaszem Bracią y Maryanną Siostrą:

23[reklamant:] Ieremiasz

k. 849

1Ieremiaszem Braćią, y Maryanną Siostrą Actorami: A

2Vrodzonemi Jchmościami Pany Artemem y Ohijem [?]

3Didkowskiemi Braćią Rodzoną Pozwanemi, za Pozwem

4Grodzkim Kijowskim od Powodow po Pozwanych na Ter:

5min Sądzenia Się Roczkow teraznieyszych, w Sprawie

6niżey mianowaney wydanym: Ktory za Podniesieniem

7od Strony Powodowey, u Sądu był czytany, y tak Się

8w sobie pisany ma: Marcin na Kątach Kątski Woie:

9woda Generał Kijowski Podolski, y Artylleryey Koronney

10Kamieniecki Latyczowski Wyszgrodzki etc Starosta.

11Vrodzonym Jchmościom Panom Artemowi y Ohijowi [?]

12Didkowskim Braći Rodzonym, z osob y ze wszytkich

13generaliter Dobr Wmściow leżących ruchomych, y Summ

14pieniężnych Zwierzchnością Sądu mego, a władzą Vrzędu

15mego przykazuię, abyście Wmść przedemną samym, al:

16bo Sądem moim Grodzkim Kijowskim, Ktore od Daty

17y Położenia tego Pozwu w Owruczu lub Zytomierzu

18do sądzenia przypadną y sądzone będą, sami oblicz:

19nie y zaraz Stanęli, na Instantią Igra [?] Sądowego,

20y Jego delatorow [?] Vrodzonych Jchmściow Panow Mikołaja

21Didkowskiego, Theodory danowey Didkowskiey Ro:

22dzicielki tegoż, pozostałey Małżonki Wdowy. Tudziesz

23Jakuba Jeremiasza Braćią, Maryanny Siostry, tegoż

24Actora Rodzonych in minorennitate zostaiących Actorow.

25Ktory przychylaiąc się we wszytkim do Prawa pospolitego

26Wmściow pozywa oto. Iż Wmść obwiniem nie kontentuiąc się

27tym, że Podczas Rebelliey Kozackiey, w Roku Tysiąc

28Sześcset Czterdziestym osmym będąc Rodzic Actorski,

29gnany z Dobr wsi Didkowicz, z ktorey substantiey swoiey

30uchodzić na Wołyń musiał wespół z Wasszmościami

31[reklamant:] obrzałow [?]

k. 849v

1obźałowanemi; tedy wmc. obwinieni po Vspokoieniu się

2trochę co Roku ieżdżąc, ani odawaiąc się nie na Prawo

3Pospolite Pszczoły w drzewach będące, a mianowicie

4w dębie nad Rzeką Koteznią [?], ktore przez Siedm Lat

5nie były podglądane wmc. wydarli na słowo, y miodu

6od nich kadź nabrali, y in commodum suum wmc. obro-

7cili, potym iuż w kilka Lat, zasmakowawszy wmc.

8sobie Actorow z Dobr Ich własnych wyciskaiąc, y

9nie dopuszczaiąc Pszczoł Swoie własnych, w niewia-

10domosci Actorow na słowo wybili; A co większa y te-

11raz novissime w Roku teraznieyszym Tysiąc

12Szescseth Osmdziesiąt Piątym, po smierci iuss [?]

13Małżonka y Rodzica Actorow wmc. wyciskaiąc z

14Oyczyzny Łan Owsa zasianego Pułmacy [?] Narodyckiey [?]

15Miary, y odpowiedz na Zdrowię Actorow, y zabiciem

16grożąc, aby Actores o to prawnie nie czynili, poorali się,

17y swoim wmc. Zbożem zasiali się, y Actorow ieszcze

18nazywaiąc iakiemis Szubrawcami, a na ostatek wmc.

19tym wszytkim nie kontentuiąc się, a daiąc Zadatki

20do zabicia Actorom wmc. Panie Artemy Didkowski,

21idąc Vlicą z Kucznicą [?] znać na zabicie samego Acto-

22ra przygotowanego; Psa Actora dobrego Dwornego za-

23biłes, y z dalszą odpowiedzią na Zdrowię Actora,

24po zabiciu Psa poszedłes. Przez ktory takowy niesłuszny

25y nie przystoyny swoy Postępek wmc. Prawo Pospolite

26zgwałciliście, y w winy prawne w Prawie pospolitym

27surowie opisane popadliście, do Przysłuchania się,

28tedy winom Prawnym, iakie na wmc. ex Arbitrio

29[reklamant:] Iudicy

k. 850

1Iudicij wskazane będą, y do Nagrodzenia szkod ztąd podo:

2drzyć; tudziesz o poranię Pol rozsianych [?] Actores WMć

3na Termin wyż oznaczony pozywaią: na ktorym iako na

4zawitym, abyście WMć: Stanęli, Vrnom prawnym przysłucha:

5li, y na wszytko sądownie odpowiadaiąc skutecznie się V:

6sprawiedliwili. Pisan w Owruczu Roku Pańskiego Tysiąc

7Szesćset Osmdziesiąt Piątego, Miesiąca Decembra

8Dwudziestego Dziewiątego Dnia. A po Podniesieniu y

9Przeczytaniu tego Pozwu strona Powodowa prosiła, y

10domawiała się, aby Sąd Pozwanym na ten Podniesiony

11Pozew sprawowac się nakazał. A potym strony Obiedwię

12Powodowa: Ichmość Panowię Theodora Matka, Miko:

13łay, y Iakub Synowię y inni Actorowię Didkowscy [?],

14przez Ichmości Pana Mikołaja Didkowskiego, suo

15et aliorum Nomine personaliter. A Ichmość Panowię

16Arthemiy y Ohiy [?] Didkowscy Bracia Rodzeni pozwani

17przez Ichmci Pana Artema Didkowskiego, suo et Fra:

18tris Nomine, itidem personaliter, u Sądu ninieyszego

19stanowili się, y o tey sprawie Rosprawę prawną między

20sobą maiąc, controvertowali; ktoryż Sąd ninieyszy Grodz:

21ki Generału [?] Woiewodztwa Kijowskiego, Controversyi stron

22oboch do siebie wnoszonych wysłuchawszy, y onych dobrze

23wyrozumiawszy. Poniewaź Actores post mutatum statum

24Siostry swoiey Panny Maryanny Didkowskiego teraźniey:

25szey Piotrowey Meleniewskiey [?] Pozwanych nie przypo:

26zwali. Dlatego Sąd nineyszy Pozwanych ad sensa [?] Ter:

27mino wolnych czyni. Што всє єсть до книгъ Никгилонзскихъ [?] Кгродскихъ Києвскихъ

28єсть записано.

29Декретъ [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Nagłówek i początek aktu zapisane cyrylicą (ruską kursywą kancelaryjną) w sposób bardzo niepewnie odczytany; dalsza część polszczyzną łacinką. Data w nagłówku najpewniej stanowi kopię daty pierwotnego dokumentu (oblatowanego dekretu), rok niepewny. Instygator sądowy – oskarżyciel publiczny przy sądzie; delatorowie – donosiciele, strona zgłaszająca sprawę. Podwojewodzi – zastępca wojewody w sądzie grodzkim.

Marcin Kątski – wojewoda kijowski i generał artylerii koronnej (ok. 1635–1710); pozew przytaczany w akcie jako dokument z przełomu XVII/XVIII w.

in minorennitate zostaiących – pozostających w małoletności; generaliter – ogólnie; Instantia – żądanie, wniosek strony; Rebellia Kozacka 1648 – powstanie Chmielnickiego.

Wmść – Waszmość; Jchmściow – Ichmościów.

Fragment pozwu (citatio) przepisanego w oblacie; akcja z 1685 r. („Roku teraznieyszym Tysiąc Szescseth Osmdziesiąt Piątym”).

„Actores” – strona powodowa; „wmc.” – waszmość(owie); „in commodum suum” – na swój pożytek; „novissime” – ostatnio; „ex Arbitrio Iudicii” – według uznania sądu.

„Łan Owsa zasianego Pułmacy [?] Narodyckiey Miary” – zasiew owsa w półmacach miary narodyckiej (Narodycze); odczyt niepewny.

Iudicij – sądu; Actores – powodowie; suo et aliorum Nomine personaliter – w imieniu własnym i innych osobiście; itidem – również; post mutatum statum – po zmianie stanu (zamążpójściu); controvertowali – spierali się. Końcowa formuła cyrylicą (ruska): „co wszystko do ksiąg … grodzkich kijowskich jest zapisane”; podpis cyrylicą, odczyt niepewny. Pozew z 29 XII 1685, Owrucz – akt oblatowany w dekrecie grodzkim.

Streszczenie

Dekret z roczków grodzkich kijowskich (nagłówek cyrylicą, 26 lutego 1688 [?]), wydany przed Dymitrem Zabokrzyckim [?], podczaszym i podwojewodzim, Wacławem Konstantym Zbaranieckim [?], sędzią, i Tomaszem Iblineckim [?], pisarzem, w sprawie instygatora sądowego i delatorów – Mikołaja Didkowskiego, jego matki Teodory, wdowy po Janie Didkowskim, oraz rodzeństwa Andrzeja [?], Jakuba, Jeremiasza i Maryanny – przeciw braciom Artemowi i Ohijowi Didkowskim. Inserowany pozew Marcina Kątskiego, wystawiony w Owruczu 29 XII 1685 r., zarzucał pozwanym wydzieranie pszczół z barci powodów (m.in. w dębie nad rzeką Koteczną [?]) po wygnaniu ich ojca z Didkowicz w czasie rebelii kozackiej 1648 r., zaoranie i obsianie w 1685 r. łanu ich owsa z groźbami zabicia oraz zabicie psa powodów przez Artema Didkowskiego. Obie strony stanęły (przez Mikołaja i Artema Didkowskich); ponieważ powodowie nie przypozwali pozwanych po zmianie stanu siostry Maryanny, obecnie żony Piotra Meleniewskiego [?], sąd uwolnił pozwanych od tego terminu. Partia cyrylicka odczytana niepewnie.

Nr w rękopisie: 52 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Transkrypcja

k. 850v [?]

1Декретъ Лимитерватамисъ [?] межи

2Тещу [?] и хъ Мл. Пани Дидковскими

3Акторами и Позванеми.

4Року Тысеча шестьсо[тъ] семьдесят[ъ] семого [?]

5Мца Сентября [?] двацать шостого дня.

6На рочкахъ Судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ со

7дня дванадцетого Мца и року теперъ идучихъ

8вышъ на скуте [?] мелованыхъ [?], в месте Его Кр. Мл.

9Овручимъ [?] припалыхъ, и Судовне отправова-

10ся зачатыхъ. Предъ нами Дежиротъ [?] на Залокры:

11вахъ [?] Залокрыцкимъ [?] Подчашимъ, Сильвомирскимъ [?]

12Подвоеводзимъ [?], Даниломъ [?] Констанскимъ [?] Цуд[?]:

13четвскимъ [?] Подчашимъ Новогродскимъ Судзею [?],

14и Томашомъ на Улановкахъ [?] Улановскимъ [?], Пи:

15саромъ и Ч[…]равимъ [?] кгродскимъ Луцкимъ, Уря:

16дниками Судовыми Кгродскими Енерала [?] Вое:

17водства Киевского. Przypadła sprawa z Regestru

18Sądowego, za Przywołaniem Woźnego Generała Woie:

19wodztwa Kijowskiego, Szlachetnego Theodora Trzecie: [?]

20ckiego Między Vrodzonemi JchmściPany Mikołajem

21Didkowskim y Theodorą Pułatianką [?] teszkego [?] niegdy

22JchMści Pana Jana Didkowskiego pozostałą Małżon:

23ką, a Rodzicielką Jego: takze Jakubem y Jeremia:

24szem Bracią y Maryanną Siostrą Rodzoną Didkow:

25skimi Społdzonemi [?], in minorennitate ieszcze zostaiące:

26mi Andrzeiem [?] Opana [?] sem [?] Didkowskim Actorami. A

27Vrodzonemi Jchmściami Pany Arthemem y Ohijem [?]

28Didkowskimi Bracią rodzoną Pozwanemi, za Pozwem

29[reklamant:] Grodz:

k. 851

1Grodzkim Kijowskim od Powodow po Pozwanych, na Termin

2sądzenia się Roczkow teraznieyszych, wsprzeciw niżey mia:

3nowaney wydanym, ktory za Podniesieniem od Strony

4Powodowey, u Sądu był czytany, y tak się wsobie pisany

5ma. Marcin na Kozłach Kątski Woiewoda Generał Ki:

6iowski Podolski y Artyllerey Koronney Kamieniecki, Lu:

7tycrowski [?] Wyszogrodzki etc. Starosta. Vrodzonym JchmPan

8Panom Arthemowi y Ohijowi [?] Didkowskim Braci rodzo:

9ney Zwierzchnością JegoKrolewskiey Mości, a Władzą

10Vrzędu Mego, z osob y Dobr WmPanow generaliter wszytkich

11leżących ruchomych y summ pieniężnych przykazuię,

12abyście WmPanowie przedemną samym, albo Sądem mo:

13im Grodzkim Kijowskim na Roczkach Grodzkich

14Kijowskich, od Daty y Położenia tego Pozwu, w Owruczu

15do sądzenia przypadaiących, y sądzić się maiących,

16a w niedoyściu ych dla iakichkolwiek Przyczyn, tedy

17na drugich potych naypierwey sądzących się, sami oso:

18biście y zaraz Stanęli, na Instancyą Instygatora Sądowego, y

19Jego Delatorow Vrodzonych Jchmościow Panow Mikołaja

20Didkowskiego, y Vrodzoney Jeymosci Paniey Theodory

21Puciatianki, zeszłego niegdy JchmPana Jana Did:

22kowskiego pozostałey Małżonki, a Rodzicielki Jegoż

23Takze Jakuba y Jeremiasza Braci, y Maryanny sio:

24stry rodzonych sobie Didkowskich, ztym że ze zeszłym

25Panem Janem y Theodorą Didkowskiemi Małżonkami

26Spłodzonych in minorennitate ieszcze zostaiących, Tu:

27dzież Opanasa Didkowskiego Actorow. Ktory

28WmPanow pozywaią oto. Iż WmPanowie nie kontentuiąc

29się rożnemi Szkodami, y Krzywdami Actorom zadanemi

30[reklamant:] rożnemi

k. 851v [?]

1roźnemi Czasy, niemnieg nie pomnięc na Prawo Pospolite

2y winy w niem surowie opisane. Jesscze odpowiedz na

3Zdrowie Actorow czynicie, y czynic nie przestaiecie. Przez

4cośćie WMsc w winy prawne popadli: Actorow do szkod

5przyprawili. Przeto abyście WMsc na Termin wysz oznaczony

6stanęli Fideiussora Szlachcica dobrego, y w Woiewodztwie

7tuteyszym dobrze osiadłego, za ktorego by Asscuratią

8Actores mogli bydz tuti Salutis suæ, stawili, abo w nie:

9stawieniu wierzę zasiedli, y dotąd continuowali, dokąd

10Fideiussor nie będzie stawiony. Także Actorom Szkody

11nagrodzili, y we wszytkim skutecznie usprawiedliwili, cita:

12mini sibi, Actoribus in omnibus responsuri. Pisan w Owru:

13czu Roku Tysiąc Szescset Osmdziesiąt Piątego Mie:

14siąca Decembris Dwudziestego Dziewiątego dnia.

15A po podniesieniu y przeczytaniu tego Pozwu Strona

16Powodowa prosiła, y domawiała się aby Sąd Pozwanym

17na ten podniesiony Pozew sprawowac się nakazał. A po:

18tym Strony obiedwie Powodowa, Ichmość Panowie Theo:

19dora Matka, Mikołay, y Jakub Synowie, y inni Actoro:

20wie Didkowscy, przez JmPana Mikołaja Didkowskiego

21suo et aliorum nomine personaliter. A Ichmsc Panowie

22Arthemiy y Ohiy [?] Didkowscy Bracia Rodzeni Pozwani

23przez JmPana Didkowskiego Arthema, suo et Fratris

24nomine itidem personaliter, u Sądu niniejszego stano:

25wili się, y w tey Sprawie Rozprawę prawną między sobą ma:

26iąc controwertowali. Ktorych Sąd niniejszy Grodzki Gene:

27ralu Woiewodztwa Kijowskiego Controwersyi Stron Obodw

28do siebie wnoszonych wysłuchawszy, y onych dobrze wyro:

29zumiawszy; Poniewaz Actores post mutatum statum Siostry

30[reklamant:] swoiey

k. 852

1swoiey Panny Maryanny Dibkowskiego [?] teraźnieyszey Piotro-

2wey Meleniewskiey Pozwanych nie przyzywali; Dlatego

3ydo nineyszy Pozwanych, ad praesens a Termino wolnych

4czyni. Што ся все для Памяти, до книгъ нинѣшь-

5нихъ Кгродскихъ Киевскихъ єсть записано.

Objaśnienia i tłumaczenia

Część początkowa aktu zapisana jest cyrylicą (polszczyzna w zapisie ruskim), dalsza – alfabetem łacińskim; odczyt części cyrylickiej, zwłaszcza nazwisk urzędników i daty, bardzo niepewny.

„in minorennitate ieszcze zostaiącemi” – łac. „pozostającymi jeszcze w niepełnoletności”; „Actorami” – powodami.

„Mca” = miesiąca; „Kr. Mл.” = Królewskiej Mości; „Jchmść” = Ich Miłość.

Fragment przytoczonego pozwu (insert) wydanego przez Marcina Kątskiego, starostę grodowego (obsada urzędu jako starosta kijowski/owrucki niepewna); „in minorennitate ieszcze zostaiących” – łac. „pozostających jeszcze w małoletności”; „generaliter” – ogólnie, w całości; JchmPanow – Jaśnie/Jegomościów Panów; Actor – powód; Instygator Sądowy – oskarżyciel publiczny; delatorzy – donosiciele, współpowodowie.

Akt sądowy (sprawa Didkowskich przed sądem grodzkim kijowskim) z cytowanym pozwem pisanym w Owruczu 29 XII 1685. Łac.: „tuti salutis suae” – pewni swego bezpieczeństwa; „citamini sibi, Actoribus in omnibus responsuri” – pozywacie się, by odpowiadać im, powodom, we wszystkim; „suo et aliorum nomine personaliter” – osobiście w imieniu swoim i innych; „suo et fratris nomine itidem personaliter” – w imieniu swoim i brata, także osobiście; „post mutatum statum” – po zmianie stanu (zamążpójściu). Fideiussor – poręczyciel. Imię „Ohiy” niepewne (może Ohij/Ahej).

Fragment polski urywa się w łacińsko-polskiej formule; „ad praesens a Termino” – na teraz od terminu (zwalnia pozwanych od terminu); zakończenie zapisane cyrylicą (ruszczyzna kancelaryjna): „Co się wszystko dla pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich kijowskich jest zapisane”.

Streszczenie

Na roczkach sądowych grodzkich kijowskich w Owruczu [?], według odczytanego cyrylickiego nagłówka 26 września 1677 r. [?], przed urzędnikami sądowymi grodzkimi województwa kijowskiego, rozpatrywano sprawę z powództwa Teodory z Puciatów [?] (Pułatianki [?]), wdowy po Janie Didkowskim, jej syna Mikołaja Didkowskiego oraz małoletnich Jakuba, Jeremiasza i Marianny Didkowskich i Opanasa Didkowskiego przeciwko braciom Artemowi i Ohijowi [?] Didkowskim. Odczytano pozew Marcina Kątskiego, wojewody kijowskiego i generała artylerii koronnej, pisany w Owruczu 29 grudnia 1685 r., wzywający pozwanych do stawienia poręczyciela bezpieczeństwa powodów, wynagrodzenia szkód i odpowiedzi za grożenie zdrowiu powodów. Obie strony stanęły osobiście (powodów reprezentował Mikołaj, pozwanych Artem Didkowski). Ponieważ powodowie po zamążpójściu siostry Marianny, obecnie żony Piotra Meleniewskiego, nie przypozwali jej, sąd uwolnił pozwanych na razie od terminu. Część cyrylicka (nagłówek, skład sądu, data) odczytana bardzo niepewnie.

Nr w rękopisie: 53 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 852

1Публикацыя Банницые от Его Мл.

2Пана Михаила Скипора. На Ихъ

3Мл. П.П. Шембеланьскихъ [?] и иньшихъ.

4Року Тисеча Шестьсо[т] сорокъ[?] семого[?].

5Мца […] двадцать шостого дня.

6На рокахъ Судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ

7от дня […]надцетого Мца и року теперь иду-

8чихъ […] на зѣздѣ меноданыхъ [?], в м[ѣс]те Его

9Кр. Мл. […]мъ припалыхъ, и Судовне отпра-

10вова[ны]хъ стаючихъ [?]. Пере[д] нами Дмитромъ на За-

11[…]ковскахъ [?] Заокржицкимъ [?] Подчашимъ Жит-

12комирскимъ Подсудкомъ, Францышкомъ Кон-

13стантимъ [?] Звеждовскимъ [?] Подчашимъ Новго-

14родскимъ Судьею, и Томашомъ на […]анахъ

15[…]ницкимъ Писаромъ, и […]градскимъ Кгрод-

16скимъ […], Урядниками Судовыми Кгрод-

17скими Енерала Воеводства Киевского. Tey Dnia

18Dnia dziesiątego Piątego Miesiąca y Roku teraz idącego

19wyż na Akcią mianowanych przypadła była sprawa

20z Regestru Sądowego za Przywołaniem Woźnego Enerala

21Woiewództwa Kijowskiego Szlachetnego Theodora Tre-

22cieckiego [?] Między Instygatorem Sądowym, y Jego Delatora-

23mi, Urodzonym JmPanem Michałem Skiporem,

24[reklamant:] y Kobodyn [?]

k. 852v [?]

1y Roboczym Chłopcem Sidorem Kosiańcem Actorami. A

2Vrodzonemi IchMSc Pany Konstantym y Maryanną Proskurzan-

3ką Susczańskiego Szumlańskiemi Małżonkami Corką y Zię-

4ciem, zeszłego JMci Pana Proskury Stolnika Kijowskiego ia-

5ko roskazuiącym, na niżey mianowany bezbożny y niemiło-

6sierdny Vczynek Sługi y Poddanych onychże Martynowskich

7subordinuiącemi. Także Między Szlachetnemi Pany Janem

8Glaszczyńskim [?] Vrzędnikiem Martynowskim, y Gałkowskim [?] z Vr.

9Sługi wteyże wsi Martynowiczach [?] mieszkaiącym, Semenem

10osadczym, y Roboczym Łukanienkiem [?] woytem Martynow-

11skim, Pawłem Szehalicem [?], Jarmoszykiem, Hryszkiem, Le-

12wonem, Wasilem, Jewmidem [?] Hryszkiem Krytowemi [?] Sy-

13nami, Piotrem Garczajem [?], Mironem, y wszytkiemi Poddanemi

14Martynowskiemi zeszłego JMci Pana Proskury, a teraz w Pos-

15sessiey Posagu, przerzeczonym IchMSc Panom Szumlańskim

16Małżonkom puszczonemi, ynnemi o Imionach y Przezwiskach

17tymże IchMSc lepiey znajomemi Pryncypałami y Compryn-

18cypałami wolą y Roskazaniem Panow swoich samym skut-

19kiem y Vczynkiem wypełniaiącemi Pozwanemi, za Po-

20zwem Grodzkim Kijowskim od Powodow po Pozwanych

21na Termin Sądzenia Sp. Roczkow teraznieyszych w Spra-

22wie niżey mianowaney wydanym; tedy postanowiwszy

23się u Sądu ninieyszego wyż wyrażona strona Powo-

24dowa sama osobiście, Pozwaniych, iż się za potrykro-

25tnim Woźnego wyż mianowanego przywoływaniem

26do Prawa nie stanowili, y o niestaniu swoim Sądowi ni-

27nieyszemu, y stronie Powodowey żadney wiadomości

28nik dali, onych iako niestałych y Prawa pospolitego

29nie posłusznych z dopuszczenia Sądowego na Spadw Zysku [?]

30[reklamant:] Rzeczy

k. 853 [skreślone: 841]

1Rzeczy w Pozwie niżey inserowanym, mianowicie wyrażoney

2y w winę Banitiey z Przydaniem Woznego do publicatiey

3y odesłaniem tey Sprawy na Execucyą, z wozny[m] Jednak tey Spra:

4wy y wzdania dey do zwykłey Godziny Aresztem, wzdała była,

5A gdy o Godzinie zwykłey Aresztowey Spraw do Aresztowo

6przywoływano, między ktoremi y ta Sprawa, przez tegoż

7Woznego wyżey mianowanego gdy przywołana była, tedy

8od Pozwanych Szlachetny Theodor Trzciecki [?] Wozny Sprawy

9ty wzdaniu dey aresztowat był, z ktorego potym Regestru

10aresztowego, gdy taż Sprawa Dnia Dzisieyszego tegoż Mie:

11siąca y Roku na Akcyą mianowanych do sądzenia przypadła

12y przez Woznego przywołana była: A przerzeczeni Pozwa:

13ni, iuż iako y pierwey Prawu Pospolitemu sprzeciwiaiący

14do Prawa się nie stanowili, do tey Sprawy nie odzywali, y

15wiadomości żadney o niestaniu swoim Sądowi niniey:

16szemu y Stronie Powodowey nie dali, Tedy onych iako

17niestałych, y Prawa Pospolitego nie posłusznych, taż wyż

18rzeczona Strona Powodowa sama oczewisto, u Sądu

19będąc, a postępuiąc sobie w tym prawnie, Itemque post Are:

20stum wzdała na wyż pomieniony Pozew, tak się w so:

21bie maiący: Marcin na Rytwianach [?] Rytski [?] Woiewoda Bez:

22newat [?] Kijowski Podolski, y Artylleryi Koronney, Ka:

23mieniecki, Latyczowski, Wyszogrodzki [?] Starosta.

24Vrodzonym Jchm. Panom Konstantemu y Mariannie

25Proskurzance Suszczańskiego [?] Szumlańskim [?] Małżon:

26kom Corce y Zięciowi zeszłego Jmci Pana Proskury

27Stolnika Kijowskiego iako roskazuiącym, na niżey

28mianowany bezbożny, y nie miłosierdny uczynek

29Sług y Poddanych swoich Martynowskich [?] Subordinuiącym

30[reklamant:] także

k. 853v [?]

1także Szlachetnym Panom Janowi Staszczyńskiemu [?] Vrzę:

2dnikowi Martynowskiemu, Galeckiemu [?] z Usługi w teyże

3Wsi Martynowiczach mieszkaiącemu, Semenowi Osadczemu,

4y Roboczemu Łukianienkowi [?], Wrytowi [?] Martynowskiemu,

5Pawłowi Seuchalicowi [?], Jarmoszykowi [?], Hryckowi, Lewonowi,

6Wasilowi, Jewnuchowi [?], Hryckowi Wrytowym [?] Synom,

7Piotrowi Garczajowi [?], Mironowi y wszytkim Poddanym

8Martynowskim, zeszłego JMgo mości Pana Proskury [?], a teraz

9w Possessiey Posagu przerzeczonym JchmMm. Panom Szumlan:

10skim Małżonkom puszczonego, y innym o Imionach y Prze:

11zwiskach tymże Jchmsciom lepiey znaiomym Principałom, y

12Comprincypałom, wolą y Roskazanie Panow swoich sa:

13mym Skutkiem y Uczynkiem wypełniaiącym, Zwierzchno:

14scią JKMci, a władzą Vrzędu mego przykazuię,

15abyscie WMść przedemną, albo Sądem moim Grodzkim Kijow:

16skim, na Roczkach Grodzkich Kijowskich w Roku teraznieyszym

17Tysiąc Szescseth Osmdziesiąt Osmym, Dnia Dziewiętna:

18stego Augusti, przypadaiących y sądzić się maiących, sami

19Osobą Swoią y zawicie stanęli, na Instantią Instygatora Są:

20dowego, y iego delatorow, Vrodzonego JMgo mości

21Pana Michała Skipora [?], y Roboczego chłopca Sido:

22ra Kozianca [?] Actorow, ktorzy WaszmoŚ:

23ciow pozywaią o to. Iż Waszmosc Pa:

24nowie Szumlanscy, nie tylko przeciwko wyraź:

25ney Konstytutiey, o zbiegłych swawolnie Poddanych

26Vchwaloney excessisis [?], ale nadto smieliście y waryliście się [?]

27nie pomniąc nic na Prawo Pospolite, y winy w niem ratione

28[reklamant:] in fra scripto [?]

k. 854

1infra scriptorum & Surowie obostrzone y owszem w:

2szytko postponowawszy Roku niedawno przeszłego

3Tysiąc szescsett osmdziesiąt wtorego Dnia Dwu:

4dziestego Dziewiątego Miesiąca Marca w samą

5Wielkąnoc, według nowego Kalendarza, przez sub:

6ordynowane osoby, WMsc o Imionach y Przezwi:

7skach lepiey wiadome, do Dobr swoich wsi Mar:

8tynowicz [?] w Woiewodztwie Kijowskim a Powiecie

9Owruckim leżącey, iescze za Dzierzawy swey,

10iakowąs, wolę alias Słobodę, czyli ku pożytko:

11wi swemu, czyli vmyslnie na oppressyą Vbogiey

12Szlachty y Obywatelow tuteyszych Woiewodz:

13twa Kijowskiego, mianowicie w tuteyszych Kra:

14iach, wspomnioney wsi Martynowiczach osadziwszy,

15Poddanych Trzech Dziedzicznych, to iest Matwija

16y Iaćka Hołothow [?] Braci, Swywolnie podo:

17y Iaćka Hołothow [?] Braci, Swywolnie podo:

18na y Andreia szerepę [?] wyłocie, iakoż e Dde:

19facto z Dobr Actoris Wsi Metyjich [?] in Absentia

20Actoris, ktory na tenczas iako podczas takiey

21wielkiey Vroczystosci na nabożenstwie w Owru:

22czym w Kosciele był, z Zonami, Dziecmi, By:

23dłem y ze wszytką Ich Substantią wywiodł,

24potym Data occasione Actor Roku Tysiąc szesc

25seth osmdziesiąt wtorego Miesiąca Aprila Czter:

26nastego dnia, dla sprawowania, y kupienia potrze:

27bnych sobie Rzeczy wespoł z Przewielebnym Jego:

28mością Xiędzem Praską [?] Przeorem Conwentu

29Owruckiego y Czarnobylskiego zakonu Swiętego

30Dominika wozkiem tylko w Kłopca z sobą maiąc

31ałonia powodnego do Kijowa iako ad Civitatem we

32wszytkich potrzebuiących Szlachcicowi rzeczach

33[reklamant:] Sufficientem

k. 854v [?]

1Sufficientem et propiorem, Ponieważ na Wotyin [?] od:

2bieglejszy iachał, y przez te pomienione wieś Mar:

3tynowicze, od zeszłego Jegomości Pana Proskury

4Wolę jałowey [?], alias założoną iadąc niespodzie:

5waiącsię, nic na siebie przeciwnego, ani też

6tego, iako Ludzie spokoyni, omni Pace et secu:

7ritate, publica, obwarowani staneli, dla wyt:

8chnienia koniom na Popas z przerzeczonym Je:

9gomością Xiędzem Przeorem w karczmię zwy:

10czayney, y iako skoro tylko staneli, tak za:

11raz Pop w karczmie natenczas będący, pomienio:

12nemu Jegomości Xiędzu Przeorowi okasię da:

13wac pocżoł, a potym gdy Jmść, Xiędz Przeor

14mu odpowiedział, y mowił mu przystoynie, aby

15okasiy dawac niepotrzebnych poprzestał,

16y spokoynie sobie siedział, tedy Pop bez wszelkiego

17Respektu przerzeczonego Jegomości Xiędza Przeora

18Laskę w Ręku maiącą, w Łeb uderzył (ktoremu Sat:

19isfactio [?] reservatur Actoru) A potym we dzwon na Gwałt

20uderzono, natychmiast chłopstwo z kyjami, z Cepa:

21mi, Obuchami, Rucznicami, y z czym ktory mogł,

22tumultnie do karczmy zbiegszy się, circumcirca

23karczmę otoczyli, gdzie znać insz z roskaza

24nia Waszmościow, Panowie Szumlanscy [?] Mał:

25achowie [?], iako prętko obaczyli pomienieni Pod:

26dani: ktorych wykłocono Actora, tak zaraz

27wyrzekszy, A ponas to ty przyiachał, obses rozy

28sy [?] zwinwszy się, bic, tłuc, iako ktory czym mogł,

29poczeli, y Razow sinich, spuchłych krwią na:

30[reklamant:] biegłych

k. 855 [skreślone: 843]

1biegłych, od Stop aż do Głowy, po wszytkim Ciała Iego Człon:

2kach baro wiele nazadawalisię, potym związawszy Aktora,

3okrutnie iako Złoczyńcę iakiego do Dworu zaprowadzili,

4y w Gąsior za Szyię wsadzilisię, natychmiast pomieniony

5Vrzędniku Panie Głaszczyński [?] skądsi przyiachawszy,

6y gdzie bys Chłopom zganić miał, ale owszem onym

7to chwaląc mowił; dlaczego go trzymaie, zaraz go

8było zabić, abo utopić, bo takie mam od Państwa ro:

9skazanie, jakoż przerzeczeni Chłopi niemiłosierdnie,

10niepamiętaiąc nie na Boiaźń Bozą y na krew Szlache:

11cką, zaraz w Kiy [?] związawszy Aktora, na Drogu niesli

12do Rzeki nazwaney Vszy, utopić, y w wodę Aktora chcąc

13pomrzyć, urągalisię, mowiąc, haec Formalia: nie zdrow

14Pogański Synu, drugi Raz będziesz po Poddanych Dworsk

15ierdził [?]. Actor widząc Periculum Vitae Suae, ex Visceribus

16Suis Bogiem się świadczył y Excusował onym, żem

17Ja do Kijowa dla Sprawowania Rzeczy Sobie należą:

18cych jachał, a nie dla Swaich Poddanych, ktory Chłopi Divi:

19na Providentia nieutopiwszy Aktora, znowu do Dworu w

20Kyiu [?] związanego przyniesli, y w prywatnym więzieniu więż:

21zilisię: A potym drugim Razem uczyniwszy Consilium, z

22przerzeczonym Vrzędnikiem iuż koniecznie utopić y w Kyiu

23związanego przyniesli się do Rzeki topić, y iuż go całe

24utopić chcielisię: Tandem pomieniony JmChe [?] Xiądz Prew,

25ktory iuż był odiachał Aktora zostawiwszy, obawiaiąc się

26aby takoważ Pocztesna [?] y Koleyna onego nie doszła, zelo

27christianitatis ductus, że in tali Periculo et ultima Periodo

28Vitae Actora zostawił był, powrociwszy nazad do wsi Martynowicz

29[reklamant:] odwalnie

k. 855v

1odwaznie solicitował Prosząc, y rozmaicie persuadował WmT

2Panie Głaszczyński [?], zebys nad Actorem Miłosierdzia zażył,

3y zaiątrzonemu chłopstwu niekazałes gubić Aktora, y tak

4za Providentią Boską, a potym za Prosbą y Perswasią onego

5Kazałes chłopom Supersedować, od takowego bezbożnego

6Vczynku, do więzienia prywatnego dawszy, pomienionego

7tesz chłopca zbiwszy, zekwowali [?] y w osobliwym więzieniu

8trzymali, aż Divina providentia, gdy się chłopi, ktorzy

9Aktora pilnowali, pospali, Aktor z więzienia uszedł, y

10gdyby był nie uszedł, pewnie bysciê go nie żywili. Przy

11ktorym takowym Vczynku, zbiciu, więzieniu, violentiey

12znęcaniu się nad Aktorem, pieniędzy gotowych czerwo:

13nych złotych Dwadzieścia, Talerow bitych Trzydziesci,

14Koni dwa, Jednego z karagniadego, valoris złotych Trzysta,

15drugiego gniadego valoris złotych Dwiesci, z Vzdeczkami,

16Kulbakę z Płatem z wsytkiem [?], z Pistoletami kosztuiące

17złotych Osmdziesiąt Pięć, Szablę w czarney oprawie valo:

18ris złotych Trzydziesci, a drugą kulbakę z wsytkiem [?]

19valoris złotych Dziesięć, kuntusz francuzkiego Sukna

20z Potrzebami Srebrnemi w słomę [?] valoris złotych osmdzie:

21siąt, Opończę Habiarą [?] nową valoris złotych dwa:

22dzieścia, Chomąt z Worem valoris złotych Piętna:

23scie, Chłopcową Sierzmięgę valoris złotych

24Pięć, y Buty czarne valoris złotych Trzy, Cza:

25pkę Paklakową [?] Barankową Błękitną valoris

26złotych dwa, in Vim praedae et spolii wysz:

27mienieni obwinieni pobralisciê y na Pożytek swoy

28obrocili

k. 856

1Obrocili. Tym się nie kontentuiąc Obwinieni, zroskazania

2Wmściów Panowey Szumlanskiey Matronkowey, iako dzierżawcy

3teraznieyszych Wsi Martynowicz pomienieni Nykotey [?]

4za przydaniem sobie, y drugich chłopow ze wsi Martyno:

5wicz, przeszłego Roku Tysiąc Szescset osmdziesiąt wtore:

6go, dnia Czwartego Septembris, gdy Aktor na Seymik Ele:

7ctionis do Włodzimierza wyiezdzał, Przeciw Dwadziescia

8Bataci [?] w Boru Actoris funditus wydarli sie, przez kto:

9ry takowy swoy niesłuszny Proceder Wmść Obwinieni,

10Prawo Pospolite zgwałcili sie, w winy popadli sie, Acto:

11rów do szkod przywiedli sie. Przeto abyscie Wmść na

12Terminie wysz oznaczonym stanęli. Poddanych Wmo:

13waycow wtymże Pozwie dołożonych, także służałych

14tymże Pozwem u Wmść arestowanych stawili, a w nie:

15stawieniu sami zanich odpowiadali, y winom prawnym

16na sobie wskazanym przystuchali [?], szkody nagrodzili, a tak

17we wszytkim Actoribus Judicialiter responsuri. Pisan

18w Owruczym Roku Tysiąc Szescseth osmdziesiąt osmego,

19Miesiąca Augusta wtorego Dnia. Po ktorym takowym

20Wdaniu wysz wczona Strona Powodowa na wysz mia:

21nowanych Pozwanych y Stawionych Obwinionych, dalszego

22wtey Sprawie postępku Prawnego prosiła y domawiała się,

23Przeto Sąd niniejszy Grodzki Kijowski, za niestaniem Poz:

24wanych, a za domowieniem się, y prawnemi postępkami

25Strony Powodowey, przychylaiąc się wtym do Prawa Pospolitego

26y Wdania, teyże Strony Powodowey, w dalszym tey Sprawy

27Postępku pratonym [?], w sposob Zysku winy prawne wzgłędem

28Violenty, y niestawienia Poddanych y służałych Obwinionych

29w Pozwie wysz interowanych w Prawie eo nomine opisane

30[reklamant:] za Vstypek [?]

k. 856v [?]

1za Vczynek przez Porwanych w Powie tym że mianowany y po:

2pełniony, na Osoby onych że Sciągaiące się, y pochodzące, to iest

3Winę Banitiey wskazuie, przysądza, y Woznego Sądowego wyż

4rzeczonego, Szlachetnego Theodora Trzecieckiego [?], do Obwołania, y

5publicowania, tey to Winy Banitiey przydaie, y onę exnunc publico:

6wać nakazuie. Ktory że to Wozny czyniąc dosyć woli y Roskaza:

7niu Sądowemu, a z Powinności Vrzędu swego Wozowskiego, tę Winę

8Banitiey na Porwanych tego Miesiąca Oktobra [?] Owruczym w Izbie

9Sądowey, in Praesentia Judicii y innych wielu Ludzi Zacnych Szlachty

10Ichmościow Panow Obywatelow Woiewodztwa Kijowskiego, spraw swoich

11u Sądu pilnuiących, głosem wyniosłym obwołał y publicował. Przywodząc

12to wszytkim do wiadomości, aby z Przerzeczonemi Porwanemi y nie:

13stawionemi żadnego Spułku, ani obcowania niemieli, Rady y Po:

14mocy onym niczym nie dodawali, w Domach y Maiętnosciach swo:

15ich onych nieprzechowywali, ale się z niemi iako Banitami y Pra:

16wem Przekonanemi, we wszytkim według srogości prawney, pod

17Winami w Prawie Pospolitym opisanemi zachowali. O czym mia:

18nowany Wozny, iż tę Banitię na Porwanych obwołał, y publico:

19wał, osobliwie przed Sądem niniejszym stanąwszy Relatię swoię,

20o tym uczynił y zeznał. A po obwołaniu y publicowaniu na Porwa:

21nych tey Winy Banitiey Sąd niniejszy tę Sprawę z niemi, na Moc[n]ą

22Skuteczną, y nie odwłoczną Exekutię, na dobrach wszelakich

23Porwanych, do Sądu y Vrzędu wszelakiego odsyła. Ktory że

24to Sąd y Vrząd wszelaki dobrom Porwanych należny, od:

25prawić Skuteczną Moc[n]ą y nie odwłoczną Exekutię, na

26Dobrach porwanych wszelakich leżących, ruchomych

27y Summach pieniężnych za Requirowaniem Strony

28Powodowey, y okazaniem tego Dekretu niniejszego

29uczynić, odprawić ma, y z Powinności Vrzędu swego

30[reklamant:] pod winą

k. 845

1pod winami w Prawie opisanemi powinien będzie.

2Што всє для памяти до книгъ нинѣшнихъ кгродъ-

3кихъ Енерал. Воеводства Киевского естъ записано.

Objaśnienia i tłumaczenia

Początek aktu pisany cyrylicą (ruszczyzna), częściowo nieczytelny; data roczna w cyrylicy niepewna (odczyt „1647” sprzeczny z chronologią księgi – zapewne kopia dawniejszego dokumentu lub błąd odczytu). „Banicja” – wyrok wywołania z kraju; „Енерал” – woźny generalny; „Instygator” – oskarżyciel sądowy; „Delator” – donosiciel, strona wnosząca skargę.

Actorami – powodami; Pryncypałami y Compryncypałami – głównymi sprawcami i współsprawcami; „Sp. Roczkow” – zapewne „Spraw Roczkow” (roczki grodzkie); na końcu formuła zaoczna (contumacia) przeciw niestawającym pozwanym.

IchMSc = Ichmościów; JMci = Jegomości.

„Itemque post Arestum” – łac. „a także po areszcie (sprawy)”.

Wystawca pozwu to prawdopodobnie Marcin Kalinowski [?]; odczyt tytułów i miejscowości niepewny.

Fragment pozwu (citatio) grodzkiego kijowskiego z 1688 r., wpisanego zapewne jako oblata; termin na roczki grodzkie 19 VIII 1688. „Instygator sądowy” – oskarżyciel publiczny; „Actorowie” – powodowie; „delatorowie” – donosiciele; „ratione” – z racji; „infra scripto” – niżej opisanym; „Principałom y Comprincypałom” – głównym pozwanym i współpozwanym. JKMci = Jego Królewskiej Mości.

Linia „y Iaćka Hołothow…” omyłkowo powtórzona przy transkrypcji – w rękopisie występuje raz; właściwa następna linia: „na y Andreia szerepę wyłocie” (odczyt „podo:/na” niepewny, może „pobo:/rem”).

infra scriptorum – niżej wypisanych; postponowawszy – zlekceważywszy; alias – inaczej; in absentia actoris – pod nieobecność powoda; data occasione – przy nadarzonej okazji; ad civitatem – do miasta; sufficientem – wystarczającym (reklamant). Daty: 29 III 1682 (Wielkanoc wg kalendarza gregoriańskiego), 14 IV 1682.

omni pace et securitate publica obwarowani – zabezpieczeni wszelkim pokojem i bezpieczeństwem publicznym; satisfactio reservatur actori – zadośćuczynienie zastrzega się powodowi; circumcirca – dookoła; okasia (ros. оказия) – zaczepka, sposobność do kłótni; Pop – duchowny prawosławny/unicki.

Fragment manifestacji (skargi) o pobicie przeora i jego towarzyszy przez poddanych we wsi Martynowicze; tytuł aktu na poprzedniej stronie.

Divina Providentia – z Bożej Opatrzności; Periculum Vitae Suae – niebezpieczeństwo swego życia; ex Visceribus Suis – z głębi serca; haec Formalia – tymi słowy; Consilium – narada; Tandem – wreszcie; zelo christianitatis ductus – wiedziony gorliwością chrześcijańską; in tali Periculo et ultima Periodo Vitae – w takim niebezpieczeństwie i ostatniej chwili życia.

Gąsior – dyby na szyję; Kiy – prawdopodobnie kij/dyby, lub nazwa miejscowa (niepewne).

Akt (manifestacja/protestacja o napad, pobicie, uwięzienie i rabunek) urwany na początku – początek na poprzedniej stronie; tekst kończy się w pół zdania, strona zamknięta kreską.

Divina providentia – z Opatrzności Bożej; supersedować – zaniechać, powstrzymać się; in vim praedae et spolii – tytułem łupu i grabieży; valoris – wartości; Actor/Aktor – powód, strona skarżąca.

Wycena zrabowanych rzeczy: 20 czerwonych złotych, 30 talerów bitych, koń karogniady 300 zł, koń gniady 200 zł, kulbaka z pistoletami 85 zł, szabla 30 zł, druga kulbaka 10 zł, kontusz 80 zł, opończa 20 zł, chomąt 15 zł, sukmana 5 zł, buty 3 zł, czapka 2 zł.

Numer karty „856” z przekreśloną wcześniejszą foliacją „844”. Akt przytacza pozew z 1688 r. (Owrucz) i dekret zaoczny sądu grodzkiego kijowskiego.

Actoris funditus – (drzewo) powoda doszczętnie; Actoribus Judicialiter responsuri – mający sądownie odpowiadać powodom; eo nomine – z tego tytułu; Seymik Electionis – sejmik elekcyjny (wyboru); Violenty – gwałtu.

exnunc – łac. „od teraz”; in Praesentia Judicii – „w obecności sądu”; Porwani – strona pozwana (oskarżeni) niestawiająca się; wpis to fragment dekretu sądu (zapewne grodzkiego owruckiego) wskazującego banicję.

Odczyt miesiąca w obwołaniu („Oktobra”) niepewny.

Zakończenie aktu z poprzedniej strony: pierwsza linia po polsku, dalej formuła wpisu cyrylicą (ruska) – „co wszystko dla pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich generału województwa kijowskiego jest zapisano”.

Na stronie dwie foliacje: „857” i przekreślona lub poprawiona „845”.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Na rokach sądowych grodzkich kijowskich (data roczna w cyrylicznym nagłówku nieczytelna, odczyt „1647” [?]), przed urzędnikami sądowymi grodzkimi województwa kijowskiego, instygator sądowy wraz z delatorami Michałem Skiporem i chłopcem roboczym Sidorem Kosiańcem [?] uzyskał zaoczny dekret przeciwko Konstantemu i Mariannie z Proskurów Szumlańskim, córce i zięciowi zmarłego Proskury, stolnika kijowskiego, oraz przeciwko urzędnikowi martynowskiemu Janowi Glaszczyńskiemu [?] (Staszczyńskiemu [?]), słudze Gałkowskiemu [?] (Galeckiemu [?]) i poddanym ze wsi Martynowicze w powiecie owruckim. W przytoczonym pozwie Marcina Kątskiego, wojewody kijowskiego, pisanym w Owruczu 2 sierpnia 1688 r., Skipor skarży się, że 29 marca 1682 r. pozwani wyprowadzili z jego wsi trzech jego poddanych dziedzicznych z rodzinami i dobytkiem, a 14 kwietnia 1682 r., gdy jechał z przeorem dominikanów owruckich i czarnobylskich do Kijowa, poddani martynowscy pobili go w karczmie, zakuli w gąsior, dwukrotnie próbowali utopić w rzece Uszy i więzili, aż zbiegł; zrabowano mu m.in. 20 czerwonych złotych, 30 talarów, dwa konie (300 i 200 zł), broń i odzież, a 4 września 1682 r., gdy jechał na sejmik do Włodzimierza, zniszczono doszczętnie w jego borze dwadzieścia „Bataci” [?]. Wobec niestawiennictwa pozwanych sąd skazał ich na banicję, którą woźny Teodor Trzeciecki [?] obwołał w izbie sądowej w Owruczu, a sprawę odesłano do egzekucji na dobrach pozwanych. Część cyrylicka w znacznej mierze nieczytelna, wiele nazw niepewnych.

Nr w rękopisie: 54 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 845

1Публикація Санкціи от того

2Его Мл. Пана Скипора, на тыхъ же

3Ихъ Мл. Панахъ Шумлянскихъ.

4Року Тисяча Шестьсотъ семьдесятъ семого [?].

5Мца Декабря дня шостого.

6На рочкахъ Судовыхъ Кгродъкихъ Киевскихъ со дня деся-

7тнадцятаго [?] Мца, и року теперь идучихъ, всѣ въ на звыш [?]

8менованыхъ, с мѣсте Его Кр. Мл. отправуемыхъ [?] присталыхъ

9и Судовне отправовать склонявшихъ [?] передъ нами Дмитромъ

10на Заборякахъ [?] Закревскимъ [?] Подстаростимъ Белоцер-

11скимъ Подвоеводзимъ, Вацлавомъ Констанциемъ Зб[…]-

12тевскимъ [?] Подстаростимъ Новогродъскимъ Судьею, и Фо-

13машемъ на Збаникахъ [?] Збаницкимъ [?], Писаромъ и В[…]

14градскимъ Кгродъкимъ Луцкимъ; Урядниками Судовыми [?]

15Кгродъкими Енерал. Воеводства Киевского. Въ дня [?]

16Dwudziestego Piątego Miesiąca Roku teraz idącego

17wyże na Akcię mianowanych przypadła była Sprawa z Re-

18iestru Sądowego za Przywołaniem Woźnego Generała Woiewódz-

19twa Kijowskiego Szlachetnego Theodora Trzcieskiego [?], między

20Instygatorem Sądowym, y Jego delatorem Urodzonym JmPanem

21Michałem Skiporem Actorem; a Urodzonemi JchmPany Kon-

22stantym, y Maryanną Proskurzanką [?] Szumlańskiego Szu-

23mlańskiemi Małżonkami, Synką y Synem, między tegoż

24JmPana Proskury Stolnika Kijowskiego, iako roskazuiącemi,

25naniżey mianowany Uczynek, Lud y Poddanych swoich

26[reklamant:] Martynowskich [?]

k. 857v

1Subordynuiącemi, także Szlachetnemi Panami Janem Staś-

2czyńskim [?] Vrzędnikiem Martynowskim, Salewskim, Semenem

3Osadczym y Roboczym Łukianenkiem Urzytem [?] Martynow:

4skim, Pawłem Mikołem [?] Jarmoszykiem [?], Hryszkiem Lewonem

5Wasilem Jewnucdem [?], Hryszkiem Urzytowym Synem, Piotrem

6Garnczarzem, Mironem y wszystkiemi Poddanemi Marty:

7nowskiemi, iako Pryncypałami y Compryncypałami pozwanemi,

8za Pozwem Grodzkim Kijowskim, od Powodow po Pozwanych

9na Termin Sądzenia Się Roczkow teraźnieyszych w Sprawie

10niżey mianowaney wydanym, Tedy postanowiwszy Się, Urzę:

11duniższego wyż rzeczona Strona Powodowa sama oczewi-

12wisto. Pozwanych iż Się za potrzykrotnym Woźnego wyż miano:

13wanego Przywoływaniem, do Prawa niestanowili, y o niestaniu

14swoim Sądowi niniejszemu, y Stronie Powodowey, żadney wiado:

15mości niedali; Onych iako niestałych y Prawa Pospolitego niepo:

16słusznych z dopuszczenia Sądowego na Upad w Zysku Rzeczy w

17Pozwie niżey inserowanym, mianowicie wyrażoney, y w Winie

18Banitiey, z Przydaniem Woźnego do Publicatiey, y odesłaniem

19tey Sprawy, y wzdania Jey do zwykłey Godziny Aresztem

20wzdała była. A gdy o Godzinie zwykłey Aresztowey,

21Spraw do Aresztu przywoływano. Między Ktoremi y ta

22Sprawa przez tegoż Woźnego wyż mianowanego, gdy przy:

23wołana była; Tedy od Pozwanych Szlachetny Theo:

24dor Trzeciecki [?] Sprawę tę, y wzdanie Jey aresztto:

25wał był: z Ktorego potym Regestru aresztowego, gdy taż

26Sprawa Dnia Dzisieyszego tegoż Miesiąca y Roku

27do Sądzenia przypadła, y przez Woźnego przy:

28wołana była; A pomienieni Pozwani, iż Się iako

29y Pierwey Prawu pospolitemu Sprzeciwiaiąc,

30[reklamant:] do Prawa Się

k. 858

1do Prawa się niestanowili do tey sprawy nieodzywali y wia-

2domości żadney o niestaniu swom Sądowi ninieyszemu y Stro-

3nie Powodowey niedali, Tedy Onych iako niestałych y Prawa

4pospolitego nieposłusznych, taż wyż rzeczona Strona Powo-

5dowa sama oczewisto Vrzędu będąc, A postępuiąc sobie dal[?]-

6prawnie Iterum post Arestum wydała na wyż pomieniony

7Pozew, tak się w sobie maiący: Marcin na Kutach Rzeski[?] Woie-

8woda Generał Kijowski, Podolski y Artylleryey Koronney Ka-

9mieniecki, Latyczowski, Wyszogrodzki etc. Starosta Vrodzonym

10Ich Mściom Panom Konstantemu, y Maryannie Proskurzance

11Suszczańskiego Szumlańskim Małżonkom Corce y Zięciowi nie-

12gdy zeszłego JmPana Proskury Stolnika Kijowskiego iako Roskazu-

13iącym na niżey mianowany Vczynek, Sług y Poddanych

14swoich Martynowskich Subordynuiącym, Także Szlachet-

15nym Panom Ianowi Głaszczyńskiemu[?] Vrzędnikowi Marty-

16nowskiemu, Galewskiemu, Semenowi Osadczemu, y Ko-

17nowskiemu[?], Zukraińcowi[?] Woytowi Martynowskiemu, Pawło-

18wi, Michałowi Jarmoszykowi, Hryszkowi Lewonowi[?],

19Wasilowi, Iewnuchowi[?] Hryszkowi, Woytowemu Syno-

20wi, (Piotrowi) Piotrowi Garnczarowi, Mironowi, y

21wszystkim Poddanym Martynowskim, iako Prin-

22cypałom, y Comprincypałom, z Osob y dobr Genera-

23liter wszystkich Leżących Ruchomych y Sum Pienięż-

24nych, z Wierzchnością Jego Krolewskiey Mości, A Władzy

25Vrzędu mego przykazuię, Abyście Wmść Sami Oblicznie

26y zawiście staneli, na Instancyą Instygatora Sądowego

27y Jego Dellatora Vrodzonego Jego Mości Pana Micha-

28ła Skipora[?] Aktora, ktory Waszmościow pozywa,

29do wydania Poddanych Trzech Dziedzicznych Akto-

30[reklamant:] ra

k. 858v [?]

1Aktoris, z Zonami z Dziecmi et cum tota suppelle:

2ctili Domestica, y do stawienia Urzędnika swego Mar:

3tynowskiego, Pana Jana Staszczynskiego [?], Galewskiego [?],

4Semena Osadczego, y Roboczych Poddanych Martynow:

5skich, ze wsi Martyjek [?] do Maiętnosci Pozwanych Wmw

6wyciekonych [?], To iest, Matwiea, y Jacka Hohołków [?] Braci

7Stryiecznych, y Andrzeia Szerepka [?], A wnie wydaniu do za:

8płacenia za nich Taxy po Tysiącu Grzywien Polskich z wi:

9nami prawnemi, Takze szkod nagrodzenia. Przeto aby:

10scie Wmsc na Termin wysz oznaczony, stanęli, mia:

11nowanych wszystkich, A osobliwie Poddanych stawi:

12li, Abo w niestawieniu każdego z nich po Tysiącu

13Grzywien zapłacili, Szkody Aktorowi nagrodzili,

14Winom Prawnym, y Dekretowi, Iaki w tey Sprawie

15Ferowany będzie przysłuchali się, y we wszystkim Są:

16downie odpowiedaiąc słusznie sprawiedliwili się,

17Pisan w Owruczym Roku Tysiąc szesćset osmdziesiąt

18osmego Msca Augusta wtorego dnia; Poktorym takowym

19wydaniu wysz rzeczona strona Powodowa na wyss mianowanych

20Pozwanych dalszego w tey Sprawie postępku Prawnego prosiła

21y domawiała się: Przeto Sąd Ninieyszy Grodzki Kiiowski za nie:

22stanieni Pozwanych, A za domowieniem się y Prawnemi po:

23stępkami Strony Powodowey przychilaiące się w tym

24do Prawa pospolitego y wzdania teyże strony Po:

25wodowey w dalszym tey Sprawy postępku Praw:

26nym wsposob zysku winy Prawne względem

27violenty w Prawie eo nomine opisane, za uczynek przez Pozwa:

28nych w Pozwie wyzey Inserowanym mianowany,

29[reklamant:] popełniony

k. 859

1(wany) popełnioney, na osoby onychże ściągaiącey, y po-

2chodzące, toiest na winę Banitiey wskazuie przysądzaiąc, Mo-

3cnego Sądowego wyż wyrażonego, Szlachetnego Theodora

4Trzcieckiego [?] do obwołania y publicowania tey to winy

5Banicyey, przydaie, y one exnunc publicowac nakazuie,

6ktury zato Woźny czyniąc dosyc woli y roskazaniu Sądo-

7wemu, a zpowinności Vrzędu swego Woznowskiego, tę wi-

8nę Banicyey na porwanych, tu w Zamku Owruckim w I-

9zbie Sądowey, in praesentia Sądu y innych wielu Lu-

10dzi zacnych Szlachty JchmośCiów Panów Obywatelow

11Woiewództwa Kijowskiego spraw swoich v Sądu pilnuią-

12cych, głosem wyniosłym obwołał y publicował, przywodząc

13to wszystkim do wiadomości, aby z przerzeczonemi pozwa-

14nemi żadnego spułku ani obcowania niemieli, rady y

15pomocy onym w niczym (onym) niedodawali, w Domach

16y Maiętnościach swoich, onych nieprzechowywali, ale się

17z niemi iako Banitami y prawem przekonanemi we-

18wszystkim, podług srogości prawney, podwinami wprawie

19pospolitym opisanemi zachowali: oczym mianowany

20Woźny, iż tę Banicyą na porwanych obwołał, y publi-

21cował, oczem sie przed Sądem niniejszym stanowszy

22Rellacyą swoię otym vczynił, y zeznał, A po obwoła-

23niu y publicowaniu na porwanych tey winy Banicyey

24Sąd niniejszy tę Sprawę z niemi na mocną, skute-

25czną y nieodwłoczną Executią, na Dobrach wsze-

26lakich porwanych do Sądu y Vrzędu wszelakiego

27odsyła. Ktory zato Sąd y Vrząd wszelaki, Dobrom

28porwanych należny odprawę skuteczną mo-

29cną y nieodwłoczną Executią na Dobrach

30[reklamant:] porwany

k. 859v [?]

1porwanych w relaciach Sergiych [?], rachunkach y summach

2pieniężnych, za requirowaniem strony powodowey, y

3okazaniem tego Dekretu niniejszego, uczynić sod- [?]

4prawić ma, y z powinności Urzędu swego pod winami

5w prawie o tym opisanemi, powinien będzie. Coż tylko

6для памяти до книгъ нинешнихъ кгродскихъ [?]

7енералъ [?] воеводства киевского есть записано. Correct.

Objaśnienia i tłumaczenia

Tytuł i początek aktu zapisane cyrylicą (ruska formuła kancelaryjna), dalszy ciąg alfabetem łacińskim po polsku. Odczyt części cyrylickiej z licznymi niepewnościami.

Mca = miesiąca; Kr. Ml. = Królewskiej Miłości; Енерал. = Generału; JchmPany = Ichmościami Pany; Instygator – oskarżyciel publiczny w sądzie; delator – donosiciel/oskarżyciel prywatny.

Pryncypałami y Compryncypałami – jako głównymi pozwanymi i współpozwanymi; Roczki – sesje sądu grodzkiego; Upad – przegrana zaoczna (kontumacja); Winie Banitiey – kara banicji; areszt sprawy – wstrzymanie sprawy na wniosek strony; inserowanym – wpisanym (wstawionym) w treść.

Iterum post Arestum – ponownie po areszcie (zatrzymaniu sprawy); Principales et Comprincipales – pryncypałowie i współpryncypałowie (główni i współodpowiedzialni pozwani); Instygator Sądowy – oskarżyciel sądowy; Dellator – donosiciel, oskarżyciel prywatny; Generał – tu prawdopodobnie Generał ziem (urząd starościński); Martynów – wieś, prawdopodobnie na Wołyniu/Kijowszczyźnie.

cum tota suppellectili domestica – z całym sprzętem domowym; Aktor – powód; eo nomine – z tego tytułu; violenta – gwałt, przemoc; inserowany – wpisany, wciągnięty; data pozwu: 2 VIII 1688, Owrucz. Martynowskiego – zapewne od wsi Martynowicze (pow. owrucki).

Fragment dekretu sądowego (prawdopodobnie sąd grodzki owrucki) skazującego pozwanych na banicję wobec niestawiennictwa; „in praesentia” – w obecności; „exnunc” – od teraz, natychmiast; „Executia” – egzekucja wyroku na dobrach; woźny (instygator sądowy) obwołał banicję w izbie sądowej zamku owruckiego.

Pierwsze słowo strony to zakończenie wyrazu przeniesionego z poprzedniej strony (prawdopodobnie „pozwanych”/„porwanych”).

Zakończenie dekretu sądowego; formuła końcowa „для памяти до книгъ … есть записано” – „dla pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich … jest zapisano”; „Correct.” – adnotacja kolacjonowania.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Na roczkach sądowych grodzkich kijowskich, według cyrylicznego nagłówka 6 grudnia 1677 r. [?], przed urzędnikami sądowymi grodzkimi województwa kijowskiego, instygator sądowy i delator Michał Skipor uzyskał zaoczny dekret przeciwko Konstantemu i Mariannie z Proskurów Szumlańskim, córce i zięciowi zmarłego Proskury, stolnika kijowskiego, oraz przeciwko urzędnikowi martynowskiemu Janowi Staszczyńskiemu [?] (Głaszczyńskiemu [?]), Galewskiemu, Semenowi Osadczemu i poddanym martynowskim. W przytoczonym pozwie Marcina Kątskiego, wojewody kijowskiego, pisanym w Owruczu 2 sierpnia 1688 r., Skipor domagał się wydania trzech swoich poddanych dziedzicznych – Matwieja i Jacka Hohołków [?] oraz Andrzeja Szerepka [?] – z żonami, dziećmi i sprzętem, zbiegłych z wsi Martyjki [?], a w razie niewydania zapłaty po 1000 grzywien za każdego i wynagrodzenia szkód. Wobec niestawiennictwa pozwanych sąd skazał ich na banicję, którą woźny Teodor Trzciecki [?] obwołał w izbie sądowej zamku owruckiego, a sprawę odesłano do egzekucji na ich dobrach. Część cyrylicka i data roczna odczytane niepewnie.

Nr w rękopisie: 55 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 859v [?]

1Подлинная [?] записъ [?] вечное [?] отъ Е[го] М[л].

2Пана Августиана [?] Проскуровского [?] на

3Его Млсти Пана Михала Скипора [?]:

4Року тисеча [?] семьсотъ [?] […]

5м[еся]ца […] дня

6На враду [?] судовом кгродскомъ [?] Киевскомъ […] дня […]

7м[еся]ца […] […] на […]

8в Месте Е[го] К[оролевской] М[илости] Овручу [?] припалыхъ [?] кгродскихъ […]

9[…] Петра [?] Димира [?] на[…] […]

10[…] Поташи [?] […] […], […]

11[…] […] […] Новогродски [?] […]

12[…] […] […] […] Писаря [?]

13[…] […] […] Судова [?] Кгродского [?]

14Енералъ [?] Воеводства Киевского [?] […]

15z Regestru Sądowego Terminowym zaszły [?]

16w stanie [?] Woźnego Generała Woiewodztwa Kiiowskiego

17Szlachetnego Theodora Trzecieskiego [?], między Instyga-

18torem Sądowym, y tego Delatorem Urodzonym JMcią

19Panem Florianem Pruszyńskim [?] Aktorem, a Urodzo-

20nym JMPanem Michałem Skiporem [?] Pozwanym, z przy-

21czyny Invim [?] Termini zachowania [?] odAcioną [?] pozwanego

22na Termin

k. 848 [?]

1na Termin teraźnieyszy w sprawie niżey mianowaney

2wydaney: Tedy postanowiwszy się u Sądu ninie-

3szego Strona Powodowa wyż rzeczona, sama oczę-

4wisto, Pozwanego Iż się za po trzykrotnym wyż mianowa-

5neo Woźnego przywoływaniem do Prawa nie stanowił, y onie-

6stanu swoim, Sądowi niniejszemu y Stronie Powodowey

7żadney wiadomości nie dał, onego za nie stałego y Pra-

8wa pospolitego nieposłusznego z dopuszczeniem Sądowe

9na upad w Dysku Rzeczy wprzod sitey [?] niżey Inscriowa-

10ney mianowicie wyrażoney, y w winie Banitey wrzecz-

11ney z przydaniem Woźnego do publikatey y odesta-

12niem na Execucyą, z wolnymi według tey sprawy

13y wydania sey do zwykley godziny Aresztem wydata

14na Proposite [?] tal się w sobie maiącą: Protestował

15Sądownie Insygator Judicij, eiusq Dellator urodo-

16ny JMPan Floryan Pruszyński Namiestnik Urodo-

17nemu JMPanu Michałowi Skiporowi [?] oto, Iż Jego Mo-

18nie z Kontentujących Aresztami krzywdami Szkodami

19w Absentij Dellatori na ten czas w Lublinie będące

20po czynionemi y na Dwor we Wsi Kalowszczyźnie [?]

21będący nie raz nażeżdżaniem do którego żadney Pos-

22sessey nie ma; Ale teraz postponendo legem et Seu-

23ritatem Judicij Castrensis Kiioviensis, Die Vigesima

24tertia praesentis, Anni Millesimi Sexcentesimi Octua-

25gesimi Octavi, w Gospodzie Ich Mściow Panow Biało-

26[reklamant:] brzeskich

k. 860v [?]

1v Nazara Hlibenka Mieszczanina Tuteyszego Owru-

2ckiego będącey Dellatora, od tychże Panow Bratobrieskich [?]

3Uproszonego za stawszy, zaraz furybunde In Conteni-

4ptu Judicij Procedendo Szlachcica Powodowi Obrażona [?] z

5niego Słowami nieuczciwemi Karczemnemi; Co więcey na

6gębę przysło Łżał beszczał sromocił, na Honorze Sz-

7czypał y diffidował na Zdrowie, y bić porywał się

8prodecernendis tedy pænis Judiciarijs Termino

9tacto Przed Sąd Grodzki Generału Wdztwa Kijowskiego

10na Termin Cadentey Teraznieyszey od dnia Dzie-

11więtnastego Augusti sądzić się zaczętey citat;

12Y In Continenti Stanąwszy oczewiście Woźny Generał

13Woiewodstwa Kijowskiego Szlachetny Theodor Tre-

14ciecki [?] Ex Additione Judicij præsentis Iż Pozew

15In vim Termini tacti do Domu Nazara Hlebczyka [?]

16Mieszczanina Owruckiego Gospody protunc JMPana

17Bratobrieskiego [?] die Vigesima Tertia præsentis

18Anno currenti Millesimo Sexcentesimo Octua-

19gesimo Octavo odniosszy na stole położył, y Rok

20dał: o co przed Sądem Ninieyszym uczynił, y zeznał

21Rellatią. Ktorego wydania Iż Pozwany będąc o godzinie

22zwykłey Aresztowey, do Aresztu tey Sprawy Przez Woźnego

23wyszmianowanego przywoływany nie Aresztował, Aresz-

24tować y usprawiedliwić się niechciał, A przeto Strō-

25na Powodowa nā nim zāko niestatym y Prawa pospoli-

26tego niepostuszniją [?] dalszego w tey Sprawie Postępku

27Prawnego Prosiła, y domawiała się. Przeto Sąd Ninie-

28[reklamant:] szy

k. 861

1Niniéyszy Grodzki Kiiowski Zaniedbaniem Pozwa:

2nego, A zadomowzeniem się y Prawnemi postępkami

3Strony Powodowey, Przychilaiąc się w tym do Prawa

4pospolitego y wzdania teyże Strony Powodowey,

5w dalszym tey sprawy postępku Prawnym wspo:

6sob Zysku winy Prawne względem Violency,

7w Prawie co Nomine opisane, za Vczynek przez

8Pozwanego, w Propositiey wyżey Inserowaney mia:

9nowany y popełniony, na Osobę Onegoż sciągaią:

10ce się, y pochodzące, To iest winę Banitiey wieczney

11wskazuie Przysądza, y Woźnego Sądowego wyż: Rzeczo:

12nego, Szlachetnego Theodora Jereckiego [?] do Obwoła:

13nia y Publikowania, tey to winy Banitiey wieczney

14ney przydaie, y Onę Exnunc publikować nakazuie,

15Ktoryże to Woźny czyniąc dosyć Woli y Roskazaniu

16Sądowemu, A z powinnosci Vrzędu swego Woznowskiego

17Tę Winę Banitiey wieczney, na Pozwanym tu, w

18Owruczu w Izbie Sądowey In praesentia Judicÿ

19y Innych wielu Ludzi zacnych Szlachty Ich Mciow

20Panow Obywatelow Woiewodstwa Kiiowskiego Spraw

21swoich Vsądu pilnuiących, głosem wyniosłym ob:

22wołał y Publikował; Przywodząc to wszystkim

23do wiadomosci, Aby z rzeczonym Pozwanym

24zadnego społku Ani obcowania, niemieli, Rady

25y pomocy onemu niwczym niedodawali,

k. 855v [?]

1w Domach y Maiętnosciach Swych Onego nie

2przechowywali, Ale się znim iako Banitem Wie=

3cznym, y Prawem Przekonanym We wszystkim

4według Srogosci Prawney, pod winami w Prawie

5pospolitym opisanemi, zachowali, O czym

6mianowany Wozny, Iżeś Banicyą Wieczną,

7na Pozwanym Obwołał y Publikował, oczewi-

8scie przed Sądem Ninieyszym Stanąwszy Re-

9latyą swoią O tym Uczynił y zeznał, A po Obwoła-

10niu y Publikowaniu tey winy Banitcyey wiecz-

11ney Sąd ninieyszy tę Sprawę znim Na Mocną

12Skuteczną y nieodwłoczną Execucyą na Do-

13brach wszelakich Pozwanego do Sądu y Urzędu Wsze

14lakiego odsyła, który że to Sąd y Urząd wszelaki

15Dobrom Pozwaneo Należny, odprawę Skuteczną moc-

16ną y nieodwłoczną Execucyą, na Dobrach Pozwa-

17nego wszelakich Rzeczach Ruchomych, y Summach Pie-

18niężnych za Requirowaniem Strony Powodowey

19y okazaniem teo Dekretu ninieyszego Uczynic

20y odprawić ma, y z powinnosci Urzędu Swe=

21go pod winami w Prawie O tym opisanemi

22powinien będzie: Што для паме-

23ти до книгъ Нинѣшнихъ Кгродскихъ Жит-

24томирскихъ Воеводства Киевского єсть записано?

25[podpis nieczytelny, parafa]

Objaśnienia i tłumaczenia

Środkowa część tekstu (cyrylica, szybka kursywa) w większości nieczytelna; odczyty orientacyjne. Instygator – oskarżyciel sądowy; delator – donosiciel/powód; woźny generał – urzędnik doręczający pozwy.

Fragment dekretu kontumacyjnego i protestacji przeniesionej do księgi (oblata); „Insygator Judicij, eiusq[ue] Dellator” – instygator sądu i jego delator (oskarżyciel).

„postponendo legem et securitatem Judicii Castrensis Kioviensis” – lekceważąc prawo i bezpieczeństwo sądu grodzkiego kijowskiego; „Die vigesima tertia praesentis, Anni Millesimi Sexcentesimi Octuagesimi Octavi” – dnia 23 bieżącego miesiąca roku 1688.

„Banitey wrzeczney” – kara banicji; „Execucyą” – wykonanie wyroku.

furybunde – w gniewie, wściekle; in contemptu iudicii procedendo – postępując z obrazą sądu; pro decernendis poenis iudiciariis termino tacto – dla nakazania kar sądowych na termin wyznaczony; in continenti – natychmiast; ex additione iudicii praesentis – z polecenia niniejszego sądu; in vim termini tacti – w moc wyznaczonego terminu; protunc – wówczas; die vigesima tertia praesentis anno currenti millesimo sexcentesimo octuagesimo octavo – dnia 23 bieżącego miesiąca roku bieżącego 1688 (akt dawny, oblatowany, zapewne dekret sądu grodzkiego owruckiego). Wdztwa – Województwa.

Nomine – z nazwy; in praesentia Judicii – w obecności sądu; ex nunc – od teraz. Fragment wyroku zaocznego sądu grodzkiego kijowskiego (Owrucz) skazującego pozwanego na banicję wieczną i nakazującego jej publikację przez woźnego.

Nazwisko woźnego niepewne (Jerecki/Fręcki [?]).

Pozwaneo = Pozwanego; teo = tego. Końcowa formuła cyrylicą (ruska): „Co dla pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich żytomierskich województwa kijowskiego jest zapisano”; odczyt części wyrazów niepewny.

Fragment dekretu sądowego: ogłoszenie banicji wiecznej przez woźnego (obwołanie i publikacja) oraz odesłanie sprawy do egzekucji na dobrach pozwanego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Akt sądu grodzkiego kijowskiego w Owruczu [?]; cyrylicki nagłówek z datą i składem sądu w większości nieczytelny. Instygator sądowy i jego delator Florian Pruszyński, namiestnik, uzyskał zaoczny dekret przeciwko Michałowi Skiporowi [?]. W przytoczonej protestacji Pruszyński skarżył się, że Skipor, pod jego nieobecność (pobyt w Lublinie), wielokrotnie najeżdżał dwór we wsi Kalowszczyzna [?], do którego nie ma prawa, a 23 [sierpnia] 1688 r. w gospodzie Białobrzeskich [?] u mieszczanina owruckiego Nazara Hlibenki [?] (Hlebczyka [?]) z obrazą sądu znieważył go słowami, groził mu na zdrowiu i porywał się do bicia; woźny Teodor Trzeciecki [?] zeznał doręczenie pozwu tego samego dnia. Ponieważ pozwany nie stanął, sąd skazał go na banicję wieczną, którą woźny obwołał w izbie sądowej w Owruczu, i odesłał sprawę do egzekucji na jego dobrach. Treść aktu nie odpowiada tytułowi (zapis wieczysty Augustyna [?] Proskurowskiego [?] dla Skipora); część cyrylicka w dużej mierze nieodczytana.

Nr w rękopisie: 56 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 862

1Публикацыя Баницыи Речной

2ѿ Его Мл. Пана Бѣлошыцкого.

3на Ихъ Мл. П.П. Бѣлошыцкихъ.

4Року Тисеча Шестьсо[т] […] […]

5Мцѧ Декабрѧ […] шостого дня.

6На рокахъ Судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ ѿ дня де-

7[…] Мцѧ и року тепер идучихъ […] на

8[…] Его Кр. Мл. […]

9[…] и Судовне ѿправовати стачаючихъ […] […]

10на […] […] Подкоморымъ [?] […]

11[…] […] […]

12[…] […] Судьею и […] на […]

13[…] Писаромъ, и […] Кгродскимъ […]

14[…] Судовыми Кгродскими […] Воеводства

15Киевского. Gdy przypadła Sprawa z Regestru Sądowego, za przy-

16wołaniem Woźnego Enita [?] Woiewodztwa Kiiowskiego Szlache-

17tnego Theodora Trzcieckiego [?], między Instygatorem Sądowym

18Jego delatorem Urodzonym JmP. Panem Hrehorym Białoszyckim

19Actorem; A Urodzonemi JchMć Pany Ostaphim, Janem, Piotrem,

20y Janem Bratem Rodzonym Piotrowym Białoszyckiemi Po-

21zwanemi, za Pozwem Grodzkim Kiiowskim od Powoda pozo-

22zwanych, na Termin Sądzenia się Roczkow teraznieyszych

23w Sprawie niżey mianowaney wydanym; Tedy postano-

24wiwszy się u Sądu nineyszego wyż rzeczony Powod sam

25oczewisto, Pozwanych, iż się za potrzykrotnym Woźnego

26wyż mianowanego Przywoływaniem do Prawa nie sta-

27nowili, y o niestaniu swoim Sądowi nineyszemu, y Stro-

28nie Powodowey, żadney wiadomości nie dali; onychże iako

29niestałych, y Prawa Pospolitego nieposłusznych z Uspra-

30wiedliwienia Sądowego, na upad w Zysku Rzeczy w Pozwie

31niżey inserowanym, mianowicie wyrażoney, w Winie

32[reklamant:] Baniey

k. 862v [?]

1Banitiey wieczney z Przydaniem Woźnego do Publicatiey

2y odesłaniem na Executią: z wolnym iednak tey Sprawy

3y wdania sey, do zwykłey Godziny Areßtem uzdal, na

4Pozew temi pisany Słowy: Marcin na Kątach Kątski

5Woiewoda Generał Kijowski Podolski y Artylleryey Koron-

6ney Kamieniecki, Latyczowski, Wyszogrodzki etc. Starosta

7Vrodzonym Ichmśc. Panom Ostaphiemu, Ianowi, Piotrowi, y

8Ianowi Bratu Rodzonemu WmśćPanie Piotrze Białoszyckim,

9z osob y Dobr Wmśc leżących, ruchomych, y Sum pieniężnych,

10zwierzchnością JKrolMci, a władzą Vrzędu mego przykaz-

11uię, abyście Wmśc. przede mną samym, albo Sądem moim Gro-

12dzkim Kijowskim na Roczkach Grodzkich Kijowskich, kto-

13rew Roku teraźnieyszym, Tysiąc Sześcset Osmdziesiąt Os-

14mym, Miesiąca Augusta Dziewiętnastego dnia w Zamku

15JKrolMci Owruckim in Loco solito Iudiciorum do sądze-

16nia przypadną, y sądzone będą, sami osobliwie y zawicie

17stanęli, na Instantią Instigatora Sądowego, y iego delatora Vro-

18dzonego JMciPana Hrehorego Białoszyckiego Actora:

19Ktory Wmśc. przydaiąc się do Prawa Pospolitego pozywa,

20do pokazania Prawa, Podniesienia Summ, ieśli by iakie

21słuszne z Producowanych Praw pokazac miały, a w nie-

22pokazaniu do Vstąpienia z Pol y Sianożęci roznemi Czasy

23we wsi Białoszycach, w Woiewodztwie Kijowskim, a Po-

24wiecie Owruckim leżącey, w Roku przeszłym Tysiąc

25Sześcset Osmdziesiąt Siodmym, nie Kontentuiąc się an-

26tecedentibus Iniurijs (okolo czego seorsiva w Trybunale ma-

27net Actio) roznemi Czasy niesłusznie y nieprawnie pod

28swoią Possessią zabranych y do przywrocenia Proventow

29z tych Dobr na Każdy Rok po złotych Stu przychodzących

30[reklamant:] nagrodzenia

k. 863

1nagrodzenia szkod na Złotych Trzysta oszacowanych Actor

2Imsc na Termin wysz oznaczony pozywa: Na ktorym iako

3na zawitym, abyscie vrmsc staneli [?], Temu wszytkiemu, co

4na Terminie proponowano będzie w sprawie dosyc vczynili.

5Pisan w Owruczym, Roku Tysiąc Szescset Osmdziesiąt

6Osmego, Dnia Dwudziestego Siodmego Iulij: Ktorego

7Vzdania, iż Pozwani będąc o Godzinie zwykłey Aresztow-

8wey, do Aresztu tey sprawy przez Woznego wysz miano-

9wanego przywoływani nie aresztowali, aresztowac, y vspra-

10wiedliwic się nie chcieli; A przerzeczony Powod na nich

11iako nie stałych Prawa Pospolitego nieposłusznych, dalszeo

12w tey sprawie postępku Prawnego prosił, y domawiał się,

13Przeto Sąd Niniey[szy] Grodzki Kijowski, za nie staniem

14pomienionych pozwanych, a za domowieniem się y Pra-

15wnemi postępkami Strony Powodowey, przychylaiąc się

16w tym do Prawa Pospolitego, y Vzdania teyże Strony

17Powodowey, w dalszym tey sprawy postępku Prawnym,

18w sposob tylko nakazuie, aby Pozwani Prawo, o ktore

19Rzecz iest przed Sądem niniey[szym] producowali. A w nie-

20producowaniu, ex nunc z Dobr vstąpili, y Prowenta

21z nich przychodzące przywrocili, szkody z tąd pochodzące,

22nagrodzili. A to natychmiast pod Winą Banitiey wie-

23czney, ktore w nie dosyc vczynieniu, Sąd niniey[szy]

24zaraz wskazuie, y Woznego Sądowego wysz miano-

25wanego Szlachetnego Theodora Trzeciekiego [?], do obwo-

26łania y publicowania tey Winy Banitiey wieczney przy-

27daie, y onę ex nunc publicowac nakazuie; A iż pomie-

28nieni Pozwani sprzeciwiaiąc się temu dekretowi, wniw-

29czym dosyc nieuczynili: Tedy mianowany Wozny na to

30[reklamant:] od Sądu

k. 863v

1od Sądu przydany, czyniąc dosyc woli y Roskazaniu

2Sądowemu, A z powinnosci Vrzędu swego Woznowskiego,

3tę Winę Banitiey wiecżney, tem Miesiąc Października [?] ow:

4nieczym, w Izbie Sądowey in Praesentia wielu Ludzi Zacnych

5Ichmsciow Panow Obywatelow Woiewudztwa Kijowskiego

6spraw swoich u Sądu pilnujących głosem wyniosłym ob:

7wołał y publicował. Przywodząc to wszytkim do wiado:

8mosci, aby z Przerzeczonemi pozwanemi, żadnego Spułku

9ani obcowania nie mieli, Rady y Pomocy onym wniczym

10nie dodawali, w domach y maiętnosciach swoich onych nie

11przechowywali. Ale się zniemi iako Banitami wiecznemi

12y Prawem Przekonanemi wewszytkim według srogosci

13prawney pod winami w Prawie Pospolitym otym opisane:

14mi zachowali. O czym mianowany Wozny iż tę Winę

15Banitiey wiecżney na pozwanych obwołał, y publicował,

16oczewisçie przed Sądem Ząpkowskim [?] Relatię swoię otym

17uczynił, y zeznał. A po obwołaniu y publicowaniu, tey

18Winy Banitiey wieczney Sąd ninieyszy znimi tę sprawę

19na Moc[?] skuteczną y nie odwłoczną według Prawa Exe:

20cutię, do Sądu y Vrzędu wszelakiego Dobrom pozwanych

21należnego odsyła. Ktory zato Sąd y Vrząd wszelaki

22Dobrom Pozwanych należny, Executię moczną skuteczną

23y nie odwłoczną na dobrach Pozwanych wszelakich leżących

24ruchomych y Summach Pieniężnych, za Requirowaniem stro:

25ny Powodowey, y Okazaniem tego Dekretu ninieyszego

26uczynic odprawic ma, y z powinnosci Vrzędu swego po:

27winien będzie pod winami w Prawie pospolitym otym opi:

28sanemi. Што ест дата памятка до книгъ нинѣш:

29нихъ кгродскихъ Киевскихъ есть записано.

Objaśnienia i tłumaczenia

Nagłówek i początek aktu pisane cyrylicą (zapis polsko-ruski); część wyrazów nieczytelna, nie rozwiązano daty rocznej; numeracja karty 862, przekreślone 850.

Banicya rzeczna – banicja (wyświecenie) w sprawie cywilnej za niestawiennictwo; Instygator – oskarżyciel sądowy; Actor – powód; Enita – woźny „generalny” województwa.

Fragment pozwu grodzkiego wpisanego w akt (prawdopodobnie oblata dekretu banicji). Marcin Kątski (Kącki) – wojewoda kijowski, generał artylerii koronnej, starosta kamieniecki, latyczowski, wyszogrodzki. Instygator sądowy (Instigator) – oskarżyciel publiczny; delator – donosiciel/strona inicjująca. „in Loco solito Iudiciorum” – w zwykłym miejscu sądów; „antecedentibus Iniurijs” – wcześniejszymi krzywdami; „seorsiva … manet Actio” – osobna sprawa pozostaje w Trybunale. Roczki grodzkie owruckie 19 VIII 1688.

Actor – powód; ex nunc – od teraz, natychmiast; „Banitia wieczna” – banicja wieczysta. Data pozwu: 27 VII 1688, Owrucz. Pierwotna foliacja przekreślona (857 [?]), obecna 863.

Zakończenie relacji woźnego o obwołaniu banicji wiecznej i dekretu sądowego nakazującego egzekucję na dobrach pozwanych. „in Praesentia” – w obecności. Dwie ostatnie linie pisane cyrylicą (formuła ruska): „Co jest dana pamiątka do ksiąg niniejszych grodzkich kijowskich jest zapisano”. Nazwa miesiąca w l. 3 i nazwa sądu w l. 16 niepewne.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Na rokach sądowych grodzkich kijowskich, 6 grudnia (rok w cyrylicznym nagłówku nieczytelny), przed urzędnikami sądowymi grodzkimi województwa kijowskiego, instygator sądowy i delator Hrehory Białoszycki uzyskał zaoczny dekret przeciwko Ostafiemu, Janowi, Piotrowi i Janowi, bratu Piotra, Białoszyckim. W przytoczonym pozwie Marcina Kątskiego, wojewody kijowskiego, pisanym w Owruczu 27 lipca 1688 r. na roczki owruckie 19 sierpnia 1688 r., powód wzywał pozwanych do okazania praw, a w razie ich nieokazania do ustąpienia z pól i sianożęci we wsi Białoszyce w powiecie owruckim, zajętych w 1687 r., do zwrotu dochodów po 100 zł rocznie i wynagrodzenia szkód szacowanych na 300 zł. Sąd nakazał pozwanym okazać prawa, a w razie nieokazania natychmiast ustąpić z dóbr i zwrócić dochody pod karą banicji wiecznej; wobec niezastosowania się woźny Teodor Trzeciecki [?] obwołał banicję w izbie sądowej, a sprawę odesłano do egzekucji na dobrach pozwanych. Cyrylicka część początkowa w znacznej mierze nieodczytana.

Nr w rękopisie: 57 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 864

1[Tytuł, nagłówek daty i pierwsza część aktu zapisane cyrylicą (ruską skoropisem); transkrypcja niepewna, podana w przybliżeniu:]

2Декретъ … межи

3ихъ м[и]л[о]стями Панами Синкевичами, а Ег[о] м[и]л[о]стю Паномъ

4Елцомъ Хоружицомъ Киевскимъ.

5Року тисеча шестсотъ осмдесятъ осмого

6м[е]с[е]ца Августа […] дня.

7На рочкахъ судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ […] м[е]с[е]ца

8[…]

9[…]

10[…] Подстаростимъ […]

11[…] Подвоеводимъ […]

12[…]

13[…]

14[…] Кгродскихъ […]

15Generała [?] […] Sprawa z Regestru

16Sądowego, zapisowaniem Woźnego Generała Woiewodztwa

17Kiiowskiego Szlachetnego Theodora Frzczewskiego [?] między Ur.

18Stygałowem [?] Sądowym y Jego Dellatorami [?] Urodzonemi Sin-

19kiewiczami Paną Pawłem y Bohdanem Sinkiewiczami Aktorami

20y Pozwanemi JmPanem Michałem Jelcem Chorążycem Kio-

21skim [?] y JmPanem Walentym Jasińskim [?] przypowiadaiącym się

22Aktorami y Pozwanemi, za Dekretem Sądu Głownego Trybu-

23nału Koronnego Lubelskiego na Woiewodztwo Kiiowskie

24między niemi ferowanym w Roku przeszłym Tysiąc szesć-

25set Osmdziesiąt Siodmym Msca Octobra Siedmnastego dnia

26y wspomnione niżey mianowaney Statym [?] z Roku tym że Dekre-

27tem na Rocski teraznieysze Grodzkie Kiiowskie zachowa-

28tego: Ktory za przywołaniem od stron obodwoch urzędz[?]

29był czytany, y takiey w sobie pisany ma wypis z Xiąg

30Głownych Trybunalskich Spraw Woiewodstwa Kiiowskiego

31Roku Tysiąc szesćset Osmdziesiąt Siodmego Msca Octo-

32bra Siedmnastego dnia. Przed Sąd Nineyszy Głowny Try-

33[reklamant:] bunalski

k. 864v [?]

1Koronny Lubelski Gdy Roku dnia y Mca wyż na Accu

2mułowanych przypadła była sprawa z Regestru Sądowego

3Spraw Woiewodztwa Kiiowskieo za przywołaniem Woznego Gene

4rała Szlachetnego Adama Krzeszowskiego, Mieyż Swiyga [?]

5torem Sądowym y iego Dekretorami Vrodzonemi Jchmściami

6Pany Pawłem y Bohdanem Sinkiewskimi [?] Aktorami y Poz

7wanemi, Także Vrodzonym JmPanem Michałem Jelcem

8Chorążycem Kiiowskim Aktorem y Pozwanym, Tudzież Jmścią

9Panem Wałęzym [?] Jasińskim [?] przypowiadaiącymi się, A to za

10Relatiami Wymienionych Pozwow od Stron Obodwoch y w Gro

11dzie Owruckim zapisanemi, y z Terminu w nich na teraz

12niższe Woiewodztwo zachowałeo przypadłey, A iż przod od

13Jch Mciow Panow Sinkiewskich [?] do JmPana Jelca Choras

14życa Kiiowskieo Pozew pisany Takiż w sobie ma, Jan Trze

15ci z Bożey Łaski Krol Polski Wielkie Xże Litewskie

16Ruskie Pruskie Mazowieckie Zmudzkie Inflantskie

17Siwierskie Szwedzki Kiiowski Wołynski Bracławski Po

18dolski y Czernihowski, Vrodzonemu Michałowi Jelcowi

19Chorążycowi Kiiowskiemu, z Osoby y ze wszystkich dobr

20Wierności twoiey Leżących Ruchomych y Summ Pieniężnych,

21Przykazuiemy Abyś Wierność twoia przed Sądem naszym

22Głownym Trybunalskim Koronnym Lubelskim oddawszy po

23łożeniu tego Pozwu za Niedziel Cztyry Albo w ten czas

24gdy ta Sprawa z Regestru Spraw Specialnych Lub Con

25serwatnych Woiewodztw Kiiowskieo Wołynskieo Bracławs.

26y Czernihowskieo Albo zakteo inszeo sprawie tey należytteo

27przypadnie, y przez Woznego zawołana będzie stawił, Pod

28danych Wierności Twoiey ze wsi Nowakow [?] na Jmie Sawkę [?]

29Jwana,

k. 853

1Iwana, Fedora Steszenka [?] Fedosenka, y Innych wszyscy

2wsi Nowakach mieszkaiących, y z Innych wsi Wiernych [?]

3Twoiey Imiona Ich y przezwiska Lepiey wiadomych y znaio-

4mych, to iest ze wsi Lubowicz, z Baranowki, z Kroszkow [?]

5z Zemli [?], z Horodyszcza, Maiętnosci Twoich Dziedzicznych

6na Instancyą Instygatora Sądowego y iego Dellatorow Uro-

7dzonych Pawła y Bohdana Synkarewskich Braci miedzy sobą

8Stryiecznych Aktorow, Ktorzy Wiernosc Twoię pozywaią do stawie-

9nia Poddanych pomienionych Nowakowskich, iako Principa-

10tow A z drugich Maiętnosci Wiernosci Twoiey iako Pomocnikow

11Ktorzy Poddani, nabrawszy się swey Woli Kozackiey y Deynec-

12kiey y nayętnieyszey się Krwie niewinney Szlacheckiey Roku

13Zadnowskiego [?] zasyczawszy [?] o buntach Zadniejskich [?], A wie-

14dząc o tym że iuż Szlachta Uboga poczęli zbierać się

15do Condiciy swoich. Gdzie Bracia Aktorow teraznieyszych

16z Woyska Litewskiego do wsi Synkarow do domow Rodzi-

17cow swoich przyiechali. Tedy Poddani Wiernosci Twoiey No-

18wakowscy z Innemi zmowiwszy się, y naradziwszy się, zgro-

19madziwszy do siebie Ludzi niemało swowolnych, y napadszy

20na wies Synkare Rodzicow Aktorow, y Braci Rodzonych, y

21Stryiecznych Razem siedmiu złapawszy, Rozne męki y Tyran-

22skie Mordorstwa Onym zadawali. Pytaiąc się o pieniądzach

23Domowych y o pieniądzach, gdzie by mieli schowanemi Pri-

24mario Pana Bohdana Synkarewskiego, A Rodzica Pawła

25Synkarewskiego, Iednego z Aktorow mordowawszy, wsze na

26ostatek szyię do Kłody przyłozywszy siekierą Ucięli, A dru-

27gich to iest Iana y Piotra Bracią Rodzoną, A Jacka Brata

28Stryiecznie Rodzonego z Synami, iego na Imie Alexandrem

29Ianem, y Semenem Synowcami Stryiecznemi Pana

k. 865v [?]

1Bohdana Synharewskiego Iednego z Aktorow, Także zamorz-

2dowawszy, do Kłody Głowy podcinali: A dostatki wszelakie

3Jeżeli [?] Koni dwanaście, z Strzelbą Kulbakami, Pieniędzy w go-

4towiźnie Złotych Polskich Pięć set Summe Srebra Łamanego

5Grzywien Trzydzieści wzięli: A Ciała pomienionych pozabia-

6nych, wedle Drogi za wsią Synharami porzucili; A tym

7wszystkim do Futorow swoich powracaiąc w Las Domy Akto-

8row funditus popalili; y tym się niekontentuiąc: Ciż Podda-

9ni Wierny Twoiey Nowakowscy w Rokach przeszłych Tysiąc

10Sześć set Siedmdziesiątym, y w Roku Tysiąc Sześćset Siedm-

11dziesiątym pierwszym, y Innych dni y Mscy podniebytność Akto-

12row; Ktorzy to wyż pomienieni Actores, od Rebellizey Kozac-

13kiey y od Nieprzyiaciela Krzyża Swiętego na Wołyń Uchodzić mu-

14sieli, a na Wołyniu pod Dachem Cudzym Lat Osmnaście Zostawa-

15li, A Poddani Wierny Twoiey Nowakowscy wszelakich Pożyt-

16kow z Dobr Aktorow, mianowicie Pszczoły w Barciach

17y w Pasiekach na głowę powybierali, przez pomienione Lata,

18Ktorych naymniey rachuiąc na Siedm set Barci ze Pszczo-

19łami powybieranych, Także Zboża rznego w Stogach Stoio-

20nego iako y na pniu stoiącego, tak Aktorow teraznieyszych

21iako y Innych Panow Synharewskich rachuiąc na mniey

22na Tysiąc Kop, wyprawiwszy sobie List u Starszyny [?] Kozackiego

23Korosteszowskiego pozięli, y na pożytek swoy obrocili, A Akto-

24row do szkod niemałych naymniey na Dwa Tysiąca Złotych

25Polskich nie Includuiąc w to Zabicia Rodzicow y Braci

26swoich przywiedli, y przyprawili: Ktorych Abyś Wierny

27Twoia przed Sądem Naszym stawił A w niestawieniu, sam

28Wierny Twoia za nich odpowiedaiąc skutecznie się usprawie-

29dliwił: Pisan w Lublinie Roku Tysiąc Sześć set Osmdziesiąt

30[reklamant:] Trzeciego

k. 854

1Msca Iulii Pierwszego dnia; Relacia zaś Przypozwu od JmP.

2Pana Jelca [?] po JchMciow Panow Synhaiewskich [?] zapisana tak

3się w sobie ma; Wypis z Xiąg Grodzkich Zamku Owruckiego

4Roku Tysiąc szesćset Osmdziesiąt Trzeciego, Msca Iulij

5Dwudziestego Trzeciego dnia; Na Vrzędzie Grodz. w Zamku JKgo

6Krolewskiey Mści Owruckim przedemną Theodorem Zerkowskim [?] Na:

7miestnikiem Grodz. Podstarostwa Owruckieo, y Xięgami ninieys:

8szymi Grodzk. Owruckimi; Stanąwszy oczewiscie Woźny Gene:

9ral Woiewodztw Kiiowsk. Wołyn. Bracławs. y Czernihowskiego

10Szlachetny Stephan Zaraczewski [?], ku zapisaniu do Xiąg niniey:

11szych Grodzkich Owruckich zeznał temi słowy: Iż on Ro:

12ku teraznieyszego, Tysiąc szesćset Osmdziesiąt Trzeciego,

13Msca Iunij Dziesiątego dnia: Pozew Słowny Trybunalski

14Authentyczny, na mem branie [?] pisany odnioł do wsi Ka:

15lenskich, Vrodzonego Pana Hryszka [?] y Syna iego Iana

16Kalenskich, y tam zastawszy w ich Dworze, w Izbie za

17stołem siedzących, Vrodzonych Panow Wasila, Pawła, Sawośka [?],

18y Iana Lisowca [?], Tymosza Kalęskich; Fenusa [?] Kuzka [?], y Inszych

19Vczęstnikow y Possessorow Dobr Kalenskich; przed ktore

20oczewiscie na stole ten Pozew powiedział, y Prawnie

21publikował, Pisany ten Pozew po wyz mianowanych osob

22Panow Kalenskich: w żałobie Instygatora Sądowego; y Vro

23dzonego JKgo Mci Pana Michała Jelca Chorążyca Kiiowskiego,

24w sprawię o poczynienie roznych szkod Roznymi czasy, w wy

25pasieniu roznych zboz, o pozabieranie Pszczoł, Słepat [?], o zab

26branie Miodu, o wytowienie [?] roznego zwierza, w Dobrach

27y Lasach, mianowanego JmPana Chorążyca Kiiowskiego

28w Siele Kormie [?]; o zabranie Drzew Bartnych, a z osob

29osobliwie, o szkody Pięćset Złotych dobrey monety, y

30o winy Prawne z tąd pochodzące; Tegoż Roku Msca y Dnia,

k. 866v

1Także Pozew Główny Trybunalski na Membranie pisany

2odniosł do wsi Synhaiow, do Dworu Vrodzonego Pana

3Pawła Synhaiewskiego, y tam we Dworze w Izbie vspołtrzy-

4mawszy [?] Zastołem siedzącego, tegoż Pana Pawła Synhaiewskiego

5z Vrodzonym Panem Bohdanem Synhaiewskim, przed ktoremi

6ten Pozew na Stole połozywszy, o tym Pozwie opowiedział y

7Prawnie publikował, Pisany ten Pozew po wyz mianowanych

8Panow Synhaiewskich, w Zabbie [?], Instygatora Sądowego, y tegoż

9JmPana Michała Jelca Stolnyczyca [?] Kiows.; w Sprawie, o podnienie [?]

10Także Szkod, y wypaszenie Zboz, w popsowaniu Drzewa Bartnego,

11y Przow [?] powysłowieniu [?] w Lasach wszelakiego Zwierza, w Dobrach

12Chotynowskich, Niemirowskich, y Kowalkowskich, o zamordowanie

13na smierc Poddanego, na Imie Kormeza [?] Kuzela [?] JMo MPana Jelca

14z Sioła, Albo Miasteczka Chotynowski, o Zabranie Bydeł y Innych

15rzeczy Poddanych Chotynowskich, A zatym osobliwie, o Szkody Pięc-

16set Złotych Polskich, y o Winy Prawne, o czym te obadwa Pozwy

17szyrzey wszystką rzecz wsobie obmawiaią, do ktorych, y ta

18Relacya Intoto Refferuie, Z ktoremi to obiema Pozwami

19on Wozny Roki y Termin Stronom obudwom, Tak Powodowey

20iako y Pozwaney, Przed Sądem Głownym Trybunalskim Koronnym

21Lubelskim w Lublinie, wten czas, gdy Sprawy Speciale [?] Woias-

22nego [?] Woiewodztwa Kiowskiego, w Roku teraznieyszym Tysiąc

23Siedmset Osmdziesiątym [?] Pierwszym Sądzone będą, Albo tam gdzie

24te sprawy należec by mogli, z Prawa pospolitego lub Rospra-

25wie Prawney stanowic się złozył y naznaczył. Co prawdziwie

26wyz mianowany Wozny zeznawszy, Prosił Aby ta Rellacya iego

27do xiąg ninieyszych przyięta y zapisana była, Co y otrzymał.

28Z ktorych y ten wypis pod pieczęcią Grodzką Owrucką

29Jest.

Objaśnienia i tłumaczenia

Górna część aktu (tytuł, data, początek formuły) zapisana cyrylicą skoropisem; odczyt bardzo niepewny i tylko przybliżony. Na marginesie stara foliacja 852, nowa 864; dopisek ołówkiem „1688”.

Sąd Główny Trybunału Koronnego Lubelskiego – trybunał koronny w Lublinie; dekret wydany 17 X 1687, przywołany na roczki grodzkie kijowskie.

Fragment dekretu Trybunału Głównego Koronnego Lubelskiego z przytoczonym pozwem króla Jana III Sobieskiego; Generał – woźny generalny; Accumulowanych – (spraw) połączonych; data i tytuł aktu na poprzedniej stronie.

Fragment pozwu (prawdopodobnie przed Sąd Ziemski) przeciw dziedzicowi wsi Nowaki i in. o rozbój i mordy dokonane przez jego poddanych na szlachcie Synkarewskich we wsi Synkary; Instygator – oskarżyciel sądowy; Dellatorowie – donosiciele/współoskarżyciele; Principatow – głównych sprawców; „Deyneckiey” – od „deyneka”, hajdamaka/rozbójnik; „Primario” – najpierw.

Fragment pozwu (z Trybunału Lubelskiego, 1683) przeciwko panu za poddanych Nowakowskich; „funditus” – doszczętnie; „Actores/Aktorowie” – powodowie; „Includuiąc” – wliczając; „Rebellizey Kozackiey” – powstanie kozackie; „Nieprzyiaciela Krzyża Swiętego” – Turcy/Tatarzy; lata 1670–1671.

Relacja woźnego z 1683 r. (Owrucz) wpisana w dalszy ciąg aktu; JmP. – Jego Mości Pana; JKgo Mci – Jego Królewskiej Mości; Chorążyc – syn chorążego; drzewa bartne – drzewa z barciami pszczelimi.

Intoto – w całości; Membrana – pergamin. Relacja woźnego o doręczeniu pozwu przed Trybunał Koronny w Lublinie. Odczyt roku „Osmdziesiątym” niepewny (może oznaczać inną datę niż lata księgi). Synhaiów – prawdopodobnie Synhaj, pow. owrucki; Chotynowski – Chotynówka koło Owrucza.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Na roczkach sądowych grodzkich kijowskich w sierpniu 1688 r. (cyrylicki nagłówek odczytany bardzo niepewnie) przedstawiono w sprawie Pawła i Bohdana Sinkiewiczów (w tekście Synkarewskich/Synharewskich/Synhaiewskich), powodów i pozwanych, przeciwko Michałowi Jelcowi, chorążycowi kijowskiemu, i Walentemu [?] Jasińskiemu dekret Trybunału Koronnego Lubelskiego z 17 października 1687 r., odsyłający sprawę na roczki kijowskie. W dekrecie przytoczono pozew króla Jana III, pisany w Lublinie 1 lipca 1683 r., wzywający Jelca do stawienia jego poddanych z Nowaków i innych wsi (Lubowicze, Baranówka, Horodyszcze i in.), oskarżonych o napad na wieś Synkary [?], zamordowanie siedmiu członków rodziny powodów, w tym Bohdana Synkarewskiego, zrabowanie 12 koni, 500 zł i 30 grzywien srebra, spalenie domów, a w latach 1670–1671 i później, podczas osiemnastoletniego pobytu powodów na Wołyniu, wybranie 700 barci i ok. 1000 kop zboża, ze szkodą co najmniej 2000 zł. Przytoczono też relację woźnego Stefana Zaraczewskiego [?] z grodu owruckiego (23 lipca 1683 r.) o doręczeniu 10 czerwca 1683 r. pozwów trybunalskich Kaleńskim oraz Synhaiewskim w sprawach wytoczonych przez Jelca o szkody w jego dobrach i zabójstwo jego poddanego, z żądaniem po 500 zł. Tekst kończy się na wypisie relacji – brak rozstrzygnięcia roczków; część cyrylicka w dużej mierze nieodczytana.

Nr w rękopisie: 58 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 867v

1[Tekst w cyrylicy (kursywa ruska), transkrypcja niepewna:]

2Декрет [?] […] Инквизиции

3з стороны [?] […] Панов Кова-

4линских [?] […] з Панами

5[…] [?] […]:

6[…] […]

7Року Тисеча Шестсот […] […]

8М[…]а […] […] семого дня.

9На рочках [?] […] Кгродских [?] Киевских [?] […]

10[reklamant:] […]

k. 868

1[pismo cyrylickie, ruskie (staroukraińskie):] Акта Земанского [?] мhста [?], и року теперь идущого

2[…] на кварте менованых [?], при п[…] [?] (вводне [?]

3отправована стала [?] […] передъ нами Дмитромъ [?] на

4Заволоккахъ [?] Заволоцкимъ [?] Подчашимъ […]

5[…] Подвоеводзимъ [?] […] Кон[…]

6З[…] Подчашимъ Новгородскимъ [?] Судьею [?]

7и Томашомъ на […] […] Писаромъ

8и […] Гродскимъ […], […] Су-

9дьями Гродскими Генералу Воеводства Киев-

10ского. Gdy dnia Dwudziestego Trzeciego Roku y Miesiąca (Mca)

11na Akcie mianowanych przypadła była Sprawa z Regestru Sądo-

12wego, za przywołaniem woźnego Ienta [?] Wdztwa Kijowskiego

13Szlachetnego Theodora Trzecieckiego [?], Między Instyga-

14torem Sądowym, y Jego Delatorami Urodzonemi Pany

15Ihnatem y Szymonem Kubylinskiemi Synami zabite-

16go Niebosczyka Mikołaja Kubylinskiego Actorami,

17A Ichmościami Urodzoną Owdotią [?] Curką zeszłego

18zego swiata Stephana Kubylinskiego, a wnuczką

19zeszłego zego swiata Kalenika Kubylinskiego

20Iwanem Melenowskim [?] Kubylinskim jako własnym

21Pryncypałem: Owdotią Ianową Heiewską [?] y Tatianną

22Curkami zeszłych Meleszka y Iacka Heiewskich [?]

23Tomaszem Synem Romana Uhłowskiego [?] y inemi

24Pomocnikami Pozwanemi, za Dekretem Sądu Gło-

25wnego Trybunatu Koronnego Lubelskiego na Woie-

26wództwo Kijowskie w Roku przeszłym Tysiąc Sie-

27sethe [?] Osmdziesiąt Siodmym Miesiąca Octobra

28Dwudziestego Trzeciego dnia, między Stronami

29ferowanym, y w Sprawie niżey mianowaney stałym

30z Roku tymże Dekretem na Roki teraznieysze

31Grodzkie Kijowskie zachowanego. Tedy postanowiwszy się

k. 868v

1sama oczewisto Strona Powodowa, u Sądu ninieyszego, Pozwa:

2nych, iż się za go trzykrotnym Woźnego, wysz mianowanego

3Przywoływaniem, do Prawa nie stanowili, y o nie staniu swo:

4im Sądowi ninieyszemu y Stronie Powodowey, żadney wia:

5domosci nie dali, onych iako nie stałych, y prawa pospolitego

6sprzeciwnych, y nie posłuszných, z dopuszczenia Sądowego,

7In Termino Conservato Ratione Contraventionis Decreto Tribunali:

8tio, in pœna Banitionis perpetuæ decerneret. Additione Ministe:

9rialis ad publicandam et Remissione pro Executione: Nihilominus

10in Lucro deducendæ Inquisitionis per Partem Actoream et Ab:

11judicatione Beneficij per Partem Citatam in post deducendam,

12Super Vero Actoratum Partis Citatæ, in Cassatione Citationis, et

13Causæ perputtia, una cum Abiudicatione cuiusuis prætensionis,

14et Impositione perpetui Silentij, wzdała była: A gdy o Godzinie

15zwykłey Sprawy do Aresztu przywoływane, między ktoremi, y

16ta Sprawa, gdy do Aresztu była przywołana, przez tegoż wyż

17mianowanego Woźnego, Tedy od Pozwanych, tenże Woźny Gene:

18ral Woiewodztwa Kijowskiego Szlachetny Theodor Trzciecki [?],

19y Urodzony JmćPan Krzysztoph Kubyliński [?], Sprawę tę y Zorda:

20nię [?] dey aresztował był. Tandem ex Aresto gdy taż Sprawa,

21dnia Dwudziestego Szostego, Roku, y Miesiąca wysz miano:

22wanych taż Sprawa do sądzenia przypadła, y przez Woźnego

23przywołana była, tedy Sąd onę do dnia dzisieyszego wysz

24na Akcie mianowanego reijciował: gdy zas dnia dzisiey:

25szego wysz na Akcie mianowanego, taż Sprawa do sądze:

26nia przypadła, y przez Woźnego przywołana była, tedy iż

27się pozwani jako y pierwey Prawu pospolitemu sprzeciwia:

28iąc do rozsądzenia nie stanowili, y o nie staniu swoim Są:

29dowi niniey szemu, y Stronie Powodowey, żadney wiadomo:

30sci nie dali; tedy Strona Powodowa postępuiąc sobie wtym

31[reklamant:] według

k. 869

1według Prawa pospolitego. Iterum post Arestum et ex Reiectio:

2ne ut supra wdała na Dekret tak się w sobie maiący:

3Wypis z Xiąg Głownych Trybunalskich Spraw Specialnych

4Woiewództwa Kijowskiego, Roku Tysiąc Szescset Osmdziesiąt

5Trzeciego, Miesiąca Octobra Dwudziestego Trzeciego dnia. Przed

6Sąd niniejszy Głowny Trybunalski Koronny Lubelski przypadła

7Sprawa z Regestru Sądowego Spraw Specialnych Woiewództwa

8Kijowskiego za Przywołaniem Woznego Generała Szlachetnego

9Andrzeja Kurowicza [?], między Instygatorem Sądowym, y iego

10Delatorami Vrodzonemi Panem Ihnatem, y Szymonem Kuby:

11linskimi Synami Zabitego niebosczyka Mikołaia Kubylinskie:

12go Actorami; a Ichmosciami Vrodzoną Owdotią Corką zeszłego

13z tego Swiata Stephana Kubylinskiego a Wnuczką zeszłego

14z tego Swiata Kalenika Kubylinskiego, Iwanem Melenow:

15skim Kubylinskim jako własnym Principałem, Owdotią

16Ianową Heiewską, y Tatianną Corkami zeszłych Meleszka

17y Iacka Heiewskich, Thomaszem Synem Romana Vhłowskie[?]

18y innemi Pomocnikami Pozwanemi za Pozwem Głow:

19nym Trybunalskim Koronnym Lubelskim od Powodow po

20Pozwanych, na Termin Sądzenia się Spraw Woiewództwa

21Kijowskiego, w Sprawie niżey mianowaney wydanym, ktory

22za Podniesieniem od Strony Powodowey, u Sądu był czytany,

23y tak się w sobie ma: Jan Trzeci z Bożey Łaski, Krol Polski

24Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmudzki,

25Inflanski, Smolenski, Siwierski, Kijowski Wołynski, Bra:

26cławski, y Czernihowski. Vrodzonym Owdotiey Corce ze:

27szłego z tego Swiata Stephana Kubylinskiego, a Wnuczce

28zeszłego z tego Swiata Kalenika Kubylinskiego Zabitey [?]

29niżey mianowanego, Iwanowi Melentewiczowi Kubylin:

30skiemu, jako własnemu Principałowi, Owdotiey Ianowey

31[reklamant:] Heiew[skiey]

k. 869v

1Heiewskiey, y Tatiannie Corkom zeszłych Meleszka, y Ia-

2cka Heiewskich, Thomaszowi Synowi Romana Vhłowskiego

3y inszym Pomocnikom z Assistentią wiernosciom waszym

4z Prawa należytą: Ktorych Wiernosc wasza po Imionach, y

5Przezwiskach znaciè, ze wszytkich generaliter Dobr wiernosci

6waszych leżących ruchomych, y Summ pieniężnych przykaz-

7uiemy, abyscie wiernosc wassa przed Sądem naszym Głow[nym]

8Trybunalskim Koronnym Lubelskim, w Lublinie, tam gdzie

9Sprawa przyidzie y należei będzie od Actu y Położenia

10tego Pozwu za Niedziel Cztery, albo wten czas, gdy ta Spra-

11wa z Regestru sobie należytego porządkiem swoim przypa-

12dnie, y przywołana będzie, sami oblicznie stanęli, na Instantią

13Instygatora Sądowego, y Iego delatorow Vrodzonych Panow Ihnata

14y Szymona Kubylinskich Synow przez wiernosc waszą zabitego

15Niebosczyka Mikołaia Kubylinskiego, iako prętko do Lat zupeł-

16nych przysc mogli, y innych w Protestatiey mianowanych in quan-

17tum by ktory do tey Sprawy należec miał Actorow, ktory wier-

18nosc wassę przychylaiące się do Prawa Pospolitego, y Protestatiey

19eo Nomine zaniesioney pozywaią oto. Iż Niebosczyk Pan

20Mikołay Kubylinski Rodzic Actorow służący ko daynie [?] Jego-

21mosci Pana Potockiemu Sewerynowi za Agenta, y będąc po-

22słanym od tegoż Jgomści Pana Potockiego do Lublina na Try-

23bunał z Sprawami roznemi, z roznemi osobami toczącemi

24się, y iuż z domu swego z Sioła Niewmirzyckich [?], zaiachał

25do Sioła Kubylina do Częsci swoiey Dziedziczney do Podda-

26nego swego Iacka Kowalenka z Heiewicz, ktorego miał

27sobie w Zasługach od Jgomści Pana Potockiego, ktory Poddany

28w tey wsi Kubylinie, oraz Niebosczykowi, iako Panu swemu,

29chcąc mu roskazac, y przykazac swoie Gospodarstwo,

30stanął na Nocleg w Stodole bespiecznie będąc Pokoiem

31Prawa Pospolitego obwarowany, tedy porwani za pomi[enionemi] wszy-

32[reklamant:] scy Ważney [?]

k. 878 [?]

1Boiazni Bożey, bliźniego swego, także Prawa Pospolitego

2y Winy w niem, na takowych Mężobóycow opisanych, y one

3lekce sobie poważywszy Roku przeszłego Tysiąc Szesc:

4set pięćdziesiąt Trzeciego Miesiąca Junij Czwartego dnia

5ze Srody na Czwartek moćno gwałtem z orężem rożnym

6to iest Rusznicami Szablami Bardyszami Siekirami,

7w Nocy własnie o pierwszy, gdy Ludzie snem obciążeni

8bywaią, do tey Stodoły, przyszedszy, y oną Stodołę słomą

9obłoszy, wprzod ogniem zapalili, a potym okrzyk uczy:

10niwszy po nieprzyiacielsku Krzyża Swiętego, z ktorego

11Ognia Niebosczyk, y z tey Stodoły wypadszy, chcąc uyść

12przed Wiernością Waszą, tamże Wiernosć Wasza Nie:

13bosczyka nagnawszy na Roli Rysiowszczyznie [?] y na:

14padszy na niego, czym kto mogł bilisćie, siekliście, rany

15barzo szkodliwe Tyrańskie porozdawaliscie, mianowi:

16mu wicie ranę w Łeb Siekirą ciętą zadaliście, drugą ranę

17w Głowę Siekirą barzo szkodliwą zadaliscie, na Szyi

18Ran Trzy Siekirą ciętych, że tylko Szyia na skurze wi:

19siała, na Prawym Boku Ran Trzy Siekirą ciętych, aż

20Płuce widno Lewy Bok Rohatyną na wylot przebiliście,

21Rękę Prawą wedle Palców przez wszystkę dłoń Siekirą

22mało nie przez Palce odcięliscie; tak niebosczyk z tych

23Ran musiał Panu Bogu Ducha oddać. A ten Poddany

24Jacko Kowalenko w tey Stodole z Końmi z Rynsztunkiem

25z Sprawami JegoMości Pana Potockiego, iako y Swo:

26imi, y Przyiacielskiemi Niebosczykowi powierzonemi,

27z Pieniądzmi gotowemi, z Sukniami, y z Bydłem,

28zgorzał, to iest mianowicie Koni dwoie, Jeden Gniady

29Drugi Ciesawy [?] Łysy kupiony każdy po złotych szesci:

30dziesiąt, Siodeł Dwie z Woytokiem [?] y Vzdeczkami,

k. 870v [?]

1to Kosztowało złotych Piętnascie, Bandolet z Ładownicą

2y Kucernica [?] Ptasza [?] z Prochownicą, to Kosztowało złotych

3Dwadziescia, Sukien Par[?] Falendysrowych [?] obłocystych [?],

4z Potrzebami Jedwabnemi, Kosztowało złotych sto, Sza:

5bla w Capię [?] oprawna Kosztowała Złotych Piętnascie,

6Opończa Habiana [?] Kupiona, y, inne Rzeczy w Prote:

7statiey mianowane pogorzeli. Przez co w winy pra:

8wne za Vczynek przez nich, y Antecessorow ich popeł:

9niony Kryminalne wpadli, do Przysłuchania się tedy

10winom, iakie przez Sąd nasz wskazane będą, y do na:

11grodzenia szkod na Cztery Tysiące złotych polskich,

12Actores Wierność Waszą na Termin pozywaią, aby:

13scie stali, y w tym wszytkim, co szerzey in Termino

14producowano będzie, v Sprawiedliwili się. Pisan w Lu:

15blinie Roku Tysiąc Szescset Osmdziesiąt Pierwszego,

16dnia Wtorego Januarij. Na Terminie tedy niniey szym,

17z Pomienionego Pozwu, y zroku w niem, na teraźniey:

18szą Cadentią Sądzenia Spraw Woiewudztwa Kijowskie:

19go zachowałym, słusznie w tey Sprawie przypadłym,

20strony Obiedwie Powodowa Jegomość Pan Kubylinski

21Actor personaliter. A Ichmość Panowie Kubylinscy Po:

22zwani, przez Jegomości Pana Mikołaja Heiewskiego [?]

23Personaliter, przed Sądem niniey szym Głownym Trybu:

24nalskim Koronnym Lubelskim Stanowili się, y w tey

25Sprawie Rosprawę prawną między sobą maiąc con:

26trouertowali, ktorych Controuersyey Jch Sąd niniey:

27szy Głowny Trybunalski Koronny Lubelski Illacyey y

28obron do Sądu swego wniesionych wysłuchawszy

29Combinatis Actoratibus potrzebną widzi w tey Sprawie

30Inquisitią przed Sądem Grodzkim Kijowskim

31w Owruczu

k. 860

1w ównieu [?] powiedział, że sie[?] nayskorszych Sądzących

2się pozwala, Przywiedzioney Inquisitiey albo też Stronom

3Termin Zachowuie na Woiewodztwie Kiiowskim Brac-

4ławskim y Czernihowskim, Co wszystko dla pamięci

5do xięgi ninieyszych Głownych Trybunalskich Koronnych

6Lubelskich iest zapisano, Z ktorych y ten wypis

7pod Pieczęcią Ziemską Woiewodstwa Kiiowskiego

8iest wydany pisany w Lublinie, Correxit Hohol [?]. 6to

9Lubomirski [?] Annuerunt [?] Edicto Annuerunt [?] ito [?],

10Locum sigilli Terrae Chodkiew [?] Michał Hieronim

11Kordysz Podczaszy Bracławski Deputat Wdztwa Kiiow-

12skiego mp Pisarz Authoritate Judicij Trybunalis Mi-

13Kitnowski [?] Stolnik Chełmski Deputat Woiewodz. Mal-

14borskiego mp Konstanti Szlubicz Załęski Podstoli Czer-

15nihowski Deputat Woiewodstwa Tegoż mp Po ktorym ta-

16kowym wydaniu wyszrzeczona Strona Powodowa, na wyrz-

17rzeczonych Pozwanych dalszego w tey Sprawie Postępku

18Prawnego profitu y domawiała się. Przeto Sąd niniejszy

19Grodzki Kiiowski Zaniestaniem pomienionych Pozwanych

20a radomowieniem [?] się, y Prawnemi postępkami Strony Po-

21wodowey, w dalszym tey Sprawy postępku wsposob Zyslu [?]

22Dobrodzieystwo wyprodu [?] Inquisitiey Stronie Powodowey odciąga

23y odsądza, A na Affectatią Strony Powodowey Woznego Sądowego

24wyrzeczonego Szlachetnego Theodora Trzcielskiego [?], do wydania

25Rothy Juramentu wyszmianowanym Aktorom urodzonym Ichm

26Panom Ignatowi, y Szymonowi Kubyszynskim [?] Synom Zabitego nie-

27boszczyka Pana Mikołaia Kubyszynskiego [?] wyszmianowanego

28Super incorporatus Testos przydaie, A ponieważ Ichm Panowie

29Kubyszynscy [?] Aktorowie tę Przysięgę in facie Judicij wykonali [?]

30[reklamant:] Tedy

k. 871v

1Tedy Sąd ninieyszy tey że stronie Powodowey świadkow wprowadzać

2nakazuie, ktorych poiedynkiem do siebie wzywaiąc, świadectwo przez

3nich deponowane wysłuchawszy y one porządnie spisawszy, y pieczęcią

4Grodzką Kiowską zapieczętowawszy tey że stronie Powodowey, i według

5Rotuło [?] wydał, z ktorego od debrania [?] tak strona Powodowa Sąd ninie-

6yszy y Vrząd Pisarski Krzywie [?] Ratione zaś sprzeciwienia się Decre-

7towi Sądu Głownego Trybunału Koronnego Lubelskiego, w sposob

8Występki [?] prawne, w Prawie Pospolitym opisane to iest wine

9wieczney Banicyi w skutku [?] przysądza, y Woźnego Sądowego

10wyż wyrażonego Szlachetnego Theodora Trzecielskiego [?] do obwołania

11y publikowania, tey to winy Banicyi wieczney przydaie y one by [?] onie

12publikowac nakazuie; Ktory zaraz Woźny czyniąc dosyć Woli y rozkaza-

13niu Sądowemu a z powinności Vrzędu swego Woznowskiego, tę winę Banicyi

14wieczney na Pozwanych w Mieście Owruczu w dzień Sądowy in fre-

15quentia Iudicii [?] y innych wielu Ludzi zacnych Szlachty Ichm. Panow Oby-

16watelow Wdztwa Kiowskiego Spraw swoich v Sądu pilnujących głosem

17wynioslym obwołał, y publikował. Przywodząc to wszystkim do wiado-

18mości, aby z przerzeczonemi Pozwanemi, żadnego społku ani obcowania

19niemieli, Rady y pomocy onym w niczym nie dodawali, Ale z niemi

20Jako Banitami y Prawem przekonanemi we wszystkim podług

21srogości Prawney sposobami w Prawie Pospolitym opisanemi

22zachowali, Ony [?] mianowany Woźny iż tę Banicyą wieczną na Poz-

23wanych obwołał, y publikował. Oczewiście przed Sądem ninieyszym

24Stanąwszy Relacyą swoię onym uczynił, y zeznał, A po obwołaniu y

25publikowaniu na Pozwanych tey winy Banicyi wieczney Sąd ninieyszy stronie

26z niemi namocną słuszną y nieodwłoczną Execucyą na dobrach wszelakich

27Pozwanych, do Sądu y Vrzędu wszelakiego odsyła ktory zaraz Sąd y Vrząd

28wszelaki Dobrom Pozwanych należny o sprawę słuszną mocną

29y nieodwłoczną Execucyi na dobrach Pozwanych wszelakich le-

30żących ruchomych y summach pieniężnych zarequirowa-

31niem strony Powodowey y okazaniem tego De-

32cretu ninieyszego uczynić y odprawić maią y po-

33[reklamant:] winien [?]

k. 872

1y Powinnosci Vrzędu swego pod winami w Prawie

2o tym opisanemi uczynić [?] będzie. Што все для

3памяти до книгъ нинешнихъ кгродскихъ Енерал.

4Воеводства Киевского есть записано.

Objaśnienia i tłumaczenia

Wpis sporządzony cyrylicą (najpewniej oblata dawnego dokumentu z XVII w., „Року Тисеча Шестсот…”); odczyt fragmentaryczny i niepewny; możliwy dekret dotyczący inkwizycji w sprawie Kowalińskich [?].

Początek strony zapisany cyrylicą (ruska formuła wstępna aktu grodzkiego, z wymienieniem sędziów grodzkich generału województwa kijowskiego); odczyt bardzo niepewny.

Instygator – oskarżyciel sądowy; delatorowie – donosiciele/oskarżyciele wspierający; Actores – powodowie; Pryncypał – główny pozwany.

Dekret Trybunału Koronnego Lubelskiego z 23 X 1787 (rok w rękopisie „Osmdziesiąt Siodmym”), sprawa o zabójstwo Mikołaja Kubylińskiego przekazana na roki grodzkie kijowskie.

Fragment dekretu zaocznego (kontumacyjnego); łac.: „w zachowanym terminie z racji przeciwstawienia się dekretowi Trybunalskiemu, na karę banicji wiecznej wskazać, z przydaniem woźnego do obwołania i odesłaniem do egzekucji; niemniej z zachowaniem korzyści z inkwizycji przez stronę powodową przeprowadzanej i odsądzeniem dobrodziejstwa prawa strony pozwanej… co do aktoratu strony pozwanej – kasacji pozwu i sprawy, wraz z odsądzeniem wszelkiej pretensji i nałożeniem wiecznego milczenia”. „Tandem ex Aresto” – wreszcie z aresztu (rejestru odroczonych spraw). „reijciował” – odroczył.

Iterum post Arestum et ex Reiectione ut supra – ponownie po areszcie i z odrzucenia, jak wyżej. Actores – powodowie; Delatores – donosiciele, oskarżyciele przy instygatorze; Principał – sprawca główny. Wpisany wypis dekretu Trybunału Koronnego Lubelskiego z 23 X 1683 w sprawie o zabójstwo Mikołaja Kubylińskiego. Stara foliacja 858 przekreślona, nowa 869.

Fragment pozwu przed Trybunał Koronny Lubelski z instancji instygatora i delatorów Ignacego i Szymona Kubylińskich o zabójstwo ich ojca Mikołaja Kubylińskiego; generaliter = ogólnie; in quantum = o ile; eo nomine = z tego tytułu; Actorow = powodów.

Fragment aktu (zapewne oblaty pozwu lub manifestacji) o zabójstwie i podpaleniu stodoły w nocy z 3 na 4 VI 1653 r. (środa na czwartek); „Wierność Wasza” – zwrot do pozwanych poddanych/chłopów.

Rusznica – broń palna; bardysz – topór na długim drzewcu; rohatyna – włócznia; ciesawy – maść konia (?).

Fragment dekretu Trybunału Koronnego Lubelskiego w sprawie Kubylińskich (pozew z 2 I 1681, Lublin); „Actores” – powodowie; „in Termino” – na terminie; „personaliter” – osobiście; „Cadentia” – kadencja sądowa; „controuertowali” – spierali się; „Combinatis Actoratibus” – po połączeniu powództw; „Inquisitia” – śledztwo (przesłuchanie świadków) przed grodem kijowskim w Owruczu.

Correxit – „poprawił”; Locum sigilli – „miejsce pieczęci”; Authoritate Judicij Trybunalis – „z upoważnienia sądu trybunalskiego”; mp = manu propria – „ręką własną”; in facie Judicij – „wobec sądu”; Rota Juramenti – formuła przysięgi; Affectatia – żądanie. Tekst zawiera wpisany wypis z ksiąg Trybunału Koronnego w Lublinie; dalej dekret grodu kijowskiego w sprawie zabójstwa Mikołaja Kubyszyńskiego [?].

in frequentia Iudicii – w obecności zgromadzonych na sądzie; ratione – z racji; Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina), miejsce sądów; Trybunał Koronny Lubelski – sąd najwyższy szlachecki. Numer karty na marginesie „871v” odczytany niepewnie.

Końcowa formuła aktu poprzedniego, częściowo polska (alfabet łaciński), częściowo ruska (cyrylica): „co wszystko dla pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich [woźnego] generała województwa kijowskiego jest zapisano”.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Na roczkach sądowych grodzkich kijowskich (data w cyrylicznym nagłówku nieczytelna), przed urzędnikami sądowymi grodzkimi województwa kijowskiego, instygator sądowy wraz z delatorami Ihnatem (Ignacym) i Szymonem Kubylińskimi, synami zabitego Mikołaja Kubylińskiego, uzyskał zaoczny dekret przeciwko Owdotii, córce Stefana i wnuczce Kalenika Kubylińskich, Iwanowi Melentewiczowi (Melenowskiemu [?]) Kubylińskiemu jako głównemu sprawcy, Owdotii Janowej i Tatianie Hejewskim [?] oraz Tomaszowi Uhłowskiemu [?] i pomocnikom. Przytoczono wypis dekretu Trybunału Koronnego Lubelskiego (datowanego raz na 23 października 1687 r., raz na 23 października 1683 r.) z pozwem króla Jana III, pisanym w Lublinie 2 stycznia 1681 r., o zabójstwo Mikołaja Kubylińskiego, agenta Seweryna Potockiego, który 4 czerwca 1653 r. w nocy we wsi Kubylin został napadnięty, gdy pozwani podpalili stodołę, w której nocował, i zabity siekierami i rohatyną na roli Rysiowszczyzna [?]; w stodole spłonął poddany Jacko Kowalenko oraz konie, broń, odzież i dokumenty, a szkody oszacowano na 4000 zł. Trybunał uznał potrzebę inkwizycji przed sądem grodzkim kijowskim w Owruczu. Wobec niestawiennictwa pozwanych sąd grodzki odsądził ich od dobrodziejstwa inkwizycji, zaprzysiągł powodów i nakazał przesłuchanie ich świadków, a za sprzeciwienie się dekretowi trybunalskiemu skazał pozwanych na banicję wieczną, którą woźny Teodor Trzeciecki [?] obwołał w Owruczu; sprawę odesłano do egzekucji na dobrach pozwanych. Część cyrylicka odczytana fragmentarycznie.

Nr w rękopisie: 59 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 872

1Публикацыя […] [?] въ Ее

2Мл. Панее Здраковское [?] и инн:

3ныхъ. […] Мл. Панамъ […] [?]

4и инныхъ.

5Року Тисеча Шестсотъ семдесят семого

6Мсца Августа двадцет шестого дня.

7На рочкахъ Судовыхъ кгродскихъ Киевскихъ

8от дня […] [?] мсца и року теперь

9идучихъ вышъ на листе менованыхъ в Ме:

10сте Его Королевское Милости Овручимъ

11припалыхъ, и Судовне отправовати зачата:

12тыхъ, перед нами Дмитромъ [?] на Забокрыц:

13кахъ [?] Забокрыцкимъ [?] Подчашимъ Велико:

14[…] [?] Подвоеводзимъ, Вацлавомъ Кон:

15стантымъ Здановецкимъ [?] Подчашимъ Новго:

16кгродскимъ Судею. и Томашомъ на Уляни:

17кахъ Уляницкимъ Писаромъ, […] [?]

18[…] кгродскимъ […] [?], Урядниками

19Судовыми кгродскими Енерал. Воевод:

20ства Киевского, Gdy przypadła sprawa z Rege:

21stru Sądowego zarzucowaniem Woźnego Generała

22Woiewództwa Kijowskiego Slachetnego Theodora Rze:

23cieckiego [?] między Instygatorem Sądowym ie:

24go Delatorami Vrodzonemi Ichmościami Panią

25[reklamant:] Barbarą

k. 870v [?]

1Barbarą Heleną z wielkiego Pilska [?] Zurakowską

2y Panem Franciszkiem Pilskim [?] w niewoli ben-

3dącym iesze od Brahiłowskiey woyny sie:

4dzącym [?] czyie, albo ni, nescitur, secundi nuptus;

5Tudzież Ichmościami Panią Anną Zawadz:

6kiego Wasilewską [?] y Panem Konstantym Dziewię:

7tnickim Siestrzencem Rodzonym prioris nuptus

8Potomkami y Jedinemi Successorami niegdy U:

9rodzoney zeszłey Jeymości Paniey Nastazyey Li-

10plenskiego [?] primi Zawadzkiey, Secundi Pilskiey [?],

11Tertii Verò Voti Rutkowskiey Curkami pozostałe-

12mi potrzebuiącemi Assistenciey, z Assistentią

13Vrodzonych Ichmościow Pana Stephana Wasilew=

14skiego y Pana Stanisława Michała Zurakow=

15skiego Małżonkow Ichmościow, y Opiekunow Mał:

16zenskich, A Panem Konstantym Dziewietnickim

17uti Siestrzencem z Zawadzkiey spłodzonym

18prioris Nuptus w opiece Ichmościow mianowanych

19będącym, z Assistentią opiekunską Actorami

20A Vrodzonemi Ichmościami Panem Remigianem Suszy=

21nem [?] Stolnikiem Zytomirskim, Panią Konstantową

22Marcyanną Czerwinskiego [?] Suszynową [?] wdową, y

23Maryanną Joanną Jakubem, Matką Curkami

24y Synem Zeszłego niegdy Vrodzonego Imości

25[reklamant:] Pana

k. 867 [?]

1Pana Konstantego Surypa: Tudziesz Panem Mikoła:

2iem Surypem, y Ichmcią Panią Joanną Stephanową

3Oleszyną Surypowną wdową Matką, a Panią Heleną

4Oleszowną Sodebską [?] z Przytomnoscią Vrodzonego

5JmciPana Kazimierza Sodebskiego [?] Małżonka

6Ichmći, y innemi Potomkami wspomnianego Jmci

7Pana Oleszy samey Ichmći po Jmionach wiadomemi

8Possessorami Dziedzicznemi Caley wsi Wyskipowicz [?]

9z Assistentią komu według Prawa Potrzebuiącemi

10należec ma: a opisanemi Potomkami y Successorami

11niegdy zeszłego Urodzonego JmciPana Alexandra

12Surypa pozostałemi, y do Dobr wszelkich ubiuis

13Locorum będących należnemi Pozwanemi za Poz:

14wem Grodzkim Kijowskim, od Powodow Pozwa

15nych, na Termin Sądzenia się Roczkow teraznieyszych

16w Sprawie niżey mianowaney wydanym, tedy postano:

17wiwszy się, u Sądu niniejszego wyż rzeczona Strona

18Powodowa, sama o czemisto: Pozwanych iż się za

19po trykrotnym woznego wyż mianowanego przy,

20woływaniem do Prawa nie stanowili się, y o nie sta:

21niu swoim Sądowi niniejszemu, y Stronie Powodowey

22żadney wiadomosci nie dali, onych iako niestatych

23y Prawa Pospolitego nieposłusznych z dopuszcze:

24nia Sądowego, na Upad w Zysku Rzeczy w Pozwie

25niżey inserowanym mianowicie wyrażoney y w

26winę Banicey, z Przydaniem woznego do Publikaciey

27[reklamant:] y odesłaniu

k. 873v [?]

1y odesłaniem na Exekutią, z wolnym iednak tey

2Sprawy y wydania iey, do zwykłey Godziny Aresztem

3wydała na Pozew tak się w sobie maiący: Marcin

4na Kątach Kątski Woiewoda y Generał Kijowski,

5Podolski Artylleryey Koronney, Latyczowski, Wyszgrodzki,

6Starosta. Vrodzonym JchmP. Panu Remigianowi Su-

7rynowi Stolnikowi Zytomirskiemu; Paniey Konstanciey

8Marcyannie Czerwińskiego Surynowey Wdowie y Ma-

9ryannie, Joannie, Jakubowi, Matce Corkom y Synowi

10zeszłego nięgdy Vrodzonego JmćPana Konstantego Su-

11ryna. Tudzież Panu Mikołajowi Surynowi y Jeymći

12Paniey Joannie Stephanowey Oleszyney Surynownie

13Wdowie Matce, a Paniey Helenie Oleszownie Godeb-

14skiey z Przytomnością Vrodzonego JmćPana Kazi-

15mierza Godebskiego Małżonka Jeymći, y innym

16Potomkom wspomnianego JmćPana Oleszy, Samey

17Jeymći po Jmionach wiadomym Possessorom dziedzi-

18cznym całey wsi Wyszpowicz [?] z Assistencią Komu wed-

19ług Prawa należeć ma potrzebuiącym. A opisanym

20Potomkom y Successorom nięgdy zeszłego Vrodzonego

21JmćPana Alexandra Suryna pozostałym, y do dobr

22wszelkich iako y do summ ubiuis Locorum będących,

23należnym. z Osob y wszytkich generaliter Dobr

24leżących ruchomych y summ pieniężnych Zwierz-

25chnością JKrolMci, a władzą Vrzędu mego przykazuię, abyście WmP. przed Sądem moim Grodzkim

26[reklamant:] Zytom.[?]

k. 861

1Generalni Woiewództwa Kijowskiego w Roku

2teraznieyszym Tysiąc Sześćset Osmdziesiąt Osmym

3Miesiąca Augusta Dziewiętnastego dnia w Mieście

4JKMci Owruczym do sądzenia przypadaiących,

5y sądzących się vel his deficientibus in alijs subsequen:

6tibus sami oblicznie y zawicie stanęli, na Instantią

7Instygatora Sądowego, y Jego delatorow Vrodzonych

8Ichmosciow Paniey Barbary Heleny z Wielkiego Rylska [?]

9Zurakowskiey, y Pana Franciszka Rylskiego [?] w nie:

10woli będącego ięssce od Brahiłowskiey [?] woyny sie:

11dzi zyie albo ni nescitur) secundi nuptus. Tudziesz

12Ichmosciow Paniey Anny Zawadzkiego Wasilewskiey

13y Pana Konstantego Dziewiętnickiego, Siestrzeńca

14Rodzonego prioris nuptus Potomkow, y Jedynych

15Successorow, niegdy Vrodzoney zeszłey JMm Paniey

16Nastaryey [?] Liplenskiego [?] primi Zawadzkiey, secun:

17di Rylskiey, Tertij vero voti Rutkowskiey, curek

18porostałych, potrzebuiących Assistenciey z Assisten:

19tą Vrodzonych Ichmosciow Pana Stephana Wasi:

20lewskiego, y Pana Stanisława Michała Zurakow:

21skiego Małżonkow Ichmosciow y Opiekunow Mał:

22żeńskich. A Pana Konstantego Dziewiętnickiego,

23uti Siestrzeńca z Zawadzkiey spłodzonego, prioris

24nuptus w Opiece Ichmsciow mianowanych będącego,

25z Assistenią Opiekuńską Actorow: ktory JmP.

26w sprawie y Acciey, do zapisu na Trzysta złotych

27przez niegdy mianowanego JmPana Alexandra

28[reklamant:] Lunyna [?]

k. 874v

1Swyna Rodzica Waszmościow Pozwanych, nie:

2gdy Urodzonym zeszłym JchmP. Panom Stanisławowi

3y Anastazyey Liplińskiego [?] Rutkowskim Małżkom

4w Roku Tysiąc Szescset Czterdziestym Piątym,

5Miesiąca Maja Osmego dnia winnych, A Succesorom

6teraznieyszym płacić należących, z Zakładem Dru:

7giey takowey zê Summy, Trzech set złotych polskich,

8o ktore WmSćw. na Termin wyż oznaczony pozywaią,

9na ktorym abyście stanęli, Summę Winną z Zakładem

10wyż opisane zapłacili, Winom prawnym Sądownię

11wskazanym przysłuchali się, y na wszytko odpo:

12wiadaiąc skutecznię się usprawiedliwili. Pisan w Ow:

13ruczym Roku Tysiąc Szescset Osmdziesiąt Osmego,

14Miesiąca Julij Trzydziestego Pierwszego Dnia.

15Ktorego Wydania, iż Pozwani będąc, o Godzinię

16zwykłey aresztowey do Aresztu tey Sprawy, przez Wo:

17znego wyż mianowanego przywodywani nie are:

18sztowali, aresztowaić y usprawiedliwić się nie chcieli:

19A przerzeczona Strona Powodowa, na nim iako nie

20stałym y Prawa Pospolitego nieposłusznym, dalszego

21w tey Sprawię Postępku prawnego prosiła y domawia:

22ła się. Przeto Sąd ninieyszy Grodzki Kijowski; za

23niestaniem wyż pomienionych Pozwanych, a

24zadomowieniem się y prawnemi postępkami Stro:

25ny Powodowey, w dalszym tey Sprawy Postępku

26Prawnym w Sposob Zysku nakazuie, aby Pozwa:

27ni Actorom Summę, w Pozwie wyż inserowanym

28[reklamant:] Specifico:

k. 62 [?]

1Specificowaną o ktorą Rzecz iest, to iest Trzysta Zło-

2tych polskich z Zakładem drugiey takowey że Summy

3Trzysta złotych polskich Actorom winnęś, z szkodami

4y winami prawnemi oddali. A to pod winą Banitiey

5ktorą, w niedosyć uczynieniu Sąd ninieyszy zaraz

6wskazuie, y woznego Sądowego Szlachetnego Theodora

7Trzecieckiego [?], do obwołania y publicowania teyże winy

8Banitiey przydaie, y one ex nunc publicować nakazuie.

9A że pomienieni Pozwani sprzeciwiaiące się temu

10Decretowi Summy pomienioney nie oddali. Tedy po-

11mieniony Wozny na to od Sądu przydany czyniąc do-

12syć woli y Roskazaniu Sądowemu, z Powinnosci Vrzę-

13dowego Woznowskiego, tę winę Banitiey, tu w Kię-

14saię [?] JKMci Owruckim, w Izbie Sądowey in Sessio-

15ne [?] Judicii, y innych wielu Ludzi Zacnych Jchmosciow

16Panow Obywatelow Woiewodztwa Kijowskiego

17Spraw swoich u Sądu pilnuiących, głosem wyniosłym

18obwołał y publicował. Przywodząc to wszytkim

19do wiadomosci, aby z Przerzeczonemi Pozwanemi,

20żadnego Spułku ani obcowania nie mieli, Rady y

21pomocy onym w niwczym nie dodawali, w domach

22y Maiętnosciach swoich onych nie przechowywali,

23ale się z niemi iako Banitami y Prawem Przekonanemi,

24we wszytkim, według srogosci prawney, pod winami

25w Prawie Pospolitym o tym opisanemi zachowali.

26O czym mianowany Wozny, iż tę winę Banitiey

27na Przerzeczonych Pozwanych obwołał y publicował,

28[reklamant:] oczewisty

k. 875v

1oczewiście przed Sądem nineyszym Stanowszy

2Relatią swoię o tym uczynił y przeznał. A po obwoław-

3niu y publicowaniu na Pomienionych Pozwanych

4tey Winy Banicyey, Sąd nineyszy ziemski tę Spra-

5wę na Mocną Skuteczną y nieodwłoczną we-

6dług Prawa Executią, do Sądu y Vrzędu wszelakie-

7go Dobrom Pozwanych należnego odsyła. Kto-

8ry zato Sąd y Vrząd Dobrom Pozwanych należny

9Executią Mocną Skuteczną y nie odwłoczną,

10na dobrach Prawem Przekonanych Pozwanych wsze-

11lakich leżących, ruchomych, y Summach pieniężnych

12za Requirowaniem Strony Powodowey, y okazaniem

13tego Decretu nineyszego, uczynić, odprawić ma,

14y z Powinności Vrzędowey powinien będzie, pod

15Winami w Prawie Pospolitym o tym opisanemi.

16Што все для памяти до книгъ земскихъ [?]

17есть записано.

Objaśnienia i tłumaczenia

Akt pisany głównie cyrylicą (kancelaryjna ruszczyzna), końcowe zdania alfabetem łacińskim po polsku. Data prawdopodobnie 1677 (rok wpisu wcześniejszego, oblatowanego). Мсца – miesiąca; Мл. – Mościwej (Jejmość). Odczyt nazwisk urzędników grodzkich bardzo niepewny.

nescitur – nie wiadomo; secundi nuptus – z drugiego małżeństwa; prioris nuptus – z pierwszego małżeństwa; primi, secundi, tertii vero voti – z pierwszego, drugiego, a z trzeciego męża; uti – jako; Actorami – jako powodami.

Brahiłowska woyna – wojna (wyprawa) pod Brahiłów (Ibraił/Braiła nad Dunajem, rum. Brăila), prawdopodobnie z czasów wojen tureckich końca XVII w.

Odczyt nazwiska „Pilska/Pilskim/Pilskiey” niepewny (możliwe Bilska/Dylska); podobnie „Suszyn/Suszynowa” i „Czerwinskiego”.

Fragment dekretu zaocznego sądu grodzkiego (roczki grodzkie kijowskie): strona powodowa uzyskuje skazanie niestających pozwanych na upad w zysku rzeczy i winę banicji z przydaniem woźnego do publikacji. „ubiuis Locorum” – łac. „gdziekolwiek położonych”. Numer karty u góry: starsza foliacja 873 (?) i nowsza 867 (?).

Kątski Marcin – wojewoda kijowski, generał artylerii koronnej; „Exekutią” – wykonanie wyroku; „ubiuis Locorum” (łac.) – gdziekolwiek położonych; „generaliter” – ogólnie; JKrolMci – Jego Królewskiej Mości; WmP. – Waszmość Panowie. Kustosz na dole słabo czytelny.

vel his deficientibus in alijs subsequentibus – „albo, gdyby ci zawiedli, w innych następnych [roczkach]”; secundi nuptus / prioris nuptus – „z drugiego / pierwszego małżeństwa”; primi … secundi … tertii vero voti – „primo voto … secundo voto … tertio voto”; uti – „jako”; nescitur – „nie wiadomo”. Fragment wpisu przytaczającego akt sądowy z 19 VIII 1688 r., Owrucz. JKMci – Jego Królewskiej Mości; JmP. – Jegomość Pan.

Fragment dekretu zaocznego (kontumacyjnego) sądu grodzkiego kijowskiego, inserującego pozew wydany w Owruczu 31 VII 1688 r.

„w Sposob Zysku” – wyrok zaoczny na korzyść powoda; „Actorom” – powodom; „inserowanym” – wpisanym, włączonym.

Na marginesie lewym ołówkiem dopisana numeracja archiwalna „874”; numer karty przyjęto jako k. 874v.

Pierwszy wyraz strony, odczytany jako „Swyna”, jest niepewny; zapewne chodzi o dług (sumę) „winną” rodzica pozwanych.

ex nunc – od teraz; in Sessione Judicii – na posiedzeniu sądu; JKMci – Jego Królewskiej Mości; Kięsaię [?] – prawdopodobnie zniekształcony zapis słowa „Kancelarii” lub „Kamienicy”, odczyt niepewny. Fragment relacji woźnego o publikacji banicji (Owrucz).

Zakończenie dekretu sądu ziemskiego w sprawie o banicję: sąd odsyła sprawę do egzekucji przez urzędy właściwe dla dóbr pozwanych. Końcowa formuła w cyrylicy (staroruska/ukraińska): „Co wszystko dla pamięci do ksiąg ziemskich [?] jest zapisano”. Numer karty na marginesie „875” z dopiskiem nieczytelnym.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Na roczkach sądowych grodzkich kijowskich w Owruczu, według cyrylicznego nagłówka 26 sierpnia 1677 r. [?], przed Dymitrem Zabokrzyckim [?], podwojewodzim, Wacławem Konstantym Zdanowieckim [?], sędzią, i Tomaszem Ułanickim, pisarzem, powodowie – Barbara Helena z Wielkiego Rylska [?] (Pilska [?]) Żurakowska i Franciszek Rylski [?], przebywający w niewoli od wojny brahiłowskiej, Anna z Zawadzkich Wasilewska i Konstanty Dziewiętnicki, potomkowie zmarłej Nastazji z Liplińskich [?] primo voto Zawadzkiej, secundo Rylskiej, tertio Rutkowskiej, z asystencją mężów Stefana Wasilewskiego i Stanisława Michała Żurakowskiego – uzyskali zaoczny dekret przeciwko Remigianowi Surynowi (Suszynowi [?]), stolnikowi żytomierskiemu, wdowie Konstancji Marcjannie z Czerwińskich Surynowej z dziećmi, Mikołajowi Surynowi, Joannie z Surynów Oleszynie, Helenie z Oleszów Godebskiej (Sodebskiej [?]) i innym dziedzicom wsi Wyszpowicze [?], sukcesorom Aleksandra Suryna. W przytoczonym pozwie Marcina Kątskiego, wojewody kijowskiego, pisanym w Owruczu 31 lipca 1688 r., powodowie domagali się zapłaty 300 zł z zapisu Aleksandra Suryna dla Stanisława i Anastazji Rutkowskich z 8 maja 1645 r. wraz z zakładem drugich 300 zł. Sąd nakazał pozwanym zapłacić 300 zł z zakładem 300 zł, szkodami i winami pod karą banicji, a wobec niezapłacenia woźny Teodor Trzeciecki [?] obwołał banicję w Owruczu i sprawę odesłano do egzekucji na dobrach pozwanych. Część cyrylicka i nazwiska odczytane częściowo niepewnie.

Nr w rękopisie: 60 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 875v

1Позовъ […] […]

2и […] […] […]

3нихъ отъ дедичовъ, и посесоровъ села

4[…]ховъ [?] на дедичахъ и посесорахъ

5селъ […] […] и иныхъ

6Рокъ Тисеча Шестсотъ […] […]

7м[еся]ца Февраля [?] двадцат[ь] семого дня.

8На рокахъ Судовыхъ Кгродскихъ [?] Киевскихъ […]

9[reklamant:] […]

k. 836

1[tekst pisany cyrylicą:] дниа лє[…]ановцего мца, и року тепер идучаго:

2[…] на Ратуше [?] мєнованих [?] […] его кр. мци

3[…] прилеглих [?], и [в] [?] […] […] [?]

4[…]: Пред нами Михаилом Елбеџем [?] Хор[…]:

5Войтом Киевским [?] Јако Судзиелегатом [?], ад-

6[…] […] от Велможного Ео Мці

7Пана Дмитра на Забокрзиках Забокрзицкого

8Подчашего Велкомирского Подвоєводзего Су-

9довего Енерал Воеводзтва Киевского. […]

10[…] и Засаржем[?] Урзнтнем [?], и Засадзоне[…]

11Вацлавом Констановичем Звягелским [?] Под-

12чашим Новогродским [?] […]. и Тежашом [?]

13на Уланиках Уланицким, Писаром, и […]:

14[…] Ґродских Лицких [?]: Урядниками [?] […]:

15ми Ґродскими Енерал Воеводзтва Киевского.

16Gdy dnia Dwudziestego Szostego Roku, y Miesiąca na

17Akcie mianowanego przypadła była Sprawa z Regestru

18Sądowego, za Przywołaniem Woźnego Generała Woie:

19wództwa Kijowskiego Szlachetnego Theodora Trzcie:

20ckiego [?], Między Instygatorem Sądowym, y Jego Dela:

21torami, Wielmożnym Jegomością Panem Dymitrem, na

22Zabokrzykach Zabokrzyckim Podczaszym Wilkomirskim, Pod:

23woiewodzym Sądowym Generału Woiewództwa Kijow:

24skiego. Judicem [?] Hrehorym Benedyktem Zabokrzyckim

25y Panną Alexandrą Zabokrzycką Podczaszycami Wil:

26komirskiemi Potomkami JchMci, iako tesz y Vrodzonemi

27JchMościami Pany Alexandrem, y Hrehorym Bechami,

28y Radyonem Didkowskim dziedzicami, y Possessorami

29wsi Bechow cum Assistentia JchMciow ktorzy by Jey

30potrzebowali debita Aktorami. A Vrodzonemi JchM.

31Pany Theodorem Ziemirzycem [?] Podkomorzycem Kijowskim

32[reklamant:] iako

k. 876v [?]

1iako Dziedzicem Dobr wyzsz mianowanych Czyhirow [?]

2Macieiem y Barbarą Baranowskiego wszpolskiemi

3Małżonkami, Katarzyną Baranowskiego Mikołaj:

4iową wszpolską y wielebną Panną Zuzanną

5Baranowską Zakonnicą Swiętego Augustyna

6Konwentu Lwowskiego, Janem, Konstantym y Fe:

7licianem wszpolskiemi Successorami zeszłego Pa:

8na Stanisława Baranowskiego Possessorami

9zastawnemi wsi Czyhyrow [?], Kołozubow [?] y Rohil:

10nego [?] Pozwanemi. Za Pozwem Grodzkim Kijowskim

11od Powodow pozwanych, na termin Sądzenia Rokow [?] Gro:

12kow [?] teraznieyszych, w sprawie nizey mianowaney

13wydanym. Tedy postanawiszy się Strona Powodowa

14sama oczewisto, u Sądu ninieyszego, Pozwanych,

15iż się za po trzykrotnym Woźnego wyzsz mianowa:

16nego przywoływaniem do Prawa nie stanowili,

17y o niestaniu swoim Sądowi ninieyszemu, y Stro:

18nie Powodowey, zadney wiadomości nie dali, onych

19iako niestałych, y Prawu Pospolitemu sprzeciwnych

20y nieposłusznych, z dopuszczenia Sądowego in Lucro

21Reinductionis in Bona violenter adempta, ab Actu

22praesenti, in duabus Septimanis, in poenitentia Iu:

23dicij Competentis, sub poena Banitionis perpetuae,

24Cuius in casu Contraventionis decernendae et pu:

25blicandae Terminus ex eodem Regestro, in proximis

26Querelarum Terminis conservatur peremptorius.

27Philomina [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Wpis sporządzony cyrylicą (kancelaryjny język ruski), prawdopodobnie kopia (oblata) dawnego aktu z XVII w.; data roczna „Тисеча Шестсотъ …” niepewna. Tekst bardzo trudno czytelny, odczyt w dużej części hipotetyczny.

Górna część strony (14 linii) zapisana cyrylicą (tekst polski lub ruski w zapisie cyrylickim, prawdopodobnie przekład wpisu z akt sądu podwojewodzińskiego); transkrypcja bardzo niepewna. Debita = należyte; cum Assistentia = z asystencją (opieką prawną); Instygator Sądowy = oskarżyciel publiczny sądu; Delator = donosiciel, współoskarżyciel; Podwojewodzi Sądowy Generału = podwojewodzi, sędzia sądu wojewodzińskiego (generału) województwa kijowskiego.

Fragment dekretu kontumacyjnego (zaocznego) sądu grodzkiego kijowskiego w sprawie o gwałtowne odebranie dóbr.

„in Lucro Reinductionis in Bona violenter adempta…” – (skazuje) na korzyść ponownego wwiązania w dobra gwałtem odebrane, od chwili niniejszej w ciągu dwóch tygodni, pod sądem właściwym, pod karą banicji wieczystej, której w razie przekroczenia orzeczenia i ogłoszenia termin z tegoż rejestru w najbliższych terminach spraw o krzywdy (querelarum) zachowuje się zawity.

Podpis na dole („Philomina” [?]) – prawdopodobnie podpis pisarza lub oznaczenie kancelaryjne; odczyt niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Na rokach sądowych grodzkich kijowskich, 26 lutego (rok w cyrylicznym nagłówku nieczytelny), przed sędzią delegowanym [?] z ramienia Dymitra Zabokrzyckiego, podwojewodziego, oraz urzędnikami sądowymi grodzkimi województwa kijowskiego, instygator sądowy z delatorami Dymitrem Zabokrzyckim, podczaszym wiłkomirskim i podwojewodzim sądowym województwa kijowskiego, jego dziećmi Hrehorym Benedyktem i Aleksandrą Zabokrzyckimi oraz Aleksandrem i Hrehorym Bechami i Radionem Didkowskim, dziedzicami wsi Bechy, wystąpił przeciwko Teodorowi Ziemirzycowi [?], podkomorzycowi kijowskiemu, jako dziedzicowi wsi Czyhirów [?], oraz Maciejowi i Barbarze Baranowskim, Katarzynie Baranowskiej, zakonnicy Zuzannie Baranowskiej z konwentu augustianek we Lwowie i sukcesorom zmarłego Stanisława Baranowskiego – zastawnym posesorom wsi Czyhirów [?], Kołozuby [?] i Rohilne [?]. Wobec niestawiennictwa pozwanych strona powodowa domagała się wyroku na ponowne wwiązanie w dobra gwałtem odebrane w ciągu dwóch tygodni pod karą banicji wieczystej. Tekst urwany przed rozstrzygnięciem sądu (tekst niekompletny); część cyrylicka w znacznej mierze nieodczytana.

Nr w rękopisie: 61 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 879

1Зыскъ [?] ѿ инквизицыи [?] Ѳедора

2Пашенка, и Публикацыя на

3нимже [?] судныхъ, ѿ Державцовъ

4и Поссесоровъ села Церковъ [?].

5По Державцовъ, и Поссесоровъ

6села Пашенъ, и инныхъ.

7Року Тисеча шестьсотъ ѡсмъдесятъ ѡсмого

8Мсца Февруария двадцать семого дня.

9На рокахъ Судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ

10ѿ дня двенадцатого Мсца и року теперь иду-

11чихъ высшь [?] на Житомере менованыхъ в месте Его

12Королевской Милости ѡрдинарии [?] припалыхъ

13и судовне ѿправовать са зачатыхъ пред нами

14Кирилломъ [?] Елцомъ [?] Хорунжимъ Киевскимъ,

15тако [?] Судовелекатоломъ [?] адв. Ивановъ [?] Соленымъ [?] зятемъ [?]

16ѿ Велможного Его Мл. Пана Дмитра на Забо-

17крицкахъ [?] Забокрицкого Подчашого Белкомир-

18ского [?] Подвоеводзого [?] Судового Енерал. Воевод-

19ства Киевского учинымъ и засажонымъ, Самуе-

20лемъ Констаньтымъ [?] Зубчевскимъ [?] Подчашимъ

21Новгородскимъ Судзею [?]. и Томашомъ на Улана-

22никахъ [?] Уланицкимъ Писаромъ: урядниками

23Судовыми Кгродскими Енерал. Воеводства Ки-

24евского. Ktory dnia Dwudziestego Szostego, Roku, y

25Miesiąca na Akcie wyrażonych przypadła była

26[reklamant:] Sprawa

k. 880 [?]

1Sprawa z Regestru Sądowego za przywołaniem Woźnego Gene-

2rała Woiewodstwa Kiiowskiego, Szlachetnego Theodora Trze-

3ciecskiego [?], między Instygatorem Sądowym, y JchMciów Dellatorami

4Wielmożnym JchMość Panem Dymitrem, na Zabokrzykach [?]

5Zabokrzyckim [?] Podczaszym Wilkomirskim Podwoiewodzim

6Generalnym Woiewodstwa Kiiowskiego, Tudzież Hrehorym Benedyk-

7tem Zabokrzyckim, y Panną Alexandrą Zabokrzycką Pod-

8czaszycami Wilkomirskiemi, Potomkami JchMość, Jakubem [?]

9y Vrodzonemi JchMość Pany Alexandrem, y Hrehorym Becha-

10mi, Radyonem Didkowskim [?], Dziedzicami, y Possessorami

11Wsi Bechow cum Assistentia JchMość Krewnych Ich potrzebo-

12wali debita Actorami; A Vrodzonemi JchMość Pany Janem

13Jakubem, Demianem Antonem, Fedorem, y Janem Pa-

14szynskiemi [?], Aliliotaiem [?] Melenievskim [?], Andrzeiem, y Samoelem

15Chodakowskiemi, Lukianem, Prokopem, Antonim Pawłem

16Barzkim [?], y Stephanem Wolkowskiemi [?] Lukianem Stephanem

17y Fedorem Didkowskiemi [?] Pozwanemi, Za Pozwem Grodzkim

18Kiiowskim, od Powodow po Pozwanych, na Termin Sądzenia się

19Roczkow teraznieyszych, W sprawie niżey mianowaney Wydanym,

20Tedy postanowiwszy się Strona Powodowa sama Oczewisto V Sądu

21niniejszego Pozwanych Iż się za powtorykrotnym Woznego wyż

22mianowanego przywołaniem do Prawa niestanowili, y onie

23stanu swoim Sądowi Niniejszemu, y Stronie Powodowey żadney

24wiadomości niedali, Onych iako niestałych, y Prawu pospo-

25litemu Sprzeciwnych, y nieposłusznych z dopuszczenia Są-

26dowego in Luczo [?] Reinductionis in Strona Violentes ademptos [?]

27ob Actu praesenti inducebus [?] septimanis infrascripti [?]

28[reklamant:] Iudicij

k. 880v [?]

1Iudicij Comparentis, sub Poena Bannitionis perpetuae, Cuius

2in Casu Contrauentionis Decernendae et publicandae, Terminus

3Ex Eodem Regestro in proximis querelarum Terminis, salvo

4Beneficio Aresti conseruatur peremptorius, nihilominus in

5Lucro Restitutionis Prouentuum, Ex eisdem Bonis proue-

6nientium ab Actu Violentae Ademptionis instanti sub

7Poena Bannitionis perpetuae Decernenda Additione mini-

8sterialis ad publicandam eiusdem Bannitionis et Remissio-

9ne pro Foro finalis, ca[?] indilata Executione, z roley wiedzale[?]

10tey Sprawy, y wydania iey do czystey Godziny Aresztem

11wydata była, A gdy o godzinie czystey Aresztowey Sprawy do

12Aresztu przywoływano, między ktoremi y ta Sprawa przez

13tegoż Woźnego wyżey mianowanego gdy przywołana była, Tedy

14Urodzony Jegomość Pan Paweł Wołkowski[?] suo et aliorum Nomine

15Sprawę y wydanie iey aresztował był, z ktorego potym Rege-

16stru Aresztowego gdy raz Sprawa Dnia Dzisieyszego, tegoż

17Miesiąca y Roku do sądzenia przypadła, y przez Woźnego

18przywołana była, A pozwani Pozwani[?], Iż się dalej y pierwiey

19Prawu Pospolitemu sprzeciwiaiąc, do Prawa się nie stawili,

20y do tey Sprawy nie odzywali, y wiadomości żadney, o niestaniu

21swoim Sądowi Niniejszemu, y stronie Powodowey nie dali.

22Tedy onych, iako niestałych y Prawu Pospolitemu nieposłusz-

23nych, takżeż strona Powodowa sama oczewisto u Sądu będąc

24a postępuiąc sobie w tym Prawnie Iterum post Arestum

25wydało na wyż pomieniony Pozew, Tak iż w sobie maiący.

26Marcin na Uzgrach[?] Kątski[?] Woiewoda, y Generał Kiiowski

27Podolski [?]

k. 881 [skreślone: 868]

1Podolski Artyllerey Koronney, Kamieniecki Łatyczowski Wyß-

2Grodzki etc. Starosta, Urodzonym IchmPanom, Janowi Jakubo-

3wi, Demianowi, Antoniemu, Fedorowi, y Janowi Łoßyńskim [?],

4Mikołaiowi Malcewskiemu [?], Andrzeiowi, y Samuelowi Choda-

5kowskim, Łukianowi, Prokopowi, Antoniemu, Pawłowi Bazyle-

6mu y Stephanowi Wołkowskim [?], Łukianowi, Stephanowi y Fe-

7dorowi Didkowskim, z osob y przysztkich Generaliter Dobr

8Leżących ruchomych, y Sum pieniężnych Zwierzchnosci JKo

9Krolewskiey mosci, A władzy Vrzędu mego Woiewodzinskiego

10przyzywam abyscie WMc przedemną samym albo Sądem

11moim Grodzkim Kiiowskim na Roczkach Grodzkich Gene-

12ratu Woiewodstwa Kiiowskiego, w Miescie JKo Krolewskiey

13mosci Owruczym naypierwey przypadłych, y sądzących się,

14Sami osobliwie y prawnie stanęli, na Instancyą Instygatora Są-

15dowego, y JKo Delatorow, Wielmożnego JegoMci Pana Dymitra

16na Zabokrzykach Zabokrzyckiego, Podczaszego Wilkomirskiego

17Podwoiewodzego Sądowego Generatu Woiewodstwa Kiiowskiego,

18Tudziesz Archorego [?] Benedikta Zabokrzyckich, y Panny Ale-

19xandry Zabokrzyckiey Podczaszycow Wilkomirskich Potomkow

20JegoMci, Jakoteż y Urodzonych IchmPanow Alexandra y

21Archorego [?] Bechow, Radyona Didkowskiego Dziedzicow

22y Possessorow wsi Bechow, cum Assistentia IchMciow, ktorzy sie

23JKo potrzebowali de bira Actorow; ktorzy WMciow pozywaią

24oto, Iż WMc niepomniąc na Prawo Pospolite, y przeciwnie

25Eo nomine opisane rożnemi Czasy y dni zaczawszy ab

26Anno Millesimo Septingentesimo Septuagesimo [?] Sexto

27[reklamant:] usq[ue]

k. 881v [?]

1usq ad Annum nunc currentem Millesimum Sexcen

2tesimum Octuagesimum Octavum, Absentibus Actoribus

3na Dobra Dziedziczne Ichmciow wies Beky [?] y Vroczyska nazwa

4ne Okawicy [?], y Sposki [?] Ostrow, z Ozielow [?] do wsi Bechow [?] na

5leżące nachodzito [?] Siano zgo [?] Kosicie, Pola Orecie, Pszczoły w Drze=

6wach Bartnych będące wydzieracie, y Miody in suum Com=

7modum, obracacie, z których Ostrowow Actores naymnieys=

8szego Pozytku propter Ruinam et Violentam Appre

9hensionem WMciow miec niemogą, A WMcio by swoią własnosią

10ciesżycie się, y wszelakie Pozytki sobie z Dziedzicznych Dobr

11Actorow przywłaszczacie, Przeco WMcio Prawo Pospolite na=

12ruszylisćie, w Winy w niem eo nomine, de securitate Bo=

13norum Nobilium opisane popadlisćie, y Szkod kazdego

14Roku po Kilku [?] Pięcset rachuiąc przyczynilisćie y przy=

15prawili Owszystko tedy Actores WMciow na termin wyss

16oznaczony pozywaią, na ktorym iako na Zawitym abyscie

17stanęli, w Dobra Actorow reinduceowali, Szkody opisane

18od WMciow stale Actoribus poczynione nagrodzili, y zaspła

19cili, A zatem [?] we wszystkim skutecznie się usprawiedliwi

20li, Pisan w Owruczu, Tysiąc Szescset Osmdziesiąt Osmego

21Roku Miesiąca July Dwudziestego Osmego Dnia, Po Kto=

22rym takowym wydaniu wyss rzeczona strona Powodowa naprzysz

23mianowanych Pozwanych, dalszego w tey Sprawie Postępku

24Prawnego prosiła y domawiała się. Przeto Sąd ninieyszy

25Grodzki Kiiowski Zaniestaniem Pozwanych a zadomowie

26[reklamant:] niemiu

k. 869 [?]

1A zadomowieniem się y Prawnemi Postępkami Strony Powodowey,

2przychylaiąc się wtym do Prawa Pospolitego y żądania tey-że

3Strony Powodowey wdalszym tey Sprawy Postępku Prawnym

4wsposob Excessu na karę, Aby Pozwani Actorow w Dobra

5(o ktore Rzecz iest) Violenter adempta ab Actu praesenti

6in duabus Septimanis, in praesentia Judicij Comparentis sub

7Poena Banitionis perpetuae reinducovali, cuius in casu Contra

8uentionis Terminus ex eodem Regestro in proximis quere

9lanti Terminis praeuiso Beneficio Aresti publicandae conser

10uatur peremptorius nihilominus, oby Prowenta z tych Dobr

11przychodzące, ab Actu Ademptionis memoratorum Bonorum

12Actorom przychodzące, na tych miast pod Winą Banicey

13wieczney przywrocili, Tudzież szkody wszelkie w Pozwie wyższ

14inserowanym mianowane pod osobliwą Winą Banicey

15wieczney (przywrocili) nagrodzili y zapłacili, Ktore obiedwie

16Sąd ninieyszy in Casu Contrauentionis zaraz wzdawie

17y Woźnego Sądowego wyż mianowanego Szlachetnego Theo=

18dora Krzeczkiego [?] do obwołania y Publicowania tych obo=

19dwoch Win Banicy wiecznych przydaie, y one ex nunc publi=

20cowac nakazuie, A iż pomienieni Pozwani, Sprzeciwiaiąc

21się temu Dekretowi, mianowanych Prowentow z Dobr przycho=

22dzących, z szkodami circa Violentam Ademptionem poczy=

23nionemi, przywrocic, y płacic niechcieli, Tedy przerzeczo=

24ny Woźny, na to od Sądu przydany czyniąc dosyc woli y=

25[reklamant:] Roskazaniu

k. 882v [?]

1y Roskazaniu Sądowemu, a z Powinnosci Vrzędu swego Woznow-

2skiego te Winy Banicy wiecznych, tu w Miescie JKo Krolew-

3skiey Mosci, w Owruczym, w Izbie Sądowey z in Praesentia Sędziey [?]

4y Jnnych wiela Ludzi Zacnych JchMciow Panow Obywatelow Woie-

5wodstwa Kiiowskiego Spraw swoich v Sądu pilnuiących

6Głosem wysokim obwołał y Publicował, Przywodząc to

7wszystkim do wiadomosci, aby z przerzeczonemi Pozwanemi

8Zadnego Spolku ani obcowania nie mieli, Rady y pomocy

9onym w niwczym nie dodawali, w Domach y Maiętnosciach

10Swoich nie przechowywali, ale się z niemi, iako Banitami

11wiecznemi, y Prawem Przekonanemi, we wszystkim, według

12srogosci prawney, pod winami w Prawie Pospolitym onym

13opisanemi zachowali; O czym mianowany Woźny, Iż te

14Winy Banicy wiecznych, obwołał, y publicował. Oczewiscie

15Przed Sądem niniejszym Trangu[?] Relacią swoię o tym vczy-

16nił, y zeznał; A po obwołaniu y Publicowaniu, tych win Baniey

17wiecznych Sąd niniejszy z niemi tę Sprawę, na mocną Słuszną [?]

18ną y nieodwłoczną według Prawa Execucią do Sądu y Vrzę-

19du wszelakiego, Dobrom Pozwanych należnego odsyła, Ktory

20zero Sąd y Vrząd wszelaki Dobrom Pozwanych należny Exe-

21cucią mocną słuszną y nieodwłoczną na Dobrach Pozwanych

22wszelakich Leżących Ruchomych, y Sumach pieniężnych, za Requi-

23rowaniem Strony Powodowey, y okazaniem tego Dekretu niniejszego

24vczynic, odprawic ma y z Powinnosci Vrzędu swego powinien

25będzie, pod winami w Prawie Pospolitym onym opisanemi, [łac. formuła końcowa, nieczytelna częściowo:] […]

26[…] […] […] […] [paraf]

Objaśnienia i tłumaczenia

Akt oryginalny (1688 [?]) spisany cyrylicą w języku ruskim; ostatnie wiersze po polsku. Odczyt cyrylicy w wielu miejscach niepewny.

Мсца = miesiąca; Мл. = Miłości; Енерал. = generalnego; Державца = dzierżawca; Поссесоръ = posesor.

Dalszy ciąg (polski): „Która dnia dwudziestego szóstego, roku i miesiąca na akcie wyrażonych przypadła była sprawa…”.

Numer karty: „880” obok przekreślonego „867 [?]”. Instygator – oskarżyciel publiczny sądu; Dellatorowie – denuncjanci, powodowie w sprawie z urzędu. Podwoiewodzi Generalny – podwojewoda województwa kijowskiego. Łacina: „cum Assistentia” – z pomocą (krewnych); „debita Actorami” – właściwymi powodami; „in Luczo Reinductionis” – prawdopodobnie „in puncto reinductionis” – w sprawie przywrócenia (do posiadania); „Violentes” – gwałtownicy; końcówka niepewna, sens: wyznaczenie terminu (kilku tygodni) postanowieniem sądu. Wilkomirski – powiat wiłkomierski w W. Ks. Litewskim.

Tekst łaciński: „stawającego przed sądem, pod karą banicji wieczystej, która w razie przekroczenia ma być orzeczona i ogłoszona, termin z tegoż regestru w najbliższych terminach skarg, z zachowaniem dobrodziejstwa aresztu, zachowuje się zawity; niemniej w przedmiocie zwrotu dochodów z tychże dóbr, pochodzących od aktu gwałtownego odebrania, ma być orzeczone pod karą banicji wieczystej, z dodaniem woźnego dla ogłoszenia tejże banicji i odesłaniem do sądu ostatecznego, z niezwłoczną egzekucją”.

Areszt – tu procesowe zatrzymanie sprawy na rejestrze aresztowym; końcowe wiersze to początek przytoczonego pozwu (intytulacja wojewody), tekst urywa się.

Dalszy ciąg pozwu (citatio) wystawionego w imieniu wojewody kijowskiego; początek aktu na poprzedniej stronie. „Generaliter” – ogólnie; „Eo nomine” – z tego tytułu; „cum Assistentia” – z asystencją; „de bira Actorow” – prawdopodobnie zniekształcone „de biro” / „debito” Actorum, lekcja niepewna; „Anno Millesimo Septingentesimo …” – roku tysiąc siedemsetnego …; reklamant „usq[ue]” – aż do. Data w ostatniej linii odczytana niepewnie (zapewne raczej „Sexagesimo” lub „Quadragesimo”). Owrucz – dziś Owrucz (Ovruch) na Ukrainie.

usque ad annum nunc currentem millesimum sexcentesimum octuagesimum octavum, absentibus actoribus – aż do roku obecnego 1688, pod nieobecność powodów; in suum commodum – na swój pożytek; propter ruinam et violentam apprehensionem – z powodu zniszczenia i gwałtownego zajęcia; eo nomine – z tego tytułu; de securitate bonorum nobilium – o bezpieczeństwie dóbr szlacheckich; actores – powodowie; reinduceowali – przywrócili w posiadanie. Tekst pozwu (wydanego w Owruczu 28 VII 1688) przytoczony w dekrecie sądu grodzkiego kijowskiego zapadłym w kontumacji pozwanych.

Violenter adempta ab Actu praesenti in duabus Septimanis… reinducovali – gwałtem odebrane, od chwili niniejszej w ciągu dwóch tygodni, w obecności stawającego sądu, pod karą banicji wieczystej przywrócili (wprowadzili z powrotem).

cuius in casu Contrauentionis Terminus… conseruatur peremptorius – którego (aktu) w razie przeciwdziałania zachowuje się termin zawity z tegoż regestru w najbliższych terminach dla skarżącego, z zastrzeżeniem dobrodziejstwa ogłoszenia aresztu; nihilominus – niemniej.

ab Actu Ademptionis memoratorum Bonorum – od czasu odebrania wspomnianych dóbr; circa Violentam Ademptionem – przy gwałtownym odebraniu; ex nunc – od teraz; in Casu Contrauentionis – w razie sprzeciwienia się.

Fragment dekretu sądowego (prawdopodobnie sądu kapturowego lub grodzkiego w Owruczu) z relacją woźnego o obwołaniu banicji wiecznej pozwanych i odesłaniu sprawy do egzekucji. Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina). „Banicy wiecznych” – banicja wieczna, wykluczenie spod opieki prawa.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Na rokach sądowych grodzkich kijowskich w Żytomierzu [?], według cyrylicznego nagłówka 27 lutego 1688 r., przed Cyrylem [?] Jelcem, chorążym kijowskim, jako sędzią delegowanym przez Dymitra Zabokrzyckiego, podwojewodziego, oraz urzędnikami sądowymi grodzkimi województwa kijowskiego, instygator sądowy z delatorami Dymitrem Zabokrzyckim, podczaszym wiłkomirskim, jego dziećmi Hrehorym Benedyktem i Aleksandrą oraz Aleksandrem i Hrehorym Bechami i Radionem Didkowskim, dziedzicami wsi Bechy, uzyskał zaoczny dekret przeciwko Paszyńskim [?] (w pozwie Łoszyńskim [?]), Andrzejowi i Samuelowi Chodakowskim, Wołkowskim, Łukianowi, Stefanowi i Fedorowi Didkowskim i innym. W przytoczonym pozwie Marcina Kątskiego, wojewody kijowskiego, pisanym w Owruczu 28 lipca 1688 r., powodowie skarżyli się, że pozwani od 1776 [?] r. do 1688 r. pod ich nieobecność zajmowali uroczyska Okawica [?] i ostrów należące do wsi Bechy, kosili siano, orali pola i wybierali pszczoły z barci, wyrządzając szkody po kilkaset złotych rocznie. Sąd nakazał pozwanym przywrócić powodów do odebranych dóbr w ciągu dwóch tygodni, zwrócić dochody i wynagrodzić szkody pod karą banicji wiecznej, a wobec niezastosowania się woźny Teodor Krzeczki [?] (Trzeciecki [?]) obwołał banicje w izbie sądowej w Owruczu; sprawę odesłano do egzekucji. Część cyrylicka i liczne nazwiska odczytane niepewnie.

Nr w rękopisie: 62 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 871

1Декрет Дилатиони Инквиз:

2[…] Межи Иро М. Па:

3ны Нелавицкими Мал:

4жонками, и инными, а

5Иро М. Панами Тышкевскими

6Малж. и инными Позваними.

7Року Тисеча Шедсотъ [?] […] [?]

8Мсца […] [?] дня.

9На Рочкахъ Судовыхъ Кгродскихъ Киевскихъ,

10во дню двенадцатого Мсца и року тепер иду:

11чего, на Ратуше менованыхъ [?], в мене его Кля:

12[…] Житомирскимъ [?] припалыхъ, и судовне отпра:

13[…] […] Передъ нами Димитромъ [?] […]

14[…] […] […] Фило:

15[…] […] […] […] Кон:

16[…] […] […] […]

17[…] […], и […] на […] […]

18[…] Писаромъ, и […] Кгродскимъ

19[…] […] Судовыми Кгродскими […]

20[…] Воеводства Киевского. Przypadła sprawa

21z Regestru Sądowego, za przywołaniem Woźnego Gene:

22rała Województwa Kijowskiego Szlachetnego Theodora

23Trzcieskiego [?] Między Instygatorem Sądowym y Jego Delato:

24rami Vrodzonemi Ichmościami Pany Waleryanem y Ewfrozyną

25z Grodowskich Nielawickiemi Małżonkami, y Szlachetnym Ste:

26fanem Rokickim [?] Szeladnikiem Ichmściów. Actorami, a Vrodzonemi

27Ichmościami Pany Jerzym, y Konstancyą z Grodowskich Tyszkiewskiemi

28Małżonkami, Stanisławem, y Anną z Tyszkiewskich Liplańskiemi [?]

29Małżonkami, Tudzież Szlachetnym Żurowskim y innemi, Pozwa:

30nemi, za Pozwem Grodzkim Kijowskim, od Powodow po Poz:

31wanych, na Termin Sądzenia Az Roczkow teraźnieyszych

32w Sprawie niżey mianowaney wydanym, ktory za Podniesieniem

33[reklamant:] od strony

k. 883v [?]

1od Strony Powodowey, u Sądu był czytany, y tak się w sobie

2piśmie ma: Marcin na Kątach Kątski, Woiewoda y Generał

3Kijowski, Podolski, Artyleryey Koronney, Kamieniecki Latyczowski Wyszgrodzki [?]

4Starosta. Vrodzonym Jchmościom Panom Ieremu, y Konstantiey

5Srocdowskiego [?] Tuszewskim [?] Małżonkom, Stanisławowi y Anniey

6Tuszewskiego [?] Lipiańskim [?] Małżonkom. Tudziesz Szlachetnemu

7Żurowskiemu, y innym wielu Ludzi, y służałym WWmć. dobrze

8o Jmionach y Kazwiskach, dobrze wiadomym Assistentiey nie

9potrzebuiącym, samym przez się, a potrzebuiącym z Assistenciją

10według Prawa należącą, z Osob, y wszytkich generaliter Dobr

11leżących ruchomych, y Summ Pieniężnych Z wierz dnosię [?] WMM.

12Mości, a władzą Vrzędu Mego prykazuię, abyscie WWmć prze:

13demną samym, albo Sądem Moim Grodzkim Kijowskim, na

14Roczkach Grodzkich Kijowskich w Roku teraznieyszym Tysiąc

15Sześcset Osmdziesiąt Osmym, Miesiąca Augusta Dzie:

16więtnastego dnia, w Owruczym do sądzenia prypadaiących y

17sądzących się, sami oblicznie y zawicie stanęli na Instanciją Jnstygatora [?]

18Sądowego, y Jego Delatorow Vrodzonych Jchmosciow Panow

19Walerjana, y Ewfrozyny Srocdowskiego [?] Mielawickich [?] Małżon.

20y Szlachetnego Sebestyana Rokickiego [?] Szeladnika Jchmosciow

21Assistentiey nie potrzebuiących, samych przez się, a potrzebu:

22iących z Przytomnoscią z Prawa należącą Actorow. Ktory prypo:

23zyłaiąc się do Prawa Pospolitego, recedendo od wszelkich

24wpisow y Relatiey wyniesionego Pozwu, do Trybunału

25Koronnego Lubelskiego zapisaney, a we wszytkim do Pro:

26testaty ex nomine w Grodzie Owruckim Roku Tysiąc Sześć:

27seth Osmdziesiąt Wtorego, Dnia Szesnastego Miesiąca

28Nouembra, y drugiey Roku Tysiąc Sześćseth Osmdziesiąt

29Osmego, Miesiąca Marca Szesnastego Dnia, w tym że

30Grodzie zapisanych, y poczynionych, wprawuię, y Actiey,

31że WWmć. Powani Śmielitzię [?], y ważyliście się prybrawszy

32do siebie kupę niemałą najachać we wsi Kroszatyczach [?]

33[reklamant:] Nobod [?]

k. 271 [?]

1Słobodę Miasteczko, y tam Poddanych własnych Actorow

2poodbierać na Roboty sobie ukazane gonic, a potym prowadzą-

3cego Konia do wody samego Actora z strzelby ognisty zasko-

4czywszy strzelaliście za nim, y do Dworu szturmowaliście, tam:

5że oskoczywszy Actora w Sumnie [?] bez miłosierdzia z wielkim krzy-

6kiem, y tumultem siekliście, rąbali, y kaleczyli, Razow niemało

7cięzkich głembokich z Przecięciem Kości w Głowie, y Rące prawey

8zadaliście, samą też Actorkę w Leżech [?] szędziwych za Piersi

9porwawszy, Pięścią w Twarz biliście, Palec wskazujący zem-

10bami ukąsiliście, y wiele Razow sinich spuchłych nazada-

11waliście, Czeladnika Actoris w Głowę tyrańsko cieliście,

12y Ranę zadali, owo zgoła ileście mogli wymyślic Morder-

13stwa okrutnego, Violentyi, Szkod czynienia, do effectu przy-

14wodziliście, przez co do Szkod niemałych Actorow przy-

15wiedliście; Iako o tym mianowane Protestatie, Woź-

16nych Obductie Rany Razow, szerzey WMć. na Ter-

17minie wysz mianowanym proponowane, y czytane

18będą w dowodzeniu. Na Ktorym to Terminie, abyście

19WMć. stanęli jako na zawitym Roku, ratione sui facti

20et Excessus winom prawnym przysłuchali, Szkody

21nagrodzili, y na wszytko sądownie odpowiadając

22skutecznie się usprawiedliwili. Pisan w Owruczym

23Roku Tysiąc Szescset Osmdziesiąt Osmego Miesiąca Augusta

24wtorego dnia. A po Podniesieniu y Przeczytaniu tego Pozwu,

25strona Powodowa prosiła y domawiała się, aby od Pozwa-

26nym na ten Podniesiony Pozew sprawowac się nakazali;

27A potym strony obiedwie Powodowa JeMć Pan Nieławicki [?];

28Jeden z Actorow personaliter. A Ichmć Panowie Jerzy y Kon-

29stanty Tuszewscy [?] Ciplanscy [?], Matronkowie [?] y inni przez

30JeGomu Pana Michała Skałkowskiego [?] Plenipotenta personaliter.

31[reklamant:] uągdy [?]

k. 884v

1u Sądu ninieyszego stanowili się, y w tey sprawie Rozprawę

2Prawną między sobą maiąc controvertowali, ktory też Sąd ninieyszy

3Grodzki Generału Woiewodztwa Kijowskiego controversyi stron

4obodwoch do siebie wnoszonych wysłuchawszy, y z onych dobrze wyro:

5zumiawszy, Termin słuszny w tey sprawie uznawa, y stronom

6rosprawować się nakazuie, od ktorego Decretu strona Poz:

7wana do Sądu Głownego Trybunału Koronnego Lubelskiego

8appellowała, Sąd tey tey Appellatiey nie dopuścił, A ona o po:

9pparcie tey, o gravamen y szkody na Sąd protestowała się,

10Sąd się też reprotestował, że tak prawnie bydź rozumiał,

11W Rosprawowaniu się Sąd Ninieyszy Grodzki Generału

12Woiewodztwa Kijowskiego Controversyi stron obooch, do

13siebie wnoszonych wysłuchawszy, y z onych wyrozumiawszy

14potrzebną bydź w tey sprawie Inquisitią uznawa, y wywodu

15oney dilatiey do szesci [?] przyszłych Roczkow Grodzkich Gene:

16rału Woiewodztwa Kijowskiego, tak w Owruczym, albo w Zy:

17tomirzu po tych naypierwey sądzących się stronie obocy po:

18zwala. A po wywiedzeniu, albo nie, stronom obiema Termin

19Zawity bez przypozwu, hac addita conditione, aby się tym cza:

20sem strony modeste zachowali, pod winą Banitiey wieczney,

21ktorey publicatią do tychże przyszłych Roczkow Grodzkich

22Generału Woiewodztwa Kijowskiego, po tych naypierwey

23do sądzenia przypadaiących y sądzących się in casu contra:

24ventionis temu Decretowi nimieyszemu zachowuie, y tym ni:

25nieyszym Decretem złożył y naznaczył. Што єсть дата Па: