simul cum praesentatione – wraz z okazaniem (konia); Natt. – prawdopodobnie Nattorum (urodzonych/rodzonych); Miernik Bydgoski – urzędnik ziemski bydgoski (tytularny).
„Comparens personaliter” – stawający osobiście; „Primo voto … Secundo” – z pierwszego małżeństwa … z drugiego; „ad Psens” – ad praesens, obecnie; „Małł.” – małżonków; „annuendo affectationi” – przychylając się do żądania; „ex munere Officij mei” – z powinności mego urzędu; „ad Taxandum” – do oszacowania; „in praesentia” – w obecności; „retro … ex Sequestro Officij” – z powrotem z sekwestru (depozytu) urzędu; „Złłich Poll.” – złotych polskich. Kodnia – wieś Kodnia pod Żytomierzem. Akt jest relacją woźnego generała (podpis w dalszej części).
Stronę otwiera końcowa formuła relacji woźnego; tytuł, numer i początek aktu znajdują się na poprzedniej stronie.
„Comparens” (łac.) – osoba stawająca przed urzędem. „mp.” – manu propria (łac.), „własnoręcznie”. Krzyżyk przy nazwisku woźnego zastępuje podpis; woźny był niepiśmienny („pisac nieumieiący”).
Dopisek w prawym dolnym rogu jest późniejszy, pisany cyrylicą, prawdopodobnie „скрепилъ” – „poświadczył”, archiwalne poświadczenie liczby kart; odczyt niepewny.
Numer karty „687” odczytany z prawego górnego rogu; w odczycie cyfr możliwa niepewność.
Streszczenie
29grudnia 1735 r. w urzędzie grodzkim w Żytomierzu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Małuskim Laskowskim [?], Aleksander Bielakowski [?], gubernator miasta Kodni w dobrach małżonków Felicjana i Franciszki z Gorayskich (1° voto Szybockiej [?], łowczyny parnawskiej) Bierzyńskich, miecznikostwa bydgoskiego [?], przedstawił urzędowi białego konia z kulbaką i rzędem, zabranego przy gwałtownym najeździe na miasto Kodnię, podczas którego poraniono wielu mieszkańców. Przydany przez urząd woźny generalny Demko Szczerbinowski [?], w obecności Michała Dembickiego i Jana Łysakowskiego [?], oszacował konia wraz ze starą kulbaką na 30 zł. Po taksacji Bielakowski odebrał konia z sekwestru urzędu, a zeznanie i relację wpisano do akt.
Akt nr 522
Regestr Dekretów Suspensionis y Kondemnat
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Databez daty (wpisy z lat 1715, 1697, 1707, 1688)
Karty / skanyk. 688–689 [?] (skany 0695–0696; strony 0695P–0696P)
Językpol., łac.
Nr w rękopisie: b.n. (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 688
1Regestr Dekretów Suspensionis y Kondemnat
21715.
3Publikacya Banicyi Wieczney od UUr Horkosilów [?] na UUr Burzyń-
4skich [?], względem pobicia, y oderwania gruntów,
5Publikacya Banicyi Wieczney od UUr Bartkowskich [?], na Ur Stawen-
6skim [?]
7Publikacya BW. od UUr Stockich [?], na UUr Moszkowskich [?],
8Publikacya infamii od Instygatora Sądowego Grę Kijowsk, na Szlachetnym
9Stochowskim [?] Woźnym otrzymana,
101697.
11Dekret Między UUr z Gasparów Tyszkiewiczową [?] z iedney, a UUr Potockie-
12mi, y Jnnemi Suspensionis,
13Publikacya BW: od Ur Hanickiego [?] na Ur Teodorze Kubilińskiego [?] pri-
14mo Kozmeykowey [?], Secundo voto Alexandrowey Redzyrowey [?], otrzy-
15mana.
16Publikacya BW. od Wo Siemlańskiego [?], na W. Uniarim [?] Smyslim [?],
17Publikacya BW. od UUr Synhaiewskich [?], na UUr Skawryńskich [?] Małż.
18Publikacya BW. od Ur Usyczenka [?] Lypowskiego [?], na Ur Skawryńskich [?],
19y Jnnych,
20Publikacya BW. od Ur Suryna [?], na Ur Eustafim Trypolskim [?]
21Publikacya BW. od Tegoż na Niewier Żydzie Faybiszu [?] arędarzu Sioła
22Medwednego [?],
23Publikacya BW. od Tegoż na Niewier Żydzie Izraelewiczu otrzymana,
24Publikacya BW. od Tegoż na Ur Żerowskim [?] otrzymana,
25Publikacya BW. od UUr Jana Siesnickiego [?] y Pieslaka [?], na Ur Głębo-
26skim [?]
27Zysk reinductionis w Dobra Wieś Rudki [?] Jure obligatorio, od Ur Pol-
28czewskiego [?], na W. Manieckim [?],
29Zysk Reinductionis w Dobra Załomie [?] od Wo X Domaradzkiego [?],
30na W. Manieckim [?], y Jnnych
31Dekret Suspensionis Między Ur Mikołaiem Lemiesza [?], a UUr
32Zuchiewiczami [?], a na Ur Mądryńskim [?] Kondemnata,
33Publikacya BW. od W Suryna [?], na Niewier Żydzie Froimie,
341707.
35Publikacya BW. od Wo Manieckiego, na W. Uniarim [?] Smyslim [?]
36y Jnnych
37Publikacya BW. od Tegoż na JW Strze [?] otrzymana,
38Publikacya BW. od Tegoż na W. Bohunie [?] otrzymana,
39Publikacya BW. od Wo Treziaka [?] na W Uniarim [?] Smyslim [?],
40Publikacya BW. od Tegoż na Tymie [?] otrzymana,
411688.
42Publikacya BW. od UUr Wołkowskich [?] na UUr Carynskich [?],
43Publikacya BW. od Ur Skałkowskiego [?], na UUr Baranowskich [?] Małż.
44Publikacya B. od Tegoż na Ur Milanowskich [?] otrzymana,
45Publikacya B od Ur Kurkowskiego [?], na Ur Didkowskim [?]
46Publikacya B. od Wo Potockiego [?], na W. Drohoiewskim [?], otrzymana
47Publikacya BW Dwoch od Ur Haniewskiego [?] na UUr Niemiryczów [?],
48Zysk reinductionis w Dobra, y Publikacya BW od UUr Hulewiczów [?] na
49W Niemiryczu, y Jnnych otrzymana,
50[reklamant:] 31.
k. 688v [?]
131. Publikacya BB. od Tychże na Tychże
232. Publikacya BB. od Sstrow Ur Kulczyckiego, na UU Olszan-
3skich otrzymana,
433. Publikacya BB. od Ur Didkowskiego, na UU Kowalewskich,
534. Dekret między Kalenskiemi y Inn: a Ur Sekiem [?],
635. Dekret między W. Skalkowskim, a UU Starkiewiczami,
736. Dekret między UU Didkowskiemi y Innemi a Sekiem [?],
837. Dekret między UU Didkowskiemi a PP. Bechami [?]
938. Dekret między Dziedzicami y Possessorami Sioła Didkowicz
10a Dziedzicami y Possessorami Dobr wsi Waskowicz,
1139. Publikacya BB. od UU Baranowskich, na UU Pruszynskich [?]
1240. Dekret między W. Bobrowską y Trypolskim z jedney, a Ur Zabo-
13rskim [?],
1441. Dekret między Ur Peplowskim, a UU Popowskiemi
1542. Dekret między Panem Pawsza [?], a UU Laskami [?] Matk[…]
16y Innemi, y W. Potockim y Innemi,
1743. Dekret między Temiż Stronami Suspensionis,
1844. Dekret między UU Didkowskiemi y Innemi a UU Was-
19kowskiemi, o przywrocenie Possessii wsi Waskowi-
20czach,
2145. Rospis między W. Zabokrzyckim, a UU Waskowskie-
22mi na ugodzeniu,
2346. Zysk [?] od Tegoż na UU Kobylinskich z Aubleatą [?],
2447. Rospis między UU Korczewskiemi, a UU Miedwinskie-
2849. Dekret między Sstrami Ur Biadrzyckiego, a UU Niemi-
29rzyckiemi, y Kobylinskiemi,
3050. Dekret między Korsykami [?] Draniec [?], a UU Kosieckiemi
3151. Dekret Libertationis między UU Didkowskiemi Aktorami
32y Pozwanemi,
3352. Dekret Libertationis między Temiż
3453. Publikacya B. od Ur Skuratowskiego, na UU Szym-
35anskich,
3654. Publikacya B. od Tegoż na Tychże
3755. Publikacya BB. od Pruszynskiego, na Ur Skura-
38towskim,
3956. Publikacya BB. od Ur Biadrzyckiego, na UU Biadrzyckich
4057.
k. 689 [?]
157 Dekret Inquisitionis między UUr Synkaiewskiemi, a Ur Sel-
258 Dekret wywiedzioney Inkwizycyi z Strony UUr Kobylinskich
3cem,
4a nauUr Kobylinskich Kondemnata cum evasione per
5petuo silentium,
659. Publikacya Bllo. od UUr Zuvakowskiey na UUr Su-
7rynach, y Jnn
860. Zysk reinductionis w Dobra y Publikata Bllo. od Dzie-
9dziców y Possessorów Sioła Bechow, na Dziedzicach
10y Possessorach Sreptyrów [?] Skotowka [?] y innych,
1161. Zysk reinductionis w Dobra Paryny [?] y Publikacyi Bllo. od Dziedziców
12y Possessorów Sioła Bechów na Dziedzicach y Possessorach
13Sioła Parysz [?] trzymany
1462. Dekret Dilationis Inquisitionis[?] Między Ur Milawickimi y Jnn
15a UUr Porowskiemi [?], y Jnn
1663. Dekret Dilationis et Inquisitionis między UUr Obuchami, y Jnn
17a UUr Turowskiemi y Jnn
1864. Dekret Dilationis między UUr Metawickiemi [?], a Ur Prochowskim [?]
1965. Dekret Dilationis między UUr Sziporami [?] a UUr Rogozinskiemi [?]
20y Jnnemi Suspensionis
2166. Dekret Dilationis między temiż Stronami
2267. Dekret między Ur Szypotelim [?] y Jnnemi, a Jmc P. Woronicza [?]
23y Jnnemi Kontumacialny.
2468. Publikacya Bllo od Ur Zubrzawskiego [?], na Ur Drohoiew-
25skim,
2669. Dekret między Ur Cieslakiem [?], a Ur Bewereckim [?],
2770. Publikacya Bllo. od Ur Zuvakowskiey y Jnn na
28Cmikiewiczach [?],
2971. Zysk reinductionis w Dobra y Publikacyi Bllo. od Ur Zuva-
30kowskiey na UUr Chodakowskich
3172. Zysk reinductionis od Teyże na UUr Seleckich [?] y Jnn,
3273. Zysk reinductionis z Publikatą od Sukcessorów [?] Niegdy Ur
33Alexandra Zawackiego, na UUr Chodakowskich,
34[ozdobnik kończący regestr]
Objaśnienia i tłumaczenia
Regestr dekretów zawieszenia (suspensionis) i kondemnat (wyroków zaocznych); BW = Banicyi Wieczney (banicja wieczna); Ur = Urodzony, UUr = Urodzeni, W./Wo = Wielmożny, Niewier = niewierny (o Żydzie); Grę Kijowsk = Grodu Kijowskiego; Małż. = Małżonkowie; „primo voto… secundo voto” = z pierwszego/drugiego małżeństwa; zysk reinductionis = uzyskanie ponownego wwiązania w dobra; Jure obligatorio = prawem zastawnym.
Fragment regestru (spisu wpisów); numery stron po prawej stronie kolumny tylko częściowo widoczne na krawędzi skanu (6…, 69, 70, 71, 72, 73). Skróty: BB. – bannitionum/banicji (publikacja banicji), Ur – urodzony, UU – urodzeni, W. – wielmożny, PP. – panowie, Sstrow/Sstrami – sukcesorów/sukcesorami, Inn: – innymi. Łac.: Suspensionis – zawieszenia; Combinatis Actoratibus – przy połączonych powództwach; Libertationis – uwolnienia (od pozwu).
Ostatnia strona regestru. Skróty: UUr = Urodzonymi/Urodzonych; Bllo. = Banniti (publikacja banicji); Jnn = innymi; Jmc P. = Jegomość Pan. Łac.: „Inquisitionis” – inkwizycji (przesłuchania świadków); „Dilationis” – odroczenia; „Suspensionis” – zawieszenia; „Kondemnata cum evasione perpetuo silentium” – kondemnata z uwolnieniem (od pozwu) i nakazaniem wieczystego milczenia; „Zysk reinductionis” – uzyskanie ponownego wwiązania (w dobra). Numer karty 689 odczytany z prawego górnego rogu (niepewny). Wiele nazwisk niepewnych.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Bezdatowy regestr dekretów suspensionis i kondemnat, ułożony w grupach lat 1715, 1697, 1707 i 1688, obejmujący 73 ponumerowane pozycje. Wpisy to głównie publikacje banicji wieczystej (m.in. Horkosiłów [?] na Burzyńskich [?], Bartkowskich [?] na Stawenskim [?], Stockich [?] na Moszkowskich [?], Synhajewskich [?] na Skawryńskich [?] i na Żydach arendarzach), publikacja infamii instygatora grodu kijowskiego na woźnym Stochowskim [?], uzyskania ponownego wwiązania w dobra (m.in. Rudki [?], Załomie [?], sioło Bechów [?]) oraz dekrety suspensionis, dilationis, inquisitionis, libertationis i rozpisy między rodzinami szlacheckimi, m.in. Tyszkiewiczową z Gasparów [?] i Potockimi, Didkowskimi, Waskowskimi, Zabokrzyckim, Kobylińskimi, Biadrzyckimi, Skuratowskimi i Zuvakowską [?]. Wiele nazwisk odczytano niepewnie.
Akt nr 523
Аппеляция з винии вечнои од Их Мм Панов […] на Их Мм Панах […] (apelacja od dekretu w sprawie o winy wieczyste)
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data1735 [?], Kijów [?]
Karty / skanyk. 690–692v (skany 0697–0700; strony 0697P–0700L)
Językruski (cyrylica), pol., łac.
Nr w rękopisie: b.n. (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
2wszystkim do wiadomosci aby z przerzeczonemi Porwa-
3nemi Prawem przekonanemi żadnego Spułku ani
4Obcowania nie mieli rady y pomocy a tym bardziey
5nie dodawali w Domach y Maietnosciach swoich onych
6nie przechowywali ale się z niemi iako z Banitami
7wiecznemi prawem przekonanemi podług swego
8Prawa we wszystkim zachowali o czym mianowany
9woźny Generalny Banicye wieczne obwołał y publi-
10kował, oczewisnie przed Sądem ninieyszym stanowszy
11Relacyę swoię uczynił y zeznał. A po obwołaniu
12y publikowaniu tych wm Banicyi wiecznych
13na Porwanych Sąd ninieyszy Sprawę z niemi
14na moc nayskuteczną y nieodwłoczną od tylu Exe-
15kucyi ktorą Sąd ninieyszy iedno do drugiego nie
16referuiąc sie przez się albo Subdelegata swego
17Exekucyi gruntowney skuteczney y nieodwłoczney na
18Dobrach Porwanych generaliter wskazał. Do
19za Naypierwszy strony Powodowey Requisycyą y
20staraniem Dekretu ninieyszego uczyniey odpra-
21wienia z powinnosci Urzędu swego sub rigore
22contra non exequentes Officiales sancito, po-
23winien będzie. mocy Dekretu ninieyszego.
24[pismem rozstrzelonym, sylabami:] Ex Actis Castren-
25sibus Capitanealibus
26Kijoviensibus [?] […]
27[cały tekst przekreślony ukośnymi kreskami]
Objaśnienia i tłumaczenia
Tytuł i formuła datacyjna zapisane cyrylicą (skoropis ruski), tekst dalszy po polsku i łacinie; większa część nieczytelna wskutek wyblaknięcia, plam i przekreślenia ukośnego.
Łac.: „actione violentarum perpetratarum” – w sprawie o popełnione gwałty; „in poena banitionis perpetuae” – na karę banicji wieczystej; „restitutionis refusionis damnorum” – zwrotu i wynagrodzenia szkód; „remittitur causa” – sprawa odsyła się.
Łac.: „przez urząd niniejszy lub subdelegowany do tego aktu… w dobrach strony przegrywającej do wykonania. Nikt zaś tej egzekucji zaskarżać ani w jakikolwiek sposób unieważniać nie ośmieli się pod karą banicji wieczystej, która odtąd się orzeka, a termin publikacji na najbliższe roki skarg z regestru właściwego tej sprawie wyznacza się i zachowuje jako zawity”.
„Die decima Nona Januarii” – 19 I 1715; „Tenor sequitur talis” – treść jego jest następująca.
Wypis z ksiąg grodzkich kijowskich z 22 I 1715 – relacja woźnego o doręczeniu pozwu wojewody Józefa Potockiego; włączony do aktu oblaty z lat 1733–1735.
in proxima contiguitate – w najbliższym sąsiedztwie; per vim – przemocą; violenter – gwałtem; Anno praesenti in Februario … vel his deficientibus in aliis tandem subsequentibus – w roku bieżącym w lutym, a w razie ich niedojścia w kolejnych; ad instantiam Instygatora – na wniosek instygatora (oskarżyciela sądowego). Akt to pozew (zapewne do oblaty relacji woźnego); fragment mocno niepewnie odczytany.
Tekst w dużej mierze niepewny – pismo kursywne, wiele odczytań przybliżonych. Fragment manifestacji (skargi) Korkoszów przeciw Pruszyńskiemu o pobicie i krzywdy gruntowe; data zdarzenia 9 VIII 1739 (wg odczytu).
pro libitu suo – wedle swego upodobania; requirowali – domagali się; Actores – powodowie.
Fragment łaciński: „Estis igitur parituri et ad praemissa omnia … in futuro termino aliaque latius proponenda responsuri” – „Macie zatem stawić się i na wszystko powyższe oraz inne szerzej przedstawione odpowiadać na przyszłym terminie”; „Die decima octava Januarii” – 18 I 1715; „Correxit” – poprawił (kontrasygnata pisarza); „Locus Sigilli Castri eiusdem” – miejsce pieczęci tegoż grodu; „Ratione violentiae” – z tytułu gwałtu. Akt dotyczy wyroku banicji wieczystej za gwałtowne zabranie gruntów i myt.
Końcowy fragment dekretu banicyjnego (relacja woźnego o obwołaniu banicji wiecznej i nakaz egzekucji z dóbr skazanych); tytuł i strony na poprzedniej stronie.
sub rigore contra non exequentes Officiales sancito – pod rygorem ustanowionym przeciw urzędnikom niewykonującym (wyroków); generaliter – ogólnie.
Ostatnie wiersze wpisane pionowo po kilka liter; odczyt formuły „Ex Actis…” niepewny.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Akt częściowo odczytany: nagłówek i początek (cyrylicą) w dużej mierze nieczytelne, cały tekst przekreślony. Zawiera dekret zaoczny sądu grodzkiego generału województwa kijowskiego (roki grodzkie kijowskie w Owruczu), wydany na instancję instygatora i jego delatorów Stanisława i Bazylego Korhorełów [?], braci rodzonych, przeciw pozwanym, którzy nie stanęli: za gwałty i pobicie skazano ich na banicję wieczystą, nakazano zwrot zabranych gruntów i myt oraz wynagrodzenie szkód, a woźny obwołał banicję na zamku owruckim. Wpisano w nim wypis z ksiąg grodzkich kijowskich z 22 I 1715 r. z relacją woźnego Stanisława [?] Multanowskiego [?] o doręczeniu 19 I 1715 r. we wsi Skorodne [?] pozwu wojewody kijowskiego Józefa Potockiego, wystawionego w Owruczu 18 I 1715 r. przeciw Kazimierzowi i Ewie z Dawgierdów [?] Kuszczyńskim [?], podstolim żytomierskim, Judycie [?] Swobodzkiej [?] i Antonowi Poddebskiemu [?], zastawnym posesorom we wsi Pieseczanica [?] w powiecie owruckim. Pozew zarzucał odbieranie powodom gruntów, sianożęci, drzew bartnych, pobieranie myt od kupców (co najmniej tysiąc zł), zabranie siana, pobicie chłopca Daniela Korkosza [?] przez Pruszyńskiego oraz pobicie Bazylego Korkosza [?] w szynku przez Antona i jego ojca Sawkę. Odczyt bardzo niepewny, nazwiska stron niespójne; tekst niekompletny.
Akt nr 524
Publicatio Dekretu […] Grodzkiego […] na JmPana […] Stadnickiego [?]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data10 II 1735 [?], Żytomierz
Karty / skanyk. 694–698v [?] (skany 0701–0706; strony 0701P–0706L)
Językpol., łac.
Nr w rękopisie: b.n. (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 694
1[tytuł pisany ozdobną cyrylicopodobną kursywą, w większości nieczytelny:] […] Grodz-
2[…] Ich Mościów Panów […]
3[…] na […] Mościa Pa-
4[…] Stadnickiego [?].
5Roku Tysiąc Siedmset […] Piątego [?]
6Miesiąca Februarii Dziesiątego Dnia.
7Na Rokach Sądowych Grodzkich Kijowskich [?] dnia
8dnia […] piętnastego [?] Miesiąca Januarii Roku teraź-
9nieyszego w Zytomierzu […] y z prorogaciey
10[…] do […] przeniesionych, y dnia […] Fe-
11bruarii […] Zamku Jego Krolewskiey Mości […] Sądu
12[…] zaczętych, Przedemną Jerzym [?] Andrzeiem
13z Krapowa [?] na Nowym dworze Krapliem [?] Podkomo-
30rzeczy iest, ato we dwie niedziele albo prędzey [?]
k. 698v [?]
1sposobnego w obecnosci Urzędu Swoiego w nie
2bytnosci Iednego albo dwuch z Ichmw Offitia
3listow ktorych Sąd niniejszy naznacza aby
4Dobra podał, summy na Conserwacyą Dobr
5y zakładanie Poddanych erogowane Stro
6nie Powodowey zapłacił, Prowenta Strona
7porwana przywrocił y szkody y szkod po stro[?]
8dzie nadgrodził, ato pod winą Banicyey
9wieczney, ktorą w sprzeciwieństwie Decre
10towi niniejszemu natychmiast w skaza
11ie y woznemu Sądowemu Apparytorowi wy-
12mianowanego Chwedora Doszczenka[?]
13do obwołania y publicowania oney przydaie
14y ex nunc publicować kaze, ktory to
15Wozny na w od Sądu przydany czyniąc
16dosyć woli y rozkazaniu Sądowemu
17z powinnosci Urzędu swego Woznow
18skiego te winy Banicey wiecznych na
19przerzeczonym porwanym nie stałym
20niniejszym Decretem wskazaną[?] tu w
21Mieście Iego KrolMsci Owruczym na Zam
22ku w Izbie Sądowey in praesentia Iudicii
23y wielu Ludzi godnych Ichmw Panow
24Obywatelow Woiewodztwa Kijowskie-
25go spraw swoich u Sądu pilnuiących
26głosem wyniosłym obwołał y publico
27wał, przywodząc to wszystkim do wia-
28domosci, aby z przerzeczonym porwanym
29[reklamant:] Bawe[?]
k. 698
1Prawem przedkonanym, żadnego spotkania a-
2ni obcowania, niemiec, Rady y pomocy
3nemu nie w czym niedodawać w Domach y
4Mayętnosciach swoich onego nieprzecho-
5wywać, ale się z nim iako z Banitem we
6wszystkim Prawem przekonanym w cwszystkim [?]
7podług srogosci Prawa pod winami w Pra-
8wie o tym opisanemi Zachowac, o czym ma
9nowany woźny, że te winę wieczney Ba-
10niey na Porwanym niestałym Obwo-
11łał y publicował ocżewiscie przed Są-
12dem niniejszym Stanowszy Relacyę
13swoię uczynił y zeznał, a po obwołaniu
14y publicowaniu tych win Baniey wie-
15cznych na Porwanym prawem przekona-
16nym Sąd niniejszy Sprawę z nim na
17moc ną Konteczną y nieodwłoczną do
18Sądu y niniejszego Grodzkiego Generatu
19Woiewodztwa Kijowskiego, według Prawa
20Exekucyę odsyła, ktory to Sąd y Urząd
21Grodzki Kijowski ieden do drugiego się
22nie referuię, przez się albo Subdelegata
23swego Exekucyę mocną Konteczną y nie-
24odwłoczną na Dobrach Porwanego, gene-
25raliter wszelakich, za naypierwszą ktory
26Powodowey Requizycyą y okazaniem De-
27kretu niniejszego, uczynic y odprawić
k. 698v [?]
1ma z powinnosci Urzędu swego
2sub rigore contra non Exequentes
3Officiales Sancito powinien bę=
4dzie tego Decretu niniejsze-
5go. Што для памяти до=
6книгъ нинешнихъ Гродскихъ
7Украинъ [?] воеводства Киевского
8єсть записано.
Objaśnienia i tłumaczenia
Tytuł zapisany ozdobnym pismem stylizowanym, prawie nieczytelny; rok i część dat odczytane niepewnie. Instygator – oskarżyciel sądowy; delatorowie – donosiciele/powodowie wspierający. „primi voti … secundi ad praesens” – z pierwszego męża … z drugiego obecnie. „Judicij praesentis Apparitora” – woźnego niniejszego sądu. Cadencja – kadencja, sesja sądowa.
Fragment łaciński: „przychylając się do kontraktu arendownego i nowej konstytucji, w korzyści ponownego wprowadzenia w dobra niesłusznie odebrane, o które idzie sprawa, w ciągu dwóch tygodni lub w dogodnym czasie, w obecności urzędu, jednego z urzędników, mimo nieobecności dwóch; także w korzyści zapłaty sum wydanych na utrzymanie dóbr i szkody poddanych, zwrotu dochodów i wynagrodzenia szkód, pod karą wieczystej banicji, co odtąd postanawia się i odsyła do egzekucji przez urząd obecny lub subdelegata; nikt nie ośmieli się sprzeciwić egzekucji pod karą banicji; termin ogłoszenia wyznacza się zawity na najbliższych rokach skarg z regestru właściwego”.
Rok wypisu niepewny (czytanie „Sześćdziesiątego” niepewne); dalszy ciąg formuły oblaty na następnej stronie.
Akt (relacja woźnego) rozpoczęty na poprzedniej stronie; ad instantiam Instygatora Sądowego – na wniosek instygatora sądowego; primi voti … secundi – z pierwszego małżeństwa … z drugiego; cum assistentia mariti de jure debita – z asystencją męża prawem wymaganą; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przynależnościami; modo arendationis – w drodze dzierżawy; Jm = Jegomość; Ichm. = Ichmościów. Rok w dacie niepewny.
millesimo septingentesimo decimo tertio die decima quarta Augusti – 14 VIII 1713; Anno praesenti 1714 die decima septima Septembris – 17 IX 1714; per naturalem successionem – przez naturalne następstwo (dziedziczenie); nescitur czyli ex iussu – nie wiadomo, czy z rozkazu; inito consilio ex ausu suo proprio – po naradzie, z własnej zuchwałości; requirując iustitiam – domagając się sprawiedliwości; volanti sigillo – pod otwartą pieczęcią; eiusdem loci – tegoż miejsca; crescencya – plon, zbiór; in ruinam et detrimentum fortunae – na zgubę i szkodę majątku; Actor – powód; Obozny Koronny, Podskarbi Koronny – urzędy koronne.
Sumptem Actoris – kosztem powoda; in absentia – pod nieobecność; volanti sigillo – pod otwartą pieczęcią; in deterius – na gorsze; proprio sumptu – własnym kosztem; Locum reclinatorij ad tempus iuxta contractum – miejsca pobytu na czas według kontraktu; vi et violenter – gwałtem i przemocą; in detrimentis et ruinam Fortunae – ku szkodzie i ruinie majątku. „Porwany” (zapewne „Pozwany”) – pozwany. Tekst kursywy bardzo trudny, liczne lekcje niepewne.
Fragment relacji woźnego o doręczeniu pozwu i protestacji; pismo w wielu miejscach słabo czytelne, odczyt przybliżony. „Actor/Actoris” – powód; „in proprium commodum” – na własny pożytek; „hæc verba proferebat” – wypowiadał te słowa; „in toto refert się” – odwołuje się w całości; „in Loco solito Iudiciorum” – w zwykłym miejscu sądów.
„vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus” – lub w razie ich braku na następnych najbliższych [rokach]; „pro sui exoneratione” – dla swego uwolnienia (od odpowiedzialności); „Corigeat” = corrigeatur/korekta, podpis korektora; „mpria” = manu propria – ręką własną.
Fragment dekretu sądu grodzkiego w sprawie o odebranie dóbr arendowanych, z przytoczoną relacją woźnego; tekst miejscami trudnoczytelny.
in praesentia Iudicii – w obecności sądu; ex nunc – od tej chwili; Apparytor – woźny sądowy; Banicya wieczna – wywołanie z kraju (infamia). Fragment wyroku sądowego (prawdopodobnie sądu zadwornego/grodzkiego w Owruczu) z ogłoszeniem banicji.
Ciąg dekretu z poprzedniej strony: ogłoszenie banicji wieczystej przeciw pozwanemu („Porwany” = pozwany) i odesłanie sprawy do egzekucji do sądu grodzkiego kijowskiego; „Requizycya” – żądanie strony powodowej; „Subdelegat” – zastępca urzędu.
Odczyt „Porwany/Porwanego” zapewne skrót/zniekształcenie „Pozwany/Pozwanego”; słowo w 6. linii („w cwszystkim”) niepewne.
sub rigore contra non Exequentes Officiales Sancito – pod rygorem ustanowionym przeciwko urzędnikom niewykonującym (wyroku). Końcowa formuła w cyrylicy: „co dla pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich … województwa kijowskiego jest zapisano”.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
10lutego (rok odczytany niepewnie, wg META 1735 [?]) na rokach sądowych grodzkich kijowskich, przeniesionych na zamek w Owruczu, przed sędziami grodzkimi generału województwa kijowskiego – podkomorzym i podwojewodzim Jerzym Andrzejem z Krapowa [?], chorążym i sędzią Aleksandrem Kazimierzem [?] oraz podczaszym owruckim Antonim [...], pisarzem – zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatorów Władysława i Eleonory z Zmytowny [?], 1° voto Zbiowskiej [?], 2° voto Bartkowskich, przeciw niestającemu Janowi Stawenskiemu [?]. Wpisano wypis z ksiąg grodzkich żytomierskich (z datą odczytaną jako 15 I 1760 [?]) z relacją woźnego Piotra Lemachnowicza [?] o doręczeniu pozwu we wsi Lubczyew [?] w powiecie żytomierskim; pozew zarzucał Stawenskiemu, że wbrew dwuletniemu kontraktowi arendownemu na dobra (Małeczko [?], Zwiahel [?]) zawartemu 14 VIII 1713 r. z Lubomirskim, odebrał powodom 17 IX 1714 r. posesję, zatrzymał zbiory, zakazał poddanym zwrotu ok. 2600 zł długów i podatków wydanych przez powoda, wyganiał jego konie, zabrał staw, len i konopie i groził mu. Sąd przysądził powodom ponowne wwiązanie w dobra w ciągu dwóch tygodni, zwrot sum wydanych na utrzymanie dóbr i poddanych, zwrot dochodów i wynagrodzenie szkód pod karą banicji wieczystej, którą woźny Chwedor Doszczenko [?] obwołał na zamku owruckim, a sprawę odesłano do egzekucji. Tytuł i liczne fragmenty nieczytelne.
24czynsz godzinę [?], zadaiecie, dyffidacye na Zdro-
25wie, y Życie czynicie, o co wszystko Actorowie
26WMść na termin wyznaczony pozywaią,
27na ktorym iako na zawitym, abyście WMść
28stanęli, y na wszystko Sądownie odpowiada-
29iąc, skuteczniesię usprawiedliwili. Pisan
30w Owruczu Roku Tysiąc, Siedmset, Piętna-
31stego, Die decima Nona Ianuarij, za ktorym to
32[reklamant:] Pozwem
k. 681
1Pozwem on Woźny Roku y Terminu Stronom
2obom Powodowey y Pozwaney przed wyszmia-
3nowanym Sądem, secundum praefixionem in
4citatione expressam Zawity Dźwię[?] prawie
5prawney Stanowienia się Oryginarna
6dyst[?]. de quo praesens Ministerialis Relatio.
7Z ktorych y ten wypis pod Pieczęcią Grodzką
8Kiiowską iest wydany pisany w Owruczym
9Correxit Synkiewski [?] in pria[?] Locus Sigilli
10eiusdem Castri, Ktorego wydania K Pozwani
11ogudzinie zwyczey aresztowey do aresztu tey
12Sprawy przez woźnego wyszmianowanego przy-
13wołaney niearesztowali, aresztowac y uspra-
14wiedliwiesię niechcieli, a przez zeczona Strona
15Powodowa dalszego w tey Sprawie postępku
16prawnego u Sądu ninieyszego przondaydoma-
17wiałasię. Przeto Sąd ninieyszy Grodzki Generalny
18Woiewodztwa Kiiowskiego, za niestaniem Po-
19zwanych, a z adomowieniemsię y prawnemi
20postępkami Strony Powodowey przychila
21iąsię w tym do Prawa a pospolitego y wedania
22tey ze Strony Powodowey w dalszym tey Sprawy
23postępku prawnym Stalione zwolency pody-
24nionych pobicia y podrwawienia Winę Sta-
25niczey wieczney w skarmie w Zysdu[?] nakla-
26dzie aby Zboże gwałtownie Zabrane o co
27rzecz iest Strona Pozwana Stronie Powodowey
28oddała y przywrociła, a to natych miast pod
29winą Banicyey wieczney, ktorą Sąd ninie-
30szy natych miast w skarmie, y woźnego Są-
31dowego do obwołania y publicowania oney
k. 701v
1przydaie y ex nunc publicowac każe, Ktory to
2Woźny iako od Sądu przydany czyniąc dosc pole-
3ceniu y rozkazaniu Sądowemu a z powinnosci Vrzę-
4du swego Woznowskiego Terminy Banicyi wiecznych
5tu w Zamku Jego KrolMsci Owruckim w Izbie Są-
6dowey w Obecnosci wielu Ichmsciow Panow Obywatelow
7Woiewodztwa Kijowskiego Spraw swoich v Sądu pilnu-
8iących głosem wynioslym obwołał y publicował
9przywodząc to wszystkim do wiadomosci
10aby z przerzeczonemi Porwanemi Prawem
11przekonanemi, zadnego Kunsztu ani ob-
12cowania niemieli rady y pomocy onym nią
13w czym niedodawali, w Domach y maiętnosciach
14swoich onych nieprzechowywali, ale się z niemi
15iako Banitami wiecznemi Prawem przekona-
16nemi podług srogosci Prawa we wszystkim
17zachowali, O czym mianowany Woźny co dz[?]
18terminy Banicyi wiecznych obwołał y publicował
19o czewiscie[?] przed Sądem niniejszym Kapturowym[?] Relacyę swoię wy-
20dał y zeznał. a po obwołaniu y publicowaniu tychże in
21Banicyi wiecznych, na Porwanych, Sąd niniejszy Sprawę
22z niemi, na moczną Ostateczną y nieodwłoczną odsy-
23ła Execucyę, ktorą Sąd ninieyszy ieden do drugiego się nie
24referuiąc przez się albo Subdelegata swego, Execucyę
25moczną Ostateczną y nieodwłoczną na Dobrach Porwa-
26nych gdziekolwiek będących, za nay pierwszą Strony Powo-
27dowey requizycyą, y okazaniem Dekretu ninieyszego
28uczynic y odprawic ma, z powinnosci Vrzędu swego
29sub rigore contra non Exequentes Officiales sancito.
30powinien będzie, moczą Dekretu ninieyszego. Што
31есь для памятати до Книгъ нинешнихъ
32Гродзкихъ Овруцкихъ естъ записано.
Objaśnienia i tłumaczenia
Akt w cyrylicy (urzędowy język ruski) z wtrąceniami łacińsko-polskimi. Rok 1715 (tysiąc siedemset piętnasty); roki grodzkie kijowskie przypadające 14 I w Żytomierzu, prorogowane i rozpoczęte 7 II na zamku owruckim. Mca = miesiąca; Мсти = miłości; Корол: = królewskiej. Danacja wieczysta – darowizna wieczysta.
Akt zaczęty na poprzedniej stronie; dekret sądu grodzkiego kijowskiego w sprawie z instygatorem.
„Sądiey praesentis apparitora” – woźnego bieżących sądów; „Ratione violentiarum perpetratarum concussionis horrendissimae convulnerationis in poena Banitionis” – z racji dokonanych gwałtów, najstraszliwszego pobicia i zranienia, pod karą banicji.
Jchmć – Ichmość; Uro. – Urodzony.
Łac.: „...które mają być odtąd orzeczone; tym niemniej w zysku zwrotu zboża zajętego, o które toczy się sprawa, i to natychmiast pod karą banicji wieczystej – obie odtąd orzeczone – dodaje się; sprawa odsyła się do egzekucji przez obecny urząd lub subdelegowany; nikt zaś nie śmie tej egzekucji zwalczać pod karą banicji wieczystej, odtąd orzeczoną; termin zawity do ogłoszenia w najbliższych terminach skarg z rejestru właściwego tej sprawie wyznacza się i zachowuje.”
Data wypisu: 23 I 1715 (piętnastego), Owrucz – w obrębie wpisu przytaczany wypis; rok wymaga weryfikacji. JKMci – Jego Królewskiej Mości.
Pozew z 23 I 1715 (die vigesima tertia Januarii) – oblatowany w księdze; „Tenor sequitur eiusmodi” = treść jego brzmi tak; „generaliter” = ogólnie; „ad instantiam” = na żądanie; „Delatorow” = oskarżycieli (instygatorów). Sondaż „Szlmin” – czytanie niepewne (może skrót „Szlachcie/samym”).
cum assa debita – zapewne „cum assistentia debita” – z należytą asystencją (mężów). Actor – powód; Actoris – powódki. in Maio – w maju. Die decima Nona Ianuarij – dnia 19 stycznia (1715). Tekst pozwu (wpisanego do aktu) przed sądem; nazwisko pozwanych Moszkowscy czytane niepewnie w formie.
Dalszy ciąg relacji woźnego i dekretu zaocznego sądu grodzkiego generalnego województwa kijowskiego (Owrucz); tytuł i numer aktu na poprzedniej stronie. „secundum praefixionem in citatione expressam” – według terminu wyznaczonego w pozwie; „de quo praesens Ministerialis Relatio” – o czym niniejsza relacja woźnego; „Locus Sigilli eiusdem Castri” – miejsce pieczęci tegoż grodu. Na marginesie górnym liczba 701 oraz foliacja 680 poprawiona na 681. Wiele wyrazów odczytanych niepewnie z powodu kursywy pisarza.
k. 701v – numer karty na marginesie górnym „701” z dopiskiem; według ciągłości verso.
„ex nunc” – od teraz; „sub rigore contra non Exequentes Officiales sancito” – pod rygorem ustanowionym przeciw urzędnikom niewykonującym (wyroku).
Banicja wieczna – kara wywołania z kraju; obwołanie przez woźnego na terminie sądowym.
Końcowa formuła w cyrylicy (ruska formuła oblatowa): „Што есь для памятати до Книгъ нинешнихъ Гродзкихъ Овруцкихъ естъ записано” – co dla pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich owruckich jest zapisane.
Tekst przekreślony ukośnie (kasacja wpisu lub oznaczenie przepisania).
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
10lutego 1715 r. na rokach sądowych grodzkich kijowskich, przypadłych 14 stycznia w Żytomierzu i rozpoczętych 7 lutego na zamku owruckim, przed sędziami grodzkimi generału województwa kijowskiego – podstarościm i podwojewodzim Andrzejem Szczapową [?], chorążym Aleksandrem Kazimierzem Wieropolskim i podczaszym owruckim Jędrzejem Antonim Ignacym Steckim, pisarzem – zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatorów, małżonków Bazylego i Orynicz [?] z Wiergowskich [?] Steckich, przeciw niestającym Teodorowi Prokopence (ojcu) i Bazylemu (synowi), Janowi Krawczence i Bazylemu Lewonence Mostkowskim (Moszkowskim) [?]. Wpisano wypis z ksiąg grodzkich kijowskich z 23 I 1715 r. (Owrucz, przed regentem Michałem Synhajewskim [?]) z relacją woźnego Bazylego Murytowskiego [?] o doręczeniu we wsi Mostki pozwu wojewody kijowskiego Józefa Potockiego, wystawionego w Owruczu 19 I 1715 r. Pozew zarzucał pozwanym zabranie jesienią 1713 r. dwóch kop zboża (pszenicy i jęczmienia), niezwrócenie żyta, znieważanie i pobicie powódki (m.in. w maju 1714 r. uderzenie obuchem i wybicie zębów) oraz groźby. Sąd skazał pozwanych na banicję wieczystą za gwałty i pobicie oraz nakazał natychmiastowy zwrot zabranego zboża; woźny obwołał banicję na zamku owruckim, a sprawę odesłano do egzekucji. Tekst przekreślony, liczne odczyty niepewne.
Akt nr 526
Публикация Инфамии от Инстигатора Сондового Рочков Гродских Киевских на шляхетном Стефану Стоходовском Возным
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data12 II 1735 [?], Owrucz [?]
Karty / skanyk. 703–704v [?] (skany 0711–0713; strony 0711P–0713L)
Językrus. (cyr.), pol., łac.
Nr w rękopisie: 46 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 703
1Публикацыа Инфамии от Инстигатора
2Сондового Рочков Гродских Киевских
3на шляхетном Стефану Стоходовском
4Возным
5Року Тисеча Сем сот Пятогонадцатого [?],
6Мца Феврали дванадцатого Дня
7На Рочках Судовых Гродских Киевских, Дня
8чотырнадцатого Мца Генвари, Року Теперешнего [?] на
9том [?] припалых, аж по року [?], то до обхода перенесеных [?]
10и Дня Семого Феврали, з замку его Королев. Мти Овру-
Nagłówek i początek aktu pisane cyrylicą (ruski kursywą), dalej łacinką. Odczyt roku niepewny (w rękopisie ok. „Пятогонадцатого”); w kontekście księgi prawdopodobnie 1735.
Łac.: „z powodu pogwałcenia i naruszenia bezpieczeństwa niniejszych sądów grodzkich kijowskich, do skarbu kar prawnych, mianowicie infamii, od teraz orzekanej, z dodaniem woźnego do ogłoszenia … dla egzekucji …”.
Instygator sądowy – oskarżyciel publiczny przy sądzie; infamia – utrata czci i praw szlacheckich.
persona et Ironis Citati idque durantibus Judiciis expediendo – (stawiennictwo) osobiście i przez strony pozwanego, i to do załatwienia podczas trwania sądów; postposita Lege publica, Authoritate et Securitate – z pogwałceniem prawa publicznego, powagi i bezpieczeństwa (sądów); in facie Judicii praesentis sub tempus celebrationis eorundem Judiciorum – w obliczu sądu niniejszego w czasie odprawiania tychże sądów; pro invaliditate – z powodu nieważności; iuste et legitime in pleno completu – słusznie i prawnie w pełnym składzie; laesit et pro tali ausu poenas Legum promeruit – naruszył i za taką zuchwałość zasłużył na kary prawne; hac proveniatur propositione – niech będzie objęty niniejszą propozycją (oskarżeniem). Fragment sprawy instygatora sądowego przeciw woźnemu w Sądach Grodzkich Generału Woj. Kijowskiego. Data roczna i miejsce w tekście niepewne.
in praesentia (łac.) – w obecności. Infamia – kara bezecności (utrata czci i ochrony prawnej), obwołana przez woźnego.
Zamek Owrucki – siedziba grodu w Owruczu, gdzie odbywały się sądy grodzkie kijowskie.
Odczyt nazwisk osób (skazanego i woźnego) bardzo niepewny.
Numer karty „704” nad tekstem dopisany późniejszą ręką. Kolejne cyfry przy numerze są niepewne i mogą być numeracją archiwalną.
Zakończenie dekretu (zapewne sądu kopnego lub grodzkiego) nakazującego wykonanie pod rygorem przepisanym w prawie przeciw urzędnikom wykonującym dekrety („Exequuiących Urzędnikow”).
Ruska (cyrylicka) formuła oblacyjna w translit.: „što ese dlja pamjati do knih hrodskich Kievskich est' zapisano”, tj. „co dla pamięci do ksiąg grodzkich kijowskich jest zapisane”. Pozostała część strony jest wypełniona zakrętasem kancelaryjnym, który zabezpiecza ją przed dopiskami.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
12lutego 1715 r. (rok odczytany niepewnie; META podaje 1735 [?]) na rokach sądowych grodzkich kijowskich, rozpoczętych 7 lutego na zamku owruckim, przed sędziami grodzkimi generału województwa kijowskiego – podkomorzym i podwojewodzim Jerzym Andrzejem Czaplicem, chorążym i sędzią Aleksandrem Kazimierzem Wilczopolskim [?] i pisarzem Antonim Ignacym Rzeckim [?] – zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora sądowego Mikołaja Chodakowskiego przeciw woźnemu Stefanowi Stochowskiemu (w tekście też Rochowski, Krochmowski) [?]. Według wpisanej propozycji z 11 lutego 1715 r. woźny w izbie sądowej, podczas sądów, położył na stole sędziów pozew na sądy ziemskie kijowskie od Antoniego Trypolskiego [?], podwojewodzego sądowego województwa czernihowskiego, o nieważność tychże sądów, czym naruszył ich powagę i bezpieczeństwo. Za niestawiennictwo i naruszenie powagi sądów sąd skazał go na infamię, którą woźny Fiedor Dobiczenko [?] obwołał na zamku owruckim, a sprawę odesłano do egzekucji na osobie i dobrach skazanego.
Akt nr 527
Декретъ межи Ихъ Мил. Паны, ее Милостю Панею Тышкевичовою, а Ихъ Мил. Паны Потоцкими Лодзинскими [?] Брацлавскими Малжонками [cyrylicą]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data25 III 1667 [?], Włodzimierz [?]
Karty / skanyk. 705–707 (skany 0713–0715; strony 0713P–0715P)
Językruski (cyrylica), pol., łac.
Nr w rękopisie: 56 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 705
1Декретъ межи Ихъ Мил. Паны,
2ее Милостю Панею Тышкевичовою
3а Ихъ Мил. Паны Потоцкими Ло-
4дзинскими [?] Брацлавскими Малжонками
5Року Тисеча шестсотъ шестдесятъ семого,
6М.ца Марца пятогонадцатого дня.
7Перед Судомъ Головнымъ Капту[р]овымъ [?] В-
8оеводства Киевского. Przypadła Sprawa z Reie-
9stru Sądowego Areszt[o]wego, za przywołaniem Woźnego
10nie na niey białe poszarpaliście mowiąc za lasią [?] Boze ze my
11ią nie wtopili, a tak by smy Panu swemu, pociechy uczyni-
12li; uzaliwszy [?] bez wolenie [?], uszło było to nam, Po ktorym
13odratowaniu ledwo do Nowdrysza [?] piechotą uszła, y tam
14u JmPana Zachowicza [?], y Kuzminskiego, po niezmiernym tar-
15moszeniu, biciu y tłuczeniu, za ledwo odpoczęła, lecz y dotąd
16do zdrowia przyść, nie może, z tamtąd tedy Wozkiem, do Ugi-
17Doohinia [?], do JchMw Panow Swoich Małzonkowy JchMsc
18Pannie Zachowiczowie, y Kuzminski, Delatricem odesłali,
19Do uszczerbienia tedy, z wyszmianowanych Dobr Dziedzicznych
20Delatorki, Miasteczka Chrystynowki, o Expulsią gwałtowną,
21z mianowanych Dobr, o zabranie rzeczy, przy expul-
22syey zabranych, o Convulnerationem Delatricis, o szkody, z tąd po-
23chodzące, Autorkamiw [?] na Termin wyz oznaczony po-
24zywa Na ktorym iako nazamiąny [?], abyscie wmśc stanęli,
25z Dobr pomienionych ustąpili, Za Expulsią gwałtowną winom
26prawnym przysłuchaliście, zabrane rzeczy przy uiolentney [?]
27gwałtowney, Autorce oddali, Za Convulnerationem Delatricis,
28Winom prawnym przysłuchaliście, Szkody z tąd pochodzące
29nagrodzili, mianowanych Naiezdnikow, przed Sąd stawili,
30a w niestawieniu sami za nich odpowiadali, y na wszyst-
31ko Sądownie odpowiadaiąc słuszcznie się usprawiedliwili.
32Pisan w Owruczu Roku Tysiąc Siedemset Dziewięćdziesiąt Siod-
33mego
Objaśnienia i tłumaczenia
Nagłówek i formuła daty zapisane cyrylicą (ruska transliteracja), tu oddane przybliżonie; data roku 1667 [?] czytana z „шестсотъ шестдесятъ семого”; akt to oblata/wpis dekretu sądu kapturowego z czasu bezkrólewia.
Iudicij Venientis Appariora – zapewne zniekształcone „iudicii generalis apparitor” (woźny sądowy); sub tempus interregni moderni – w czasie obecnego bezkrólewia; de tenore tali – tej treści; generaliter – ogólnie.
Dalszy ciąg pozwu (citatio) przed Trybunał Główny na instancję instygatora i delatorki Teofili Tyszkiewiczowej [?]; „de Iure debita” – należnej z prawa; „generaliter” – ogólnie; „quo mediante” – na mocy którego; „cum attinentijs” – z przynależnościami; „simul adire Possessionem praenominatorum bonorum” – zarazem objąć posiadanie wyżej wymienionych dóbr; „in eliberationem eorundem” – na wykupienie tychże; „in forma Iuris solita” – w zwykłej formie prawnej; „in spatio duarum Septimanarum” – w przeciągu dwóch tygodni; „in praesentia” – w obecności. Dekret grodu kijowskiego z 21 V 1696, termin wypłaty 2 VII w Owruczu.
Inquisitia – dochodzenie sądowe; Delatrix/Delatorka – strona oskarżająca; in Termino praelegato – w wyznaczonym terminie; non comparuistis – nie stawiliście się; reposuit – złożyła (w depozyt); a Condescensione supersedere – odstąpić od zjazdu sądowego; Iurisdictiones Castrenses cessarunt – sądy grodzkie ustały (bezkrólewie po śmierci Jana III Sobieskiego 1696). Fragment dotyczy sporu o sumę 600 zł i dobra Chrystynówka [?].
Nihilominus – niemniej jednak; attendując – zważając na; ne videatur contravenisse supramemorato decreto, more et praxi solita – aby nie zdawało się, że sprzeciwia się wyżej wspomnianemu dekretowi, zwyczajem i praktyką przyjętą; urgendo dimissionem – domagając się ustąpienia; cum attinentijs – z przynależnościami; Anno currenti … – w roku bieżącym 1695 (rok wg rękopisu, możliwa pomyłka kopisty; wpis oblatowany w l. 1733–1735); in termino … praefixo – w terminie wyznaczonym listem odrocznym; nemine contradicente et oppugnante – bez niczyjego sprzeciwu i oporu; beneuole, sponte – dobrowolnie, z własnej woli; apprehensa per ministerialem et nobiles possessione – objąwszy posiadanie przez woźnego i szlachtę; uti in proprio districtu – jako we właściwym powiecie; in fauorem – na korzyść; recusował – odmówił; pacifice – spokojnie; disponebat – rozporządzała; Tandem – wreszcie; summo mane – wczesnym rankiem; cum complicibus et satellitibus suis – ze wspólnikami i pomocnikami; tumultuose – z zgiełkiem; pro tunc … dedita – wówczas oddana (spoczynkowi); Delatorka – strona skarżąca; Generał – woźny generalny.
Data „Dziewięćdziesiąt Siodmego” odczytana niepewnie; może oznaczać inny rok (zapis zatarty).
hæc formalia – te słowa; et omnem substantiam – i cały dobytek; circa Delatricem – przy delatorce (powódce); perterrefactam a prawie semivivam – przerażoną i prawie na pół martwą; Divina Providentia – Opatrzność Boża; Expulsio – wygnanie, wyzucie z dóbr; Convulneratio Delatricis – zranienie powódki.
Fragment pozwu (oblaty pozwu) z Owrucza w sprawie napadu, wygnania z dóbr i pobicia właścicielki.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Wpis zatytułowany jako dekret Sądu Głównego Kapturowego województwa kijowskiego (data w nagłówku odczytana jako 15 III 1667 [?]) w sprawie instygatora i jego delatorki Teofili z Taszyców/Gasparów [?] Tyszkiewiczowej, wdowy, przeciw Janowi Antoniemu z Potoka na Nardycach i Urszuli z Firlejów Potockim, łowczym bracławskim, podstarościemu nardyckiemu Aleksandrowi Kozińskiemu (Korzińskiemu) [?], Dąbrowskiemu, poddanym i Żydowi Majorowi [?]. Zawiera pozew sędziów kapturowych obranych na sejmiku we Włodzimierzu w czasie bezkrólewia, według którego pozwani nie wykonali dekretu grodu kijowskiego z 21 V 1696 r. nakazującego im przyjąć od powódki 600 zł i ustąpić jej dóbr Chrystynówka [?]; powódka złożyła sumę w depozyt w grodzie łuckim, a w lipcu objęła dobra przez woźnego. Dnia 24 lipca Koziński [?] z kilkudziesięcioma uzbrojonymi ludźmi z włości narodyckiej i innych wsi napadł na dwór w Chrystynówce, wywlókł powódkę z łóżka, pobił ją, zrabował jej rzeczy i chciał utopić w stawie, od czego uratowali ją przejeżdżający kupcy. Pozew, wystawiony w Owruczu (rok odczytany jako 1797 [?]), wzywał pozwanych do ustąpienia z dóbr, zwrotu rzeczy i wynagrodzenia szkód; tekst urywa się na pozwie, bez sentencji dekretu.
Akt nr 528
Kondemnata Kapturowa [?] od Ur. JmPana Szymlanskiego [?] Cześnika Podolskiego na JW. JmPana Szczęsnego [?] Starostę Załozieckiego [?] wyniesiona [?]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data15 V 1733 [?], Włodzimierz [?]
Karty / skanyk. 710v [?]–712v (skany 0719–0721; strony 0719L–0721L)
Językpol., łac.
Nr w rękopisie: 6 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
21Dobr miasteczka quondam Kucharow [?] z przysiołkami
22w Originalnym Zapisie specyfikowanemi, od Actu teraź-
23nieyszego Deliveri za Niedziel Cztery, albo Częstą [?]
24to opportuno tempore, przy bytności Woznego, y dwoch
25Szlachty, albo Sądu Kapturowego Wdztwa Kijowskiego Actoro-
26wi, iako zastawnemu Possessorowi ustąpił, albo
27[reklamant:] Summę
k. 712
1Summy Pięc Tysięcy złotych Polskich, oddał, Szkody zrąd po-
2chodzące nagrodził, a to in instanti, z pod Winy Banicyey
3Wieczney, którą Sąd, w sprzeciwieniu się y niedosyć uczy-
4nieniu temu Dekretowi, na Pozwanym zaraz wskaza-
5ł, y one ex nunc przydawszy, wyszmianowanego
6Woźnego do obwołania oney, opublikowac rozkazuie.
7A że Pozwany sprzeciwiaiąc się Dekretowi Sądu swego z Dobr
8mianowanych Miasteczka Rychanow [?] z przysiołkami
9w originalnym Zapisie specificowanemi Aktorowi
10Nieustąpił, ani Summy Pięc Tysięcy złotych Polskich
11nieoddał, Szkod zrąd pochodzących Nienagrodził, y
12w niczym onemu zadosyć nieuczynił. Tedy mianowany
13Woźny na to od Sądu przydany czyniąc dosyć woli y rozkazaniu
14Sądowemu, a z powinnosci Vrzędu swego Woźnowskie-
15go tę Winę Banicyey Wieczney, na Pozwanym Prawem prze-
16konanym, w Izbie Sądowey, przy bytnosci Sądu swego,
17y wielu Szlachty, Obywatelow Woiewodztwa Kijowskiego [?]
18spraw swoich u Sądu pilnuiących głosem wyniosłym obwo-
19łał y publikował, przywodząc wszystkim do wiadomosci
20z przerzeczonym Pozwanym Prawem przekonanym
21y banitem Wiecznym, żadnego spolku ani obcowa-
22nia niemieli, rady y pomocy onemu niwczym nie-
23dodawali, w Domach y maiętnosciach swoich onego
24nieprzechowywali, ale się z nim iako banitem Wiecz-
25nym y Prawem przekonanym, we wszystkim według Surowo-
26[reklamant:] sci Praw
k. 712v
1Prawney zachowali o czym, oczewisto przed Sądem Stano-
2wszy, Relacyą swoią uczynił, y zeznał. A po obwołaniu,
3y publikowaniu na Pozwanym tey Winy Banicyey Wie-
4czney, Sąd tę sprawę onim, na mocy Skuteczną y nieodwło-
5czną według Prawa, na Dobra iego wszelakie, leżące rucho-
6me y Summy pieniężne, do Sądu Głownego Kapturowego Wwa Kijo.
7y Innego wszelakiego Dobrom Pozwanego należnego odsyła Exe-
8kucyą. Ktory zatym Sąd Głowny Kapturowy Woiewodztwa Kijo.
9y Urząd wszelaki Dobrom Pozwanego należny, Exeku-
10cyą mocny Skuteczną y nieodwłoczny, na Dobrach
11Pozwanego tak wszystkich, leżących ruchomych y Sum-
12mach pieniężnych, unus sese ad alterum non referendo
13ad primam Partis Actoreae requisitionem,
14Decretiq praesentis exhibitionem, uczynić
15y odprawić ma, y z powinności Urzędu swego
16pod winami w Prawie pospolitym otym opisa-
17nemi, powinien będzie, Mocą Decretu niniey-
18szego, Што есть Лта нам Бгатиню, то Лиця [?]
19нищовныхъ есть написано [?].
20[podpisy: dwie ozdobne parafy – nieczytelne]
Objaśnienia i tłumaczenia
Odczyt nagłówka niepewny (pismo cyrylicopodobne ozdobne). Łac.: „in lucro reinductionis… sub poena banitionis” – w zysku ponownego wwiązania w dobra niesłusznie odjęte w obecności woźnego i dwóch szlachciców lub sądu kapturowego w ciągu czterech tygodni pod karą banicji; nikt nie śmie jej zaskarżać pod karą infamii; z dodaniem woźnego do publikacji i odesłaniem do egzekucji. Sąd kapturowy – sąd okresu bezkrólewia (1733).
Fragment pozwu przed Trybunał (Sąd Główny Kapturowy województwa kijowskiego). Łac.: „Cessionis” – cesji; „primo voto … adpraesens vero” – z pierwszego małżeństwa … obecnie zaś; „in Officio Castrensi Łuceoriensi Anno … 1696 Die 13 Mary” – w urzędzie grodzkim łuckim roku 1696 dnia 13 marca; „translatae et transfusae in Personam Actoris” – przeniesionej i przelanej na osobę powoda; „ad paratam Causam et Processum” – do gotowej sprawy i procesu; „post mortem” – po śmierci; „in quantum” – o ile; „in originali Inscriptione” – w oryginale zapisu; „cum omnibus Attinentijs et Pertinentijs” – ze wszystkimi przynależnościami; „modo obligatorio/cessionario” – sposobem zobowiązania/cesji; „legitimus Successor” – prawowity sukcesor. Wdztwa = Województwa; WMść = Wasza Miłość. Odczyt kilku nazw (Krumlański, Komaracka, Kuchary) niepewny.
Data wpisanego dekretu: 25 II 1695, Owrucz (kopia dekretu kapturowego w oblacie). „quondam” – niegdyś; „opportuno tempore” – w stosownym czasie; „Deliveri” – zapewne od łac. delivero/deliberatio, termin wydania. Sąd Kapturowy – sąd okresu bezkrólewia; Actor – powód; Possessor – posiadacz. Wdztwa = Województwa.
in instanti (łac.) – natychmiast; ex nunc – od teraz; Dekret – wyrok sądu; banicya wieczna – wywołanie z kraju, pozbawienie ochrony prawnej; Aktor – powód; Pozwany – oskarżony. Pierwsza linia akapitu „Woźnego do obwołania” odnosi się do woźnego wyznaczonego przez sąd. Numer karty 712 (przekreślona dawna numeracja 691 [?]).
Fragment relacji woźnego o obwołaniu banicji wieczności na pozwanym, który nie ustąpił powodowi dóbr miasteczka Rychanow [?] z przysiółkami i nie zapłacił 5000 zł pol.
„unus sese ad alterum non referendo” – nie odwołując się jeden do drugiego; „ad primam Partis Actoreae requisitionem, Decretiq praesentis exhibitionem” – na pierwsze żądanie strony powodowej i okazanie niniejszego dekretu.
Sąd Głowny Kapturowy Wwa Kijo. – Sąd Główny Kapturowy Województwa Kijowskiego (sąd bezkrólewia, 1733).
Ostatnie dwie linie zapisane cyrylicą (dopisek ruski), odczyt bardzo niepewny.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Wpis kondemnaty Sądu Głównego Kapturowego województwa kijowskiego (data w nagłówku odczytana jako 15 V 1733 [?]) uzyskanej przez Samuela Szymlańskiego (Krumlańskiego) [?], cześnika podolskiego, reprezentowanego przez plenipotenta Bazylego Wyhowskiego [?], regenta grodzkiego kijowskiego, przeciw niestającemu ks. Dominikowi Szujskiemu [?], staroście załozieckiemu [?]. Wpisany pozew sędziów kapturowych obranych we Włodzimierzu w czasie bezkrólewia, wystawiony w Owruczu 25 II 1695 r., opierał się na cesji zeznanej w grodzie łuckim 13 III 1696 r. przez Katarzynę z Tarnawskich, 1° voto Komaracką [?], 2° voto Rybczyńską, i dotyczył miasteczka Kuchary [?] z przyległościami, zastawionego antecesorom cedentki przez antecesorów pozwanego za 5000 zł. Sąd nakazał pozwanemu (w sentencji nazwanemu kniaziem Prużyńskim [?], starostą jałtyńskim [?]) w ciągu czterech tygodni ustąpić dóbr powodowi jako zastawnemu posesorowi albo zapłacić 5000 zł i wynagrodzić szkody pod karą banicji wieczystej. Ponieważ pozwany nie zadośćuczynił, woźny obwołał banicję, a sprawę odesłano do egzekucji na wszystkich dobrach pozwanego.
Akt nr 529
Oblata [?] Dekretu Kapturowego Zaocznego od Ichmciow Panow Synkarewskich [?] na Panach Szczawińskich [?] Małżonkach y innych otrzymanego
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data1733 [?], Maja [?] dnia […]
Karty / skanyk. 492–715 (skany 0721–0723; strony 0721P–0723P)
Językpol., łac.
Nr w rękopisie: b.n. (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 492
1[O]blata [?] Dekretu Zaocznego od
2Ichmciow Panow Synkarewskich [?], na
3Panach Szczawińskich [?] Małżonkach
4y innych otrzymanego.
5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Trzeciego [?],
6Miesiąca Maja […] dnia.
7[…]
8[D]ekret Sądu […] Kapturowego Woiewodztwa Kijowskiego.
9Gdy Roku, Miesiąca y Dnia teraz idących, wyżey w Akcie mianowanych
10przypadła Sprawa z Regestru Sądowego, Spraw Prosnych [?], Głownych
11Kapturowych Woiewodztwa Kijowskiego. Za przywołaniem Woznego
31do obwołania y publikowania oney przydawszy, ex nunc
32publikować nakazuie. A iż Pozwani sprzeciwiaiąc się De-
33kretowi Sądu swego, Gruntow, Pszczoł, Sianożęci, Drzew bartnych
34z Pszczołami y bez Pszczoł o ktore rzecz iest nie przywrocili, Myta
35Szkod nie oddali, ani Calkulacyey nie uczynili, Protestacyey
36nie eliminowali y w niczym temu Dekretowi zadosyć nie-
37uczynili, Przeto wyszczególniam [?] Wozny, na to od Sądu przy-
38[reklamant:] dany
k. 715
1dany czyniąc dosc rosadzeniu Sądowemu, a z powinnosci, Vrzędu
2Swego, Woznowskiego tę Winę Banicyey wieczney na Pozwanych
3Prawem przekonanych Panach Skarzynskich [?] Małżonkach y innych
4w Processie mianowanych tu w miescie Jego Krolewskiey Mści Owruczu
5w Izbie Sądowey in praesentia JchmmW. Panow Sędziow y wielu
6Szlachty, Obywatelow Woiewodztwa Kiiowskiego, Spraw Swoich
7w Sądzie pilnuiących głosem wysokim obwołał, y publikował, przy-
8wodząc to wszystkim do wiadomosci aby z wyżrzeczonemi Pozwane-
9mi Prawem przekonanemi, żadnego spolku ani obcowania nie mie-
10li rady y pomocy o czym niwczym niedodawali w Domach y Ma-
11iętnosciach swich, onych nieprzechowywali ale się z niemi we wszyst-
12kim według Srogosci prawney, iako Banitami Wiecznemi obcho-
13wali. A iż mianowany Wozny tę Winę Banicyey Wieczney
14na Pozwanych Prawem przekonanych obwołał y publikował
15o tym oczewiscie, przed Sądem Starościnskim [?], Relacyą Swoie uczynił, y
16zeznał. A po Obwołaniu y publikowaniu tey Winy Bani-
17ciey Wieczney na Pozwanych Sąd niniejszy Główny Kapturo-
18wy Woiewodztwa Kiiowskiego Sprawę te z niemi, na wieczny
19skuteczną, y nieodwłoczną, według Prawa Exekucyą, do Sądu
20Głownego Kapturowego y innego wszelakiego, Vrzędu Dobrom
21Pozwanych należnego, na Dobra Pozwanych gdzi wszelakie,
22leżące ruchome y Summy pienięzne odsyła. Ktory zaś to Sąd, y
23Vrząd wszelaki, ieden do drugiego nie referuiąc się, Exekucyą
24wieczny skuteczny, y nieodwłoczny, na Dobrach Pozwanych gdzi
25wszelakich za nayp[ie]rwszą od Strony Powodowey requizycyą, y
26okazaniem Dekretu niniejszego, uczynić y odpra-
27wić ma y z powinnosci Vrzędu Swego, pod Winami w
28Prawie pospolitym, o tym, opisanemi, powinien b[ę]dzie
29mocą Dekretu niniejszego. Co wszystko dla pamięci
30do Xiąg niniejszych, Głownych Kapturowych
31Woiewodztwa Kiiowskiego, iest,
32zapisano
33[parafa kancelaryjna]
Objaśnienia i tłumaczenia
Czytanie nazwisk stron (Synkarewski, Szczawiński/Szczyrzyński) niepewne; tytuł i data zapisane ozdobną kursywą trudną do odczytania. Iudicij praesentis Apparitora – woźnego sądu niniejszego; cum assistentia de Iure debita – z asystencją prawem należną; Actorami – powodami. Remissa – przekazanie sprawy przez sąd. Numer karty: 492 (wcześniejsze „73” obok).
Łac. początek: „w terminie zachowanym i z przekazania, bez dobrodziejstwa aresztu, w trybie ostatecznym prawa, celem dokonania ostatecznej i niezwłocznej egzekucji na dobrach winnych, ogólnie wszystkich ruchomych i nieruchomych oraz sumach pieniężnych, przez Wielmożnych Sędziów Kapturowych lub jakikolwiek właściwy urząd, nie bacząc na nieobecność jednego lub dwóch Szlachetnych Urzędników; nikt zaś nie ośmieli się tej egzekucji w jakikolwiek sposób zaskarżać pod karą infamii, która odtąd się orzeka, dodaje i przekazuje”. „ut Iuris et moris est” – jak jest prawem i zwyczajem. Remissa – list egzekucyjny sędziego kapturowego. Akt dotyczy egzekucji wyroku sądu kapturowego owruckiego z 21 XI 1696.
Indicentes – wskazujący (strona współpowodowa); cum assistentia mariti – przy asystencji męża; personaliter – osobiście; vigore decreti – mocą dekretu; post temerarium recessum – po zuchwałym odejściu (od sądu); ex vi – z tytułu; ex re expulsionis – w sprawie wyzucia; reinductio – ponowne wprowadzenie w dobra; temere – zuchwale; his formalibus – tymi słowy; hanc temeram impugnationem – ten zuchwały opór; sub tempus interregni – w czasie bezkrólewia; cum toto eius effectu – z całym jego skutkiem. Sąd kapturowy – sąd okresu bezkrólewia (1733).
Fragment dekretu Sądu Głównego Kapturowego woj. kijowskiego (1697) wpisanego do relacji woźnego; termin „etiam simplici, sine beneficio aresti” – także zwykły, bez dobrodziejstwa aresztu; „vel ubi de iure venerit” – albo gdzie prawnie przypadnie; „indebite” – bezprawnie; „in instanti” – natychmiast; „ex nunc” – od teraz; „m. p.ria” = manu propria.
Odczyt nazw miejscowych i nazwisk Szuyski, Szarzyński niepewny.
Koniec dekretu kapturowego z relacją woźnego o obwołaniu banicji wiecznej na pozwanych; „JchmmW. Panow” – Ich Miłościów Wielmożnych Panów; „in praesentia” – w obecności; Sąd Główny Kapturowy – sąd okresu bezkrólewia; Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina), obw. żytomierski.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Oblata dekretu zaocznego Sądu Głównego Kapturowego województwa kijowskiego (data w nagłówku odczytana jako maj 1733 [?]) w sprawie instygatora i delatorów Pawła i Heleny z Chodakowskich [?] Synkajewskich (Synkarewskich) [?] oraz ich synów Michała i Jana przeciw małżonkom Aleksandrowi i Ewie z Bliszczanów [?] Skarżyńskim (Szczyrzyńskim) [?], Stefanowi Maksence [?] Synkajewskiemu i innym. Wpisano list egzekucyjny sędziego kapturowego Remigiana Furyna (Remigiusza Szujskiego) [?], stolnika żytomierskiego, z 5 III 1697 r. z Synkajów Małych alias Staryszcz [?]: na mocy kondemnaty z 21 XI 1696 r. (sąd kapturowy w Owruczu) o zabieranie gruntów, sianożęci, lasów, drzew bartnych w Synkajach, nad rzeką Uszą koło Horodca, pobieranie myta i zniesławianie, sędzia zjechał na egzekucję, lecz Ewa Skarżyńska z przygotowanymi Kozakami nie dopuściła podania dóbr, a Kozacy znieważyli i grozili woźnemu Janowi Dedowiczowi i szlachcie, wobec czego sędzia odesłał sprawę do sądu kapturowego. Sąd skazał pozwanych na banicję wieczystą, nakazał zwrot gruntów, pszczół, drzew bartnych i sianożęci, zwrot myta, rozliczenie pożytków, wynagrodzenie szkód i wymazanie protestacji z ksiąg; woźny Tomasz Semenowski obwołał banicję w Owruczu, a sprawę odesłano do egzekucji. Nazwiska stron odczytano niespójnie.
Akt nr 530
Publikacya [?] dekretu [?] Jego Mści Pana Jana Kiryczenka Wyhowskiego [?] na Ichmściach Panach Skarzyńskich Małżonkach i innych otrzymanego
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data18 III 1697, Sąd Główny Kapturowy Województwa Kijowskiego
Karty / skanyk. 715v [?]–718v [?] (skany 0724–0727; strony 0724L–0727L)
Językpol., łac., ruski (cyrylica)
Nr w rękopisie: 9 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
24cyey szkodliwey, nie eliminowali, Szkod nienagrodzi-
25li, y w czym według Dekretu Actorowi zadosyć nieuczy-
26nili, Przeto wyszmianowany Wozny Sądowy, na to od Są-
27du przydany, czyniąc dosyć woli y wskazaniu Sądowemu
28[reklamant:] a z powinn
k. 696
1a z powinnosci Vrzędu Swego woznowskiego te
2winę Banicyey wieczney, na Pozwanych Prawem
3przeswiadczonych [?] JchMsciach Panach Skarzynskich [?] y Stepha-
4nie Mazepenku Synkarenskim [?] y innych, tu w mieście
5Jego Krolewskiey Msci Owruczym, w Izbie Sądowey,
6przy bytnosci Sądu y wielu Szlachty, Obywatelow
7Woiewodztwa Kijowskiego, Spraw Swoich u Sądu
8pilnuiących, głosem wysokim, obwołał, y publi-
9kował, przywodząc to wszystkim, do wiadomosci
10aby z przerzeczonemi Pozwanemi Prawem prześ-
11konanemi [?], iako baniciami wiecznemi, żadnego
12zpołku, ani obcowania, niemieli, rady y pomo-
13cy onym niwczym niedodawali w Domach y Ma-
14iętnosciach Swoich onych Nieprzechowywali, ale
15się z niemi, iako Prawem przekonanemi wewszyst-
16kim według surowosci prawney zachowali. A ią
17mianowany Wozny, te winę Banicyey wiecz-
18ney, na Pozwanych Panach Skarzynskich, y
19innych z woli y rozkazania Sądowego, obwołał,
20y publikował, o tym, oczewiscie przed Sądem ni-
21nieyszym Stanowszy Relacyą swoię uczynił y zeznał.
22A po obwołaniu y publikowaniu tey winy Bani-
23cyey wieczney na Pozwanych, Sąd ninieyszy Ziemski [?]
24[reklamant:] Kapturowy
k. 718v [?]
1Kapturowy Woiewodztwa Kijowskiego, Sprawą ież
2ziemi na moc, skuteczną y nieodwłoczną, we-
3dług Prawa Exekucią, od Sądu Głownego Kapturowego
4Woiewodztwa Kijowskiego, y innego wszelakiego Vrzę-
5du, Dobrom Pozwanych, należnego, na Dobra, generali-
6ter wszelakie Pozwanych, leżące, ruchome y summy
7pieniężne, odsyła, Ktoryże to Sąd Głowny Kapturowy
8Woiewodztwa Kijowskiego, y inny Vrząd wszelaki w niebyt-
9ności iednego albo dwoch, Exekucią mocną skutec-
10zną y nieodwłoczną, na Dobrach Pozwanych gene-
11raliter wszelakich, leżących ruchomych y Summach
12pieniężnych, za naypierwszą od Strony Powodowey
13Requizicią, y pokazaniem Dekretu ninieyszego uczy-
14nić, y odprawić ma, y z powinności Vrzędu
15swego, pod winami w Prawie Pospolitym o tym
16opisanemi, powinien będzie. moc Dekretu
17niniey szego. Co wszystko dla pamięci, do
18Xiąg niniey szych, Głownych, Kaptu-
19rowych Woiewodztwa Kijowskiego,
20iest zapisano.
21[ozdobny zakończeniowy ornament kaligraficzny]
Objaśnienia i tłumaczenia
Nagłówek i data zapisane cyrylicą (ruska kursywa); odczyt nagłówka bardzo niepewny. Data: 18 marca 1697 – sąd kapturowy w okresie bezkrólewia po śmierci Jana III.
Judicii praesentis Apparitor – woźny sądu niniejszego; primo voto / secundo – z pierwszego / drugiego męża; primi voti – z pierwszego małżeństwa; cum assistentia de Iure debita – z asystencją (męża) prawem należną; Remissa – odesłanie sprawy.
Fragment łaciński: „termin zachowany i z odesłaniem bez dobrodziejstwa aresztu do sądu ostatecznego … oraz niezwłocznego przeprowadzenia egzekucji na dobrach przegranych, wszystkich ruchomych i nieruchomych oraz sumach pieniężnych, przez wielmożnych sędziów kapturowych lub jakikolwiek urząd właściwy; nikt zaś tej egzekucji w żaden sposób zaczepiać ani unieważniać nie ośmieli się pod karą infamii odtąd orzekaną”. Sąd kapturowy – sąd bezkrólewia (1696–1697). Data listu egzekucyjnego: 5 III 1697.
ad praesens – obecnie; iure obligatorio – prawem zastawnym; latius in se enarrat – obszerniej w sobie opowiada; cum assistentia… unitionis coniugalis – z asystencją małżonka wynikającą ze związku małżeńskiego; ipsi personaliter – oni sami osobiście; ex vi expulsionis – z tytułu wyzucia (wygnania z posiadłości). Odczyt „Pliszczanowna”, „Czeczenskiego”, „Wolskiego” niepewny.
Przy datach: 5 III 1697, Synkaje (Szatryszcze [?]) – remisja sędziego kapturowego.
nudis Verbis – samymi gołymi słowami; temere impugnowała – zuchwale sprzeciwiła się; temeram Impugnationem – zuchwały sprzeciw; cum toto eius effectu – z całym jej skutkiem; unde Causa emersit uel Ubi de Iure venerit – skąd sprawa wyszła lub gdzie z prawa przynależy; etiam Simplici, Sine beneficio Aresti – nawet zwyczajnego, bez dobrodziejstwa aresztu; mppria (manu propria) – ręką własną.
Sąd Główny Kapturowy – sąd okresu bezkrólewia (1696–1697).
Actor/Actoris – powód, powoda; in instanti – natychmiast; Banicya wieczna – wywołanie z kraju (kara banicji); Calkulacya obranych pożytkow – rozliczenie pobranych dochodów; Xięgi Grodzkie Owruckie – księgi grodu owruckiego; numer karty na marginesie częściowo nieczytelny („717” z dopiskiem).
Fragment relacji woźnego o obwołaniu (publikacji) wyroku banicji wiecznej w izbie sądowej w Owruczu; początek aktu na poprzedniej stronie. Reklamant wskazuje, że chodzi o Sąd Kapturowy (sąd bezkrólewia, 1733–1734); słowo przed reklamantem odczytane niepewnie.
„banicja wieczna” – kara wyjęcia spod prawa i wygnania; zakaz udzielania banitom pomocy i przechowywania ich w domach i majętnościach.
Fragment końcowy dekretu Sądu Głównego Kapturowego województwa kijowskiego, odsyłający sprawę do egzekucji na dobrach pozwanych.
generaliter (łac.) – ogólnie, w całości; Requizicia – żądanie, wezwanie (requisitio); Sąd Kapturowy – sąd ustanawiany w okresie bezkrólewia.
Numer karty w lewym górnym rogu częściowo nieczytelny („718” z dopiskiem), przyjęto k. 718v.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
18marca 1697 r. przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatora Jana Kiryczenki Wyhowskiego [?] przeciw Aleksandrowi i Ewie z Bliszczanów [?], 1° voto Bazylowej Synhajewskiej [?], 2° voto Skarżyńskim, oraz jej synowi z pierwszego małżeństwa Stefanowi Mazepence (Marzepence) [?] Synhajewskiemu. Wpisano list egzekucyjny sędziego kapturowego Remigiana Suryna [?], stolnika żytomierskiego, z 5 III 1697 r. z Synhajów Małych [?] w powiecie owruckim: na mocy dwóch kondemnat sądu kapturowego (z 21 XI i 3 XII 1696 r.) o wybicie Wyhowskiego z zastawnej części we wsi Synhaje Małe, zastawionej mu za 200 zł, i o naruszenie jego czci, sędzia z woźnym Janem Dedowiczem i szlachtą zjechał na egzekucję, lecz Ewa Skarżyńska w imieniu męża i syna nie dopuściła do reindukcji, wobec czego odesłał sprawę do sądu kapturowego. Sąd nakazał pozwanym ustąpić powodowi zastawnej części dóbr, rozliczyć pobrane pożytki, wymazać z ksiąg grodu owruckiego krzywdzącą protestację i wynagrodzić szkody pod karą banicji wieczystej; ponieważ nie zadośćuczynili, woźny Tomasz Semenowski obwołał banicję w Owruczu, a sprawę odesłano do egzekucji.
Akt nr 531
Publikacya Banicyi wieczney od Wielmożnego JmPana Suryna Stolnika Żytomierskiego Sędziego Kapturowego Woiewództwa Kijowskiego na JmPana Eustafiego Trypolskiego
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data18 III 1697 [?]
Karty / skanyk. 719–731 (skany 0727–0729; strony 0727P–0729P)
Językpol., łac., pol. zapisana cyrylicą
Nr w rękopisie: 10 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 719
1Публикацыя Баницыи вечнои,
2от велможного его Мсти Пана Сурина
3Стольника Житомерского Судіи Каптурo-
4вого воеводства Киевского на его Млсти Пана
5Евстафия Трипольского.
6Року Тисеча Шестсот Девятдесятого Семого,
7Мсца Марца Осмыйнадцатого Дня.
8Przed Sądem [nad wierszem: Ich Mściow] ninieyszym Kapturowym Wo-
9iewództwa Kijowskiego. Gdy Actum Miesiąca y Dnia wyż
10na Akcie mianowanych przypadła Sprawa z Regestru
11Sądowego Prostego, za przywołaniem Woźnego Generała Woie-
9nic y odprawić ma, y z powinności Vrzędu swego, pod wina-
10mi w Prawie pospolitym opisanemi, powinien będzie.
11mocą Determinacyi niniejszego, што декрета памятанія [?]
12книгъ … [?] кгродскихъ каптуровыхъ Воеводства
13Киевского есть записано.
Objaśnienia i tłumaczenia
Nagłówek wpisu i data zapisane polszczyzną w alfabecie cyrylickim (transliteracja: „Publikacya Banicyi wieczney od Wielmożnego Jego Mości Pana Suryna Stolnika Żytomierskiego Sędziego Kapturowego Woiewództwa Kijowskiego na Jego Mości Pana Eustafiego Trypolskiego. Roku Tysiąca Sześćset Dziewięćdziesiątego Siódmego, Miesiąca Marca Osmegonaście Dnia”); odczyt cyrylicy częściowo niepewny.
Sąd kapturowy – sąd działający w czasie bezkrólewia (1696–1697, po śmierci Jana III Sobieskiego). Instygator – oskarżyciel; delator – donosiciel/oskarżający; actor – powód.
In lucro eliminationis ex actis lesivae protestationis cum solenni revocatione, et poenis, ratione vero non servatae bonae fidei, diffamationis – „w zysku wyeliminowania z akt krzywdzącej protestacji z uroczystym odwołaniem, i kar, z racji zaś niedochowania dobrej wiary, zniesławienia”.
in Poena Banitionis perpetuae – pod karą banicji wieczystej; Remissione pro Executione – odesłaniem do egzekucji na wszystkich dobrach ruchomych i nieruchomych oraz sumach pieniężnych przez sąd kapturowy lub jakikolwiek właściwy urząd, bez względu na nieobecność jednego lub dwóch urzędników; Interregnum moderni – obecnego bezkrólewia; in Loco Solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; et ex Actis cum debita poena publica – i z akt z należną karą publiczną. Data „Roku 1789” niepewna co do zgodności z chronologią księgi.
Fragment dekretu sądu kapturowego (zapewne z okresu bezkrólewia) z przytoczeniem pozwu; data pozwu w rękopisie odczytana jako 10 I „1797” – raczej błąd odczytu/pisarza, prawdopodobnie 1733 lub 1734 [?]. „calumniose” – oszczerczo; „Illusionis” – oszukania; „cum solenni revocatione” – z uroczystym odwołaniem; „ad debita poena eliminował” – pod należną karą wymazał; „ut praemissum est” – jak wyżej powiedziano; „ex arbitrio Iudicij nostri” – według uznania naszego sądu. Areszt – tu: stawienie się i podjęcie sprawy przy wywołaniu rejestru.
in instanti – natychmiast; ex nunc – odtąd, od tej chwili; calumniose – oszczerczo; honor Actoris – cześć powoda; Banicja wieczna – wieczne wywołanie z kraju; Sąd Główny Kapturowy – sąd bezkrólewia (1733–1734).
ad primam Partis Actoreae Requisitionem, Decretiq[ue] presentis exhibitionem – na pierwsze żądanie strony powodowej i okazanie niniejszego dekretu.
Końcowe linie zapisane cyrylicą (polszczyzna lub ruski w zapisie cyrylickim); odczyt niepewny.
Sąd kapturowy – sąd działający w czasie bezkrólewia (1733).
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
18marca 1697 r. przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatora Remigiana Suryna, stolnika żytomierskiego, sędziego kapturowego województwa kijowskiego, przeciw Eustafiemu (Jewstafiemu) Trypolskiemu. Według wpisanego pozwu sędziów kapturowych, wystawionego w Owruczu 10 stycznia (rok odczytany jako 1797 [?]), Trypolski uczynił 21 marca (rok odczytany jako 1789 [?]) oszczerczą protestację przeciw Surynowi, a zobowiązawszy się podczas pierwszych sądów kapturowych odwołać ją i przywrócić mu cześć, słowa nie dotrzymał i nadal go zniesławiał. Sąd nakazał pozwanemu wymazać protestację z ksiąg, przywrócić powodowi cześć z uroczystym odwołaniem i wynagrodzić szkody pod karą banicji wieczystej; ponieważ nie zadośćuczynił, woźny Tomasz Semenowski obwołał banicję, a sprawę odesłano do egzekucji na wszystkich dobrach pozwanego.
Akt nr 532
Publikacya [?] … JegoMości Pana … Stolnika Żytomirskiego … na Żydzie … Arendarzu Sela Medwedne[go] (zapis cyrylicą)
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data18 III 1733 [?], Żytomierz [?]
Karty / skanyk. 731–723 (skany 0729–0731; strony 0729P–0731P)
Językpol., łac., zapis częściowo cyrylicą
Nr w rękopisie: 11 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
23skiego[?] Semenowskiego[?], do obwołania y publikowania tak winy
24Baniciey, iako y Infamiey na Pozwanym, przydaie y onę
25czynnie publikowac nakazuie. A że Pozwany, sprzeciwia-
26iąc się temu Dekretowi, ni w czym zadosyć nieuczynił.
27Przeto wysz mianowany Woźny od Sądu przydany czyniąc
28dosyć woli y rozkazaniu Sądowemu, a z powinności Vrzędu
29swego Woznowskiego, tę winy Baniciey wieczney y Infa-
30miey, na Pozwanym tu w mieście JegoKMsci Owruczu w Sesyi
31Sądowey, przy bytności Sądu y wielu Szlachty Obywatelow Woiew.
32Kijowskiego Spraw swoich v Sądu pilnuiących głosem wynio-
33słym obwołał y publikował, przywodząc rowno wszystkim do
34wiadomości, aby z przerzeczonym Pozwanym Prawem prze-
35konanym żadnego Społku ani obcowania niemieli, rady
36y pomocy onemu niw czym niedodawali w Domach y Mieszko-
37saiach swoich
k. 723
1siach swoich onego nie przechowywali, ale się z nim wenc-[?]
2kim według srogości prawney, iako Bannitem, y Infamisem
3wiecznym, zachowali, o czym tę swoię, oczewiście przed Sądem
4stawszy, uczynił y zeznał Relacyą. A po obwołaniu y
5publikowaniu na Porwanym Prawem przekonanym [?] Wny [?]
6Banicyi wieczney y Infamiey, Sąd ten Sprawę z nim na mo-
7cy skuteczną y niedowłoczną według Prawa Exekucyą, do
8Sądu Głownego Kapturowego y innego wszelakiego, na
9Dobra Prawem przekonanego gdy [?] wszelakie ruchome y sum-
10my pieniężne od tyla [?], Ktory zeto [?] Sąd y Urząd wszelaki
11ieden do drugiego nie odsyłaiące [?], Exekucyą mocną sku-
12teczną y niedowłoczną, na Dobrach Prawem przekona-
13nego gdy [?] wszelakich ruchomych y Summach pieniężnych,
14Ad primam Partis Actorea requisitionem Decretique
15praesentis exhibitionem, uczynić y odprawić maią po-
16winności Urzędu swego, sposobami w Prawie pospolitym
17opisanemi, powinien będzie, mocą Dekretu niniejszego.
18Што дѣлалося [?] памяти, до книгъ нинѣшнихъ Головныхъ
19Каптуровыхъ воеводства Киевского, есть записано.
Objaśnienia i tłumaczenia
Iudicio praesenti – przed niniejszym sądem; cum assistentia Pana iego de Iure debita – z prawnie należną asystencją jego pana (dziedzica).
Generał – woźny generalny województwa; Instygator – oskarżyciel publiczny przy sądzie kapturowym; Delator – donosiciel, strona prywatna wspierająca instygatora.
Tekst pozwu (cytacji) przed sąd kapturowy; foliacja: 722 (nowsza) nad przekreśloną 700; liczne odczytania nazw niepewne.
postponendo Authoritatem et Securitatem Judiciorum – lekceważąc powagę i bezpieczeństwo sądów; ratione violatae securitatis judiciorum et diffidationis – z powodu naruszenia bezpieczeństwa sądów i odpowiedzialności za odpowiedzialne odpowiadanie (diffidatio – wypowiedzenie pokoju, groźba); ex ratione – z przyczyny; in antecessum – z góry; praemissis aliis rebus – pominąwszy inne sprawy; condescensia – zjazd sądowy na grunt; his formalibus – tymi słowy; Actor – powód.
Data zdarzenia w tekście: 20 XII „Tysiąc Siedmset Dziewięćdziesiąt Szostego” – zapewne pomyłka lub błędne odczytanie roku.
Dekret Sądu Głównego Kapturowego woj. kijowskiego z 26 I 1697 r. w Owruczu (data wewnętrzna, oblatowany w księdze), skazujący pozwanego zaocznie na banicję wieczną i infamię oraz wynagrodzenie szkód za zrujnowanie dworu.
sub poena banitionis perpetuae = pod karą banicji wiecznej; ratione vero … diffidationis in via publica, nec dishonorationis aktora = co zaś do … odpowiedzenia (wyzwania) na drodze publicznej oraz zniesławienia powoda; in instanti = natychmiast.
Ostatnia linia „saiach” zapewne błąd pisarza za „Mieszkaniach”.
„Ad primam Partis Actoreae requisitionem Decretique praesentis exhibitionem” – na pierwsze żądanie strony powodowej i po okazaniu niniejszego dekretu.
Ostatnie dwie linie zapisane cyrylicą (ruska formuła kancelaryjna): „co dla pamięci do ksiąg niniejszych Głównych Kapturowych województwa kijowskiego jest zapisane”.
Sąd Kapturowy – sąd okresu bezkrólewia; banicja wieczna i infamia – kary pozbawienia czci i ochrony prawnej.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
18marca (rok w cyrylickim nagłówku odczytany jako 1733 [?]) przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatora Remigiana Suryna [?], stolnika żytomierskiego, przeciw Żydowi Faybiszowi [?], arendarzowi ze wsi Medwidne [?], z asystencją jego pana. Według wpisanego pozwu, wystawionego w Owruczu 26 I 1697 r. (w pozwie jako delator występuje Benedykt [?] na Sarnie [?], stolnik czernihowski [?], deputat kapturowy), pozwany 20 grudnia poprzedniego roku (w tekście „1796” [?]) zastał na noclegu powoda jadącego jako sędzia z dekretem kapturowym na zjazd do wsi Kuźmicze [?] w sprawie Sądlewskich [?] i Ostrowskich [?] z Trzeciałami [?], znieważył go i groził mu, a wcześniej zrujnował jego dwór w Dzielach [?]. Sąd nakazał wynagrodzenie szkód za zrujnowanie dworu pod karą banicji wieczystej, a za naruszenie bezpieczeństwa na drodze publicznej, groźby i zniesławienie skazał pozwanego na infamię; woźny Tomasz Semenowski obwołał banicję i infamię w Owruczu, a sprawę odesłano do egzekucji. Nagłówek odczytany częściowo.
Akt nr 533
Публикація Баниціи вѣчной и Инфамиі [?] … Пана Сирина [?] Стольника Житомерского Судіи Каптурового воеводства Киевского …
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data18 III 173[?], Sąd Kapturowy województwa kijowskiego
Karty / skanyk. 723–724v (skany 0731–0733; strony 0731P–0733L)
Językpol., łac., ruski (cyrylica)
Nr w rękopisie: 12 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Fragment dekretu sądu kapturowego (interregnum 1733) w sprawie Remigiana Suryna [?] przeciw Żydowi Szlomie Izraelewiczowi z inserowanym pozwem; łac. „cum assistentia iure debita” – z należną prawem asystencją; „qua decernitur, additur et remittitur” – którą się orzeka, dodaje i odsyła; „sub tempus interregni moderni” – w czasie obecnego bezkrólewia. Data skryptu niepewna w odczycie. Wiele odczytów niepewnych.
ut promissum est – jak przyrzeczono; in instanti – natychmiast; ex munere – z urzędu; Sąd Kapturowy – sąd okresu bezkrólewia (1697); banicja wieczna – wyjęcie spod prawa.
„absentia unius duorumve ex Generalis Officialibus non obstante” – łac. „mimo nieobecności jednego lub dwóch spośród urzędników generalnych”.
Końcowa formuła cyrylicą (ruska): „co do tych ksiąg pamięci, do ksiąg niniejszych głównych kapturowych województwa kijowskiego jest wpisano” – odczyt niepewny.
Akt dotyczy wyroku Sądu Kapturowego województwa kijowskiego: obwołanie banicji wiecznej na pozwanym i odesłanie egzekucji na jego dobra ruchome.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
18marca (rok w cyrylickim nagłówku odczytany jako 1737 [?]) przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatora Remigiana Suryna [?], stolnika żytomierskiego, sędziego kapturowego, przeciw Żydowi Szlomie Izraelewiczowi, byłemu arendarzowi hołomkowskiemu (szołomkowskiemu) [?]. Według wpisanego pozwu, wystawionego w Owruczu 28 I 1697 r., pozwany nie oddał powodowi pożyczonego rubla i srebrnej łyżki wartości 3 zł, choć na podstawie skryptu z 20 listopada (rok odczytany jako 1796 [?]) miał to uczynić do ruskiego święta św. Mikołaja pod zakładem 30 zł. Sąd nakazał pozwanemu natychmiast oddać rzeczy, zapłacić zakład i wynagrodzić szkody pod karą banicji wieczystej; ponieważ nie zadośćuczynił, woźny Tomasz Semenowski obwołał banicję w Owruczu, a sprawę odesłano do egzekucji na jego ruchomościach i towarach.
Akt nr 534
Oblata Kondemnaty Zaocznej od Wielmożnego JmPana Furyna Stolnika Zytomirskiego Sędziego Kapturowego Woiewództwa Kijowskiego na JmPana Zerońskiego otrzymanej
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data13 III 1733 [?]
Karty / skanyk. 703 [?]–727v [?] (skany 0733–0736; strony 0733P–0736L)
Językpol., łac.
Nr w rękopisie: 13 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 703 [?]
1Oblata Kondemnaty Zaoczney
2od Wielmożnego JmPana Fury-
3na Stolnika Zytomirskiego Sędziego Kaptu-
4rowego Woiewództwa Kijowskiego na JmPa-
5na Zerońskiego otrzymaney.
6Roku Tysiąc Siedmsetnego Trzydziestego Trzeciego [?],
7Mca Marca Trzynastego Dnia.
8Przed Sądem ninieyszym Głownym Kapturowym Wo-
9iewództwa Kijowskiego. Gdy Dnia trzynastego, Miesiąca y
10Roku, wyż na Akcie mianowanych, przypadła była
11Sprawa, z Regestru Sądowego Prostego, za przywoła-
12niem Woźnego Generała Szlachetnego, Thomasza Semen-
13nowskiego [?], Judicij praesentis Apparitora, Między In-
14stygatorem Sądowym, y iego Delatorem, Wielmożnym
19y inny wszelaki, Dobrom Pozwanego nalezący, Na Dobra cale
20Pozwanego [?] generaliter wszelakie leżące y ruchome, do
21Summae pieniężnej, za naypierwszym od strony Powo-
22dowey requirowaniem, y okazaniem Dekretu niniey-
23szego, Exekucyą mocną, skuteczną y nieodwłoczną, ie-
24den do drugiego nieodsyłaiąc, uczynić, y odprawić
25ma, pod winami w Prawie pospolitym o tym opisa-
26nemi, powinien będzie, z powinnosci Vrzędu swego, Mocą
27Dekretu niniejszego. Што есть для памяти до книгъ
28нинешнихъ дано записано,
29[parafa]
Objaśnienia i tłumaczenia
Judicij praesentis Apparitora – woźnego niniejszego sądu; Actor – powód. Sąd kapturowy – sąd okresu bezkrólewia (1733). Instygator – oskarżyciel sądowy, delator – donosiciel/oskarżyciel prywatny.
k. 725v [?] – numer „725” w lewym górnym rogu. Fragment dekretu (prawdopodobnie oblaty dekretu Trybunału) w sprawie zaocznej. Łac.: „z tytułu naruszenia bezpieczeństwa, zniesławienia, zhańbienia i odpowiedzenia na życie, pod karą wieczystej banicji odtąd orzekaną, z dodaniem woźnego do publikacji i przekazaniem egzekucji na wszystkich dobrach pozwanego ruchomych i nieruchomych oraz sumach pieniężnych przez sędziów kapturowych lub jakikolwiek właściwy urząd; nikt zaś nie śmie tej egzekucji w żaden sposób zaskarżać pod karą ponownej wieczystej banicji; niemniej co do zwrotu szkód stąd wyrządzonych niezwłocznie pod karą wieczystej banicji, która odtąd się orzeka, dodaje i przekazuje”. „Mtis” – prawdopodobnie skrót od „Ministerialis” (woźny).
Sub Tempus Interregni – w czasie bezkrólewia; iterum post arrestum – ponownie po areszcie; generaliter – ogólnie; Actor – powód; in re – w sprawie; de securitate omni – o wszelkim bezpieczeństwie; authoritatem Magnificorum Judicum Palatinatus Kiiowiensis – powagę Wielmożnych Sędziów Województwa Kijowskiego; quamquam – jakkolwiek.
Sądy kapturowe – sądy ustanawiane przez szlachtę na czas bezkrólewia (tu 1733–1734).
Fragment manifestacji (żałoby) Stolnika żytomirskiego przeciw Żeromskiemu [?] o obelgi w gospodzie archimandryty owruckiego w czasie bezkrólewia (1733). Łac.: „securitate publica fretus, nihil mali ac adversi a quopiam eventuri sperans” – ufając bezpieczeństwu publicznemu, nie spodziewając się od nikogo nic złego; „nescitur quo spiritu ductus” – nie wiadomo jakim duchem wiedziony; „nocturno tempore” – w nocy; „ut moris est” – jak jest zwyczaj; „verbis scommaticis et contumeliosis” – słowami szyderczymi i obelżywymi; „contra omne fas et aequum” – wbrew wszelkiemu prawu i słuszności; „intaminatam famam et reputationem” – nieskalaną sławę i reputację; „in termino oretenus latius deducentur” – w terminie ustnie szerzej zostaną wywiedzione; „nimio dolore oppressus patientissime” – przygnieciony wielkim bólem, najcierpliwiej; „ne aliqua violentia et praeiudicium sub tempus interregni videatur” – aby nie wydawało się gwałtem i uszczerbkiem w czasie bezkrólewia; „furibundus” – rozwścieczony.
ad azylum sacrosanctae Justitiae – do schronienia przenajświętszej Sprawiedliwości; cum solenni revocatione – z uroczystym odwołaniem; restituere tenetur – obowiązany jest przywrócić; ut commissum est – jak zostało popełnione; ratione diffamationis, dishonorationis, diffidationis in vitam – z tytułu zniesławienia, zhańbienia i odgrażania się na życie; ex nunc – od teraz. Data „1797” w rękopisie zapewne pomyłka/odczyt niepewny; wpis dotyczy sądu kapturowego kijowskiego (bezkrólewie 1733).
in pośrenna Iudicij – prawdop. zniekształcone „in praesentia Iudicii” (w obecności sądu); generaliter – ogólnie, w całości; requirowanie – wezwanie, żądanie.
Ostatnie zdanie zapisane cyrylicą (po rusku): „Co dla pamięci do ksiąg niniejszych dano zapisać”.
Sąd Głowny Kapturowy – sąd kapturowy, działający w okresie bezkrólewia (1733–1734).
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
13marca (rok odczytany jako 1733 [?]) przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatora Remigiana (Remigiusza) Furyna (Suryna) [?], stolnika żytomierskiego, sędziego kapturowego województwa kijowskiego, reprezentowanego przez plenipotenta Michała Synhajewskiego [?], przeciw Franciszkowi Zerońskiemu (Jerzyńskiemu, Żeromskiemu) [?], sędziemu kapturowemu województwa wołyńskiego, którego plenipotent Jan Penski [?] aresztował sprawę, ale potem się nie stawił. Według wpisanego pozwu, wystawionego w Owruczu 25 stycznia (rok odczytany jako 1797 [?]) i podpisanego przez pisarza kapturowego Mikołaja Antoniego Dogiela [?], w styczniu, gdy powód przybył na prośbę archimandryty owruckiego Klemensa Domarackiego [?] do wsi Szczegelicze [?] w powiecie owruckim, pozwany przyjechał nocą do gospody archimandryty i obrzucił go obelgami i groźbami. Za zniesławienie, zhańbienie i odgrażanie się na życie sąd skazał pozwanego na banicję wieczystą, którą woźny Tomasz Semenowski obwołał, a sprawę odesłano do egzekucji na jego dobrach.
8Głębocki sam u Sądu oczewiście będąc Aktora iż ze
9za Pozwy, trzecimy wyżmianowanego Woźnego przy-
10wołyuaniem, przywoływaniem, do Prawa Pospoli-
11tego nie stawał, y nie stawaniu swoim żadney Wiado-
12mości Sądowi Ninieyszemu y Stronie Pozwaney nie dał
13onego albo nie stałego Prawa Pospolitego sprzeci[w]-
14nego y nieposłusznego od Uznesienia Sądowego na
15upad wszystko, super Infunditione [?] partis Actoreae
16in Termino suo stationis et Causae eam Interpositione per-
17petui Silentii; In Causa vero Originali In Poena Ba-
18nitionis perpetuae, ex nunc decernenda addita
19ministerialis ad publicandum, et Remissione pro
20Executione super omnibus Bonis Ius cuiusvis
21Officium seu Iudicium Capitulare, vel quodcunque
22Officium Competens Expedienda, wydał, na Akto-
23rów Pozew Tenoris sequentis My Dygnitarze, y Urzę-
24dnicy Woiewództwa Kijowskiego sub Tempus In-
25terregni moderni w Włodzimirzu na Seymik dla
26Sądzenia wszelakich generaliter Spraw Obranie Se-
27dziowie y Deputaci Urodzonemu JmPanu Macie-
28iowi Głębockiemu, z Osoby, y ze wszystkich generali-
29ter Dobr Ziemskich Leżących ruchomych y sum pienię-
30żnych gdziekolwiek Mających y którykolwiek Ich-
31nych Mocą y władzą Sądów Naszych Głównych Ka-
32pturowych Woiewództwa Kijowskiego przykazujemy
33abyś Wm przed nami y Sądem Naszym, od Daty y
34położenia tego Pozwu za Niedziel Dwie albo-
35też czas gdy ta Sprawa z Regestru sobie na
36[reklamant:] Czytego [?]
k. 729
1Lerytego [?] przez Woźnego przywołana będąc sa-
2obliczmie [?] y zaraz stanęła na Instantią Instyga-
3tora Sądowego, y Jego Delatorow, Vrodzonych Ur.
4nych Panow Jana Lesznickiego [?], y Jana Prefala [?]
5Plenipotenta, ktorzy Ich M. pozywaią do Ich M.
6Summy Dwochset złotych Polskich u Rodzica Aktora[…]
7na Dwa zapisywanej y wziętey, ad Skrypt [?] […]
8Aktors Requisitionem nieoddane, y oddać nie chcąc [?]
9do oddania tedy y zapłacenia mianowaney summy
10z Zakładami y Prowizyą od niey należytą Aktores
11Wyznaczeni [?] wyż wyraczony [?] pozywaią na Kto-
12rym, iako na zawityn aby Strona stanąć, Summę
13mianowaną Aktorom oddał y nadszytko Sądow-
14nie odpowiadaiąc skuteczne się usprawiedliwił
15Rzadu w Owruczu, Roku Tysiąc Siedmset Dwie-
16dziestego [?] Siodmego Miesiąca Februarii pierwszego
17Dnia, Po ktorym takowym wydaniu strona Pozwa-
18na Vrodzony Imć Pan Głęboczki [?], dalszego w tey
19sprawie postępku Prawnego prosiła, y domaw-
20iała się, Przeto Sąd Niniejszy Grodzki Kaptur-
21owy Woiewodztwa Kijowskiego za niestanem Akto-
22row a zadosyć uczynieniem się y Prawnemi Postępka-
23mi Strony Pozwaney przychilaiąc się w tym do Pro-
24wa Pospolitego y żądaniu teyże wyż mianowaney
25strony Pozwaney w dalszym tey sprawy postę-
26pku Prawnym [?] Sprawę wydaie [?], nakazuie aby
27Pozwany od Pozwu y samey samey sprawy od przy-
28stąpił się, a Aktor iuż od tąd aby przeciw Pozwane-
29mu oter summie Akcyey nie dysputował y one go nie
30turbował ato in Instantiam [?] podwyższą Banicyey
31wieczney ktorą Sąd uczyniąc wynamię y w
32spisaniu Pozwanemu Dekretowi zaraz uska-
33zaniu y Woźnego Sądowego do obwołania y publi-
34kowania oney przydawszy one, ex nunc publiko-
35wać [?]
k. 129v [?]
1wać Nakazanie, ale Pozwany zadosyć Dekretowi
2wewszytkim nesprzeciwiaiąc się uczynił, a Actor
3wewszytkim Contemnenir [?] y Dekretowi onemu
4niczym zadosyć nieuczynił, Przeto Mianowa-
5ny Woźny nato od Sądu przydany oyczyste [?]
6Woli, y roskazaniu Sądowemu a powinnoscie urzę-
7du swego Woznowskiego tę Winę Banicyey Wie-
8czney na Actorze w Izbie Sądowey przy bytno-
9sci Sądu, y wielu Szlachty Obywatelow Woiewodztwa
10Kijowskiego Spraw swoich u Sądu pilnuiących gło-
11sem wysokim y wszytkim obwołał, y publikował, przywodząc
12to wszytkim do wiadomości; aby z Przerzeczonym
13Actorem żadney Społki, a ni obcowania niemie-
14li; rady y pomocy onemu w niczym niedodawali
15y Domach y Mieyscach swoich onego nieprzecho-
16wywali, ale za zmazanego [?] Banitem Wiecznym
17y Prawem Przekonanym wewszytkim według
18Srogości Prawa, zachowali; y o tym to swoie przed
19Sądem oczewiste Woznowskie uczynił, y zeznał Rela-
20tią, A po Obwołaniu y publikowaniu na Actorze
21tey Winy Banicyey Wieczney Sąd to Sprawiedliwie
22na Mocną skuteczną y niedowłoczną według pra-
23wa Exekucyą do Sądu Głownego Kapturowego Wo-
24iewodztwa Kijowskiego y inszego wszelakiego Dobrom
25Actora należnego, na Dobra iego Generaliter
26wszytkie leżące ruchome [?] summy pieniężne
27odsyła, ktory to Sąd Głowny Kapturowy Woiewodz-
28twa Kijowskiego y inszy wszelaki Dobrom Actora
29należny Exekucyą mocną skuteczną y niedowło-
30czną na Dobrach Jego generaliter wszytkich leżą-
31cych Ruchomych y summach pienięznych
32ad Instantiam Partis Citatis Respectionem [?]
33Bekierz [?]
Objaśnienia i tłumaczenia
Nagłówek, data i pierwsza linia tekstu pisane cyrylicą (kaligraficznie, ozdobnie), dalej alfabet łaciński; odczyt nagłówka i roku bardzo niepewny. Sąd Główny Kapturowy – sąd bezkrólewia. Łac.: „in poenam solutionis summae ratione cuius res est” – pod karą zapłaty sumy, o którą toczy się sprawa; „sub poena Banitionis Perpetuae” – pod karą banicji wieczystej. Woźny Generalny – woźny sądowy; Instygator – oskarżyciel publiczny; Delator – donosiciel/oskarżyciel.
Fragment łaciński: „w sprawie zaprzeczenia [?] strony powodowej w jej terminie stawiennictwa i sprawy, z nałożeniem wiecznego milczenia; w sprawie zaś pierwotnej na karę banicji wiecznej, ogłoszonej odtąd przez woźnego, oraz z odesłaniem do egzekucji z wszystkich dóbr do jakiegokolwiek urzędu lub sądu kapturowego albo innego właściwego”. Sąd kapturowy – sąd okresu bezkrólewia (interregnum 1733).
Pozwany w Włodzimierzu (Włodzimierz Wołyński), gdzie obradował sejmik w czasie bezkrólewia.
Fragment nadszarpniętego tekstu dekretu sądu kapturowego woj. kijowskiego w sprawie o 200 zł polskich; odczyt wielu słów niepewny z powodu kursywy.
Ostatnie wyrazy „ex nunc” – łac. „od teraz”. Data w tekście: 1 II (rok niepewnie odczytany jako „dwudziestego siódmego”) – termin w Owruczu.
Słowo „wać” stoi pod ostatnią linią jako dokończenie wyrazu „publikować”.
ad Instantiam Partis Citatae – na żądanie strony pozwanej; Actor – powód; Generaliter – ogólnie, w całości; Sąd Główny Kapturowy – sąd kapturowy (sąd bezkrólewia) województwa kijowskiego; tekst dekretu banicji wieczystej powoda za niezastosowanie się do wyroku.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
20maja (rok w cyrylickim nagłówku odczytany niepewnie) przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego rozpatrzono sprawę instygatora i delatorów Jana Lesznickiego (w części tekstu Szmida) [?] i plenipotenta Jana Przesława (Prefala) [?] przeciw Maciejowi Głębockiemu [?]. Według wpisanego pozwu, wystawionego w Owruczu 1 lutego (rok odczytany jako 1727 [?]), powodowie domagali się zwrotu 200 zł wraz z zakładami i prowizją, zapisanych i pobranych u rodzica powoda. Ponieważ powód, mimo trzykrotnego wywołania, nie popierał sprawy, którą – według pozwanego – trzymał w regestrze jedynie dla jego udręczenia, sąd na żądanie stawającego pozwanego uwolnił go od pozwu, nakazał powodowi wieczyste milczenie w tej sprawie pod karą banicji wieczystej, a gdy powód nie zadośćuczynił, woźny obwołał na nim banicję i sprawę odesłano do egzekucji na jego dobrach. Tekst końcowy urwany, liczne odczyty niepewne.
Akt nr 536
Запис кондемнатіонис [?] от Ісъграта [?] Его Млсти Пана Полчевского на Ихъ Мл Панах Жадурских [?], и Неронских [?], и Публикации Банициеи о тот [?] [tytuł cyrylicą, odczyt niepewny]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data20 III 1697 [?], Sąd Kapturowy Województwa Kijowskiego
Karty / skanyk. 731–732v [?] (skany 0741–0743; strony 0741P–0743L)
Językpol., ruskie (cyrylica), łac.
Nr w rękopisie: 15 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
6w Grodzie Owruckim, nescitur cujus Juris, et Informatione
7Zamoyski [?], de cujus nullitate Eliminatione Ex Actis mo-
8dernus Actor agit, y Miodu beczki [?] siedm nie szyią [?]
9miasta [?] mości [?] Warewicz [?] y Radków [?] Actoris własnego w
10Czarnobylu ob securitatem, kramów niebezpiecznych
11przy forteczy w Czerkasach [?] tey Arestacij Moram de-
12positi złozonego, na który każdy beczce po trzech Dnie
13dzień, wdaiąc zakoby Aktor Podczaszych [?] w tych Kudecharz-
14[…] zrał, a ze mieszył [?] do Barci [?] w wiry wodzie [?] karał, y wy-
15rał [?] ne insistencye panie miał czego in Rerum natura-
16ne y gdy nie było przez które zatrudnienie, y za Arest
17nigdy nie było przez które zatrudnienie y za Ares
18towanie Miodów, y odebranie posłuszeństwa podda-
19nych przez uczynioną Expulsią. Excepto damnis,
20et Litium Expensis Aktor sobie szkody ad minimum
21na złotych Tysiące być mieni oco wszystko, tam Contra-
22venientis Dekretom in hoc passu zaszłym, zakotrz
23Expulsionis de Bonis Damnis Expensis Litium
24diffidationis inicum varyiey [?] in Termino Juris
25spectandis violentiis, Cassatione ac Eliminatione
26ex Actis Castrensibus Owrucensibus Arestationis
27ac Aresti, Na Termin wyż oznaczony pozywa
28na który zatoz na zawstydzenie [?] aby WmPan kalitke [?]
29induktą wszystkie mienione Dobra, uczynili, Ares-
30tację, niemniej za mieasto [?] Aktorowi uczynioną
31y Arest niesłuszny Eliminowali, y Cassowali, szkody
32z tąd pochodzące nagrodzili Ratione Contraveniendi
33Dekretom, Diffidationis invitam, ac violentiam
34uczynionych, na wsziono [?] samo Ex Arbitrio Ju-
35dicy.
Objaśnienia i tłumaczenia
Tytuł zapisany cyrylicą (ruska skoropis), odczyt przybliżony; sens: zapis kondemnaty (wyroku zaocznego) uzyskanej przez JmP. Połczewskiego na Panach Zadurskich [?] i Zierońskich [?] oraz publikacji banicji.
Data 1697 – okres bezkrólewia po śmierci Jana III, stąd sąd kapturowy; akt jest zapewne późniejszą oblatą do księgi grodzkiej.
Iudicij praesentis Apparitor – woźny sądu niniejszego; Instygator – oskarżyciel sądowy; Delator – donosiciel, strona powodowa; JchMść – Ich Mości.
Łac.: „w zysku przywrócenia do dóbr gwałtem odjętych, w obecności woźnego i dwóch szlachciców lub urzędu kapturowego, w dogodnym czasie… pod karą banicji… poleca egzekucję na wszystkich dobrach ruchomych i nieruchomych przez sąd kapturowy lub inny urząd właściwy… nikt nie może tej egzekucji podważać pod karą infamii”.
Sąd kapturowy – sąd okresu bezkrólewia (interregnum 1733).
Fragment pozwu przed Sąd Główny Kapturowy województwa kijowskiego (sąd okresu bezkrólewia 1733); „ea in re” – w tej sprawie; „cum Adhaerentibus suis” – ze swymi stronnikami; „Iure obligatorio” – prawem zastawnym; „vi et violenter … invadere” – przemocą najechać; „sub Tempus Interregni” – w czasie bezkrólewia; „violando Securitatem publicam et Iudiciariam” – gwałcąc bezpieczeństwo publiczne i sądowe; „Posessorem … expellere” – wypędzić posesora. Wiele partii łacińskich odczytanych niepewnie.
Tekst łacińsko-polski pozwu; „indebitam … Possessionem” – niesłuszne posiadanie; „ob securitatem” – dla bezpieczeństwa; „Excepto damnis et Litium Expensis” – oprócz szkód i kosztów procesu; „Ex Arbitrio Judicij” – według uznania sądu. Odczyt wielu wyrazów niepewny ze względu na kursywę.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
20marca 1697 r. przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatora Grzegorza Jana Połczewskiego przeciw Ludwikowi Manieckiemu (w nagłówku Zadurskiemu Manieckiemu [?]), chorążycowi kijowskiemu, Franciszkowi Zierońskiemu (Zierowskiemu) [?], sędziemu kapturowemu województwa wołyńskiego, Andrzejowi Stanisławowi Postupalskiemu (podstarościemu [?]), Andrzejowi Zdanowiczowi oraz ich czeladzi i Kozakom. Sąd przysądził powodowi ponowne wwiązanie w dobra, z których został gwałtem wyzuty, kasację niesłusznego aresztu i zaspokojenie jego pretensji pod karą banicji, z odesłaniem do egzekucji. Według wpisanego pozwu pozwani, wbrew dekretowi asesorskiemu, w czasie bezkrólewia i trwania sądów kapturowych 12 grudnia (rok odczytany jako 1720 [?]) zbrojnie najechali wieś Rudki, trzymaną przez powoda prawem zastawnym, wypędzili jego posesora Jana Wiśniowskiego, zakazali poddanym posłuszeństwa, a Zdanowicz bezprawnie zaaresztował w grodzie owruckim siedem beczek miodu powoda złożonych w Czarnobylu; szkody powód oszacował na co najmniej tysiąc złotych. Tekst pozwu w wielu miejscach odczytany niepewnie, urywa się bez relacji o publikacji banicji (tekst niekompletny).
Akt nr 537
Dekret [?] Relacyi/Oblata od Wielmożnego Przewielebnego Oyca Klemensa Archimandryty Owruckiego […] na Wielmożnych Ichmościów Panów […]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data[…] III 1737, Owrucz
Karty / skanyk. 737–734v (skany 0744–0745; strony 0744P–0745L)
Językrus. (cyr.), pol., łac.
Nr w rękopisie: 16 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
3Pozwanemi, za Pozwem Słownym Kapturowym Woiewodztwa
4Kiiowskiego od Powoda po Pozwanych w Sprawie niżey mia-
5nowaney wydanym, tedy postanowiwszy się oczewisto u
6Sądu ninieyszego przerzeczony Aktor, Pozwanych, iż się
7za powtornym wyźmianowanego Woznego przywoływa-
8niem, do Prawa Pospolitego nie stanowili, y ciestanim [?]
9swoim żadney wiadomosci Sądowi ninieyszemu a mianowicie
10Powodowey, nie dali, onych iako niestatecz. Prawa Pospolitemu
11sprzeciwnych y nieposłusznych z dopuszczenia Sądowego na
12wszystkie [?] wszystkie rzeczy w Pozwie niżey wyrażoney inferto [?] Ke-
13xpan [?] wszystkie rzeczy … indulcionis [?] in Bona, ad elite possessa, in dubio [?] Sentina [?]
14indultionis in Bona, ad elite possessa, in dubio Sentina
15nis in Assentia [?] Ministerialis, et Nobilium vel Officij Capturalis
16eidem individ. vel Capitato opportuno tempore, aut cujusvis
17officij Competentis sub poena Bannitionis [?] … Nihilo-
18minus in Lucro Refusionis Damnorum, exinde Causato-
19rum, et quarumvis Pretensionum partis Inveniti [?] Sub-
20iterata poena Bannitionis … Ex nunc decernen-
21da, adhibitione [?] … ad publicanda s. utrisq. Bannitione
22et Sententiae Executione sup. omnibus Bonis Jure-
23… in mobilibq. et immobilibq. Summisq. pecuni-
24arijs ad Judicium Capturale vel quodvis officium Com-
25petens, absentia unius duorumve ex Generosis offi-
26cialibus Expedienda, Quam Executionem Magnifici Spe-
27ctabiles Capturales vel quodcunq. officium Competens ad
28primam partis Actoreae Requisitionem Decreti pra-
29sentis Exhibitionem expediant, nemo vero eandem Exe-
30cutionem, quovis modo impugnare audebit sub poena
31Bannitionis perpetuae, quod ex nunc decernit adiq.
32et Remittit. Zwolnym zednak [?] tey Sprawy, y wydaniu
33iey dorzybytu [?] godziny Aresztem wydał, na Porze-
34nik [?] … ex Sobie onaij[?]. My Dygnitarze y Vrzędnicy
35Woiewodztwa Kiiowskiego, sub Temporis Interregni mo-
36dern. we Włodzimierzu na Seymiku dla Sądzenia Spraw
37Collatus [?]
Objaśnienia i tłumaczenia
Iudicii praesentis Apparitor – woźny sądu niniejszego; Rytus Graeci – obrządku greckiego (unickiego); Instygator – oskarżyciel publiczny sądu; Delator – donosiciel, strona wnosząca skargę.
Numer marginalny cyrylicą „лб” = 32.
Fragment dekretu sądu kapturowego (okres bezkrólewia 1733), tekst łaciński mocno skrócony i odczyt w wielu miejscach niepewny; formuły: skazanie pozwanych na banicję, egzekucję z dóbr ruchomych i nieruchomych, zwrot szkód; „Collatus” – formuła kolacjonowania na końcu.
Sub Tempus Interregni moderni = w czasie obecnego bezkrólewia.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Akt częściowo odczytany: nagłówek cyrylicą w dużej mierze nieczytelny, data odczytana jako marzec 1737 [?]. Przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego toczyła się sprawa instygatora i jego delatora, archimandryty monasteru owruckiego Klemensa Domarackiego [?], namiestnika generalnego administracji kijowskiej, wraz z zakonnikami bazylianami tego monasteru, przeciw niestającym Marcinowi [?] Zaduskiemu [?], chorążycowi kijowskiemu, i Franciszkowi Zerońskiemu [?], sędziemu kapturowemu województwa wołyńskiego. Sąd przysądził powodom ponowne wwiązanie w dobra i zwrot szkód pod karą banicji, z odesłaniem do egzekucji na dobrach pozwanych. Tekst urywa się na początku wpisanego pozwu (tekst niekompletny).
Akt nr 538
Oblata Dekretu Sądu Kapturowego Województwa Kijowskiego na Froima [?] mieszczanina norynskiego (nagłówek cyrylicą)
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data[…] IV 1764 [?]
Karty / skanyk. 739–740v (skany 0749–0751; strony 0749P–0751L)
Językpol., łac., ruski (cyrylica)
Nr w rękopisie: 18 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 739
1[nagłówek cyrylicą, odczyt niepewny:] Выписаніе з книг [?] … ꙋрѧдовых [?]
37wszy, exnunc publikować na Bazarze [?], ktory że to Woźny na to
k. 740v
1od Sądu przydany czyniąc dosc woli, y rozkazaniu Sądowemu
2a z powinnosci Vrzędu swego Woznowskiego tę Winę Banicyi
3Wieczney Na Pozwanych Prawem przekonanych tu w Miescie
4Jego Krolewskiey Msci Owruczym w Izbie Sądowey, za zebranie [?]
5Sie Sądu y wielu Ludzi Szlachty Obywatelow Woiewodztwa Kijowskie-
6go Spraw swoich v Sądu pilnuiących, głosem wyniesłem, obwołał
7y publikował, przywodząc to wszystkim do wiadomosci, aby z prze-
8rzeczonemi Pozwanemi, Prawem przekonanemi, żadnego Społku
9ani obcowania niemieli, rady y pomocy onym w niczym nie
10dodawali, w Domach y w maiętnosciach swoich onych nie prze-
11chowywali, ale się z niemi, iako Banitami wiecznemi, we
12wszystkim według Surowosci prawney zachowali, O czym mia-
13nowany Wozny, Iże winę Banicyi Wieczney, za Pozwanych
14obwołał y publikował, oczewiście przed Sądem Ztanowszy [?]
15Relacyą swoią uczynił y zeznał, A po obwołaniu y publikowa-
16niu, tey Winy Banicyi Wieczney, na Pozwanych Prawem
17przekonanych, Sąd ninieyszy tę Sprawę, z niemi na mocną
18skuteczną, y nieodwłoczną według Prawa Exekucyą, na
19Dobra ruchome Summy Pieniężne y towary wszelakie, do Sądu
20Głownego, Kapturowego Woiewodztwa Kijowskiego y innego
21wszelakiego, odsyła, Ktory że to Sąd y Vrząd wszelaki, ieden
22do drugiego nieodsyłaiąc się, Exekucyą mocną skuteczną
23y nieodwłoczną, na Dobrach ruchomych Summach, pieniężnych
24y Towarach wszelakich, Ad primam Partis Actoreae Requi-
25sitionem Decretique praesentis exhibitionem, uczyni y od-
26prawi ma, y z powinnosci Vrzędu swego, pod Wina-
27mi w Prawie pospolitym o tym opisanemi po-
28winien będzie, Mocą Decretu ninieyszego. Што
29есть для памяти до книгъ нинешнихъ го-
30родныхъ Кгапту[ровых] воеводства Кійо-
31вского есть записано.
Objaśnienia i tłumaczenia
Sąd kapturowy – sąd bezkrólewia (1764). Pierwsze linie nagłówka i daty zapisane cyrylicą, odczyt bardzo niepewny. „ex Pozwem” – na mocy pozwu; „cum Assistentia Pana Sui de Iure debita” – z należną z prawa asystencją swego pana; „In Lucro faciendi Calculi de Summa…” – na zysk wyliczenia sumy i jej zwrotu wraz ze zwrotem szkód stąd wynikłych; „Sub Poena Banitionis” – pod karą banicji; „non obstante absentia” – mimo nieobecności.
nemo vero … remittitur – „nikt zaś nie ośmieli się tej egzekucji zaczepiać pod ponowioną karą banicji wieczystej, która od teraz się stanowi, dodaje i przekazuje”. iterum post Arestum, et ex Kollectione ad futuram Kadentiam facta – „ponownie po areszcie i z kolekty uczynionej do przyszłej kadencji”. sub tempus Interregni moderni – „w czasie obecnego bezkrólewia” (1733–1734). Sądy kapturowe – sądy bezkrólewia. Owruczym – Owrucz.
Fragment dekretu sądu kapturowego owruckiego (wpisany do akt w oblacie) przeciw Froimowi Żydowi; „ratione praemissorum” – z racji powyższego; „iuxta mentem Citationis” – zgodnie z treścią pozwu; „in instanti sub poena Bannitionis” – natychmiast pod karą banicji; „exnunc” – od teraz; „affektacia” – żądanie. Pozew datowany 30 I 1697, Owrucz. Numer karty 740 (poprawiony z wcześniejszego, przekreślonego).
Ad primam Partis Actoreae Requisitionem Decretique praesentis exhibitionem – na pierwsze żądanie strony powodowej i okazanie niniejszego dekretu. Końcowa formuła ruską cyrylicą: „Co dla pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich [kapturowych] województwa kijowskiego jest zapisano”. Banicja wieczna – wyjęcie spod prawa ogłoszone przez woźnego w Owruczu.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
18marca przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego (nagłówek cyrylicą odczytany częściowo, data w META 1764 [?]) zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatora Remigiana Suryna, stolnika żytomierskiego, sędziego kapturowego, przeciw Żydom Froimowi (ojcu) i Moszkowi (synowi), mieszczanom noryńskim [?], z asystencją ich pana. Sprawę najpierw zaaresztowano, a 20 marca na żądanie pozwanych odłożono do następnej kadencji. Według wpisanego pozwu, wystawionego w Owruczu 30 I 1697 r., Froim nie rozliczył się z sumy, którą otrzymał od powoda na zakup towarów i załatwienie spraw w Słucku, utracił pieniądze, a powoda i jego żonę znieważył. Sąd nakazał Froimowi rozliczyć się, zwrócić sumę i wynagrodzić szkody pod karą banicji wieczystej; ponieważ nie zadośćuczynił, woźny Tomasz Semenowski obwołał banicję w Owruczu, a sprawę odesłano do egzekucji na ruchomościach, sumach i towarach pozwanych.
Akt nr 539
[nieczytelny; wpis bardzo wyblakły i przekreślony krzyżem]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data[nieczytelna]
Karty / skanyk. 722 [?] (skany 0752–0752; strony 0752P–0752P)
Językpol.
Nr w rękopisie: b.n. (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 722 [?]
1[cały tekst strony przekreślony dużym krzyżem (X), atramentowa plama pośrodku; pismo bardzo wyblakłe]
2[…] [tytuł wpisu, ok. 5 linii, nieczytelny]
3[…]
4[…]
5[…]
6[…]
7Roku [?] […]
8[…]
9[…]
10[…] Pana [?] […]
11[…]
12[…]
13[…]
14[…]
15[…]
16[…]
17[…]
18[…]
19[…]
20[…]
21[…]
22[…]
23[…]
24[…]
25[…]
26[…]
Objaśnienia i tłumaczenia
Numer karty w prawym górnym rogu poprawiany, odczyt „722” niepewny (może być „721”). Wpis skasowany przez przekreślenie krzyżem, zapewne jako wpisany omyłkowo lub powtórzony gdzie indziej; tekst wyblakły i praktycznie nieczytelny na skanie.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Wpis skasowany przez przekreślenie krzyżem, wyblakły i całkowicie nieczytelny; nie da się ustalić tytułu, daty, osób ani treści.
Akt nr 540
Публикацыя Банниции вечной от Велможного Его Милости Пана Манецкого Подчашего Киевского на Велможн. Его Милости Пану Доминику Князю Святополку Четвертинскому [?] и его милости Пану Шульге [?] (Publikacya Bannicyi wieczney od Wielmożnego JmPana Manieckiego Podczaszego Kijowskiego na Wielm. JmPana Dominika Xiążęcia Czetwertyńskiego i JmPana Szulgę)
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data… IX [rok nieczytelny, Żytomierz [?]]
Karty / skanyk. 741–726 (skany 0753–0756; strony 0753P–0756P)
Językpol., ros. (cyrylica), łac.
Nr w rękopisie: 19 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 741
1Публикацыя Банниции вечной
2от Велможного Его Милости Пана Мане-
3цкого Подчашего Киевского, на Велмож.
4Его Милости Пану Доминику Князю
5Свято [?] Ш…ским [?], и его милости Пану
6Шульге [?],
7Року Тысеча Семсот […] Семого [?].
8Месяца Септемврия, […] Дня
9Перед Судом нинешним Головным Каптуровым [?]
10Воеводства Киевского. Gdy Roku Miesiąca y
11Dnia wyż na Akcie mianowanych, Przypadła Sprawa
12z Rejestru Sądowego Pierwszego [?], Za przywołaniem Woźne-
13go Generała Szlachetnego Thomasza Semenowskie-
14go Judicij praesentis Apparitora, Między Instyga-
15torem Sądowym, y iego Delatorem, Wielmożnym Jego
16mścią Panem Krzysztofem Manieckim Podczaszym
17Kijowskim Aktorem, A Wielmożnym Jego mścią Panem
22go zawity zachowuie mocą Dekretu teraznieyszego. Што-
23есь для памяти до книгъ нинѣшнихъ Iолоны Кантъ
24родныхъ Воеводства Кіевского естъ записано.
Objaśnienia i tłumaczenia
Nagłówek, intytulacja i data w cyrylicy (transliteracja polska w tytule); dalej tekst łaciński alfabetem. „Banicya wieczna” – wyrok wygnania. Judicij praesentis Apparitora – woźnego niniejszego sądu; cum Attinentiis – z przyległościami; cum Assa de Jure debita – z należnym prawnie (asesorem) [?]; Membrana – pergamin. Sąd kapturowy – sąd bezkrólewia, co wskazuje na 1733 r.
Fragment dekretu sądu kapturowego zaocznego (kondemnata). Łac.: „na zysk kar prawnych, mianowicie infamii, uznania za plebejuszy i [utraty] szyi, z wolnym pojmaniem, gdzie strona powodowa zdoła dosięgnąć; a także na zysk zwrotu rzeczy zabranych przy gwałtownym najeździe oraz wynagrodzenia szkód stąd wyrządzonych, pod karą banicji wieczystej; co do gwałtów, zniesławienia, w poczet wyzwania (diffidatio) i innych pretensji w pozwie wyrażonych – w karze banicji wieczystej, które obie odtąd się orzekają; dodaje się woźnego do ich ogłoszenia i odsyła do egzekucji na wszystkich dobrach pozwanych, a co do osób do stawienia – którą egzekucję wielmożni sędziowie kapturowi, jeden na drugiego się nie powołując, na wszystkich dobrach pozwanych na pierwsze żądanie strony powodowej i okazanie niniejszego dekretu pod karą banicji wykonają; nikt zaś tej egzekucji w jakikolwiek sposób zaskarżać nie odważy się pod karą banicji, która odtąd się orzeka, dodaje i odsyła”. Judices Capturales – sędziowie kapturowi (okres bezkrólewia).
Sub tempus Interregni – w czasie bezkrólewia; cum attinentiis – z przynależnościami; cum Assistentia de iure debita – z asystencją prawem należną; generaliter – ogólnie; in loco Judiciorum destinato – w miejscu przeznaczonym na sądy; Actoris – powoda. Pozew przed Sąd Kapturowy w Owruczu. Choyniki – Chojniki (dziś Białoruś, obw. homelski).
Actoris – powoda; sine Consensu – bez zgody; ut juris est – jak prawo nakazuje; amicabiliter nierequiruiąc – nie dochodząc polubownie; ad arma et violentias – do broni i gwałtów; numero – w liczbie; violento modo – gwałtownie; Divina providentia niesalwowała – gdyby Opatrzność Boża nie ocaliła. Foliacja na marginesie „742v” odczytana niepewnie. Daty dzienne w tekście (1 VI) – rok nieczytelny pewnie.
Actoris (łac.) – powoda, strony wnoszącej protestację; funditus – doszczętnie; in termino Iuris – w terminie sądowym; effective – rzeczywiście.
Potasz – potaż, produkt z popiołu drzewnego; Natężnik – zapewne „Napastnik”/przeciwnik w procesie [?].
Ciąg aktu (dekret sądu grodzkiego kapturowego w Owruczu) z poprzedniej strony; data pozwu „Tysiąc Siedmset Siodmego Roku” prawdopodobnie zniekształcona lub skrócona w odpisie. Jchmciow = Ichmościów; ex nunc = od teraz; Sąd Kapturowy – sąd bezkrólewia; infamia – utrata czci; banicja wieczna – wyjęcie spod prawa.
unus ad alterum se se non referendo – jeden drugiego nie wyręczając (każdy niezależnie); ad primam partis Actoreae requisitionem Decreti praesentis Exhibitionem – na pierwsze żądanie strony powodowej i okazanie niniejszego dekretu; Cadencya – kadencja (sesja) sądów kapturowych; formuła końcowa po rusku: „co dla pamięci do ksiąg niniejszych [grodzkich?] województwa kijowskiego jest zapisano”; słowo „Iолоны Кантъродныхъ” niepewne odczytanie (prawdopodobnie zniekształcone „grodzkich”).
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
We wrześniu (rok w nagłówku odczytany jako 17[…]7 [?]) przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatora Krzysztofa Manieckiego, podczaszego kijowskiego, przeciw księciu Dominikowi (w nagłówku Czetwertyńskiemu [?], w pozwie kniaziowi Druckiemu [?]), chorążemu brzeskiemu, dziedzicowi miasta Chojniki, oraz administratorowi tych dóbr Zygmuntowi Szuldze (Strujeskiemu) [?]. Według wpisanego pozwu, wystawionego w Owruczu 13 VIII 1707 r., poddani chojniccy od kilkunastu lat wdzierali się w dobra powoda (wsie Mołoczki [?], Drunki [?]), zabraniali łowienia w jeziorach, bili jego poddanych, zabierali grunty i sianożęci; wiosną 1707 r. postawili na jego gruncie szopę na potaż, a gdy powód kazał potaż zabrać do grodu owruckiego, 1 czerwca ok. pięciuset uzbrojonych ludzi najechało jego wieś Tworochobowicze [?], strzelano do powoda, pobito jego sługę Stanisława Górskiego [?] i poddanych, zrabowano dwór i wieś, a potaż odbito. Sąd skazał pozwanych za najazd na infamię (a stawionych prostego stanu na karę gardła), nakazał zwrot zabranych rzeczy i wynagrodzenie szkód, a za gwałty i groźby orzekł banicję wieczystą; woźny Tomasz Semenowski obwołał obie kary na zamku owruckim, a sprawę odesłano do egzekucji.
Akt nr 541
Relacya Wozniey od Jasnie Wielmożnego Jego Mości Pana Maryańskiego [?] Potockiego Kiiew. na Jasnie Wielmożnego Jego Mości Pana Starosty Grodowego [?] Płockiego
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Databrak na tej stronie
Karty / skanyk. 726–746v [?] (skany 0756–0759; strony 0756P–0759L)
Językros.-cerk. (cyrylica)
Nr w rękopisie: 20 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 726
1Реляцыя возного [?] вѣзнов [?]
2от того [?] Ясне Вельможного Его Милости
3Пана Маянцкого [?] Потоцкого Кіевъ.,
4на Ясне Вельможно Его Милости Пана
5Старосты Гродскъ [?] Плоцкомъ.
k. 744v
1Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego [?] […]
2Mca […] Dziewiątego [?] Dnia [?].
3Przed Sądem Generalnym Kapturowym
4Woiewodztwa Kijowskiego. Gdy Roku Miesiąca y
5Dnia wyż na Akcie mianowanych, przypadła Spra-
6wa, z Regestru Sądowego, Pierwszego, za przywołanie
5Spraw Swoich u Sądu pilnuiących, obwołał y publi-
6kował, przywodzęc to wszystkim do wiadomosci, aby
7z przerzeczonemi Pozwanemi Prawem przekona-
8nemi, zadnego Spolku ani obcowania niemieli, rady
9y pomocy niedodawali, ale ię z niemi, iako Pra-
10wem przekonanemi, we wszystkim podług Surowo-
11sci Prawa zachowali, o czym, przed Sądem Stanowszy
12Relacyą swoię uczynił. A po obwołaniu y publikowa-
13niu, Sąd tenze Głowny Kapturowy Wstwa Kijowskie-
14go Sprawę tę z niemi, na mocny Słuszeczny y nie od-
15włoczny, według Prawa Exekucyą do Sądu Głowne-
16go Kapturowego Wstwa Kijowskiego, y innego urzę-
17dowego Dobrom Pozwanego należnego odsyła. Ktory ze
18to Sąd Głowny Kapturowy Wstwa Kijowskiego, ieden do
19drugiego nie referuiąc się, y inny urzędowi dobrom
20Pozwanego należny Exekucyą mocny Słuszeczną y
21nie odwłoczną na Dobrach Pozwanego generaliter
22urzędownie uczynic y odprawic ma, y z powin-
23nosci Urzędowego powinien będzie, pod winami
24w Prawie Pospolitym o tym opisane-
25mi, Mocą Dekretu niniejszego. Што
26есть Актамъ памятати до книгъ
27нинѣшнихъ Гродскихъ На-
28питыхъ Воеводства
29Киевского, есть
30записано.
Objaśnienia i tłumaczenia
Tytuł wpisu zapisany cyrylicą; odczyt niepewny w kilku miejscach; „Маянцкого” może oznaczać imię lub urząd (np. Józef Potocki, wojewoda kijowski).
Iudicij praesenti Apparitora – woźnego obecnego sądu; In Pœna Banitionis perpetuæ exnunc decernenda additione Ministerialis ad publicandam, et Remissione pro Executione – na karę wiecznej banicji, którą należy odtąd orzec, z dodaniem woźnego do jej ogłoszenia i odesłaniem do egzekucji; Stanuendos uero Plebeios in Pœna Infamiæ et colli cum libera Captivatione ubi Pars Actorea praevenire poterit – a plebejuszy postanowić w karze infamii i gardła z wolnym pojmaniem, gdzie strona powodowa zdoła ich dosięgnąć. Sąd kapturowy – sąd bezkrólewia. Mca = Miesiąca; Wtwa = Woiewodztwa. Nagłówek z datą pisany ozdobnym pismem, odczyt niepewny.
sub Tempus Interregni – w czasie bezkrólewia; Sąd Kapturowy – sąd okresu bezkrólewia; de Jure debita – prawem należne; ad Instantiam Instygatora – na żądanie instygatora (oskarżyciela sądowego); Delator – donosiciel/powód; Actor – powód; in loco Solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; ex mandato – z polecenia; sine consensu – bez zgody; in Subsidium – na pomoc. Data „Tysiąc Siedmset Siedmego” odnosi się do bezkrólewia 1733 (pozew kapturowy, prawdopodobnie błąd lub zapis „Trzydziestego Trzeciego” skrócony przez pisarza); in Junio – w czerwcu. Muchoied – prawdopodobnie Muchojedy na Owruczczyźnie; Szepelicze – Szepelicze nad Prypecią (pow. owrucki).
violentam Immissionem et Invasionem moderni Actoris – gwałtowne wprowadzenie i najazd [na dobra] obecnego powoda; cum vario armorum genere – z rozmaitym rodzajem broni; ex mandato – z rozkazu; per Inquisitionem – przez śledztwo (inkwizycję); funditus – doszczętnie. Tekst jest pozwem, oblatowanym w księdze; data „Siedmset Siodmego” zapisana w rękopisie przy przeniesieniu wiersza, prawdopodobnie niepełnie (brak dziesiątek, np. „Trzydziestego”) – 13 VIII, Owrucz.
„in instanti” – natychmiast; „Sub eadem Poena Banitionis perpetuae” – pod tą samą karą banicji wiecznej; „exnunc” – od teraz. Sąd Główny Kapturowy – sąd kapturowy (bezkrólewie 1733).
Nazwa „Alutor” niepewna – może to imię lub nazwisko powoda (forma „Alutora/Alutorowi”); „Stamionych” niepewne odczytanie. Na marginesie górnym podwójna foliacja: 746 (skreślona?) i 726.
Ręka pisze niestarannie; czytanie środkowych linii („Słuszeczny”, „urzędowego”) niepewne. Końcowa formuła w cyrylicy (ruska formuła oblaty): „co jest Aktom do pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich województwa kijowskiego zapisano”; odczyt części wyrazów („Напытыхъ”) niepewny.
Sąd Kapturowy – sąd bezkrólewia (kapturowy) województwa kijowskiego, obradujący w Owruczu; akt jest oblatą dekretu z publikacją banicji wieczystej i infamii przeciw pozwanemu.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego (data w nagłówku odczytana niepewnie jako 173[…]) zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatora Krzysztofa Manieckiego, podczaszego kijowskiego, przeciw Dominikowi Słuszce [?], wojewodzie płockiemu, jego podstarościemu i poddanym ze wsi Muchojedy [?]. Według wpisanego pozwu, wystawionego w Owruczu 13 VIII 1707 r., poddani muchojedzcy wdzierali się w dobra powoda należące do Szepelicz, pustoszyli lasy, wycinali drzewa bartne i polowali bez jego zgody, a w czerwcu 1707 r. pięćdziesięciu z nich, wysłanych przez podstarościego, wraz z ludźmi administratora chojnickiego Zygmunta Szulickiego (Szulisty) [?] najechało wieś powoda Werchobowicze, omal go nie zabiło, zrabowało i zrujnowało wieś oraz pobiło czeladź i poddanych. Sąd skazał wojewodę płockiego na banicję wieczystą za wysłanie poddanych, a stawionych poddanych i podstarościego na infamię z wolnym ich chwytaniem, nakazując zwrot rzeczy i wynagrodzenie szkód; woźny Tomasz Semenowski obwołał kary na zamku owruckim, a sprawę odesłano do egzekucji.
Akt nr 542
Ablikacyia Banicyi od W. JmPana Manieckiego Podczaszego Kijowskiego na W. JmPana Bokuna Starosty Zoszelskiego [?]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data10 IX 1707 [?], Kijów [?]
Karty / skanyk. 729 [?]–749v (skany 0759–0762; strony 0759P–0762L)
Językpol., łac.
Nr w rękopisie: 21 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 729 [?]
1Ablikacyia Banicyi od
2W. JMci Pana Manieckiego
3Podczaszego Kijowskiego Na W. Jego
4MMci Pana Bokuna Starosty Zoszelskiego [?]
5Roku Tysiąca Siedm Sot Siedmego
6Mca Septembra Dziesiątego Dnia.
7Przed Sądem Ninieyszym Głownym Kapturowym, Woie-
8wodztwa Kijowskiego. Gdy Roku Miesiąca, y Dnia wyszpi-
9sanych [?] Akcie mianowanych, Przypadła Sprawa z Regestru Sądowe-
10go prostego, zaprzywołaniem Woźnego Generała Szla-
11[cała pozostała część strony przekreślona krzyżem]
Objaśnienia i tłumaczenia
Tytuł, data i pierwsze słowa tekstu („Przed Sądem Ninieyszym Głownym Kapturowym Woiewodztwa Kijowskiego”) zapisane ozdobnym pismem cyrylickim (ruskim); podano transliterację łacinką. Data w rękopisie „Сем Сот Семого” – rok 1707 [?], możliwe pominięcie dziesiątek. Ablikacyia = oblata/publikacja wyroku banicji. Sąd kapturowy – sąd okresu bezkrólewia. Judicij præsentis Apparytora – woźnego sądu niniejszego; cum Assistentia illis de Juris debita – z należną im z prawa asystencją (dziedzica). Na marginesie górnym foliacja „717” poprawiona na „729”.
Łac.: in poena banitionis perpetuae – pod karą wiecznej banicji; exnunc decernenda additione Ministerialis ad publicandam et remissione pro executione – która ma być teraz orzeczona, z dodaniem woźnego do jej ogłoszenia i odesłaniem do egzekucji; statuendos vero plebeos in poena infamiae – co do stawienia zaś plebejuszy pod karą infamii; super personis illorum – na ich osobach; sub tempus interregni – w czasie bezkrólewia; generaliter – ogólnie; in loco iudiciorum destinato – w miejscu przeznaczonym dla sądów.
Sąd kapturowy – sąd szlachecki działający w czasie bezkrólewia (tu po śmierci Augusta II, 1733). Wmć/Wmści – Waszmość; Jmści – Jegomości.
Fragment dekretu sądu kapturowego woj. kijowskiego z wpisanym pozwem przeciw Leonowi Bokunowi i jego poddanym.
ad Instantiam – na wniosek; de Complicitate et Violentiis – o współudziale i gwałtach; ad Invasionem et Violentias – do najazdu i gwałtów; in Subsidium – na pomoc; Vi et violenter – siłą i gwałtem; funditus – doszczętnie; per Inquisitionem in Termino Juris – przez inkwizycję (przesłuchanie świadków) w terminie prawnym. Rok w l. 7 niepewny (zapewne „Trzydziestego Siodmego”, częściowo nieczytelne). Fragment pozwu/relacji w sprawie najazdu na Worochowicze.
Seorsivo Regestro – w osobnym rejestrze; ratione praemissorum – z racji powyższego; ad invasionem – do najazdu; Sąd Generalny Kapturowy – sąd bezkrólewia województwa kijowskiego, działający w 1733 r.
W dacie „Roku Tysiąc Siedmset, Siodmego” kopista opuścił zapewne liczbę dziesiątek (wg kontekstu księgi prawdopodobnie 1707 lub błąd za 1733).
Banicja wieczna i infamia – kary dla pozwanego za najazd w kontumacji.
Sub eadem pœna Banitionis perpetuæ – pod tą samą karą banicji wiecznej; exnunc – od tej chwili; Aktor – powód; Sąd Główny Kapturowy – sąd okresu bezkrólewia (1733); W.dztwa – Województwa. Numer karty w prawym górnym rogu poprawiony (749 przekreślone [?], 731).
Zakończenie dekretu Sądu Głównego Kapturowego województwa kijowskiego (sąd kapturowy – sąd okresu bezkrólewia) nakazującego egzekucję na dobrach pozwanego; „Wdztwa” = Województwa, „gdz” = gdziekolwiek. Końcowe wiersze pisane cyrylicą (kursywa ruska) – prawdopodobnie formuła podpisu/przyjęcia do ksiąg głównych kapturowych województwa kijowskiego; odczyt bardzo niepewny. Na marginesie notka „Corr[ecta]” (kollacjonowano). Reszta strony pusta, przekreślona.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
10września 1707 [?] r. przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatora Krzysztofa Manieckiego, podczaszego kijowskiego, przeciw Leonowi Bokunowi, staroście zoszelskiemu [?], jego podstarościemu i poddanym ze wsi Mikulicze [?]. Według wpisanego pozwu, wystawionego w Owruczu 13 VIII 1707 r., w czerwcu 1707 r. pozwany wysłał ok. dwudziestu uzbrojonych poddanych na pomoc administratorowi chojnickiemu Zygmuntowi Szulicie [?] przy najeździe na wieś powoda Worochowicze, gdzie powoda omal nie zabito, pobito czeladź i poddanych, rozbito komory i zrabowano wieś. Sąd skazał pozwanego na banicję wieczystą, a poddanych mikulickich i podstarościego na infamię z wolnym ich chwytaniem, nakazując zwrot zabranych rzeczy i wynagrodzenie szkód; woźny Tomasz Semenowski obwołał kary na zamku owruckim, a sprawę odesłano do egzekucji.
Akt nr 543
Publicatia Dekretu od Wielmożnego JegoMości Pana Trzecieskiego [?] Podstolego [?] Owruckiego, Głównego Kapturowego Woiewództwa Kijowskiego Sędziego, Wicemarszałka, na Wielmożnego JegoMości Xiążęcia [?] Szujskiego [?] … i JegoMości Pana Szulista [?]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data3 IX [rok nieczytelny – prawdopodobnie 1733 lub 1734]
Karty / skanyk. 750–753 (skany 0765–0768; strony 0765P–0768P)
Językpol. (tytuł i data cyrylicą ozdobną), łac.
Nr w rękopisie: 22 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
2li się y na wszystko Sądownie odpowiadaiąc słusz-
3nie się usprawiedliwili. Pisan w Owruczym Ro-
4ku Tysiąc Siedmset Siodmego, Miesiąca Augusta
5Jedynastego Dnia. A gdy o godzinie zwykłey Are-
6sztowey, Sprawy do Aresztu, przez Woznego wysz
7mianowanego, przywoływane były, między ktoremi
8y ta Sprawa przywołana była, tedy od Pozwanych
9Urodzony Jegomsc Pan Mikołay Lewkowski [?],
10Sprawę tę y wzdanie iey Aresztował. Z ktorego
11potym Regestru Aresztowego gdy tasz sprawa Dnia
12Piątego eiusdem mensis Septembris, Roku tegosz teraz-
13nieyszego wysz na Akcie mianowanego do sądze-
14nia przypadła, tedy consentientibus Partibus sta-
15neła Reiecta ad Triduum. Tandem gdy tasz spra-
16wa, Dnia Dziesiątego miesiąca y Roku wysz na
17Akcie mianowanych ex Reiectione do sądzenia
18przypadła, y przez Woznego wysz mianowanego,
19przywołana była, tedy Pozwani iz się iako y pierwiey
20do Prawa niestanowili, stawać, usprawiedliwić się
21niechcieli ani odzywali się, a strona Powodowa
22Wielmozny Aktor oczewisto u Sądu będąc, na nich
23iako niestałych, nieodzywaiących się, Prawu po-
24spolitemu sprzeciwnych y nieposłusznych, dalsze-
25go w tey Sprawie postępku prawnego prosił y domawiał
26się, przeto z doyrzrzenia Sądowego, Pozwanych
27iako niestałych, iterum post arestum et ex Re-
28iectione ad Triduum facta, sposobem wysz opisa-
29nym na pomieniony Pozew wzdał. Po ktorym tako-
30wym wzdaniu, Sąd nnieyszy Głowny Kapturowy Wo-
31iewodztwa Kijowskiego, za niestaniem Pozwanych,
k. 752v
1a zadomowieniem się y prawnemi postępkami Strony Powo-
2dowey przychylaiąc się w tym do Prawa pospolitego y wydania
3teyże Strony Powodowey, w dalszym tey Sprawy postępku
4prawnym, w sposob Zysku nakazuie, aby Pozwani Pra-
5wem przekonani, Szkody, w Pozwie specifikowane, na Dwa
6Tysiące złotych polskich poniesione, o ktore rzecz idzie,
7Autorowi oddali, y nadgrodzili, a to in instanti, pod Winą
8Banicyey Wieczney, Ratione zas diffamowania na zdro-
9wie y zycie Autora odpowiadania, przez Listy opi-
10sania, et aliarum prætensionum in citatione expressa-
11rum, Winę Banicyey Wieczney na Pozwanych wska-
12zawszy, Woznego Sądowego Szlachetnego Thomasza
13Semenowskiego, do obwołania y publikowania tych
14Obudwuch Win Banicyi wiecznych, przydaie y onę ex
15nunc publikować nakazuie. Ktory że to Wozny na
16to od Sądu przydany, czyniąc dosc woli y roska-
17zaniu Sądowemu, a z powinnosci Urzędu swego
18Woznowskiego, te obiedwie winy Banicyi wiecz-
19nych, na Pozwanych Prawem przekonanych,
20tu w miescie Jego Kr. Msci Owruczym, na
21Zamku w Izbie Sądowey, przy bytnosci Sądu,
22y wielu Ludzi, Ichmw Panow Szlachty Obywa
23telow Woiewodztwa Kijowskiego, Spraw swoich u Sądu
24pilnujących, głosem wyniosłym, obwołał y publi
25kował, przywodząc to wszystkim do wiadomosci,
26aby z przerzeczonemi Pozwanemi Prawem przeko-
27nanemi, zadnego spolku ani obcowania niemieli, rady
28y pomocy onym ni w czym niedodawali, w Domach y
29maiętnosciach swoich nieprzechowywali, ale się z nie-
30mi iako Banitami Wiecznemi, Prawem przekonanemi
31[reklamant:] we wszystkim
k. 753
1we wszystkim, według srogości prawney zachowali, o czym
2ten że mianowany Woźny, iż te winy Banicyi Wieczney [?]
3na Pozwanych obwołał y publikował, oczewiście przed Sądem
4Stawowszy, Relacią swoią uczynił y zeznał. A po obwoła-
5niu y publikowaniu, tych win Banicyi Wieczney [?] na
6Pozwanych Prawem przekonanych Sąd niniejszy
7Głowny Kapturowy Woiewodztwa Kijowskiego, sprawę
8tę z niemi, na moc ostateczną y nieodwłoczną według
9Prawa Exekucyi, na Dobra Pozwanych generaliter
10wszelakie, do Sądu Głownego Kapturowego Woiewodz-
11twa Kijowskiego, y innego wszelakiego Sądu y Vrzędu na-
12leżytego, odsyła, ktoryże to Sąd y Vrząd wszelaki, oso-
13bliwie iednak Głowny Kapturowy Woiewodztwa
14Kijowskiego, ieden do drugiego nieodsyłaiąc się, Exeku-
15cyą mocną ostateczną y nieodwłoczną na Do-
16brach Pozwanych generaliter wszelakich
17ad primam Partis Actoreae requisitionem De-
18cretiq[ue] praesentis exhibitionem, uczynić y odprawić
19ma z powinności Vrzędu swego, pod winami w
20Prawie pospolitym opisanemi. Nikt zaś tey Exeku-
21cyi żadnym sposobem bronić niema y nie po-
22winien będzie, sub Poena Banitionis, ktory Sąd
23niniejszy, na Impugnatorach ex nunc
24wskazuie y publikuie [?], Termin, na blisko przy-
25szłey Kadencyi Sądow Głownych Kapturowych
26Woiewodztwa Kijowskiego, lub innych Sądach
27należytych, zawity zachowuie. mocą Dekre-
28tu niniejszego. Што есть для памяти до
29Книг нинешнихъ Городскихъ Киевскихъ [?]
30Воеводства Кіевского есть записано. [?]
Objaśnienia i tłumaczenia
Tytuł i formuła datacyjna zapisane ozdobną cyrylicą (stylizacja), odczyt częściowo niepewny; część po polsku łacinką. Judicij praesentis Apparitora – woźnego sądu niniejszego; cum Attinentijs – z przyległościami; Actor – powód; Instygator – oskarżyciel sądowy, Delator – donosiciel. Sąd Główny Kapturowy – sąd okresu bezkrólewia (1733). Chojniki – dziś Chojniki na Białorusi (pow. owrucki woj. kijowskiego).
Fragment dekretu sądu kapturowego (czasu bezkrólewia) zaocznego przeciw niestającym pozwanym. Łac.: „w zysku zwrotu szkód do 2000 złotych polskich wyrządzonych, za które nakłada się karę banicji wieczystej; zaś z racji zniesławienia, a także odpowiedzialności za listy odpowiednie i innych pretensji – kara banicji wieczystej, obie odtąd orzeczone, dodaje się woźnego do publikacji i odsyła do egzekucji na wszystkich dobrach przegranych. Którą egzekucję Wielmożni Sędziowie Kapturowi, jeden na drugiego się nie oglądając, na wszystkich dobrach pozwanych na pierwsze żądanie strony powodowej i okazanie niniejszego dekretu, pod karą banicji wykonają; egzekucji tej nikt nie ośmieli się sprzeciwiać pod ponowionymi karami banicji”. Sub tempus interregni moderni = w czasie obecnego bezkrólewia (1733). Liczba na marginesie „757v” odczytana z numeru karty w lewym górnym rogu.
Numer karty poprawiony: „351” nad przekreślonym „350”.
eo nomine – z tego tytułu; ex mandato – z rozkazu; in Damnum – na szkodę; onus Exakcyi – obowiązek poboru; per Laudum – uchwałą sejmiku; in Junio – w czerwcu. Czopowe i szelężne – podatki od napojów.
„Roku Tysiąc Siedmset Trzeciego” – zapewne skrót pisarski (1703? lub opuszczona dziesiątka, np. 1733).
Fragment pozwu (relacji pozwu) wniesionego przez poborcę/aktora od czopowego i szelężnego przeciw pozwanemu, zakazującemu poboru w dobrach księcia (nazwisko niepewne, odczyt „Szuyskiego” [?]).
tantam oppressionem suam – tak wielki ucisk swój; infectis rebus – nie załatwiwszy sprawy; ad minimum – co najmniej; satisfactionem – zadośćuczynienia; supersedowanie – zaniechanie; calumniose verbis scommaticis – oszczerczo słowami szyderczymi; testantur – poświadczają; privatione – pozbawienie; nec non diffidationis in vitam et substantiam – a także odgrażania się na życie i majątek; requirował – domagał się.
czopowe i szelężne – podatki od wyszynku trunków pobierane na rzecz skarbu województwa.
eiusdem mensis Septembris – tegoż miesiąca września; consentientibus Partibus – za zgodą stron; Reiecta ad Triduum – odroczona na trzy dni; Tandem – wreszcie; ex Reiectione – z odroczenia; iterum post arestum – ponownie po areszcie (wstrzymaniu sprawy).
Sąd Kapturowy – sąd okresu bezkrólewia (1733–1734); Aresztowanie sprawy – wstrzymanie jej rozpatrzenia na wniosek strony; wzdanie – uznanie strony za niestającą (kontumacja).
Data pozwu: 11 VIII 1707 [?] („Tysiąc Siedmset Siodmego”, prawdopodobnie z opuszczeniem dziesiątek – raczej 1733/1734 przy sądzie kapturowym).
in instanti – natychmiast; ratione zas – co zaś do; aliarum prætensionum in citatione expressarum – innych pretensji wyrażonych w pozwie; ex nunc – od teraz. Banicja wieczna – wyrok wywołania z kraju i pozbawienia ochrony prawnej, obwoływany przez woźnego.
Jego Kr. Msci – Jego Królewskiej Mości; Ichmw – Ichmościów. Wyrok sądu (zapewne grodzkiego) w Owruczu w sprawie zaocznej; początek i nazwiska stron na poprzedniej stronie.
Fragment końcowy dekretu Sądu Głównego Kapturowego woj. kijowskiego (bezkrólewie 1733), oblatowanego w grodzie; początek aktu na poprzedniej stronie.
generaliter – ogólnie, na wszystkie; ad primam Partis Actoreae requisitionem Decretique praesentis exhibitionem – na pierwsze żądanie strony powodowej i okazanie niniejszego dekretu; sub poena banitionis – pod karą banicji; na Impugnatorach ex nunc – na przeciwnikach (stawiających opór egzekucji) od tej chwili.
Formuła końcowa zapisana cyrylicą (ruskim), czytanie niepewne: „co dla pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich … województwa kijowskiego jest zapisano”.
Kaptur – sąd kapturowy działający w czasie bezkrólewia.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
3września (rok nieczytelny) przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego, po zaaresztowaniu sprawy przez plenipotenta pozwanych Mikołaja Lewkowskiego [?] i odroczeniu jej na trzy dni, 10 września zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatora Aleksandra Trzeciaka [?], sędziego grodzkiego owruckiego i wicemarszałka sądów kapturowych, przeciw księciu Dominikowi Szujskiemu (Świrskiemu) [?], chorążemu brzeskiemu, dziedzicowi Chojnik, administratorowi Zygmuntowi Szuliście [?] i arendarzowi chojnickiemu Żydowi Abramowiczowi. Według wpisanego pozwu, wystawionego w Owruczu 11 VIII 1707 r., gdy powód, któremu uchwałą sejmiku żytomierskiego powierzono pobór czopowego i szelężnego, przyjechał w czerwcu 1703 r. na jarmark do Chojnik, pozwani nie dopuścili go do poboru, kazali obwołać, by nikt podatku nie płacił, i grozili mu, przez co skarb województwa poniósł co najmniej 2000 zł szkody, a Szulista następnie znieważał powoda w listach. Sąd nakazał pozwanym zapłacić 2000 zł pod karą banicji wieczystej, a za zniesławienie i groźby orzekł drugą banicję wieczystą; woźny Tomasz Semenowski obwołał obie banicje na zamku owruckim, a sprawę odesłano do egzekucji.
Akt nr 544
Publikacya Granicy Dziedzicznej od tegoż Jego Mości na tąż [?] Jego Mości Xiążęcia Szuyskiego [?] i Wojskiej [?] [nagłówek pisany cyrylicą, odczyt niepewny]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data3 IX 1737 [?], Owrucz
Karty / skanyk. 753v [?]–757v [?] (skany 0769–0773; strony 0769L–0773L)
Językpol., łac.
Nr w rękopisie: 23 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
24Kijowskiego lub innych Sądach należytych zawity za-
25chowuie mocą Dekretu Niniejszego. Што для Лѣпшой
26Памяти до Книгъ нинешнихъ Головныи Каптуровыи [?]
27годныхъ Воеводства Кіевского естъ Записано.
Objaśnienia i tłumaczenia
Nagłówek i formuła daty zapisane cyrylicą ozdobną, odczyt bardzo niepewny. Judicij praesentis Apparitora – woźnego sądu niniejszego; cum Attinentiis – z przynależnościami. Sądy kapturowe – sądy okresu bezkrólewia (1733); data roczna niepewna.
Fragment łaciński: „dla zapłaty szkód wyrażonych w pozwie, z powodu których sprawa jest pilna, pod karą wiecznej banicji od teraz orzekanej, z dodaniem woźnego do ogłoszenia i odesłaniem do egzekucji. Którą egzekucję Wielmożni Sędziowie kapturowi, nie odsyłając jeden do drugiego, na wszystkich dobrach pozwanych na pierwsze żądanie strony powodowej i okazanie niniejszego dekretu pod karą banicji przeprowadzą. Nikt zaś nie ośmieli się tej egzekucji zaskarżać pod ponowną karą banicji, która od teraz się orzeka, dodaje i odsyła”.
Sub tempus Interregni moderni – w czasie obecnego bezkrólewia (1733); Laudo publico – uchwałą publiczną sejmiku; sąd kapturowy. Od „My Dignitarze…” zaczyna się wpis pozwu inserowanego w dekrecie.
Odczyt „Zysku Dzieży” i „Ziyszłey” niepewny.
generaliter (łac.) – ogólnie, w całości; Wmciow/Wmsc – Waszmościów/Waszmość; Sądy Główne Kapturowe – sądy kapturowe (bezkrólewie 1733–1734); Instygator – oskarżyciel publiczny; Delator – donosiciel, oskarżyciel prywatny; Aktor – powód. Tekst jest fragmentem pozwu sądu kapturowego województwa kijowskiego.
Fragment manifestacji (skargi) o spalenie w październiku roku ubiegłego 60 stogów siana na łąkach w dobrach dzierżawnych owruckich; szkodę obliczono na 480 wozów po 4 zł, razem 1920 zł (w rękopisie „Tysiąc dziewięćset [?]” – odczyt kwoty niepewny). „in Anno praeterito millesimo Septingentesimo …” – w roku ubiegłym tysiąc siedemsetnym …; odczyt liczebnika rocznego („Sexto”) niepewny, kontekst księgi sugeruje lata 30. XVIII w. „cryliter” – prawdopodobnie zniekształcone „crudeliter” (okrutnie) lub „criminaliter”. „Computuiąc” – licząc. „facit” – czyni, wynosi.
Fragment pozwu (citatio). „protellando” – zwlekając; „ratione per literas Circumscriptionis” – z tytułu listów obelżywych/obwiniających (dosł. „opisania”); „Skommatycznemi” – uszczypliwymi, obelżywymi; „Actor” – powód; „Pozywa” – wzywa do sądu; „na zawitym” – na terminie zawitym (ostatecznym).
„Sz-ostego” – w rękopisie „Szo-/stego” lub „So-/dmego”; rok niepełny (Tysiąc Siedm Set …), zapewne błąd kopisty lub skrót roku; data 11 VIII.
„eiusdem Mensis Septembris” – tegoż miesiąca września; „Consentientibus Partibus … Reiecta ad triduum” – za zgodą stron (sprawa) odłożona na trzy dni; „Tandem” – wreszcie; „ex Reiectione” – z odłożenia.
„Aliciemianowanego” – „alias wyżej mianowanego” (wyżej wspomnianego).
iterum post arestum et ex reiectione ad triduum facta (łac.) – ponownie po areszcie i po odroczeniu na trzy dni; Sąd Główny Kapturowy Województwa Kijowskiego – sąd kapturowy działający w okresie bezkrólewia (1733–1734).
wyszmianowanego – zapewne „wyżmianowanego” (wyżej wymienionego).
reklamant niepewny, może „y wszystkie”.
Dalszy ciąg relacji woźnego o publikacji banicji wiecznej na pozwanych, ogłoszonej na zamku w Owruczu; początek aktu na poprzedniej stronie.
exnunc (łac. ex nunc) – odtąd, od teraz; Autor – powód; JKMci – Jego Królewskiej Mości; Jchmciw – Ichmościów.
Banicja wieczna – kara wywołania z kraju, pozbawiająca skazanego ochrony prawnej; zakazywała też innym obcowania z banitą.
Foliacja w lewym górnym rogu częściowo nieczytelna („757”?). Fragment końcowy dekretu Sądu Głównego Kapturowego woj. kijowskiego (bezkrólewie 1733) ogłaszającego banicję wieczną na pozwanych i nakazującego egzekucję na ich dobrach.
generaliter – ogólnie; ad primam partis Actoreae requisitionem – na pierwsze żądanie strony powodowej; Decreti praesentis Exhibitionem – po okazaniu niniejszego dekretu; sub Poena Banitionis – pod karą banicji; Impugnatorach – sprzeciwiających się (egzekucji); exnunc – od teraz; Cadencyi – kadencji (sesji) sądów.
Ostatnie zdanie zapisane cyrylicą (ruską kursywą): „Co dla lepszej pamięci do ksiąg niniejszych Głównych Kapturowych Województwa Kijowskiego jest zapisano”; odczyt części wyrazów niepewny.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Przed Sądem Głównym Kapturowym województwa kijowskiego (w nagłówku 10 IX 1707 [?], w tekście sprawa przypadła 3 września, po aresztowaniu jej przez Mikołaja Lewkowskiego [?] i odroczeniu na trzy dni rozpatrzona 10 września) zapadł dekret zaoczny w sprawie instygatora i jego delatora Aleksandra Trzeciaka [?], sędziego grodzkiego owruckiego i sędziego kapturowego, przeciw kniaziowi Dominikowi Szujskiemu [?], chorążemu brzeskiemu, dziedzicowi Chojnik, administratorowi Zygmuntowi Szubeście (Szulkszcie) [?] i poddanym ze wsi Krasnosiel [?]. Według wpisanego pozwu, wystawionego w Owruczu 11 sierpnia (rok odczytany jako 1706 [?]), poddani krasnosielscy, m.in. Hryszko Karpenko, w październiku poprzedniego roku spalili na łąkach w owruckich dobrach dzierżawnych powoda 60 stogów siana poddanych ze wsi Ładyń [?], wycenionych na 480 wozów po 4 zł, a administrator odwlekał zadośćuczynienie i znieważał powoda w listach. Sąd nakazał pozwanym zapłacić za siano 1900 zł i wynagrodzić szkody pod karą banicji wieczystej; woźny obwołał banicję na zamku owruckim, a sprawę odesłano do egzekucji.
Akt nr 545
Publikacya Kancellaryi od JW. Panów Wolnowskich [?] na JmPana Paszyńskich [?] Pozwanych
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data[…] 17[…], Żytomierz [?]
Karty / skanyk. 758–764v [?] (skany 0773–0780; strony 0773P–0780L)
Językpol., ruskie pismo (cyrylica), łac.
Nr w rękopisie: 24 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 758
1[cyrylica:] Публикацыа Канцелярии от Ихм. Панов
2Волновских [?] на Ихм. Пана Пашин-
3ских Позванных
4Року Тысяча Шестсот [?] осм[…] осмого [?]
5мца Августа [?] […] дня [?] […]
6На Рочкахъ Судовыхъ и Гродскихъ Киевскихъ [?] […]
7названого мца […] [cyrylica, w większości nieczytelna:] […]
8[…] […]
9[…] Судовые [?] […]
10[…] […]
11[…] […]
12[…] […] […] […]
13и Томашом [?] на […] […] Писарем [?]
14и […] Гродских […], […]
15Судовыми и Гродскими Енерал […]
16Киевского. [łacinką:] Gdy przypadła Sprawa z Regestru
17Grodzkiego Zapozwaniem Woźnego Generała
18Woiewództwa Kijowskiego Szlachetnego Theo-
19dora Trzecieskiego [?] Między Instigatorem
20Sądowym y iego Dellatorami, Vrodzonemi
21Maryanną Paszynskiego Janową Wołkowską
22Wdową Matką, Antonim y Pawłem Wołkow-
23skiemi Synami Ieymsci do teyże Sprawy
24należącemi Actorami, A Vrodzonemi
25JchMMciow Pany, Jakubem y Maryanną
26Kordyszewskiego [?] Paszynskiemi Małżonka-
27mi, Janem Paszynskim, bratem rodzonym
28Vrodzonego Pana Jakuba Paszynskiego,
k. 758v [?]
1przypozwanemi, Za Dekretem Sądu Grodzkiego
2Kiiowskiego Roku przeszłego Tysiąc Szesc
3set Osmdziesiąt. Czwartego M.ca Octobra
4Trzynastego Dnia między Actorami y przy
5pozwanemi Stałym y ferowanym, Tudziesz
6y Zaprzypozwem renificatione [?] po smierci
7iednego z Actorow, to iest Pana Wołkow
8skiego wydanym y w Sądzie niniejszego
9producowanemi, Tedy postanowiwszy się Stro
10na powodowa sama oczewisto pozwany zaś Strona
11za potrzykrotnym Woźnego wyszmianowane
12przywoływaniem do prawa niestanowili, y o
13niestaniu Swoim Sądowi niniejszemu y Stro
14nie powodowey Zadney wiadomosci nie
15dali, oni zaś iako niestały y prawa pos
16politego nieposłuszny y z dopuszczenia Sądowe
17na upad w Sprawie In termino Conservato ex ex aditate [?]
18me Contravent. [?] Decreto inbanitione [?] y poena decernens
19additione M.tis publicans et remissione Executione [?]
20Nihilominus In Lucro deducens Inquisitione Cum adiudicatione
21będąc ogodzinie zwyczayney Areszt[o]wey do Areszt[o]-
22wey Sprawy przez Woźnego wyż wymianowanego
23przywoływani nie aresztowali, areszt[o]wać y uspra-
24wiedliwić się niechcieli, A przeciwna strona
25powodowa na nich iako nie stawaiących y Prawa
26[reklamant:] Prze[…]
k. 749 [?]
1nie posłusznych dalszego wtey sprawie postempku
2prosiła y domawiała się, Przeto sąd ninieyszy za nie
3stanem Pozwanych, a za domowieniem się y Prawne-
4mi Postempkami strony Powodowey, przychilaiąc w tym
5do Prawa Pospolitego y żądania teyże strony Pow-
6dowey, w dalszym tey sprawy postempku prawnym
7na Terminie zachowałym z Przypozwu ratione spre-
8ciwienia [?] się Dekretowi winę Bani[?]tey wieczney na Po-
9zwanych wskazuie, y woźnego sądowego wymia-
10nowanego Theodora Trzecieckiego [?] do obwołania
11y publikowania na Pozwanych przydaie, y onę ex
12nunc publicować nakazuie, który że w tey mierze dosyć
13uczynił woli y wskazaniu sądowemu, a z powinno-
14ści urzędu swego Woźnowskiego tę winę Banitey
15wieczney na Pozwanych w Zamku Grodzkim w Iz-
16bie Sądowey in praesentia wielu ludzi zacnych, Jchmciów
17Panów Obywatelow Woiewództwa Kijowskiego y praw-
18nych usądu pilnuiących głosem wyniosłym obwo-
19łał y publicował, przywodząc to wszystkim do
20wiadomości aby z przerzeczonemi Pozwanemi
21żadnego społku ani obcowania nie mieli, rady y po-
22mocy onym nie dodawali w Domach y maiętno-
23sciach nie przechowywali, ale się z niemi iako z Ba-
24nitami y Prawem przekonanemi we wszystkim
25według srogości Prawney zachowali, pod winami
k. 764v [?]
1w prawie o tym opisanemi, ktory że y woźny ię
2Ziwiąc [?] Banitey wieczney na Pozwanych obwo-
3łał y publicował, o czem wiszło [?] przed Sądem ninieyszym
4Janowskey [?] o tym tę swoią zeznał Relatią. A po
5obwołaniu y publikowaniu na Pozwanych tey Wiecz:
6Banitey Sąd ninieyszy tę sprawą na mocną skutecz-
7ną y nieodwłoczną Exekucyą na dobrach wszelakich
8Pozwanych do Sądu y Vrzędu wszelakiego Dobrom
9onych należnego odsyła, ktoryże to Sąd y Vrząd
10wszelaki Dobrom Pozwanych należny Execucyą
11mocną y nieodwłoczną na dobrach wszelakich poz-
12wanych leżących ruchomych y summach Pienięż-
13nych odprawić y uczynić ma podwinami w Prawie
14o tym opisanemi, nihilominus zysk wywiedzienia
15Inquisitiey Stronie Powodowey z odsądzeniem te-
16go od brodzieystwa [?] Inquisitiey Stronie Pozwaney
17przysądza y woźnego sądowego wyszmianowa-
18nego Szlachetnego Theodora Trzcińskiego [?] do
19wydania Rothy Iuramentu super non incorru-
20ptos Testes przydaie, y w prowadzac do iadli [?] na
21karzie. Што есть болѣе памети [?] до книг
22нинешних Урядовых Киевских есть
23записано. [paraf]
24[podpis nieczytelny]
25[podpis cyrylicą:] [Д]по[…] Трзинасъка [?]
Objaśnienia i tłumaczenia
Pierwsza część aktu zapisana cyrylicą (ruską kursywą), w znacznej mierze nieczytelna – transliteracja przybliżona; nazwisko w tytule i rok niepewne. Instigator – oskarżyciel sądowy; dellatorowie – donosiciele/współoskarżyciele; Woźny Generał – woźny sądowy województwa.
Tekst łaciński mocno skrócony i niepewny; sens: sąd ogłasza pozwanych za niestawiennictwo, zachowuje termin, uznaje kary i zarządza egzekucję, a mimo to dopuszcza do dochodzenia i przysądzenia prawa powodom. „renificatione” – prawdopodobnie „revivificatione” (przypozew o wznowienie sprawy po śmierci strony). Akt odwołuje się do dekretu sądu grodzkiego kijowskiego z 13 X 1684 (oblata starszego dokumentu).
Fragment dekretu sądu grodzkiego kijowskiego odbywanego w Owruczu: sprawa instygatora i delatorów Wołkowskich przeciw braciom Paszyńskim; przytoczenie pozwu.
cum assistentia mariti eius mał. – przy asystencji jej męża małżonka; Instygator – oskarżyciel sądowy; Delator – donosiciel, powód; Actor – strona powodowa.
„Woda y Generał Kijowski” – zapewne skrót „Woiewoda” [?]; Marcin Kątski, generał artylerii koronnej, starosta kamieniecki i latyczowski; wystawca pozwu.
Notka marginalna: „Zgodne z oryginałem” z podpisem kopisty.
Odczyt bardzo niepewny w wielu miejscach (zwłaszcza l. 1, 4–5, 10, 18); „generaliter” – ogólnie; „in loco solito Iudiciorum” – w zwykłym miejscu sądów; „cum assistentia mariti eius” – w asyście jej męża; „Instigator” – oskarżyciel sądowy; „Delator” – donosiciel, strona oskarżająca.
Tekst jest dalszym ciągiem pozwu (citatio) przed sąd grodzki kijowski na roczki w Owruczu 5 X 1734.
Delatores (łac.) – oskarżyciele, strony wnoszące manifest; „Delatoris” – oskarżyciela. WWM – Waszmościów. Rok 1648 – czas powstania Chmielnickiego („Rebelizanci” – buntownicy kozaccy).
Nazwiska i nazwy miejscowe (Paszynski, Wołkowski, Paszyn, Czopowicze) odczytane niepewnie; Czopowicze [?] – może dzisiejsze Czopowicze (Chopowychi) koło Malina, obw. żytomierski.
fundit[us] (łac.) – doszczętnie; verbis laesivis (łac.) – słowami obraźliwymi; progressa – postępowanie; rankor – uraza; Delator – oskarżyciel, autor manifestu. Data „Tysiąc trzechset osmdziesiąt Trzecim” zapisana tak w rękopisie (zapewne błąd kopisty lub kopia dawnego aktu). Święto Semena (Symeona Słupnika) – 1 IX st. st.
WWM – Wasze Mości (Waszmościowie); manu armata (łac.) – zbrojną ręką; Delator – oskarżyciel, strona żaląca; persuaduiąc – przekonując, namawiając; socha, radło – narzędzia rolnicze (żelazne części); data napaści: 2 I 1734.
Fragment pozwu/manifestacji o najście cerkwi, zbezczeszczenie krzyża i zabór upolowanej sarny; nazwiska stron poza tą stroną.
Data czynności opisanej: 5 I 1684 (rok 1684 w tekście – prawdopodobnie oblata dawniejszego pozwu/protestacji). Numer karty w lewym górnym rogu nieczytelny w pełni („76/76”[?]).
„Itidem personaliter” – również osobiście; „in Causa praesenti Inquisitią” – w niniejszej sprawie inkwizycję (przesłuchanie świadków); „Partibus” – stronom.
„Ad Affectationem Partium non Condescendens” – nie przychylając się do żądania stron.
Sąd główny trybunalski koronny lubelski to Trybunał Koronny w Lublinie; Owrucz to obecny Owrucz, a Zytomirz to Żytomierz.
in Cognitionem fundi – (łac.) do rozpoznania istoty sprawy (do sądu o grunt). praesentis adcitationis – (łac.) niniejszego pozwu. generaliter – (łac.) w ogólności. JKMści – Jego Królewskiej Mości; wmPan – waszmość pan.
Strona zawiera koniec wypisu dekretu i początek inserowanego pozwu wystawionego przez Marcina Kątskiego, generała artylerii koronnej i starostę.
in viduali stanu – w stanie wdowim; hac in parte – w tej części (sprawie); ratione – z racji; Actores – powodowie; data pozwu: Owrucz, 1 VIII 1788; dekret grodzki kijowski z 13 X 1784.
ratione spreciwienia – z racji sprzeciwienia się (nieposłuszeństwa wobec) dekretu; ex nunc – od teraz, natychmiast; in praesentia – w obecności; banicja wieczna – wyjęcie spod prawa orzeczone wobec pozwanych niestających; tekst jest częścią relacji woźnego o obwołaniu banicji (zapewne w grodzie żytomierskim).
nihilominus – niemniej; super non incorruptos Testes – co do nieprzekupności świadków; Rotha Iuramenti – rota przysięgi. Wiecz. Banitey – wiecznej banicji. Końcowa formuła ruska: „co więcej pamięci, do ksiąg ninieyszych urzędowych kijowskich jest zapisano” – odczyt cyrylicy niepewny.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Akt z nagłówkiem cyrylickim (data niepewna, sierpień 168[8?]) z roczków grodzkich kijowskich, w sprawie instygatora sądowego i jego delatorów – Maryanny z Paszyńskich Wołkowskiej, wdowy, oraz jej synów Antoniego i Pawła Wołkowskich – przeciw Jakubowi i Maryannie z Kordyszewskich [?] Paszyńskim oraz Janowi Paszyńskiemu, bratu Jakuba. Przytoczono dekret sądu grodzkiego kijowskiego odbywanego w Owruczu przed Dymitrem Zabokrzyckim, Wacławem Konstantym Zabrzewskim [?] i Tomaszem Stelanickim [?], z inserowanym pozwem Marcina Kątskiego, generała kijowskiego i starosty kamienieckiego: Wołkowscy zarzucali Paszyńskim m.in. wydanie Kozakom w 1648 r. przez ich ojca Daniela Paszyńskiego [?] Tomasza Wołkowskiego [?], napaść na kupców, najście cerkwi i zabranie krzyża, odebranie upolowanej sarny i zabór stogów siana, szacując szkody na 3000 zł. Sąd grodzki uznał się właściwym, nie dopuścił apelacji pozwanych do Trybunału Koronnego i nakazał przeprowadzenie inkwizycji. Na mocy dalszego przypozwu, wobec niestawienia się pozwanych, sąd wskazał na nich banicję wieczną, którą woźny Teodor Trzecieski [?] obwołał, odesłał sprawę do egzekucji na ich dobrach i przysądził powodom zysk inkwizycji. Daty w tekście są wzajemnie sprzeczne (m.in. 1684, 1734, 1788), a odczyt jest w wielu miejscach niepewny; partia cyrylicka w większości nieczytelna.
Akt nr 546
Публикація банициі от Его Мил. Пана Скалковского на Пана Барановского (Publikacja banicji od JmPana Skałkowskiego na Pana Baranowskiego)
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data1765 [?], Kijów [?]
Karty / skanyk. 765 [?]–764 (skany 0780–0782; strony 0780P–0782P)
Językruski (cyrylica), pol., łac.
Nr w rękopisie: 25 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 765 [?]
1Публикацыя баниціи от Его мил. Пана
2Скалковского на Пана Барановского
3Року Тисеча Сотсемсот шестдесят [?] пятого [?]
4Мсца Априля двадцать пятого [?] дня,
5[…] на Вряде Гродском Киевском в […] [?] […]-
6[…] перед ним […] […] на […] […] при-
7[…] и Вряде […] Его Мил. […] […] за-
8[…], […] […] […] […]
9[…] Подвоеводии, […] […]
10[…] […] […] […] […] и Томашо [?]
11на […] […] Писаро, и […] […]
12[…] Вряду Гродского Киевского […] […]
13[…]; […] Roku mca y Dnia wyż natenczas mianowanego
36go z prawa Spraw swoich Sądu pilnuiących głosem wyniosły-
37głosem […]
k. 764
1głosem wyniosłym obwołał y publikował, przywo-
2dząc to wszystkim do wiadomości, aby z przerzeczonemi
3Pozwanemi żadnego społku ani obcowania niemieli, ra-
4dy y pomocy onym niczym niedodawali, w domach
5y maiętnosciach swoich onych nie przechowywali, Ale iż
6z nimi iako z Bani tami wiecznemi y Prawem przekonanemi
7we wszystkim według surowosci Prawney, pod winami
8w prawie pospolitym opisanemi rządzili, poczym miano-
9wany woźny dziewiątą Baniją wieczney na pomienio-
10nych Pozwanych obwołał y publicował, a zeznaie przed
11Sądem stanowszy Relatią swoię uczynił y zeznał. A po ob-
12wołaniu y publikowaniu Sąd nineyszy tey sprawy
13z nimi na Exekucią do Dobr pozwanych (w Relatiach)
14skuteczną y przedawłoczną w relatiach leżących ru-
15chomych y Sum pieniężnych odsyła, ktory że to Sąd
16y Vrząd w relatiach Dobrom Pozwanych należny
17Exekucią na Dobrach pozwanych uczynić y odpra-
18wić ma y bodzie powinien, pod winami w Prawie
19pospolitym o tym opisanemi, a to mocą Dekretu
20teraznieyszego. Co wszystko dla pamięci do xiąg
21nineyszych iest zapisano.
Objaśnienia i tłumaczenia
Nagłówek i początek aktu pisane cyrylicą (kancelaria ruska), dalej polszczyzna; partie cyrylickie w dużej mierze nieczytelne w tej transkrypcji. Data w tekście niepewna (lata 1765/1785 – rok w nagłówku trudny do odczytania).
In termino conservato… (łac.) – w terminie zachowanym… dekretem kontrawencji na banicję wieczystą (infamia perpetua [?]).
Instigator – oskarżyciel publiczny przy Trybunale; Actor – powód. Data „Roku Tysiąc Trzechset [?] osmdziesiąt piątę” odczytana niepewnie; pozew wystawiony w imieniu Jana III Sobieskiego, zatem prawdopodobnie 1685 (Octobra 15) – wpis jest kopią dawnego dekretu oblatowanego w księdze.
Instygator – oskarżyciel publiczny przy Trybunale; delator – donosiciel/strona inicjująca. cum Assistentia Mariti sui – przy asystencji swego męża. Actoris – powoda. Datum – dano. ex Sorte Judiciaria – z losowania sądowego (deputat). controwertowali – spierali się. Data pozwu: 2 VIII 1733, Lublin. Numer karty poprawiony z 751 na 766.
in praesentia Iudicii – w obecności sądu; ex nunc – od teraz. Fragment wypisu dekretu z wywołaniem banicji wiecznej; tekst miejscami nieczytelny (zwł. linie 8–10 pisane innym, częściowo cyrylickim pismem).
Numer karty poprawiony w rękopisie z 752 na 764. Dalszy ciąg relacji/dekretu o obwołaniu banicji wiecznej na pozwanych i odesłaniu sprawy do egzekucji na ich dobrach ruchomych i sumach pieniężnych.
Banitio – banicja (wyjęcie spod prawa); Exekucia – egzekucja wyroku.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Akt z nagłówkiem cyrylickim – publikacja banicji w urzędzie grodzkim kijowskim, 25 kwietnia 1765 [?] r. (data niepewna), w sprawie instygatora sądowego i delatora Michała Skałkowskiego przeciw Piotrowi i Barbarze z Niedźwiedzkich Baranowskim. Powód przedłożył dekret Trybunału Koronnego Lubelskiego z 15 października (rok odczytany niepewnie) z inserowanym pozwem wystawionym w imieniu Jana III, datowanym w Lublinie 2 VIII 1733, o zwrot zagrabionego kotła piwnego i innych rzeczy zakopanych w studni we wsi Ratenskich [?] podczas wojny przez ojca powoda; Trybunał, po wysłuchaniu stron (pozwanych reprezentował Demian Chodakowski), nakazał pozwanym przysięgę na pierwszych roczkach grodzkich kijowskich pod winą banicji wiecznej. Ponieważ pozwani nie stanęli, sąd grodzki kijowski wskazał na nich banicję wieczną, woźny ją obwołał w izbie sądowej, a sprawę odesłano do egzekucji na dobrach pozwanych. Część cyrylicka i formuła wydania wypisu odczytane tylko fragmentarycznie.
21nym na tem wskazanym, y do nagrodzenia szkod z tąd po-
22chodzących Aktor im na Termin wyż oznaczony po-
23zywa. Na ktorym iako na zawitym aby oce [?] sta-
24nęli, winom prawnym, iakie ex arbitrio Iudicij
25wskazane będą przysłuchali się, y na wszystko sądo-
26nie od powiadaiąc słusznie się usprawiedli-
27wili. Pisan w Owruczym Roku Tysiąc Siedmset
28osmdziesiątego osmego, Miesiąca Julij Trzydziestego pierwszego
29Dnia.
Objaśnienia i tłumaczenia
Akt 26 spisany cyrylicą (kancelaryjne pismo ruskie); nagłówek i formuła daty odczytane jedynie fragmentarycznie, data: miesiąc sierpień (Августа), rok 17.. – brak pewnego odczytu dnia i roku.
Ostatnia linia urywa się w pół zdania; fragment sentencji (dekretu) sądu grodzkiego kijowskiego w sprawie z udziałem instygatora sądowego i delatora przeciwko małżonkom pozwanym, wezwanym trzykrotnie przez woźnego (kontumacja). Odczyt wielu nazwisk niepewny wskutek kursywy.
Actor – powód; cum assistentia – przy asystencji (męża).
Fragment pozwu (citatio) przed sąd; data wystawienia: 31 VII 1788, Owrucz (data odbiega od zakresu lat księgi – możliwe dalsze lata). Actor/Aktor – powód; Actoris – powoda; odiffidacya (diffidatio) – odpowiedzenie, groźba na zdrowie; et qualitate facti – „i z samej natury czynu”; ex arbitrio Iudicij – „według uznania sądu”; złł. – złotych polskich.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Akt z nieczytelnym nagłówkiem cyrylickim (sierpień, rok niepewny), zawierający dekret sądu grodzkiego kijowskiego przed Dymitrem Zabłockim [?], Wacławem Konstantym Zubrzyckim [?] i Tomaszem Hulewiczem [?] w sprawie instygatora sądowego i delatora Michała Małkowskiego [?] przeciw Samuelowi i Helenie z Humienieckich [?] Milanowskim [?]. Wobec niestawienia się pozwanych po trzykrotnym wywołaniu przez woźnego Teodora Trzcińskiego [?] sąd orzekł przeciw nim zaocznie, z winą banicji i odesłaniem do egzekucji. Inserowany pozew, wystawiony w Owruczu 31 VII 1788 [?] na roczki kijowskie od 12 VIII 1738 [?], zarzuca pozwanym, że nasłali na powoda Kozaków, którzy zabrali mu klacz wartą 150 zł, jeździli nią kilka tygodni do Oboru [?] i ją zniszczyli, a powód musiał ją wykupić, szacując szkody na 200 zł, oraz że odgrażali się na jego zdrowie. Tekst niekompletny, wiele nazwisk i dat odczytano niepewnie.
Akt nr 548
Публикация … [?] на Пана … [?] (Publikacja … [?])
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data25 VIII 1688 [?], Kijów [?]
Karty / skanyk. 770–770v [?] (skany 0785–0786; strony 0785P–0786L)
Językruski (cyrylica), pol.
Nr w rękopisie: 27 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 770
1Публикация Данилие[?] […]
2[…] Сродого[?] на Пана […]
3Року Тисяча шестсот[?] […] осмого[?]
4месяца Августа двадцат[?] пятого дня
5Нарочно на вряд гродский Кгродский Киевский […]
6[…] пред нами[?] Теперешн[…] […]
7[…] Его Кор. Мил. […] гродовые […]
8[…]
9[…]
10[…]
11[…] и Томашо[?] […]
12[…] Киевского[?] […]
13[…] Киевского […]
14[…] Sprawa z Regestru […]
15Woźnego […] Iwana[?] Kijowskiego[?] […]
16Theodora Franciszkiego[?] […]
17Mikołajem […] […]
18[…] Stephanem […] […]
19[…] […] [połowa?] […]
20mianowaney […] […]
21[…] […] […]
22[…] […] Woźnego
23[…] mianowanego […] […]
24[…] Swoim […] […]
25nie […] żadney wiadomości […]
26[…] y Prawa pospolitego […]
27[…] Rzeczy […]
28[…] mianowicie […] […]
29[…] Woźnego do publicacyey […]
30[…] Jednak […] […]
31[…]
k. 770v [?]
1godziny Arestem Wydał na propozycyą temi słowy pisaną
30y one […] publikowac na […] ktory zato Wozny wyżey
31namieniony nato od […] przyszedł […] Woli [?]
32Panu Sądowemu […] Wozenskiego […]
33[…]
Objaśnienia i tłumaczenia
Tekst w przeważającej części pisany ruską skoropisem (cyrylica), dalej mieszany polski; odczyt bardzo niepewny, większość linii nieczytelna w tej rozdzielczości.
Data odczytana hipotetycznie jako 25 sierpnia 1688 – możliwa oblata dawnego aktu; wymaga weryfikacji na oryginale.
Fragment silnie skrótowy i trudno czytelny; liczne miejsca nieodczytane. Łac.: „Contraveniendo Decreto Judicij perennis Anno … 1688 die 23 Augusti” – wbrew dekretowi sądu wiecznego z 23 VIII 1688 między szl. Stefanem Dzibowskim, regentem grodzkim kijowskim, powodem, a … Michałem …, z drugiej strony; „Capitanealis Judicio Adiudicati” – zasądzonym przez sąd starościński (grodzki); „publicationem banitionis” – ogłoszenie banicji.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Akt w większości nieczytelny (nagłówek i początek cyrylicą) – publikacja banicji w urzędzie grodzkim kijowskim, 25 sierpnia 1688 [?] r. Z odczytanej części wynika, że Mikołaj Kozłowski [?] pozwał Stefana Dzibowskiego [?] o sprzeciwienie się dekretowi z 23 VIII 1688 r., wydanemu w sprawie między Stefanem Dzibowskim, regentem grodzkim kijowskim, a Michałem Lelei [?]; pozwany nie stawił się do sprawy aresztowej, wobec czego sąd przydał woźnego Sylwestra Teodora [?] do obwołania na nim banicji. Tekst niekompletny i w znacznej części nieodczytany.
2ich Substantią, do Wsi Kozarewicz [?], Mazienowa [?] Wsi
3zbiegłych, y tam byłem Osiadłych Aktorowi wydania,
4do zapłacenia za każdego z nich Taxy po Tysiącu Grzy-
5wien Polskich Aktor Wsi na Termin wyż ozna-
6czony Pozywa, Na ktorym żeby naznaczonym Aby Wsi [?]
7Stanął, Poddanych pomienionych wydał, Albo
8Taxę za nich wyżey Opisaną z winami Prawnemi za-
9płacił, y na wszystko Sądownie odpowiedający Skutecz-
10nie się Usprawiedliwił, Pisan w Owruczu Roku Tysiąc
11Sześć Set Osmdziesiąt Osmego Msca Julij Osmego dnia.
12Ktorego wydaniu Iż Pozwany będąc ogłoszony z wyższey [?]
13Areszt[o]wey do Areszta tey Sprawy przez Woźnego Zyskania [?]
14Areszt[o]wanego przyzwany nie Aresztował, Areszt[o]wać
15y Usprawiedliwić się nie chciał, A przeciwna Strona Powo-
16dowa na nim Jako nie stałym, y Prawa pospolitego nie
17posłusznym, dalszego w tey Sprawie postępku Prawnego prosi-
18ła, y domawiała się, Przeto Sąd ninieyszy Grodzki Kro-
19lewski za niestaniem wyż pomienionego Pozwanego ara-
20z domowienie się y Prawnemi postępkami Strony Powo-
21dowey w dalszym tey Sprawy postępku Prawnym w sposob
22zyskaniu nakazuie, Aby Pozwany Aktorowi Poddanych dwoch
23Kostiuka [?] y Waśka Moroźka [?] w Pozwie wyż Inserto-
24wanym specifikowanych, o ktorych rzecz iest, Albo
25w niewydaniu Onych Taxę za każdego z nich po Tysią-
26cu Grzywien Polskich z winami Prawnemi Aktorowi
27oddał
k. 773v
1Ato pod Winą Banitcy, ktorey wniedosyć vczynie-
2niu Sąd niniejszy zaraz wskazuie, y Woznego
3Sądowego Szlachetne° Theodora Trzecieckiego [?]
4do obwołania y Publikowania tey Winy Banitii
5przydaie, y onę Exnunc publikować nakaz-
6uie, A iż Pozwany sprzeciwiaiąc się temu Dekre-
7towi Sumy pomienioney nieoddał, Tedy pomienio-
8ny Wozny nato od Sądu przydany czyniąc dosyć Woli
9y wskazaniu Sądowemu z powinnosci Vrzędu swe° Woźni-
10skowskiego tę Winę Banitcy, tu w Miescie Jego
11Krolewskiey Mci Owruczu w Izbie Sądowey Insyde-
12sente [?] Judicio, y Innych wielu Ludzi zacnych tak Ich Mciów
13Panow Obywatelow Woiewodztwa Kiowskie° Sprawy swo-
14ie w Sądzie pilnuiących, Głosem wyniosłym obwołał y Publi-
15kował, przywodząc to wszystkim do wiadomosci, Aby z prze-
16rzeczonym Pozwanym żadne° spolku ani obcowania
17niemieli, Rady y Pomocy onemu niwczym niedo-
18dawali, w Domach y Maiętnosciach swoich onego
19nieprzechowywali, Ale się z nim iako Banitem z Pra-
20wem przekonanym we wszystkim według srogosci
21Prawney pod Winami w Prawie Rzeczypospolitey o tym opi-
22sanemi zachowali, O czym mianowany Wozny, Iż tę
23winę Banitcy na przerzeczonym Pozwanym obwołał
24y publikował oczewiscie przed Sądem niniejszym
25Stanąwszy Relacyą swoią Ustnie uczynił y zeznał, A po
26obwołaniu y publikowaniu na pomienionym Pozwanym
27[reklamant:] tey
k. 773 [?]
1tez Winy Banicyi, Sąd ninieyszy z nim tę Spra-
2wę na wieczną Skuteczną y nieodzowną według
3Prawa Execucyą do Sądu, y Vrzędu wszelakiego,
4Dobrom Pozwane[go] Należnego odsyła: Ktory że to Sąd
5y Vrząd wszelaki Dobrom Pozwane[go] Należny Exe-
6cucyą moią Skuteczną y nieodzowną na Dobrach
7Prawem zrebowanego [?] Pozwanego wszelakich
8Leżących Ruchomych y Sumach Pieniężnych, za Requi-
9zowaniem Strony Powodowey y okazaniem tego De-
10kretu niniejszego, Vczynić y odprawić ma, y z
11powinności Vrzędu swego powinien będzie, pod
12winami w Prawie wyrażonemi [?] opisanemi; Што
13для памяти до книг нинешних Кгродских […]
14Енерал воеводства Киевского записано. Correct
Objaśnienia i tłumaczenia
Początek wpisu pisany cyrylicą (polszczyzna w zapisie ruskim), od słów „Z dyspozyta [?] Sprawa” alfabetem łacińskim; partie cyrylickie w znacznej mierze niepewne.
delatore – donosicielem, oskarżycielem; Actorem – powodem; sive alterius cuiusvis Nnis – albo jakiegokolwiek innego imienia; Instygator – oskarżyciel publiczny przy sądzie grodzkim.
Ciąg inserowanego pozwu z 1688 r. (sąd wojewodziński kijowski) wpisanego w dekret kontumacyjny; sive alterius cuiuscunque nominis – „albo jakiegokolwiek innego imienia”. JmściPan = Jegomości Pan; Mca = miesiąca.
Fragment dekretu grodu owruckiego (kontumacja pozwanego niestawającego) z wpisanym pozwem z 8 VII 1688 r. o zbiegłych poddanych; „Aktor” – powód; „Taxa” – kara pieniężna za każdego niewydanego poddanego (1000 grzywien polskich). Koniec strony nie zamyka aktu – tekst urywa się na „oddał”.
Fragment relacji woźnego o obwołaniu banicji na mocy dekretu sądowego w Owruczu; początek i tytuł aktu na poprzedniej stronie. „Exnunc” (łac.) – od teraz; „Insidente Judicio” – podczas zasiadania sądu; „Woźnego Generalnego” prawdopodobnie zamiast „Woźniskowskiego”.
Część polska: zakończenie dekretu – sąd odsyła sprawę do egzekucji „skutecznej i nieodzownej” urzędu właściwego dla dóbr pozwanego, który ma ją przeprowadzić na wszelkich dobrach leżących, ruchomych i sumach pieniężnych na żądanie strony powodowej. Formuła końcowa zapisana cyrylicą (ruski): „co dla pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich … województwa kijowskiego zapisano”. „Correct” – adnotacja korektora.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Publikacja banicji z roczków grodzkich kijowskich (nagłówek cyrylicą, 25 sierpnia 1735 [?] r.) w sprawie instygatora sądowego i delatora Antoniego Potockiego, łowczego bracławskiego, przeciw Andrzejowi Dzwonkowskiemu [?], chorążemu lubelskiemu. Inserowany pozew Marcina Kątskiego [?], wojewody i generała ziem kijowskich, wystawiony w Owruczu 8 VII 1688 r. na roczki od 19 VIII 1688 r., wzywał pozwanego (tu jako Andrzej Drohojewski [?]) do wydania dwóch poddanych powoda, Kostiuka [?] i Waska Morozika, zbiegłych 20 V 1688 r. z żonami, dziećmi i dobytkiem ze wsi Czarne [?] do wsi Kozarewicze [?] i Mazienów [?], albo zapłacenia za każdego taksy 1000 grzywien. Ponieważ pozwany nie stanął, sąd nakazał mu wydanie poddanych lub zapłatę taksy pod winą banicji; woźny Teodor Trzeciecki [?] obwołał banicję w izbie sądowej w Owruczu, a sprawę odesłano do egzekucji na dobrach pozwanego. Partia cyrylicka odczytana fragmentarycznie.
Akt nr 550
Подписанная Квитанция [?] … на П.П. Недашковских [?]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data12 VIII 1734 [?]
Karty / skanyk. 773 [?]–778 (skany 0789–0794; strony 0789P–0794P)
Językruski (cyrylica)
Nr w rękopisie: 29 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
26wie y do publikowania oney Woźnego Szlachetnego Theo-
27dora Szczeckiego [?] przypuie y one exequi publiko-
28wać nakazuie, Tedy woźny wyż mianowany
29na to od Sądu przydany do skutecznie Woli y rozkazu
30nie Sądowemu Aż powinności Urzędu swego Woźno-
31skiego te wine wieczną z dwoch banity na pozwanych
32iu w Miescie Krol. Owruczu obwołał y publikował
33przywodząc to wszystkim do wiadomosci aby z prze-
34cłonemi żadnego postępku ani obcowania niemieli rady
35y pomocy onym niedodawali w domach y Maiętnosciach
36swoich onych nieprzechowywali, ale się z niemi iako bani-
37tami wiecznemi y prawem przeklonanemi wszyst-
38kim według srogosci prawney zachowali. Oryginał wyż
39mianowany
40[podpis: parafa]
Objaśnienia i tłumaczenia
Akt spisany cyrylicą (ruskim pismem kancelaryjnym); znaczna część tekstu nieodczytana przy tej transkrypcji.
Fragment dekretu sądu grodzkiego w sprawie z instygatorem; strona bardzo trudno czytelna, nazwiska niepewne.
Łac.: „w terminie zawitym (conturnato), za sprzeciwienie się dekretowi Trybunału, pod karą banicji wiecznej orzeczonej, z przydaniem woźnego do ogłoszenia i odesłaniem egzekucji; niemniej z zyskiem przeprowadzenia inkwizycji ze strony powoda i odsądzeniem dobrodziejstwa prawa strony pozwanej … wraz z odsądzeniem wszelkiej pretensji i nałożeniem wieczystego milczenia”.
ratione vero indebite vexati… – „z powodu zaś niesłusznie nękanego i obciążonego honoru, z orzeczeniem wiecznej banicji, z dodaniem woźnego do ogłoszenia oraz z wprowadzeniem do egzekucji”; tenoris sequentis – „następującej treści”; mutuis actoratibus et reatibus – „przy wzajemnych powództwach i pozwach”; combinatis – „połączonych”. Wdztwo – Województwo; Mca – Miesiąca. Daty: 9 II 1785; dekret wcześniejszy 23 X 1783. Na karcie dwie foliacje: przekreślona i 760.
Combinatis actoratibus et reatibus – przy połączeniu powództw i pozwań; mutuis actoratibus et reatibus – przy wzajemnych powództwach i pozwaniach; quo ad Actoratum – co do powództwa; instituto Pozew iest tenoris seqventis – wytoczony pozew jest następującej treści. Wwa – Województwa; W.W. – wszystkich wobec. Pozew wystawiony w imieniu Jana III Sobieskiego (formularz). Nazwiska Heiewski i Niewmiżych niepewne.
Dalszy ciąg aktu (pozwu/manifestacji) z poprzedniej strony; liczne odczytania niepewne z powodu kursywy. Delatorowie – strona skarżąca (łac. delator – oskarżyciel); „ad Summam” – w sumie. Data napadu: 2 II 1739.
Tekst w dużej mierze słabo czytelny; odczyty nazwisk niepewne. Fragment pozwu (citatio) z Trybunału Koronnego w Lubinie, wydanego w imieniu króla; tytulatura „Jan Trzeci” wg odczytu, przy dacie 1735 możliwa pomyłka odczytu (August III).
„Acto ad Actorata” – formuła wpisu pozwu do akt; Delator – donosiciel/powód w sprawie instygatorskiej; Instygator – oskarżyciel publiczny.
Tekst bardzo trudny do odczytania; liczne wyrazy niepewne. Fragment skargi (manifestacji, „Delator” – skarżący) przeciw Janowi Niewmirzyckiemu i jego żonie o zagarnięcie spadku po rodzicach i krewnych skarżącego. Mozyr – Mozyrz (Białoruś); powiat owrucki, woj. kijowskie.
Fragment protestacji (skargi) przeciw Niewmirzyckiemu; „Delator” – powód, wnoszący skargę; „requirując” – domagając się; „post crescentiae” [?] – z przyrostu; „puttorasta” – półtorasta (150) złotych.
„W. T.” – Wierność Twoja, forma zwracania się do szlachty w pozwie; „protestatio w Grodzie Owruckim” – protestacja wniesiona w grodzie owruckim.
Fragment dekretu Trybunału Koronnego Lubelskiego oblatowanego w grodzie; zawiera tekst pozwu z 30 VII 1687, Lublin. Numer karty: 763 (wcześniejsza paginacja 737 skreślona).
ante omnia – przede wszystkim; usus fructuum – pożytki; per tam longiorem deoccupationem bonorum – przez tak długie zajęcie dóbr; reponas, restituas – abyś zwrócił; super mutuos actoratus et reatus – co do wzajemnych powództw i oskarżeń; personaliter – osobiście; itidem – również; Wwa – województwa; W. T. – Wierność Twoia.
Fragment wypisu dekretu Trybunału Głównego Koronnego Lubelskiego włączonego do akt grodzkich kijowskich; „Correxit” – poprawił (korektor wypisu); „authoritate Judicii Tribunalitii” – z upoważnienia sądu trybunalskiego; „Notarius Castrensis Posnaniensis Judex Deputatus Tribunalis Regni” – pisarz grodzki poznański, sędzia deputat Trybunału Koronnego; „Personaliter” – osobiście; „Inquisitia” – śledztwo, inkwizycja dowodowa; „controvertowali” – spierali się.
Fragment końcowy aktu ogłoszenia (publikacji) banicji wiecznej na podstawie dekretu Trybunału Koronnego Lubelskiego; woźny obwołał banicję w Owruczu. Kilka linii w środku pisane zniekształconym, prawie nieczytelnym duktem (prawdopodobnie formuła korekty i podpisów deputatów).
„Inquisitia” – dochodzenie świadków; „bez dobrodzieystwa Arestu” – bez możliwości odroczenia; „Termin zawity” – termin ostateczny.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Akt z nagłówkiem cyrylickim (12 sierpnia 1734 [?] r., roczki grodzkie kijowskie), w większości nieodczytany w części ruskiej, dotyczący sprawy Teodora Hejewskiego [?] (w tekście też Hrzewski, Heiewski, Hereński) z Janem Martynowiczem [?] i Heleną z Hejewskich [?] Niewmirzyckimi [?], małżonkami. Oblatowano wypis dekretu Trybunału Koronnego Lubelskiego o wzajemnych powództwach stron z inserowanymi pozwami wystawionymi w imieniu Jana III: Niewmirzyccy oskarżali Teodora o najazd na ich dwór we wsi Hrzewicze [?], wypędzenie ich i zabranie 120 pni pszczół, zboża i sprzętów (szkody 800 zł), a Teodor Fedorowicz Hejewski, towarzysz, zarzucał Janowi Niewmirzyckiemu zagarnięcie spadku po jego rodzicach i stryjach we wsi Herewicze [?] (srebra, pieniędzy, sahajdaka, szabli, korali), trzymanie jego dóbr przez około 20 lat i wniesienie fałszywej protestacji w grodzie owruckim (szkody 4000 zł). Trybunał nakazał przeprowadzenie inkwizycji przed urzędem grodzkim kijowskim, ustalającej, do kogo należy część dziedziczna w Hrzewiczach. Wobec niestawienia się pozwanych sąd grodzki za sprzeciwienie się dekretowi trybunalskiemu wskazał banicję wieczną, którą woźny Teodor Szczecki [?] obwołał w Owruczu. Daty w tekście są sprzeczne (1685, 1687, 1735, 1739, 1783, 1785), a nazwiska stron zapisane bardzo niejednolicie; kilka linii nieczytelnych.
Akt nr 551
Extrakt dekretu (w piśmie ruskim) w sprawie Instygatora i Panów Hulewiczów [?] na Pana Niemirycza [?]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data25 [?] VIII 166[…] [?], Kijów/Owrucz [?] (oblata dekretu grodzkiego)
Karty / skanyk. 779–383v [?] (skany 0795–0800; strony 0795P–0800L)
Językruski (cyr.), pol., łac.
Nr w rękopisie: 30 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
5ra Trzecieskiego [?] do obwołania, y publikowania tych obodwoch
6win Banicyi wiecznych przydaie y one Exnunc publikowac na-
7kazuie: A iż pomienieni Pozwani sprzeciwiaiący się temu
8Dekretowi mianowanych prowentow z Dobr przychodzących
9z Grabieżami circa Violentam Expulsionem zabranemi
10przywrocic, y szkod w Dekrecie wyż Inserowanym mianowanych
11płacic niechcieli, Tedy przerzeczony Wozny stato [?] od Sądu przy-
12danego czyniąc dosyć woli, y rozkazaniu Sądowemu, a z powin-
13nosci Vrzędu swego Woznowskiego te winy Banicyi wiecz-
14nych, na Zamku JKrolewskiey Mosci Owruckim, w Izbie
15Sądowey ingrediente Judicio, y Innych wielu Ludzi zacnych Ichm.
16Panow Obywatelow Woiewodztwa Kiiowskiego, spraw swoich v Sądu
17pilnuiących głosem wyniosłym obwołał, y publikował, przy-
18wodząc wszystkim do wiadomosci, Aby z przerzeczonemi Po-
19zwanemi żadnego spolku, ani obcowania niemieli Rady
20y pomocy onym wniwczym niedodawali, w Domach, y maięt-
21nosciach swoich onych nieprzechowywali, Ale iż one mie-
22iano Baniami wiecznemi, y Prawem przelionaczemi [?] we wszyst-
23kim według srogosci Prawney pod winami w Prawie Pospolitym
24o tym opisanemi zachowali, o czym mianowany Wozny, iże
25winy Banicyi wiecznych, obwołał y publikował Oczewisnie
26przed Sądem ninieyszym szlachetny [?] Relacyą swoie o tym
27Uczynił
k. 383v [?]
1Uczynić, y zezwał, A zaś do zolenia [?] y publikowania tych in-
2Banicy [?] wiecznych sąd niniejszy z niemi według prawa pomocą
3Skuteczną y nieodwłoczną według Prawa Exekucyą do tego
4z Urzędu wszelakiego Dobr rożnych należnego od tegoż,
5Ktorzy też z Urzędu wszelaki Dobrom rożnym należy
6Exekucyą mocną skuteczną y nieodwłoczną na Dobrach
7rożnych wszelakich Leżących ruchomych y Summach
8pieniężnych rarcquirowanie [?] Stronie powodowey y Ziemia [?] na-
9tego Dekretu niniejszego Uczynić od strony tej, y z po-
10winności Urzędu swego powinien będzie podinami [?] w Pra-
11wie Pospolitym opisanemi, Mało [?] [...] [...] Pamięci
12[...] [...] [...] [...] [...]
Objaśnienia i tłumaczenia
Część początkowa w piśmie ruskim (cyrylica) mocno niepewna; odczyt orientacyjny.
Instygator – oskarżyciel sądowy; delatorzy – donosiciele/współoskarżyciele; „Violatorem Legum y Principalem facti infrascripti” – jako gwałciciela praw i głównego sprawcę niżej opisanego czynu; „in quantum” – o ile.
Numer karty: 779, wcześniejsza numeracja 765 przekreślona.
Fragment dekretu zaocznego sądu grodzkiego kijowskiego (roczki) w sprawie gwałtownego wyzucia z dóbr; łac.: „w zysku ponownego wwiązania w dobra gwałtownie odebrane, od niniejszego aktu w ciągu dwóch tygodni, w obecności sądu właściwego, pod karą banicji wieczystej, której ogłoszenia termin z tegoż rejestru w najbliższych terminach skarg … zachowuje się jako zawity; również w zysku zwrotu dochodów z tychże dóbr od aktu gwałtownego wyzucia natychmiast pod karą banicji wieczystej; co do gwałtów i szkód – w zysku ich zwrotu natychmiast pod ponowioną karą banicji wieczystej, z dodaniem … dla ogłoszenia kar”.
„JmPan” = Jegomość Pan; „Complicibus” = wspólnikami; numer karty na marginesie „779” z dopiskiem, odczytany jako verso.
banitionis et remissione pro foro finali ac indilata Executione – (dekret) banicji i odesłania do sądu ostatecznego oraz niezwłocznej egzekucji; violator legum – gwałciciel praw; principał facti infrascripti – główny sprawca czynu niżej opisanego; inquantum – o ile; circiter plus minus – około, mniej więcej; Eiusdem facti invasionibus bonorum infrascriptorum – w tym samym czynie najazdami dóbr niżej opisanych. Tekst jest pozwem w imieniu wojewody kijowskiego przeciw Niemiryczom; data 1788 wskazuje na późniejszą część księgi. Wiele odczytań niepewnych.
in Loco Solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; vel his deficientibus in aliis post sequentibus – albo gdy te zawiodą, w następnych; Eo nomine – z tego tytułu; tempore Juris producentur/producendis – zostaną przedłożone w czasie prawa; obligatorio modo certis inscriptionibus – w sposób zobowiązujący pewnymi zapisami; in pacifica Possessione – w spokojnym posiadaniu; sine ullo fundamento Juris et nulla habita Ratione – bez żadnej podstawy prawnej i bez względu; Vilipendentia et post positione Juris temerario Ausu – lekceważeniem i pominięciem prawa w zuchwałym zamiarze; cum supradictis Comprincipalibus et coadiutoribus suis armata [manu] – z wyżej wymienionymi współsprawcami i pomocnikami zbrojnie. Tekst jest fragmentem pozwu do sądu w Owruczu.
armata manu modo militari (łac.) – zbrojną ręką, po wojskowemu; omni securitate munitum (łac.) – zabezpieczonego wszelką pewnością; tumultuose – gwałtownie, z hałasem. Data napadu: 14 XII 1733. Odczyt wielu wyrazów niepewny ze względu na kursywę.
Incarcerowali – uwięzili; post partum (łac.) – po porodzie; Actorow – powodów; Specifice – szczegółowo; nie includuiąc – nie wliczając; modo violento (łac.) – sposobem gwałtownym; Mobilia supra scripta (łac.) – ruchomości wyżej wypisane. Fragment pozwu/manifestacji o najazd i zabór majątku.
Fragment pozwu (citatio) w sprawie wyzucia z dóbr zastawnych, zabrania ruchomości oraz prywatnego uwięzienia urzędnika (ekonoma) powodów. Łac.: „omnimodam adhibes curam” – dokładasz wszelkiego starania; „incarceratio” – uwięzienie; „cum Comprincipalibus Suis et coadiutoribus” – ze współsprawcami i pomocnikami; „facti et Excessus” – czynu i ekscesu; „Violatam Expulsionem” – naruszone wyzucie. Liczne odczyty niepewne z powodu kursywy. Numer karty 782, pierwotnie 768 (przekreślone).
Dalszy ciąg dekretu sądu grodzkiego kijowskiego w sprawie o wyrugowanie z dóbr (prawdopodobnie oblata dawnego dekretu z 1688 r., Owrucz); data w tekście „Roku 1688, 29 VII” odnosi się do terminu sprawy.
Łac.: „ab Actu praesenti in duabus Septimanis infra poenam Judicii Comparentis sub poena Banitionis perpetuae reindukowali” – od chwili niniejszego aktu w ciągu dwóch tygodni pod karą sądu stawającego i pod karą wiecznej banicji wprowadzili z powrotem; „Ad Casum contraventionis Terminus ex eodem Regestro in proximis Querelarum Terminis praecise beneficio Aresti publicandae eiusdem poenae banitionis conservatur peremptorie” – na wypadek sprzeciwu wyznacza się zawity termin z tegoż rejestru na najbliższych rokach skarg dla ogłoszenia tejże kary banicji z dobrodziejstwa aresztu; „Nihilominus” – niemniej; „Violenter Expulsa” – przemocą wypędzonych.
Odczyt części wyrazów niepewny ze względu na kursywę.
in Casu Contraventionis – w razie sprzeciwienia się (niewykonania); Exnunc – od teraz; circa Violentam Expulsionem – przy gwałtownym wyrzuceniu (z dóbr); ingrediente Judicio – przy zasiadającym (rozpoczynającym się) sądzie.
Akt dotyczy obwołania banicji wiecznych przez woźnego na zamku owruckim; numer karty 769 (nowsza paginacja 783 nad nią).
Część końcowa poprzedniego aktu (dekretu z klauzulą egzekucyjną); tekst w wielu miejscach niepewny, ostatnie linie (skrócona formuła ruska/pol.) nieczytelne.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Ekstrakt dekretu sądu grodzkiego kijowskiego z roczków w Owruczu (nagłówek cyrylicą, 25 sierpnia 166[…] [?]) w sprawie instygatora sądowego i delatorów Romana (ojca) i Władysława (syna) Hulewiczów [?] przeciw Teodorowi Niemiryczowi, podkomorzemu kijowskiemu, wojewodzicom kijowskim Niemiryczom (Krzysztofowi Władysławowi, staroście nowogrodzkiemu, Konstantemu i Jerzemu/Szczęsnemu), Janowi Bucałowskiemu [?], Janowi Milanowskiemu, Janowi Wysockiemu [?], Janowi Otwinowskiemu [?] i około 40 innym uczestnikom. Inserowany przypozew Marcina Kątskiego, wystawiony w Owruczu 29 VII 1688 r., zarzuca pozwanym, że 14 XII 1733 [?] r. zbrojnie najechali wieś Juszki/Suszki [?] w województwie kijowskim, posiadaną przez powodów na mocy zapisów, związali, pobili i uwięzili na kilka tygodni ich urzędnika Jana Kopskowskiego [?], jego żonę z dziećmi wyrzucili z dworu, zabrali ruchomości wartości co najmniej 3000 zł i zajęli majętność z poddanymi. Ponieważ pozwani nie stanęli, sąd nakazał im w ciągu dwóch tygodni ponownie wprowadzić powodów w dobra, zwrócić dochody i zagrabione rzeczy oraz wynagrodzić szkody pod winami banicji wiecznej. Wobec niewykonania dekretu woźny Teodor Trzecieski [?] obwołał obie banicje na zamku owruckim, a sprawę odesłano do egzekucji. Koniec aktu nieczytelny.
Akt nr 552
Повелисаця [?] на Станиславе [?] … Анастасії … (wpis cyrylicą, tytuł nieczytelny w części)
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data… VIII …, [Kijów ?]
Karty / skanyk. 383v [?]–787 (skany 0800–0803; strony 0800L–0803P)
Językrus. (cyrylica)
Nr w rękopisie: 31 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
4ną y nieodwłoczną na Dobrach pozwanych wszelakich tak
5źrzonych [?] ruchomych y summach [?] pieniężnych [?] zaręczo-
6waniem [?] strony powodowey y ukaraniem tego dekretu
7przeciwnego [?] uczynić odprawić ma, y powinności Urzędu
8swego powinien będzie pod winami prawnemi w przy-
9pisanemi. Што есть зятое [?] [cyrylica, …] […]
10есть записано.
Objaśnienia i tłumaczenia
Wpis sporządzony kursywą cyrylicką (ruską); odczyt w przeważającej części niemożliwy z całą pewnością.
In lucro contumaciae (?) inculpatorum… sub poena banitionis perpetuae – „na korzyść [powoda] z powodu niestawiennictwa obwinionych… pod karą banicji wiecznej”; poenarum legum videlicet infamiae… et colli decernendis – „kar prawnych, mianowicie infamii… i gardła, które mają być orzeczone”; pro foro finali ac indelata executione – „do sądu ostatecznego i niezwłocznej egzekucji”. Numer karty 784 poprawiony z wcześniejszego 770 (przekreślone).
Fragment pozwu (citatio) grodzkiego kijowskiego z 1788 r.; tekst wydaje się wpisany do księgi później niż lata 1733–1735. Vel his deficientibus in aliis subsequentibus – „albo, gdyby te nie doszły do skutku, na następnych”. Ad instantiam instigatoris – „na wniosek instygatora”. Ea in re – „w tej sprawie”. Roczki grodzkie na 19 VIII 1788 r. w Owruczu [?]. Wystawca pozwu to wojewoda kijowski, generał artylerii koronnej, prawdopodobnie Antoni Stanisław Czetwertyński lub Potocki (początek tytulatury na poprzedniej stronie).
Ciąg manifestacji (zajazd dworu we wsi w woj. kijowskim) – tytuł i początek na poprzedniej stronie. Eo nomine – z tego tytułu; in convulsionem – na naruszenie; obligatorio modo certis inscriptionibus tempore juris producendis – w sposób zobowiązujący pewnymi zapisami, które zostaną okazane w czasie prawa; in pacifica possessione – w spokojnym posiadaniu; sine ullo fundamento juris et nulla habita ratione – bez żadnej podstawy prawnej i bez względu; armata manu – zbrojną ręką; omni securitate munitum – całkowicie bezpieczny; recenter post partum – niedawno po porodzie; sine ullo respectu – bez żadnego względu. Data zajścia: 14 XII 1733. Liczne odczytania niepewne z powodu kursywy.
post parnum – prawdopodobnie zniekształcone łacińskie wyrażenie (por. post partum/post paululum, „wkrótce potem”); incarcerowali – uwięzili; specifice – szczegółowo; nieincludując – nie wliczając; „de sicie comillusa” – zapis wysoce niepewny, możliwe „de facto commissa” lub podobna formuła. Tekst jest fragmentem manifestacji o gwałtowne zajęcie wsi, rabunek ruchomości i uwięzienie.
Data w tekście „Tysiąc Siedmset Osmdziesiąt Osmego” (29 VII 1788) wg odczytu – mimo deklarowanych lat księgi; możliwa pomyłka odczytu lub późniejszy wpis.
Protestacya z Rodukcyą [?] – zapewne „z Relacyą Woznego”; „Latius intentant” – szerzej przedstawiają (w protestacji).
Pod tekstem ozdobny znak kończący stronę.
Fragment relacji (wyroku) o obwołaniu banicji wiecznej i infamii przez woźnego w izbie sądowej w Owruczu. „vire Infamiey” – zapewne „vi re[i]”; „In praesentia Judicij” – w obecności sądu. Tekst miejscami bardzo trudny do odczytania, wiele odczytań niepewnych.
Akt urwany: tytuł, data i początek na poprzedniej stronie (ok. 1734). Końcowa formuła cyrylicka, częściowo nieczytelna, ok. „Co od słowa do słowa jest do ksiąg zapisane”.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Akt z nieczytelnym nagłówkiem cyrylickim (sierpień, rok nieodczytany) z roczków grodzkich kijowskich, w sprawie instygatora sądowego i delatorów Romana (ojca) i Władysława (syna) Hulewiczów przeciw Teodorowi Niemiryczowi, podkomorzycowi, oraz wojewodzicom kijowskim Krzysztofowi Władysławowi, staroście nowogrodzkiemu, Konstantemu i Jerzemu/Szczęsnemu [?] Niemiryczom. Inserowany pozew Marcina Kątskiego [?], wystawiony w Owruczu 29 VII 1788 [?] r. na roczki od 19 VIII tegoż roku, wzywał pozwanych do stawienia przed sądem swoich wspólników – Jana Bazanowskiego [?], Jana Milanowskiego, Jana Wysowskiego [?], Jana Otwinowskiego, Terebiły [?] oraz poddanych, Kozaków i czeladzi – za zbrojny najazd z 14 XII 1733 [?] r. na wieś Szyszki [?] w województwie kijowskim, pobicie i kilkunastotygodniowe uwięzienie urzędnika powodów Jana Kostkiewicza [?], wyrzucenie jego żony z dziećmi i zabór ruchomości wartości co najmniej 3000 zł. Ponieważ pozwani nie stanęli, sąd nakazał im stawić obwinionych pod winą banicji wiecznej i przysądził karę infamii; woźny Teodor Drzewiecki [?] obwołał banicję i infamię w izbie sądowej w Owruczu, a sprawę odesłano do egzekucji na dobrach pozwanych. Partia cyrylicka w większości nieodczytana.
Akt nr 553
Publikacya Dekretu [?] Sądu Grodzkiego Kijowskiego w sprawie Pana Kuliczyńskiego [?] z Panią Kuliczyńską [?] (tytuł cyrylicą)
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data[…] 173[?], Kijów [?]
Karty / skanyk. 787–789v [?] (skany 0803–0806; strony 0803P–0806L)
Językpol., ruski (cyrylica), łac.
Nr w rękopisie: 32 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 787
1Публикацыя декрету [?] […]
2с суду гродского [?] […] пана
3Кулишъ[?]ского на ЕМ [?] Пана […]
4[…] [?] […]
5Року Тысеча [?] шестсот [?] […] [?] […]
6месяца […] […] [?] […]
7На [?] […] Кгродском [?] Киевском [?] перед [?] […]
8[…] […] [?] […]
9[…] […] […]
10[…] […] […]
11[…] […] […]
12[…] […] […]
13[…] […] Писаром [?] […]
14Кгродским [?] […] Урядниками [?] Кгродскими [?]
15[…] Воеводства Киевского: […] przypadła
16sprawa z Regestru Grodzkiego [?] z pozwu [?] y z Kozanem [?] Woźne-
17go Generała Wdztwa Kijowskiego Szlachetnego Theodora
18Trzecieckiego [?], Między Ingrem [?] ………… Jego dekla-
6skuteczną y nieodwłoczną na dobrach rzowanych [?] uczy-
7nić [?] […] y summach pieniężnych
8z aręquizowaniem strony powodowey y obarczenie tego
9Dekretu niniejszego vczynić obrawianą [?] y […]
10nosi Vrzędu swego powinien będzie pod winami pra-
11we [?] stąd [?] opisanemi. Што десе для памети
12до книгъ нинешнихъ кгродскихъ енерал воеводства
13Киевского есть записано.
Objaśnienia i tłumaczenia
Początek aktu pisany cyrylicą (kancelaryjna ruszczyzna), w większości nieczytelny na skanie; od słów „przypadła sprawa” tekst polski. Woźny generał – urzędnik doręczający pozwy.
Fragment dekretu kontumacyjnego (zaocznego) sądu grodzkiego kijowskiego przeciw Olszańskim i ich poddanym; „generaliter” – ogólnie; „banitia wieczna” – banicja wieczysta. Wystawcą pozwu jest starosta generalny (grodowy) kijowski, tytułowany także starostą kamienieckim, latyczowskim, wyszogrodzkim; „Nowogrodzkiey” – zapewne nowogródzkiej. Liczne odczytania niepewne z powodu kursywy.
Nunc revificando causam post mortem – obecnie wznawiając sprawę po śmierci; modo arendatorio – sposobem dzierżawnym; de actu et data Anno 1680 die 14 Septembris – z aktu i daty 14 IX 1680; zaczynającego się Anno 1681 mense et die eodem – 14 IX 1681; cum omnibus in genere et specie attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przynależnościami ogólnie i szczegółowo; ad pacificam possessionem – do spokojnego posiadania; in maximam oppressionem et detrimentum – na największy ucisk i szkodę.
Akt wpisany w księdze jako dokument wcześniejszy (pozew na roczki grodzkie kijowskie 19 VIII 1688); tekst trudno czytelny, wiele lekcji niepewnych.
ut patet Informatione – jak wynika z zeznania; dolorem dolori addendo – dodając ból do bólu; Tandem – wreszcie. Data wydania pozwu: 4 VII 1788, Owrucz (data odbiega od lat księgi). Wiele odczytań niepewnych z powodu bardzo niestarannej ręki.
Exnunc (łac.) – od tej chwili.
Banicja wieczna – kara wywołania z kraju i pozbawienia ochrony prawnej, ogłaszana publicznie przez woźnego.
Odczyt zakończeń kilku wyrazów niepewny; „odwinami” prawdopodobnie „y obwinami”.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Publikacja dekretu sądu grodzkiego kijowskiego (nagłówek cyrylicą, data nieodczytana) w sprawie instygatora sądowego i delatorki Maryanny z Poreckich [?] Kuliczyckiej, wdowy po Stanisławie Kuliczyckim, i jej dzieci, przeciw Leonorze z Morozowiczów Hołubównie [?], podstolinie nowogrodzkiej (dożywotniczce dóbr Olszańskich), jej synowi Mikołajowi Baltazarowi Olszańskiemu oraz poddanym Andrzejowi Kobowcowi [?], Maksymowi Zohowi, Semenowi Korałkowi [?], Waśkowi i Fedorowi Suharowcom. W inserowanym pozwie Marcina Kątskiego [?] na roczki od 19 VIII 1688 r., datowanym w Owruczu 4 VII 1788 [?], powódka, wznawiając sprawę po śmierci męża, zarzuciła podstolinie, że wydzierżawiwszy im intercyzą z 14 IX 1680 r. na rok od 14 IX 1681 r. wioskę Zdiełowicze [?] w powiecie owruckim, nie broniła ich posiadania, lecz nasyłała Kozaków i poddanych, którzy buntowali chłopów, wypasali zboża, pobili jej matkę [?], zatrzymali 36 zł z szynku i (przez sługę Hołyńskiego [?]) zabrali miód, 80 kop zboża i dziegieć, a wreszcie wyrugowali dzierżawców, przyprawiając ich o szkodę 1000 zł. Ponieważ pozwani nie stanęli, sąd wskazał na nich banicję wieczną, którą woźny Teodor Turecki [?] obwołał w Owruczu, i odesłał sprawę do egzekucji. Odczyt wielu nazw niepewny, partia cyrylicka nieczytelna.
Akt nr 554
Публикацыя баницыи от пана Верхподвского на пана Ковалевского и иншых позванных
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data… VIII [rok niepewny], Kijów [?]
Karty / skanyk. 789v [?]–791v (skany 0806–0808; strony 0806L–0808L)
Językruski (cyrylica), pol.
Nr w rękopisie: 33 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 789v [?]
1Публикацыя баницыи от пана
2Верхподвского [?] на пана Ковалевского
3пана и иншых позванных
4Року тисяча шестсотъ [?] пятьдесятого [?]
5месеца Августа […] пятого дня
6На рокахъ гродскихъ кгродскихъ киевскихъ […]
7на двенадцатое месеца […] року теперешнего […] на ли-
8те [?] неподання [?] з тепл[…] […] што […] прислало [?]
9и гродове от прадодатися [?] зачатыхъ передъ нами
10[…] на […] […] […] […] пора-
11лашки [?] […] […] […] […]
12[…] […] […] […]
13[…] и томашо [?] на […] […]
14писаро [?] и […] кгродскимъ […] ура-
15дниками гродзкими кгродскими енерал воевод-
16ства Киевского. Gdzie przyszła sprawa z Re-
17gestru Sądowego zapozwaniem Woznego Ge-
18nerała Woiewodztwa Kijowskiego […]
19Theodora
k. 390
1Theodora Trzeneckie[?] Między Ingre[?] Sądowymi y Je[?] Della
2torem Vrodzonym Jmscią Panem Janem Dubowskim[?]
3Actorem, A Vrodzonemi JchMściami Pany Stanisławem Kazi-
4mirem y Krystyną Stawieckiego Kowalewskiemi Łowczemi
8bić[?] Leżących wiadomych[?] y summach pieniężnych za
9requirowaniem Strony powodowey, y okazanie tego
10Dekretu niniejszego Vrzynić odprawić ma y z powinno-
11ści Vrzędu swego powinien będzie, z obwinami[?] w pra-
12wie y tym[?] o tym opisanemi. Што все для Паметы
13до книгъ нинешнихъ єст записано;
Objaśnienia i tłumaczenia
Akt pisany cyrylicą, w dużej części nieczytelny; nazwiska stron (Верхподвски [?], Ковалевски) niepewne. Data roczna nieodczytana pewnie.
Akt bez widocznego tytułu, dalszy ciąg z poprzedniej strony: dekret zaoczny (kontumacyjny) i przytoczony pozew grodzki kijowski w sprawie o wydanie poddanych (extraditio subditorum) lub zapłatę taksy.
In puncto extraditionis subditorum ... vel solutionis taxae – w sprawie wydania poddanych ... albo zapłaty taksy; sub poena banitionis – pod karą banicji; salvo arresto – z zachowaniem aresztu. Odczyt formuł łacińskich częściowo niepewny.
Wystawca pozwu: Marcin Kalinowski [?], wojewoda czernihowski [?]/kijowski, starosta kamieniecki, latyczowski, wyszogrodzki – odczyt nazwiska niepewny.
In loco solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; cum tota supellectili domestica – z całym sprzętem domowym; Jngra Grodowego – zapewne „Instygatora Grodowego” (oskarżyciel urzędowy); Areszkować – stawać do sprawy (arestować sprawę); 19 VIII 1688 – termin w zamku owruckim; pozew pisany w Owruczu 30 VII 1688. Tekst przepisany jako oblata dawnego dekretu.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Publikacja banicji z roczków grodzkich kijowskich (nagłówek cyrylicą, sierpień, rok niepewny) w sprawie instygatora sądowego i delatora Jana Dubowskiego [?] przeciw Stanisławowi Kazimierzowi i Krystynie ze Stawieckich Kowalewskim, łowczym kijowskim, oraz ich córce Helenie z Kowalewskich Zahorowskiej, sędzinie ziemskiej włodzimierskiej. Inserowany pozew Marcina Kątskiego [?], wystawiony w Owruczu 30 VII 1688 r. na roczki w zamku owruckim od 19 VIII 1688 r., wzywał pozwanych do wydania trzech poddanych powoda – tkaczy Jaśka i Fedora, braci, oraz ich szwagra Wasila – zbiegłych w 1687 r. z żonami, dziećmi i dobytkiem ze wsi Dilbowce [?] do miasteczka Luhiny [?], albo zapłacenia za każdego taksy 1000 grzywien. Ponieważ pozwani nie stanęli, sąd nakazał natychmiastowe wydanie poddanych lub zapłatę taksy pod winą banicji; woźny Teodor Swiecki [?] obwołał banicję w izbie sądowej w Owruczu, a sprawę odesłano do egzekucji na dobrach pozwanych.
Akt nr 555
Relacya Woznego [?] (wpis ruski z formułą polską; tytuł nieczytelny w części)
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data[…] VIII 1735 [?], Kijów (urząd grodzki kijowski) [?]
Karty / skanyk. 791v–794v (skany 0808–0811; strony 0808L–0811L)
Językruski (cyrylica), pol., łac.
Nr w rękopisie: 34 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 791v
1Декретъ межи Паномъ [...]томъ [...]
2вичомъ, и иншими, а Паномъ [...] хорун-
3жомъ Киевскимъ Поводами[?] [...]
4Рокꙋ Тисяча шестсотъ [...]
5Мсца Августа [...] Третего[?]
6На рокꙋ Сꙋдовъ Гродскихъ Киевскихъ [...]
7[...] [ten fragment cyrylicą w dużej części nieczytelny]
8[...]
9[...]
10[...]
11[...]
12[...]
13[...]
14[...]
15[...] Воеводства Киевского;
16Przypadła sprawa z Dekretu Grodowego za przypozwaniem
17Woznego Generała WWd Kiiowskiego [?] Szlachetnego Theodora
18Iwanickiego [?], Między Instygatorem Sądowym y iego Delatorami Vro-
19dzonemi Bohdanami [?] Chrenowymi [?] Ojcem y Janem Synem
32teraznieyszych zakładamy [?], od ktorego Dekretu Stro-
33na pozwana do Sądu Głownego Trybunału Koronnego
34Lubelskiego Appellowała, Sąd iey tey Appellacyey nie-
35dopuscił
Objaśnienia i tłumaczenia
Rękopis mieszany: część aktu w cyrylicy (staroruskiej/kancelaryjnej), nieczytelna w znacznej mierze na skanie; „Што все для Паметы до книгъ нинешнихъ єст записано” – „co wszystko dla pamięci do ksiąg niniejszych jest zapisane”. Data w nagłówku mogła odnosić się do roku 16.. (kopia dawnego dekretu).
Inquantum by – łac. „o ile by”; Tenor sequitur talis – „treść jego następuje taka”; Authentice – w formie uwierzytelnionej. Wdztwa = Województwa; Mca = Miesiąca; JKMci = Jego Królewskiej Mości. Datacja 1784 wynika z tekstu („Siedmset osmdziesiąt Czwartego”) – wpis późniejszy niż zasadnicze lata księgi. Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina). Woźny generał – urzędnik doręczający pozwy.
Ciąg pozwu (citatio) z poprzedniej strony; „Siquantum” – jeśli w ogóle; „in loco solito Judiciorum” – w zwykłym miejscu sądów; „Subsecuritate Judiciorum Tribunalitiorum” – pod bezpieczeństwem sądów trybunalskich; „de Actu et data” – co do treści i daty; complanatia – ugoda polubowna. Data ugody w Lublinie niepewnie odczytana (być może 1733). Termin stawiennictwa: 5 X 1734 w zamku owruckim.
Łac.: suo et aliorum nomine personaliter – w imieniu własnym i innych osobiście; iisdem – tymże; non est actio personalis sed iuris – nie jest to sprawa osobista, lecz prawna; affectatam dilationem infirmitatis – żądaną zwłokę z powodu choroby; ex parte – ze strony; gravamen – krzywda, zażalenie.
Przytoczony pozew datowany w Zamku Owruckim 16 IX 1684; wpis to zapewne oblata dawnego dekretu grodzkiego. Nazwiska stron w dużej mierze niepewne.
ab Actu decreti – od daty dekretu; luita poena dupplici quatuor decem marcarum polonicalium parti et iudicio per medium – pod karą podwójną czternastu grzywien polskich, płatną po połowie stronie i sądowi; sub poena banitionis per actum et succubitione vadii in complanatione promissa specificati – pod karą banicji i przepadku wadium określonego w ugodzie; quod in defectu non satisfactionis – co w razie niezadośćuczynienia; aggravamen – krzywda; ingrossatio – wpisanie do akt.
Ciąg aktu z poprzedniej strony; wpisany w dekret list Michała Teodora Jelca do Stefana Działkowskiego z Lubowicz, 9 X 1734 (die Nona Octobris).
„Ch. Kij.” – chorążyc kijowski; „in simulatarie” – zapewne „in superscriptione” (na adresie listu); „personaliter” – osobiście; „iidem” – tamże/również.
Podpisy cyrylicą (poświadczenie wypisu) odczytane bardzo niepewnie.
Akt urwany: brak tytułu i początku; dekret sądu grodzkiego kijowskiego z 1784 r. w sporze z udziałem Jmsci Pana Regenta i Leskiego [?] chorążyca kijowskiego o niewykonanie komplanacji (ugody) i dekretu z 14 X 1784.
Eluendo contraventionem (łac.) – dla zmazania przekroczenia; ad manus et quietationem – do rąk i za pokwitowaniem; pleni potentiey [?] – pełnomocnictwo; Starostwa Woiew. – skrót: starostwa (grodu) województwa.
Sąd nakazał zapłatę sumy z grzywnami oraz dwutygodniową wieżę w zamku owruckim pod rygorem banicji; apelacji do Trybunału Koronnego Lubelskiego nie dopuszczono.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Dekret z roczków grodzkich kijowskich (nagłówek cyrylicą, sierpień, data niepewna) w sprawie instygatora sądowego i delatorów Hrehorego [?] (ojca) i Jana (syna) Kaleńskich [?] oraz Stefana Didkowskiego [?], regenta grodzkiego kijowskiego, cesjonariusza trzeciej części sumy, przeciw Michałowi Teodorowi Jelcowi, chorążycowi kijowskiemu. Przytoczono wcześniejszy dekret grodu kijowskiego z roczków w Owruczu z 14 października (w tekście 1784 [?]), wydany przed Dymitrem Zaboloczyckim [?], Wacławem Kyprianem Zubkowskim [?] i Tomaszem Hulanickim, z inserowanym pozwem z 16 IX 1684 r.: Jelec nie zapłacił powodom sumy (150 zł; w pozwie też 400 zł) przyrzeczonej w komplanacji zawartej w Lublinie 8 X 1683 r. Sąd odrzucił jego wniosek o odroczenie z powodu choroby i nakazał mu zapłatę 150 zł w grodzie owruckim w ciągu dwóch tygodni z grzywnami oraz odsiedzenie dwóch tygodni w wieży zamku owruckiego pod winą banicji, nie dopuszczając apelacji do Trybunału. Do akt wpisano list Michała Teodora Jelca do Stefana Działkowskiego z Lubowicz z 9 X 1734 [?] z prośbą o obronę w sprawie z powodu choroby. Na obecnym terminie, wobec niewykonania komplanacji i dekretu, sąd nakazał Jelcowi zapłacić sumę z zakładem i grzywnami oraz odsiedzieć dwa tygodnie w wieży pod winą banicji wiecznej; apelacji nie dopuszczono. Tekst niekompletny (urwany), partia cyrylicka nieczytelna.
Akt nr 556
Декретъ межи Его м. п. Сталк[…] подвоевод[…] а суп[…] […] Ст[…] […] [Dekret między JmP. … a JmP. Stasz[k]iewiczem]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Datasierpień, Żytomierz [?]
Karty / skanyk. 795 [?]–796 (skany 0811–0812; strony 0811P–0812P)
Językrus. (cyrylica), pol.
Nr w rękopisie: 35 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 795 [?]
1Декретъ межи Его м. п. Ст[…]
2подвоеводою а […] Его м.
3Пана Сташкевича […]
4Року Тисяча Семсотъ […] […] [?]
5мсца Августа […] дня […]
6На Врядѣ Гродскомъ Киевскомъ […] [?] […]
7[…] Мсца […] […] […] на […]
8[…] […] […] […] […] […]
9[…] […] […] […], Передъ нами […]
10[…] […] […] […] […]
11[…] Подвоеводою […] […]
12[…] Подвоеводою […] […] [?] Сверето [?] и
13Томашемъ […] […] Писаромъ […]
14[…] […] […] Судьями […]
15[…] Енерала Воеводства Киевского.
16Przypadła sprawa z Regestru sądowego zaprzysięża-
17nem [?] Woźnego Generała Woiewództwa Kijowskiego Szla-
18chetnego Theodora Trzeieckie° [?] Między Sądo-
19wnym [?] Jego delatorem Urodzonym JmPanem Michałem
20Skałkowskim [?] Actorem A Urodzonemi JmPanią Theo-
21dorą Matką y Alexandrem Synem Matką [?] y Potom-
22kiem [?] Zeszłego JmPana Samoela Staszkiewicza
23Staszkiewiczami pozwanemi, Zapozwem Grodzkim
24Kijowskim od powoda pozwanych, na Termin Roz-
25prawy [?] Roczkow Terażnieyszych [?] w Sprawie niżey wymie-
26nioney […] […], który zgodnie [?] […]
27[…] powodowi […] [?] […] […] w sobie
28podany ma, Marcin na […] [?] […] Woiewoda
29Generał Kijowski Podolski, y Artylleryey Koronney,
Tytuł i formuła wstępna zapisane cyrylicą, w dużej mierze nieczytelne; tekst polski od „Przypadła sprawa”. „JmPan” = Jegomość Pan; „Actor” = powód.
Wymieniony Marcin … wojewoda, generał ziem kijowskiej i podolskiej oraz artylerii koronnej – prawdopodobnie Marcin Kalinowski [?] (identyfikacja niepewna).
nescitur qua occasione – nie wiadomo z jakiego powodu; ex arbitrio Iudicii – według uznania sądu; pro qualitate facti – stosownie do charakteru czynu; Dellator – donosiciel, powód; Actor – powód.
Fragment pozwu (oblaty) przeciw wdowie Staszkiewiczowej i jej synowi Aleksandrowi o zagrabienie klaczy powoda Michała Skałkowskiego wartości 150 zł; termin na roczkach grodzkich kijowskich 19 VIII (rok w rękopisie odczytany niepewnie).
Ab incompetenti actione (łac.) – od niewłaściwego (nienależnego) powództwa; personaliter – osobiście; successores – spadkobiercy. Dekret sądu grodzkiego owruckiego w sprawie o grabież, odrzucający powództwo z powodu przedawnienia (Statut, termin trzech lat); powód apelował do Trybunału Koronnego Lubelskiego, sąd apelacji nie dopuścił. Datacja w wpisanym pozwie (rok „osmdziesiątego osmego”) niepewna. Ostatnie wiersze pisane cyrylicą, nieodczytane.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Dekret z urzędu grodzkiego kijowskiego (nagłówek cyrylicą, sierpień, rok niepewny) w sprawie instygatora sądowego i delatora Michała Skałkowskiego [?] przeciw Teodorze z Dzieciolskich [?] Staszkiewiczowej, wdowie po Samuelu Staszkiewiczu, i jej synowi Aleksandrowi. W inserowanym pozwie wystawcy Marcina […], wojewody i generała kijowskiego, datowanym w Owruczu w sierpniu 178[8?] [?] r., na roczki w Owruczu lub Żytomierzu, powód zarzucał pozwanym zagrabienie jego klaczy wartej 150 zł i niezwrócenie jej mimo wielokrotnych upomnień. Obie strony stanęły osobiście; sąd uznał się właściwym, lecz stwierdził, że powód nie wniósł skargi o grabież w terminie trzech lat przewidzianym w Statucie, i uwolnił pozwanych od powództwa. Apelacji powoda do Trybunału Koronnego nie dopuszczono. Końcowe wiersze cyrylicą nieodczytane.
Akt nr 557
Декретъ межи П. Дидковским[?] а Его М. Паномъ Стефаномъ Дидковским[?]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data[…], Owrucz [?]
Karty / skanyk. 796–799v (skany 0813–0816; strony 0813L–0816L)
Językrus. (cyrylica), pol., łac.
Nr w rękopisie: 36 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 796
1Декретъ межи П. Дидковским[?] […]
2а Его М. Паномъ Стефаномъ Дидковским[?]
3Року Тисяча […] […]
4Месяца […] двадцать[?] третего[?]
5На Рочкохъ Судовыхъ Гродскихъ Киевскихъ з Дня десятого
6названого Месяца и року тепер прошлого[?] […]
7[…] в Месте Его Кор. Мил. […] При-
8[…] и Судовне отправоватися зачатыхъ, Передъ на-
9ми […] на […] […] По-
10[…] […], Подвоеводою, […] Ко-
11[…] […] Подчашим[?] […]
12[…] […], и Томашомъ на […] […]
13[…] Писаромъ и […] Гродскими […] Урядникомъ[?]
14никами Судовыми Гродскими Генерала Воевод-
15ства Киевского, Ex Gradu Sprawa z Regestru
16Grodowego za przywołaniem Woźnego Generała Woiewodztwa
21się zaczętych y sądzących się ratione nieoddania
22Summy pewney w Dekrecie mianowaney, circa qvam
23agitationem Causae WMsc List iakoby od Vrodzonego
24JmsciPana Michała Jelia do WMsci pisany ręką
25własną podpisany in protellationem Causae Justi-
26tiae z fabrykowałes, y oney dowodząc Vrodzonemu
k. 798v
1Jmści Panu Jelcowi że iakoby miał bydź Vera Infir-
2mitate impeditus przed Sądem producuntes, ozym
3ten List deducetur In termino Szczerey Swiadczy, y de
4szczerego Jmści Pana Jelca na Zdrowie Actoris pobu-
5drasz [?], Szczero [?] ani satisfakcyi w summie, ani też
6Zdrowia swego Actor securus bydź niemoże, Dopy-
7stu [?] Samaże tedy Winom prawnym Salue na Wm przez
8Sąd wskazane będą, y nagrodzenia szkodna Tysiąc Zło-
9tych podiętych Actor Wmści na Termin wyszczona [?]
10czony pozywa, Na ktorym iako narawitym [?] abyś Wm
11stanowszy Winom prawnym na Osobie za z fabrysko-
12wanie tego Listu wskazanym przysłuchał szkody na-
13grodził, y we wszystkim co na terminie proponowa-
14no będzie Usprawiedliwił się. Pisan w Owruczym
15Roku Tysiąc Szescset Osmdziesiąt osmego Mieś.
16July Trzydziestego dnia. A po podniesieniu y prze-
17czytaniu tych pozwow strona powodowa prosiła y do-
18mawiała się Aby Sąd pozwanym na te podniesione
19pozwy sprawowac się nakazał; A potym strony
20obiedwie to iest Jmść Pan Stephan Didkowski
21Regent Grodz. Generału Wdztwa Kiows. y Instigator
22Sądowy Actores personaliter, A pozwana Jdmość [?] Pa-
23nowie Michał Jelec Chorąży Kiowski y Ste-
24phan Didkowski, Ibidem personaliter, u Sądu
25niniejszego stanowili się y w tey sprawie rosprawe
26prawną między sobą maiąc Controuertowali. Kto-
27rych Sąd niniejszy Grodzki Generału Wdztwa
28Kiowskiego
k. 799 [?]
1Kiiowskiego Controwersy Stron obodwu do siebie y ins-
2tancyi wysłuchawszy, y z onych dobrze wyrozumiawszy,
3Poniewaz JmSc Pan Jelec [?] Chorąży Kiiowski Iudi-
4cialiter propria oris Confessione przyznał, że tego
5Listu o ktory rzecz iest na przeszłych Sądach zmyślać
6od siebie niekazał, y na Infirmatur brać niego [?]
7zwalał, ktora Infirmitas dla obiectey falsifica-
8tionis do tych zatrzymana. Przeto JmSci Pana Chorą-
9żego że Jankowski extra scitum JmSci ten List
10zmyślił, Sąd ninieyszy Wolnym czyni, Cosię zaś
11tknie Pana Stephana Didkowskiego, ktory ten
12List sobie od JmSci Pana Jankowskiego na Rozkaz [?]
13przeszłych ut in Actis Iudiciaria asserit, poda-
14ny rezonował [?] y ręke JmSci Pana Chorążego Kiiows-
15kiego Allegował, a teraz secus sam JmSc Pan
16Chorąży y tenże Pan Didkowski sua propria
17oris Confessione Ewincyie [?] przyznaie, Żeby tedy
18Luboby większe zasłużył winy Pan Didkowski,
19do mnieyszych przychylaiące się nakazuie aby Pan
20Didkowski Wieży Zamku Owruckiego in instanti
21zasiadszy one przez Niedziel dwanascie Continuo
22nad nieprzestaiące y Zakład Starościński JmSci
23y Stronie Żydowi tyleż Stronie Circa-
24gatorowi y Stronie Żydowi in instanti zapłacił
25Expensum de Iurii [?] Żydowi in instanti zapłacił.
26Co uczynić powinien JmSc Pan Didkowski pod Winy
k. 799v
1Infamiey, ktorą w niedosyć uczynieniu Sąd ninieyszy,
2zaraz skazuie, y Termin publicaney durantibus Judicijs
3zachowuie, od ktorego Dekretu Strona pozwana
4do Sądu Głownego Trybunału Koronnego Lubelskie[go]
5Appellowała, Sąd zaś tey Appellaciey nie dopuscił
6a ona oppozycie tey ogravamen y Szkody na Sąd
7protestowała się, Sąd się też reprotestował
8że tak prawnie było rozumiał. Ratione zassta-
9wienia [?] Fideiussoris Sąd ninieyszy nakazuie
10aby Jmść Pan Feler [?] Fideiussora Szlachcica
11dobrze osiadłego podług prawa ab Actu presenti
12in duabus Septimanis stawił, co uczynić
13powinien pod Winą Infamiey, ktorą w sprzeciwie-
14niu się Sąd ninieyszy zaraz skazuie y Termin
15publicaney na blizko przyszłych Rokach Grodzkich
16Generalnych Woiewodztwa Kijowskie[go] tu w Owru-
17czu albo Zytomirzu sądzić się mających bez
18przypozwu zachowuie, y przy terazniey[szy]m Dekre-
19tem Złoty y Marnaczych [?]. Што ся з Акта Па-
20мети до Книг нинешних Кгродских
21Киевских есть записано
22[ozdobny zakończenik]
Objaśnienia i tłumaczenia
Początek aktu pisany cyrylicą (język ruski), dalsza część po polsku; odczyt partii cyrylickiej w dużej mierze niepewny. „Ex Gradu” – łac. „z porządku (regestru)”, tj. sprawa wywołana kolejno z rejestru. „Actor” – powód; „Instigator” – oskarżyciel publiczny; „Delator” – donosiciel, współoskarżyciel.
Wpis przytacza pozew starosty (Marcin Zamoyski? wątpliwe czytanie „Rzytski”) z 1688 r.; „in Loco Solito Judiciorum” – w zwykłym miejscu sądów. JKrolMsci – Jego Królewskiej Mości; Wmść – Wasza Miłość.
circaquam agitationem Causae – przy którego (dekretu) rozpatrywaniu sprawy; dillatia infirmitatis – odroczenie z powodu choroby; vera infirmitate impeditus – rzeczywiście chorobą przeszkodzony; ut deducetur in Termino – co zostanie wykazane na terminie; Actor – powód. Data 30 VII 1788 (tekst ma „Osmdziesiąt osmego”, kopia w księdze późniejszej ręki). Wystawca pozwu: Marcin (Kątski?) – identyfikacja niepewna.
Data foliacji: 798 (stara numeracja skreślona 784[?]). Akt to pozew (citatio) z 1688 r. wpisany do księgi. „in loco solito Judiciorum” – w zwykłym miejscu sądów; „vel his deffluentibus in aliis subseqventibus” – albo po ich upływie na następnych; „Instigator” – oskarżyciel publiczny sądu; „Delator” – donosiciel, oskarżyciel prywatny; „ratione” – z powodu; „circa qvam agitationem Causae” – podczas tego prowadzenia sprawy; „in protellationem Causae Justitiae” – dla przewleczenia sprawy sądowej. Rok terminu: 19 VIII 1688; początek sprawy: 6 X 1684.
Vera infirmitate impeditus – zatrzymany prawdziwą chorobą; producuntes – przedstawiający; deducetur in termino – zostanie wywiedziony w terminie; Actor/Actores – powód, powodowie; securus – bezpieczny; personaliter – osobiście; ibidem – tamże; controuertowali – spierali się. Wdztwa Kiows. – województwa kijowskiego. Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina). Data pozwu: 30 VII 1688.
Iudicialiter propria oris Confessione – sądownie własnym wyznaniem ust; extra scitum – bez wiedzy; obiectey falsificationis – zarzuconego fałszerstwa; Infirmitas – nieważność (zarzut nieważności); ut in Actis Iudiciaria asserit – jak twierdzi w aktach sądowych; secus – inaczej; in instanti – natychmiast; Continuo – nieprzerwanie; Zamek Owrucki – zamek w Owruczu, siedziba sądu grodzkiego; wyrok w sprawie sfałszowanego listu; czytanie kilku wyrazów (Jelec, Circagator, Expensum de Iurii) niepewne.
durantibus Judiciis – w czasie trwania sądów; Fideiussor – poręczyciel; ratione zastawienia – co do postawienia poręczyciela; ab Actu presenti in duabus Septimanis – od niniejszego aktu w ciągu dwóch tygodni; formuła końcowa ruską cyrylicą: „Co się z akt pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich kijowskich jest zapisane”.
Numer karty na marginesie odczytany jako 799v [?]; nazwisko „Feler” i wyrażenie „Złoty y Marnaczych” niepewne.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Dekret z roczków grodzkich kijowskich (nagłówek cyrylicą, data nieodczytana) w sprawie instygatora sądowego i delatora Stefana Didkowskiego, regenta grodzkiego kijowskiego, przeciw Michałowi Teodorowi Jelcowi, chorążycowi kijowskiemu, i Stefanowi Didkowskiemu, synowi Daniela. Inserowano dwa pozwy Marcina Kątskiego [?], wystawione w Owruczu 30 lipca (raz 1788, raz 1688) na roczki od 19 VIII 1688 r., dotyczące listu przedstawionego w sprawie z roczków owruckich z października 1684 r. jako pisanego przez Jelca dla uzyskania odroczenia z powodu jego choroby; powód twierdził, że list został sfabrykowany przez Stefana Didkowskiego, i żądał kar oraz 1000 zł odszkodowania. Ponieważ Jelec przyznał przed sądem, że listu nie kazał pisać (miał go bez jego wiedzy sporządzić Jankowski), sąd go uwolnił, a pozwanego Stefana Didkowskiego skazał na 12 tygodni wieży w zamku owruckim oraz natychmiastowe zapłacenie zakładu starościńskiego, należności stron i kosztów pod winą infamii; apelacji do Trybunału nie dopuszczono. Sąd nakazał też Felerowi [?] postawienie w ciągu dwóch tygodni poręczyciela pod winą infamii. Partia cyrylicka w znacznej części nieodczytana.
Akt nr 558
Dekret Ex Capite Ambulatoriae Laudatoriae [?] między WW. Panami Dziedzicami [?] a Panami Szlachtą […]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data… VIII 17.. [?]
Karty / skanyk. 800–802v (skany 0817–0820; strony 0817P–0820L)
Językpol., łac.
Nr w rękopisie: 37 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
29a niezgoiących które przez niegodna być [...] tego
30dla zniatości ciała nadawałeś Niebędąc
31iednak Contentus et nominatis anterioribus
32bus Varijs Oppressionibus Iniurijs Violentijs
33[reklamant:] Per Comminis [?]
k. 802
1kamnis ale dolorem dolori addendo z zapamięta
2łego cale serca in Anno praesenti millesimo sep-
3tingentesimo octuagesimo octavo die decima
4nona maij bez żadney przyczyny w mieście
5Narodyczach dziedzicznym JmP. Pana Zasła [?]
6Srokowskiego [?] na Jarmarku Czystym [?] szuka-
7tes sposobu abys iako mogł zdrowia mo-
8iego pozbawić, dalej expediendo swoy szcze-
9ry gniew gdy my kiedy iuż ku domowi do
10iachac Szlapę [?] w bocznie [?] zatrzymał pewnego
11[…] czasu wyiechawszy z dwora, do ktore-
12go przypadszy zaraz bez żadnego respectu obe-
13rzaś porwawszy za łeb o ziemie ocierałeś
14y zmordowawszy na pierw dwiadszy z obanami [?]
15gnotałeś [?] kułakami oraz pobiwszy aż zębym [?] wy-
16bić powybiiałeś włosy z brody powyrywałeś
17tak dalece że aż krew z gęby z nosa pocią-
18gnąć musiała, y gdyby nie ludzie na ten hałas przy-
19biegszy [skreślone: …] nie rekonowali pewnie by na śmierć za-
20biłeś, y ty mię nie konkretowawszy ale był
21dobolu y contempt do contemptu przydając
22przyiymaiąc z rozmyślnego serca
23którego tegoż momentu na swawolne dwi-
24rze za miastem z kotem wyłonił złamany
25kryiomo zabrawszy łasządsz [?] gdyś skok wy-
26ieżdżał z miasta ku domowi iechali nie
27spodziewając się dalszej oppressiej od tego,
28tam tedy insperate do wozka przypadszy
29zaraz zemne konia wyprowadzić aby napotkawszy
30iakiego żeby Szlapa pognała [?] Kotem
31wrzesu maiącym też Szlape wołowy [?] głowy
32y tą po samym krzyżu tak tyranice ocierałeś
k. 802v
1że aż kaliky [?] zostać musiała [?] Pande [?] mz [?]
2y samych Aktorow na ziemi leżących, tym że żad-
3nem bez żadnego Miłosierdzia biczami Bo-
4żej niepomniące nie y na stan Białogłowski
5Szlachecki wzgardzeniu y starszeństwa [?] będą-
6cych [?] y niemi w ten [?] czas [?] zbiłeś, że Pan
7Bog wie iesli [?] zdrowa będzie, y razow iey
8obojga niemało bijąc Skneli [?] szpetnych
9których ocielki [?] po ziemi strzaskał [?] na-
10lewałes [?] Dallo to samemu Aktorowi
11na plecach razy trzy […] powysz-
12cie [?] ciele razy dziesięcioma, ktorych
13ślicze [?] nie podobna było dla zniewolenia [?]
14ciała narachowałes, gdy by tedy będące
15tym że razie do domu swego nie odiecha-
16wszy [?] pewniej obojga na śmierc tym że
17gwałtem porąbałes, y wszystkie z dalszemi
18odpowiedziami na Aktorow grozie zabiciem
19albo ogniem spaleniem grożonemi
20z furyą wielką y łajaniem słowami nie-
21uczciwemi Plugawemi Honorowi y Sła-
22wie dobrej Szlacheckiej odniosłes, dla ktorych [?]
23tych odpowiedzi Aktorowie bezpieczni zdrowia
24swego y substancyi być nie mogą, przez
25co wszystko prawu pospolitemu naruszywszy
26winy prawne na osoby y dobra swoie
27zwielkiśmie [?] zaciągnąłes, y jeszcze […]
28ran y razow wiele nieinkluduiących [?] na tychże
29Aktorach uczyniłes, uczyniłes,
30o czym protestacya eu nunc [?] uczyniona z Woźnego
31obdukcyą.
Objaśnienia i tłumaczenia
Tekst w znacznej części nieczytelny na skanie; nazwisko stron (Dziedzicowski?) niepewne.
mutuis actoratibus et reatibus invicem – przy wzajemnych powództwach i pozwaniach; qua ab actorali – jako (pozew) od strony powodowej; in loco iudiciorum – w miejscu sądów; vel his deficientibus in aliis subsequentibus – a gdyby te nie doszły do skutku, na następnych.
Tekst bardzo kursywny, wiele odczytań niepewnych; wystawcą pozwu jest generał (starosta generalny) województwa kijowskiego i podolskiego, zapewne Marcin Kalinowski [?].
Data roczków odczytana niepewnie (sierpień 1736 [?]).
Fragment pozwu/manifestacji (protestacji); tytuł i strony w części na poprzedniej karcie. „contra omnes Leges Statuta Regni et Inscriptiones Antecessorum suorum procedendo” – postępując wbrew wszelkim prawom, statutom Królestwa i zapisom swoich poprzedników; „cum Assistentia” – z asystencją (męża); „violenter” – gwałtem; „contentus his iniuriis et excessibus” – zadowolony tymi krzywdami i wybrykami; „pacificum Actorem” – spokojnego powoda. Owrucz – Owrucz, obw. żytomierski; Łuck – siedziba trybunału/sądów na Wołyniu. Tekst bardzo trudny, liczne lekcje niepewne.
Fragment manifestacji (skargi) o pobicie szlachcica w powiecie owruckim. Łac.: „post Citationis” – po pozwie; „ex solo rancore” – z samej złości; „Contentus et nominatis anterioribus … Varijs Oppressionibus Iniurijs Violentijs” – zadowolony wymienionymi wcześniej rozmaitymi uciskami, krzywdami, gwałtami. Numer karty z marginesu „801” z dopiskiem, odczyt niepewny.
in Anno praesenti millesimo septingentesimo octuagesimo octavo die decima nona maij – w roku bieżącym 1788, dnia 19 maja; dolorem dolori addendo – dodając ból do bólu; insperate – niespodziewanie; respectu – względu.
Odczyt wielu wyrazów niepewny z powodu pisma i plam; strona w znacznej części nieczytelna.
Fragment końcowy protestacji (manifestacji) o pobicie szlachcica i jego żony-szlachcianki (aktorów) przez pozwanego, z groźbami zabójstwa i spalenia; tekst wyjątkowo trudny do odczytania, liczne lekcje niepewne.
„eu nunc” [?] – zapewne łac. „tunc” lub „pro nunc”; „obdukcya” – oględziny ran dokonane przez woźnego.
Foliacja „802 b” na marginesie, odczytana jako k. 802v.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Dekret z roczków grodzkich kijowskich (sierpień 17[…]), zatytułowany „ex capite ambulatoriae laudatoriae [?]”, w sprawie o wzajemne powództwa między Kazimierzem […] Waskowskim [?] a Aleksandrem i Maryanną Dziedzicowskimi [?]; początek w większości nieczytelny. Z odczytanej części wynika treść inserowanego pozwu Marcina Kątskiego [?], generała kijowskiego, skierowanego do Aleksandra Biela [?] na roczki w zamku owruckim (sierpień 1736 [?]), na instancję małżonków Didkowskich [?]: pozwany miał wbrew zapisom poprzedników kosić ich sianożęci, zabierać drzewa bartne i pożytki z ich dóbr dziedzicznych w powiecie owruckim, pozywać ich do sądów niewłaściwych (m.in. w Łucku), a następnie w domu Hrehorego […] pobić powoda polanem. Według pozwu 19 V 1788 [?] r. na jarmarku w Narodyczach pozwany ponownie dotkliwie pobił powoda (wybijając mu zęby), a w drodze powrotnej zbił biczem jego i jego żonę, grożąc im zabiciem i spaleniem, co potwierdzała protestacja z obdukcją woźnego. Tekst niekompletny – urywa się na treści pozwu, bez rozstrzygnięcia sądu; wiele odczytów niepewnych.
Akt nr 559
Декретъ межи жителями и посесорами села … а жителями и посесорами села … [cyrylica, odczyt niepewny]
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data… 17.. [cyrylica, nieczytelna], Owrucz [?]
Karty / skanyk. 805–807v (skany 0822–0825; strony 0822P–0825L)
Językrus. (cyrylica)
Nr w rękopisie: 38 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
13teratoryis documentis sobie bydz Ostrow Czerter [?] pokrzywny [?]
14Dwor należący Co zapismem Roku Tysiąc piecset dziewię-
15dziesiąt osmego die quinta Aprilis w Grodzie Owruc-
16kim podanym probuią, a potym Żadney nie pokazuią
17Swoiej possessiej y nie probuią dokumentem, Dlatego
18Sąd niniejszy potrzebny bydz Condescensią swoie
19Vznawa y Termin tey w Tydzień Szesc po dnia Aw-
20satione [?] per Ministerialem ab Actore [?] potenti, albo inszego [?]
21go Czasu Sposobnego Sine aditatione [?] Zawi
22tey zachowuie, Iako z tym teraźnieyszym Dekre-
23tem Ktorym znaczym. Што дел злата Ра-
24мети до книгъ нинешънихъ кгродскихъ
25киевскихъ єсть записано
26[podpis nieczytelny, parafa]
Objaśnienia i tłumaczenia
Akt w całości zapisany cyrylicą (kursywa ruska), odczyt bardzo niepewny; nagłówek: dekret między mieszkańcami i posesorami dwóch wsi. Dalszy ciąg na następnej stronie.
Górna część strony zapisana skoropisem cyrylickim (ruskim), w transkrypcji nieodczytana; dalej polska część aktu. Instigator – oskarżyciel publiczny przy sądzie; delatorowie – donosiciele, współpowodowie; roczki – sesje sądu ziemskiego.
Didkowce – wieś w woj. kijowskim (Dydkowce); Waskowicze – wieś w pow. owruckim (Waśkowicze), lokalizacja niepewna.
Fragment pozwu z 1688 r. (Anno millesimo sexcentesimo octuagesimo octavo die decima nona Augusti = 19 VIII 1688) przed sąd grodzki kijowski w Owruczu; wystawca – starosta (generał artylerii, starosta kamieniecki itd.), nazwisko niepewne. Pierwotna foliacja 793, nowsza 806.
Dwa wiersze o podobnej treści („re z nich…”) – odczyt środkowej części strony częściowo niepewny.
postponendo Legem publicam – lekceważąc prawo publiczne; vigorem Iuris in postpositione – moc prawa w pominięciu; Circum Circa – dookoła; Anno Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo Sexto – w roku 1686; Nullo Iure et pretextu – bez żadnego prawa i pretekstu; Antiquitus – od dawna; plus minus – mniej więcej; in suum Commodum – na swój pożytek; ingrossione – wpisane (do akt); Niebędąc Contenti his Iniuriis Violentiis et oppressionibus – nie poprzestając na tych krzywdach, gwałtach i uciskach; in Anno proxime praeterito Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo Septimo Die Vigesima quinta Iunii – w roku ostatnio ubiegłym 1687, dnia 25 czerwca; Actorowie – powodowie. Tekst to wpisany do akt pozew z 1687/1688 r. o naruszenie granic i szkody w lasach i barciach.
Fragment pozwu (z 28 VII 1688, Owrucz) wpisanego do akt; „in usum proprium suum” – na własny użytek; „Anno Millesimo Sexcentesimo Octuagesimo Octavo” – roku 1688; „reinducowali” – ponownie wprowadzili w posiadanie; „Actores” – powodowie; Złł. pols. – złotych polskich. Wiersze 7–8 w rękopisie częściowo powtórzone/niejasne; kwota szkód odczytana jako 19 000 zł z niepewnością.
Suo et aliorum nomine – w swoim i innych imieniu; itidem personaliter – również osobiście; literatoryis documentis – dokumentami piśmiennymi; die quinta Aprilis – dnia 5 kwietnia (1598); per Ministerialem – przez woźnego; ab Actore – od powoda; Condescensia – zjazd sądu na grunt (wizja lokalna). Końcowa formuła cyrylicą (ruską): „Что дела з акта [?] … до книг нинешних кгродских киевских есть записано” – co z akt do niniejszych ksiąg grodzkich kijowskich zostało zapisane. Odczyt końcowych wierszy łacińskich niepewny.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Dekret z urzędu grodzkiego kijowskiego (nagłówek cyrylicą: między mieszkańcami i posesorami dwóch wsi; data nieczytelna) w sprawie instygatora sądowego i delatorów – Didkowskich, dziedziców i posesorów wsi Didkowce (m.in. Jana Artema, Marcina Bazylego Serhienki [?], Daniela, Konstantego, Kupriana, Stefana Didkowskiego, regenta grodzkiego kijowskiego, i Stefana Redowicza [?], regenta ziemskiego) – przeciw Waskowskim, dziedzicom i posesorom Waskowicz (m.in. Stefanowi, Michałowi, Kononowi, Janowi Kondratence i Kondratowi Juszczence [?]). Inserowany pozew Marcina Kątskiego [?], wystawiony w Owruczu 28 VII 1688 r. na roczki w Owruczu od 19 VIII 1688 r., zarzucał pozwanym naruszenie granic spisanych w 1686 r., wyrąb drzew i wydzieranie pszczół z około tysiąca barci na ostrowie Czertes [?], należącym do Krasnego Dworu, oraz wypalenie pszczół 25 VI 1687 r., szacując szkody na 19 000 zł (wcześniej 1019 [?] zł). Obie strony stanęły przez swoich przedstawicieli (Stefana Didkowskiego i Stefana Waskowskiego); sąd, uznając, że Didkowscy wykazują prawo do ostrowu zapisem z 5 IV 1598 r. podanym w grodzie owruckim, lecz nie dowodzą jego posiadania, uznał za potrzebny zjazd na grunt (condescensio) i wyznaczył termin sześciu tygodni od obwieszczenia przez woźnego. Partia cyrylicka nieodczytana.
Akt nr 560
Публикацыя Декрету[?] … от Пнов Барановских на Пна Казимера Прушинского
Sygnatura2-1-2 (CDIAK Ukrainy, f. 2, op. 1, spr. 2)
Data23 VIII [rok niepewny], Żytomierz [?]
Karty / skanyk. 808–810v (skany 0825–0828; strony 0825P–0828L)
Językruski (cyrylica), pol.
Nr w rękopisie: 39 (dział „kijowski” (regestr, publikacje dekretów; lata różne))
9na Strona Powodowa, na Wysz mianowanym Pozwanym, dal-
10szego wtey sprawie Postępku Prawnego prosiła y domawia-
11ła się; Przeto Sąd Ninieyszy Grodzki Kiiowski za niestanie
12Pozwanego, A za domowieniem się y Prawnemi postępka-
13mi Strony Powodowey, Przychylaiąc się Wyn do Prawa
14pospolitego, y żądania teyże Strony Powodowey, w dalszym
15tey Sprawy postępku Prawnym, wsposob zysku winy Praw-
16ney, (: względem podarcia Pszczoł, Expulsyey Czynienia y Drze-
17wa Bartnego Potworzenia, w Oserwie [?] Dellatorow wysz mianowa-
18nych Zalecznickim [?] Borankowskim [?], y szkod pnieci podziężych, w Pozwie
19wyżey Inserowanym mianowanych :) Na osobę onegoż zciąga-
20iącey się y pochodzącey; To iest winę Banicyey Wieczney
21wskazuie; Przysądza, y Woznego Sądowego Wysz rzeczo-
22nego Szlachetnego Theodora Trzecieckiego [?] do Obwołania
23y Publikowania, tey to winy Banicyey Wieczney, przy-
24daie, y oney Exnunc Publikowac Nakazuie. Ktory że
25to Wozny, czyniąc dosyć Woli y Roskazaniu Sądowemu
26A z powinnosci Vrzędu swego Woznowskiego tę Winę
27Banicyey wieczney na Pozwanym tu na Zamku
k. 810v
1Owruczkim w Izbie Sądowey In praesentia Iudicii, y
2Innych Wielu Ludzi Zacnych Szlachty JchMściow =
3Panow Obywatelow Woiewodstwa Kiiowskiego spraw swoich
4v Sądu pilnuiących, głosem wyniosłym Obwołał, y Publiko-
5wał Przywodząc to wszystkim do wiadomości Aby z prze-
6rzeczonym Pozwanym żadnego spolku, Ani obcowania nie
7mieli, Rady y Pomocy onemu niwczym niedodawali,
8w Domach y Maiętnosciach swoich onego nieprzechowy-
9wali, Ale się znim Iako z Banitem Wiecznym y Prawem
10Przekonanym we wszystkim według Srogości Prawney
11podwinami w Rzeczypospolitey opisanemi zachowali,
12o czym mianowany Woźny, Iż tę Banicyą wieczną na Poz-
13wanym obwołał y Publikował, ocziwiscie Przed Sądem
14ninieyszym stanąwszy, Rellacyą swoią o tym Uczynił y ze-
15znał, A po obwołaniu y Publikowaniu na Pozwanym tey
16Winy Banitey wieczney Sąd Ninieyszy tę sprawę znim na Moc
17na Skuteczną y nieodwłoczną Execucyą na dobrach wszela-
18kich Pozwanego do Sądu y Vrzędu wszelakiego odsyła, Ktory że to Sąd
19y Vrząd wszelaki Dobrom Pozwanego należny odprawę Skuteczną moc
20ną y nieodwłoczną Execucyą na Dobrach Pozwanego wszelakich
21Leżących Ruchomych y Summach Pieniężnych, za Requiro-
22waniem Strony Powodowey y okazaniem tego Dekretu Ninie-
23yszego Uczynić y odprawić ma, y z powinności Vrzędu swego,
24podwinami w Prawie o tym opisanemi powinien będzie:
25[cyrylicą:] Што весь для памети до книг ниншних Гродских
26Воеводства Киевского есть записано.
27[parafa]
Objaśnienia i tłumaczenia
Nagłówek i formuła wstępna pisane cyrylicą (ruska kancelaryjna), w dużej części nieczytelne dla pewnej transkrypcji; od słów „Gdy Przypadła Sprawa” tekst polski. „Pnów” = Panów; „Mca” = miesiąca. Rok w formule niepełny („семсот … осмого”) – prawdopodobnie 1738.
Instygator – oskarżyciel publiczny przy sądzie; delatorzy – donosiciele/oskarżyciele prywatni; Woźny Generał – urzędnik doręczający pozwy.
Fragment wyroku zaocznego (kontumacyjnego) sądu grodzkiego kijowskiego: pozwany, trzykrotnie wywołany przez woźnego, nie stawił się; strona powodowa domaga się uznania go za „niestałego” (contumax) i nieposłusznego prawu, przysądzenia rzeczy z pozwu, wiecznej banicji z publikacją przez woźnego i odesłania sprawy do egzekucji. Areszt – odroczenie sprawy na wniosek strony z regestru aresztowego. Mca = Miesiąca. Numer karty odczytany z marginesu: „808v”.
Iterum post Arrestum – ponownie po areszcie (sądowym zajęciu); in toto – w całości; Actorowie kauzy – powodowie sprawy; Instigator – oskarżyciel publiczny przy sądzie; Delator – donosiciel, strona inicjująca sprawę. Data rokow: 19 VIII 1788, Owrucz. Wystawca pozwu to wojewoda kijowski z lat 80. XVIII w. (Marcin na Kąpach? nazwisko niepewne). Numer karty 796 przekreślony, poprawiony na 809.
Ciąg pozwu (oblata) przeciw pozwanemu o wdzieranie się w grunty dziedziczne delatorów i wydarcie drzew bartnych. Łac.: „Actum in Castro Lublinensi Sabbato in Crastino Festi Sanctae Hedwigis Electae Anno Domini 1683” – działo się w grodzie lubelskim w sobotę nazajutrz po święcie św. Jadwigi, 16 X 1683; „post mortem” – po śmierci; „complanatio” – ugoda. Numer karty marginalny nieczytelny (809 z przekreśleniem).
Numer karty 810 dopisany nad przekreślonym starszym numerem (791 [?]).
Fragment wpisu przytaczającego dekret grodu kijowskiego w sprawie (pozew datowany w Owruczu 8 VII 1688); „Exnunc” – łac. „od teraz”; „Banicya wieczna” – kara wiecznej banicji za niestawiennictwo pozwanego.
Akt zawiera sprawę o podarcie pszczół, wypędzenie i zniszczenie drzewa bartnego w dobrach delatorów.
Ostatnie dwie linie zapisane cyrylicą: „Co wszystko dla pamięci do ksiąg niniejszych grodzkich województwa kijowskiego jest zapisane”.
In praesentia Iudicii – w obecności sądu. Fragment kończy oblatę dekretu banicji wiecznej, ogłoszonej przez woźnego w izbie sądowej owruckiej, z odesłaniem sprawy do egzekucji na dobrach pozwanego.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Publikacja dekretu z urzędu grodzkiego kijowskiego (nagłówek cyrylicą, 23 sierpnia 17[…]8 [?] r.) w sprawie instygatora sądowego i delatorów Baranowskich – braci Tomasza i Jana oraz ich bratanków i bratanic, dzieci zmarłego Józefa Baranowskiego i Eudoksji z Niewmirzyckich [?] (Bazylego, Pawła Heliasza, Oksenii [?], Maryny, Maryanny Oryny i Anny), potomków Semena Baranowskiego – przeciw Kazimierzowi Pruszyńskiemu. Sprawę zaaresztował wcześniej w imieniu pozwanego Bazyli Podborski, lecz gdy przypadła ponownie, pozwany nie stanął. W inserowanym pozwie Marcina Kątskiego, wystawionym w Owruczu 8 VII 1688 r., delatorzy zarzucali Pruszyńskiemu, że wbrew ugodzie przyjacielskiej zawartej w Lublinie 16 X 1683 r. i roborowanej w grodzie lubelskim, po śmierci Józefa Baranowskiego w 1687 r. kazał wydrzeć pszczoły z niedzielonych barci w ostrowie Zalesnickim [?], zabrał miód, nie dopuścił rewizji urzędowej i wyrządził szkody na 300 zł. Sąd wskazał na pozwanego banicję wieczną, którą woźny Teodor Trzeciecki [?] obwołał na zamku owruckim, i odesłał sprawę do egzekucji na jego dobrach.
Podcast do tej części
UWAGA: TEN PODCAST WYGENEROWAŁA SZTUCZNA INTELIGENCJA. JEJ INTERPRETACJE NIE SĄ OPINIĄ HISTORYKA I ZAWIERAJĄ BŁĘDY — ZWŁASZCZA WNIOSKI I OCENY TŁA HISTORYCZNEGO. Służy tylko do przybliżenia treści dokumentu. Rozstrzygające są teksty transkrypcji i skany; pytania kieruj do ludzi znających epokę.