Akty 121–160

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 122v

1Rel[acy]a położonego Pozwu na Roki Ziem. Kijows.

2od Księże Jmmw po Urodzonych Rud-

3nickich […]

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Januarÿ, Dziewiętnastego Dnia

6Na Roki Sądowe Ziemskie Kijowskie, Przedemną Michałem

7z Trypola Dedowiczem [?] Trypolskim Łowczym Mieyskim [?] Komor-

8nikiem Ziem. Kijows. y Xięgami Niniejszemi Ziem. Kijowskiemi.

9Stanowszy oczewiście Woźny Gnł Woiewództwa Kijows. y Jnnych

10opatrzny Jerzy Kotiuzyński [?] in vim sui vere, ac fidelis

11Relationis, publice, liberéq; recognovit. Jż Roku Tysiąc Siedm-

12set Trzydziestego Ósmego, Dnia Szesnastego Decembris

13Pozew Ziem. Kijows. autentyczny, na Membranie Ziem. pi-

14sany, aniósł do Dobr Wsi Lipowki [?], y tam ten Pozew, w Jzbie

15na Stole położył, o oddaniu y położeniu Onego, od kogo y kom[u] […]

16go y w iakiey Sprawie, samymże Pozwanym opowiedział

17y do wiadomości przywiódł. Ktorego Pozwu iest series takowa.

18August Wtóry z Bożey Łaski Krol Polski, Wielki Xiążę

19Litew. Ruski, Pruss. Mazowiec. Zmudz. Jnflan. Smoleński

20Siewierski Kijows. Wołyń. Podol. Podlas. Brac. Jnflan. y Czer-

21niechow. a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor. Urodzonym

22Jerzemu y Anastazyi, seu aliis nnis z Szczeniowskich [?] Rud-

23nickich […], samey Urodz. Rudnickiey cum Successoribus mariba-

24li de Jure debita, z Dobr y Dobr Wsi […] ruchomych leżących

25y Summ pieniężnych

k. 123

1pieniężnych przykazuiemy, abyście Wm na Sądach Naszych

2Ziem. Kijow. da Bog w Roku, Tysiąc, Siedmset, Trzy-

3dziestym Dziewiątym przypadaiących w Owruczu

4y odprawić się maiących, po Ruskie Sprawy Trzech krotno [?]

5wzywały, sami osobiście y zaraz stanęli na Instancyą In-

6gra[?] Sądowego y iego Delatorow, JmciPP Kazimierza y Ant-

7toniny z Kopatkowskich na Stażancu [?] y Kustynie Stec-

8kich Kasztellanstwa Kijow. Dymir [?] Dyderz [?] [skreślone: …] Taruszy [?] Jmcia

9Niebiłł [?] Alexandra y Maryanny, item [?] dem z Kopatkowskich

10Leśnickich Stol. Żytomir. Jmć Józefa na Woroniowie [?]

11Kopatkowskiego Stolnik. Czerniechow. Antoniego y Józefa

12Gintowtow Stanowiców [?] Terlerzyny [?] Aktorow Assisten-

13cyi potrzebuiących cum Ossa [?] debita, niepotrzebuiących

14samych przez się którzy przychylaiąc się do Prawa JmPP

15W.W. do pokazania Prawa, za którym W.W. Dobr Lipow-

16ki do Klucza Makarowskiego należący, insistitis [?] Possessi-

17oni, a w niepokazaniu do ustąpienia z onych, uczynienia kal-

18kulacyi z brannych prowentow, Summa zaś iesli iure

19Legitimo apparuerit być należąca W.W. do podniesienia

20oney z Dobr Lipowki, tudzież inquantum ultra contenta

21Prawa sobie Poddanych Lipowskich angariowania

22y wszelkich krzywd, szkod czynienia y innych należących

23do odpowiadania y nadgrodzenia onych [?] poprawy [?] Ci-

24tis Partium. Datum in Ovrucz [?] Die Decima Quinta Decembris

25Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo Octavo Anno. de quo

26Pociens [?] eiusdem Jmci Relatio. Woznyć [?] supra scripti [?] ingrossowany [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim sui vere, ac fidelis Relationis, publice, liberéque recognovit – w moc swojej prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał; series – treść; seu aliis – albo innym; de Jure debita – prawem należne.

Woźny Gnł – woźny generał.

Fragment pozwu (citatio) przed sąd ziemski kijowski, odbywany w Owruczu w 1739 r., w sprawie dóbr Lipówka należących do klucza makarowskiego.

insistitis possessioni – trwacie w posiadaniu; cum ossa debita – z należną asystencją (formuła); iure legitimo apparuerit – okaże się należna prawnie; inquantum ultra contenta – o ile ponad zawartość; Citis Partium – strony pozwane.

Datum in Ovrucz Die Decima Quinta Decembris Millesimo Septingentesimo Trigesimo Octavo Anno – dano w Owruczu 15 grudnia 1738 r.; dalej relacja woźnego o doręczeniu pozwu, odczyt końcówki niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19I 1739 woźny Jerzy Kotiuzyński [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie w Owruczu (z XII 1738) z powództwa Kazimierza i Antoniny z Kopatkowskich Steckich, kasztelaństwa kijowskiego, Aleksandra i Maryanny z Kopatkowskich Leśnickich, starostów żytomierskich, Józefa Kopatkowskiego, stolnika czernihowskiego, oraz Antoniego i Józefa Gintowtów przeciw Jerzemu i Anastazji ze Szczeniowskich [?] Rudnickim; przedmiot sprawy w transkrypcji nieczytelny.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 123

1Akt położonego Pozwu na Sądy Ziem. od JmciP

2Steckiego Kasztell. Kijow. po Niebiłłowie [?]

3Collegium Owruckiemu [?] Societatis JEsu.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Januarij, Dziewiętnastego [?] Dnia.

6Na Roki Sądowe Ziemskie Kijowskie. Przedemną Mi-

7chałem Trypolą [?] Dedowiczem [?] Trypolskim [?] Łowczym [?]

8Komornikiem [?] Ziem. Kijow. y Xięgami Ninieyszemi Ziem.

9Kijowskiemi. Stanowszy osobiście Woźny Jmć [?] Woiewodztwa [?]

10Kijowsk.

k. 123v

1Kijow. y Jnnych opatrzony Jerzy Kosiurzyński, w moc wier:

2ney, prawdziwey y skuteczney Relacyi swoiey iawnie

3ustnie y dobrowolnie dla zapisania do Xiąg ninieyszych

4zeznał. Jż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset

5Trzydziestego Ósmego, Dnia Szesnastego Decembris. Po:

6zew Ziem. Kijow. autentyczny na Monitoriali [?] Ziem.

7pisany zaniosł do Dóbr Wsi Barani [?], y tam ten Pozew

8we Dworze tamecznym położył, oddaniu y położeniu one:

9go od kogo pozwu [?] y w iakiey Sprawie był pisany, prawnie

10publikuię do wiadomości przywiodł. Ktorego iest Tenor

11taki. Augustus Trzeci z Bożey Łaski Król Polski Wielki

12Xiążę Litt. Ruski Pruski Mazow. Żmudz. Jnflanc. Smoleń. Siewier. Kijow.

13Wołyń. Podol. Podlas. Smoleń. Czerniech. y Dziedziczny

14Xiążę Saski y Elektor. Wielebnemu w Bogu Xiędzu Felicy:

15anowi Białokurowiczowi Rektorowi Collegium Xawerowsk.

16Societatis Jesu et toti Communitati eiusdem Collegii cum

17assensu Superioris de Jure debita żowanym [?], z Dóbr y Dóbr

18WW. leżących, ruchomych y Summ pieniężnych przyka:

19zuiemy, abyście WW przed Sądem Naszym Ziem. Kijow.

20na Rokach Ziem. Kijow. in Loco solito Judiciorum w Mieście

21J.K.Mści Żytomierzu lub Kijowie przypadaiących y Sądzić się ma:

22iących vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus

23Sami osobliwie y Granicie [?] Stanęli, na Jnstancyą Urodz. Jego:

24mości Pana [?] y Jego Delatora JMci Pana Kazimierza na Steckowie [?]

25Kusbyńcu [?], y Jwanowszczach [?] Steckiego, Kasztell. Kijow.

26Dziemirski [?], Dydowy [?] Romanowy dicti actora, który przy:

27chylaiąc się do Prawa stego [?] WW. pozywa pro reproductione

28Jurium suorum, quo Jure possidetis Bona Minki [?] y Zbun:

29za usurpowanie sobie dóbr [?] Chabeńskiego należące,

30czyli przez iakowąś Kommutacyą z Parochem Cha:

31beńskim, iednakże iezeli to iest cum consensu prae:

32sentanei Haeredis, sitis parituri, Jure attentaturi.

33Datum w Żytomierzu, Anno Millesimo Septingentesimo

34Trigesimo Octavo, Die Decima Quinta Decembris.

35Collatio [?] Consiliarius Millis [?] Offo [?] + Woźny ut supra sui signavi [?]

36Ten [?] na Relacyi Z.K. od JmP. Steckie:

37go y Jnnych ... Collegio Xa:

38werowskie Soc. Jesu.

39[podpis nieczytelny]

Objaśnienia i tłumaczenia

Societatis Jesu – Towarzystwa Jezusowego (jezuici); kolegium jezuickie w Owruczu.

Dzień w formule odczytany niepewnie („Dziewiętnastego”/„Piętnastego”); w #META data przyjęto ostrożnie – sprawdzić.

Relacja woźnego o doręczeniu pozwu (data doręczenia 16 XII 1738, pozew datowany w Żytomierzu 15 XII 1738).

Collegium Xawerowsk. Societatis Jesu – Kolegium Jezuitów w Chwastowie (?) lub w innej miejscowości; et toti Communitati eiusdem Collegii cum assensu Superioris – i całej wspólnocie tegoż kolegium za zgodą przełożonego.

in Loco solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych.

pro reproductione Jurium suorum, quo Jure possidetis Bona – o okazanie praw, jakim prawem posiadacie dobra; cum consensu praesentanei Haeredis – za zgodą obecnego dziedzica; sitis parituri, Jure attentaturi – macie się stawić i prawnie odpowiadać.

Numer 25to przy dolnej notce na marginesie odnosi się prawdopodobnie do wpisu w regestrze/notki o oblacie; tekst notki i podpisu odczytany częściowo.

Data wpisu: 19 I 1739 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 15 I 1739, Żytomierz [?]).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19I 1739 [?] woźny Jerzy Kosiurzyński [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie (z XII 1738, Żytomierz) z powództwa Kazimierza Steckiego, kasztelana kijowskiego, przeciw ks. Felicjanowi Białokurowiczowi, rektorowi kolegium ksawerowskiego Towarzystwa Jezusowego, i całemu kolegium o okazanie praw, na mocy których trzymają dobra Minki [?] i Zbunza [?] należące do cerkwi chabeńskiej – czy przez zamianę z parochem chabeńskim i za zgodą dziedzica.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 124

1Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

2Miesiąca Januarii, Dziewiętnastego Dnia.

3Na Rokach Sądowych Ziem. Kijow. Przedemną Michałem z Wyszpola [?] Be-

4dowskim [?] w Wyszpolskim [?] Łowczym [?] Mścisław. Komornikiem [?] Z. K. y Xięga-

5mi ninieyszemi Ziem. Kijowskiemi. Stanowszy osobiście Woźny

6Gnlł Woiewodztwa Kijow. y Innych, Opatrzny Krzysztof [?] Kwiatkowski [?]

7in iure suo vero, ac fideli Relatis, palam publice, libereq. ac per-

8sonaliter recognovit. Iż on Roku, Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego

9Ósmego, Dnia Siedmnastego Decembris, Pozew Ziem. Kijow.

10autentyczny, zaniosł do Dóbr Wsi Korosteńki [?], y tam ten Pozew

11w Dworze tamecznym w Izbie na Stole położył, o położeniu onego

12y o kogo y o co, y na iakiey Sprawie był pisany, Wyraźnie

13opowiedział y do wiadomości doniosł, którego Pozwu tenor sequitur

14eiusmodi. August Trzeci z Bożey Łaski Król Polski, W. Xiążę Litew.

15ski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Podolski,

16Podlaski, Inflantski, Smoleński, Siewierski, Czerniechowski, a Dziedziczny Xiążę

17Saski y Elektor. Przewielebnemu w Bogu Xiędzu [?] Wielmoż-

18nemu [?] Białokurowiczowi Rektorowi Collegium Xawerianum [?]

19Societatis Iesu et Toti Communitati eiusdem Collegii, Rodzeni [?]

20eo ipso Superiori de domo prodita. Dóbr y Dóbr leżących

21leżących ruchomych y Summ pieniężnych WW. Przyka-

22zuiemy, abyście WW. na Sądach Naszych Ziem. Kijow.

23w Owruczu [?] da Bóg Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego

24Dziewiątego przypadaiących po Świecie Świętych Trzech

25Królów Pierwszy, Sądzić się maiących, sami osobiście y prawnie

26ie Staneli na Instancyą Urzędu Sądowego y tego Delatorów

27JMściów Kazimierza y Antoniny z Kossakowskich [?] Na...

28czanców y Krystyny z Stecków [?] Łaszczów [?] Kijow., Dymitra

29Dyaków [?] Szamborskich [?] Pisarzów [?] JMściów Pieniłów [?] Aleksandra Opa-

30czny [?] z Kossakowskich na Ordinacyach Leśnickich

31Żytomirskich JMścia Pana na Worotniowie [?] Kor-

32sakowskiego Rotmistrza Czerniechow. JMściów Antoniego y Doro-

33ty Korsakowskich [?] Starostów Czerwonogrodskich [?] Aktorów, którzy przy-

34pozwanych [?] dla ustąpienia [?] do Prawa, przyiętego tylko do pokazania Prawa na

35Dobra Korostenskie Dóbr Starszego, do Dóbr Bluma [?] Spa-

36kańskiego należące, zakłóconym WW. Dóbr Korostenskich

37insistentis Possessioni, a w niepokazaniu Prawa na Dobra

38Korostenskie, do ustąpienia onych, y uczynienia kalkulacyi

39Zebranych Prowentów nadgrodzenia Szkód, z tąd pochodzą-

40[reklamant:] cych Summa

k. 124v

1Summa sindecus [?] słusznie należąca apparere[t] do ʃpod-

2niesienia oney, respektem angarzowania Poddanych

3nad Prawo sobie służące pociąganie, y Jnnych krzywd

4szkod poczynienie, do uczynienia zawszystko satisfakcyi

5y iakowych kolwiek pretensyach ex Possessione Dobr Lisowsz:

6ki wynikaiących, pozywaią. Sitis Paritur[i]. Pisan w Owru-

7czu Anno Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo Octavo

8Die Decima Quinta Decembris, Ad quo Datis [?] Judicum Ministe-

9rialis Relatio. + Jerzy Kotkiewicz [?] Woźny Sti [?] ignarus [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Strona bez tytułu nad formułą daty; wpis jest relacją woźnego (tytuł mógł stać na poprzedniej stronie albo go pominięto). Tekst bardzo trudny, wiele nazw osobowych i miejscowych niepewnych.

in iure suo vero ac fideli relatis, palam publice libereque ac personaliter recognovit – w swojej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie, dobrowolnie i osobiście zeznał; tenor sequitur eiusmodi – treść jest następująca.

Societatis Iesu et toti communitati eiusdem Collegii – Towarzystwa Jezusowego i całej wspólnocie tegoż kolegium; insistentis possessioni – trwającym w posiadaniu.

Gnlł – Generał (woźny generał).

Sitis Parituri – bądźcie posłuszni (formuła pozwu); Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Octavo Die Decima Quinta Decembris – roku 1738, dnia 15 grudnia; Judicum Ministerialis Relatio – relacja woźnego sądowego; ignarus [scribendi] – niepiśmienny (stąd znak krzyża).

Lisowsz: – Lisowszczyzna [?], dobra w powiecie owruckim.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19I 1739 woźny Jerzy Kotkiewicz [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie (z 15 XII 1738) z powództwa Steckich przeciw ks. Białokurowiczowi, rektorowi kolegium ksawerowskiego jezuitów, i kolegium o okazanie praw do dóbr korosteńskich, a w razie ich braku o ustąpienie z nich, rozliczenie zebranych prowentów i nagrodzenie szkód.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 124v

1Rta [?] na Rokach Z.K. od Kgo z JWielm. Stecki-

2go Kasztel. Kijow. po Urodz. Jackowskiego Podsędka Kijow.

3Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Januarij, Dziewiętnastego Dnia.

5Na Rokach Sądowych Ziemskich Kijow. Przedemną Michałem z Trypola

6Dedenierem [?] Trypolskim Dworzaninem Pokoiowym Z.K. y Xięga-

7mi Ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy osobiście

8Woźny Generał Województwa Kijow. y Jnnych, Opatrzny Jerzy Kotkie-

9wicz [?], iniure [?] sub vera, ac fidelis [?] Rnis, publice liberè

10recognovit. Jż on Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Ósme-

11go Dnia Siedmnastego Decembris. Pozew Ziem. Kijow.

12autentyczny, odniosł do Dobr Wsi Lisowszczyzny, y tam

13ten Pozew, we Dworze tamecznym, w Jzbie na Stole poło-

14żył, o położeniu onego od kogo y o iakiey Sprawie

15był pisany opowiedział, y do wiadomości przywiodł, kto-

16rego Pozwu iest tenor takowy. August Trzeci z Bożey Łaski

17Krol Polski W.X.L. Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflan.

18Smoleń. Siewier. Kijow. Wołyń. Podol. Podlas. Brasław.

19y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor.

20Wielm. Michałowi na Lisowszczyznie Trypolskiemu [?] Jachow-

21skiemu Podczaszemu y Dziedzicowi Wogranicznemu [?] Woiew.

22Kijow. z Osoby y Dobr Wsi [?] przykazuiemy abyś na Sądach

23Ziem. Kijow. Wo. w Roku da Bog Tysiąc, Siedmset,

24Trzydziestym Dziewiętnym [!] po Swięcie Swiętych Trzech

25Krolow Rzymskich w Owruczu przypadaiących

26Dziś Będących, sam osobliwie y zupełnie stanął

27[reklamant:] na Jnstancyą [?]

k. 125

1Instygatora Sądowego y tegoż Delatora JMćiPa Kazimie:

2rza na Starzance y Kustynie Steckiego Kasztel. Kiiow.

3Dzymirskiego [?] Dydowskiego [?] Ozimanego [?] Sz. Actora, który przychy:

4laiącsię do Prawa tegoż, respectu superflue percepta pro

5visionis (czego Lex vetat) WmP. pozywa, iż WmP. Hales [?]

6od Summy Prowizyonalney Prowizyą, sinsecus [?] Kwity

7iakowe, stante Revolutione pogingć [?] miały, tedy WmP.

8Juramentem supra Realitatem comprobabis Actor

9satisfactionem hoc in puncto offeret. Kozaków zaś z Sta:

10rostwa Dydowskiego WmP. dla asystencyi swoiey uprosiłeś

11u Actora remonstrowawszy swoy Interess, sinistre [?] tych

12że zawiłeś [?] na Zaiazdy, których przy Zaiezdzie zbitą

13skaleczoną, konie y oręże porabierano, przezco Actor na

14kilka Tysięcy mieni być szkody, Ciż Kozacy zbici, y ska:

15leczeni usług y powinnośći actoris, odbywać omieszkali;

16et hac occasione w Gospodarstwie zruinowalisię, które

17Actor musiał nadgrodzić. W kategoryi maiącey do Urodz.

18Kaplinskiego pretensyą nie pozywan WmP. o Statuicyą

19onego, ut Lex jubet, ale JMćiP. Actora niewinnie tan:

20gendo upominasz [?] się w pretensyi swoiey o Satisfakcyą,

21na którą Urodz. Kaplinski szyper Actora, iako realitatis

22observował w swoiey protestacyi, tak sua offert conscientia

23w Grodzie Łuckim in attendentia [?] Strony, albowiem teraz

24Urodz. Kaplinski na przypisy [?] Flyer [?] na Statki się wybiera,

25iako y Ausztukiem [?] rzetelność swoią remonstrabit, y ex:

26pensę Gdańską iakowasię znayduie, pokaże sita [?] Drie:

27sie [?] zaś Potaszu wzięty expensu nim sprowadził do

28Gdańska aco większa podczas Rewolucyi, zostaiąc in pe:

29riculo Życia, albowiem nazad [?] na ten czas Statki

30konfiskowane wszystkie. Coś tycze o Budniki, w Dwu

31Budników z Budy Chabnowskiey [?], który długu plus

32minus Dziewięćset Złł. Poll. zanieśli, oczym doceat [?]

33Areszt wprowadziłeś, trzymaiąc wraz Budę JMćiP. Ro:

34achim [?] Skarbnika Żytomir. Azebyś WmP. intercedendo

35onych dług iako się pokaże zapłacił, y ogulnie wszystko

36sądownie odpowiedział, y usprawiedliwił się. Pisan w Dwo:

37rze [?] die decima tertia [?] Decembris Millesimo Septingente:

38simo Trigesimo Octavo Anno. de quo Pens [?] ejusdem Actoris

39Relatio. A. Woźny ut supra sentendi [?] ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

sub vera ac fideli relatione publice libere recognovit – pod prawdziwą i wierną relacją publicznie dobrowolnie zeznał.

W.X.L. – Wielki Xiążę Litewski; Z.K. – Ziemski Kijowski.

respectu superflue perceptae provisionis (czego Lex vetat) – z powodu nadmiernie pobranej prowizji (procentu), czego prawo zabrania; stante Revolutione – podczas rewolucji (zamieszek).

Juramentem supra Realitatem comprobabis... – przysięgą potwierdzisz rzeczywistość, powód da w tym punkcie zadośćuczynienie; actoris – powoda; et hac occasione – i przy tej okazji; ut Lex jubet – jak prawo nakazuje; tangendo – zaczepiając.

Datacja pozwu: 13 [?] XII 1738 (Millesimo Septingentesimo Trigesimo Octavo); końcowa formuła relacji woźnego – odczyt niepewny („A.” może być inicjałem woźnego; „sentendi ignarus” – nieumiejący pisać [?]).

Tekst jest dalszym ciągiem pozwu (wpisanego zapewne w relację woźnego lub dekret) z poprzedniej strony; wpis kończy się formułą relacji woźnego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19I 1739 woźny Jerzy Kotkiewicz [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie (z [?] XII 1738) z powództwa Steckiego, kasztelana kijowskiego, przeciw Michałowi Trypolskiemu Jachowskiemu [?], podczaszemu (w tytule: podsędkowi kijowskiemu), o pobieranie prowizji ponad należność od sumy prowizyjnej (z ofertą przysięgi) oraz o użycie kozaków ze starostwa dydowskiego [?].

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 125v

1Relacya[?] na Roki Z. K. od Degedmiey[?] y Jnnych

2po Urodz. Lipińskiego[?] Komissarza

3Dobr Bordianskich[?] y Jnnych

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca January Dziewiętnastego Dnia

6Na Roki Sądowe Ziem. Kijow. Przedemną Michałem z

7Chrysota[?] Dedowicz[?] Zawiszą[?] Mścisław[?] Komornikiem Z. K.

8y Xięgami Niniejszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanąwszy

9osobiście Woźny Gnłł Woytwa[?] Kijow. y Jnnych Opatrzny

10Jerzy Kotwicki[?], inwim sad[?] veru[?], ac fidelis Ministerialis pala-

11tinatus[?], liberè ac per expressum recognovit. Iż on Roku Tysiąc

12Siedmset Trzydziestego Ósmego, Dnia Siedmnastego Decembris

13Pozew Ziem. Kijow. autentyczny doniosł do Dobr Bordianki[?]

14quondam Pustelnika[?] y tam ten Pozew we Dworze tameyszym

15w Izbie na stole położył, o położeniu onego, od kogo y o czym

16w iakiey Sprawie pisany był opowiadał, y do wiadomości przy-

17niosł którego Pozwu tenor takowy. Augustus III. z Bożey

18Łaski Krol Polski W. X. L. Ruski Pruski Mazowiecki Żmudzki Inflanski

19Smoleński Siewierski Kijowski Wołyński Podolski Podlaski Liflandski

20y Czerniechowski, a Dziedziczny Saski y Elektor. Urodz.

21Janowi Lipińskiemu[?] Komissarzowi Dobr Bordianskich[?] Jn-

22dziey Ludziom Komendantom W. T. do wiadomości niżey wyra-

23żonych, rozkaz W. T. exequuiącym, de Dobr et Gruntów W. T.

24wiadomym, Z których demeritè sequuntur, Jmenia Z o-

25soby y Dobr W. T. Przykazuiemy, aby W. T. na Sądach Ziem-

26skich, które da Bog Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego

27Dziewiątego po Świętych Trzech Królach Pierwszy przypa-

28daiących y sądzić się maiących, una cum Complicibus

29Złożone Roki, samoblicznie y zawicie stawił na pierwszey

30Ingra[?] Sądowey y do Delatorów Jmci Kazimierza na Ko-

31czance y Kurlyńcu[?] Steckiego Kasztell. Kijow. Dziedzica Dobr

32Romanowa[?] Sticy[?], Jnnych Urodz. Józefa Wernera[?] Ko-

33missarza Generalnego Dobr Rożiskich[?] y Ukrainskich te-

34go Jmci Kasztell. Kijow. Aktorow, którzy W. T. według

35Prawa pltego, iż W. T. podczas Rewolucyi Moskiewskiey

36przed Wypisem Zapisów Kwitów Ekstraktów indebite imo malitiose

37udawałeście, przy które nie ułożył udanie W. T. Jmci Aktor

38Szkodę niemałą w Dobrach swoich poniosł, Nec non Iniurias

39proprio authori data wolneyże nieczytelne między Stronam-

40kem Dymissyi[?]

k. 126

1Dymiy aktuerum Kozarowickim czyniąc, extra Gra-

2nicem Terminow Arendowanych [?] czyniąc, extra Gra-

3Aktor z Metryki wyięty na Rzece WW. Komunikował

4do remonstracyi, Mścichtu Marcyie Lwowskiego Rozesłanemu

5Dobr Ichmości Borodiańskiey y Morawskiey WW. Annexa[?]

6tu, gdy Mścitkt Aktor exposuit Violentiam, actus [?] Mściki

7Starostcie Lwowy sam oretenus, ktorych Annexat WW.

8abnegavit, Że WW. sprzeciw dziecięcego [?] iako WW. cum

9complicibus suis na dwory y Folwark Dymirski naiezdzaią

10Violencye czyniąc Zołnierzow y Dragonow nasyłaią

11y rożne opressye czyniąc y czynić nieprzestaiąc ratio-

12ne quorum Zarzutow WW. na Termin oznaczony pozywaią

13sis [?] pandury [?]. Pisan w Owruczu, Die Decima Quinta Decem-

14bris, Millesimo Septingentesimo Trigesimo Octavo Anno. Signo

15Crucis eiusdem Mścio Mścio + Iarzy [?] Koturzynski [?] scribendi ignari.

Objaśnienia i tłumaczenia

Pismo bardzo kursywne, wiele odczytów niepewnych; numer marginalny trudny do odczytania (może „2do” lub „9no”).

Foliacja na górze „125” (oznaczona przy lewym górnym rogu, strona lewa – prawdopodobnie verso).

Ministerialis palatinatus – woźny województwa; liberè ac per expressum recognovit – swobodnie i wyraźnie zeznał; quondam – niegdyś, dawniej; una cum Complicibus – wraz ze wspólnikami; demeritè sequuntur – co z winy wynika; indebite imo malitiose – bezprawnie, a nawet złośliwie; Nec non – a także; Iniurias proprio authori data – krzywdy wyrządzone samemu powodowi.

Początek wiersza 2 i części wyrazów odczytane bardzo niepewnie; pismo kursywne, liczne skróty.

Die Decima Quinta Decembris, Millesimo Septingentesimo Trigesimo Octavo Anno – dnia 15 grudnia 1738 r.; Signo Crucis eiusdem … scribendi ignari – znakiem krzyża tegoż, pisać nieumiejącego; violentia – gwałt; oretenus – ustnie; abnegavit – zaprzeczył; ratione quorum – z powodu których; cum complicibus suis – ze swymi wspólnikami.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19I 1739 woźny Jerzy Kotwicki (Koturzyński [?]) zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie (z 15 XII 1738) przeciw Janowi Lipińskiemu [?], komisarzowi dóbr bordiańskich [?], i jego ludziom o złośliwe wydawanie (podczas „rewolucji moskiewskiej”) zapisów, kwitów i ekstraktów ze szkodą dla powodów oraz o krzywdy; tekst w transkrypcji bardzo niepewny.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 126

1Relatia położonego Pozwu na Ichm. XX. od Mścitto

2Iackiewskiego Rodz. Zytomirz. po Dziedziczny [?]

3Konwent Oycow Ordinis Praedicatorum.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Wtorego Dnia.

6Na Rokach Sądowych Ziem. Kijow. Przedemną Michałem z Brzozia [?]

7Dekowskim [?] Krzyżostkim [?] Żemcz [?] Woznym Generałem Woz. Kijow.

8y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanowszy oczewiście

9Woźny Ienerał Woiewodztwa Kijowsk. y Innych Opatrzny Iozef Kone-

10wski [?], iure dicto vere ac fidelis Oznaymił, publice libereque reco-

11gnovit, Iż on Roku Teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydzie-

12stego Dziewiątego, Dnia Dwudziestego Wtorego Januarij, Ro-

13kow Ziem. Kijow. autentyczny odniosł do Dobr Ichm. Iackie-

14wskich [?] Ziem. Kijow. y tam ten Pozew oddawszy na Folwarku Gospodarza

15mieysca Rodzkiego pokoiu y wsi ich [?] w Sprawie był pisany, ustnie

16opowiedział y do wiadomości przywiodł, ktorego Pozwu te-

17nor taki: Augustus III, z Bożey Łaski Krol Polski, W. X. L.

18Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski, Smoleński, Siewierski, Kijowski,

19Wołyński, Podolski, Podlaski, Brasławski, y Czernichowski, a Dziedziczny

20Xiążę Saski, Elektor. Wielebnemu Wielebnemu Xiędzu Oy-

21cowi Zytomirskiemu Wikariuszowi Konwentu Ordinis Prae-

22dicatorum, eo tota Communitate tego Konwentu, takież

23Poddanym Wsi Iackiewicz [?], z Osobna y Wszytkim Sędziom [?], po

24Imieniach y przezwiskach Wam wiadomym y znaiomym,

25quos Statutis omnino Urgentibus cum assistentia de Iure

26debita. Z Osob y Dobr Wam łącznych, ruchomych y sum

27[reklamant:] pieniężnych

k. 126v

1przypozywiemy, abyście WW. przed Sądem Ziem. Kijow. na Rokach

2Ziem. Kijow. w Żytomierzu Anno Millesimo Septingentesimo Tri-

3gesimo Nono, in Januario Sądzić się maiących, Sami osobliwie

4y zaniecie stanęli, na Instancyą Instygatora Sądowego, y Jego Delatora

5Urodz. Jana Jakubowskiego Kozaczy[?] Żytomir.[?] alterowanego[?] [to]

6ny przychylaiącego się, wentrystium[?] do Prawa piątego WW. po-

7zywa o to, iż WW. violando Legem publicam, o drabi-

8żach Sancitam, Sub ostypowadzeniu[?] Ludzi swoich Jackowskich[?]

9na depressyą Poddanych actoris Wysztopolskich, rozne

10typare[?] Poddanym swoim dopuszczacie attentare vio-

11lentias, iako y recenter Jackowscy Poddani, quadam effre-

12nata licentia, czyli też de consensu et motivo WW. Zastą-

13piwszy na drodze Bobrownika Wysztopolskiego z Żelaza-

14mi Bobrowemi w gruncie actoris, żadney kontrowersyi

15niepodpadłym, tegoż Bobrownika tumultualiter na-

16padłszy aggrawowac ausi, y Żelaza własne actoris

17per vim zabrali, o restytucyą którychże Moderny actor

18WW. niechcąc iako vir pacis in Juris immiscere

19strepitum rekwirował, w tym iednak renitentiam

20WW. uznał, a zatym tak o Restytucyą zagrabionych

21bezprawnie Żelaz, iako też o Winy za drabież Kra-

22nem[?] opisane, tum et Sordidis[?] pœnis względem

23Zastąpienia na drodze, y o Inne Wioletcye, y oppres-

24sye ex arbitrio Judicij decernendis. Ceterum, Sitis par-

25tium, quod attentatur, et ad Instyga hdc[?] ac alia respon-

26suri. Pisan w Żytomierzu. Anno Millesimo Septingentesimo

27Trigesimo Nono, Die Vigesima Januarij, de quo Pozwie eiusq

28Petitis Relatio. + Józef Koreniowski Woźny Sui ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Ordinis Praedicatorum – Zakonu Kaznodziejskiego (dominikanie); iure dicto vere ac fidelis – zgodnie z prawem prawdziwie i wiernie; publice libereque recognovit – publicznie i dobrowolnie zeznał; quos Statutis omnino urgentibus cum assistentia de iure debita – których, gdy statuty bezwzględnie tego wymagają, z należną prawnie asystencją [pozywamy]; W. X. L. – Wielki Xiążę Litewski; Rodz. – Rodzony.

Fragment pozwu (z relacją woźnego) – Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono – roku 1739; violando Legem publicam – naruszając prawo publiczne; attentare violentias – dopuszczać się gwałtów; quadam effrenata licentia – z jakąś nieokiełznaną swawolą; actor – powód; vir pacis – człowiek pokoju; renitentiam – opór; Die Vigesima Januarij – dnia 20 stycznia; Sui ignarus – nie umiejący pisać (podpis krzyżykiem).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

22I 1739 woźny Józef Koreniowski zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie w Żytomierzu (z 20 I 1739) z powództwa Jana Jakubowskiego [?] przeciw wikariuszowi i konwentowi dominikanów żytomierskich oraz poddanym wsi Jackiewicze [?] o gwałty poddanych jackowskich, dopuszczane przez pozwanych, na poddanych powoda z Wysztopola [?] – wbrew prawu o drapieżach.

Transkrypcja

k. 126v

1Akta położenia Pozwu na Sądy Ziem. od Wielm.

2Mikołaja[?] Hruzewicza[?] Łowczego Nowogrodzkiego

3y Inszych do Wielm. Zaska[?] Vicegerenta[?] Chełm.[?]

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Wtorego Dnia[?]

6Na Roki Sądowe Ziem. Kijow. Przedemną Janem Zawadzi-

7czem[?] Pocztylinim[?] Komornikiem Z. K. y Xięgami Ninieyszemi

8Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy oczewisto[?] Woźny

9[reklamant:] Gen. Wojew.

k. 127

1Woiewództwa Kijow. y Innych Obywatelów Szlachty Ignacy Łomadecki [?] w

2moc prawdziwey zupełney y skuteczney Relacyi Dnosicy [?], ia

3Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, Dnia [?] […]

4[…] Januarij, Pozew Ziem. Kijow. autentyczny na Membra:

5nie Ziem. Kijow. pisany, odniosł do Dóbr Wsi Pohalewa [?] y

6tamten Pozew we Dworze tameczym, w Izbie na Stole poło:

7żył, opołożeniu onego, ktoż [?] ichmo [?] y wszakże y Sprawie

8oyl [?] pisany, Urzędnie publikuiąc Konsadomość [?] przywiodł

9którego Pozwu tenor sequitur talis. Augustus Trzeci z Bożey

10Łaski Król Polski Wielki Xiąże Litewski Ruski Pruski Mazowiecki Żmudzki Inflantski

11Smoleński Siewierski Kijow. Wołyński Podolski Podlaski Bracławski

12y Czerniechowski Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Urodz. [?] Ś[…]

13ki Zesłoni [?] Vicesgerentowi Hetmanskiemu [?], y Innym quorum

14Juris titulo do Dóbr Wsi Pohalewa Interessantom Rozka:

15zuiemy, żeby y z niektórych gruntów Dóbr Wsi teraźnieysze:

16mych [?] y z Summ pieniężnych przykazuiemy abyście Wy

17przed Sądem Naszym Z.K. na Rokach Z.K. in Loco Solito Iu:

18diciorum, w Owruczu lub Żytomirzu przypadaiących y

19sądzić się maiących, sami osobiście y zaraz stanęli, na In:

20stancyą Urodz. Sądowey [?], y Ich Delatorów, Niegdy Bazylego

21Nezaja [?] Drużenickiego Łowczego Nowogrodz., tudzież Władysła:

22wa y Maryanny z Szeptyckich primi Voto [?] Ale:

23xandrowey Drużenickiey Podstoliny Owruc. secundi voto

24ad Seniens Władysławowey Lenkiewiczowey Lenkiewiczów Żonek [?]

25konieczne Dziedziczki Urodzonych Dominika y Jana Druże:

26niczów pozostałych Sukcessorów Niegdy Świętey pamięci

27Niegdy Alexandra Nezaja Drużenickiego Podstolego Owruc. Ostap:

28teraz nie potrzebuiących samych przesłać potrzebuiących

29co Ipsa de Iure Debitu Actorom, których przysługuiącey

30Sprawy pełney Dotowey Procesu z Niegdy Urzędow [?] […]

31Łodzy [?] Urzędnej Sądu z Iustowy [?] intentowaney [?] WW. do

32Oddania y wyliczenia według Opisów Wszystkich Summy

33Ośmiu Tysięcy Złł. Poll. una cum Pisione, tudzież poenis

34ex arbitrio Iudicij decernendis, ratione contraventionis Compla:

35nationi et Inscriptioni a W.W. eo [?] danych Summy pomienioney

36Ośmiu Tysięcy Złł. Poll. una cum Pisione do przysłuchania

37y odbierzym Winom Prawnym ex arbitrio Iudicij Iska:

38[reklamant:] Zanym Wolna

k. 127v

1na Termin oznaczony pozywaią, sitis pariturj Juridatem

2tafurj, et ad omissa omnia Judicialiter responsurj. Pisan w

3Owruczu Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono

4Die Vigesima Januarij, de quo Ciens ejusdem Mlis Relatio

5y Woźny ut supra pisał nieumieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

Dzień w formule niepewny (Dwudziestego Pierwszego/Wtorego); Z. K. – Ziemskim Kijowskim; reklamant odczytany niepewnie.

Odczyt wielu wyrazów niepewny; pismo bardzo kursywne, końcowa linia urwana.

tenor sequitur talis – treść następuje taka; in Loco Solito Iudiciorum – w zwykłym miejscu sądów; una cum Pisione [prowizione?] – wraz z prowizją (odsetkami); poenis ex arbitrio Iudicij decernendis – karami do orzeczenia według uznania sądu; ratione contraventionis – z powodu naruszenia.

sitis parituri … et ad omissa omnia judicialiter responsuri – abyście stanęli … i na wszystko pominięte sądownie odpowiedzieli; Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Die Vigesima Januarij – roku 1739, dnia 20 stycznia; de quo … relatio – o czym relacja; ut supra – jak wyżej.

Data wpisu: 22 I 1739 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 21 I 1739, Żytomierz [?]).

Streszczenie

22I 1739 woźny Ignacy Łomadecki [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 20 I 1739) z powództwa Mikołaja [?] Hruzewicza [?], łowczego nowogrodzkiego, i innych przeciw Zaskiemu [?], wicegerentowi chełmskiemu, i innym interesującym w dobrach wsi Pohalewo [?] o oddanie sumy 8000 zł z prowizją oraz o kary za naruszenie komplanacji i zapisu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 127v

1Relacya na Roki Ziem. Kijow. od Wiel. JmPa

2Jackowskiego [?] Woy. Kijow. po Wielm. JchM. Leś:

3nickich Starostów Żytom. Mstw.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Januarij, dwudziestego Drugiego Dnia.

6Na Roki Sądowe Ziem. Kijow. Przedemną Michałem z Trypo:

7la Dziedzicem Trypolskim Łowczym Mielnickim [?] Komornikiem

8Z. K., y Xięgami Niniey:szemi Ziem. Kijows. Stanowszy oczewiście

9Woźny Gen. Wdztwa Kijow. y Jnnych Opatrzny Andrzey Za:

10gurski [?], wmoc prawdziwey, wierney, y skuteczney Relacyi swoiey

11Jawnie, ustnie y dobrowolnie Zeznał. Jż on Roku teraznieyszego Ty:

12siąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dziewiętnastego

13Januarij. Pozew Ziem. Kijow. autentyczny, odniosł do Dobr Mia:

14sta Wielednik [?] y tamtem Pozew, we Dworze tameczym w ręk:

15bi nae Stole położył, y doniadomości doniosł, pisan ten Pozew

16de eo verbo tenore. Augustus Trzeci z Bożey łaski Krol Polski Wiel. Xż.

17Litew. Rus. Prus. Mazow. Żmudz. Inflan. Smolen. Siewier. Kijow.

18Woł. Podol. Podlas. Pracław. y Czerniech. a Dziedziczny Xią:

19że Saski y Elektor. Wielm. Alexandrowi na Dziduszycach [?]

20y Maryannie z Kopaczyńskich [?] Leśnickim Strom Żytom. Mż:

21Mstwu samey Wielm. Starościney cum Assa Mariti de jure de:

22bita, Pozwanym, Zosob y Dobr WWsc leżących, ruchomych

23y Summ pieniężnych, przykazuiemy, abyście WW. przed

24Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. w

25Owruczu Anno Currenti Sądzących się, sami Osobliwie y pra:

26wnie stanęli, na Jnstancyą Strony Szkodliwey y iego Delatora

27Wielm. Michała na Kisorzeczyźnie [?] Jackowskiego Podczaszego

28y Sędziego Pogranicz. Wdztwa Kijow. Aktora, ktory przyty:

29czącego do Prawa Mtego pozywa ob. Jż WW. niewydawszy

30Terminu po Wielm. Aktora, Warszyłeczcie Sprawę [?] w Sądzie

31Naszym Ziem. Kijow. pokurowaći, gdzie Aktor iako w

32[reklamant:] Aktory od Wiel.

k. 128

1wysadzony od WW. Conitatus, niemogł natenczas dać

2Juridica de Spalia, przyco non minoris importantiæ ma

3integrum, in Causa Originali Solutionis Summæ agi-

4tatam, a zatym tak pro Solutione Summæ Originalis Dzie-

5więtnastu Tysięcy, iako Prowizyonalney, tudzież nadgrodze-

6nia Szkod y Expens, niemniey pro Statuitione Ministerialis Ge-

7neralis Joannis Matulewicz, falsè Relationem in

8Detrimentum actoris recognoscentis, teyże Wiel. actor

9na Termin wyznaczony pozywa. Datt w Owruczu

10Die Decima Septima January, Millesimo Septingente-

11simo Trigesimo Nono, Anno. de quo Ziemskie ejusque [?] Melis [?] Relati

12+ Jędrzey Zagurski Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

de eo verbo tenore – tej treści słowo w słowo; cum assistentia mariti de jure debita – z należną prawem asystencją męża; Anno Currenti – roku bieżącego; Strom Żytom. – Starostom Żytomierskim; Mż Mstwu – Mościom Państwu.

Nazwiska i nazwy (Jackowski, Wieledniki, Dziduszyce, Kopaczyński, Zagurski) odczytane niepewnie.

Conitatus [?] – prawdopodobnie „Comitatus” (orszak, towarzystwo) lub skrót; Juridica de Spalia [?] – odczyt niepewny (zapewne „Juridica de Spolio” – sprawa o rabunek/zabór).

przyco non minoris importantiæ ma integrum – co ma nie mniejsze znaczenie [zachowuje] w całości; in Causa Originali Solutionis Summæ agitatam – w sprawie pierwotnej o zapłatę sumy prowadzonej.

pro Solutione Summæ Originalis – o zapłatę sumy głównej; pro Statuitione Ministerialis Generalis Joannis Matulewicz, falsè Relationem in Detrimentum actoris recognoscentis – o stawienie woźnego generała Jana Matulewicza, który fałszywie zeznał relację na szkodę powoda.

Die Decima Septima January, Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono – dnia 17 stycznia 1739; scribendi ignarus – nieumiejący pisać (podpis krzyżykiem).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

22I 1739 woźny Andrzej Zagurski zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie (z [?] I 1739) z powództwa Jackowskiego [?], wojskiego kijowskiego, przeciw Aleksandrowi i Maryannie z Kopaczewskich Leśnickim, starostom żytomierskim, o prowadzenie sprawy pod nieobecność powoda bez wydania mu terminu, w związku z pierwotną sprawą o zapłatę sumy głównej.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 128

1Relacya przypozwu od Wielebnego Konwentu

2Owruc[kiego] Ordinis Prædicatorum przeciw Świadkom

3na Sądy Zk. wydanego.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego.

5Miesiąca January, Dwudziestego Wtorego Dnia.

6Na Rokach Sądowe Ziemskie Kijowskie Przedemną Micha-

7łem Tyszkiewiczem [?] Dziedzicem Grodzkim [?] Kijowskim [?] Sędzią [?]

8Zk. y Xięgami Niniejszemi Ziemskiemi Kijowskiemi Stanowszy

9oczewisto Woźny Gen. Województwa Kijow. y innych Opatrzny

10Kondrat Zborowski, zeznał prawdziwey Wierney y słuszney Relacyi

11swoiey dla zapisania do Xiąg Niniejszych Zezna[ł] że on

12Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

13Dnia Dwudziestego Wtorego January, Przypozwow Ziemskich

14Kijow. autentycznych pro deponendis testimonijs wydanych

15w Sądow Ziemskich [?] Eodem Die, porożnych Wsiach porozpo-

16syłał, et quidem pierwszy de Boto [?] Wsi Kostiuszek [?], Drugi do

17Siodołomki [?], Trzeci do Starkow, Czwarty, y Piąty do Ka-

18mienia, Szosty do Łaliowszczyzny [?], Siodmy do Rędzyc [?],

19y tam że Woźny, in una eademque Specia [?] pisane więcey mia-

20nowanym Pozwanym, do Rąk każdemu seorsive powda-

21wał, o oddaniu y położeniu onych, dlatego pokazal przyiacy

22Prawnie były pisane opowiadał, y prawnie publikował dowiado-

23[reklamant:] mości przywiodł

k. 128v

1które Pozwy de tenore sequenti były pisane. August Trzeci

2z Bożey Łaski Król Polski W. X. L. Ruski Pruski Mazowiecki Żmudzki Infłantski

3Smoleński Siewierski Kijowski Wołyński Podolski Podlaski Braclawski y Czerniechowski

4a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Wam Wielm.[?] Urod. Piotro-

5wi Skorzpskiemu [?] Pisarzowi Ziemskiemu [?] Michałowi y Stefanowi

6Surynom [?], Janowi, Józefowi y Stanisławowi Staszkiewiczom [?]

7Janowi Fedorycowi [?], Jakobowi Przyborowskiemu, Stanisła-

8wowi Datkiewiczowi [?], y Antoniemu Bieleckiemu Pozwa-

9nym, Z Osob wyrażonych[?] ...[?] przed Sądem Naszym

10Ziem. Kijow. Zupełnym, albo dniu[?] Sądowe, albo Komor-

11nikiem na Termin Wywiedzenia Inquizycyi z Dekre-

12tu Sądu Naszego, między Niżey mianowanemi Delatorami

13a swobodnemi Bojarami y Mieszczanami Starostwa Owruc-

14kiego, Tak teraźnieyszych Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

15dnia Dwunastego Januarii przypadaiących[?] durantibus Ju-

16diciis przypadaiący, to iest na dzień Dwudziesty Piąty

17Januarii Termini Psentis w Owruczu, sami osobliwie y Sa-

18dzicie[?] stanęli, na Instygacyą Sądowey y od Delatorów

19Przewielebnego w Bogu Xiędza Andrzeia Kiętkowskiego[?]

20Wikarego Konwentu Owruc. Ordinis Praedicatorum y całego

21Zgromadzenia tegoż Konwentu, których WW. pozywaią

22aut potius przypozywaią, ato ad deponendum recte et

23fidele Testimonium, o wiolencyą przyczynioną

24Konwentowi Aktorów, w sprawie y akcyi między teraź-

25nieyszemi Aktorami, y wyrzeczonemi Bojarami y

26Mieszczanami przez Dekret Sądu Naszego Ziem. Kijow.

27Suspendowaney, a in casu niestaniecia się, p[?] Pnis

28Lege descriptis citamini. Sitis paritur[?] Dekretum atten-

29turi. Pisan w Owruczu Anno Millesimo Septingente-

30simo Trigesimo Nono, Die Trigesima Januarii. [...]

31[...] Kondrat Zborowski [?] Woźny Ziemski generalny.

Objaśnienia i tłumaczenia

Ordinis Prædicatorum – Zakonu Kaznodziejskiego (dominikanie); pro deponendis testimonijs – do złożenia zeznań świadków; Eodem Die – tegoż dnia; et quidem – a mianowicie; in una eademque Specia [Specie] – w jednym i tymże kształcie; seorsive – osobno.

Imię i urząd przewodniczącego (Michał …) odczytane bardzo niepewnie.

de tenore sequenti – następującej treści; durantibus Judiciis – w czasie trwania sądów; Termini Praesentis – terminu obecnego; ad deponendum recte et fidele Testimonium – do złożenia prawdziwego i wiernego świadectwa; in casu niestania się – w razie niestawiennictwa; poenis lege descriptis citamini – pozywa się was pod karami prawem opisanymi; Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono, Die Trigesima Januarii – roku 1739, dnia 30 stycznia; Ordinis Praedicatorum – Zakonu Kaznodziejskiego (dominikanie).

Data pozwu (30 I) późniejsza od terminu 25 I – odczyt liczebników niepewny, sprawdzić.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

22I 1739 woźny Kondrat Zborowski [?] zeznał relację o doręczeniu przypozwów na sądy ziemskie kijowskie (z 30 I [?] 1739), rozesłanych do wsi Kostiuszki [?], Siodołomka [?], Starki, Kamień, Łaliowszczyzna [?] i Rędzyce [?], z powództwa konwentu dominikanów owruckich przeciw świadkom – m.in. Piotrowi Skorupskiemu [?], pisarzowi ziemskiemu, Michałowi i Stefanowi Surynom, Staszkiewiczom [?], Jakubowi Przyborowskiemu, Antoniemu Bieleckiemu – dla złożenia zeznań w inkwizycji nakazanej dekretem w sprawie konwentu z bojarami i mieszczanami starostwa owruckiego.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 128v

1Relacya Woźnego Pozwu na Sądy Z. K.

2od Wielm. Niedźwiedzkiego Pułkownika [?]

3Wyss. po Wielkich [?] Bohaszów[?] y Innych.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Januarii, Dwudziestego Trzeciego Dnia

6Na Rokach Sądowych Ziem. Kijow. Przedemną Michałem z Trypola[?]

7Dedeszem[?] Trypolskim [?]

k. 129

1Przystąpiwszy przed Urzędem Grodzkim [?] Komornikiem Z.K. y Xięgami

2ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi, Stanowszy osobiście Woźny Ge-

3nerał Woiewództwa Kijowskiego y Inszych Szlachetny Maciey Nawrocki [?] iniuncte [?]

4in verae ac fidelis Relationis, palam, publice, libereque recognovit, Iż

5on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

6Dnia Dwudziestego Wtorego [?] Januarii, Pozew Ziem. Kijow. na Rokach [?] […]

7tameysze [?] położył, y położeniu onego od tego położenia […]

8[…] Sprawie [?] […] pisany, […] y poświadczył, y […]

9domości przywiodł, którego Pozwu series taková […] Imieniem […]

10[…] Bożey Łaski Król Polski W. X. Lit. Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki,

11Inflantski, Smoleński, Siewierski, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Brackiey [?]

12y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor. Wiel. Urodzo-

13nemu Kazimierzowi Binomina [?] Stolnikowi Czarnog. [?] Stryio-

14wi y Janowi Miecznikowi Pińskiemu Synowcowi Hulkiewiczom [?]

15Bohuszom, tudzież Mieczersznemu [?] Mewszy [?] Samsono-

16wiczowej Orędarowi Usromierskiemu [?], Pozwanym, Zeby ście

17wszystkich […] Dobr WW. Leżących ruchomych y Summ

18pieniężnych […] przykazuiemy, abyście WW. przed Sądem

19Naszym Z.K. na Rokach Ziem. Woiew. Kijow. in loco solli-

20to Judiciorum w Miesiącu Oruneru [?] przypadłych y sądzić

21się mających, sami osobliwie y nawiecie stanęli, na Instancyą

22Sądową y onego Delatora, Wiel. Franciszka Antoniego

23Stała [?] Miedzwiedzkiego Podstoli Mozyrskiego aktora, który

24przychylaiąc się do Prawa pospolitego Statutów, Kontraktów, Ex-

25resztów [?] y rożnych Dokumentów ea in causa następo-

26wych WW. do Wpisu gotowego, przez WW. protestowa-

27nych przyporzyczonego [?]. Iż WW. Pozwani, et principaliter

28W. J. Wiel. Stolniku Czarno[…] uczyniwszy Kontrakt z Wiel.

29Aktorem o Dobra Miasteczko Usromierz y Punktów w tym

30ze Kontrakcie Summie nie korrespondującey nadłuży-

31wszy [?] ponadokładaiąc, y nad Intratę tameyszą wyno-

32szącey onemu, we wszystkich Punktach pomienionemu

33Kontraktowi sprzeciwiwszy się, a potym tua facta ora

34Wiel. Aktora retorquendo, chcąc quid lucrari Aktora

35ninieyszego Ws[…] Ziem. Kijow. maiące lenta cointel-

36ligentiam z Wiel. Janem Bohuszem Miecznym Pińskim

37Synowcem swoim indebite et iniuste Aktora zapo-

38zwałeś, o czym Instrumenta przy Wiel. Aktora daryi [?] in

39Actis poczynione fusius iaśnie enarrant, Iż zaś Mieczer-

40y Orędarz Usromirski [?] Wiel. Aktorowi Summy podług

41Kontraktu […]

k. 129v

1za Urzęd Mohilanski niedopłaciwszy, Ksiąg y Podatku Skar-

2bowego nieoddawszy, y ynnych pretensyi niezaspokoiwszy

3y wraz z Panami Swemi Wiel. Aktora nienależycie in Litigia

4Juris pociągnął [?], Zaczym idem Aktor WW. Panow pozwa-

5nych [?] ex Arbitrio Judicii respectu indebite vexa[tion]is super

6Vos decernendis, quam respectu variar[um] Opressionu[m] Dam-

7nor[um] Violentiaru[m] actori per Vos illatar[um] in Originalibus

8Terminis ac Manifestis fusius expressar[um], et circa Con-

9descensionem per Inquisitionem deducendar[um], et praeci-

10pue do oddania y przywrocenia Gratiesu [?], rzeczy rozmay-

11tych [?] Trzema Regestrami spisanych, futuro Judicio, przy-

12na y przysądzenia. Sitis itaq[ue] parituri, Termino attentaturi

13et ad omnia Vobis Judicialiter proponenda responsuri.

14Pisan w Owruczu, Anno Millesimo Septingentesimo Trige-

15simo Nono, Die Decima Sexta Januarii. Degens Praesens

16ejusdem Mtis Lttis. + Loco ut supra scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

W formule dnia odczyt „Dwudziestego Trzeciego” niepewny (możliwe „Trzydziestego”).

iniuncte… – z obowiązku prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; in loco solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; ea in causa – w tej sprawie; principaliter – głównie; tua facta ora retorquendo – odwracając swoje czyny; quid lucrari – coś zyskać; cointelligentiam – porozumienie; indebite et iniuste – nienależnie i niesłusznie; fusius enarrant – obszerniej opowiadają. Na marginesie lewym plama. Odczyt wielu fragmentów niepewny.

Zakończenie pozwu (tekst pozwu wpisany w relację woźnego zaczętą na poprzedniej stronie). Łac.: „ex arbitrio iudicii respectu indebitae vexationis super Vos decernendis…” – co do kar, które sąd według uznania orzeknie przeciw Wam za niesłuszne nękanie, oraz za różne uciski, szkody i gwałty wyrządzone powodowi przez Was, szerzej opisane w oryginalnych terminach i manifestach, oraz co do zjazdu sądowego z inkwizycją, a zwłaszcza do oddania i przywrócenia rzeczy spisanych w trzech regestrach na przyszłym sądzie; macie więc stanąć w terminie i odpowiadać na wszystko, co zostanie wam sądownie przedstawione. „Pisan w Owruczu roku 1739 dnia 16 stycznia”. Mtis Lttis – Majestatis Literis (?); formuła niepewna, dalsze słowa „[…] ut supra scribendi ignarus” – podpis krzyżykiem osoby niepiśmiennej.

Data wpisu: 23 I 1739 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 30 I 1739, Żytomierz [?]).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

23I 1739 woźny Maciej Nawrocki [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie (z 16 I 1739) z powództwa Franciszka Antoniego Niedźwiedzkiego, podstolego mozyrskiego, przeciw Kazimierzowi (stryjowi), stolnikowi czarnobylskiemu [?], i Janowi (synowcowi), miecznikowi pińskiemu, Hulkiewiczom [?] Bohuszom oraz arendarzowi usromierskiemu [?] o naruszenie kontraktu w sprawie miasteczka Usromierz [?] i pobranie nadmiernych sum.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 129v

1Relacya położonego Pozwu na Roki Z. K. od

2tegoż JMci, po Wiel. Xiędza Bieniec-

3kiego Opata Owruckiego [?]

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Stycznia, Dwudziestego Szostego Dnia.

6Na Roki Sądowe Ziem. Kijow. Przedemną Janem Za-

7wiszą [?] [?] Moczulskim Komornikiem Ziem. Kijow. y Xię-

8gami Ninieyszemi Ziemskiemi Kijow. Stanąwszy oczewiście

9Woźny Jen. Woiew. Kijow. [?] y ynnych Szlachetny Antoni

10Bielecki [?], iuxta suae verae ac fidelis Lttis, publicae libereq[ue] re-

11cognovit. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzy-

12dziestego Dziewiątego, Dnia Dwudziestego Szostego Janu-

13arii, Pozew Ziem. Kijow. autentyczny, odniosł do Dobr [?]

14Żukiszek [?] y samten Pozew, w Dworu tameczniego, w Izbie

15na Stole położył, o położeniu onego Ludziom polskiego, y w iakiey

16by sprawie pisany był, opowiedział, y do wiadomości przy-

17wiodł, ktorego Pozwu iest Tenor takowy. August Wtóry

18z Bożey Łaski Krol Polski W. X. Lit. Rus. Prus. Mazow. Żmudz.

19Inflan. Smolen. Siewier. Kijow. Wołyns. Podol. Podlaski

20Wiełebnemu y Szlachetnemu, a Dziedziczny Xiędze Sachi y Elektor

21Wiel. Xiędzu Andrzeiowi Bienieckiemu Archimandrycie

22Owruc. Pozwanemu, Z Osoby y przyczyny tych, ktore [?]

23[reklamant:] przyczyny

k. 130

1ruchomych y Summ pieniężnych przypozwiemy, aby W.

2T. przed Sądem Naszym Ziem. na Rokach Ziem. Kijowskich

3in loco solito Judiciorum w Mieście Owruczu lub Zytom. przy-

4padaiących y sądzić się maiących, vel his deficientibus in alijs

5na Justycyą Sądowego, y tego Delatora, Wielm. Francisz-

6ka Antoniego Biała [?] Miedzwiedzkiego Podstol. Kijowskiego Aktora

7który przychylaiąc się do Prawa W.T. o to, y Instancyą inne wszy-

8niego W.T. pozywa, albo raczey ad parata Inscriptione

9W.T. przypozywa, o to. Iż co Dekretem Kompromissarskim

10Anno Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo Sextimo [?]

11Die Septima Julij w Owruczu ferowanym między W.T.

12a Wielebnym w Bogu Xiędzem Hyeronimem Zorskim [?] Or-

13dinis Praedicatorum injunctum est, aby W.T. Sukcessorom nie-

14gdy S. pamięci Urodz. Sebestyana Zorskiego [?] Summę Ty-

15siące Osimset Dwa Złł. Poll. y Groszy Osimnaście, ab actu

16Praememorati Decreti za Niedziel Dwanaście zapłacił, es

17albo Dobra korrespondujące tey Summie, pro ea Statutione

18Sufficientis Evictoris, puścił, któremu Dekretowi in

19omnibus punctis Sukcessorom S. pamięci Urodz. Sebe-

20styana Zorskiego [?] satisfaciendo, Wielm. Aktora pro Evictore

21et Tutore uprosiwszy, który w Grodzie Owruckim zapisał

22się pro Tuitione et Evictione Substancyi y Summy Urodz.

23Jana Zorskiego [?] Minorennis, post quam Inscriptam, ad men-

24tem Decreti Evictionem W.T. pomienioney Summy ad

25manus nieoddawszy Wielm. Aktorowi, Dobra Litki [?], Ostaszy [?], y Ka-

26dohorcze [?], całe tey Summie niekorrespondujące, Intraty

27na Rok cały na Trzysta Złł. Poll. niewynoszące, Inwen-

28tarz z wielkim uciemiężeniem, y podatków nadto

29pod składaniem Spisarzy [?], cum Summa Injuria

30Moderni Actoris, na Dwa Roki do wybrania tey Sum-

31my, Kontraktem arendownym puścił, a ztorych że

32Tenuty pomienionych Dobr, nullatenus przy Dwa Ro-

33ki, Tysiąca Osmiuset Złł. Poll. wybrać niepodobna, bo

34gdyby Modernus Actor, chciał vigore Inwentarza y Kon-

35traktu sobie danego, powinności, Danie Miodowe, Po-

36datki, Podwodszczyzny emungere od Poddanych,

37toby y wszystkie te Chudoby, ob pauperiem et Mi-

38seriam onych korrespondować niemogły, więc Mo-

39dernus actor obviando Discrimini Substantiae suae

40Asylum Justitiae udaiąc się, fatetur, że żadney

41[reklamant:] Opresyi

k. 130v

1y uciemiężenia pomienionych Poddanych (: ktorzy nawet

2y Pańszczyzny zupełnie dla zarabiania po Ukrainie

3chlęba [?] odbywać niemogą :) nieczynił, Lubo Kon:

4traktem W.P. pozwoliłeś gratis zabierać, ale żeby

5przecię nienastąpiła pomienionych Dobr Dezolacya,

6et per consequens do Aktora Gratuosa [?] Extensio, pati:

7ens ingentem Injuriam gwałtu żadnego pomienionym

8Poddanym Lithoskim [?], Ostapockim [?], y Nadokoskim [?], ni:

9dzy Onych Summe egestati debitos, nieczynił, iakoż

10W.P. offerebas te, y Assekuracyą nato dałeś, że Moder:

11no Actori po Expiracyi Iednego Roku Summę oddać,

12a Dobra ad Usus Possessioni rehabere miałeś, a potym

13W.P. tak Sponsioni tuae, iako et assecuratae Inscriptioni

14contravenisti, Summy Wiel. Aktorowi należącey nie

15oddałeś, w Arędzie karczemney przy W.P. z Kotłami

16pusciemieiący [?] damnificasti, albowiem w Kontrakcie

17assekurowałeś się W.P. kotły dobre do Winnicy dać, a po:

18tym w Winnicy przy Objęciu Swoiey Possessyi Wiel. Aktor

19kotły popsute, poprzepalane, w Winnicy Lithoskiey [?]

20zastał, Czapek Miedzianych, y Trzytrąbków [?] ktore w In:

21wentarzu są specyfikowane niedałeś, nakotorych iuż ca:

22łe niepodobna było w Winnicy robić, y do robienia Win:

23nicznych Insze kotły kupować musiał, Zboż na gruncie

24W.P. Inwentarzem y Kontraktem specyfikowanych

25do Siania niezostawiłeś, Insuper W.P. nullo habito

26Respectu, Modernum actorem, ad Judicia Nostra Terrestria

27Kijoviensia zapozwałeś do zapłacenia Pięciuset Złł. Polsk.

28zaślubowney [?] Andriia [?] Przymaka [?] quondam ausi [?] z Dobr Li:

29tek [?] zbiegłego, ktora Extensio, ullatenus do Wiel. Aktora

30regulari niemoże, albowiem nie z Ekscesu [?] S. pamięci

31Urodz. Sebestyana Jorskiego [?], iak W.P. allegas, ale z

32własney woli y Swywoli, nawet y Pańszczyzny nic nie

33odbywaiące przeszedł, ktoregobyś facili modo W.P. Wiel.

34Archimandryto Duriuie [?] mogł rehabere, gdybyś chciał,

35non dirigendo ad actorem incompetentem actionem,

36u tego, u kogo się znayduie, Juris tractu devenire

37et sequi, Quod maximum W.P. umowiwszy się

38Z Urodz. Truskoskim [?]

k. 131

1Truskowskim, Aktorowi żadney wiadomości niedaiąc

2y te ad hoc negotium Regulującemu, zapisaiąc Kon-

3missoriale [?] inscio actore przypuścił, ktorym Decreto Compro-

4missi [?] Minorennis Ioannis Dorski [?], injuncta est sat-

5va [?] Repetitio Dwochset Trzydziestu Złł Poll[?] w Suk-

6cessorow S. pamięci Sebestyana Dorskiego, aczi [?] WsJ.

7do wypłacenia należącey, przeco moderny actor

8summopere będąc iniuriaty [?], żadney Substancyi Urodz.

9Dorskich nie partycypuiący, tylko ex Zelo Christia-

10ni Amoris Tutoria Urodz. Iana Dorskiego, zabraiący

11ony [?] adinventa, per Industriam Alemana [?] media,

12na Swoiey własney Fortunie musi Detrimentum pati, li-

13bo wiadomo to iest WsJ. że Wielebny Xiądz Hyeronim

14Dorski, Ordinis Predicatorum, iako Brat starszy Urodz.

15Iana Dorskiego Minorennis, medietatem Summae totalis

16Successionalis Dziewięcset Złł Poll od Wiellmo Aktora

17odebrał, y w Grodzie Owruckim z odebraney kwitował, tak

18że kartę [?] wszytkie długow, Assekuracye pozabierał,

19et per consequens Onus deportandorum onerum co-

20assumpsit, yżeby była iakowa pretensya do Wielm.

21Wiecey [?] S. pamięci Sebestyana Dorskiego wynayduiąca [?],

22na, powinna by się do Wielebnego Xiędza Dorskiego re-

23gulari, a zatym ex praemissis omnibus, tum ex contravent-

24ione Contractu sit [?] et Assecuratione, nec non indebita indus-

25[…]catione, idem actor WsJ. na Termin wyż opisa-

26nny pozywa. Sis paritur[us], dnum attentaturus, et ad

27praemissa omnia Iudicialiter responsurus. Datt w Owruczu

28Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo Nono, Anno, Die

29Decima Quinta Ianuarii. Cuiquo [?] […] Ministeria-

30lis Relatio. + Maciey Hawrocki [?] Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Komornik Ziem. Kijow. – komornik ziemski kijowski; Woźny Jen. – woźny generał; „iuxta suae verae ac fidelis…” – zgodnie ze swą prawdziwą i wierną [relacją], publicznie i dobrowolnie zeznał. Tytulatura króla Augusta III (w rękopisie „Wtóry”? – odczyt niepewny). Archimandryta owrucki – przełożony klasztoru w Owruczu.

in loco solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; vel his deficientibus – a gdyby te nie doszły do skutku; ad parata Inscriptione – na mocy gotowego zapisu.

Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Sexto, Die Septima Julij – roku 1736, dnia 7 lipca; Ordinis Praedicatorum – zakonu kaznodziejskiego (dominikanów); ab actu Praememorati Decreti – od daty wspomnianego dekretu.

pro ea Statutione Sufficientis Evictoris – za postawieniem dostatecznego ewiktora (poręczyciela); in omnibus punctis satisfaciendo – czyniąc zadość we wszystkich punktach; pro Evictore et Tutore – za ewiktora i opiekuna; pro Tuitione et Evictione – dla obrony i ewikcji; Minorennis – małoletniego; post quam Inscriptam – po zapisanej; ad mentem Decreti – według brzmienia dekretu; ad manus – do rąk.

cum Summa Injuria Moderni Actoris – z największą krzywdą obecnego powoda; nullatenus – bynajmniej; vigore – na mocy; emungere – wyciskać; ob pauperiem et Miseriam – z powodu ubóstwa i nędzy; obviando Discrimini Substantiae suae – zapobiegając niebezpieczeństwu dla swego majątku; Asylum Justitiae – do schronienia sprawiedliwości; fatetur – zeznaje. Tekst jest pozwem przytoczonym we wpisie.

Fragment pozwu (lub manifestacji) przeciw archimandrycie – tekst przerwany, podpis „Z Urodz. Truskoskim [?]” z zakrętasem; zdanie niezakończone.

Łacina: egestati debitos – należne na potrzeby; offerebas te – ofiarowałeś się; sponsioni tuae… contravenisti – postąpiłeś wbrew swemu przyrzeczeniu i zabezpieczonemu zapisowi; damnificasti – wyrządziłeś szkodę; nullo habito respectu – bez żadnego względu; ad Judicia Nostra Terrestria Kijoviensia – do naszych sądów ziemskich kijowskich; quondam – niegdyś; ullatenus – w żaden sposób; facili modo – łatwo; rehabere – odzyskać; non dirigendo ad actorem incompetentem actionem – nie kierując niewłaściwej skargi przeciw powodowi; juris tractu devenire et sequi – drogą prawa dochodzić.

W.P. – Wasza Pan / Wasza Miłość; Wiel. – Wielebny; Złł. Polsk. – złotych polskich.

ad hoc negotium – w tej sprawie; inscio actore – bez wiedzy powoda; summopere – nader; ex zelo Christiani amoris – z gorliwości miłości chrześcijańskiej; Ordinis Praedicatorum – zakonu kaznodziejskiego (dominikanin); medietatem summae totalis successionalis – połowę całej sumy spadkowej; onus deportandorum onerum coassumpsit – przyjął współcięższar spłaty długów; sis pariturus… – stawisz się, by odpowiedzieć sądownie na wszystko powyższe; Datum w Owruczu 15 I 1739; scribendi ignarus – nieumiejący pisać; WsJ. – Wasza Wielmożność [?]. Treść: pozew woźnego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

26I 1739 woźny Maciej Nawrocki [?] zeznał relację o doręczeniu przypozwu na roki ziemskie kijowskie (z 15 I 1739) z powództwa Trypolskiego [?] przeciw ks. Andrzejowi Bienieckiemu, archimandrycie owruckiemu, o niewykonanie dekretu kompromisarskiego z 7 VII 1736 [?], wydanego w Owruczu w sporze opata z ks. Hieronimem Zorskim [?], dominikaninem.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 131

1Manifestacya Wielmożnego Jozefa

2Ponikowskiego [?] Miecznika Wyszyńskiego [?]

3przeciwko Wielm. Lesnickim […]

4Roku Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Januarii, Dwudziestego Siodmego Dnia

6Na Rokach Sądowych Ziem. Kijow. Przedemną Ianem Za-

7[reklamant:] Załęskim [?]

k. 131v

1[…]rutskim [?] Komornikiem Ziem. Kijow. y Xięgami Niniejszemi

2Ziemskiemi Kijowskiemi. Comparens [?] personaliter Wielmożny Józef

3Ponuszowicz Mieszczanin Miasta Norzyńska Caven[d]o

4omni modo Indemnitati ac integritati [?] […] swoiey pr[zeci]wko

5Wielm. JmPanom Alexandrowi y Maryannie primi

6nupty [?] Seweryn[o]wey Potockiey Żonie Swoiey, secundi

7Zgórskiey [?], tertij ad […] Leśnickiey Leśnickim

8Starostom Żytomir[skim] Wielm. Oświadczył y manifestował się

9in eum Modum: Iż poderny [?] Comparens maiący Dług

10z Wielm. Seweryna Potockiego Żony Swoiey pier-

11wszego Małżonka Wielm. Leśnickiey Starościney Żytom.

12Summy rzetelney ręko-dayney Trzy Tysiące Złł. Pol.

13o czym Komplanacye, Dekreta, Publikaty, y Inne

14Transakcye [?] fusius [?] inse loquuntur, a potym nieode-

15brawszy od Wzmiankowanych Obżałowanych Żadney

16satisfakcyi w Pomienioney tak Słuszney pretensyi

17swoiey justo merito [?] […] in toto Sobie satisfacti-

18onem przy Wielm. JmPana Trypolskiego Podkomorzego

19Kijow. temuż Wielm. JmPanu Podkomorzemu Kijowsk.

20tak pomienioney Summy Trzech Tysięcy Złł. Pol. wraz

21z Prowizyą od Niey należącą, Kontrawenciy [?] Dekretom,

22Processu Cessyą w drodze Prawney uczynił, deinde [?] […]

23Wielm. Obżałowani znaiącę się być Dłużnemi, krzywdy [?]

24swego Comparenta Prawa nieświadomego, iuż z pomienioney

25Summy wyzutego, sprowadziwszy do Wielednik, na-

26pisawszy iakowyści [?] rzeczny [?] kwit z wyżey wyrażoney

27Summy teraźnieyszemu Querulantowi, y nieczy-

28taiąc przed Nim do podpisu dali, a zatym iak prędko

29mógł się dowiedzieć o tym kwicie, ex nullo dato et accepto

30sposobie Nastąpionym, tak Zaraz de Nullitate et invaliditate

31pomienionego rzecznego [?] Kwitu w Roku Tysiąc Siedmset

32Trzydziestym Ósmym, dnia Dwudziestego Ósmego

33Octobra w Wielednikach Nastąpionego, Niewaznicy [?] respe-

34ctem elusionis, et in damna inductionis, iterato Mani-

35festuie się, zostawiwszy Sobie salvę do uczynienia szerszey

36si necessitas Iuris exigerit, a teraz krócieyr [?] napisa-

37ney Actis praesentibus connotari prosił co y otrzymał.

38Józef Ponuszowicz.

39[na dole po prawej:] Manifestacya [ozdobny zawijas]

Objaśnienia i tłumaczenia

numer marginalny poprawiany, odczyt niepewny; nazwiska w tytule niepewne.

caveo omni modo indemnitati ac integritati – zastrzegając się wszelkimi sposobami co do nienaruszalności i całości (swych praw); fusius inse loquuntur – obszerniej w sobie mówią; justo merito – słusznie; ex nullo dato et accepto – bez żadnego dania i przyjęcia (tj. bez rzeczywistej zapłaty); de nullitate et invaliditate – o nieważność; respectu elusionis et in damna inductionis – z powodu oszukania i wprowadzenia w szkodę; iterato – ponownie; si necessitas iuris exegerit – jeśli potrzeba prawna będzie wymagać; actis praesentibus connotari – zanotować w niniejszych aktach.

Wieledniki – dziś Wełednyky (Wielednyky), obw. żytomierski; Norzyńsk – Owrucz okolice (Narodycze?) [?].

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

27I 1739 Józef Ponuszowicz (w tytule: Ponikowski [?], miecznik [?]), mieszczanin norzyński [?], zamanifestował przeciw Aleksandrowi i Maryannie (1° v. Seweryna Potockiego) Leśnickim, starostom żytomierskim, o niewypłacenie długu 3000 zł gotowizną zaciągniętego przez Seweryna Potockiego (z prowizją), wbrew komplanacjom i dekretom; sumę wraz z prowizją scedował na Trypolskiego, podkomorzego kijowskiego.

Transkrypcja

k. 132

1Manifestacya Urodz. JmPana Wysockiego

2Obywatela Wdztwa Kijow. przeciwko Przewielebn.

3w Bogu JmXiędzu Białokurowiczowi Re-

4ktorowi Collegii Owruc. Societatis JESU.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Januarij Dwudziestego Ósmego Dnia.

7Na Rokach Sądowe Ziem. Kijow. Przedemną Michałem z Trypo:

8la [skreślone: …] Owsiczem [?] Trypolskim Woyskim [?] Mścisław. Komornikiem Ziem.

9Kijow. y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijowsk. Comparens

10pstr [?] Urodz. JmPan Alexander z Dołhoska [?] Wysocki Oby-

11watel Wdztwa Kijow. solenniter gravi cum querela et ingen-

12ti dolore przeciwko Przewielebn. w Bogu JmXiędzu Feliciano-

13wi Białokurowiczowi Rektorowi Collegii Owruc. prote-

14stował się. Iż Przewielebny w Bogu JmXiądz Rektor nie

15maiąc in observantia Jus Divinum, et Jus Civile, Szla-

16chica pewnego, który z woli y rozkazu JWiel. JmŚci

17Pana Kasztellana Kijowsk. iako Pryncypała swego był

18posłany do Piniek [?], ażeby niedopuszczał z Piniek [?] Pa-

19szyzny [?] do Hołubijowicz [?] na Budy, gdyż ci Ludzie od

20Wieków nie robili, tylko czynsz dawali, Przewielebny

21w Bogu Obwiniony, przysłanszy z Bazaru Xiędza Brata

22Prokuratora do Piniek [?], Protestanta wziąć kazał, gdzie

23przyiachawszy, pierwiey tegoż Comparenta zbił, a po-

24tym kazawszy wziąć na Wóz, odesłał do Collegium Owruc.

25y tam w Owruczu JmXiądz Rektor, zaraz na Protestanta

26kazał kłodki zrobić, y w Dybyzaku [?], gdzie tenże Niedziel

27cztery w Dybach Zabity siedział, z wielką opressyą y mi-

28zeryą, przeco JmŚć Obwiniony, violavit Jus Divinum, że

29nie bliźnim Chrześcianinem Katolikiem kompassyi

30niemiał, ile quasi pro retardo aliquo patrare crimi-

31ne, violavit etiam et Jus Civile, gdyż dum regnandi

32per Pacta Conventa Regibus dantur, nemo captivan-

33dus, nisi Jure victus, Królom, Monarchom Polskim nie

34wolno, a JmŚć Obwiniony Zakonnikiem będąc temere ausus

35est in oppressionem Status Nobilitaris, in Convulsionem

36Legi et Libertati wziąć y więzić Szlachcica, o którą

37to opressyą Protestans iteratis wszczynię [?] Vices, prodit ażeby

38ta Acti connotowana

k. 132v

1kta co y otrzymał. Jako nieumieiący pisać krzyżykiem

2się podpisuię + Alexander z Dołhoska [?] Wysocki

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; solenniter gravi cum querela et ingenti dolore – uroczyście z ciężką skargą i wielkim żalem; in observantia Jus Divinum et Jus Civile – w poszanowaniu prawa bożego i cywilnego; violavit – naruszył; quasi pro retardo aliquo patrare crimine – jakby za jakieś popełnione przestępstwo; dum regnandi per Pacta Conventa Regibus dantur, nemo captivandus nisi Jure victus – gdy przez Pacta Conventa daje się królom władzę, nikt nie może być uwięziony, chyba że prawem przekonany (neminem captivabimus); temere ausus est in oppressionem Status Nobilitaris, in convulsionem Legi et Libertati – zuchwale ośmielił się na ucisk stanu szlacheckiego, ku wstrząśnieniu prawa i wolności; Societatis JESU – Towarzystwa Jezusowego.

Collegium Owruc. – kolegium jezuickie w Owruczu.

Zakończenie wpisu z poprzedniej strony; podpis krzyżykiem osoby niepiśmiennej.

Streszczenie

28I 1739 Aleksander z Dołhoska [?] Wysocki, obywatel województwa kijowskiego, zamanifestował przeciw ks. Białokurowiczowi, rektorowi kolegium jezuitów w Owruczu: gdy z polecenia kasztelana kijowskiego był posłany do Piniek [?], by nie dopuszczać tamtejszych ludzi do robocizny w Hołubijowiczach [?], prokurator kolegium go pobił i odwiózł do Owrucza, gdzie z rozkazu rektora cztery niedziele siedział zakuty w dyby.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 132v

1Relacya na Rzecz Ur. JeyMci Bikowskiey [?]

2po Niebosz. Kniahininskiego Chorążego Kijowskiego [?]

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Januarij Dwudziestego Ósmego Dnia.

5Na Rokach Sądowych Ziem. Kijow. Przedemną Michałem z Try:

6pola Dedeniczem [?] Trypolskim Łowczym Mozyr. [?] Komornikiem

7Ziem. Kijow. y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanąwszy

8osobiście Woźny Gen. Woiewodztwa Kijow. y Innych Opatrzny

9Zacharko Wantakiewicz [?], w moc, prawdziwey, wierney,

10y skuteczney Relacyi mowiąc, iawnie, y dobrowolnie zeznał, iż

11on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewią-

12tego Dnia Szesnastego Januarij Pozew Ziem. Kijow. autha:

13ntyczny, odniosł do Dobr Wsi Kropiwney, w Woiewodztwie Kijow.

14a Powiecie Zytomir. leżących, y tam ten Pozew, w Woyta

15tameyszego [?], w Izbie na Stole położył, y Wiadomość doniosł,

16pisany ten Pozew de eo Verbo tenore. August Trzeci z Bożey

17Łaski Krol Polski, Wiel. Xiąże Litew. Ruskie, Pruskie, Mazow. Zmudz. Inflan.

18Smolen. Siewier. Kijow. Wołyn. Podol. Podlas. Brac. Inflan. Czerniechow. [?]

19y Czerniechow. a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Wiel. Ale:

20xandrowi Druczaninowi [?] Kniahininskiemu Chorążemu

21Kijow. Dobr y Summ wszystkich ogułem Dobr, Wsi, Dzierżawnych [?]

22ruchomych y Summ pieniężnych, przykazujemy, abyś

23WT. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. in Loco Judiciorum

24Solito, w Mieście Naszym Oukuczu [?] alias Zytomierz przypa:

25daiących ypodzieię [?] maiących, vel his deficientibus, in Aliis

26proxime subsequentibus, Sam osobiście stanął, na

27Instancyą Sądowey, y iego Delatorki, Urodzoney Anny [?]

28z Kniahininskich Bikowskiey [?] Aktorki, ktora przychy:

29laiącsię do Prawa Ztego, y do Zapisu Zastawnego, in Anno

30Millesimo Septingentesimo Quadragesimo [?] Septimo [?]

31Die Decima Tertia Julij, od Niegdy Ur. Jerzego na

32Czerniachowie Niemirycza Podkomorzego Kijow. na

33Dobra Zarubinkę, Wieś Kropiwnę, Dudnię [?] Trypan:

34ky [?] za Summę Trzynaście Tysięcy Złotych [?] na:

35przod Urodzonym Walentowi y Maryannie Dru:

36[reklamant:] czaninownie [?]

k. 133

1cranicowanie Kniahininskiego Uczyniłem, Inter

2a teraz modo Successivo ad tertiam Sortem Części Sio-

3mo [?] et Bonorum Actrici należącego pozywa oto. Iż W. T. Wielm.

4Córszy [?] Kijowski niewiadomy dobrze, że moderna Actrix Siostra

5rodzona W. T. starsza, lubo uczyniła wyrok de Bonis Pa-

6ternis et Maternis, non vero de Successivis, y przy oras [?]

7Długi requirowała bonis medijs [?] w W. T. Dowydzieleniu Części

8Imeiszy [?] Dóbr Zarubinki [?], Kropiwney y Sudzi [?] Wyrańskiey [?]

9które do tych czas W. T. niewydzieliłeś, sam zuspełna [?]

10trzymaiąc Dobra, wszelkie prowenta Zabierałeś, a za

11tym o Ustąpienie z Dóbr rzeczonych Actrici należących, o

12uczynienie Kalkulacyi, o rekuperowanie Poddanych

13którzy przez nieiomiszenie [?] W. T. rozeszli się, y o nadgro-

14dzenie Szkód z tąd pochodzących, na Termin wyznacz:

15czony pozywa. Sis pariturus. Pisan w Owruczu Die De-

16cima Quarta Januarij, Millesimo Septingentesimo Tri-

17gesimo Nono Ano. Locus Sigilli [?] Consensu […] Mellis [?] Contro [?] Wo-

18źny ut Supra scribendi ignarus [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

in Loco Judiciorum Solito – w zwykłym miejscu sądów; vel his deficientibus, in aliis proxime subsequentibus – albo w razie ich nieodbycia, na następnych najbliższych; de eo verbo tenore – tej treści słowo w słowo; Anno Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Septimo die decima tertia Julii – 13 VII 17[47?] – rok niepewny, dla zapisu dawnego zapewne wcześniejszy (np. 1707/1717), sprawdzić.

Woźny Gen. – woźny generał; Łowczy Mozyr. – rozwinięcie niepewne.

Sis paritorus – „bądź posłuszny” (formuła pozwu). Die Decima Quarta Januarij Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono – 14 stycznia 1739. scribendi ignarus – nieumiejący pisać. Koniec pozwu wpisanego w relację z poprzedniej strony; kontynuacja wpisu niepewna.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

28I 1739 woźny Zacharko Wantakiewicz [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie (z [?] I 1739) z powództwa Bykowskiej [?] przeciw Aleksandrowi Druczaninowi Kniahinińskiemu, chorążemu kijowskiemu [?], w sprawie zapisu zastawnego Jerzego Niemirycza, podkomorzego kijowskiego, z 13 VII 17[?] na dobrach Zarubinka, Kropiwna, Dudnia [?] i Trypanki [?] za sumę 13 000 zł.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 133

1Relacya na Roki Z. K. od Urodz. Jerzego [?] Be-

2cka [?] do Wielm. Zaska [?] Burzyńskiey [?] […]

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Januarij Dwudziestego Pierwszego Dnia

5W Roki Sądowe Ziem. Kijowskie teraz w Owruczu Sądzą-

6ce, Przedemną Michałem z Trypola Dedowiczem [?] Trypolskim

7Łowczym Mścisławskim [?] Komornikiem Ziem. Kijow. y Xięgami Ninieyszemi

8Ziemskiemi Kijowskiemi, Stanowszy Personaliter Woźny Gł. Woiewództwa

9Kijowskiego y Innych, Opatrzny Semko [?] Bielakowski [?] mocą wierney

10prawdziwey y Skuteczney Relacyi swoiey iawnie, ustnie, y dobrowol-

11nie dla Zapisania do Xiąg Ninieyszych zeznał. Iż on Roku teraźniey-

12szego Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego Dnia Dwudziestego

13Siódmego [?] Januarij, Pozew Ziemski Kijow. Autentyczny na Roki

14Teraźn. Ziemskie pisany, odniósł do Dóbr Wsi Kokaliewa [?] y teraz

15na Dworze w Dworze Samieyszym [?], w Izbie na stole położył, po po-

16łożeniu onego, od kogo, po kogo, y o iakiey Sprawie pisany,

17pomienie publikował, do wiadomości przywiódł, którego Pozwu

18iest Tenor takowy. August Trzeci z Bożey Łaski Król Polski,

19W. X. L. Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski, Smoleński,

20Siewierski

k. 133v

1kiego Wołyn. Podol. Podlas. Bracław. y Kraiach adiacentium [?]

2Xiąże Szlązki [?] y Elektor. Wielm. Marcin [?] Laskowski [?], Vices gerentowi

3y Burgrabiemu Chełmskiemu, z Osoby y ze wszystkich gatk[?] Dobr WTey leżą:

4cych, ruchomych, y Summ pieniężnych przykazuiemy, abyś WTy

5przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijowskich

6w Mieście Naszym Owruczu [?] Actualiter, cujus vis Securita:

7te Custodita sądzących się, sam Osobiście y zaraz [?] stanoł, na Za:

8stanie y Instygatora Sądowego y Delatora Urodz. Teodora Becha

9Aktora, który insistendo Legi positivae, Vindicandoq. authori:

10tatem Zasam [?] Judicij, inhaerendo declarationi ejusdem. W

11Sprawie y Akcyi respectu violatae Securitatis tempore ce:

12lebrantium Judiciorum non observataq. authoritate eorundem

13Urodz. Becha infestationis, eundemq. innocuum, benevolum,

14ullius culpae inscium, pacifice sese gerentem, sine omni

15pretextu, alieno ut supponit rancore ductus, diffamatio:

16nis dishonorationis, et ad placitum obfuscati sui animi

17plationis [?], a verbis et antecedentibus, ad sequentia pro:

18cessionis, actorem insuper dissimulantem, salutem et vi:

19tam auferentem, framea evaginata circa disseca:

20tionem vitae convulnerationis et consecationis [?], aliarumq.

21inconvenientiarum circa terminum et incidentiam

22causae proponendarum et Inquisitione deducendarum perpetratio:

23nis, ratione quorum aliorumq. WT Aktor ex declaratio:

24ne Judicij ibidem termini tacti [?] p[ro] Termino supra Scripto pozy:

25wa. Sis pariturus. Pisan w Owruczu [?] Dnia Dwudziestego Siod:

26mego Januarij Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono

27Anno. de quo Ius ejus [?] Wiktor [?] Ł[…] + Woźny ut supra Signum

Objaśnienia i tłumaczenia

Personaliter – osobiście. Data dostarczenia pozwu „Dwudziestego Siódmego” niezgodna z datą wpisu – odczyt niepewny. W. X. L. – Wielki Xiążę Litewski.

Fragment końcowy pozwu (na rzecz instygatora i delatora Teodora Becha) o naruszenie bezpieczeństwa sądu (violata securitas), obrazę i napaść z dobytą szablą (framea evaginata) w czasie sądów; z adnotacją woźnego o doręczeniu.

Fragmenty łac.: cujusvis securitate custodita – przy zachowaniu bezpieczeństwa każdego; sine omni praetextu – bez żadnego powodu; framea evaginata – dobytą szablą; Sis pariturus – masz się stawić.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

21I 1739 woźny Semko Bielakowski [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie (z 27 I 1739) z powództwa Becha [?] przeciw Marcinowi Laskowskiemu [?], wicegerentowi i burgrabiemu chełmskiemu, o naruszenie bezpieczeństwa w czasie trwania sądów – napaść na powoda – i obrazę powagi sądu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 133v

1Manifestacya WJmc X. […] Bieniec:

2kiego Archimandryty Owruc. przeciwko WielJm

3JmP. Olizarowi [?] Wraz z Innemi.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Dziewiątego Dnia

6Na Roki Sądowe Ziem. Kijowskie. Przedemną Janem Zawiszą [?]

7Podsędkiem [?] Kanonikiem Ziem. Kijowskim. y Xięgami Ninieyszemi

8Ziemskiemi Kijowskiemi. Comparens Personaliter Wielebny w Bogu

9JmX. Michał Bohuski [?] Namiesnik Archimandryi

10Owruc. WJmc X. Andrzeja Bienieckiego Archi:

11[reklamant:] mandryty y całego

k. 134

1ycatego Konwentu Owruc. Ordinis D[iv]i Basilij Magni

2Cavendo omnimodæ Integritati Conventus Sui ne aliquod

3in post inferatur ejusdem Conventui Detrimentum, acta p[ræ]-

4sentia adiens, solenniter przeciwko Wiel. JmPanu Je-

5rzemu Staroście Owruc. y Michałowi Szeskowi [?] Kijowskie[mu]

6[…]ym […] inter Sądownym [?] protestat[ur] manife-

7statur[que] de Contraventione Decreti Terrestris Kijovien[sis]

8Anno præsenti Millesimo Septingentesimo Trigesimo

9Nono, Die Decima Quarta Januarij, na Sądownych Owruc[kich] [?]

10lati, którym injunctum, ażeby Inculpati Jchmć ab

11Actu Decreti Za Niedziel Dwie, id[est] Die Vigesima Octa-

12va Januarij durantibus Judicijs, Poddanych w Dekrecie

13wyrażonych Juramentem przez Wiel. J. Xiędza Opata

14in Rotuba [?] Judicij komprobowanych coram Actis ijsdem

15Terrestribus Kijovien[sibus], z Żonami, Dziećmi, totaq[ue] eorum

16domestica Supellectili, prærecensito Conventui

17Owruc[ensi] [?] Execatione [?] per Magnificum Abbatem, seu Pleni-

18potentem, vel Procuratorem oddali y Winy Czternastu [?]

19Grzywien zapłacić, więc że in prefixo Termino Obwinieni

20Jchmć Poddanych nie stawili, et in poenis w Dekrecie

21expressis satisfacere renuere, exinde de præmissis ma-

22nifestans [?] Wielm. Supra scripti Magnifici Abbatis, Conventu-

23ve Owrucensis Jure agere declarat, salva melioratio-

24ne hujus Manifestationis, seu Correctione per Citationes

25[…]entem Actis connotari prosił, co otrzymał. Xiądz

26Michał Bokowski [?] Ordinis D[iv]i Basilij Magni Namiestnik Owruc[ki]

27mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; Namiestnik Archimandryi Owruckiej – zastępca archimandryty (klasztor w Owruczu).

Fragment łaciński: zakon św. Bazylego Wielkiego (bazylianie), Owrucz; „dbając o całkowitą integralność swego konwentu, aby mu nie wyrządzono szkody, stawając przed niniejszymi aktami, uroczyście protestuje i manifestuje się o naruszenie dekretu ziemskiego kijowskiego wydanego 14 I 1739”; „w ciągu dwóch tygodni od wydania dekretu, tj. 28 stycznia w czasie trwania sądów”; „ze wszystkim sprzętem domowym, przez wielmożnego opata lub pełnomocnika czy prokuratora”; „odmówili zadośćuczynienia karom w dekrecie wyrażonym, z tego tytułu deklaruje dochodzić prawem, z zastrzeżeniem poprawy manifestacji przez pozwy”. mp. – manu propria.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

29I 1739 ks. Michał Bohuski (Bokowski [?]), namiestnik archimandrii owruckiej, w imieniu archimandryty ks. Andrzeja Bienieckiego zamanifestował przeciw Jerzemu Olizarowi [?], staroście owruckiemu, i Michałowi Szeskowi [?] o niewykonanie dekretu ziemskiego kijowskiego z 14 I 1739, nakazującego w ciągu dwóch niedziel (do 28 I) oddać konwentowi owruckiemu poddanych z żonami, dziećmi i dobytkiem, stwierdzonych przysięgą opata.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 134

1Manifestacya Urodz. JmPana Wernera prze-

2ciwko Urodz. JmPanu Jakubskiemu Adwerna-

3torowi [?] Nandyskiemu [?] y Jnnym

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Dziewiątego Dnia.

6Na Rokach Sądowych Ziemskich Kontraktowych [?] Kijow. Przedemną Janem

7Zawiszem [?] Moczulskim [?] Komornikiem Ziem. Kijowskim

8y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijowskiemi Comparens

9[…] Urodz. JmPan Józef Werner Dóbr Wiel. JmPana Ka-

10sztellana Kijow. Komissarz, suo et [?] Communi periculum

11[reklamant:] uti

k. 134v

1salutis Swe przy niżey wyrażonych JchmPP. Obwinionych

2zawzięte Machinacye, quibus subveniendo Comparens Officio con-

3Actis solennissime na przeszko Urodz. JchmPanom Łukaszowi

4Jakubskiemu [?] Gubernatorowi Dobr Miasta Narodycz [?] Janowi

5Szyrynie [?], et cujusvis Nnis Kulikowskiemu in obsequijs Wiel.

6JmPana Panszy [?] Stolnika Owruc. będącym, Indeq[ue] quorum

7cunq[ue] Nnum Bowdienkowi [?], Wasilenkowi [?], y Innym

8Poddanym y Kozakom tego Wiel. JmPana Stol. Owruc. de

9Nnibus et Cognominibus Jchmciow Obwinionym lepiey wiado-

10mym, do niżey wyrażoney Sprawy y Akcyi niegodziwey

11wszystkim y przysposobionym świadectw Mstot [?], Sprostsię [?], w ten

12Sposob y oto Jchmc wyżwyrażeni Obżałowani, czyniąc znać

13tylko z jedyney złości swey in ruinam pokoiu y sąsiedzkiey przy-

14iaźni, a bardziey wzniecaiąc zwady, kłotnie, y niechęci, śmieli y

15ważyli się naypierwiey Mta nie sobie niewinnego, publice pri-

16vatimque szyje dyffamować, odpowiedzi y przechwałki na życie y

17Zdrowie Mtus czynić verbis inhonestissimis ktorych exprimere

18nefas, honorem laedere, a potym ciż Jchmc wyżwyrażeni Obżałow.

19unanimiter sentientes z sobą, y chcąc koniecznie ad effectum zawzięte

20intentum swoie przyniesc, po rożnych Miescach y Gościńcach zasadz-

21ki na Mta czynili, vitaque privare odgrażali, iako pomienieni

22pożący [?] Jaśna Gubernatora swego obsequentes, na zasadce

23pod Owruczem będące, a drugi pod samym Miastem

24Narodyczami, Mta na tenczas przeieżdzać maiącego, pewnie

25by mię [?] zgubili, gdyby superum permissu od zaskawych sobie

26Przyiacioł wczas przestrzeżony nie był, nie dość na tym, ale

27spodziewaiącesię Comparenta w dobrach Illustrissimi Principalis sui

28przezywaiącychsię Lelaki zastać, nazaiutrz Dobra z tumultem

29y hałasem wspomnieni Obwinieni naieżdżali, Ludzi z chałup

30porozpędzali, Poddanych przezywaiącychsię Ostapa Dyca [?] y

31Iwana Syna Kotow [?] ejusdem Illmi Principalis Dziedzicznych

32bili, kłuli, co wszystko in ulteriori termino Juris inquizycyą

33dowiedzioną będzie, a zatym Moderny Mtus, tam vindicando

34laesionem honoris sui, quam prospiciendo integritati vitae sa-

35lutisque suae, z Jchmciami wyżwyrażonemi Obżałowanemi o to

36prawnie czynić deklarował, zostawiwszy sobie salvam

37meliorationem, vel per Citationes Correctionem, a teraźn-

38niey o przyięcie do Akt prosit, co y otrzymał. Jo-

39zef Werner [?] Dobr Wiel. JmPana Kasztellana Kijow-

40skiego Komissarz mpp.

41[parafa]

42[reklamant:] Februarij

Objaśnienia i tłumaczenia

suo et communi periculo – na własne i wspólne ryzyko (odpowiedzialność).

Fragment manifestacji (protestacji) komisarza Józefa Wernera przeciw sługom i poddanym stolnika owruckiego; początek na poprzedniej stronie.

quibus subveniendo Comparens Officio con[questus]… Actis solennissime – „którym zaradzając stawający w urzędzie i aktach najuroczyściej [protestuje]”; in obsequijs – w służbie; de Nnibus et Cognominibus – z imion i przezwisk; verbis inhonestissimis ktorych exprimere nefas – słowami najhaniebniejszymi, których wyrazić się nie godzi; honorem laedere – naruszać cześć; unanimiter sentientes – jednomyślnie; ad effectum – do skutku; vitaque privare – życia pozbawić; superum permissu – za zrządzeniem niebios; Illustrissimi Principalis sui – jaśnie wielmożnego swego mocodawcy; in ulteriori termino Juris inquizycyą – w dalszym terminie prawnym przez inkwizycję (śledztwo); tam vindicando laesionem honoris sui, quam prospiciendo integritati vitae salutisque suae – zarówno dochodząc naruszenia swej czci, jak i dbając o całość życia i zdrowia; salvam meliorationem, vel per Citationes Correctionem – prawo poprawienia lub korekty przez pozwy; prosit – prosi; mpp. – manu propria.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

29I 1739 Józef Werner, komisarz dóbr kasztelana kijowskiego, zamanifestował przeciw Jakubskiemu [?], gubernatorowi dóbr miasta Narodycze [?], Janowi Szyrynie [?], Kulikowskiemu – sługom Pawszy [?], stolnika owruckiego – oraz jego poddanym i kozakom o zniesławianie go publicznie i prywatnie, odgrażanie się i wszczynanie zwad.

Transkrypcja

k. 135

1Mensis Februarius

2Manifestacya Wiell. Jmci Pana

3Trzeciaka y Jnnych naprzeciw-

4ko Urodz. JchMciPanom Hołowin-

5skich Matt. y Jnnym.

6Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego.

7Miesiąca Februarij, Trzeciego Dnia.

8Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Województwa Ki-

9jowskiego, Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhow-

10skich, Namiestnikiem protunc y ViceRegentem

11Akt Ziemskich Województwa Kijowskiego y Xięga-

12mi ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi, Com-

13parens personaliter Wiell. JmPan Stanisław

14Trzeciak Cześnik Mozyrski Swym y Braci Swoich

15Jmieniem, naprzeciwko Urodzonym JchMciPa-

16nom Franciszkowi, y Franciszce z Krosnowskich [?]

17Hołowinskim Matt. Pryncypałom, tudzież Urodz.

18JmciPanu Marcinowi Psarskiemu, Gubernato-

19rowi Miasta Korzyszka [?], quorumcunq. Nominum

20Ludziom, Kozakom Dobr JWiell. JmciPana Podko-

21morzego Kijowskiego Sołeskich [?], przed Aktami Ziem-

22skiemi Swiadczy, Manifestował y protestował się

23wten niżey opisany sposób, y Oto. Iż Obżałowany

24Wiell. Hołowinski nieuważaiąc na Prawo pospo-

25lite desecuritate opisane, zebrawszy niemało Ku-

26[plama] Ludzi, wyżpomienionych Szyndolnych [?], cumva-

27rio Armorum genere, Smiał y ważył się na Dobra

28[reklamant:] Kołebie [?]

k. 135v

1Ktekie bez żadney konwikcyi Prawa naiechaw,

2y Brata Manifestantis in lecto aegritudinis Zostaią=

3cego naypierwey Lesivis et Sciommaticis [?], imo au=

4ditui hemano [?] obnoxiis Verbis traktowac, potym

5z Zoną y Dziecmi od wszystkich Szlacheckich Sprzętow

6Domowych wypędzic, przez co tenze Wielm. Jozef Trze=

7ciak Brat Manifestantis w tey słabosci przez

8ten nieprawnie [skreślone: …] przyiacielski uczynek do tego Czasu

9Smiertelnie na Łożku decumbit, Zboża take w

10ziarnie, iako y w snopach, y wszelkie quovis ti=

11tulo et genere Sprzęty Domowe, Bydła, Rogate

12y nierogate, Seorsivo Regestro Specyfikowane,

13zabrać, bo wszystko id Omissum est tak prze=

14ciwko wyzey wyrazonemu Obżałowanemu iako

15y Urodz. JmP. Panu Barskiemu [?], nescitur cuius

16motivo, tantam insolentiam illicitam czyniące=

17mu, Idem Comparens Manifestowawszy się y

18protestowawszy, zostawuiąc Salvam tey Mani=

19festacyi Meliorationem vel percitationes [?] Corre=

20ctionem, si opus fuerit, a teraznieyszą Actis

21Connotari prosił co y Otrzymał. Stanisław

22Trzeciak mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

protunc – wówczas, na ten czas; comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; quorumcunque nominum – jakichkolwiek imion; de securitate – o bezpieczeństwie; cum vario armorum genere – z różnym rodzajem broni.

Matt. = Małżonkom; Wiell. = Wielmożny; Urodz. = Urodzony.

Numer marginalny odczytany jako 40, częściowo przekreślony/niepewny – sprawdzić.

in lecto aegritudinis – na łożu choroby; imo auditui humano obnoxiis verbis – owszem, słowami obrażającymi ludzki słuch; decumbit – leży; quovis titulo et genere – wszelkiego tytułu i rodzaju; seorsivo regestro – osobnym rejestrem; nescitur cuius motivo – nie wiadomo z jakiego powodu; tantam insolentiam illicitam – tak wielkie bezprawne zuchwalstwo; salvam meliorationem vel correctionem si opus fuerit – zastrzegając poprawę lub sprostowanie, jeśli zajdzie potrzeba; actis connotari – zapisać do akt.

Streszczenie

3II 1739 Stanisław Trzeciak zamanifestował (swoim i innych imieniem) przeciw Hołowińskiemu, matce i innym o to, że pozwany z gromadą uzbrojonych ludzi najechał dobra manifestanta i napadł na jego brata leżącego w chorobie – wbrew prawu o bezpieczeństwie.

Transkrypcja

k. 135v

1Manifestacya cum Juramento Nomi=

2ne Wielm. JmX. Xiędza Bienieckiego Opata

3przeciwko Wielm. JmPanu Hlebowskie=

4mu Podczaszemu.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego

6Miesiąca Februarii, Siodmego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijowskiego,

8Przedemną

k. 136

1Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Sub=

2delegatem od Wiell. Ichmość Panow Komornikow Ziem.

3Kijows. uproszonym, y Xięgami ninieyszemi Ziem.

4Kijowskiemi Comparens personaliter Jmć Xiądz Mi=

5chał Bokowski [?] Namiestnik Archimandryi Owruckiey

6nomine Wiell. Jmci Xiędza Andrzeja Bienieckiego [?]

7Opata, y całego Konwentu Owruckiego Ordinis Divi

8Basilij Magni in oppositione Poddanego Konwentu tako=

9go Stepana Myszczenka w Zabraniu onemu rerum

10mobilium et immobilium, przez Wiell. Jmci Pana

11Jana Jakubowskiego Podcz. Zytt. w Dobrach Staroselt=

12ce nazwanych, Solennem przeciwko temuż Jmci za=

13nosi Manifestationem Super eo. Iż Wiell. Inculpa=

14tus Jmć contraveniendo Dekretowi Grodzkiemu Ztu

15Wdztwa Kijows. Martij Vigesima Septima Die Mil=

16lesimo Septingentesimo Trigesimo Secundo Anno

17Między Wiell. Opatem Owruckim, a zeszłym nieg.

18Wiell. Stefanem Jakubowskim Bratem Rodzonym In=

19culpati cum Injunctione Wydania Poddanych w Dekre=

20cie wyrażonych, przez Wiell. Opata in facie Judicij po=

21przysiężonych z ich Zonami, Dziećmi, Zasiwami, tak

22Supellectili Domestica ferowanemu, tak zeszły Wiell.

23Jmć Pan Stefan Jakubowski Brat Inculpati iako y

24sam obwiniony Wiell. Jmć Pan Podczaszy Zytt. post

25Decessum Brata swego uti Legitimus Successor ap=

26prehensis po Bracie swym Bonorum Sortibus nie=

27tylko Satisfacere eidem Decreto renuit, lecz pomie=

28nionemu Poddanemu Konwentu Owruckiego Stepa=

29nowi Miszczenkowi z Dobr Litek do Staroselce Zbie=

30głemu ad propria potym redeunti, rzeczy niemało w

31Staroselcach pozostałe, per Magnificum Abbatem

32wydania pretendowanych, iako Wołow Roboczych Sześ=

33ciu, Doynych z Cielętami pięć, Owiec Maciorek

34Czterdzieści, Swin Starych Maciorek Piętnaście,

35[reklamant:] nieprzo

k. 136v

1wieprzow Pięc, prosiąt Dziesięcioro, Kozł Sześć,

2Kaczek z Kaczorami Dwadzieścia Cztery, Kur Czter:

3dzieści Siedm, Koni Troie, Żyta niemłoconego w Sto:

4gu y w Gumnie Kop Czterdzieści, Pszenicy Ozimey

5Kop Sześdziesiąt, Prosa Kop Czterdzieści, Grochu Kosz:

6nego Kopie Siedmdziesiąt, Hreczki w Stogu Kop

7Dwadzieścia, Owsa Kop Dwadzieścia, Jęczmienia

8Kop Dziesięc, Zasiewu Żyta Dni Dwanaście, Zasie:

9wu Pszenicy Ozimey Dni Dziesięc, Siana w Stogi

10zrzuconego Kopie Dwiescie, Wóz ze wszystkim Po:

11rządkiem Jeden, Wozow Kołowych Dwa, Końskie Je:

12den, Kos Dwie, Siekier Trzy, Warzywa Kadłubow

13Cztyry, Chust roznych białych Sztuk Dwadzieścia

14Cztery, Przędziwa konopnego Obrzę Jeden, Lnu Obrzę

15Jeden, Beczka Wielka Jagieł Jedna, Syra z Masł:

16łem w kupie faska Jedna, Beczek alias kuf do na:

17sypania nowych Trzy, Kadłubow do Warzywa nowych

18Dwie, Dzieżek małych y wielkich Trzy nowych, zabrał,

19restituereq renuit, na ktorych Rzeczach Pomieniony

20Stepan Miszczenko [?] Jako prawdziwie onemu tyle

21zabrano Mnie Urzędu o wydanie Roty do Juramentu

22super realitatem Jnserowanego Regestru prosił,

23a tak Ja Urząd, ad Requisitionem onego Rotę Jura:

24mentu wydałem, ktory in Praesentia Szlachty Urodz.

25Ichmciow Panow Jana Okija [?] Cyszkiewicza [?], Antoniego

26Spirydowicza, y Jnnych wielu Ichmciow w Kancellaryi

27pro tunc będących, in Attendentia Woźnego Opatrznego

28Kondrata Zbroieuskiego [?], Observata Solennitate Jura:

29mentorum, flexis ad Imaginem Crucifixi JESU Chri:

30sti Genibus, Rothisante Sibi Ministeriali Jurament

31w te wykonał słowa. Ja Stepan Miszczenko Przysięgam

32Panu Bogu Wszechmogącemu w Troycy Swiętey Je:

33[reklamant:] dynemu

k. 137

1dynemu nato Iż ten Regestr wyż pomienionych

2rzeczy przez Wiel.go JmćPana Jakubowskiego Podcz.

3Zytt. umnie Zabranych iest prawdziwie spisany

4naczym iako sprawiedliwie przysięgam, takmi Pa-

5nie Boże dopomoż, y niewinna Męka Chrystusa

6Pana, po ktorym wykonanym przez Stepana Miszczen-

7czenka Juramencie, Idem Comparens prosit Mnie

8Urzędu, hoc totum Actis Praesentibus Connotari, co

9y Otrzymał. Xiędz Michał Bokowski Ordinis

10Divi Basilii Magni Namiesnik Owruckiey.

Objaśnienia i tłumaczenia

cum Juramento – z przysięgą; Nomine – w imieniu; Wdztwa – Województwa; numer marginalny słabo czytelny (27mo?).

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; nomine – w imieniu; Ordinis Divi Basilij Magni – zakonu św. Bazylego Wielkiego (bazylianie); in oppositione – w sprzeciwie (w sprawie); rerum mobilium et immobilium – rzeczy ruchomych i nieruchomych; Solennem … Manifestationem super eo – uroczystą manifestację o to.

Inculpatus – obwiniony; contraveniendo Decreto – sprzeciwiając się dekretowi; Martij Vigesima Septima Die … Anno – 27 marca 1732; cum Injunctione – z nakazem; in facie Judicij – przed obliczem sądu; supellectili domestica – sprzętem domowym; post Decessum – po śmierci; uti Legitimus Successor – jako prawny dziedzic; apprehensis Bonorum Sortibus – objąwszy części dóbr; Satisfacere eidem Decreto renuit – odmówił uczynić zadość temuż dekretowi; ad propria redeunti – wracającemu do swoich; per Magnificum Abbatem – przez Wielmożnego Opata. Nad liczebnikami daty dopisane cyfry 1–4 (kolejność słów).

Skróty: Wiell. – Wielmożny; Podcz. Zytt. – podczaszy żytomierski; Ztu Wdztwa – Zamku województwa; Subdelegat – zastępca komornika ziemskiego.

restituereque renuit – a zwrócić odmówił.

super realitatem Inserowanego Regestru – na prawdziwość wpisanego rejestru; ad Requisitionem – na żądanie.

in Praesentia … in Attendentia – w obecności szlachty … przy asystencji woźnego; pro tunc – wówczas.

Observata Solennitate Juramentorum, flexis ad Imaginem Crucifixi Jesu Christi Genibus, Rothisante Sibi Ministeriali – zachowawszy uroczystość przysiąg, ugiąwszy kolana przed wizerunkiem Ukrzyżowanego Jezusa Chrystusa, przy czym woźny czytał mu rotę.

Fragment rejestru zabranego dobytku i przysięgi poszkodowanego (prawdopodobnie część manifestacji/relacji); obrzę – obrzeże (miara przędziwa), faska – faska (beczułka).

Podcz. Zytt. – Podczaszego Żytomierskiego [?]; Idem Comparens prosit … – tenże stawający prosi mnie, urząd, aby to wszystko zostało zapisane w aktach niniejszych; Ordinis Divi Basilii Magni – zakonu św. Bazylego Wielkiego (bazylianin).

Streszczenie

7II 1739 ks. Michał Bokowski, namiestnik archimandrii owruckiej, w imieniu archimandryty ks. Andrzeja Bienieckiego zamanifestował z przysięgą przeciw Hlebowskiemu [?], podczaszemu, o niewykonanie dekretu grodzkiego kijowskiego z 27 III 1732, wydanego między opatem a zmarłym Stefanem Jakubowskim, bratem pozwanego, nakazującego wydanie poddanych poprzysiężonych przez opata wraz z żonami, dziećmi, zasiewami i dobytkiem. Wpis przyjął Stefan Wyhowski jako subdelegat komorników.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 137

1Relatia [?] podanego Pozwu na Roczki Grodz-

2kie Kijowsk. od Wiel.go JmćPana Juryna Miecz.

3Czernih. po Urodz. Jchmciów Panow Pruszyn-

4skiego y Łysakowskiego.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Februarij, Siodmego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijowskiego,

8Przedemną Stefanem z Wykowa Wykowskim Namie-

9snikiem protunc y Vices Regentem Akt Ziemskich

10Woiewodztwa Kijowsk. y Xięgami nieniejszemi

11Ziemskiemi Kijowsk. Stanowszy Oczewiscie Woźny

12Generał Wdztwa Kijowsk. y Jnnych, Szlachetny Antoni

13Bieleck[?] wmoc prawdziwey wierney, y skuteczney Re-

14latyi Swoiey, publice liberequ recognovit. Iż on Roku

15teraznieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego,

16Dziewiątego, Dnia Siodmego Februarij, Pozew Grodzk.

17Kijowsk. Autentyczny, od Wiel.go do Dobr Wsi Hodotomla [?]

18y tam ten Pozew, Robocznemu Stepanowi, iako ob-

19sessyi Nowego Pana swego Zapisaney wiedzącemu,

20[reklamant:] w Izbie

k. 137v

1w ktorie nastole położywszy, o położeniu onego od

2kogo pokoyu y w iakieyby Sprawie, pisany Cyt[?] opo-

3wiedział y doniadomości przywiodł, ktorego Pozwu

4tenor sequitur ejusmodi. Józef z Potoka na Stani-

5sławowie Xięstwie Zbarazkim Brodach y Niemie-

6rowie Potocki Woiewoda y Generał Ziem Kijow.

7Hetman Wielki Koronny Warszawski, Świątyn-

8ski[?], Leżayski etc Starosta. Urodz. Jchmom PP.

9Antoniemu Pruszynskiemu y Antoniemu Zysa-

10kowskiemu[?] Pozwanym, z Osob y Zewszystkich gene-

11raliter Dobr Wmciów Leżących, ruchomych y Summ

12pieniężnych Regia authoritate, et mea potestate

13qua hac in parte fungor, przykazuię, abyście Wmć

14przed Sądem moim Grodz. na Rokach Grodz. Ztu

15Wdztwa Kijow. in loco solito Judiciorum, w Mie-

16ście Żytomierzu, lub Owruczu, Anno Pnti przy-

17padaiących y Sądzie się maiących, vel his deficien-

18tibus in alijs proxime subsequentibus, sami

19Obliczne y Zawicie stanęli, na Instancyą Insty-

20gatora Sądowego y Jego Delatora Wielm. JmPana

21Stefana Sutiszycza[?] Juryna[?] Miecz. Czernih.

22Aktora, ktory in Ordine Legi publicae atque Ma-

23gnifici Sud[?] hac in re facta Wmciów Pozywa ktore,

24Iz Wmć wiedząc dobrze o tym, że moderno Aktor

25puscił był zastawnym Sposobem Dwoch Poddanych

26w Dobrach swoich Wsi Hodotemku[?] Trzyletnim Zapi-

27sem Wmci Urodzony Antoni Pruszynski, iako ten-

28że Zapis Zastawny szerzey w sobie obmawia, lecz

29Wmć tychże Poddanych z Ichwszelką powinnością

30y Gruntami Actori moderno, Arendatorio modo,

31wziowszy sobie dostateczną satysfakcyą, retro ce-

32dowaćby, y teyże tenuty czas y Termin iuszże

33expirować ma, Anno Pnti Millesimo, Septin-

34[reklamant:] gentesimo

k. 138

1gentesimo, Trigesimo, Nono, Die Vigesima, Ter=

2tia Aprilis, a zatym eludendo Aktora, et temere con=

3travenienco Opisoni swemu przeciwko Prawey

4Słusznosci postępuiąc, ważytesię nescitur quo

5in fundamento pomienionemu JmPanu Łysa=

6kowskiemu ante Terminum praefixa expiratio=

7nis, tychże Dwoch Poddanych pusci, niezgodziw=

8szysię z Aktorem, y Pensyi nieuspokoiwszy, cha=

9os y Turbacyą zniemałym kosztem Actori uczy=

10niłes, nawet pożyczonym sposobem, na czas krot=

11ki wziowszy u teraznieyszego Aktora Charcicę do=

12wodną, wszelki pożytek WMć bez lat kilka czy=

13niącą, ad requisitiones Sapissimas nieoddałes

14y oddać niechcesz, przez co Modernus Aktor

15wielką szkodę y krzywdę ponosi, kiedy nietyl=

16ko pożytku z niey niema, ale y Chartow pozbył się

17a WMć Urodz. Łysakowski, mniey zważaiąc na

18tak słuszne Dokumenta, z ktoremi tenże Aktor

19w tych pomienionych Poddanych Possessione gaudet,

20niewiedzie quo in fundamento przez Wernego [?]

21y Szlachtę Opediendo [?] Actoris Possessionem, in modum [?]

22Sortem intromittowałesię y tym się niecontent=

23tuiąc ale iescze in majus Damnum et oppressionem [?]

24sionem ejusdem Actoris, Przew nawgdy [?] Gruntu [?]

25[…]nem ejusdem Actoris, Pozew na [?] WMć Pozwa=

26kiem vexatorie wydałes, przez co WMć Pozwa=

27ni publicam Legem violastis, Actorem in damna

28non modica induxistis, A zatym tenże Aktor tam

29pro indebita vexa, quam p[o]enis ratione Omissorum

30super vos ex arbitrio Judicij decernendis, WMć ter=

31tio [?] Termino pozywa, Sitis parituri ad Omissa

32alias in Termino Terminis vobis oretenus proponen=

33da responsuri. Pisan w Zytomierzu Die Quin=

34[reklamant:] ta

k. 138v

1ta Februarij, Millesimo, Septingentesimo, Tri=

2gesimo, Nono Anno. de quo Praesens ejusdem Mtis Rett

3X Woźny utsupra ignarus scribendi.

Objaśnienia i tłumaczenia

Miecz. Czernih. – Miecznika Czernihowskiego; protunc – na ten czas; Vices Regentem – zastępcą regenta; publice libereque recognovit – publicznie i dobrowolnie zeznał; obsessyi – posiadłości.

tenor sequitur ejusmodi – treść (pozwu) następuje taka; Regia authoritate et mea potestate qua hac in parte fungor – władzą królewską i moją, którą w tej mierze sprawuję; in loco solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; Anno Pnti (praesenti) – roku bieżącego; vel his deficientibus in alijs proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na następnych najbliższych; Actori moderno, Arendatorio modo – obecnemu powodowi, sposobem dzierżawnym; retro cedować – zwrócić; Millesimo Septingentesimo – tysiąc siedemset…

Pozew grodzki wydany w imieniu Józefa Potockiego jako wojewody kijowskiego (starosta generalny), na sąd grodzki w Żytomierzu lub Owruczu; Ztu Wdztwa – Starostwa (?)/ziemstwa województwa; Miecz. Czernih. – miecznik czernihowski.

Linie 19–21 częściowo niepewne (ubytki papieru i zatarcia przy lewym marginesie); wiersz „sionem ejusdem Actoris” odczytany niepewnie.

Tłumaczenia: „Trigesimo Nono, Die Vigesima Tertia Aprilis” – trzydziestego dziewiątego, dnia 23 kwietnia (zapewne 1739); „eludendo Aktora” – zwodząc powoda; „temere contraveniendo” – zuchwale sprzeciwiając się; „nescitur quo in fundamento” – nie wiadomo na jakiej podstawie; „ante terminum praefixa expirationis” – przed wyznaczonym terminem upływu; „ad requisitiones saepissimas” – mimo bardzo częstych upomnień; „modernus Aktor” – obecny powód; „in possessione gaudet” – cieszy się posiadaniem; „intromittowałeś się” – wwiązałeś się; „in majus damnum et oppressionem” – na większą szkodę i ucisk; „vexatorie” – dla szykany; „publicam legem violastis, actorem in damna non modica induxistis” – naruszyliście prawo pospolite, narażając powoda na niemałe szkody; „tam pro indebita vexa, quam poenis ratione omissorum super vos ex arbitrio Judicii decernendis” – tak za niesłuszną szykanę, jak i o kary za zaniechania, wedle uznania sądu na was orzec się mające; „tertio termino” – na trzeci termin; „sitis parituri ad omissa” – macie stawić się w sprawie zaniechań; „alias in termino terminis vobis oretenus proponenda responsuri” – oraz odpowiedzieć na inne rzeczy przedstawione wam ustnie w terminie; „Die Quinta” – dnia piątego.

Tekst to fragment pozwu (oblaty pozwu) przeciw Łysakowskiemu o dwóch poddanych, pensję i niezwróconą charcicę.

Februarij … Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno – lutego roku tysiąc siedemset trzydziestego dziewiątego (1739); de quo praesens ejusdem manu propria relatio – o czym niniejsza relacja jego własną ręką; Woźny utsupra ignarus scribendi – woźny jak wyżej, nieumiejący pisać (znak krzyża).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

7II 1739 woźny Antoni Bielecki zeznał relację o doręczeniu pozwu na roczki grodzkie kijowskie (z 5 II 1739) z powództwa Suryna [?], miecznika czernihowskiego, przeciw Antoniemu Pruszyńskiemu i Łysakowskiemu o zatrzymanie dwóch poddanych we wsi Hodotemle [?], puszczonych Pruszyńskiemu trzyletnim zapisem zastawnym, po upływie terminu zastawu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 138v

1Manifestacya Wiell. JmPana Lipłańskiego [?]

2Łowczego Latyczows. y Jnnych na przeciwko

3Wielebnemu w Bogu JmXiędzu Piątkow=

4skiemu Wikaremu Owruckiemu y Jnnym.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Februarij, Siódmego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijowskiego,

8Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namie=

9snikiem protunc y Vices Regentem Akt Ziemskich

10Wdztwa Kijows. y Xięgami niniey szemi Ziemskiemi

11Kijowskiemi. Comparens personaliter Wiell. JmPan Jerzy

12Lipłański [?] Łowczy Latyczows. Swym y Wiell. JeyMci Paniey

13Maryanny z Trypolskich Lipłańskiey Małżonki Swey,

14Niemniey wszystkich in genere Sukcessorów zeszłego

15niegdy Świętey pamięci Wiell. JmPana Jana Trypolskiego

16Miecznika Lidzkiego Imieniem, sui, et eorundem praecavendo

17[popr.: praecavendo] cujus integritati Substantiae, obviandoq[ue] vexa=

18torijs Terminis, żeby przez niesłuszną niżey oblato=

19wanego Induktacyą [?] y niezałeżytą [?] cum detrimento

20Substantiae Sui Comparentis ac Aliorum Supra Scripto=

21rum Successorum interpretacyą, ulteriori non Sub=

22jaceant Jacturae, na przeciwko Wielebnemu w Bogu

23JmXiędzu Anzelmowi Piątkowskiemu Ordinis Prae=

24dicatorum Conwentu Owruckiego Wikaremu, Citatio=

25nem injustam sibi Comparenti, ac alijs Consuccesso=

26ribus wydawszyiemu, y Przewielebnemu JmXię=

27dzu Tomaszowi Łazurowiczowi [?] Przeorowi Konwen=

28[reklamant:] tow

k. 139

1tow Czarnobylskiego y Owruckiego Ordinis Praedicato-

2rum praemissa dopuszczaiącemu, et defacto ut Suppo-

3nitur zlecaiącemu, iako predko in retrusionem inju-

4centia [?] u pozostałych po Antecessorach Swoich papie-

5rach dokumenta wynaleść mogł, tak zaraz sisten-

6do praetensionem indebitam, przed Aktami niniey-

7szemi Swiadczy y Manifestuie się oto. Iż tehnie [?] ob-

8żałowany Przewielebny w Bogu Jmć Xiędz An-

9zelm Piątkowski Ordinis Praedicatorum Ultikary [?] Owruck.

10Contra Omne Jus et Aequum postępuie, Wiedząc do-

11brze otym że tak przedtym, iako y teraz ieden Prze-

12or Konwentow Czarnobylskiego y Owruckiego existe-

13bat, et existere non desinit, y wszelka ante hac do

14Przewielebnego Przeora Czarnobylskiego etiam Konwen-

15tu Owruckiego naleźała Dyspozycya, gdzie lubo seor-

16sim Testamentem ultimae voluntatis in pia Suffra-

17gia Animae przez Wiell. niegdy Jmci Pana Michała Try-

18polskiego Pisarza Ziemskiego Kijowsk. taka Summa ut

19patet ex delatione Partis Konwentowi Owruckiemu

20Tysiąc Złł. Poll. iako Konwentowi Czarnobylskiemu

21Drugi Tysiąc Złł. Poll. naznaczona allegatur, że iednak

22Jeden był Przeor Konwentow wyż mianowanych, tedy

23Wiell. niegdy Swiętey Pamięci Jmć Pan Jan Trypolski

24Miecznik Kijowski Antecessor Comparentis, ac Aliorum,

25Succurrendo Animae wyż Specyfikowanego niegdy Mi-

26chała Trypolskiego Pisarza Ziemskiego Kijowsk. Rodzonego

27Swego, Legacyi Testamentowey, Obydwom Konwen-

28tom naleźącey, zadość uczynił, y do Rąk Jmci Xiędza

29Dominika Waranowskiego [?] pro tunc Przeora Kon-

30wentow wyż wyrażonych oddał, iako też in Sub-

31[reklamant:] sequenti

k. 139v

1sequens temp[?] iako kwity obszerniey Dekretowi oso-

2bliwie Trybunalskiemu Senant[?], a nayбarziey dy-

3spozycya czyli perceptarz ktora in religione pra-

4cticatur pozostała Jmci Obżałowanego edocere powin-

5na, a lubo ze Obżałowani y dyspozycyą, kwity, Assecu-

6racye, Omneq[ue] Jus y perceptarz Konwentow Czarno-

7bylskiego y Owruckiego u siebie maiąc, w ktorych y

8kwity z wybraney Summy Dwoch Tysięcy iako y ro-

9zne pozostałe karty Wiell. niegdy Jmci Pana Miecz-

10nikiego[?] iako y Dekreta wszystkie osobliwie Try-

11bunalskie u siebie maiąc Comparentem, y wyz wy-

12spomnianych Sukcessorow, post acquietatum Ne-

13gotium, indebite, et velatorie, in Jus evocant, ra-

14tione quorum Omnium, Idem Comparens Nomine

15quorum supra przeciwko Wyzmen[?] Obżałowanym

16iterum iterumq[ue] Manifestatur et Protestatur

17salva manente melioratione, Lane[?] brevem sui

18Manifestationem Actis praesentibus connotari af-

19fectavit [etc.] y Otrzymał. Jerzy Liplański[?] mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Namiestnik protunc y Vices Regens – namiestnik i zastępca regenta akt ziemskich.

sui et eorundem praecavendo … obviandoque vexatoriis terminis – zabezpieczając swoją i ich całość majątku i zapobiegając uciążliwym terminom; cum detrimento substantiae – ze szkodą majątku; ulteriori non subjaceant jacturae – nie ponieśli dalszej szkody; Ordinis Praedicatorum – zakonu kaznodziejskiego (dominikanów); citationem injustam … – niesłuszny pozew wydanemu jemu i współspadkobiercom.

Ordinis Praedicatorum – Zakonu Kaznodziejskiego (dominikanów); contra omne ius et aequum – wbrew wszelkiemu prawu i słuszności; existebat, et existere non desinit – istniał i nie przestaje istnieć; ante hac – przedtem; seorsim testamentem ultimae voluntatis in pia suffragia animae – osobno testamentem ostatniej woli na pobożne modlitwy za duszę; ut patet ex delatione partis – jak wynika z doniesienia strony; allegatur – przytacza się; pro tunc – ówczesnego; Antecessor Comparentis – poprzednik stawającego; Succurrendo Animae – przychodząc z pomocą duszy; praetensionem indebitam – nienależne roszczenie.

Złł. Poll. – złotych polskich; Kijowsk. – Kijowskiego.

acquietatum Negotium – sprawę załatwioną (skwitowaną); indebite et velatorie in Jus evocant – niesłusznie i zwodniczo pozywają do sądu; ratione quorum omnium – z powodu tego wszystkiego; nomine quorum supra – w imieniu wyżej wymienionych; iterum iterumque manifestatur et protestatur salva manente melioratione – raz po raz manifestuje się i protestuje z zachowaniem prawa do poprawy; brevem sui manifestationem actis praesentibus connotari affectavit – zażądał wpisania swej krótkiej manifestacji do akt niniejszych.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

7II 1739 Jerzy Lipłański [?], łowczy latyczowski, swoim i Maryanny [?] imieniem zamanifestował przeciw ks. Anzelmowi Piątkowskiemu, wikariuszowi dominikanów owruckich, o działanie wbrew prawu – z pominięciem tego, że konwenty czarnobylski i owrucki miały zawsze jednego przeora, któremu przysługiwała wszelka dyspozycja, m.in. w sprawie zapisu testamentowego.

Transkrypcja

k. 139v

1Manifestacya Imie Wiell. Jmci Xiędza Bie-

2nieckiego Archym. Owruc. przeciwko Wiell. Jm-

3Panu Niedźwiedzkiemu Podstt. Mozyr.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego,

5Miesiąca Februarij, Dziewiątego Dnia.

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijowskiego, Przedemną

7Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiestnikiem pro tunc

8y ViceRegentem Akt Ziemskich Wdztwa Kijow. y Xięga-

9mi ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi, Comparens per-

10sonaliter Wielebny Jmci Xiądz Michał Bołotki[?] Namiestnik

11Archymandryi Owruckiey Ordinis Divi Basilij Magni Nomi-

12ne et ex speciali Commisso Wiell. Jmci Xiędza Andrzeja Bie-

13nieckiego Archymandryty Owruc. quam primum de Prote-

14statione Wiell. JmPana Antoniego Franciszka Bałaszy[?] Niedź-

15wieckiego Podstoll. Mozyr. Rym[?] y Urodz. Jmci Pana Jana

16[reklamant:] Gorskiego

k. 140

1Porskiego in minorennitate będącego uti Tutoris Minoren=

2nis in Castro Ovrucensi Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo,

3Nono Anno, Die Trigesima Quarta [?] Januarij, Imieniem, con=

4tra praefatum Magnificum Abbatem Ovrucensem facta, recte [?]

5Przeciwko Wiel. wyż specyfikowanemu JmciPanu Podkoll.

6Mozyrskiemu [?] Tudzież Urodzonemu JmciPanu Janowi Porskiemu

7in minorennitate existenti świadczy protestuie y reprote=

8stuie się Super eo: Iż Wiel. Xiądz Opat Owrucki satisfacien=

9do Decretowi Kompromissarskiemu, Dobra Litki [?] Ostapy [?]

10y Radowsze [?] do wybrania Summy Tysiąc, Osmset Złłych

11pomienionym Dekretem przysądzoney Dwuletnym Kontra=

12ktem, Inculpato uti Tutori minorennis, z expressyą

13Percept y Powinności Poddanych, Inwentarzem Obli=

14czonym [?], tak iako dradzy [?] Jekmse [?] te Dobra trzymali spisanym,

15in possessionem podał, quibus apprehensis Obwinio=

16ny Jmć Bonis lubo sine ulla wtenuie [?] swoiey od Wiel.

17Opata zostaie praepeditione praetextu [?] iednak titulo

18formuie pretensyą, ze si z Dwuletney Tenuty pomie=

19nionych Dobr niemoze percipere, co iest dispone [?] mve=

20ritate [?], praedictam Summam co którzy kolwiek te Dobra

21a Magnifico Abbate za kontraktem in Possessione

22mieli, Zupełną z onych wybierali Summę, sine aggra=

23vatione Poddanych, Obwiniony zas Jmć nescitur [?] aggra=

24vatione Poddanych, którzy

25tione [?], tak Czynszow, Jako y Dani od Poddanych którzy

26benewole sine reclamatione oddaią, nie Akceptuiąc

27onych, do Rudni na Robotę do Szkerecza [?], y w Podwody

28ultra mentem contractus, po Cztery kroć na Rok wycz=

29luczą [?] drogi [?], w którey Wołow niemało Poddanstwu po=

30zdychało, pędzi, Pola do Zasiewu Wodanego [?], y Sianożęci

31Sam niezasiewaiąc, partem Obcych postronnym do

32Zażywania licencyą, pars vero dla niezażywania

33in Damnum Actoris chwastami porzarostała, aliasque de=

34desolationes Bonorum in ruinam [?] Status Abbatis Pak [?]

35y nie reparowaniu w Winney [?] kotłow, na które ab

36Actore Pieniądze wziął, Jako w poczynieniu niemałey

k. 140v

1szkody w Wotach Poddanstwu wymyslnemi Sposoba=

2mi inferre praesumit, in eum finem aby Ojcowie penden=

3tibus do dalszey tenuty drogę ściągę praetensionibus, po

4expiracyi Kontraktem Opisaney terminu, ulteriori

5Bonorum Mogł gaudere possessione których impediendo [?]

6mentem JmciOycaOpata mogła [?], tempestivas per Manife=

7stationem format praetensiones które ne sortiantur effe=

8ctum Comparens obviando takowym Inkonweniencyom

9de praemissis Nomine Magnifici Abbatis Manifesta=

10tur reprotestaturq[ue] Salva melioratione hujus Ma=

11nifestationis Actis Connotari Mnie Urzędu prosił

12co y otrzymał. Xiądz Michał Bohowski [?] Ordinis

13Divi Bazylij Magni Namiesnik Owrucki mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

data: Dziewiątego = 9 II 1739; Ordinis Divi Basilii Magni – zakonu św. Bazylego Wielkiego (bazylianie); ex speciali commisso – ze szczególnego zlecenia; pro tunc – na ten czas; Podstt./Podstoll. Mozyr. – podstoli mozyrski.

in minorennitate będącego uti Tutoris Minorennis – będącego w małoletności, jako opiekuna małoletniego; in Castro Ovrucensi … Anno – w grodzie owruckim roku 1739 dnia …; contra praefatum Magnificum Abbatem Ovrucensem facta – uczyniona przeciw wspomnianemu Wielmożnemu opatowi owruckiemu; super eo – o to; satisfaciendo Decreto – czyniąc zadość dekretowi; inculpato – obwinionemu; in possessionem – w posiadanie; quibus apprehensis – po objęciu których; praepeditione praetextu – pod pozorem przeszkody; percipere – pobierać; sine aggravatione – bez obciążenia; benevole sine reclamatione – dobrowolnie bez sprzeciwu; ultra mentem contractus – ponad treść kontraktu; partem … pars vero – część … część zaś; in damnum Actoris – ze szkodą powoda; desolationes bonorum – spustoszenia dóbr. Fragment protestacji opata owruckiego; tekst miejscami bardzo niepewny. Wiersz 25–26 częściowo powtórzony w odczycie – sprawdzić.

inferre praesumit – ośmiela się wyrządzać; pendentibus praetensionibus – w toku pretensji; ulteriori Bonorum gaudere possessione – cieszyć się dalszym posiadaniem dóbr; tempestivas per Manifestationem format praetensiones – w porę przez manifestację formułuje pretensje; ne sortiantur effectum – aby nie osiągnęły skutku; Comparens obviando… – stawający, zapobiegając takim niedogodnościom, w powyższych sprawach w imieniu wielmożnego opata manifestuje i reprotestuje, z zastrzeżeniem poprawy tej manifestacji, prosił o wpisanie do akt.

Ordinis Divi Bazylij Magni – zakonu św. Bazylego Wielkiego (bazylianie); Namiesnik Owrucki – namiestnik klasztoru owruckiego.

Data wpisu: 9 II 1739 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 5 II 1739, Żytomierz [?]).

Streszczenie

9II 1739 ks. Michał Bokowski (Bołotki [?]), namiestnik archimandrii owruckiej, w imieniu archimandryty ks. Andrzeja Bienieckiego zamanifestował przeciw Niedźwiedzkiemu, podstolemu mozyrskiemu, by po wygaśnięciu terminu kontraktu dzierżawnego (tenuty) nie trzymał dalej dóbr archimandrii.

Transkrypcja

k. 140v

1Relacya powtornego Pozwu na Kommis=

2syą, od Wielebnych w Bogu Ordinis Praedi=

3catorum Konwentu Owruckiego po Wiell Ow=

4ruckiego [?] Starosty Owruckiego y Innych.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego,

6Miesiąca Februarij, Dziesiątego Dnia.

7Na Urzędzie Xięg Ziemskich Wdztwa Kijow. Przedemną Ste=

8fanem z Wyhowa Wyhowskim Namiesnikiem pro tunc y Vi=

9ces Regentem Akt Ziemskich Kijow. y Xięgami ninieysze=

10mi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy Osobiście Woźny

11Generał Wdztwa Kijow. y Innych, Opatrzny Marcin Uran=

12ski, mira sua vera, ac fidelis Relationis palam publice li=

13bereq[ue] ac per expressum recognovit, Iż on Roku teraznieysze=

14go Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dziesią=

15tego Februarij, pozew seu potius przypozew, na komis=

16sea mente Consensus Regij, w Owruczu Anno praesenti przypada=

17iącą, na Membranie Ziemskim Kijow. pisany, od niosł do dob

18Miasta Jego Krolewskiey Mci Owrucza, y tam ten Pozew, w

19Zamku Kameypsym [?] w Izbie Na stole położył, o oddaniu y po=

20łożeniu onego, od kogo pokogo, y w iakiey sprawie, był

21pisany, opowiedział, y prawnie publicznie do wiadomości

22[reklamant:] przywiodł

k. 141

1przywiodł, którego słowo tenor sequitur ejusmodi. August

2Trzeci z Bożey łaski, Krol Polski, Wielki Xiąże Litewski, Ruski,

3Pruski, Mazowiecki, Zmudzki, Inflantski, Smolenski, Siewier=

4ski, Kijowski, Wołynski Podolski, Podlaski, Bracławski y Czer=

5niechowski a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Wiell Jerze=

6mu Olszanskiemu Staroście Owruckiemu samemu przez

7się, tudzież Sławetnym Owruckim Rwabeński[?] y Inym

8Bojarom, Mieszczanom, y Poddanym do Starostwa Owruck

9należącym, wszystkim in genere et Specie, quorumcunq

10Nominum et Cognominum Assystencyi potrzebuiącym

11cum eadem de jure debita pozwanym, z Osob y zewszy=

12stkich generaliter Dobr WW Leżących ruchomych y sum

13pieniężnych przykazuiemy aby się WW przed Sądem na=

14szym Komissarskim, na Kommissyi w Owruczu Roku tera=

15nieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego, Są=

16dzieć maiącey, sami osobliwie y zawicie stawili, na

17Instancyą Instygatora Sądu Naszego Ziem. Kijow. y Jego

18Delatorow, Wielebnego w Bogu Xiędza Anzelma Szykow=

19skiego[?] Wikarego Konwentu Owruckiego Ordinis prae=

20dicatorum, y Całego zgromadzenia teyże Konwentu

21Aktorow, ktorzy cum Assistentia Superiorum de jure

22incumbenti WW pozywaią, seu potius meliorando processus

23defectus Terminorum, ad Judicium Terrestre Kijoviens

24ante hac intentatorum, do gotowey Kommissy, od tegoż Są=

25du Ziem. na prezentą[?] Kommissyą uczynioney, tum inhae=

26rendo Juribus suis, ac Legibus Regni, et processui, na

27Termin Kommissyi przez WW. Wiell Staroste Owrucki

28od nas uproszoney przypozywaią. Ad videndum et audi=

29endum p[…]nas ratione avulsionis fundorum Conventus

30Owrucensis, praecipue pod klasztorem Sitorum[?] et jacen=

31tium tum effusionis damnorum przez podcięcie Par=

32kanu klasztornego y przez inne poczynione Violen=

33cye, causatorum[?] injungi, Restitutionem gruntow Sol=

34tanowszczi[?] Ostrowow placow juri Terrestri rożnych

35Obywatelow WDztwa Kijow. przed tym podległych apo=

36[reklamant:] tym

k. 141v

1tym zdawnych czasow ex pio erga Religionem opere

2et Zelo Christianitatis Konwentowi Owruckiemu Ordinis

3Praedicatorum dispensante Lege nadanych, a przez WW. Bojar-

4nie y Mieszczanie Owruckiey cum injuria Conventus przy-

5własczonych a innych per vim wydartych, Primo placu

6w Rynku Owruckim będącego w Roku Tysiąc, Sześćset,

7Dwudziestym, Dziewiątym, Dnia Dwudziestego, Wtorego,

8Junij, coram Judicio Terrestri Kijoviensi od Wiel. JmPana

9Szymona Pauszy, Drugiego itidem placu eodem Anno et Actu

10Coram eodem Judicio od Urodzonego Łukasza Witowskiego,

11Trzeciego eodem Actu ibidem od Urodzonego Jerzego Borz-

12czanieckiego, Czwartego w Roku Tysiąc, Sześćset, Trzydzie-

13stym, Piątym, Dnia Dwudziestego, Dziewiątego Martij, Za-

14pisem pewnym w Narodyczach Spisanego od Wiel. Fe-

15dora Pełca Chorążego Kijowskiego, Piątego placu albo Ogro-

16du Roku Tysiąc Sześćset, Czterdziestego, Piątego, Dnia

17Siedmnastego Junij, Coram Officio Castrensi Ovrucensi

18od Urodzonego Jana Krzyżana Żukowieckiego [?] Demum ex

19divisione [?] ac de occupatione Placow na Trzy Dwory Czy-

20li Trzech Dworow, y Folwarku, z polami, Niwami Sianoże-

21ciami, Ogrodami, Roku Tysiąc, Sześćset, Trzydziestego, Wto-

22rego, Dnia Pierwszego Martij, w Warszawie od Nayja-

23śnieyszego Władysława Czwartego Krola Polskiego Urodz.

24Bartłomiejowi Paszkowskiemu jure caduco Konferowa-

25nych, a potym od pozostałey Małżonki y Sukcessorow tegoż

26Urodzonego Bartłomieja Paszkowskiego Roku Tysiąc, Sześć-

27set, Czterdziestego, Die Nona Junij, Coram Officio Castrensi

28Ovrucensi, Konwentowi Owruckiemu Ordinis Praedicatorum

29rezygnowanych y Wiecznemi czasy darowanych, tudzież

30gruntow nazwanych Pasniowszczyzna [?] od Wiel. JmPana Sa-

31muela Łasicza Twerapskiego [?] nadanych a przez Nayja-

32śnieyszego Władysława Czwartego Krola Polskiego kon-

33firmowanych, y Innych Gruntow Pod Pianczyki [?], Podlipie

34Stryhowszczyzna [?], Ostrowow, Primo Ostrowa Romanowa,

35[reklamant:] Czaryonie [?]

k. 142

1charyona niwę demandari ad Compensationem non

2participatorum z Swoicy własności proventuum Stringi

3do poharania sub Juramento tych gruntow Bojar y Mie=

4szczan Owruckich Compelli Caeteraq[ue] pro exigentia causae

5decerni Statui et Sententiari Citamini Citis parituri

6ri Terminum Attentaturi Pisan w Owruczu Anno Mille=

7simo, Septingentesimo, Trigesimo, Nono. Die Trigesima

8Prima January. Deq[ue] Pens ejusdem Mltis Relatio.

9X Woźny ut supra Scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

mira sua vera ac fidelis Relationis… – swoją prawdziwą i wierną relacją jawnie, publicznie, swobodnie i wyraźnie zeznał; seu potius – albo raczej; Anno praesenti – w roku bieżącym; Ordinis Praedicatorum – zakonu kaznodziejskiego (dominikanie).

Ustęp „na komissea mente Consensus Regij” odczytany niepewnie (zapewne: na komisję ex mente Consensus Regij – zgodnie z konsensem królewskim).

tenor sequitur ejusmodi – treść następuje taka; in genere et Specie – ogólnie i szczegółowo; quorumcunque Nominum et Cognominum – jakichkolwiek imion i nazwisk; cum eadem de jure debita – z tąż (asystencją) prawem należną; Ordinis praedicatorum – zakonu kaznodziejskiego (dominikanów); cum Assistentia Superiorum de jure incumbenti – z asystencją przełożonych, prawem należną; seu potius meliorando processus defectus Terminorum – czyli raczej poprawiając wady procesu terminów; ante hac intentatorum – przedtem wytoczonych; inhaerendo Juribus suis ac Legibus Regni – trzymając się swych praw i praw Królestwa; Ad videndum et audiendum – aby widzieli i słyszeli; ratione avulsionis fundorum – z powodu oderwania gruntów; effusionis damnorum – wyrządzenia szkód; Restitutionem – zwrot.

Wiell – Wielmożnemu; WW – Wielmożność Wasza / Wy; WDztwa Kijow. – województwa kijowskiego.

ex pio erga Religionem opere et Zelo Christianitatis – z pobożnego wobec religii uczynku i gorliwości chrześcijańskiej; Ordinis Praedicatorum – Zakonu Kaznodziejskiego (dominikanów); dispensante Lege – za pozwoleniem prawa; cum injuria Conventus – z krzywdą klasztoru; per vim – przemocą; coram Judicio Terrestri Kijoviensi – przed sądem ziemskim kijowskim; itidem, eodem Anno et Actu – tamże, tegoż roku i aktu; Coram Officio Castrensi Ovrucensi – przed urzędem grodzkim owruckim; jure caduco – prawem kaduka; Die Nona Junij – dnia 9 czerwca.

demandari ad compensationem – nakazać wynagrodzenie (szkód); sub iuramento – pod przysięgą; compelli – zmusić; caeteraque pro exigentia causae decerni, statui et sententiari – a resztę stosownie do wymogów sprawy postanowić i osądzić; citamini citis parituri terminum attentaturi – pozywacie się, abyście stawili się na termin; Anno 1739 die 31 Januarii – 31 I 1739; relatio – relacja woźnego; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina, obw. żytomierski).

Streszczenie

10II 1739 woźny Marcin Urański zeznał relację o doręczeniu powtórnego pozwu (z 31 I 1739) na komisję wyznaczoną przez sąd ziemski kijowski z powództwa konwentu dominikanów owruckich przeciw Jerzemu Olszańskiemu, staroście owruckiemu, oraz bojarom i mieszczanom owruckim, dla uzupełnienia braków w terminach wcześniej wytoczonych spraw.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 142

1Manifestacya cum Publicatione Wielebnych

2w Bogu XX. Ordinis praedicatorum Konwentu

3Owruckiego przeciwko Swobodnym Bojarom

4Owruckim y Innym.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca February, Dwunastego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego,

8Przedemną Stefanem z Wykowa Wykowskim Namiestni=

9kiem pro tunc y ViceRegentem Akt Ziemskich Kijowsk.

10y Xięgami niniejszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Com=

11parens personaliter Wielebny w Bogu Xiędz Anzelm

12Siątkowski [?] Wikary Konwentu Owruck. Ordinis praedi=

13catorum swym y Całego tegoż Konwentu Imieniem prze=

14ciwko Swobodnym Bojarom y Mieszczanom Starostwa

15Owruckiego et Specialiter przeciwko Swobodnemu An=

16dryiowi Ryżemu Mieszczaninowi Owruck. Siadłemu [?] y

17Manifestowałsię o to. Iż pomienieni Boiarowie y Mie=

18szczanie Ociptue [?] Andrey Ryży contraveniendo Decreto=

19wi Ziemsk. Kijowsk. Między Wielebnemi Manifestantami

20Powodami z Iedney, a Wiel. Olszanskim Starostą Owruck.

21tudzież Mieszczaninami y Bojarami Starostwa Owruck.

22pozwanemi, w Roku teraznieyszym Tysiąc, Siedmset, Trzy=

23dziestym, Dziewiątym, Dnia Dwudziestego, Dziewiątego

24January, ferowanemu Ktorym Decretem lectis In=

25[reklamant:] quisitionibus

k. 142v

1quisitionibus wypadłym injunctum aby swobodny Andrzej

2Łyży Turman Castri Ovrucensis ingrediatur sessio-

3nemq ejus per spatium Jedney Tygodnia continuet, Dru-

4dzy zaś z tymże Andrzejem Assessa[?] Bojarowie y Mieszcza-

5nie Lite Dwoyga Czternastu Grzywien pro diffamatio-

6nibus ac contemptibus Religiosorum Manifestantium

7aliisq Religioni fidei et Immunitati ecclesiasticæ con-

8trariis actibus inquisitione deductis tudzież in sub-

9latisnem[?] Kondemnaty na sobie od Wielebnych Manife-

10stantow otrzymaney pariter Lite Dwoyga Czternastu Grzy-

11wien Sat clementer skarani a datu Decreti in duabus

12septimanis coram Actis Judicii Terrestris Kijoviensis ad

13manus et quietationem comparentis sub pœna Banitionis

14perpetuæ circa Manifestationem in iisdem publicandæ za-

15płacili, pomienionemu Decretowi in præmissis satisfakcyi

16żadney nieuczynili Przeto idem Reverendus comparens

17nidże[?] retinentes in subseqvenda satisfactione pomie-

18nionych Bojar y Mieszczan iterato atq iterum po zapłaceniu

19Swiey[?] ut Juris et Moris est ratione contraventiones [pr]æfa-

20to Decreto Manifestował się y prosił Mnie Urzędu aby-m

21ad Rygorem in eodem Decreto appositam condescendam, a tak

22Ja Urząd Annuendo Requisitioni Manifestantis mentemq

23Decretoriam adimplendo ex Stallo Urzędu mego do publiko-

24wania Winy Banicyi Wieczney na Bojarach y Mieszczanach

25Starostwa Owruckiego Woznego Generała Opatrznego Kon-

26drata Zbrożewskiego[?] authenticum Juratum Officiis

27suis bene notum przydałem ktory Wozny in præsentia

28Urodzonych Jana Bahrynowskiego, Władysława Jakubow-

29skiego y Innych przytomnych pomienioną Winę Ba-

30nicyi Wieczney obwołał y publikował, et coram Actis

31præsentibus Publikaty uczynił Relacyą przeczo-

32tak Reverendus comparens Manifesta-

33cyi, iako Woźny Publikaty Relacyi, o przy-

34ięcie do Akt [...] y otrzymał. Xiądz Anzelm

35Pigłowski[?] Wikary Konwentu Owruc. Ord. S. Dominici[?]

36x Wozny ut supra scribendi ignarus.

37[reklamant:] Manifestacya

Objaśnienia i tłumaczenia

cum publicatione – z ogłoszeniem; Ordinis Praedicatorum – zakonu kaznodziejskiego (dominikanów); comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; pro tunc – na ten czas; specialiter – w szczególności; contraveniendo Decreto – działając wbrew dekretowi; lectis Inquisitionibus – po odczytaniu inkwizycji (zeznań świadków); dekret z 29 I 1739.

Castri Ovrucensis – zamku owruckiego; ingrediatur sessionemq ejus per spatium… continuet – niech wejdzie do wieży (więzienia) i odsiedzi przez tydzień.

pro diffamationibus ac contemptibus Religiosorum Manifestantium aliisq Religioni fidei et Immunitati ecclesiasticæ contrariis actibus inquisitione deductis – za zniesławienia i zniewagi zakonników manifestujących oraz inne czyny sprzeczne z religią, wiarą i immunitetem kościelnym, wykazane w inkwizycji.

Sat clementer skarani a datu Decreti in duabus septimanis coram Actis… ad manus et quietationem comparentis sub pœna Banitionis perpetuæ – dość łagodnie ukarani, mają w ciągu dwóch tygodni od daty dekretu przed aktami sądu ziemskiego kijowskiego, do rąk i za kwitem stawającego, pod karą banicji wiecznej, zapłacić.

ad Rygorem in eodem Decreto appositam condescendam – abym zjechał dla wykonania rygoru zawartego w tymże dekrecie; Annuendo Requisitioni Manifestantis mentemq Decretoriam adimplendo – przychylając się do żądania manifestującego i wypełniając treść dekretu; ex Stallo – z urzędu; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Ord. S. Dominici [?] – zakonu dominikańskiego (odczyt skrótu niepewny).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

12II 1739 ks. Anzelm Piątkowski [?] (Pigłowski [?]), wikariusz konwentu dominikanów owruckich, zamanifestował z publikacją (woźny Kondrat Zbrożewski [?]) przeciw swobodnym bojarom i mieszczanom owruckim (m.in. Andrzejowi Ryżemu) o niewykonanie dekretu ziemskiego kijowskiego z [2?] I 1739 w sprawie konwentu ze starostą owruckim Olszańskim i mieszczanami.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 143

1Manifestacya cum Publicatione Wiell.

2JmPana Kapusczynskiego [?] Skarbnika Derpskiego

3przeciwko Swobodnym Potkaczom [?] Bojarom

4Szwabowskim.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Februarii, Trzynastego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego,

8Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Na tenczas [?]

9kiem pro tunc y Vices Regentem Akt Ziemskich Wdztwa

10Kijowskiego, y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijow-

11skiemi Comparens personaliter, Wiell. JmćPan Bazyli

12Kapusczynski [?] Skarbnik Derpski in virtute Dekretu

13Ziemskiego Kijowskiego Roku Tysiąc, Siedmset, Trydziestego

14Dziewiątego, Dnia Szesnastego Januarii, ferowanego

15przeciwko Swobodnym Kozmanowi [?], Andrzejowi, Wasylo-

16wi, Andrzejowi, Oleskowi, Leskowi, Maruszy [?] Potka-

17czom [?] y Jnnym Bojarom Szwabowskim Swiadczy prote-

18stuie y Manifestuie się w ten Sposob y o to. Yż co De-

19kretem Sądu Ziems. Kijows. Anno Superius expresso fe-

20rowanym nakazano, Aby Swobodni wyż mianowa-

21ni Potkacze [?] Bojarowie Szwabowscy odbywaiąc Ni-

22mi [?] y Sprzeciwieniasię, Zakład Starosciński Wiell. Com-

23parentowi, iako też Summę w tymże Dekrecie wyrażo-

24ną cum Provisione do Rąk y z Kwitem tegoż Compa-

25renta Zapłacili, y we wszystkim podług namienionego

26Dekretu Satisfakcyą uczynili; A że pomienieni Obża-

27łowani Potkacze [?] Bojarowie Szwabowscy temere Sprze-

28ciwiaiącesię Dekretowi Summy, w Dekrecie wyż wyra-

29żoney wraz z Prowizyą iako też Zakładu Starosciński[ego]

30nie oddali przeto ex illa Contraventione Decreti w Wi-

31nę Banicyi Wieczney przez Sąd wskazaney popadli,

32Co wszystko Wiell. Manifestans iterum iterumque de Con-

33traventione Decreti przeciwko tymże Swobodnym

34Potkaczom [?] Bojarom Szwabowskim Manifestuiąc

35się salvam meliorationem tey Manifestacyi Szerzey [?] zo-

36stawił

k. 143v

1stawił. Tandem przychylaiącesię do Dekretu Sądu

2Ziem. Kijow. prosił Urzędu ninieyszego o przydanie

3Woźnego do Publikacyi pomienioney Winy Banicyi

4Wieczney, na wyż pomienionych Pozwanych Dekre-

5tom sprzeciwiaiących się; A tak Woźny Generał Wdztwa

6Kijow. Opatrzny Kondrat Zbrożewski [?] ab Officio Praesenti

7przydany, z powinności Urzęduswego Woźnowskiego

8tę Winę Banicyi Wieczney per Judicium Perpetre

9Kijowiense uskarżaną, na przerzeczonych Pozwanych

10Coram Officio Praesenti in Praesentia Wielu Ichmościów PP.

11Obywatelów Wdztwa Kijow. dla spraw swoich do Kan-

12cellaryi przybytych, głosem wyniosłym obwołał y

13Publikował, przywodząc to wszystkiem do wiadomo-

14ści aby z przerzeczonemi Pozwanemi iako Banitami

15żadnego spółku ani Obcowania nie mieli, rady y

16pomocy, ony[?] niwczym niedodawali A się z nie-

17mi iako z Banitami y Prawem przekonanemi we

18wszystkim według Surowości Prawa Zachowywali

19y o tym tę swoię uczynił y Zeznał Relacyę y pro-

20sił tak Modernus Manifestans iako y Woźny ad

21totum Connotari Actis Praesentibus co y Otrzymali.

22Bazyli Kapczyński [?] Skarbnik Derpski [?] Woźny

23ut Scribendi ignarus X.

Objaśnienia i tłumaczenia

cum Publicatione – z ogłoszeniem (banicji); Anno Superius expresso – w roku wyżej wyrażonym; temere – zuchwale, bezprawnie; ex illa Contraventione Decreti – z tego sprzeciwienia się dekretowi; iterum iterumque – raz po raz; salvam meliorationem – z zastrzeżeniem poprawienia (rozszerzenia) manifestacji; Vices Regens – zastępca regenta.

Numer marginalny trudny do odczytania (27mo lub 2?mo); nazwisko manifestanta niepewne (Kapusczynski/Kapustyński).

Tandem – wreszcie; ab Officio Praesenti – przez urząd niniejszy; per Judicium … uskarżaną – zasądzoną przez sąd; Coram Officio Praesenti in Praesentia – przed urzędem niniejszym w obecności; ad totum Connotari Actis Praesentibus – o całość zapisanie w aktach niniejszych; ut Scribendi ignarus – jako nieumiejący pisać (znak krzyża); Wdztwa Kijow. – województwa kijowskiego; Ichmościów PP. – Ichmościów Panów.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

13II 1739 Bazyli Kapuściński [?], skarbnik derpski, zamanifestował z publikacją (woźny Kondrat Zbrożewski [?]) przeciw swobodnym bojarom szwabowskim Potkaczom [?] o niewykonanie dekretu ziemskiego kijowskiego nakazującego im zapłacić zakład starościński i zasądzoną sumę z prowizją.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 143v

1Manifestacya Wiel. Przypolskiego [?]

2Podczaszego Wendyńskiego cum Obductione Vul-

3nerum przeciwko Wiel. JmciPanu Pawszy [?] Stoln.

4Owruckiemu y Innym

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Februarij, Szesnastego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijow. Przedemną

8Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiestnikiem pro

9tunc y Vices Regentem Akt Ziemskich Wdztwa Ki-

10jowskiego, y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijow-

11skiemi, Comparens personaliter Wiel. JmPan Konstan-

12ty Przypolski [?] Podczaszy Wendyński przychylaiącesię

13do dawnieyszych Manifestow swoich tudzież y Całego

14[reklamant:] Procesu

k. 144

1Procesu in simili materia zeszłego y teraz znieukontento-

2wanych Raz przeciwko Wiell. JmćPanu Michałowi na Naro-

3dyczach Ławszy [?] Stolnikowi Owruc. niemniey Urodz. cuiuscunq

4Kulikowskiemu [?] studze Jmći, znać ad patrandam in-

5ferius expressa subordynowanemu, tudziesz Roboczym Pod-

6danym Derożyńskim, Druckim, y Jnnym, do takowey oppressyi

7nieprzeliczonych się samemuż Jmći, tępiey po Ichmościach y

8przezwiskach znaiomym (: quorum Statuitio przed Sąd Sta-

9nowiska nanich kin prawnych Omnino urgetur:) Wiad-

10czyst y protestować się takowym sposobem. Iż Jmć Obżało-

11wany Wiell. JmćPan Stoll. Owruc. nie kontentuiący się

12dawnieyszemi krzywdami szkodami y oppressyami Pod-

13danym Zołoszeckim Manifestantis roznemi czasy czynio-

14nemi (: iako dawnieysze remonstrabunt czasu Prawa

15Procesa:) ale y teraz świeżo Roku teraznieyszego Tysiąc,

16Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego, Dnia Piętnastego

17Januarii, z subordynacyi Wiell. JmPana Stoll. Owruc. po-

18tuć na Wołyń odiechałego czyli proprio suo licentio-

19so ausu, czyniące wbrew Prawu pospolitemu desecuritate

20publica, opisanemu, a naosobliwszą czyniące prote-

21stanta postpozycyą, Poddanych roboczych Stryszka y Te-

22reszka po Drwa interesie drogą pokoiem Prawa pospolitego

23obwarowaną we Wsi Klwerkach [?] iadących, nic złego sa

24siebie niespodziewaiących się, pomieniony Pan Kulikow-

25ski nescitur quali incensus affectione bezdania żadney

26naymnieyszey okazyi, zbowu od chrustow, z krzykiem

27y hałasem przeraźliwym, iuż pod wieczor napadszy

28y do szabli się porwawszy, zaraz bez boiaźni Bożey rą-

29bać y kaleczyć począł, iakoż Roboczemu Stryszkowi

30Brodę z płatem przebił, czyli rozciął szablą, y rany

31niemiłosierdne zadał, także Roboczemu Tereszkowi

32płowe porąbał, y wiele ran nazadawał, pohałaso-

33wał, razow sinich, spuchłych, krwią obielałych, niema-

34ło nazadawał, z duszy iak do Pnia strzelić chciał, y

35pewnie by którego którego zabił, gdyby nie sałwowała

36Boska Providentia, oco wszystko ut supra Mani-

37festuiący się stawił Woźnego Generała Wellma [?] Opa-

38[reklamant:] trznego

k. 144v

1tnego Antoniego Bieleckiego który ad affectationem

2comparendis będąc w Kancellaryi in Praesentia Urodz. Ichmo-

3Panów Bazylego Łapczyńskiego [?] y Józefa Pardzilewicza [?] wi-

4dział Urodz. przebity siekierą [?] u Hrycka y u Tereszka

5głowę rozciętą oraz sinie y spuchłe razy niemniey Tu-

6zyę barzo mizerną dla napaści przez tegoż Kulikowskie-

7go na tym mieyscu porzucone, prezentował Comparens,

8y o także oney prosił, iako postulante querulante, Urząd

9ninieyszy wobecności teyże Szlachty mianowaną Tu-

10zyę, całe nie pozorną, za Złł. Trzy Sett otaxował, y nazad

11Comparenti odebrać, co wszystko tak Manifestans ia-

12ko y Woźny actis praesentibus connotari prosili co y

13otrzymali. Konstanty Drypolski [?] Podcz. Wedeyński [?]

14x Woźny ut supra scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

cum Obductione Vulnerum – z obdukcją ran; pro tunc – na ów czas; Vices Regentem – zastępcą regenta; Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; Wiel. – Wielmożny; Stoln. – stolnik; Wendyński – wendeński (inflancki tytuł).

in simili materia – w podobnej sprawie; quorum statuitio … omnino urgetur – których stawienie przed sąd koniecznie się domaga; ad patranda inferius expressa – do popełnienia niżej opisanych czynów; proprio suo licentioso ausu – z własnej swawolnej śmiałości; de securitate publica – o bezpieczeństwie publicznym; nescitur quali incensus affectione – nie wiadomo jaką namiętnością rozpalony; Providentia – Opatrzność; ut supra – jak wyżej. Stoll. Owruc. – Stolnik Owrucki. Wpis to manifestacja (protestacja) dotycząca napadu z 15 I 1739.

ad affectationem comparendis – na żądanie stawającego; in praesentia – w obecności; postulante querulante – na żądanie żalącego się; actis praesentibus connotari – zapisać w aktach niniejszych; ut supra scribendi ignarus – jak wyżej, nie umiejący pisać (podpis krzyżykiem).

Tuzya – prawdop. tużurek/odzież (lub szuba) zniszczona przy napaści; odczyt niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

16II 1739 Konstanty Trypolski (Przypolski [?]), podczaszy wendeński [?], zamanifestował z obdukcją ran (woźny Antoni Bielecki) przeciw Pawszy [?], stolnikowi owruckiemu, i innym o dawne krzywdy poddanych żołoszeckich [?] i świeży napad 15 I 1739, dokonany przez ludzi pozwanego.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 144v

1Rel. położonego Pozwu na Roczki Grodz. Kijow.

2od Urodz. JmPana Jakubowskiego Chorążego

3Bracławs. po Wiell. JeymośćPanią Jakubow-

4ską Chorążynę Bracławs. y Innych.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Februarij, Szesnastego Dnia.

7Na urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijow. Przedemną

8Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiestnikiem pro-

9ture y Vices Regentem Akt Ziemskich Wdztwa Kijow.

10y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi

11Stanowszy Osobiście Woźny Generał Wdztwa

12Kijowskiego y Innych Szlachetny Antoni Bilecki, w

13moc prawdziwey y wierney Relacyi swoiey iawnie

14ustnie y dobrowolnie zeznał, iż on Roku teraźniey-

15szego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

16Dnia Czternastego Februarij, Pozew Grodz. Kijow.

17Autentyczny, na Membranie Grodz. pisany, od Wiel.

18do Dobr Wsi Stawiszczeryny [?], y tam ten Pozew, we Dwo-

19rze tameyszym, w Izbie na stole położył, o położe-

20niu oney, czeladzi [?] y niżey wyrażonych [?] w sprawie

21był pisany opowiedział, y prawnie doniadomo-

22[reklamant:] sci

k. 145

1sie przywiodł którego Pozwu Tenor talis. Józef z

2Potoka na Stanisławowie, Xiężnie Zbarażkim, Bro-

3day y Niemierowie, Potocki Woiewoda y Generał Ziem[?]

4Kijowsk. Hetman Wielki Koronny Warszawski, Sniatyn-

5ski, Szczerzecki[?], etc Starosta. Wiel. Jeymci Pani Annie

6z Suryniow[?] Jakubowskiey Chorążyney Braclaw. Matce

7Wdowie, Michałowi Karolowi y Annie z Kościuszkow

8Karolowey Jakubowskiey, Jakubowskim, Stanisławo-

9wi y Joannie z Jakubowskich Primi Nuptus Gogolin-

10skiey, Secundi ad[?] Stanisławowey Trojanowskiey

11Trojanowskim Matt, Teresie Gogolinskiey in virginal[?]

12li statu będącey, Janowi y Maryannie z Jakubow-

13skich Hatowskim[?] Matt, Michałowi y Katarzynie z Ja-

14kubowskich Wyhowskim[?] Matt, y Innym wszystkim

15ki qui ad hanc Causam spectare videntur Assysten-

16cyi potrzebuiącym cum Assistentia, de jure debita,

17onie potrzebuiącym samym przez się, Pozwanym, z

18Osob y Dobr Wm. leżących ruchomych y Summ pieniężnych

19przykazuiemy, abyście Wm. przed Sądem Grodzk. Kijowsk.

20na Rezydencyi[?] Grodzk. Kijowsk. odtąd za Niedziel Dwie, Sądzie

21się maiących, vel his deficientibus, in aliis pro tunc

22subsequentibus Sami Osobiście, y Zawsze Stanęli, na

23Instancyą Instygatora Sądowego, y Jego Delatora Urodz.

24JmPana Władysława Jakubowskiego Chorąż. Bracł.

25Aktora, który in Corredo[?] Legi publicae et Inscriptioni-

26bus in personam sui sentientibus Wm. proreprodu-

27bus in personam sui sentientibus Wm. pro reprodu-

28ductione Jurium, vigore quorum Insistitis Possessio-

29ni Bonorum Stolęsczyzna[?], alias Białobrzezczy-

30zna, in Casu vero non reproductionis do Ustąpienia

31z Dobr, y Uczynienia Kalkulacyi, tenże Aktor na Ter-

32min wyż Oznaczony pozywa, litis pariturum[?], Ter-

33minum attentaturi, et ad Omnia Judicialiter re-

34sponsuri. Datt w Żytomierzu Die Septima Febru-

35[reklamant:] arij

k. 145v

1rij, Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo, Nono

2Anno. de quo Ttent [?] ejusdemMtis Relat X Woźny ut

3supra Scribendi Ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

pro tunc – na ten czas; Vices Regens – zastępca regenta; Wdztwa – Województwa; Membrana – pergamin; Chorąży Bracławski – urzędnik ziemski woj. bracławskiego.

Tenor talis – treść taka; Primi Nuptus … Secundi – z pierwszego małżeństwa …, z drugiego; Matt. – Małżonkom; qui ad hanc Causam spectare videntur – których ta sprawa zdaje się dotyczyć; cum Assistentia de jure debita – z asystencją prawem należną; vel his deficientibus, in aliis pro tunc subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na następnych; pro reproductione Jurium, vigore quorum Insistitis Possessioni Bonorum – o okazanie praw, na mocy których trzymacie posesję dóbr; in Casu vero non reproductionis – a w razie nieokazania; litis pariturum, Terminum attentaturi, et ad Omnia Judicialiter responsuri – mających być posłusznymi w sprawie, stawić się na termin i odpowiadać sądownie na wszystko; Datt w Żytomierzu Die Septima Februarii – dan w Żytomierzu dnia 7 lutego. Wiersz „bus in personam sui sentientibus” zapisany w rękopisie raz; powtórzenie w transkrypcji jest błędem – wiersz 28 rękopisu brzmi: „bus in personam sui sentientibus Wm. proreprodu-”. Na dole niewielkie ubytki papieru (dziury) na lewym marginesie, bez straty tekstu.

Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno – roku tysiąc siedemset trzydziestego dziewiątego; scribendi ignarus – nieumiejący pisać; ut supra – jak wyżej.

W lewym górnym rogu zapis „145 [?]” – prawdopodobnie numer karty; w górnym środku znak „II” podkreślony.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

16II 1739 woźny Antoni Bielecki zeznał relację o doręczeniu pozwu na roczki grodzkie kijowskie (z 7 II 1739) z powództwa Jakubowskiego, chorążego bracławskiego, przeciw Jakubowskiej, chorążynie bracławskiej, i innym o okazanie praw do dóbr Stolęszczyzna [?] alias Białobrzeszczyzna, a w razie ich braku o ustąpienie z dóbr i rozliczenie prowentów.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 145v

1Relat połozonego Pozwu na Roczki Grodz. Kijow.

2od Wiel. JmPana Sauszy Stoln. Owruc. y Jn-

3nych po JWiel. JmPana Steckiego Kaszt.

4Kijow. y Jnnych.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Februarij, Szesnastego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijowskiego,

8Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Pamię-

9tnikiem protunc y Vices Regentem Akt Ziemskich

10Wdztwa Kijow. y Xięgami niniey szemi Ziemskiemi

11Kijowskiemi. Stanowszy Osobiście Woźny Generał Wo-

12iewodztwa Kijowskiego y Jnnych Opatrzny Stefan Horba-

13czenko umoc prawdziwey wierney, y skuteczney Rela-

14cyi swoiey dla zapisania do Xiąg niniejszych Zeznał,

15Jż on Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydzie-

16stego, Dziewiątego, Dnia Czternastego Februarij,

17Pozew Grodz. Kijow. od Kiosk [?], do Dobr Miasteczka Chabna [?]

18y tam ten Pozew, we Dworze tameyszym, w izbie Na-

19stołe położył, oddaniu y położeniu onego, od ktorego

20pozogu [?] y w iakiey sprawie, był pisany, opowiedział

21y prawnie publicznie, do wiadomości przywiodł, ktore-

22go Pozwu tenor takowy. Jozef z Złotolca [?] na Kanista-

23wie [?], Xięstwie Zbarazkim, Brodach y Niemierowie

24Potocki, Woda [?] y Generał Ziem Kijow. Hetman Wielki

25Koronny, Warszawski, Sniatynski, Lezayski, etc Sta-

26rosta JWiel. JmPanu Kazimierzowi na Steczance [?],

27Kusykowie [?] y Iwanczycach [?] Steckiemu Kaszt. Kijow.

28Dydul [?] Dymirs. etc Staroscie Pułkownikowi Woyska

29Jego Krolewskiey Mci y Rzeczypltey, tudzież Urodzonym

30JchmPanom Stanisławowi Bohdanowiczowi Regento-

31wi Grodz. Kijow., Antoniemu Kozłowskiemu [?] y Jozef-

32owi Wernerowi Gubernatorowi czyli Komissarzo-

33wi

k. 146

1wi Chabenskiemu z Osob y zewszystkich generali=

2ter Dobr Wmci Leżących ruchomych y Summ pie=

3niężnych przykazuiemy, abyście Wmc przedemną

4Samym, lub Urzędem moim Grodz. Kijow. na Roczkach

5w Owruczu lub Żytomierzu odprawuiących się proxime przy=

6padaiących, vel his deficientibus, in aliis subsequenti=

7bus, Sami Osobiście y zawicie staneli, na Instancyą

8Instygatora Sądowego, y Jego Delatorow, Wiell. JmciPa=

9na Michała na Narodyczach y Dorohiniu Pausza Sta=

10nika Owrucł., tudzież Urodz. Łukasza Jakubowskiego

11Gubernatora Narodyckiego Aktorow, ktorzy vindi=

12cando injuriam et Laesionem sui przychylaiące się do

13Prawa pltego Wmci pozywaią Obu. Iż Wmc Jaśnie

14Wielmożny Kasztell. Kijow. nullius culpae consci=

15um Meum Actorem, nietylko Verbaliter przed rożne=

16mi Osobami dyffamuiesz, et merentem w Oyczyźnie

17y Wdztwie z Młodych Lat, dobrą reputacyą y ho=

18nor niesłusznie przez rożne objecta podaiesz

19opinij, obłaniem [?] [skreślone: …] odgrażasz rożnemi Pro=

20tekcyami opprimis, darmo per easdem violenti=

21as circa Inquisitionem per Interrogatoria expla=

22nandas inferś, co Niechcąc motivo nocendi

23innocenti famae, wydanym ad Instantiam Wmci

24recenter pozwem, crudissime Wiell. Aktora opi=

25sałiście, takowe Eidem impropera[stis] objecta, ia=

26kowych nigdy dowieść niepodobna, bo czyż się

27znaydzie, gdzie kiedykolwiek taki żeby poprzysiągł

28Je. Wiell. Akter miał kogo po drogach zastępować

29y naniego Sicariatus z Rozbóiami struere, ile

30kiedy in usus honestos do piorz [?] in abusum

31Kozaków żadnych niekonserwuie, A z tym ratione

32Praemissorum Omnium tum propriis względem

33Cyrkumskrypcyi bonae famae y honoris Aktora

34schodzącey, pro eliminatione Laesivorum Actuum

35ac pro indebita vexa Citamini Ibis parituri

k. 146 [6]

1Terminum attentaturi et ad Praemissa Omnia ac Alia

2fusius in Termino Termini proponenda Judicialiter

3responsuri. Pisan w Zytomirzu Roku Tysiąc, Siedmset,

4Trzydziestego, Dziewiątego, Dnia Dwunastego Febru-

5arij, Desuper Idem ejusdem Mtis Rett X Wozny ut Supra

6Scribendi Ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Roczki Grodz. Kijow. – roczki grodzkie kijowskie; protunc – wówczas, na ten czas; Pamiętnik – pamiętnik ziemski, urzędnik kancelarii; tenor – treść; Kaszt. Kijow. – kasztelan kijowski; Stoln. Owruc. – stolnik owrucki.

Chabna – dziś Poliśke (Chabne), obwód kijowski [?].

Wpis to oblata pozwu grodzkiego owruckiego w sprawie o zniesławienie; nazwy i część wyrazów odczytane niepewnie (np. „Pausza” [?], „obłaniem” [?]).

vel his deficientibus, in aliis subsequentibus – a gdyby te nie doszły do skutku, na następnych; vindicando injuriam et Laesionem sui – dochodząc krzywdy i uszczerbku swego; nullius culpae conscium Meum Actorem – mojego powoda, nieświadomego żadnej winy; opprimis – uciskasz; per easdem violentias circa Inquisitionem per Interrogatoria explanandas inferś – tymiż gwałtami przy inkwizycji, mającej być wyjaśnioną przez interrogatoria, wyrządzasz; motivo nocendi innocenti famae – w zamiarze szkodzenia niewinnej sławie; crudissime – najokrutniej; Sicariatus – zbójectwo; ratione Praemissorum Omnium – z powodu wszystkich powyższych; pro eliminatione Laesivorum Actuum ac pro indebita vexa Citamini – o usunięcie krzywdzących akt i za niesłuszne nękanie jesteście pozwani.

Pltego – pospolitego; Kasztell. Kijow. – kasztelan kijowski; Stanika Owrucł. – starosty [?] owruckiego.

Terminum attentaturi et ad praemissa omnia ac alia fusius in termino termini proponenda iudicialiter responsuri – mający stawić się na termin i na wszystko powyższe oraz inne rzeczy, szerzej na terminie przedstawione, sądownie odpowiedzieć.

Desuper idem eiusdem Mtis (manu propria) Rett (relatoris) X Woźny ut supra scribendi ignarus – na tymże tenże relatora krzyżyk, woźny jak wyżej, pisma nieumiejący.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

16II 1739 woźny Stefan Horbaczenko zeznał relację o doręczeniu pozwu na roczki grodzkie kijowskie (z 12 II 1739) z powództwa Pawszy (Sauszy [?]), stolnika owruckiego, i innych przeciw Kazimierzowi Steckiemu, kasztelanowi kijowskiemu, i innym o zniesławianie powoda przed różnymi osobami i odbieranie mu dobrej reputacji.

Transkrypcja

k. 146 [6]

1Rett potorocznego Pozwu na Roczki Grodz.

2Kijow. unacum Aresto od Wielebnego w

3Bogu Jmci Xiędza Białokurowicza Rekto-

4ra Collegij Xawerowskiego Owrucz. Soc. Jesu ku Wiel. JmPanu

5Olizarze Stol. Kijow. y Innych.

6Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

7Miesiąca Februarij, Trzynastego Dnia

8Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego

9Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Kamieński-

10kiem [?] protunc y Vices Regentem Akt Ziemskich Wdztwa

11Kijow. y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi

12Stanowszy Osobiście Woźny Generał Wdztwa Kijowskiego

13y Innych Opatrzny Marcin Urański który mocą swoiey

14ac fidelis Relationis palam publice libereque recognovit

15iż On Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego,

16Dziewiątego, Dnia Trzynastego Februarij, ad Affectatio-

17nem Jussiciamque [?] Requisitionem Wielebnego w Bogu Jmci

18Xiędza Feliciana Białokurowicza Rektora Collegium

19Xawer Owrucz. Societatis Jesu, et totius Communi-

20tatis ejusdem Collegij maiąc przy sobie Stronę Szlachty

21Ludzi wiary godnych Urodzonych Jchmciów Panów Stefana

22Ostrowskiego y Michała Kunickiego propter majus Te-

23stimonium, sibi adhibitos, był w Dobrach Wsi Wyrto-

24oku [?] gdzie będąc Robocizych [?] Hryszka Ihnata, Hryś-

25ka Gancerenkow [?], Hryszka Kopyszczyńskiego z Dóbr

26własnych Collegij Xawer Owrucz. Societatis Jesu Wie-

27lebnych Relliirentów [?] do Dóbr Wyrtooka [?] zbiegłych

28y tam bytem osiadłych każdego z nich Seorsive w

29Tysiącu Grzywien Officiose Aresztował y do Praw

30[reklamant:] prawney

k. 147

1prawney przypieczętował który to Areszt Urodz. JeyMć Pani

2Goszczycka [?] benewole przyięła y wyż specifikowanych Pod-

3danych do rosprawy prawney do trzymać deklarowała, w

4czym On Woźny Szlachtę Sobie przytomną oświadczywszy-

5szy tegoż Dnia Roku y Miesiąca wyż w Areszcie Specyfi-

6kowanych, Pozew Grodzki Kijow. od Wielebnych Imciów

7Xięży Jezuitów Collegium Xawerowruck. poniżey wy-

8rażonych pozwanych w Dobrach Wsi Wyrtowka położ.

9y prawnie doniadomości przywiódł, którego Pozwu Te-

10nor ejusmodi. Józef z Złotoka [?] na Stanisławowie Xiężnie [?]

11Zbaraskim Brodach y Mikierowie [?] Potocki Wojewoda

12y Generał Ziem Kijowskich Hetman Wielki Koronny

13Warszawski, Śniatyński, Leżayski etc Starosta Wielb.

14Jmć Panu Józefowi Wołczkiewiczowi Oliżarowi [?] Stoln.

15Kijow. Dóbr Wyrtowka Dziedzicowi y Urodz. ejusdem

16nominis Goszczyckiey Wdowie Dóbr Wyrtowka Aktual-

17ney Possessorce, z Dób y Dóbr Wmćiów generaliter

18wszystkich Rzeczych ruchomych y Summ pieniężnych

19przykazuię aby się Wmć przed Sądem moim Grodz.

20Kijow. na Roczkach Grodz. Ittiu Woźnica [?] Kijow. in loco

21Solito Judiciorum w Owruczu lub Żytomierzu przypada-

22iących, y sądzić się maiących, vel his deficientibus in

23aliis proxime subsequentibus, ab Actu huius citatio-

24nis za Niedziel Dwie, Sami Oblicznie, y Zawicie Sta-

25neli, na Instancyą Instygatora Sądowego y Jen Dela-

26torów Wielebnych w Bogu Jmć Xiędza Feliciana

27Białokurowicza Rektora Collegii Xawerowruck.

28Societatis Jesu, et totius Communitatis Aktorów,

29którzy przychylaiąc się do Prawa pltego y Aresztu hac

30in Causa nastąpionego Wmćiów pozywaią do wydania ko-

31iarzych [?] Hryszka Okrata [?], Hryszka Janczenkow [?], Hrysz-

32ka Kopyszczyńskiego [?] officioso Aresto innodowanych

33z Dóbr własnych Aktorów do Dóbr Wmćiów Wyrtowka

34zbiegłych y tam osiadłych, a nie wydaniu do przystą-

35pienia [?] winom Prawnym y do nadgrodzenia szkod

36y kosztów prawnych z tąd pochodzących Actores na

37Termin wyż oznaczony pozywaią Litis Pariturî

k. 147v

1pisan w Zytomirzu Anno Millesimo, Septingentesimo,

2Trigesimo, Nono, Die Tertia February, de quo Oferens Mi-

3nisterialis Rett. X Woźny ut supra scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Roczki Grodz. Kijow. – roczki grodzkie kijowskie; Stol. Kijow. – stolnik kijowski; Soc. Jesu – Towarzystwa Jezusowego.

palam publice libereque recognovit – jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; ad affectationem ... requisitionem – na żądanie i wezwanie; et totius communitatis eiusdem Collegii – i całej wspólnoty tegoż kolegium; propter maius testimonium sibi adhibitos – przybranych dla większego świadectwa; seorsive – każdego z osobna; officiose – urzędowo.

Data podana w formule słownie „Trzynastego” = 13; czynność woźnego tego samego dnia.

benewole – życzliwie, dobrowolnie; Tenor ejusmodi – treść tego rodzaju; in loco solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły do skutku, na następnych najbliższych; ab Actu huius citationis – od daty tego pozwu; Societatis Jesu et totius Communitatis – Towarzystwa Jezusowego i całej wspólnoty; officioso Aresto innodowanych – objętych urzędowym aresztem; Litis Pariturî – by stanąć do sprawy (początek formuły).

Collegium Xawerowruck. – kolegium jezuickie w Owruczu (pod wezwaniem św. Franciszka Ksawerego).

Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono, Die Tertia February – roku 1739, dnia 3 lutego.

de quo Oferens Ministerialis … ut supra scribendi ignarus – o czym podający woźny, jak wyżej, pisać nieumiejący [kładzie znak krzyża].

Rett. – Relatt. (relacja, relatio).

Streszczenie

13II 1739 woźny Marcin Urański zeznał relację o doręczeniu powtórnego pozwu na roczki grodzkie kijowskie wraz z aresztem (z 3 II 1739, w imieniu wojewody Józefa Potockiego) z powództwa ks. Białokurowicza, rektora kolegium ksawerowskiego jezuitów w Owruczu, przeciw Olizarowi [?] o wydanie zbiegłych z dóbr powodów do wsi Wyrtówka [?] poddanych – Hryszka Okraty [?], Hryszka Janczenki [?] i Hryszka Kopyszczyńskiego [?].

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 147v

1Rett. podtoronego [?] pozwu na Mdźki [?] Grodz. Kijow.

2od Wiel. Ichmciów Panów Szczuckich [?] Braci

3Miedzy sobą rodz. po Wiel. Ichmciu Panu

4Hołowinskich Podczasz. Smolensk. Matt.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca February, Szesnastego Dnia.

7Na urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewództwa Kijowskiego

8Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiestnikiem

9pro tunc y Vices Regentem Akt Ziem. Wdztwa Kijowskiego

10y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi, Sta-

11nowszy osobisto Woźny Generał Wdztwa Kijowskiego y In-

12nych Opatrzny Chwedor Downarenko [?], umoc prawdziwey

13wierney y skuteczney Relaciy swoiey dla zapisania do Xiąg

14ninieyszych Zeznał. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc,

15Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego, Dnia Iedynastego

16February, Pozew Grodzki Autentyczny ex mo[…] do Dobr

17Wsi Kotelnik [?] y tam ten Pozew we Dworze tameyszym

18w Izbie na stole położył oddaniu onego y położeniu

19od kogo y o iakiey sprawie by był pisany

20Ludziom tey Wsi mieszkaiącym prawnie publiku-

21iąc do wiadomości przywiodł którego Pozwu Tenor iest

22takowy Iozef z Potoka na Stanisławowie Xięstwie Zba-

23razkim Brodach y Niemierowie Potocki Woiewoda

24y Generał Ziem Kijow. Hetman Wielki Koronny War-

25szawski, Śniatyński, Leżayski, Kołomyski etc Staro-

26sta Wiel. Franciszkowi y Franciszce z Skrzynskich [?]

27Hołowinskim Podczasz. Smolensk. Matt. z osob y z Imy[e]-

28stkich generaliter Dobr Wmciu Leżących ruchomych

29y Summ pieniężnych przykazuię Powagą Iego Kro-

30lewskiey Mości a Władzą moią Woiewodzką aby-

31ście Wmc przedemną samym albo Sądem moim

32Grodzkim Ettu [?] Wdztwa Kijow. na Rokach Grodzkich

33[reklamant:] Kijow.

k. 148

1kijowsk. w Żytomirzu lub Owruczu Sądzie się znaią-

2cych vel his deficientibus in alijs proxime Subsequen-

3tibus, od tąd za Niedziel Dwie albo wtenczas gdy ta

4Sprawa z Regestru sobie należytego przywołana y

5Sądzona będzie sami osobiście y Zawicie staneli na

6Instancyą Instygatora Sądowego y Iego Delatorow

7Wiell. Andrzeia Miecznika Czernichowsk., Pisarza Grodz.

8Zyt. Iozefa Zowerow [?] Derpałek [?], Stanisława Cześnik.

9Nowogrodz. y Marcina Drzeciakow [?] Braci Między

10sobą rodzonych Aktorow, ktorzy przychylaiąc się

11do Prawa p[rzeci]wko tego de Securitate spisanego y Manife-

12stacyi co pomine uczynioney WMciom pozywaią o to,

13że WMć zebrawszy niemałą kupę Ludzi swywolnych

14z Cepami Kosami strzelbą rzeczną [?] et cum vario Ar-

15morum genere śmieliście y ważyliście się napaść na

16Dwor y Wieś Kotelnie [?] w Possessyi Aktorow zostaiące

17y one w swoią odebrać Possessyą wszelkie Ruchomo-

18ści y sprzęty domowe Szlacheckie Bydła Rogate y

19nierogate osobliwym Regestrem spisane opanowa-

20liście bez żadney Konwikcyi Prawa, przez co

21Moderni Actores do wielkiey przyprowadziliście

22szkody y ruiny A zatym tak do przywrocenia po-

23mienionych Dobr ruchomości wszelkiey y sprzętow

24Domowych iako też do nadgrodzenia szkod z tąd

25pochodzących na wyż oznaczony Termin Aktorow-

26nie pozywaią abyście WMć staneli y na wszystko

27Sądownie odpowiadaiąc słusznie się usprawiedli-

28wili. Pisan w Zytomirzu Millesimo, Septingente-

29simo, Trigesimo, Nono Anno, Die Septima Febru-

30arij, Za ktorym to Pozwem on mianowany Woźny Rok

31y Termin Stronom Obom Powodowey y pozwaney

32według Fixyi w Pozwie wyrażoney stanowienia się

33w ex Sprawie prawney zawity złożył y naznaczył. de quo

34Idem eiusq[ue] Mtis Rett. y Woźny ut Supra Scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Rett./Relatt. – relacja woźnego; Wdztwa – Województwa; Matt. – małżonkom; Podczasz. Smolensk. – podczaszym smoleńskim; Wmciu/Wmc – Waszmościom.

pro tunc – na ten czas; Vices Regentem – wiceregentem; generaliter – ogólnie; Tenor – treść.

Józef Potocki (z Potoka) – wojewoda kijowski, hetman wielki koronny; pozew grodzki wydany jego imieniem jako wojewody.

vel his deficientibus in alijs proxime subsequentibus – „a w razie ich braku, na innych najbliżej następujących” (rokach).

de Securitate – (prawo) o bezpieczeństwo; cum vario armorum genere – z rozmaitym rodzajem broni; Moderni Actores – obecni powodowie.

Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno, Die Septima Februarij – roku 1739, dnia 7 lutego (data pozwu).

de quo idem eiusque Mtis Rett. y Woźny ut supra scribendi ignarus – o czym tenże, jego relacja (relatio) i woźny jak wyżej, pisać nieumiejący; Rett. – prawdopodobnie „Relatione”.

Wiell. – Wielmożnych; WMć – Wasza Mość; Zyt. – Żytomierskiego; nazwiska delatorów odczytane niepewnie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

16II 1739 woźny Chwedor Downarenko [?] zeznał relację o doręczeniu powtórnego pozwu na roczki grodzkie kijowskie (w imieniu wojewody Józefa Potockiego) z powództwa braci Szczuckich przeciw Hołowińskim, podczaszemu smoleńskiemu i matce, o napad z gromadą swawolnych ludzi uzbrojonych w cepy, kosy i strzelby na dwór i wieś Kotelnia [?] w posesji powodów.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 148v

1Manifestacya cum Publicatione Wiell. JmcI

2Xiędza Bienieckiego Archymandryty Owrucz.

3przeciwko Wiell. JmciPanu Olszanskiemu Sta-

4roscie Owrucz. y Innym

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca February, Dwudziestego, Pierwszego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Województwa Kijowskiego,

8Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiestni-

9kiem pro tunc y Vices Regentem Akt Ziemskich Wdztwa

10Kijowskiego, y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Ki-

11jowskiemi. Comparens personaliter Wiell. JmcI Xiądz

12Andrzey Bieniecki Archymandryta Owrucki postrze-

13gaiąc wszelkiey całosci Substancyi swoiey naprzeciw-

14ko Wiell. JmciPanu Jerzemu Olszanskiemu Staroscie

15Owruckiemu y Innym swiadczy y manifestuie się w

16niżey opisany Sposob y Oto. Iż co Dekretem Sądu

17Ziemskiego Kijow. Anno Millesimo, Septingentesimo,

18Trigesimo Nono, Die Vigesima, Quarta January,

19super eras Kadencyi w Pierwszy Poniedziałek po Nowym

20Lecie w Owruczu agituiącey się nakazano iest Aże-

21by Wiell. JmciPan Jerzy Olszanski Starosta Owrucz.

22Vigore Dekretu Sądow Kapturowych Wdztwa Ki-

23jowskiego w Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestym,

24Trzecim, Dnia Dwudziestego, Wtorego Decembris

25ferowanego Summę Dziewięcset, Dwadziescia Złł.

26Poll. Juramentem Ewinkowaną Wiell. JmcI Xiędzu

27Andrzejowi Bienieckiemu Archymandrycie Owrucz.

28teraznieyszemu Comparentowi wraz z prowizyą ab

29Actu Psititi [?] per Comparentem Juramenti na Termi-

30nie dzisieyszym Dekretem Oznaczonym do Rąk

31y Zakwitem Manifestantis seu Ejus Plenipotentis

32oddał, y rzetelnie wyliczył, a to sub poena Banitio-

33nis perpetuae circa Manifestationem publicandae

34a poniewaz Wiell. JmcI Pan Starosta Owrucki Obżałowa-

35[reklamant:] ny

k. 149

1ny sprzeciwiaiącesię wyż wspomnianemu Dekretowi

2nietylko Summy Iuramentem ewinkowaney una

3cum Provisione ac poenis Litis nieoddał ale też y do

4satysfakcyi vigore Dekretu w Roku Tysiąc, Siedm=

5set, Trzydziestym, Siódmym, Dnia Wtorego Septem=

6bris, w Buruku ferowanego przez siebie lub Guber=

7natora swego non adegit nestrinxit idq[ue] interce=

8dendo za Mieszczan Buruckich sub Rigore Omisso

9Oratym Comparens inhaerendo Supra specifica=

10tis Decretis praecipue Terrestri Millesimo, Septin=

11gentesimo, Trigesimo, Nono Anno, Die Vigesima,

12Quarta Januarij, lato in Termino Satisfactorio

13Eisdem iterum atq[ue] iterum Manifestuiącsię y pro=

14testuiąc prosił mnie Urzędu do przydania Wo=

15znego do Publikowania Winy Banicyi Wieczney na

16Stronie sprzeciwiaiącey się wyż rzeczonemu de=

17cretowi Ziemskiemu Kijows. A tak Ja Urząd Annu=

18endo Affectationi Comparentis insistendo Omis=

19so Decreto Woźnego Generała Kondrata Zbrożkow=

20skiego ad Publicandam Poenam Banitionis per=

21petuae Super Parte conniuente przydałem, Któ=

22ry od Urzędu przydany Satisfaciendo muneri

23Suo pomienioną Winę Banicyi Wieczney na

24Stronie sprzeciwiaiącey się in Praesentia Urodzonych

25Szlachty Panów Antoniego Woyniewskiego [?], Jana

26Waśkowskiego obwołał y Publikował, et e loco

27publicationis rediens o tym te Swoię prawdzi=

28wą przedemną uczynił y Zeznał relacyą y

29prosili tak Comparens Swoiey Manife=

30stacyi iako y Woźny Swoiey Publikaty Re=

31lacyi o przyięcie y do Akt Zapisanie co y Otrzy=

32mali. Xiędz Andrzey Bieniecki Archimandryta

33Buruckiy [?] X Woźny ut Supra Scribendi Ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Data: 21 lutego 1739; czynność przed urzędem (regentem), nie na rokach – miejsce niepewne.

cum Publicatione – z ogłoszeniem (banicji); Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono, Die Vigesima Quarta January – roku 1739, dnia 24 stycznia; super eras Kadencyi – na kadencji; Vigore Dekretu – mocą dekretu; ferowanego – wydanego; Ewinkowaną – wygraną (zasądzoną); ab Actu … per Comparentem Juramenti – od chwili złożenia przysięgi przez stawającego (wyraz „Psititi” niepewny, może „praestiti” – złożonej); seu Ejus Plenipotentis – albo jego pełnomocnika; sub poena Banitionis perpetuae circa Manifestationem publicandae – pod karą banicji wieczystej, którą należy ogłosić przy manifestacji.

Wiell. JmcI – Wielmożny Jegomość; Złł. Poll. – złotych polskich; Wdztwa – Województwa.

una cum Provisione ac poenis Litis – wraz z prowizją i karami procesowymi; vigore Dekretu – na mocy dekretu; non adegit nec restrinxit – nie zmusił ani nie powściągnął; sub Rigore Omisso – pod rygorem (zaniechania, oratum); inhaerendo… – trzymając się wyżej wymienionych dekretów, zwłaszcza ziemskiego wydanego 24 I 1739 w terminie do zadośćuczynienia; iterum atque iterum – raz po raz; annuendo affectationi comparentis – przychylając się do żądania stawającego; ad publicandam poenam banitionis perpetuae super parte conniuente – do ogłoszenia kary banicji wiecznej na stronie opornej; satisfaciendo muneri suo – spełniając swój obowiązek; e loco publicationis rediens – wróciwszy z miejsca obwołania; ut supra scribendi ignarus – jak wyżej, pisać nieumiejący (stąd znak krzyża).

Buruk – zapewne monaster/miasteczko związane z archimandrią (identyfikacja niepewna).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

21II 1739 ks. Andrzej Bieniecki, archimandryta owrucki, zamanifestował z publikacją (woźny Kondrat Zbrożkowski) przeciw Jerzemu Olszańskiemu, staroście owruckiemu, i innym o niewykonanie dekretu ziemskiego kijowskiego z 24 I 1739 nakazującego zapłatę sumy zasądzonej dekretem sądów kapturowych województwa kijowskiego z 22 XII 1733.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 149v

1Manifestacya nomine JWiel. JmPana

2Trypolskiego Podkomorzego Kijow. naprzeciwko

3Wiel. JmPanu Rapsztynskiemu Skarbnikowi

4Derpskiemu.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Februarij, Dwudziestego, Pierwszego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego,

8Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiestni-

9kiem pro tunc y Dzies [?] Regentem Akt Ziemskich Wdztwa

10Kijowskiego, y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijows.

11Comparens personaliter Urodzony JmPan Antoni Jani-

12szewicz Administrator Klucza Kalowskiego [?] Dobr Ja-

13śnie Wiel. JmPana Antoniego na Trypolu y Kalow-

14szczyźnie [?] Trypolskiego Podkomorzego Kijow. Wyszgrodz-

15kiego [?] Krzemieniewskiego [?] etc Starosty Pułkownika Woyska Je-

16go Krolewskiey Mości, y Rzeczypltey, in virtute Plenipoten-

17tiæ sibi Servientis præcavendo cuivis integritati Sub-

18stantiæ Principalis sui, ne res inter alios acta tertio

19præjudicet, et per consequens aliqva subseqvatur

20jactura, naprzeciwko Wielmożnemu JmPanu Kazy-

21mierzu [?] Rapsztynskiemu Skarbnikowi Derpskiemu

22iure soluto titulo na Kommissyi w Owruczu agituią-

23cey się circa Quæstionem Bonorum etiam ad Princi-

24palem Comparentis regulantium Actore czyli Citato

25przesze [?] ase [?] ipso cum Summo præjudicio et damno

26pariter ad eandem Substantiam per Illustris Magci

27Principalis Comparentis spectantis piszącemu się

28et in cognitionem Fundi Terrestris wdawaiącemu

29się, extra Inkwizycyą de re aliena zezwalaiącemu

30Świadczy y manifestuie się w niżey opisany Sposob.

31Iż lubo generali termino Lege obrogatum [?] cuivis

32personæ præjudiciosas in qvovis Judicio non infer-

33re nec promovere ruinam et jacturam pro [?] […]

34transactiones JmP obżałowany Ommisso, postposito

35[reklamant:] czyli

k. 150

1czyli oblivioni dato Cod. Iure, doskonale wiedząc Iz Grunta

2JWiell. JmćPana Podkomorzego Kijowskiego Pryncypała Compa-

3rentis w Gruntach czyli Dobrach Zastawie adinveniuntur

4Jmć obżałowany nescitur quo ductus albo seductus

5motivo, in Causa non tamen ipsemet Competenti w

6Komparycyą tempore Kommissyi w Bursztyu [?] agituią-

7cey się ac si sam tylko do Dobr Zastawia należy in-

8trare, ac post semetipsum circa Possessionem tata-

9lium [?] Bonorum legitimando, na Inkwizycyą zezwalać

10y do oney defacto przystąpić wywodzić y Świadczenia

11czynić sine ulla potestate facultate et procurato-

12rio śmiał y ważył się Oo ut Commissum est ac alia

13inferenda Zelem Comparens Nomine per Illustris

14Mfci Principalis sui contra quem supra prodici-

15pul. [?] de nullitate et invaliditate cujuscis (:si et in

16quantumby sub legi miało:) qui prodendiciori [?] Judi-

17ciali edukendi seu educti sine fundamento Legis

18Inquisitionis Manifestatur et protestatur Salva ma-

19nente melioratio, hanc Actis connotari prosit co y o-

20trzymał. Antoni Janiszewicz.

Objaśnienia i tłumaczenia

nomine – w imieniu; comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in virtute Plenipotentiae sibi servientis – na mocy przysługującego mu pełnomocnictwa; praecavendo… – zabezpieczając całość majątku swego mocodawcy, aby rzecz zdziałana między innymi nie szkodziła osobie trzeciej i nie nastąpiła w konsekwencji jakaś szkoda; circa quaestionem bonorum – w sprawie o dobra; actore czyli citato – jako powód czyli pozwany; cum summo praeiudicio et damno – z największym uszczerbkiem i szkodą; in cognitionem fundi terrestris – w rozpoznanie gruntu ziemskiego; de re aliena – o rzecz cudzą; generali termino lege – ogólnym przepisem prawa; omisso, postposito – pominąwszy, odłożywszy na bok.

Wdztwa – Województwa; Kijow. – Kijowskiego; JWiel. – Jaśnie Wielmożnego; Derpski – tytularny urząd inflancki (Dorpat, dziś Tartu).

oblivioni dato – puszczonym w niepamięć; nescitur quo ductus albo seductus motivo – nie wiadomo, jakim powodem wiedziony czy zwiedziony; sine ulla potestate facultate et procuratorio – bez żadnego upoważnienia, pozwolenia i pełnomocnictwa; de nullitate et invaliditate – o nieważność i bezskuteczność; Manifestatur et protestatur salva meliorationis – manifestuje się i protestuje z zastrzeżeniem poprawienia; hanc Actis connotari petiit – prosił o zapisanie tego do akt.

Zastawie – prawdopodobnie Zastawie w woj. kijowskim (identyfikacja niepewna); „Bursztyu” – odczyt niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

21II 1739 Antoni Janiszewicz, administrator klucza kalowskiego [?], w imieniu Trypolskiego, podkomorzego kijowskiego, zamanifestował przeciw Rapsztyńskiemu, skarbnikowi derpskiemu, o wkraczanie w grunty dóbr zastawnych podkomorzego i szkodliwe działania wbrew prawu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 150

1Relacya położoney Prorogacyi w Spra-

2wie Wiell. Trzciańskich [?] z Wiell. Ossolin-

3skim [?] Stoln. Owruck. y Innemi.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

5Miesiąca Februarii, Dwudziestego Pierwszego Dnia.

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego

7Przedemną Stanem z Wyhowa Wyhowskim Namie-

8snikiem protunc y Vices Regentem Akt Ziemskich

9Wdztwa Kijowskiego, y Xięgami ninieyszemi Ziem-

10skiemi Kijowskiemi. Stanowszy Oczewisto Woźny

11Generał Wdztwa Kijow. y Innych Opatrzny Marcin

12Urański [?], który in vim sui verd ac fidelis Relationis

13palam publice liberez per expressum recognovit. Iz

14on Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydzie-

15[reklamant:] stego

k. 150v

1stego, Dziewiątego, Dnia Dwudziestego, Pierwszego Fe-

2bruarij, Kopią Prorogacyi odniósł do Miasta Jego

3Królewskiey Mości Owrucza od Urzędu Ziem. Kijow.

4wydaney w sprawie niżey wyrażoney de serie tali

5Maciey Dedowicz z Trypola na Skorodnym y Taskach [?]

6Trypolski Podsędek Ziem. Lthu [?] Województwa Kijow. Oznay-

7muię Ninieyszym Listem moim Prorogationis komu

8o tym wiedzieć należy. Iż Ja na Affektacyą y Prawną

9Requizycyą Ichmciów Panów Andrzeja Pisarza Grodz.

10Żytt., Józefa Towarz. Derpsk. [?], Stanisława Czesnika

11Nowogrodz. y Marcina Trzciaków [?] Braci Między sobą

12rodzonych Requirentów z Jedney a Wiell. Olszańskim

13Starostą Owrucz. y Jnnemi toiest Rodziewiczem, y Swo-

14bodnemi Mitiuckiem [?] y Jnnemi Boiarami Owrucz.

15Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego Dnia

16Dwudziestego, Szóstego Januarij w Owruczu z drugiey

17Strony stałego y [?] Prowanego [?] niemogąc ob multas Le-

18galitates suas et Principaliter ob primevas ex mune-

19re Officij mei expediendas Condescensiones pro Ter-

20mino ex Decreto memorato Fixo videlicet pro Die

21Vigesima, Tertia Februarij, Anni Praesentis ad Fun-

22dum Bonorum Czerepin pro Recognitione variarum

23Violentiarum ac Pensionum Condescendere, Za czym

24tunc Actum Condescensionis Lege concedente ad Di-

25em Vigesimam Martij, Anni Praesentis odraczam

26y Prorogwię y na wyż rzeczony Termin ziechać

27deklaruię conservando Partibus utrisq[ue] Decreti

28Terrestris Kijovien. Terminum in Eidem perem-

29ptorium Datt w Skorodnym Die Vigesima Febru-

30arij, Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo, Nono,

31Anno. y O tym że Ja woźny przedemną Urzędem

32Prorogacyi Relacyą uczynił y zeznał prosząc

33iey przyięcie do Akt co y otrzymał. Ja Mar-

34cin Uranski [?] Woźny pisać nieu-

35mieiący.

36Relacya

Objaśnienia i tłumaczenia

Prorogacya – odroczenie terminu sprawy; Stoln. Owruck. – Stolnikiem Owruckim; Wdztwa – Województwa; in vim sui veri ac fidelis Relationis palam publice liberè per expressum recognovit – mocą swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie, dobrowolnie i wyraźnie zeznał; Namiestnik protunc – ówczesny zastępca; Vices Regens – wiceregent.

de serie tali – tej treści; Prorogationis – prorogacji (odroczenia).

ob multas legalitates suas… – z powodu licznych swych zajęć prawnych, a głównie z powodu wcześniejszych, z urzędu mego do odprawienia, zjazdów kondescensyjnych, na termin wyznaczony wspomnianym dekretem, tj. na 23 lutego roku bieżącego, na grunt dóbr Czerepin dla rozpoznania różnych gwałtów i pensji zjechać (nie mogąc).

Lege concedente ad diem vigesimam Martii anni praesentis – za pozwoleniem prawa na dzień 20 marca roku bieżącego; conservando partibus utrisque decreti terrestris Kijovien. terminum in eidem peremptorium – zachowując obu stronom termin zawity z dekretu ziemskiego kijowskiego; Datt w Skorodnym die vigesima Februarii 1739 – dano w Skorodnym 20 lutego 1739.

Ziem. Kijow. – Ziemskiego Kijowskiego; Grodz. Żytt. – Grodzkiego Żytomierskiego; Czesnika Nowogrodz. – cześnika nowogrodzkiego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

21II 1739 woźny Marcin Urański zeznał relację o doręczeniu prorogacji wydanej przez Macieja Dedowicza Trypolskiego, podsędka ziemskiego kijowskiego, na żądanie braci Trzeciaków (Andrzeja, pisarza grodzkiego żytomierskiego, Józefa, Stanisława, cześnika nowogrodzkiego, i Marcina), odraczającej z powodu zajęć urzędowych termin w sprawie z Jerzym Olszańskim, starostą owruckim, Rodziewiczem i bojarami owruckimi wynikłej z dekretu z 26 I 1739 (w tytule błędnie: z Ossolińskim [?], stolnikiem owruckim).

Transkrypcja

k. 151

1Relacya położoney Prorogacyi w Sprawie Wiel.

2Trzeciaka z Wiel. JmćmiPP. Surynami Małżonki

3Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

4Miesiąca Februarij, Dwudziestego, Pierwszego Dnia.

5Na Urzędzie Xiąg Ziemskich, Województwa Kijowskiego,

6Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiestni=

7kiem pro tunc y Vices Regentem Akt Ziemskich Wdztwa

8Kijowskiego, y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijow=

9skiemi. Stanowszy Osobisto Woźny Generał Wdztwa

10Kijow. y Jnnych Opatrzny Marcin Urański, in vim suae

11verae ac fidelis Relationis palam publice libereq[ue] reco=

12gnovit. Iż On Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset,

13Trzydziestego, Dziewiątego, Dnia Dwudziestego, Pierw=

14szego Februarij, od Miesz[?]kało Dobr Wsi Hodotemla[?] na

15Osobie Wiel. Stefana Suryna Kopię Prorogacyi od

16Urzędu Ziem. Kijow. wydaney w sprawie niżey wy=

17rażoney Tenoris Sequentis Maciey Dedowicz[?] z Dry=

18pola[?] na Skorodnym[?] y Łaskach[?] Drypolski[?] Podsę=

19dek Ziemski Wtlu[?] Wdztwa Kijow. Oznaymuię ni=

20nieyszym Listem meum Prorogationis Kożdemu

21Komu by o tym wiedzieć należało Iż Ja na Affekta=

22cyę y Prawną Rekwizycyą Wiel. JmPana An=

23drzeja Trzeciaka Miecz. Czernih. Pisarza Grodz.

24Żyt. Partis requirentis vigore Dekretu Ziem.

25Kijow. między tymże wyż Specyfikowanym Wiel.

26Rekwirentem z Jedney a Wiel. Stefanem y Zuzan=

27ną z Hrurewiczow[?] Surynami Miecz. Czernich.

28Matt. Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dzie=

29wiątego, Dnia Dwudziestego, Szóstego Januarij, w

30Sukcessu z Drugiey Strony Stałego y ferowanego

31niemogąc ullatenus obmittas[?] Legalitates Ognay=

32kanszey[?] propter primitivos expediendos ex mune=

33re mei Officiosos Actus Condescensionis y Termino

k. 151v

1ex Decreto supra memorato Pntis videlicet pro die

2Vigesima, Tertia Februarij, ad Fundum Bonorum Hodstem [?]

3pro Recognitione variarum Violentiarum Condescendere

4zaczym hunc Actum Condescensionis concedente Lege ad

5Diem Vigesimam Martij, Anni Pntis odraczam y Pro-

6roguię y nawyż rzeczony Termin z Rzeczae [?] de Narue [?]

7Conservando Partibus utrisq rigore Decreti Terrestris

8Kijoviensis Terminum in Ibidem peremptorium Datt

9we Zorodnym [?] Die Vigesima Februarij, Millesimo, Se-

10ptingentesimo, Trigesimo, Nono Anno X Werny [?] et Su-

11pra Scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae ac fidelis Relationis palam publice libereque recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał.

Tenoris Sequentis – następującej treści; meum Prorogationis – mój [list] prorogacji (odroczenia terminu); Partis requirentis – strony żądającej; vigore Dekretu – na mocy dekretu.

niemogąc ullatenus obmittas Legalitates – nie mogąc w żaden sposób pominąć czynności prawnych; propter primitivos expediendos ex munere mei Officiosos Actus Condescensionis – z powodu wcześniejszych, z urzędu mego do odprawienia aktów zjazdowych (kondescensji).

Skróty: Wiel. – Wielmożny; Miecz. Czernih. – Miecznik Czernihowski; Pisarz Grodz. Żyt. – pisarz grodzki żytomierski; Matt. – Małżonkowie; Wdztwa – Województwa.

ex Decreto supra memorato Praesentis – na mocy wyżej wspomnianego dekretu obecnego [roku], mianowicie na dzień 23 lutego, zjechać na grunt dóbr Hodstem [?] dla rozpoznania różnych gwałtów.

concedente Lege… odraczam y proroguię – za pozwoleniem prawa akt kondescensji odraczam do 20 marca roku obecnego, zachowując stronom termin zawity w tymże miejscu na mocy dekretu ziemskiego kijowskiego.

Datt… Die Vigesima Februarij 1739 – dano dnia 20 lutego 1739; „X Werny [?] et Supra Scribendi ignarus” – krzyżyk (znak) osoby nieumiejącej pisać, podpis woźnego [?].

Streszczenie

21II 1739 woźny Marcin Urański zeznał relację o doręczeniu prorogacji wydanej przez Macieja Dedowicza Trypolskiego, podsędka ziemskiego kijowskiego, na żądanie Andrzeja Trzeciaka, miecznika czernihowskiego i pisarza grodzkiego żytomierskiego, w sprawie wynikłej z dekretu ziemskiego kijowskiego między nim a Stefanem i Zuzanną z Hurewiczów [?] Surynami.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 151v

1Manifestacya cum Publicatione

2Nomine Urodz. JmPana Jerzego Obija

3Tyszkiewicza przeciw Wiell. JmPanu Ste-

4fanowi Surynowi Miecz. Czernih.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Februarij, Dwudziestego, Trzeciego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego,

8Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Na-

9miestnikiem protunc y Vices Regentem Akt Ziem-

10skich Wdztwa Kijow. y Xięgami ninieyszemi Ziem.

11Kijowskiemi. Comparens personaliter Urodzony JmĆ

12Pan Jan Obij Tyszkiewicz Nomine et ex Speciali

13Comisso Urodzonego JmĆ Pana Jerzego Obija Tyszkie-

14wicza Oyca Swego adhaerendo Legi publicae et De-

15creto Terrestri Kijoviensi przeciw Wiell. JmĆ Panu

16Stefanowi Surynowi Miecznikowi Czerniechows.

17Manifestatus est idq in eo Iż co Dekretem Ziem-

18skim Kijowskim Między Urodzonym Comparentem

19ab una a Wiell. obżałowanym parte ab altera Ro-

20ku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

21Dnia Dwudziestego, Szostego Januarij, w Bistrzyce [?]

22clementer ferowanym Iniunctum est aby Wiell.

23[reklamant:] Miecznik

k. 152

1Miecznika Czernichows. odbywaiąc winę sprzeciwienia

2się za Dekretem y Judicatem Wielokrotnym Grodzkim Ki-

3jowskim tudzież na Zniesieniu Publikaty Dwie Czterna-

4ście Grzywien na Terminie w Dekrecie wyrażonym tu-

5dzież Originalną Summę Złł. Poll. Osmdziesiąt. wraz

6z Nawiązką y Grzywnami w Dekretach wyrażonemi Com-

7parenti przed Aktami Ziems. Kijows. za Niedziel Cztery

8ab Actu Lati Decreti do Rąk y Zakwitem pod Winą

9Banicyi Wieczney circa Manifestationem in Casu

10Contraventionis publikowaniu podległey factam odda-

11ły Zapłacił któremu Dekretowi Urodzony Manifestans

12Satisfaciendo na Terminie wyż wyrażonym pilnując

13się aż do Zapłacenia Wiecey wyż opisaney Satisfakcyi

14Czekał, od Obżałowanego Prawem przekonanego. A po-

15nieważ Wiełł. Surzyn [?] Miecznik Czernis. Zniecierpliwię

16sprzeciwiaiąc Prawu pomienionemu y one ibi pendendo wyż

17wyrażonemu Dekretowi Zadosyć nieuczynił y tako

18Summy Originalney Żadney Ani na Zniesienie Kon-

19demnat Ani Grzywien Dekretem wznanych nieod-

20dał y niezapłacił, y Żadney wiadomości sobie Compa-

21renti niedał y Owszem w Rygor Banicyi Wiecz-

22ney Dekretem Opisany popadł y ony na Dobra y

23osobę Swoię Zaciągnął. Przeto Tenże Manifestans

24Iteratis Manifestowawszy się [skreślone: […]] vicibus prosił Mnie

25Urzędu o przydanie Woźnego do Publikowania tey

26Winy Banicyi Wieczney, O tak Ja Urząd Zapatrzyw-

27szy się na wyż wyrażony Dekret Annuendoq. Affe-

28ctationi Comparentis Czekaiąc aż do Zapłacenia Wie-

29cey circa Ocasum Solis ut Juris et moris est Wo-

30źnego Generała Woiewodztwa Kijows. Opatrznego

31Kondrata Zbroszewskiego [?] przydałem któren Opatrzny

32in Praesentia Urodzonych Szlachty Panow Jozefa Stesz-

33kiewicza Szymona Mrocza [?] y Jnnych Szlachty na

34ten czas do Kancellaryi przybyłych Winę Banicyi

35Wieczney od Urodz. Jmci Pana Jerzego Orzyca [?] Tysz-

36[reklamant:] kiewicza

k. 152v

1Ciewicza Rodzica Comparentis na Wiell. JmP. Stefanie

2Surynie [?] o spręcwienie się Dekretom in puncto Nieza-

3płacenia tak Summy Originalney Jako y Grzywien w nich

4specifikowanych Etesery [?] wyniosłym obwołał y Publiko-

5wał a po Obwołaniu y publikowaniu tey Winy Banicyi

6Wieczney przedemną Urzędem stawszy prawdziwą uczy-

7nił y Zeznał publikaty Relacyę prosząc tak Comparens

8Manifestacyi iako y Woźny publikaty Relacyi o przy-

9ięcie do Akt co y Otrzymali. Jan Ohyi [?] Wyszniewsk[i] [?] mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

cum Publicatione – z ogłoszeniem; Nomine – w imieniu; Miecz. Czernih. – Miecznik Czernihowski.

comparens personaliter… Nomine et ex Speciali Commisso – stawiwszy się osobiście… w imieniu i ze szczególnego polecenia; adhaerendo Legi publicae et Decreto Terrestri Kijoviensi – trzymając się prawa pospolitego i dekretu ziemskiego kijowskiego; Manifestatus est idq in eo – zamanifestował, a to w tym; ab una… parte ab altera – z jednej… z drugiej strony; clementer ferowanym – łaskawie wydanym; Iniunctum est – nakazano.

Datę dekretu podano jako 26 I 1739; miejsce „w Bistrzyce [?]” odczyt niepewny (może Żytomierz/inne).

Judicatum – wyrok; ab Actu Lati Decreti – od chwili wydania dekretu; circa Manifestationem in Casu Contraventionis – przy manifestacji na wypadek sprzeciwienia się; Satisfaciendo – czyniąc zadość; ibi pendendo – w tymże czasie (gdy sprawa trwa); Iteratis vicibus – wielokrotnie; Annuendoque Affectationi Comparentis – przychylając się do żądania stawającego; circa Occasum Solis ut Juris et moris est – około zachodu słońca, jak jest w prawie i zwyczaju; in Praesentia – w obecności.

Fragment manifestacji/relacji o publikacji banicji wieczystej przeciw miecznikowi czernihowskiemu.

Comparentis – stawającego; in puncto – w sprawie; banicja wieczna – wyrok wywołania z kraju za niewykonanie dekretów; publikaty relacya – relacja woźnego o ogłoszeniu (obwołaniu) banicji.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

23II 1739 Jan Obij Tyszkiewicz (podpis: Ohij Wyszniewski [?]) w imieniu Jerzego Obija Tyszkiewicza zamanifestował z publikacją (woźny Kondrat Zbrożewski [?]) przeciw Stefanowi Surynowi, miecznikowi czernihowskiemu, o niewykonanie dekretu ziemskiego kijowskiego z 26 I 1739 nakazującego mu odbycie winy za sprzeciwianie się dekretom grodzkim kijowskim i zapłatę zasądzonych należności.

Transkrypcja

k. 152v

1Manifestacya Wiell. JmPana Steckie-

2go Kasztell. Kijow. przeciw Wiell. JmX. Kię-

3dzu Bienieckiemu Archymandrycie

4Owruc.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Februarij, Dwudziestego, Piątego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Województwa Kijowskiego

8Przedemną Stefanem z Wykowa Wykowskim [?] Mostye[?]ni-

9kiem pro tunc y Vices Regentem Akt Ziemskich Woie-

10wództwa Kijowskiego, y Xięgami ninieyszemi Ziem-

11skiemi Kijowskiemi. Comparens personaliter Jaśnie

12Wielmożny JmPan Kazimierz Stanisław na Ste-

13czance Lustynie [?] Iwanczycach [?] y Chabnym Stecki

14Kasztelan Kijowski Dymirski Dydowski [?] Romanowski

15etc. Starosta Pułkownik Woysk Iego Krolewskiey

16Mości y Rzeczypospolitey Manifestuie się przed Bogiem

17y Światem Polskim, że nie żadney Malewolencyi [?]

18ku Przewielebnemu w Bogu JmX. Kiędzu Andrzejowi

19Bienieckiemu Archymandrycie Owruckiemu, tylko

20exvinculando Conscientiam Senatoriam, Litera con-

21catenata iest vinculo Juramenti, że quid nocivi

22scivero Regi et Reipublicae sensero et intellexero

23me opponam, avertam, nec permittam; y Lubo na

24[reklamant:] Teniksas [?]

k. 153

1tenczas Jasnie Wielmozny Manifestans, dawniey

2słyszał o tym per Ora Susurrantium et Murmu=

3rantium in Antecessum na roznych mieyscach w

4Warszawie podczas Elekcyi, w Lublinie, y na Wołyniu

5tu niemieszkaiąc w Woiewodztwie Kijowskim, tylko

6zawsze w Wołynskim, pro garrulis et malevolis

7Linguis poczytał, y niedawał temu Wiary, ale kie=

8dy teraz podczas Kommissyi Agituiącey się w Owru=

9czu, z Roskazu Nayiasnieyszego Krola JmPana Au=

10gusta Trzeciego, palpabiliter widział Oczyma

11swoiemi Ewangelię kompertowaną przez Miesz=

12czan Owruckich, odartą ze Srebra, ktorzy Miesz=

13czanie semotis Arbitris przed Sądem Naszym

14Krolewskim Kommissarskim przyznali że przez

15JmXiędza Andrzeia Bienieckiego [?] Archyman=

16dryte Owruckiego obdarta y Sreber wszytkich

17Cerkiewnych, z roznych Domow, iako y od Jasnie

18Wiel. Manifestanta Antecessorow nadanych,

19Argenti Fodinam uczyniwszy, cudebat Mone=

20tam a tylko Jus cudendæ Monetæ in Regno

21Nostro, Reges maią, y chociaż Rzeczpospolita

22Jus Ducale absolutæ potestatis zniesły, Do=

23mum Regiam Successores de lumbis Regiam

24circa Jus Ducale zachowała, przeciez tegoż

25Prawa niepozwoliła, co iest nocivum Regi et

26Reipublicæ; eversio Status Jurium Reipublicæ,

27Crimen Lesæ Maiestatis. Damnificatio Ærarij

28o ktorą tą naypierwey krzywdę Boską, per Sacri

29legium popełnioną, y krzywdę Rzeczypltey wi=

30dząc grande peccatum contra Divinum et Rei=

31publicæ statum, puro Zelo Pietatis, y zeby się nie=

32zdał bydz approbatus temi pieniądzmi Ductus,

33[reklamant:] iterum

k. 153v

1iterum iterumq Manifestatur, prosząc Mnie Urzędu aże-

2by Actis konnotowana była co y otrzymał. Kazimierz na

3Skoraszowie [?] Stecki Kasztell. Kijow. mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Vices Regens – zastępca regenta; pro tunc – na ten czas; Malewolencya – niechęć, zła wola; exvinculando conscientiam Senatoriam… – wyzwalając sumienie senatorskie, które związane jest węzłem przysięgi, że cokolwiek szkodliwego dla Króla i Rzeczypospolitej poznam, zrozumiem i pojmę, przeciwstawię się, odwrócę i nie dopuszczę.

per ora susurrantium et murmurantium in antecessum – z ust szepczących i szemrzących wcześniej; pro garrulis et malevolis linguis – za gadatliwe i złośliwe języki; palpabiliter – namacalnie, naocznie; kompertowaną – znalezioną, ujawnioną; semotis arbitris – bez świadków (na osobności).

argenti fodinam uczyniwszy, cudebat monetam – urządziwszy kopalnię srebra, bił monetę; jus cudendae monetae in Regno Nostro reges maią – prawo bicia monety w Królestwie Naszym mają królowie; jus ducale absolutae potestatis – prawo książęce władzy absolutnej; de lumbis regiam – z królewskiego rodu; nocivum Regi et Reipublicae – szkodliwe Królowi i Rzeczypospolitej; eversio status jurium Reipublicae – obalenie stanu praw Rzeczypospolitej; crimen laesae maiestatis – zbrodnia obrazy majestatu; damnificatio aerarii – uszczerbek skarbu.

per sacrilegium – przez świętokradztwo; grande peccatum contra divinum et Reipublicae statum – wielki grzech przeciw porządkowi boskiemu i Rzeczypospolitej; puro zelo pietatis – z czystej gorliwości pobożności; approbatus – aprobujący; ductus – wiedziony. Archymandryta Owrucki – przełożony monasteru w Owruczu.

iterum iterumque manifestatur – ponownie i wielokrotnie manifestuje; Actis konnotowana – zanotowana w aktach.

Kasztell. Kijow. – kasztelan kijowski.

Streszczenie

25II 1739 Kazimierz Stanisław Stecki, kasztelan kijowski, zamanifestował przeciw ks. Andrzejowi Bienieckiemu, archimandrycie owruckiemu, oświadczając, że czyni to nie ze złej woli, lecz z obowiązku przysięgi senatorskiej: podczas komisji królewskiej w Owruczu widział na własne oczy Ewangelię odartą ze srebra, przyniesioną przez mieszczan owruckich, co potwierdzało krążące wcześniej pogłoski.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 153v

1Rell. położonego Pozwu na Roczki Grodzkie Kijowskie

2od Wiell. JmPanów Trzeciaków [?] Braci Rodzo-

3nych po Wiell. JmPanów Kapsztyńskich

4Braci między sobą rodzonych

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Februaryi, Dwudziestego Ósmego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Województwa Kijowskiego, Prze-

8demną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Mieczyńskim [?] pro-

9tunc y Oycem [?] Regentem Akt Ziemskich Wdztwa Kijowskiego,

10y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi: Stano-

11szy osobiście Woźny Generał Wdztwa Kijowskiego y Innych

12Opatrzny Teodor Dobrzeńko w moc prawdziwey wierney y

13skuteczney Relacyi swoiey dla zapisania do Xiąg ninieyszych

14zeznał Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydzie-

15stego, Dziewiątego, Dnia Dwudziestego, Ósmego Februaryi,

16Pozew Grodzki Kijowski Autentyczny na membranie Grodzkiey Kijow.

17pisany od niosł do Dobr Wsi Kwaków [?] części Wiell. JmPana

18Pana Bazylego Kapsztyńskiego y tam tenże Pozew we Dwo-

19rze tamecznym położył oddanie y położenie onego odło-

20żonego y działaiący sprawę był pisany opowiedział y po-

21winną publiczną dowiadomość przywiódł, którego Pozwu Ses-

22senor [?] takowy Józef z Lotoka na Stanisławowie [?] Xiąstwie Zba-

23rażkim Brodach y Złoczowie Potocki Wojewoda y Gene-

24rał Ziem. Kijow. Hetman Wielki koronny Warszawski, Śnia-

25tyński, Leżayski etcet. Starosta Wiell. Bazylemu y Maryan-

26nie z Krzywskich [?] Skarbek Derpsk.[?] Małż. tudzież Janowi

27Kapsztyńskim Braci między sobą rodzonym z Dob. y Ze-

28wszystkich generaliter Dobr Wmciów leżących ruchomych

29y Summ pieniężnych przykazuię Powagą Hetmańskiey

30Mości a Władzą moią Woiewodzińską aby ście Wmć Prze-

31demną samym albo Sądem moim Grodzkim Wdztwa

32Kijow. na Roczkach Grodzkich Kijow. na Kadencyi Żytomir-

33skiey lub Owruckiey vel ea deficiente mox proxime

34subsequenti od tąd za niedziel Dwie, albo w tenczas gdy

35ta Sprawa z Regestru sobie należytego przywołana

36będzie sami osobiście y zaraz Szaneki [?] na Instan-

37[reklamant:] cyę

k. 154

1cyi Instygatora Sądowego y Jego Delatorow Wiett Andrzeja

2Miecz[?] Sternick[?] Siwapza[?] Gnidz[?] Zytt[?], Jozefa Zawor[?] Dergol[?] Sta=

3nisława Szewik[?] Nowogrodzk[?] y Marcina Drzeciakow[?] Braci Mię=

4dzy sobą rodzonych Aktorow, ktorzy przychylaiącsie do Prawa

5pospolitego Manifestacyi Relacyi Zapisow y Dekretow ex

6iure zaszłych y ferowanych post translapsos zeszłe[?] Ter=

7minos do oddania Summy w Zapisach Specyfikowaney, una

8cum provisione do nadgrodzenia szkod ztąd pochodzących na

9oznaczony Termin Aktorowie pozywaią abysie Urodz. Starosta[?]

10naywszystko Sądownie odpowiadaiąc skuteczniesię uspra=

11wiedliwili. Pisan w Zytomierzu Roku Tysiąc, Siedmset, Trzy=

12dziestego, Dziewiątego, Miesiąca Februarij, Dwudziestego

13Pierwszego Dnia. Ja ktorym to Pozwem en mianowany

14Woźny Roki y Termin Stronom Obom Powodowey y pozwa=

15ney według Opisu w Pozwie wyrażoney stanowienia

16dla Sukcesyi prawney zaszłey [?] Złożył y na znak tey

17Dego Opus eiusdem Ministerialis Relatio. X Woźny

18ut supra scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

protunc – podówczas; generaliter – ogólnie; vel ea deficiente mox proxime subsequenti – albo, gdyby ta nie doszła do skutku, na zaraz następnej (kadencji).

Pozywający to hetman wielki koronny Józef Potocki, wojewoda kijowski; nazwy osób w tytule i tekście częściowo niepewne.

iure – wedle prawa; post translapsos terminos – po upływie terminów; una cum provisione – wraz z prowizją (odsetkami); eiusdem Ministerialis Relatio – relacja tegoż woźnego; X Woźny ut supra scribendi ignarus – krzyżyk woźnego jak wyżej, pisać nieumiejącego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

28II 1739 woźny Teodor Dobrzeńko (Dotszczenko [?]) zeznał relację o doręczeniu pozwu na roczki grodzkie kijowskie z powództwa braci Trzeciaków przeciw braciom Kapsztyńskim [?] (Rapsztyńskim [?]) o oddanie sumy wyszczególnionej w zapisach wraz z prowizją i nagrodzenie szkód.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 154

1Relacya Oddanego Pozwu na Roki Grodzkie

2Kijowskie od Wiett Żmudz[?] Panow Drzecia=

3kow Braci między sobą rodzonych po

4Wiett Żmudz[?] Kopsztyńskich[?].

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Februarij, Dwudziestego, Osmego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijow=

8skiego, Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhow=

9skim Namiestnikiem pro tunc y Vices Regentem

10Aktow Ziemskich Wdztwa Kijowskiego y Xięgami ni=

11nieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy

12Osobisto Woźny Generał Wdztwa Kijow. y Jnnych

13Opatrzny Teodor Dotzerenko[?] wmoc prawdziwey

14wierney y skuteczney Relacyi swoiey dła zapisa=

15nia do Xiąg ninieyszych Zeznał. Jż on Roku tera=

16znieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dzie=

17wiątego, Dnia Dwudziestego, Osmego Februarij, Po=

18zew Sądu Autentyczny na Membranie Grodzkim

19[reklamant:] pisany

k. 154v

1pisany odniosł do Dobr Wsi Szwabow [?] Części Wiel[mo]ż[ne]go

2Bazylego Kapsztynskiego [?] Skarbn[ika] Derpsk[iego] y tam

3ten Pozew we Dworze tameyszym położył y oddał

4oddaniu onego y położeniu Pozwu tego y wia-

5domey Sprawie były pisany, Ludziom tamey Wsi

6Mieszkaiącym prawnie publikuiąc do wiadomo-

7ści przywiodł, ktorego Pozwu tenor iest takowy.

8Jozef z Potoka na Stanisławowie Kęstnie [?] Zbaraz-

9kim Brodach y Niemirowie Potocki Woiewo-

10da y Generał Ziem Kijowsk[ich], Warszawski, Sniatyn-

11ski, Lezayski, Kołomyski etc. Starosta Wiel[możnemu] Bazy-

12lemu y Maryannie z Krzyżewskich [?] Małż[onkom], tudzież

13Janowi Kapsztynskim [?] Braci między sobą rodzo-

14nym z Dobr y Zewszystkich generaliter Dobr Ziem-

15skich, rzeczy ruchomych y Summ pienięznych przyka-

16zuię Powagą Jego Krolewskiey Mości a Władzą moią Woie-

17wodzinską aby ście WMc Przedemną samym albo

18Sądem moim Grodzkim Ziemi Wdztwa Kijowsk[iego] na Rocz-

19kach Grodzkich Kijowsk[ich] na Rezydencyi Zytomirskiey

20lub Burmistrzy [?] ceteris deficientibus in aliis pro-

21xime subsequentibus od tąd za niedziel dwie

22albo wtenczas gdy ta sprawa z Regestru sobie na-

23leżytego przywołana będzie Sami osobiście y Za-

24wiesze Stanęli na Instancyą Instygatora Sądowego

25y Jego Delatorow Wielmożnych Andrzeja Mikoł[aja] [?]

26Czesnik[a] Pisarza Grodzk[iego] Zyt[omierskiego], Jozefa Łowcz[ego] Derp-

27skiego, Stanisława Czesnik[a] Nowogrodz[kiego] y Mar-

28cina Drzeciakow [?] Braci między sobą rodzonych

29Aktorow, ktorzy przychylaiącsię do Prawa

30pospolitego Manifestacyi Relacyi y cate-

31go Processu ea in re iuż zaszłego post trans-

32lapsos quosvis Terminos WMc tak do od-

33dania Wnioskui [?] y rzeczy ruchomych iako

34[reklamant:] też

k. 155

1tez y do nadgrodzenia szkod ztąd pochodzących

2na Termin Wyz Oznaczony pozywaią, na kto-

3rym abyscie WMć staneli y na wszystko Sądo-

4wnie odpowiadaiąc skuteczniesię usprawie-

5dliwili. Pisan w Zytomirzu Roku Tysiąc Siedm-

6set Trzydziestego, dziewiątego, dnia Dwudzie-

7stego, Pierwszego Februarij. Z ktorym to Po-

8zwem ozpisanowany [?] Wozny Roki y Termin

9Stronom obom Powodowey y Pozwaney według

10Praxi w Pozwie wyrazoney stanowienia Sk-

11ład [?] w sprawie Prawney zawisły złozył y natu-

12czył [?]. Dego [?] Fiens ejusd Ministerialis Rela-

13tio. X Teodor Dotszczenko [?] Wozny pisac nie

14umieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

pro tunc – na ówczas; Vices Regens – zastępca regenta; Wdztwa – Województwa.

Pozew (cytacja) wojewody kijowskiego Józefa Potockiego wobec Kapsztyńskich, wstawiony w relację woźnego; nazwiska Kapsztyński, Drzeciak, nazwa wsi Szwabów niepewne.

ceteris deficientibus in aliis proxime subsequentibus – gdyby te (roczki) nie doszły do skutku, na innych najbliższych następnych; ea in re – w tej sprawie; post translapsos quosvis terminos – po upływie wszelkich terminów.

Instygator Sądowy – oskarżyciel publiczny przy sądzie; Delatorowie – donosiciele, współoskarżyciele.

Fiens ejusdem Ministerialis Relatio – sporządzając relację tegoż woźnego; X – znak krzyża zamiast podpisu woźnego niepiśmiennego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

28II 1739 woźny Teodor Dotszczenko [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki grodzkie kijowskie z powództwa braci Trzeciaków przeciw Kapsztyńskim [?] (Rapsztyńskim [?]) o oddanie rzeczy ruchomych i inne należności, w nawiązaniu do wcześniejszych manifestacji i procesu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 155

1Rell. połozonego Pozwu na Roczki Grodz.

2Kijowsk. od Wiell. JmPana Jozefa Drzewiń-

3skiego [?] Łowcz. Derpsk. po Wiell. JmPana

4Łapszyńskiego [?] Skarbn. Derpsk.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego.

6Miesiąca Februarij, Dwudziestego, Osmego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowsk.

8Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim

9Namiesnikiem pro tunc y Vices Regentem

10Akt Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego

11y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Ki-

12jowskiemi. Stanowszy Oczewisto Wozny Ge-

13nerał Wdztwa Kijowskiego y Jnnych Opatrzny

14Teodor Dowszczenko wmoc prawdziwey wierney

15y skuteczney Relacyi swoiey dla Zapisania do

16Xiąg ninieyszych Zeznał. Ze on Roku terazniey-

17[reklamant:] szego

k. 155v

1szego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

2Dnia Dwudziestego, Ósmego, Februarij, Pozew Grodz-

3ki Kijowski Autentyczny odniosł do Dobr Ulisz[?]kowa-

4bow[?] Części Wiel. Bazylego Rapsztyńskiego Skarbnego

5Derpskiego[?] y tamten Pozew w Dworze tameysznym

6położył oddaniu y położeniu onego od kogo pozwu

7y w iakiey Sprawie by był pisany Sądownie pu-

8blikuiąc do wiadomości przywiodł, ktorego Pozwu

9Tenor iest takowy Józef z Potoka na Pilawie[?] Sta-

10nowie[?] Xiężnie[?] Zbaraskim Brodach y Niemiero-

11wie Potocki Wojewoda y Generał Ziem Kijowskich

12Warszawski, Śniatyński, Leżayski, Leżomyski[?],

13etc Starosta Wiel. Bazylemu Rapsztyńskiemu

14Skarbnemu Derpskiemu[?] z Osoby y zewszystkich ge-

15neraliter Dobr Wmu Pozwiących ruchomych

16y Summ pieniężnych mocą Jego Krolewskiey Mości

17a władzy moiey Wojewodzińskiey przykazuię

18abyś Wmć przedemną samym albo Sądem mo-

19im Grodzkim Ztw Władztwa Kijowskiego na Rokach Grodz.

20Kijowsk. w Żytomierzu Sądzących się vel his defici-

21entibus in alijs proxime Subseqventibus od tego

22za Niedziel Dwie albo wtenczas gdy ta Sprawa

23z Regestru sobie należytego przywołana y sądzo-

24na będzie sam oblicznie y Zawicie stanął na

25Jnstancyą Jnstygatora Sądowego y Jego Delatora

26Wiel. JmćPana Józefa Porczalskiego[?] Łowczego Derpskiego[?]

27Aktora, ktory przychylaiąc się wewszystkim do

28Prawa pełnego y Samey Słuszności zawsze Obra-

29cony[?] Termin pozywa Wmć Oto: Iż Wmć zaięgnow-

30szy się za Towarzysz z Wiel. JmćPanem Trypol-

31skim Podkomorzym Kijowskim w Roku Tysiąc, Siedmset,

32Dwudziestym, Ósmym pożyczywszy naczas kil-

33ku[?] u Wiel. Aktora Rzędu Lutego[?] Białego, to iest

34[reklamant:] naglunik[?]

k. 156

1naszywek podogonie y podpiersien, kulbaki opra-

2wney Garnituru porsonowego Złotem haftowaney y de-

3kv[?], niemniey Sahaydaku Łęku[?] oprawnego pozło-

4cistego z Ręku Wiell. JmPana Pisarza Grodz. Zytt. Wiktorskiego[?]

5Brata tegoż Aktora przyiętonym[?] wziąwszy sposobem,

6tudziesz Sześć Czerwonych Złł. które w przydatku Ko-

7nia Wiell. Aktor Wmci dodał, a potym kiedy na Ka-

8jutsz[?] podług umowy nie podobawszy sobie Ko-

9nia nazad Wmci odesłał a ciwey[?] odebrał, przydatek

10zaś to iest Złotych Sto Osm do tychczas u Wmci zostaie

11co wszystko u siebie Wmć trzymasz, y na swoią wy-

12gode obracasz, przez co niemała Aktorowi krzywda,

13y oddać na tyle rekwizycyi niechcesz a zatym tak do

14przywrocenia Wmci kałości pomienioney ruchomo-

15ści, iako do oddania Sześciu Czerwonych Złotych una

16cum provisione, y przysłuchania się Winom Prawnym

17Wiell. Aktor Wmci Pozywa na którym Terminie byś

18Wmć stanął, y na wszystko Sądownie odpowiadaiąc

19skutecznie się usprawiedliwił. Pisan w Zytomirzu

20Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

21Dnia Dwudziestego, Pierwszego Februarij, z a który m to

22Pozwem on Wyżmianowany Woźny Roki y Termin Stro-

23nom obom Powodowey y Pozwaney według opisy

24w Pozwie wyrażoney stanowienia się w sprawie

25prawney zawity złożył y naznaczył. Degwo Teno

26ejusdem Mlit[?] Rell. Woźny ut supra Scribendi

27ignarus. X

Objaśnienia i tłumaczenia

pro tunc – na ten czas; Vices Regens – zastępca regenta; Rell. – Relacja (relacja woźnego o doręczeniu pozwu); Łowcz. Derpsk., Skarbn. Derpsk. – łowczy, skarbnik derpski (dorpacki, urzędy tytularne inflanckie); Wdztwa – Województwa.

Nad tekstem na górze strony znak „#”; na lewym marginesie u góry ołówkiem „155/6” (prawdopodobnie numer archiwalny) – foliacja niepewna.

vel his deficientibus in alijs proxime Subseqventibus – albo w razie ich braku, na następnych najbliższych (rokach).

Wiel. – Wielmożny; Kijowsk. – Kijowskich; Tenor – brzmienie (treść) pozwu.

una cum provisione – wraz z procentem; ut supra Scribendi ignarus – jak wyżej, pisać nieumiejący; Rell. – relacja; Zytt. – żytomierski; kulbaka – siodło; sahajdak – kołczan/łuczysko.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

28II 1739 woźny Teodor Dowszczenko (Dotszczenko [?]) zeznał relację o doręczeniu pozwu na roczki grodzkie kijowskie (w imieniu wojewody Józefa Potockiego) z powództwa Józefa Drzewińskiego [?], łowczego derpskiego, przeciw Łapszyńskiemu (Rapsztyńskiemu [?]), skarbnikowi derpskiemu, o niezwrócenie pożyczonego w 1728 r. rzędu końskiego – siodła, kulbaki oprawnej i garnituru.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 156

1Rell. potworoney Prorogacyi w Sprawie

2Wiell. Porczniaka[?] Pisarza Grodz. Zytt.

3z Wiellny Stępkowską[?] Kasztell. Bracł.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

5Miesiąca Februarij, Dwudziestego, Osmego Dnia

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijowskiego,

7Przedemną Szymonem Wykowskim[?] Namiesnikiem

8tytułem y Vices Gerentem Akt Ziem. Wdztwa Kijow.

9y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi

10Stanowszy Osobiście Woźny Generał Wdztwa

11[reklamant:] Kijow.

k. 156v

1Kijow. y Jnnych Opatrzny Teodor Dotzerenko [?] W[o]=

2zny Sąd. verâ ac fideli suæ Relationis palàm publicè

3liberèq[ue] recognovit. Jż on, Roku teraznieyszego Tysiąc,

4Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego, Dnia Dwudzie=

5stego, Siodmego Februarij, odniosł do Dobr Usi Mię=

6dzyrzycki [?] Kopią Prorogacyi od Urzędu Grodz. Owruc.

7wydaney w Sprawie niżey wyrażoney tenoris se=

8quentis. Franciszek Jozef Steckí [?] Stolnik Zytomirs.

9Podstarosci Grodzki Owrucki Oznaymuię niniey=

10szym Listem moim Prorogationis komu otym wie=

11dzieć należy. Jż na Affektacyą Prawną Kolwitycyą [?]

12Wiel. JmćPana Andrzeja Orzechowskiego [?] Miecz. Czernich.

13Pisarza Grodz. Zyt. vigore Dekretu Sądu Głowsz. [?] Try=

14bunał. Koron. Lubel. w Roku Tysiąc, Siedmset, Trzy=

15dziestym, Trzecim, Dnia Ośmnastego Julij, na Wo=

16iewodztwie Wołyńskim między nim specifikowa=

17nym requirentem z Iedney, a Wiel. JmćPanią Panią Ale=

18xandrą z Zaborzyckich [?] Steplowską [?] Kasztel. Bracł.

19z drugiey Strony stałego y ferowanego, tudzież

20vigore Prorogacyi inszey ż Tertia Martij, Anni

21Currentis Stronom daney nie mogąc dla expediowa=

22nia Kondescensyi ex Officio praetendo czas przy=

23padaiącey w Stepelicach [?], drugiey zaś mieczysła=

24wey [?] takze Kondescensyi iako tez przypadaią=

25cych Sądow Grodz. Kijow. gdzie Currentia

26mei urget ulteriùs Officiae, zaczym Tunc

27Actum Condescensionis, concedente Lege na

28Dzien Dwudziesty Pierwszy Maja Anni Curren=

29tis ordinariam Prorogiuię [?] conservando Parti=

30bus utrisq[ue] vigore Decreti Tribunal. Regni

31Lubel. Terminum ibidem peremptorium.

32Dat. w Matwijowiczach [?] Roku Tysiąc, Siedmset,

33Trzydziestego, Dziewiątego, Dnia Dwudziestego,

34Szostego Februarij. A o tym te swoię prawdzi=

35wą Relacyą uczynił y zeznał. X Woźny w[…]

36Supra Scribendi ignarus.

37[podpis:] Martiq [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Vices Gerens – zastępca (regenta) ksiąg; prorogacja – odroczenie terminu; Kasztell. Bracł. – kasztelanowa bracławska.

vera ac fideli suae relationis palam publice libereque recognovit – prawdziwą i wierną swą relacją jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał.

prorogatio – odroczenie terminu; Anni Currentis – roku bieżącego; ex officio – z urzędu; concedente lege – za zezwoleniem prawa; ordinariam prorogationem conservando partibus utrisque … terminum peremptorium – zwykłe odroczenie, zachowując obu stronom na mocy dekretu Trybunału Koronnego Lubelskiego termin zawity.

Supra scribendi ignarus – nie umiejący pisać (znak krzyża zamiast podpisu woźnego).

wpis to relacja woźnego o doręczeniu kopii prorogacji urzędu grodzkiego owruckiego z 26 II 1739; początek na poprzedniej stronie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

28II 1739 woźny Teodor Dotszczenko [?] zeznał relację o doręczeniu 27 II 1739 w dobrach Międzyrzecze [?] powtórnej prorogacji wydanej przez Franciszka Józefa Steckiego, stolnika żytomierskiego i podstarościego owruckiego, w sprawie Trzeciaka (Porczniaka [?]), pisarza grodzkiego żytomierskiego, ze Stępkowską, kasztelanową bracławską.