Akty 201–240

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 196v

1Relacya Sądy Ziem. Kijow. od Wielebnego

2Konwentu Koreckiego y Klimieckiego, y Innych Iakich [?]

3Pro Urodzonych Korkoszkow [?]

4[podpis nieczytelny]

k. 197

1Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

2Miesiąca Augusti, Osimnastego Dnia

3Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewódz. Kijows. Przedemną

4Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vicesregentem y Namie=

5stnikiem Pisarskim akt Ziemskich, y Xięgami Ninieyszemi Ziems.

6Kijows. Stanowszy oczewiście Woźny Gnał Woiewództwa Kijows. y in:

7nych opatrzny Kondrat Zbroiecki [?] w moc wierney prawdziwey y

8y skuteczney Relacyi Swoiey, iawnie, ustnie y dobrowolnie Zeznał.

9Jż on Roku teraz niniejszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

10Dnia Osimnastego Augusti, Pozew Ziem. Kijows. autentyczny odniosł

11do Dobr Wsi Mesczanicy [?] y tam ten Pozew niżey wyrażonym

12Pozwanym oddawszy, w oddaniu y położeniu oneg. o tako[wym] pozwie y nia:

13kiey Sprawie, by był pisany Prawnie opowiedział y doiadomosci

14przywiodł, ktorego Pozwu tenor eiusmodi. August Trzeci z Bozey Łaski

15Krol Polski W. X. L. Ruski Pruski, Mazowiecki, Zmudzki, Inflan. Smoleński

16Siewier. Kijows. Wołyns. Podol. Podlas. Inflan. y Czerniech. a dziedziczny

17Xiążę Saski y Elektor. Urodz. Stanisławowi Kurbażemu [?] Bratu

18rodzonemu Oycom, Danielowi infra Causatis Reis principali, y Mi=

19chałowi Synom a Braci między sobą stryieczno rodzonym Korkoszę=

20kom Pozwanym, z Osob y Dobr WW. leżących, ruchomych, y summ pie=

21niężnych, Przykazuiemy, abyście WW. przed Sądem Naszym Ziem.

22na Rokach Ziem. w Owruczu [?] Anno Praesenti in Augusto agitować

23się maiących, vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus

24Sami Osobiście y zawsze stanęli na Instancyą Strona Sądowey, y Jego

25Delatorow, WJelebney w Bogu Melanij Mładzkowskiey [?] Jhumeny [?]

26Monasteru Horeckiego y Klinieckiego, y całego zgromadzenia tego Konwen=

27tu aktorek, iako też Wielebnego w Bogu Xiędza Sofroniusza Mitrofskiego [?]

28Ordinis Divi Basilii Magni Dispositione Superiorum Komisarza Dobr Klasz.

29Klinieckich, ad tuendam Integritatem eorundem Bonorum Zesłanego,

30Urodz. Stefana Staszkiewicza Administratora Wsi Kli=

31nieckiey, aktorow, ktorzy przydaiąc się do Prawa, y Strony

32Swoiey hac in Causa ob Proclamatione Cadaveris uczynionej,

33WWs. pozywaią, oto. Jż WW. mniey pamiętaiąc na Prawo Boskie

34y Pospolite, ktore quodque in Proximo Necem patrare vetat, owszem

35contemnendo one, constitutaque eius, naszedłszy na grunt własny

36ab immemorabili Evo do Klinca należący zbroynym orężem do boiu

37przysposobionym, y tamże zastawszy Praesentem Urodz. Staszkiewicza z

38Ludźmi zbieraiącego Żyto, zaraz verbis auditui humano dispensis łaiać

39y dyffamować poczęliście, a potym a Verbis ad Verbera udawszy się, Pod:

40danych Klinieckich, Cepami Drągami zabiiaiąc, iako WW. Wyrod

41Danielu Korkoszko, dogadzaiąc Swey zawziętości nieludzkiey, bez

42respektu y politowania nad bliźnim, zeszli de hac luce Sobolewskiego [?] Hrycz:

43ka Szewca z Hawłowic [?] Poddanego Aktorow crudelissime Siekierą w Hło:

44wę ciąwszy, et prostratum humi ac ultime Spirantem, Obuchem

45ad Libitum bis vel ter suis huiusque bites [?], quousque ultimum non spiraret

46[reklamant:] Spiraculum [?]

k. 197v

1cie, niedość natym, ale accumulando mala pessimis, y tegoż ultra

2swą zawziętość kontynuować, zaśłudzy Starszeństwem [?] Admini-

3stratorem Dobr Klinca [?] uganiali się się, y onegoż W. Urodz. Stani-

4sława Korkoszka [?] chcąc vita privare, niemiłosiernie w Ramię

5druzgą [?] pchnoleś [?], o czym Manifestacya hac in re uczyniona latius in se

6sonat. A zatym moderni actores WW. pp. pro poenis in qualitate facti

7lege condignis, ex arbitrio Judicij super Vos decernendis, tum pro

8restitutione Segetis, ac refusione Damnorum exinde causatorum, y o inne

9pretensye oretenus [?] WW. in Termino szerzey wyrażone futuro przez Prawo

10pozywaią. Sitis parituri. Pisan w Duruczu [?] Tysiąc Siedmset

11Trzydziestego Dziewiątego Roku, Dnia Czwartego [?] Augusti. de quo

12Osieniczy [?] […] Kondrat Zroślicki [?] Woźny Jeneralny [?] […]

Objaśnienia i tłumaczenia

Tytuł wpisu z podpisem (parafą) poniżej; treść wpisu na następnej stronie.

Vicesregent – zastępca regenta kancelarii ziemskiej; Woźny Gnał – woźny generał.

infra Causatis Reis principali – niżej wymienionym głównym pozwanym; Anno Praesenti in Augusto – roku bieżącego w sierpniu; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – a gdyby się nie odbyły, na najbliższych następnych.

Ordinis Divi Basilii Magni Dispositione Superiorum – zakonu św. Bazylego Wielkiego z rozporządzenia przełożonych; ad tuendam Integritatem eorundem Bonorum – dla obrony całości tych dóbr; ob Proclamatione Cadaveris – o obwołanie (okazanie) zwłok zabitego.

quodque in Proximo Necem patrare vetat – które zabrania zadawać śmierć bliźniemu; contemnendo – lekceważąc; ab immemorabili Evo – od niepamiętnych czasów; verbis auditui humano dispensis – słowami nieprzystojnymi dla ludzkiego ucha; a Verbis ad Verbera – od słów do razów; de hac luce – ze świata; crudelissime – najokrutniej; et prostratum humi ac ultime Spirantem – i powalonego na ziemię, ostatkiem tchu oddychającego; ad Libitum bis vel ter – do woli dwa lub trzy razy; quousque ultimum non spiraret – aż wydał ostatnie tchnienie.

Odczyt nazw Mesczanica, Hawłowice, Klińce, Horeck niepewny; Monaster Horecki – zapewne klasztor bazylianek w Horodku/Horeckim.

Fragment końcowy pozwu przytoczonego w relacji woźnego; poprzedni wpis zaczyna się na wcześniejszej stronie.

accumulando mala pessimis – pomnażając zło najgorszym; ultra – ponadto; vita privare – pozbawić życia; hac in re – w tej sprawie; latius in se sonat – szerzej w sobie opiewa; moderni actores – obecni powodowie; pro poenis in qualitate facti lege condignis, ex arbitrio Judicij super Vos decernendis – o kary stosowne wedle prawa do charakteru czynu, mające być na was orzeczone wedle uznania sądu; tum pro restitutione Segetis, ac refusione Damnorum exinde causatorum – a także o zwrot zboża i wynagrodzenie szkód stąd wyrządzonych; oretenus – ustnie; in Termino – w terminie; Sitis parituri – bądźcie posłuszni.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1739 woźny Kondrat Zbrolewski zeznał relację o doręczeniu we wsi Meszczanica [?] pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 4 [?] VIII 1739) z powództwa ihumeni Melentii Małachowskiej i konwentu koreckiego i klimieckiego, o. Sofroniusza [?], komisarza dóbr klimieckich, i Stefana Staszkiewicza, administratora wsi Klimiec [?], przeciw Korkoszkom [?] – Stanisławowi (ojcu) oraz synom Danielowi i Michałowi; przedmiot sprawy w transkrypcji nieczytelny.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 197v

1Relacya na Sądy Z. K. od W. Trzeciaka Plebana

2Urodz. Zytomir [?] po Urodz. Surynow.

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti Osimnastego Dnia.

5Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Wdztwa Kijow. Przedemną Stefanem

6z Wykowa [?] Wykowskim [?] Vices Regentem y Namiestnikiem [?] Pisarz [?] Akt

7Ziemskich y Xięgami Ninieyszemi Z. K. Stanowszy oczewiście Woźny

8Gnłł Wdztwa Kijow. y innych Opatrzny Kondrat Zroślicki [?] […]

9sub vera ac fidelis relationis publice ktoreg [?] recognovit. Iżem

10Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

11Dnia Osimnastego Augusti Pozew Ziem. Kijow. autentyczny ex […]

12do Dobr Wsi Hodotemla y tam ten Pozew we Dworze niżey wyrażonych

13Pozwanych połozył, o połozeniu onego od tegoż położenia [?], y na iakiey Sprawie

14był pisany opowiedział y do wiadomości przywiodł, ktorego Pozwu

15był tenor takowy. August Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski W. X. Litew-

16Ruski Pruski Mazow. Zmudz. Inflant. Smoleń. Siewier. Kijow. Wołyn. Podol.

17Podlas. Bracław. y Czernichow. a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor.

18Urodzonym Stefanowi y Maryannie seu alijs Nis z Hruzewiczow [?] […]

19Michałowi y Anastazyi Surynowom. Surynom Braci między sobą

20rodzonym, z osob y z wszystkich gruntu Dobr leżących, ruchomych y go-

21tow [?] pieniężnych przykazuiemy, abyście WW. przed Sądem Naszym Z. K.

22odtąd za Niedziel Dwie albo w ten czas gdy ta sprawa z Regestru przy-

23wołana będzie, Sami obliczno y prawnie staneli, na Instancyą y Agra

24Sądowego y tego Delatora, Wieleb. Andrzeja Trzeciaka Plebana

25Urodz. Zytomir [?] Aktora, ktory przychylaiąc się do Prawa p[rze]z Instru-

26cum Juramento [?] y Donacyi, a Wiel. Jerzego Suryna Dziedzi-

27czny [?] Dobr Hodotemla, ktory Hodotemł Sami prawie WW. tota-

28liter trzymacie rozebrawszy między Siebie, Koła zarośle, Stawy [?]

29y […] trzymacie y zarywaiecie, do Młyna tamże w tych Dobrach [?] […]

30Iaiącego niedopuszczacie, y wszelkie pożytki bierzecie, W. Urodz. [?] […]

31Stefankie [?] Surynie niedając dobre, o rzetelnym Długu na Dobra

32Hodotemlskiey nazwaney, Wiel. Aktorowi per Donationem et Cessi-

33onem od tegoż Wielm. Suryna Jerzego Brata W. Urodz. rodzonego służą-

34[reklamant:] cym

k. 198

1cym, którego nie oddawszy, a potem na teyże Dobrze będącego nullo

2Jure porastawiałeś, innych porozpędzałeś, przyco Moderno Actori

3krzywdę y szkodę uczyniłeś, a za tym tenże Aktor na wyż naznaczony

4Termin WW. tak do Oddzierżenia Dóbr pomienionych cum

5omnibus attinentiis Hodotemla [?], iako oddanie Summy na Dobrze

6Hodotemskiey [?] ciężącey cessie, tudzież zapłacenia Drugiey Summy

7po Niegdy Wieltt. Andrzeju Surynie, per Successionem na Wieltt. Je-

8nego [?] Suryna spadłey Juris datora moderni actoris, a przez Was

9od Wieltt. Woronicza [?] Skarbnika [?] Owruckiego wziętey, podniesioney,

10do oddania rzeczy ruchomych, koni po tymże Niegdy Wieltt. An-

11dzieju Surynie zabranych, Wieltt. Aktorowi per Donationem

12należących, do nagrodzenia szkód stąd pochodzących Aktor

13pozywa. Sibi paribus [?] Ordinum attentatum [?]. Datt w Żytomirzu

14Die Decima Sexta Aprilis, Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono

15Anno. Ad quod [?] Officii ejusdem [?] … + Woźny ut supra Serbendi [?] ignarus [?].

Objaśnienia i tłumaczenia

sub vera ac fidelis relationis – w ramach prawdziwej i wiernej relacji (woźnego); publice recognovit – publicznie zeznał; per Donationem et Cessionem – przez darowiznę i cesję; Gnłł – Generał (woźny generał); Vices Regens – wiceregent.

Numer marginalny niepewny (odczyt „1024to” wątpliwy, może inna liczba).

Hodotemla – nazwa wsi niepewna.

nullo Jure – bez żadnego prawa; Moderno Actori – obecnemu powodowi; cum omnibus attinentiis – ze wszystkimi przynależnościami; per Successionem – przez sukcesję; Juris datora moderni actoris – prawodawcy obecnego powoda; per Donationem – na mocy darowizny; Datt … Die Decima Sexta Aprilis … Trigesimo Nono – dan … dnia 16 kwietnia 1739; ut supra scribendi ignarus – jak wyżej, nieumiejący pisać (podpis woźnego krzyżykiem).

Wieltt. – Wielmożny; WW. – Wielmożni.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1739 woźny Kondrat Zbrolewski (Zroślicki [?]) zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Trzeciaka (w tytule: plebana [?]) przeciw Stefanowi i Maryannie z Hruzewiczów [?] oraz Michałowi i Anastazji Surynom o zawładnięcie, wbrew donacji Jerzego Suryna, dobrami Hodotemle [?] – podział zarośli i stawów, niedopuszczanie powoda do młyna i pobieranie wszelkich pożytków.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 198

1Relacya położonego Pozwu na Sąd Z. K.

2od Wieltt. Trypolskiego Podkomor. Kijow. po

3Wieltt. Steckiego Żoney Kijowskiego.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Augusti Dziewiętnastego Dnia.

6Na Urzędzie Grodzkim Ziem. Woiewod. Kijow. Przedemną Stefanem [?]

7z Wyrowa [?] Wyhowskim [?] ViceRegentem y Namiestnikiem Grodzkim Ziem-

8skim, y Xięgami Niniejszemi Ziem. Kijow. Stanowszy osobiście Wo-

9źny Gentt. Woiewod. Kijow. y Inszych Opatrzny Makar Straponowski [?]

10swoie prawdziwey Relacyi uczyniey, dla zapisania do Xiąg niniejszych

11iawnie y dobrowolnie zeznał, iż on Roku teraźniejszego Tysiąc Siedm-

12set Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dziewiętnastego Augusti, Pozew

13Ziem. Kijow. autentyczny odniosł do Dobr Wsi Huniey [?], y tam ten Pozew

14we Dworze Tamecznym w Izbie na Stole położył, z położeniu onego, od kogo,

15po kogo, y o iakiey Sprawie był y pisany, prawnie do wiadomości przy-

16wiodł. Którego Pozwu iest Series takowa. August Trzeci z Bożey Łaski

17Król Polski WX. L. Ruski Pruy. Mazow. Żmudz. Inflant. Smoleńs. Siewiers.

18Kijow. Wołyn. Podol. Podlas. Brac. Inflanc. y Czernichows. a Dziedziczny

19Xiąże Saski y Elektor. Wieltt. Adamowi z Stecka [?] Steckiemu na Huniach [?]

20Steckiemu Żoney Kijow. z Dobr y zapisów, granic Dobr WW.

21leżących, ruchomych, y Summ pieniężnych przykazuiemy aby

22WW. przed Sądem Naszym Z. K. w Owruczu lub Żytomirzu agituią-

23cym się, od daty położenia tego Pozwu za Niedziel Dwie albo kie-

24dyś gdy ta Sprawa z Regestru sobie należytego do sądzenia przy-

25padnie, sam osobiście y zawicie stanął, na Instancyą Instygatora Sąd-

26owego y JmPanu Delatora, Wieltt. Antoniego na Trypolu y Kałodzy-

27zkie [?] Trypolskiego Podkomorzego Kijow. aktora, ktory przysługuiący

28[reklamant:] do Strona [?] ptp [?]

k. 198v

1[…] y Membranu od WW. JJ. moderno actori danej, pozywa do od-

2dania y zapłacenia Summy Sto Czterech[?] Złł. tychże wraz z pro-

3wizyą od nich należącą, tudzież pp̄nis respectu Contraventio-

4nis Manuali Scripto, y o inne pretensye citaris, sic igitur parite-

5ris[?], Granum attentatum[?] Pisan w Burmistrowie[?] Millesimo Septin-

6gentesimo Trigesimo Nono, Die Decima Quarta Augusti. de quo

7Ipsius Milis[?] Relatio + Woznyque[?] Supra Scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Series – treść; Z. K. – Ziemski Kijowski; WX. L. – Wielki Książę Litewski; Delator – donosiciel, powód obok instygatora.

Odczyt formuł łacińskich w końcówce wpisu bardzo niepewny.

pp̄nis – poenis (karami); respectu Contraventionis Manuali Scripto – z powodu naruszenia zobowiązania pisanego ręcznie (rewersu); citaris – pozwanym; Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono, Die Decima Quarta Augusti – 14 sierpnia 1739; Relatio – relacja woźnego; Supra Scribendi ignarus – nie umiejący pisać (podpisał krzyżykiem).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1739 woźny Makar Chrapanowicz zeznał relację o doręczeniu we wsi Hunie [?] pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 14 VIII 1739) z powództwa Antoniego Trypolskiego, podkomorzego kijowskiego, przeciw Adamowi Steckiemu [?] o zapłatę sumy 104 [?] zł z prowizją i kary za naruszenie skryptu ręcznego (manuału).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 198v

1Relaya na Roki Z. K. od tegoż Woz[?] y Innych po

2Wielm. Kostiuszkow Podstolich Brzeskich y Innych

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti, Dziewiętnastego Dnia.

5Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Woiewodztwa Kijow. Przedemną Stefanem

6z Wyhowa Wyhowskim Vices Regentem y Namiesnikiem Pisarza Ziem.

7Ziem. y Xięgami Ninieyszemi Z. K. Stanowszy osobiście Woźny Generał Wo-

8iewodztwa Kijow. y Innych Opatrzny Walenty[?] Trzepanowicz[?], in rim-

9tud vere ac fidelis Relationis publice, liberequae recognovit, Iż on

10Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, Dnia

11Dziewiętnastego August, Pozew Ziem. Kijow. autentyczny, Odniosł

12do Dobr WW. Krayczy wielkiey[?], y tam ten Pozew w Dworze samym

13tym położył, o położeniu onegoż osobom, połozył y wiadomy Sprawie

14były pisany, opowiedział y obwiadomił, Przywiodł który Pozwu

15Series ejusmodi. August Trzeci z Bozey Łaski Krol Polski W. X. L. Ruski

16Pruski, Mazowiecki, Zmudzki, Inflanty, Smoleński, Siewierski, Kijow. Wołyński,

17Podolski, Podlaski, Inflanty y Czernichowski, a Dziedziczny Xiąże Saski y E-

18lektor. Wielm. Paniey Tynowi[?] y Niktorym[?] z Grabowskich Siechnowickim[?]

19Kostiuszkom Podstol. Brzeskim Wielm. Samey[?] ejusq Maritali de Iure

20incumbenti, tudzież Urodz. Antoniemu Wiszniowskiemu Czesnikowi[?]

21Wiskiemu[?] y Innym, Zdob y wszystkich gruntow Dobr WW. Pozwanych

22rucho[?]mych[?] y Sum pieniężnych przypozywamy, abyście WW.

23przed Sądem Ziem. Kijow. na Rokach Z. K. w Turmuncie[?] Iuto[?] Żytomierz

24agitowaniu się mających stanęli, gdy ta Sprawa z Regestru Wsi

25należytego do sądzenia przypadnie, sami osobiście y zawiście sta-

26noli na Instancyą Urodzona Sądową, y do Delatorów Wielm. Antoniego

27na Trypolu Trypolskiego Podkomorzego Kijow. iako Pana, tudzież

28Urodz. Marcina Ksarskiego[?] Komisarza Dobr tegoż Wielm. Pod-

29komor. Kijow. Aktorow, ktorzy lubo Iprius[?] Insto Ksarski

30Sumdu[?] in Honore intaminato Laesy et damnificaty, recedendo

31a Foro Castrensi Kijoviensi, iednak nieodstępując Sprawy, przychylając

32się do Urzędu hac in Causa tobie[?] WW. ato pp̄nis ratio-

33ne perpetratae Violentiae Inquisitione ad mentem Decreti

34Castrensis Kijoviensis ex Parte Insti Ksarski uti originaliter Acto-

35ris edicta deducendae perpetrationis, Damnorum Variorum

36per Interceptionem Equorum et aliarum Rerum Causatorum tum

37[reklamant:] quoque pp̄nis

k. 199

1p[ro] pœnis secretis super Vobis M[agnifi]ci Kostiurski[?] ratione lasivè

2ac cribrosè per Literas ad generosu[m] Wiszniowski[?] Vestru[m] p[ro]tunc Admi=

3nistratorem Bonorum malitiosè directas, intaminati honoris

4D[omi]ni Pisarski circumscriptionis, superte vero D[omi]ne Wiszniowski ra=

5tione earundem Literaru[m] nulla urgente necessitate, non nisi in so:

6lam crisim ac depressionem ejusdem D[omi]ni Actoris innocui, ad acta

7Vim perpetuitatis habentia p[ro] oblatam porrectionis, ex arbitrio

8Judicij super Vobis distinctim decernendis, nec non p[ro] eliminatione

9earundem Literaru[m] uti Lasivaru[m] ac p[ro] pœnis secretis respectu Justi=

10tiæ p[ro]tellationis, co wszystko szerzey oretenus in Termino Termini W[ielmożno]ść[?]

11p[ro]ponet, y futuro p[ro] Termino porywaiąc. Sitis paritur[i]. Pisan w Owru=

12czu, Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo Nono Anno, Die Decima Quarta

13Augusti. de quo p[rae]sens ejus Mlis[?] Lit[era]to[?] t Makar Chrapanowicz[?] Woźny s[ub]s[cr]ignavi[?].

Objaśnienia i tłumaczenia

Vices Regens – zastępca regenta; in rimtud vere ac fidelis Relationis – w trybie prawdziwej i wiernej relacji; publice libereque recognovit – publicznie i dobrowolnie zeznał; Pozwu Series ejusmodi – treść pozwu następująca; de Iure incumbenti – z obowiązku prawa (mężowi); Delatorowie – oskarżyciele; Insto – Instygator[?]; in Honore intaminato Laesy et damnificaty – na nieskalanym honorze urażony i poszkodowany; recedendo a Foro Castrensi Kijoviensi – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego; ratione perpetratae Violentiae – z powodu popełnionego gwałtu; Inquisitione ad mentem Decreti Castrensis – śledztwem zgodnie z dekretem grodzkim; per Interceptionem Equorum et aliarum Rerum – przez zabranie koni i innych rzeczy.

Fragment końcowy pozwu (w języku łacińskim): o kary sekretne przeciw Kostiurskiemu[?] i Wiszniowskiemu, administratorowi dóbr, za listy złośliwie i obelżywie pisane, uwłaczające czci Pisarskiego (powoda), o ich eliminację; pozew pisany w Owruczu 14 VIII 1739.

p[ro]pœnis secretis – „o kary tajne (do uznania sądu)”; ex arbitrio Judicij – według uznania sądu; oretenus in Termino – ustnie w terminie; Sitis parituri – stawcie się.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1739 woźny Makar Chrapanowicz zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie (z 14 VIII 1739) – z przeniesieniem sprawy z grodu – z powództwa Antoniego Trypolskiego, podkomorzego kijowskiego, i Marcina Ksarskiego [?], komisarza jego dóbr, przeciw Kostiuszkom (z Grabowskich Siechnowickim [?]), podstolim brzeskim, o kary za gwałt na Ksarskim, stwierdzony inkwizycją nakazaną dekretem grodzkim kijowskim.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 199

1Relacya na Ludzi z K[lucza] od JMci Przybylskiego Podkom[orzego]

2kijow[skiego] po Wielm[ożnego] Pawszy[?] Stoln[ika] Owr[uckiego] y drugich

3Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti, Dziewiętnastego Dnia.

5Na Urzędzie y Xięg Ziemskich Wwa kijow. Przedemną Stefanem z Wy=

6sokowa Wysockim Viceregentem y Namiesnikiem p[ro]tunc Akt Ziemskich

7y Xięgami Niniey[szy]mi Ziem. kijow. Stanowszy osobiście Woźny Gen.

8Wwa kijowskiego y Inych Opatrzny Makar Chrapanowicz wmoc wier=

9ney prawdziwey y skuteczney Relacyi swoiey, iawnie, ustnie, y dobro=

10wolnie zeznał. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydzie=

11stego Dziewiątego Dnia Dziewiętnastego Augusti, Pozew Ziem. kijow.

12autentyczny, odniosł do Dobr Wsi Hładkowicz[?], y tam ten Pozew

13wedrzwiach famieyszym położywszy, opołożeniu onego kogo, potrzeba, y nia=

14kiegoby spraw. pisany był, opowiedział y dowiadomości przywiodł, którego

15Pozwu był tenor takowy. August Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski

16W.X.Lit. Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmudzki, Inflantski, Smoleński, Czerniehow=

17ski, kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Inflancki[?], y Czerniechowski, a Dziedziczny Xią=

18że Saski y Elektor. Wielm. Michałowi Pawszy[?] Stolnikowi Owruckiemu Na=

19mu, tudziesz Urodzonym quorum[?] Imion Przybylskiemu Pisarz=

20skiemu, y Oliżarskiemu Hładkowskiemu[?] Podstarościm, niemniey

21roboczym Poddanym Hładkowskim ad infra specificatam [...] Victoriam[?]

22do Osob kilkudziesiąt przyposobionym de Nominibus Cognominibus clme=

23oney W.D. lepiey wiadomym, którzych Statuitio stawania

24na Rzeczach Urin[?] Prawnych przed Sąd omnino urgent[?] Pozwanym z Dob[r]

25y zewszystkich gruntów Dobr W.W. leżących, ruchomych, y Summ pienię=

26żnych przykazuiemy, abyście W.W. przed Sądem Ziem. kijow. nato=

27miast Ziem. kijow. w Owruczu Anno p[rae]senti in Augusto Sessie[?] mających

28vel his deficientib[us] in alijs p[ro]xime subsequentib[us], sami osobliwie sta=

29nicie stanęli na instancyi Urodz[onego] Sądowego y Jego Delatora JMci[?] Do=

30brego[?] na Trybunale Trybunalskiego Podkomorz. kijow. Actora, który

31in Merendo Legis, at[que] Mci[?] Sub hac jura facti, W.W. recudendo a

32[reklamant:] Foro Tribunali[?]

k. 199v

1Tribunalitio ad Forum Terr. Kijoviens. pozywa oto. Iż W.J. Wielm. Stolnik

2Owrucki [?] niemaiąc żadnego Prawa y Interessu do Gruntow ab immemorabi-

3li Aevo do Dobr Wsi Czerniechowce [?] należących, y od Dobr W.J. Wsi

4Hładkiewicz [?] ograniczonych, a nieuważaiąc na Prawo pospolite, ktore Ne-

5minem injuriare jubet,ważył się na Grunt do Dobr Wsi Czerniechowce

6należący Urocżyskiem Wykowce [?], Ludzi y Poddanych swoich do O-

7sob kilkudziesiąt, cum vario Armor. genere do tego tumultu y gwałto-

8wnego Nayścia przysposobionych nasłać, ktorzy exequendo iussa W.J.

9nasłudzy na Grunta pomienione z Rusznicami, Cepami, Kosami

10Ludzi actoris, natymże Gruncie robiących bili, kaleczyli, iakoż

11roboczego Stefana Tarasenka Poddanego actoris tyrannissime zbi-

12li zerwanili [?], Ręce kijami poprzetrącali, a potym accumulando

13peiora malis, ciż pomienieni Podstarościowie, kędy formalia [?] [...]

14bant, bicie y zabicie ktorego, odpowie Pan Nasz Zato, interea uszy-

15scy z rzucisty [?] naypierwszy do Urod. Pateckiego [?] Podstarościego

16Pakoskiego [?] zmierzali z Rusznic strzelał, a potym Urody Przybylski

17porwawszy Muszkiet roboczego Matwija Tarasenka Poddanego Pa-

18koskiego [?] wsame Skronie postrzelił, ktory niedoczekawszy Dziadni-

19giego [?] Orbi valedicere musiał, jeszcze y natym niedość, ale ciż po-

20mienieni Podstarościowie, y Poddani Hładkowscy [?] ubiris [?] Locorum

21na Życie y Zdrowie Ludzi y Poddanych actoris odpowiedzi y

22przechwałki czynią, a co większa że y sam W.J. Wielm. Stolnik

23Owrucki [?] nieusmierzaiąc owszem pobłażaiąc illicito actui, żadney

24Sprawiedliwości z Ludzi swoich nieczyniąc, Siana palić, Brzozy

25drzeć, y Drzewo [?] kurzyć [?] na Gruncie actoris kazałeś, y inne krzy-

26wdy w Gruntach, Polach, y Sianożęciach tegoż Wielm. Actora

27czynie pozwalałeś. A zatym tenże Wielm. Actor, tam pretensi-

28tione Principatos uti homicidas do ukarania na Nich in qua-

29litate facti Wyż Prawem opisanych, iakoteż [?] [...] respectu

30patratas Violentias, ac refusione Damnor. Exinde causatorum

31y o inne pretensye oretenus W.W. wyrażone, futuro Termino pozy-

32wa Sitis paritur [?]. Pisan w Owruczu Millesimo, Septingentesimo

33Trigesimo Nono Anno, Die Decima Quarta Augusti. de quo Ostensa [?] ejusdem

34Ministerialis Relatio y Woźny ut supra subscribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Relacja woźnego o doręczeniu pozwu do wsi Hładkowicz[?]; tytuł niepewny w odczycie.

Viceregent – zastępca regenta ziemskiego; p[ro]tunc – wówczas; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na następnych najbliższych.

Tekst pozwu woźnego (relacji); wiele nazw niepewnych.

ab immemorabili aevo – od niepamiętnych czasów; neminem iniuriare iubet – nakazuje nikogo nie krzywdzić; cum vario armorum genere – z różnym rodzajem broni; exequendo iussa – wykonując rozkazy; actoris – powoda; tyrannissime – najokrutniej; accumulando peiora malis – dodając gorsze do złego; orbi valedicere – pożegnać się ze światem (umrzeć); illicito actui – bezprawnemu czynowi; uti homicidas – jako zabójców; in qualitate facti – stosownie do charakteru czynu; patratas violentias – popełnione gwałty; refusione damnorum exinde causatorum – zwrot szkód stąd wyrządzonych; oretenus – ustnie; futuro termino – na przyszłym terminie; 14 VIII 1739; woźny ut supra subscribendi ignarus – woźny jak wyżej, nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1739 woźny Makar Chrapanowicz zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 14 VIII 1739) – z przeniesieniem sprawy z grodu – z powództwa Antoniego Trypolskiego, podkomorzego kijowskiego, przeciw Michałowi Pawszy [?], stolnikowi owruckiemu, i jego ludziom o zajęcie gruntów od niepamiętnych czasów należących do wsi Czerniechowce [?], graniczących z dobrami pozwanego Hładkiewicze [?].

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 199v

1Relacya położonego Pozwu na Akta Ziem. Kijow. od

2tegoż Wnei [?] po Wielm. [...] Stoln. [?]

3Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti, Dziewiętnastego Dnia.

5Na Urzędzie Xięgi Ziemskich Wwa Kijow. Przedemną Stefanem

6z Wyhowa Wyhowskim Vicesregentem y Namiesnikiem [?] Pisarz [?] Akt

7Ziemskich y Xięgami Niniejszemi Ziem. Kijow. Stanąwszy oczewiście

8Woźny Gen. Wwa Kijowski, y Innych Opatrzny Makar Chrapanowski [?]

9urnie prawdziwey ykuteczney Relacyi swoiey, dla Zapisania do Xiąg

10Niniejszych zeznał. Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset,

11Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dziewiętnastego Augusti, Pozew

12[reklamant:] Ziemski Kijowski

k. 200

1kijow. autentyczny odniosł do Wsi Siwaków [?], y tam ten Pozew, na

2Ręce Niżey mianowaney Pozwaney w Izbie na Stole położył, o położe-

3niu onego odkąd y pokąd, y w iakiey Sprawie był pisany doniado-

4mości przywiodł, którego Pozwu Series takowa. August Trzeci z Bożey

5Łaski Król Polski, W. X. L. Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski, Smoleński,

6Siewierski, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Bracławski, y Czerniechowski, a Dzie-

7dziczny Xiążę Saski y Elektor. Wiel. Szczęsnemu Szaszczyckiemu [?]

8Skarbnikowi [?] Dobr. [?], z Osoby y Dobr W. T. Leżących, ruchomych, y summ pie-

9niężnych przykazuiemy, abyś W. T. przed Sądem Ziem. kijow. w Ow-

10ruczu lub Żytom. agitowaćsię maiącym, od daty y położenia tego

11Pozwu za Niedziel Dwie, albo wtenczas gdy ta Sprawa z Regestru

12sobie naznaczoney do sądzenia przypadnie, sam osobiście y zaraz [?] sta-

13nął na Instancyą Instygatora Sądowego y iego Delatora JWielm. Antoniego

14Trypolskiego Podkom. kijow. Aktora, który W. T. pozywa o to, iż W. T.

15od dawna Summę Sześć Tysięcy, Sto kilkanaście Złł. Poll. od Wiell.

16Leśnickich Starostw Żytomir. Małż. moderno actori, Anno praesenti

17Dekretem Ziem. przysądzoney, in toto oney nieoddałeś, y Sześć-

18set Złł. Poll. niewiedzieć z iakiey racyi zatrzymałeś u Siebie, ad ami-

19cabiles Requisitiones oddać rekuzujesz, a zatym do oddania y Za-

20płacenia Sześciuset Złł. Poll. wraz z Prowizyą od Niey należącą, tu-

21dzież poenis respectu Elusionis Illustris actoris, y o inne pretensye

22Citaris. Sis igitur pariturus, Termino attentaturus. Pisan w Owruczu

23Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono, Die Decima Quarta

24Augusti, de quo praesens Nobis Relatio. Ten Woźny ut supra sciendum ignarus [?].

Objaśnienia i tłumaczenia

Vicesregens – zastępca regenta kancelarii ziemskiej.

moderno actori – obecnym powodom; Anno praesenti – w roku bieżącym; ad amicabiles Requisitiones – na przyjacielskie upomnienia; poenis respectu Elusionis Illustris actoris – o kary z tytułu zwłoki (wykręcania się) wobec Jaśnie Wielmożnego powoda; Citaris. Sis igitur pariturus, Termino attentaturus – jesteś pozwany; stawisz się więc i będziesz pilnował terminu; Pisan w Owruczu dnia 14 sierpnia 1739, o czym niniejsza relacja dla nas.

Podkom. – podkomorzy; Wiel. – Wielmożny; Złł. Poll. – złotych polskich. Odczyt nazwiska pozwanego i jego urzędu niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1739 woźny Makar Chrapanowicz zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 14 VIII 1739) z powództwa Trypolskiego przeciw Szczęsnemu Szaszczyckiemu [?], skarbnikowi, o nieoddanie w całości sumy ponad 6100 zł od Leśnickich, starostów żytomierskich, przysądzonej powodowi tego roku dekretem ziemskim, i zatrzymanie 600 zł.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 200

1Relacya na Sądy Ziem. kijow. od Urodz. Bar-

2skiego po Urodz. Marchalewiczów Małż. y innych

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti Dziewiętnastego Dnia.

5Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Grodz. kijow. Przedemną Stefanem z

6Wyhowa Wyhowskim Vicesregentem y Namiesnikiem pisarskim Akt

7Ziem. y Xięgami Ninieyszemi Ziem. kijow. Stanowszy Osobiście

8Woźny Gnał Wwa kijow. y innych Opatrzny Szymon Pietkiewicz [?]

9w moc prawdziwey y skuteczney Relacyi swoiey ustnie y dobrowol-

10nie zeznał. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydzie-

11stego Dziewiątego, Dnia Osiemnastego Augusti. Pozew Ziem. kijow.

12autentyczny, odniosł do Dobr Wsi Starych Wielednik, y tam ten

13Pozew, we Dworze tamżeczym położył, o położeniu oneg. odkąd

14pokąd, y w iakiey by Sprawie pisany był, opowiedział y do wiadomości

15przywiodł, którego Pozwu tenor ejusmodi. August Trzeci z Bożey Łaski

16Król Polski, W. X. L. Ruski, Pruski, Mazow., Żmudz., Inflant., Smoleń., Sie-

17wier., Kijow., Wołyń., Podol., Podlas., Bracław., y Czerniechow., a Dzie-

18dziczny Xiążę Saski y Elektor. Urodzonym Władysławowi y Ma-

19rie [?] Velatius [?] Nobilis primi Nuptus Rożyńskiey secundi Nupti

20Marchlewiczowey, Marchlewiczom Małż. Rodzicom Dobr

21[reklamant:] Wsi Starych

k. 200v

1Czarnobylskiey Gubernatorom, Antoniemu y Antoninie z Kozińskich

2Zenkowskim [?] Mittm Zięciowi y Córce, a przytem iey [?] potrzebuiącym secum

3assistentia debita de Iure Pozwanym, Zosob y Dóbr WW. leżących

4ruchomych y sum pieniężnych przykazuiemy, abyście WW. przed

5Sądem Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. w Owruczu Anno

6Psenti sądzić się maiących, vel his deficientibus in alijs proxime subse-

7quentibus, sami osobliwie y granicie [?] stanęli na instancyą Iegra [?] Sędo-

8wicza [?] y tegoż Delatora Urodz. Marcina Ałarskiego [?] aktora, który przyszły-

9dalejcie [?] dekreta [?] etc, y innych hac in re uczynioney, WW. rece-

10dendo a Foro Castrensi Kijoviensi, ad Forum Terrestre pozywa oto.

11Iż WW. czyniąc szczegulnie tylko in unicum detrimentum

12actoris, naprzód niby remonstruiąc affekt y przyiaźń dobrą Ku

13Aktorowi Panu w Czarnobylu będącemu, in Rem który przyiaźni

14Pierścień Szczerozłotny w którym Dyiamencików było Dziewięć

15valoris Czerwonych Złłch Dwadzieścia Pięć, przysłali WW. Szle-

16ka chcieli do Pospolitey [?] actoris, iuż in rzeczy [?] Rok będącego, prosząc o

17remonstracyą onego, aby chciał kommunikować. interea Actor Mo-

18dernus non recusando postulatis, przez tegoż Szleka naprzes [?] krótki

19powierzaiąc Pierścień odesłał, spodziewaiąc się że co in Termino

20WW. przysłać zechcecie, lecz WW. nie tylko żeby sami przysła-

21liście, ale quod maximum sine ulla ratione iusta, ad requisitio-

22nes saepissimas, Actori nieoddaliście, y oddać recusatis, a zatym

23Modernus Actor, tak do przywrócenia pomienionego Pierścienia

24lub waloru onego zapłacenia, iakoteż do przysłuchania się Winom

25prawnym, nec non prefusione Damnorum exinde causatorum, y o inne

26pretensye WW. futuro Termino pozywa, sitis parituri. Pisan w

27Owruczu Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo Nono Ano, Die deci-

28ma Quarta Augusti de quo Psens totus Mtio. + Szymon Pint-

29kowski [?] Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

primi Nuptus … secundi Nupti – z pierwszego małżeństwa Rożyńskiej, z drugiego Marchlewiczowej; tenor ejusmodi – treść następująca; Woźny Gnał Wwa – woźny generał województwa.

Wielednik – Stare Wieledniki (Staryje Wełedniki), pow. owrucki/narodycki.

assistentia debita de Iure – z należną z prawa asystencją (mężów); Anno Praesenti – roku bieżącego; vel his deficientibus in alijs proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych.

recedendo a Foro Castrensi Kijoviensi ad Forum Terrestre – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego do sądu ziemskiego; in unicum detrimentum actoris – wyłącznie na szkodę powoda; valoris – wartości; interea Actor Modernus non recusando postulatis – tymczasem obecny powód, nie odmawiając prośbom; quod maximum sine ulla ratione iusta, ad requisitiones saepissimas – co najważniejsze, bez żadnej słusznej przyczyny, mimo bardzo częstych upomnień; recusatis – odmawiacie; nec non prefusione Damnorum exinde causatorum – a także o zwrot szkód stąd wynikłych; sitis parituri – macie się stawić; datacja: w Owruczu 14 VIII 1739; de quo Praesens totus Mandatum [?] – formuła końcowa, odczyt niepewny; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1739 woźny Szymon Pietkiewicz (Pintkowski [?]) zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 14 VIII 1739) z powództwa Barskiego przeciw Władysławowi i Maryi (1° v. Rożyńskiej) Marchlewiczom i innym o podstępne przysłanie powodowi do Czarnobyla pierścienia szczerozłotego z dziewięcioma diamencikami wartości 25 czerwonych złotych i dalsze związane z tym roszczenia.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 200v

1Relacya na Sądy Ziem. Kijow. od Mittgo Pry-

2lepskiego [?] Andrzeja Owendyrzy [?] na Mittgo Wo-

3tonicha [?] Chorążego Owruckiego [?]

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Augusti, Dziewiętnastego Dnia.

6Na Urzędzie Ziem. Grodu Kijow. Przedemną Stefanem z Wy-

7kowa Wykowskim [?] Viceregentem y Namiesnikiem Pane Akt

8Ziemskich, y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanowszy oczy-

9wiście Woźny Gnał Wwa Kijow. y Dmidek [?] Opatrzny Makar Chry-

10panowicz, in sua vera atq fidelis Mtnis publice, libere

11recognovit, Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset Trzy-

12dziestego Dziewiątego, Dnia Dziewiętnastego Augusti: Pozew Ziem.

13Kijow. autentyczny, odniosł do Wsi Chmielewki [?] Małey, y tam

14ten Pozew

k. 201

1Pozew Podstawiciemu attendencyą zadtą Wsią Maięcemu u tego

2zdał, oddaniu y położeniu onego od tegoż pokąd był pisany do

3wiadomości przywiódł, którego series iest takowa. August Trzeci z Bo:

4żey Łaski Król Polski W. X. L. Ruski, Pruski, Mazow. Żmudz. Inflan. Smo:

5leński, Siewier., Kijow., Wołyń., Podol., Podlas., Brasław., y Czerniech.,

6a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Urod. Nikodemowi Kazimie:

7rzowi na Szumsku y Trojanowie Woroniczowi Chorążycowi [?], z Oso:

8by y wszystkich gruntów [?] dóbr W. T. leżących, ruchomych, y Summ pie:

9niężnych przykazuiemy, abyś W. T. przed Sądem Ziem. Kijow. w

10Owruczu lub Żytomierzu agitowaćsię maiącym, od daty y położenia tego

11Pozwu za Niedziel Dwie, albo w tenczas gdy ta Sprawa z Regestru

12sobie należytego do sądzenia przypadnie, sam obliczne y zawicie

13stanął na Instancyą Ingra Sądowego, y Delatora Urod. Konstan:

14tego Trypolskiego Podczaszego [?] Bendyszaka [?] Actora, który przychylaiącsię

15do Prawa Itti, pozywa etc. Iż Poddani W. T. Chwosienscy [?] Małey

16niemaiąc żadney pretensyi do teraznieyszego Actora, śmieli y ważyli:

17lisię, idącego do Domu Małżonkę actoris na dobrowolney Drodze

18we Wsi Chwosiencie [?] Małey, sołotowszy [?] sobie Okrutnym Zuchwałym [?]

19obyczaiem [?] głowy zastąpili, konia z kolaski wyprzęgli, y do Karczmy

20zaprowadzili, a potym verbis inhonestis contumeliosis, in Op:

21probrium Stanu Szlacheckiego łaiali, dyffamowali, z których

22żadney Sprawiedliwości Moderny actor dotychczas nieuznał, de:

23inde Podwody actoris własne powracaiące ze Zbożem z Ukrainy

24dla Dworskiey potrzeby, Żyd W. T. zastąpiwszy wraz z Chłopami we

25Wsi Rayhrodku [?] Maiętności W. T. Chłopom actoris nie sobie niewin:

26nych bili, nareszcie Siekier Dwie, Siermięg Dwie, y Kołacz [?] Sło:

27niny violento Modo wzięli, y inne exorbitancye czynili, któ:

28rzy wszyscy u W. T. pewnie [?] stali [?] na arestancji a zatym [?] pro poenis

29respectu Gwałtów, tum pro Statutione Inculpatorum, pretitutione [?]

30Rerum circa violentias interceptarum, y o inne pretensye mianowicie [?]

31pomienione [?]. Pisan w Owruczu Anno Millesimo, Septingentesimo, Trigesi:

32mo Nono, Die Decima Quarta Augusti, de quo praesens Ministerialis

33Relatio. + Woźny ut supra Scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

in sua vera atque fideli relatione publice, libere recognovit – w swojej prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał; Gnał Wwa – generał województwa (woźny generał).

numer marginalny odczytany jako 110, niepewny.

attendencya – staranie, dopilnowanie; series – treść, brzmienie.

verbis inhonestis contumeliosis, in Opprobrium – słowami nieuczciwymi, obelżywymi, ku zelżywości; violento Modo – gwałtownym sposobem; deinde – następnie.

pro poenis respectu Gwałtów, tum pro Statutione Inculpatorum – o kary za gwałty oraz o stawienie obwinionych; circa violentias interceptarum – zabranych podczas gwałtów.

Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono, Die Decima Quarta Augusti – roku 1739, dnia 14 sierpnia; de quo praesens Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja woźnego; Scribendi ignarus – niepiśmienny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1739 woźny Makar Chrapanowicz zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 14 VIII 1739) z powództwa Pylskiego [?] przeciw Nikodemowi Kazimierzowi Woroniczowi, chorążycowi, o napad jego poddanych z Chwościenki [?] Małej na żonę powoda jadącą do domu, zatrzymanie jej i wyprzęgnięcie konia z kolaski.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 201

1Relacya na Sądy Z. K. od Urodz. Łozarzyc:

2kich [?] Mtni, po Urodz. Kostiuszkowi [?] y Inych.

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti, Dziewiętnastego Dnia.

5Na Urzędzie Xięg Ziem. Woiew. Kijow. Przedemną Stefanem z Wy:

6howa Wyhowskim Vice Regentem y Namiesnikiem pisarskim Ziems.

7Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanowszy oczewiście Woźny Gnał

8Woiew. Kijow. y Inych, Opatrzny Jakub Krysko, in sim Suam veram

9ac fidelem Relationem, publice libereque recognovit. Iż on Roku teraznieyj:

10szego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Siedmnastego

11[reklamant:] Augusti Pozew

k. 201v

1Pozew Ziem. Kijow. autentyczny, odniosł do Dobr Wsi Michaylowki

2y tam ten Pozew z niżey mianowanych Pozwanych Jednemu z Oyca od-

3dał, oddaniu y położeniu onego od kogo po kogo y w iakiey Sprawie byl

4pisany, opowiedział, y do wiadomości przywiodł, którego Pozwu iest ge-

5nor takowy. August Trzeci, z Bożey Łaski Krol Polski, W. X. L. Ruski Pruski

6Mazowiecki, Zmudz., Inflan., Smoleń., Siewier., Kijow., Wołyń., Podol., Podlask., Inflan.

7Lif. y Czernichow., a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Urodzonym Konstan-

8tinu, Alexandrowi, Samuelowi, y Maryannie z Kolikowskich Matce, Jano-

9wi Krzysztofowiczom, Andrzeiowi, Jakubowi, y Antoniemu Janen-

10kom Kosciuszkom, niemniey Urodzonym Janowi y Apollonij primo

11voto Romanowey Waszkiewicz z Jowey [?] Czerniechow, secundo [?] […]

12Chodakowskiey, Chodakowskim Małż. […] Urodz. Maciejowi Waszkie-

13wiczowi pozostałemu Sukcessorowi, po Niegdy Urodz. Romanie Waszkie. z Jowey [?]

14Czernik, iako też Sługom, Dworkom y Poddanym, po Dmionach [?] y Prze-

15mieszkach Samym że W.W. lepiey wiadomym y znaiomym. [...] quorum

16statutio przed Sąd dla ukazania na Nich Win prawnych omnino [...]

17geh [?] Assystencyi niepotrzebuiącym Samym Prawie, a potrzebuiącym cum

18assistentia debita de iure Pozwanym, z Osob y z Dobr WW. leżących, rucho-

19mych, y Summ pieniężnych przykazuiemy, abyście W.W. przed Sądem

20Ziem. Kijow., na Rokach Ziem. Kijow. w Owruczu lub Żytom., od tąd

21za Niedziel Dwie przypadaiących y Sądzić się maiących, vel his deficien-

22tibus in aliis proxime subsequentibus Sami oblicznie y zawicie stanęli,

23na Instancyą Ingra Sądowego, y od Delatorow Urodzonych Jana y Hele-

24ny z Kosciuszkow Kozarzewskich Małż. Aktorow, którzy przychylaiąc

25się do Prawa Aktow, Aktu, Pozwow, Relacyi tunc in causa poczynio-

26nych, W.W. recedendo a Foro Castri Kijoviensis, ad Forum Terr. Kijo-

27viensis pozywaią oto: iż W.W. Urodz. Kosciuszkowie, a zarzewazy niestusz-

28nie znaczną Fortunę Matczyznę Actoris, to iest Wieś nazwaną Wielką

29Dębrową [?] w Woiewodztwie Kijowskim leżącą dla swoiey własney potrzeby y po-

30żytku, et quod magis na Windykacyą Dobr Kosciuszkowszczyzny

31alias Michaylowki, gdzie aktorom tuboby [?] medietas należała całych

32Dobr z Drugiemi Siostrami, kiedy W.W. Pozwani tylko Portiuncula

33niby wydzieliwszy, y tacy niezmorne krzywdy y opressye aktorom

34czynicie, z Rol y Sianożęci zganiacie, y gdzie którzy napadszy z Pod-

35danemi Lumi [?] bicie, zabiiacie, Siana zabieracie, Drabie y Wi-

36dła rąbacie, na samych Aktorów zaboystwem grozicie y prze-

37chwalaiecie się, na każdym mieyscu zastępuiecie, y zabić wca-

38le aktorow deklaruiecie, iako podczas Jarmarku w Bołsunach

39W.W. Pozwani, wziąwszy inter Se malum consilium, wyiachawszy z

40Wsi Bołsunow y zasiadszy pod Lasem na drodze, aktora cale

41zabić chcieliście, a gdy Aktor nadiachał, tedy porwawszy się do Szabli

42W.Ł. Urodz. Panie Kosciuszko bezbronnego rąbac chciałeś, y chłopo-

43wi swemu Spisą [?] kłoc kazałeś, y gdyby aktor salwuiąc Życie

44y Zdrowie swoie nieuszedł retro do Bołsunow, toby pewnie

45Życia pozbył, iako hac formalia mowiliście, że zabiiemy y

46zapłaciemy choćby na szalę ważyć przyszło, a potym znowu

47W.Ł. Urodz. Panie Kosciuszko zasiadszy u Chłopa kazałeś Mat-

48czonkę Actoris, a Siostrę swoią rodzoną niby w dobry Sposob zapro-

49sic, a potym porwawszy się do Noża skłoc chciałeś, y Chłopom

50zapalic Actoris Budynek kazałeś, mowiąc te słowa spalić

51[reklamant:] takiego a takiego

k. 202

1a takiego Syna niechcę mieć więcey niesiedź między Nami, także

2podczas Wesela u Urodz. Konstantego Kościuszka WWJMM. Pozwani

3namawiaiący Poddanych Swoich bić y kaleczyć Aktora kazaliście,

4y gdyby Urodz. Konstanty Kościuszko nieratował, pewnieby na śmierć

5zabiliście, a gdy Aktor szukaiąc Sprawiedliwości u WWJMM. Pozwanich

6na tychże Chłopów skarżył się, tedy WW. żadney Sprawiedliwości

7nieczyniliście, owszem tę złą akcyą pochwaliliście, y jeszcze

8Napaścią posądzili [?], że iakoby miał Aktor Wieprzowy wykurzyć

9z Ula WW. a których osądzić czego niedowiedliście, tylko Aktora

10do Konfuzyi y kosztu przywiedliście, iednakże niesłusznie uwidziecie [?]

11cie, a żeby pierwszego Roja z tych Wieprzow [?] WWJM oddał, quod ma-

12ius [?], że gdy Aktor Porobi [?] gdzie kawałek Pola w Dąbrowie, to WW.

13gwałtem odeymuiecie, y Poddanych Swoich nasyłaiąc, bić y gra-

14bić Aktorów każecie, z własności gwałtem wyciskacie, pożytki

15wszystkie, tak z Pól, Sianożęci, Borów, Lasów, Dąbrów, iako y od Rud-

16brania [?] niemały pożytek bierzecie, et in suum commodum obraca-

17cie, a Aktorom na Szkodę Dzieł [?] nasięrzcie [?], nic niedaiecie, na Prawo

18y rożne koszta dla całości fortuny do Składek y podatków ko-

19niecznie przymuszaiecie y pociągacie, Pastuchom Swoim Zboża

20rożne y Sianożęci Actorów Bydłem wypasywać y tratować umyśl-

21nie każecie, Honor Szlachecki Actori bierzecie [?] imparitatem

22niesłusznie na kożdym mieyscu publicznie zadaiecie, do nie-

23należytych Podatków Chłopskich gwałtem przymuszacie, iako to

24do Podatku podymnego Moskiewskiego, y to gwałtem wydany

25na Swoy pożytek obracacie, iako y pod Warszawą WWJM Urodz. Sa-

26mochu [?] Kosiuszko [?] Pozwanych WW. trzy Aktorowi, wraz y z Inszemi

27Szlachtą aequaliter danych sobie wzięłeś [?], y do tych czas oddać

28niechcesz, iednakże nawet Bydło bez żadney Szkody zaymować z Po-

29la idące od Domu Swego każesz do Chlewów zamykać y zatya-

30cie, iako insze pozabijaliście y na Swoy pożytek obróciliście, a gdy

31Aktor o Swoią krzywdę WW. mówi, to WW. miasto dobrey odpo-

32wiedzi Słowy nieprzystoynemi Aktora y Małżonkę actoris dyffa-

33mujecie [?], Słowy nieprzystoynemi, y przechwałki na Zdrowie y Życie Actorów czynicie y czy-

34nić nieprzestaiecie, Bydło wszytkie zabieracie y zabiiać deklarujecie [?]

35ruiecie się, na kożdym mieyscu przy rożnych Biesiadach Sąsiedz-

36kich przegrozki na Aktorów czynicie, y inne rożne krzywdy, y oppres-

37sye niezmierne Aktorom, których y opisać niepodobna, wyrządzacie

38y zadaiecie. A zas WW. Urodz. Chodakowey [?] Matki Pozwani nieuważa-

39iące na przyiazn Sąsiedzką y Prawo Pospolite de Invasoribus ac Oppressori-

40bus severe opisane, y mniey Sobie one ważąc, iedynie tylko czy-

41niąc na Szkodę y ruinę mizerney Fortunki Aktorów, y chcąc koniecz-

42nie z onych gwałtem wyrwać y wycisnąć, śmieli yważyliście się

43Parobków y Poddanych Swoich, cum vario Armorum genere na Grunt

44y Sianożęć Aktorów własną nasłać, Trawę kosić, Dezolacyą y

45ruinę wszytkie Gruntach czynić, a kiedy przyiechawszy praedictus

46Aktor z Domu Swego na też samą Sianożęć, iako na Swoią własną

47widział takową ruinę y dezolacyą, pytał się tychże Poddanych

48z czyiego by roskazu to czynić mieli, y dowiedział się że z roz-

49[reklamant:] kazu WW.

k. 202v

1go pozwani niepozwalał y nie dopuszczał aż po ich bysię z Rzeczonemi pozwane:

2mi nieobaczył y czyby się pretensye mieli do Aktorów, po przyjaciel[?] sku:

3pie[?] wnoszących sie[?] [...] nieważące na persuazyą[?] teraźniey:

4szego Aktora, ale owszem według sposobu [...] Pozwanych [...]

5[...] z tych nieustępuiące y [...] nie przestaiąc ie:

6szcze [...] wadgrażaiąc gdzie zaraz posłali do [...] żeby daley

7z Aktorami czynić mieli, którzy postanowiwszy [...] y postanowi:

8wszy na tęż samą Aktorkę do Mateczka[?] swego przybyszy na:

9przod verbis in honestissimis auditus humano [...] łaiąc y

10dyffamować poczęli potym porwawszy się z kunią [...] ktorą

11na JPanią Białogłowską porwawszy za Persie[?] sine ulla misericor:

12dia tak [...] uderzył [...] y nosem [...] [...]

13y persi[?] niebyna tym że mieysce ostatnim życia [...]

14w periodum gdyby drudzy Chłopi ex misericordia [...] nie od

15[...] która iuż semiviva [...] powstawszy y do wozu do Mateczka[?]

16ka swego [...] mogła[?]. O czym [...] cum [...]

17[...] juris in se continet[?]. [...] Aktorowie zatwo:

18[...] w Grunta [...] niemnieyszeie

19cie y [...] samey Aktorki pro plenius suprascripto[?] decernendo

20y [...] Pretensye [...] in futuro [...] [...]

21[...] Dnia [...] Die Decima Quarta Augusti Millesi:

22mo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno [...]

23den [...] [...] Jakub [...] [...] ignorans[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

in sim Suam veram ac fidelem Relationem, publice libereque recognovit – w swojej prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał; Gnał – generał (woźny generał); Mtni – maiętności [?].

Fragment pozwu ziemskiego kijowskiego (w imieniu Augusta III) wpisanego w relację woźnego; strony: Kozarzewscy (aktorzy) przeciw Kościuszkom i Waszkiewiczom.

primo voto … secundo – z pierwszego męża … z drugiego; quorum statutio – których stawienie; omnino – całkowicie; cum assistentia debita de iure – z należną z prawa asystencją (mężów/opiekunów); vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – albo gdyby te nie doszły, na następnych najbliższych; in causa – w sprawie; recedendo a Foro Castri Kijoviensis ad Forum Terrestre Kijoviense – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego do ziemskiego kijowskiego; et quod magis – a co więcej; medietas – połowa; portiuncula – cząstka; inter se malum consilium – złą radę między sobą; retro – z powrotem; hac formalia – tymi słowy; Actoris – aktora (powoda).

Foliacja w lewym górnym rogu: „201/6” – odczyt niepewny (być może numeracja karty sąsiedniej); verso przyjęto wg ciągłości.

Fragment pozwu (manifestacji) o krzywdy sąsiedzkie; WWJMM. – Wielmożnych Ichmościów; Urodz. – Urodzony.

quod maius – co więcej; in suum commodum – na swoją korzyść; actori/actoris – powodowi, powoda; imparitatem – nierówność (stanu), zarzut nieszlachectwa; aequaliter – po równo; de Invasoribus ac Oppressoribus severe opisane – surowo opisane (w prawie) o najeźdźcach i gwałtownikach; cum vario Armorum genere – z rozmaitą bronią; praedictus – wspomniany.

Koniec manifestacji/protestacji (początek na poprzedniej stronie); data dokumentu 14 VIII 1739. verbis inhonestissimis – najbardziej nieuczciwymi słowami; sine ulla misericordia – bez żadnego miłosierdzia; ex misericordia – z litości; semiviva – na wpół żywa.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1739 woźny Jakub Krysko zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 14 VIII 1739) – z przeniesieniem sprawy z grodu – z powództwa Łozarzyckich [?] przeciw Kościuszkom (Konstantemu, Aleksandrowi, Samuelowi, Maryannie z Kolikowskich, matce, i innym) o niesłuszne zagarnięcie macierzystej fortuny powoda – wsi Wielka Dąbrowa [?] w województwie kijowskim.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 202v

1Relacya na Sądy Ziem. Kijow. od Urod. Szy[?]:

2manowskiego[?] po Urodzonych Duminskich.

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti, Dziewiętnastego Dnia.

5Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewództwa Kijow. Przedemną Szczepanem

6z Wyhowa[?] Wyhowskim[?] Vice Regentem y Namiestnikiem [...]

7Akt Ziemskich y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanąwszy o:

8sobiście Woźny Generał Woiewództwa Kijow. y Innych Szlachetny Antoni

9Bielecki, in tym sub vere, ac Fidelis Relationi publice, libere

10recognovit, iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset, Trzydzie:

11stego Dziewiątego, Dnia Dziewiętnastego Augusti, Pozew Ziem. Kijow.

12Autentyczny, odniosł do Dobr [...], y tam ten Pozew na Ręce

13Pozwanych, w drzwi [...] położył, o położeniu onego od kogo y o co

14y w iakiey Sprawie był pisany opowiedział y do wiadomości przy:

15wiodł, którego Pozwu tenor iest takowy. August Trzeci z Bożey Łaski

16Krol Polski, W. X. L. Ruski, Pruski, Mazow., Żmudz., Inflanc., Smoleń.,

17Siewier., Kijow., Wołyń., Podol., Podlask., Inflanc.[?], Czernichow., a Dzie:

18dziczny Xiąże Saski y Elektor. Urodzonym Eufrozynie Matce, Ja:

19[...] Synom Duminskim Braci rodzonym, z Dobr

20y Dobr WW. leżących ruchomych, y Summ pieniężnych Przy:

21kazuiemy, abyście WW. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow.

22na Rokach Ziem. Kijow., odtąd za Niedziel Dwie Sądzić się

23maiących w Owruczu[?] lub Żytom., vel his deficientibus in aliis

24[reklamant:] proxime subsequ[...]

k. 203

1subsequentibus sami dobrowolnie y cawsie staneli na Justycyą Sądu

2Sądowych y iey Delatora Urodz. Stefana Syrhai z Ulicy[?] Aktora,

3który przychylaiący się do Prawa Fisci, tudzież Instigatoris hac in re

4zaszłey WW. pozywa o to. Iż WW. mało pro Bonis afektu y

5życzliwości in arduis summe Negotijs od Aktora WW. świadczo-

6nego Documentis retribuendo, nie kontentuiąc się przeszłemi

7przez rożne Lata y Czasy, iako o tym Protestacye, Akcye, nie po

8iednokrotne świadczą przez WW. w dobrach WWi Moniu[?] Akto-

9rów poczynionemi szkodami, oppressyami y violencyami, a na-

10wet y zasadzaniem się in strata publica Viia, ale y teraz reno-

11vando one, Anno praesenti, WW. przyszedszy do Kancellaryi

12Grodz. Owruc. niby dla Interessów swoich, y tam Aktora zastaszy

13nulla observata authoritate Actorum nihil quidquam inno-

14cuum in Congremio plurima Nobilitatis, w Kancellaryi pro-

15tune dla Interessow swoich będącego, Verbis inauditis taiali

16y dyffamowaliście, do szabel porywaliście się, nec parcendo Ver-

17bis, a gdybyśmy na Kancellaryą nieuważyli, tobyśmy ciebie tu

18na tym miescu nie żywili, po mieście qua privatim qua pu-

19blice coram vario conditionis hominum genere, honor Aktora

20denigruiecie, his stantibus, kiedy Aktor z Owrucza do domu

21swego powrocił, WW. struendo insidias po drogach, z dyska-

22łkiey[?] Aktora na drodze nihil mali eveniri spectantem, to ży-

23wiącey, a ten ty iesteś taki owaki, zaraz za Aktorem z szka-

24radnemi pędami, kijami uganialiście się, Matrem Actoris na

25tamży drydami[?], kijami uganialiście się, takze Żony nieprzystoy

26ten hałas pręsdyszą[?] postrzegszy, takze Żony Aktorow, varijs dicesus

27nemi taiali y dyffamowaliście, Sad Aktorow, varijs diebus

28nieraz pootrzęsywaliście, iakoteż y odrąbacie, y inne nie

29znośne y niesłychane afronta czynicie y czynić nie przestaie-

30cie. Co wszystko WW. czasu Prawa Inquisitione deducetur. Za

31tym idem Actor WW do przysłuchaniasię Winom Prawnym

32ex arbitrio Judicij wskazanym, do nadgrodzenia szkod y ex-

33pensp prawnych futuro pro Termino pozywa. Sitis paritum. Datum w

34Owruczu Anno Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo Nono, Die

35Decima Quarta Augusti. De quo praesens Mius Dzialaki[?] + horuny[?] ut

36supra scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

in tym sub vere ac fideli relatione publice libere recognovit – w prawdziwej i wiernej relacji jawnie i dobrowolnie zeznał; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – a w razie ich nieodbycia na następnych najbliższych.

Odczyt tej części jest niepewny w wielu miejscach; jest to końcowa część pozwu (manifestu) wpisanego do akt.

Fisci, Instigatoris – skarbu, instygatora; in arduis summe Negotijs – w najtrudniejszych sprawach; Documentis retribuendo – odpłacając dowodami; in strata publica Viia – na drodze publicznej; renovando – ponawiając; Anno praesenti – w roku bieżącym; nulla observata authoritate Actorum – nie zważając na powagę akt; in Congremio plurima Nobilitatis – w obecności licznej szlachty; Verbis inauditis – niesłychanymi słowami; nec parcendo Verbis – nie szczędząc słów; qua privatim qua publice coram vario conditionis hominum genere – czy to prywatnie, czy publicznie wobec ludzi różnego stanu; his stantibus – w tym stanie rzeczy; struendo insidias – zastawiając zasadzki; nihil mali eveniri spectantem – niespodziewającego się niczego złego; Matrem Actoris – matkę powoda; Inquisitione deducetur – zostanie wykazane w śledztwie (inkwizycji); ex arbitrio Judicij – według uznania sądu; futuro pro Termino – na przyszły termin; Sitis paritum – bądźcie posłuszni; Datum w Owruczu Anno … Die Decima Quarta Augusti – dan w Owruczu roku 1739, dnia 14 sierpnia; De quo praesens … ut supra scribendi ignarus – o czym obecny (woźny) …, jak wyżej, pisać nieumiejący.

WW. – Wielmożności Wasze / Wasze Wielmożności (pozwani); Urodz. – Urodzony; Grodz. Owruc. – grodzkiej owruckiej.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1739 woźny Antoni Bielecki zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 14 VIII 1739) z powództwa Szymanowskiego [?] przeciw Eufrozynie Dumińskiej (matce) i jej synom o krzywdy wyrządzane powodowi w dobrach – mimo jego życzliwości i pomocy w ich sprawach – o czym świadczą wcześniejsze protestacje.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 203

1Manifestacya Urodz. Domiciana Strzeżewskiego[?]

2przeciwko Urodz. Łotyszkiemu[?] Gubernatorowi Siemk.[?]

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego.

4Miesiąca Augusti, Dziewiętnastego Dnia.

5Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodz. Kijow. Przedemną, Stefanem

6z Wyhowa Wyhowskim Vicesregentem y Namiesnikiem pro nunc Akt

7Ziemskich, y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijow. Comparens Personaliter Urodz.

8JmPan Domicyan Niezręcki[?] Strzeżewski[?] Podstoli Owrucki, quam primum

9Acta praesentia adire valuit, tak Zaraz Praecavendo omnimode Inte-

10gritati fortunae suae, ne aliquod in futurum patiatur damnum et

11[reklamant:] jacturam. Contra

k. 203v

1Gentibus coram actis, naprzeciwko Urodz. JmPanu Konstantemu Kotz[?]:

2skiemu Gubernatorowi Owruckiemu, magna cum querimonia, manife:

3stował y protestował się, a to z powodu y o to, iż JmPan Manifestans, będąc

4Dnia onegdayszego, to iest Decima septima Augusti Anni currentis

5w Zamku Owruckim, a Rezydencyi JmPana Obżałowanego, gdzie seductus

6et summè elusus, kiedy post multas rationes [...] nie:

7iakowyś Zapis ac si [...] pertionem [?] Substantiae Comparentis

8ściągaiący się, coram actis Castrensibus Ovruciensibus, ioci gratia a tą igno:

9ranter zeznał, a JmPan Obżałowany, imputando sobie tenże Za:

10pis niby mieć pro valido, do przyięcia w Grodzie Owruckim podał,

11iże ne aliquod exinde subsequatur detrimentum, de nullitate

12et invaliditate tegoż pomienionego niby Zapisu przez siebie zeznanego

13iterum iterumque, [...] cassando annihilandoque wyrażony Zapis

14manifestował y protestował się, salva manente huius Manifestatio:

15ni necessitas exigerit melioratione, a teraźnieyszą w Xięgach napi:

16saną, actis connotari prosił, co y otrzymał. Domiegan [?] Liceray [?] Hrus:

17zenski [?] mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

quam primum Acta praesentia adire valuit – skoro tylko mógł przystąpić do niniejszych akt; Praecavendo omnimode Integritati fortunae suae, ne aliquod in futurum patiatur damnum et jacturam – zabezpieczając wszelkimi sposobami całość swego mienia, aby w przyszłości nie poniósł żadnej szkody i straty; Contra – przeciwko.

Vicesregent – zastępca regenta; pro nunc – obecnie.

coram actis – przed aktami; magna cum querimonia – z wielką skargą; Decima septima Augusti Anni currentis – 17 sierpnia roku bieżącego (1739); seductus et summè elusus – zwiedziony i wielce oszukany; post multas rationes – po wielu racjach; Substantiae Comparentis – majątku stawającego; coram actis Castrensibus Ovruciensibus – przed aktami grodzkimi owruckimi; ioci gratia – dla żartu; imputando sobie – przypisując sobie; pro valido – za ważny; ne aliquod exinde subsequatur detrimentum – aby nie wynikła stąd jakaś szkoda; de nullitate et invaliditate – o nieważność; iterum iterumque … cassando annihilandoque – raz po raz, kasując i unieważniając; salva manente … melioratione – z zastrzeżeniem poprawy manifestacji, gdyby zaszła potrzeba; actis connotari – zanotować w aktach; mp. – manu propria, własnoręcznie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1739 Domicjan Strzeżewski [?], podstoli owrucki, zamanifestował przeciw Konstantemu Kotz…skiemu [?], gubernatorowi owruckiemu, o to, że 17 VIII 1739 w zamku owruckim, podstępnie zwiedziony, wystawił jakiś zapis dotyczący swojej substancji, który gubernator podał do przyjęcia w grodzie owruckim; manifestant ogłosił ten zapis za nieważny.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 203v

1Relacya na Sądy Ziem. od Wielebn. W Bo:

2gu Oyca [?] Makarewicza [?], po Wielm. Le:

3śnickich Star. Żytomir. Mtt [?] y Innych

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Augusti Dziewiętnastego Dnia

6Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Woiew. Kijow. Przedemną Stefanem

7z Wyżowa Wyżowskim Viceregentem y Namiesnikiem Pisarstwa Akt

8Ziemskich, y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanowszy oczewisto [?]

9Woźny Gen. Woiew. Kijow. y Innych Szlachetny Antoni Wielecki [?]

10in vim suae verae ac fidelis Relationis publicè, liberèque zeznał.

11Iż on Roku teraźnieyszego, Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

12Dnia Dziewiętnastego Augusti. Pozew Ziem. Kijow. autentyczny, w niżey [?]

13do Miasta Wielednik [?], y tam ten Pozew w Zamku tamecznym nastole

14położył, o położeniu onego, od kogo położył, y o iakiey Sprawie był y pisany

15prawnie do wiadomości przywiódł. Którego Pozwu iest series takowa.

16August Trzeci z Bożey Łaski Król Polski W. X. L. Ruski, Pruski, Ma:

17zowiecki, Żmudzki, Inflantski, Smoleński, Siewierski, Kijowski, Wołyński, Podol.,

18Podlaski, Bracławski, y Czernichowski, a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor.

19Wielm. Alexandrowi y Maryannie z Kopanskich [?] Leśnickim

20Starostom Żytomir. Mtt. iako Panom, tudzież Urodzonym Mateuszo:

21wi Bobrowskiemu Iwnickiemu [?], y Józefowi Ignacemu [?] Wiese:

22dnickiemu [?] Gubernatorowi przyszłemu [?], niemniey Urodz. Jakubo:

23wi Lawsonowi [?] ... iako Intelligencyą z W.W. Urodz. Gu:

24bernatorowi maiącemu, Spólnikom, y Innym do tey Sprawy

25należącym, Assystencyi niepotrzebuiącym Samym przez się, a po:

26trzebuiącym cum assistentia de iure debita, Z Dóbr y zewszystkich

27gatt. Dóbr W.W. leżących, ruchomych, y Summ pieniężnych

28[reklamant:] frystarieny [?] a pniey [?]

k. 204

1abyście WW. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. od daty y poło:

2żenia tego Pozwu za Niedziel Dwie albo wtenczas gdy ta Sprawa

3z Regestru sobie należytego do Sądzenia przypadnie, sami Osobiście

4y zaraz [?] staneli, na Instancyą Instygatora [?] Sądowego, y iego delatora Wie-

5lebnego Oyca Teodora Makarenicza [?] Protoprezbitera Cerkwi Świę-

6to Mikolskiey [?] Owruckiey Aktora, który przychylaiąc się we wszy-

7stkim do Prawa pospolitego WW. pozywa, albo raczey, post translatos

8Juris Terminos ad paratam Causam, paratum Decretum przypo-

9zywa o to. Iż WW. Urzędu Gubernatorowi sprzeciwiaiąc się Dekre-

10towi Ziem. Kijow. allaborando diffugijs, Inquizycyi nieczynie-

11dliście [?] y Termin wytchliście [?], A zatym poenis contraventio:

12nis Decreto Anni praesenti in Januario zaszłego [?] między pomienionym [?]

13Aktorem a WW. lato, nec non pro satisfactione ejusdem in toto

14citamini. Sitis paritur [?], Terminu Attentaturi. Dan w Owruczu Roku

15Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego Dnia Czternastego Augusti.

16de quo praesens Meis Ostatek [?] + Ivan [?] [...] Litteras scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae ac fidelis Relationis – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji; series – treść; cum assistentia de iure debita – z asystencją (mężów) prawem przewidzianą; W.X.L. – Wielki Xiążę Litewski; Mtt – prawdopodobnie Mościom; daty: 19 sierpnia 1739 w obu formułach (odczyt „Dziewiętnastego” niepewny).

post translatos Juris Terminos ad paratam Causam, paratum Decretum – po przeniesieniu terminów prawnych do sprawy gotowej, na gotowy dekret; allaborando diffugijs – stosując wybiegi; poenis contraventionis Decreto – o kary za naruszenie dekretu; nec non pro satisfactione ejusdem in toto citamini – a także o zadośćuczynienie temuż w całości jesteście pozywani; Litteras scribendi ignarus – nieumiejący pisać (podpis krzyżykiem); końcowe linie częściowo niepewne.

Data wpisu: 19 VIII 1739 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 13 VIII 1739 [?], Żytomierz [?]).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

13[?] VIII 1739 woźny Antoni Wielecki [?] zeznał relację o doręczeniu przypozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 14 VIII 1739) z powództwa bazylianów [?] przeciw Aleksandrowi i Maryannie z Kopaczewskich Leśnickim, starostom żytomierskim, oraz Mateuszowi Bobrownickiemu [?] i innym o sprzeciwianie się dekretowi ziemskiemu kijowskiemu, uchylanie się od inkwizycji i przepuszczenie terminu – z żądaniem kar.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 204

1Relacya na Roki Z. K. od Urodz. Chodakow-

2skich Mattki y Innych po Urodz. Waśkowskich.

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti Dwudziestego Dnia.

5Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijow. Przedemną Stefanem

6z Wykowa Wykowskim Vicesregentem y Namiesnikiem Pisarstwa

7Ziemskiego, y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanowszy osobiście

8Woźny Generał Woiewodztwa Kijow. y Innych Opatrzny Jakub Krzyszczyk [?]

9uczynił prawdziwą, wierną y skuteczną Relacyą swoią, iawnie

10ustnie y dobrowolnie zeznał, iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset

11Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Osmego Augusti, Pozew Ziem. Kijow.

12odniosł do dobr WW. Waśkiewicz [?], Szyszki [?] niżey mianowanych Pozwa:

13nych, y tam ten Pozew, iednemu z Pozwanych, wręczył [?] na stole poło:

14żywszy, o położeniu onego opowiedział, y do wiadomości przywiodł, któ:

15rego Pozwu series takowa. August Trzeci z Bożey Łaski, Krol Polski

16WXL. Ruski, Prus., Mazow., Żmudz., Inflant., Kijow., Wołyń., Podol., Podlas.,

17Smoleń., Siewier., Czerniechow., a dziedziczny Xiążę Saski

18y Elektor. Urodzonym Teodorowi Oycu, Krzysztofowi, Andrzeiowi,

19y Maciejowi Synom Iwankom Waśkowskim, y Innym także Waśkow-

20skim iżeliby do tey Sprawy należeć mieli, z Dobr y spadku WW.

21leżących, ruchomych, y Summ pieniężnych przykazuiemy, abyście

22WW. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow.

23naypierwszy po Dacie tego Pozwu przypadaiących y sądzić się ma:

24iących, sami osobliwie y zaraz staneli, na Instancyą Instygatora Sądo-

25wego y iego Delatorow. Urodzonych Jana y Apollonij z Kostiukowa [?]

26primo voto Waśkowskiey, Teraz Chernichowey [?], secundo voto

27Chodakowskiey Chodakowskich Mattki, tudzież Macieja Skirmien[?]

28teraz Waśkowskiego Zoneczycą [?] Żerny [?] ex primo thoro Spłodzoney

29Syna Aktorow, którzy recedendo a Foro castrensi Kijoviensi

30accedendo ad hocce Forum, przychylaiąc się we wszystkim

31[reklamant:] do Prawa pospl.

k. 204v

1ztego y Akcyi swoich co nie poczynionych WW. pozywaią, oto Jz

2WW. nieKontentuiecie daunieyszemi krzywdami, Szkodami, ys-

3przyami y Wiolencyami in dies et horas czynionemi iakoto na

4Dwor aktorow nieraz nabieganiem, Mostka nawłasnych brze-

5gach rąbaniem, na Zdrowie y Zycie odpowiadaniem (: iako o tym

6dawnieysze Akta fusius in se sonant) y teraz pessima malis ad-

7dendo et accumulando, kiedy hocce Anno WW. P. Urodz. Teodore

8Waskowski wyrazonego Macieja Waskowskiego terazniyszeg[o]

9Aktora, ieszcze w młodosci Lat Zostaiącego, przez Wies idące-

10go, nulla data occasione, tak w pysk uderzyłes, że nabyeł miast

11na Ziemię paść musiał y actores uti pacifici Szczerinosci [?]

12Latom WWP. hoc parcendo permiserunt, czyli WP. hoc prater-

13misso illicito ausu a z Synami swemi, y Innemi Koadjutorami

14coassumpto, tę Samą niesłuszną Akcyą renowowali, tego

15wyrazonego Zowczyca [?] Czerniechowa [?] na Wies do Siebie do-

16brym cerkwiej [?] affektem wyprowadziwszy Syn WWP. pomieniony

17Maciey Waskowski, czyli suo proprio ausu, czyli WP. mandato,

18graviter onemuz percussit colaphum, et his peractis non satiati,

19interas pod czas nawałnych Wod, Jedni Owce aktorow nie nie-

20cimych [?] w Wodę z Mostku spychaliscie, Drudzy z kijami

21w Zorach zasiadłszy aby aktora nieczynie, niby na pojedynek

22Prawem zakazany wyzywaliscie, na Zdrowie y Zycie odpowia-

23daiąc ubiq[ue] locorum Zdybawszy nieczynić deklarowaliscie,

24iako et de facto certis Diebus, Mensis Julij Anni Currentis ad

25effectum przyprowadzilibyscie si non Providentia Divina Sal-

26vasset, albowiem Generosum Joannem Chodakowski actorem

27ktory exauditis querelis Subditi sui przyszedszy na Wies

28potratowanych przez WW. Pol y Ogrodow aby oglądał, alias

29WP. Urodz. Andrzeju Waskowski, postposita Lege Publica

30de talia exequi audentibus, obaczywszy actorem inermem

31Obiecem na Onego iako na Nieprzyiaciela iakiego z kosą

32rzuciłes się y gdyby nie Zona Twoia y Inni adstantes nie

33Salwowali pewnieby rosciołes, a po tym wszyscy zbiegszysię

34z kijami, drągami, widłami, y Innym Szlacheckiemu Sta-

35nowi nieprzyzwoitym Orężem, zita privare usiłowaliscie,

36kiedy lewą Rękę przebiliscie, y gdyby aktor na Czeladz spe

37będący nieuszedł pewnieby nieczynilisciej, y tam rozne prze-

38chwałki na Zdrowiu y Zyciu Verbis Scommaticis, Honor one-

39go tangendo, ktorych haec pagina exprimere non audet czynili-

40scie, y tuz tego czynic nieprzestaiecie, co wszystko WW. in Ter-

41mino Juri Inquisitione deducet. A zatym ijdem actores nie

42będąc in Vita Securi, Solum ad Arbitrum Justitiae uciekaiący

43tam praemissis omnibus, quam alijs Velis orecteny [?] przeno

44WW. na Termin oznaczony pozywaią. Actis parietibus [?]. Pisan

45w Owruczu Dnia Czternastego Augusti, Tysiąc Siedmset Trzy-

46dziestego Dziewiątego Roku. Defuso [?] Pans Mtis Actio + Lozory [?] ut supra

47Sendusdi [?] ignarus [?]

48Relacya

Objaśnienia i tłumaczenia

Relacya – zeznanie woźnego o doręczeniu pozwu; WXL. – Wielki Xiążę Litewski; primo voto/secundo voto – z pierwszego/drugiego małżeństwa; ex primo thoro – z pierwszego łoża; recedendo a Foro castrensi Kijoviensi accedendo ad hocce Forum – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego i przystępując do tego sądu; tytuł i nazwiska aktorów odczytane częściowo niepewnie.

Tekst pozwu (zapewne oblatowanego wraz z relacją woźnego); końcowy wiersz „Relacya” to zapewne początek relacji woźnego, kontynuowanej na następnej stronie.

in dies et horas – z dnia na dzień i z godziny na godzinę; fusius in se sonant – obszerniej w sobie brzmią; pessima malis addendo et accumulando – dodając i gromadząc najgorsze do złego; nulla data occasione – bez żadnego powodu; actores uti pacifici – powodowie jako ludzie spokojni; hoc parcendo permiserunt – przez wyrozumiałość puścili to płazem; illicito ausu – niegodziwym zuchwalstwem; suo proprio ausu – z własnej śmiałości; graviter percussit colaphum – mocno uderzył w twarz; his peractis non satiati – nie nasyceni tym; ubique locorum – w każdym miejscu; certis Diebus Mensis Julij Anni Currentis – w pewnych dniach lipca roku bieżącego; si non Providentia Divina Salvasset – gdyby Opatrzność Boża nie ocaliła; exauditis querelis subditi sui – wysłuchawszy skarg swego poddanego; postposita Lege Publica de talia exequi audentibus – zlekceważywszy prawo pospolite przeciw ważącym się na takie czyny; inermem – bezbronnego; adstantes – obecni; vita privare – życia pozbawić; verbis scommaticis – słowami szyderczymi; honor tangendo – godząc w honor; quae haec pagina exprimere non audet – czego ta karta nie śmie wyrazić; in termino juri inquisitione deducet – w terminie prawnym wykaże inkwizycją (śledztwem); solum ad arbitrium justitiae – jedynie do wyroku sprawiedliwości.

Data pozwu: Owrucz, 14 VIII 1739. Ostatnie dwa wiersze końcowe (formuła przy podpisie) słabo czytelne.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

20VIII 1739 woźny Jakub Kryszczuk zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie – z przeniesieniem sprawy z grodu – z powództwa Chodakowskich (matki) i innych przeciw Teodorowi (ojcu), Krzysztofowi, Andrzejowi i Maciejowi Iwankom Waśkowskim o ciągłe krzywdy: najeżdżanie dworu powodów, rąbanie mostku na ich brzegach i inne gwałty.

Transkrypcja

k. 205

1Relacya na Sądy Z.K. od Wiel. Mocrul:

2skiego Komornika Z.K. po Wiel. Kosibskiego

3Roku Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti, Dwudziestego Dnia.

5Na Urzędzie Xiąg Ziem. Woiew. Kijow. Przedemną Stefanem z

6Ryk[?] Wyhowskim[?] Viceregentem y Namiesnikiem pisarza[?] akt Ziem:

7skich y Xięgami niniejszemi Ziem. Kijow. Stanowszy oczewiście Woźny

8Jen. Woiew. Kijow. y Innych Opatrzny Jakub Janowski[?], in vim

9sui vera, ac fidelis Relationis, palam publice libereq; recognovit.

10Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiąt:

11tego Dnia Dziewiętnastego Augusti, Pozew Ziemski Kijow. autenti-

12tyczny odniosł do Dobr Wsi Krasiatycz[?], y tam ten Pozew we

13Dworze tamtejszym na Stole położył, o położeniu onego od kogo

14potrzeba prawnie do wiadomości przywiodł, którego Pozwu

15Sensus[?] takowy. August Trzeci z Bożey Łaski Król Polski Wiel. Xiąże

16Ruski, Pruski, Mazow. Żmudz. Inflanc. Smoleń. Siewier. Kijow.

17Wołyn. Podol. Podlas. Brachław. y Czerniechow. a dziedziczny

18Xiąże Saski y Elektor. Wiel. Stanisławowi Kosibskiemu Stol:

19Nowogrodz. Pozwanemu z osoby y z wszystkich ogółem Dobr Wo:

20łoskich[?] ruchomych y Summ pieniężnych przykazuiemy, abyś

21W.T. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. w Żytomirzu sub Curia

22agitowaćsię maiącym, od Daty y położenia tego Pozwu za Nie:

23dziel Dwie, albo wtenczas gdy tać sprawa z Regestru Sobie należytego

24do Sądzenia przypadnie, sam oblicznie y zawicie stanął, na In:

25stancyą Instygatora Sądowego y jego Delatora Wiel. Jana Zawiszy[?]

26Mocrulskiego Komornika Z.K. Aktora, który przychylaiącsię

27do Dekretu Komissarskiego[?] Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydzie:

28stego Dziewiątego Dnia Dwudziestego Dziewiątego Aprilis, w Kra:

29siatyczach[?] ferowanego, pozywa do oddania Żarki[?] w Snopach

30porostałey we Wsi Leszkowiczach[?], Żyta miarek Pięć w Ziarnie,

31w Snopach Stogow Dwa, Siena starych Dziewięcioro, y Podnim:

32kow Sześcioro, Drzewa kup[?] Pięć, Owsa Miary Narodzickiey Osmak

33Dwie, konopie przędziwo, kur Siedmioro Sprowadzonych, iako też do

34oddania Długow u Chłopow Leszkowskich Zaległych, moderno Acto:

35ri należących, wolne odebranie utychże Chłopow przez Dekret

36supra specyfikowany ostrzeżonych, a przy W.T. oddanie zaka:

37zanych, iako to od komy należy Dani za Lat Trzy Pszczoł[?]

38Dziewięć y Czynszu Złł. Czterdzieści Pięć, od Hryćka Błeszu:

39na należy Dani Miodu Kwart Szesnaście, od Jakowa Ćwiartka

40Żyta, od Wasyla Czynszu Złł. Piętnaście, niemniey do Za:

41płacenia Trzech Talerow bitych niesłusznie u Arendarza Moderni

42Actoris wziętych, iako też Sześć Złł. do Summy Originalney

43niedopłaconych, y Snopow Czternaście Pszenicy in Constituti:

44onem przypędzonych, a zatym pro Restitutione Rerum Superius

45expressarum, quam etiam pro Contraventione Decreti, y o Inne

46pretensye citaris. Sit igitur parituris. Pisan w Żytomirzu

47[reklamant:] Tysiąc, Siedmset

k. 205v

1Siedmset Trzydziestego Dziewiątego Roku, Dnia Siedmnastego

2Augusti. Jego Pans[?] Wiel. Relatiat[?] Woźny ut supra Sdi[?] generis[?].

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim sui vera, ac fidelis Relationis, palam publice libereq; recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał.

sub Curia agitowaćsię maiącym – mającym się odbywać pod dachem (w sądzie); moderno Actori – obecnemu powodowi; pro Restitutione Rerum Superius expressarum, quam etiam pro Contraventione Decreti – o zwrot rzeczy wyżej wymienionych, jako też o naruszenie dekretu; citaris. Sit igitur parituris – jesteś pozwany; stawże się więc.

Woźny Jen. – woźny generał; Z.K. – Ziemski Kijowski; Stol. Nowogrodz. – stolnik nowogrodzki; W.T. – Wierność Twoja; Instygator – oskarżyciel sądowy, Delator – donosiciel/współpowód.

ut supra – jak wyżej; końcowa formuła relacji woźnego (data 17 VIII 1739).

Streszczenie

20VIII 1739 woźny Jakub Janowski [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 17 VIII 1739) z powództwa Moczulskiego, komornika ziemskiego kijowskiego, przeciw Stanisławowi Kosibskiemu, stolnikowi nowogrodzkiemu, o wykonanie dekretu komisarskiego z 29 IV 1739 – oddanie gryki w snopach z Leszkowicz [?], 5 miarek żyta w ziarnie, dwóch stogów, siana, drewna i innych rzeczy.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 205v

1Relacya na Sądy Ziem. Kijow. od Urodzonych

2Chodakowskich [?] Małż. y Innych przeciwko Kozarzyckich

3Małż.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Augusti, Dwudziestego Dnia.

6Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Urzędu Kijow. Przedemną Stefanem

7z Wyszowa[?] Wysockim Vice Regentem y Namiestnikiem Grodu[?] Akt Ziem.

8y Xięgami Niniejszemi Ziem. Kijow. Stanąwszy oczewiście Woźny Gen. Wo-

9iewodztwa Kijow. y Innych opatrzny Jakub Kryszczuk[?], u moc prawdziwey

10wierney y służebney Relacyi swoiey, iawnie, ustnie y dobrowolnie zeznał.

11Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

12Dnia Drugiego Augusti, Pozew Ziem. Kijow. autentyczny, odniosł do

13Dobr Ichm. Michaylowski[?] Części Niżey mianowanych Pozwanych, y tamże ten

14Pozew w Dziurę[?] na Stole położywszy, o położeniu onego od kogo y na kogo

15y w iakiey by sprawie pisany był opowiadał, y do wiadomości przywiodł,

16którego Series takowa. August Trzeci z Bożey Łaski Król Polski Wielki

17Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski, Smoleński, Siewierski, Kijow., Wołyński,

18Podolski, Podlaski, Inflantski, y Czernichowski, a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor.

19Urodzonym Janowi y Helenie z Kosiuszków[?] primo Voto Meleniew-

20skiey, secundo ad praesens Kozarzyckiey Kozarzyckim Małż. et quidem

21samey, cum assistentia de Iure incumbenti Pozwanym, z Dobr

22y Dobr Wm. leżących ruchomych y Summ pieniężnych, przykazu-

23iemy, abyście Wm. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach

24Ziem. Kijow., od daty y położenia tego Pozwu za Niedziel Dwie

25w Turnie przypadaiących, y sądzić się maiących, vel his deficien-

26tibus in aliis proxime subsequentibus, sami osobiście y stanąć sta-

27neli, na Instancyą Iniey Sądowey y Iego Delatorów, Urodzonych Jana

28y Apolonii z Kosiuszków primo Voto Waskowskiey[?] Żony y Cześnika

29secundo ad praesens Chodakowskiey Chodakowskich Małż., tudzież Macieja

30Chiniewicza[?] Waskowskiego z primo thoro spłodzonego Syna, assystencyi

31niepotrzebuiących samych przez się, a potrzebuiących z assystencyą z Pra-

32wa Należytą Aktorów, którey przychylaiącesię we wszystkim do Kla-

33rości[?] y Tenoru[?] Kontrowersyi swoiey Wm. pozywaią o to. Iż Wm. nie kontentu-

34iącesię dawnieyszemi krzywdami, szkodami, y oppressyami, in dies

35et horas czynionemi, iako to Poddanych Aktorów z Gruntów własnych

36violento modo spędzaniem, okien tymże Poddanym wybijaniem,

37Bydła nierogatego Zabijaniem, co wszystko Actores pacifice[?] sustin-

38nuerunt[?], quae omnia renovando imo pessima malis accumulan-

39do, kiedy hocce Anno, postposita lege publica de talibus excessibus

40audentibus, na Sianożęć własną Aktorom antiquitus należącą

41Żadney kontrowersyi niepodległą, naprzód Sam Wm. napadłeś

42z koleą, którą mało Ludzi Aktorów tamże koszących nie pozabij-

43iałeś, potym po Żonę swą na tenczas chorującą, wozem posłałeś

44aby koniecznie z własności Poddanych Aktorów spędziłes, która za-

45dość czyniąc Woli męża swego, z Drągiem przypadszy, Ludzi poczę-

46[reklamant:] ła bić y kaleczyć

k. 206

1katerzye, ktorey wedle tako Zwierzchności WWW. ustąpić musieli, w czym

2WWW. naradziłszy się, że taki Exces, to pozwolić, Stogi onego cistare [?]

3za ludzmi z Sianożęci idącemi, in practicatum modum uczyniły [?],

4Nos sama sobie rozdarszy y pokrwawiwszy się, idąc oświadczyła

5się, a potym po Wsiach wrzeszcząc honor Aktorow brała, czego

6wszystkiego WWW. ut i cudzego honoru aggravatores niedowiedzie=

7cie, Aktorow zaś ubiq. locorum będąc, złośnie dyffamuiecie, y in=

8ne dyspensa [?] czynicie, ktore Inquisitione probabuntur. A zatym Actores

9Recedendo a Foro Castrensi Kijov., accedendoq. ad hocce Forum

10ratione Praemissorum omniumq. et aliarum [?] Petunt [?] igitur citamini.

11Pisan w Żytomierzu Die Trigesima Julij Millesimo Septingentesi=

12mo, Trigesimo Nono Anno. de quo Ipse Actis Altiori [?] Woźny Jeneralny [?] juravit [?].

Objaśnienia i tłumaczenia

primo Voto … secundo ad praesens – z pierwszego małżeństwa … obecnie z drugiego; cum assistentia de Iure incumbenti – z asystencją (mężowską) wymaganą prawem; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych; in dies et horas – co dzień i co godzina; violento modo – gwałtem; quae omnia renovando imo pessima malis accumulando – wszystko to odnawiając, a nawet do złego dokładając najgorsze; hocce Anno – w tym roku; postposita lege publica de talibus excessibus – zlekceważywszy prawo publiczne o takich ekscesach; antiquitus – od dawna. Wiele nazwisk i fragmentów odczytanych niepewnie.

ut i cudzego honoru aggravatores – jako uszczuplający (obrażający) cudzą cześć; ubique locorum – wszędzie; Inquisitione probabuntur – zostaną udowodnione inkwizycją (przesłuchaniem świadków); Recedendo a Foro Castrensi Kijoviensi accedendoque ad hocce Forum ratione praemissorum – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego i przystępując do niniejszego sądu z racji powyższego; Pisan w Żytomierzu dnia 30 lipca 1739 roku.

koniec pozwu (citatio); odczyt końcowej formuły relacji woźnego niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

20VIII 1739 woźny Jakub Kryszczuk zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Chodakowskich i innych przeciw Janowi i Helenie z Kościuszków (1° v. Meleniewskiej) Kozarzyckim o krzywdy – spędzanie poddanych powodów z gruntów, wybijanie im okien i zabijanie trzody.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 206

1Manifestacya Urodz. Dzierzbickich Podczasz.

2Inowłoc. przeciwko Urodz. Bylinie Sotnikowi Usk.

3Roku Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego.

4Miesiąca Augusti, Dwudziestego Dnia.

5Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Kijow. Przedemną Stefanem z Wy=

6howa Wyhowskim Vice Regentem y Namiesnikiem Pisarstwa Ziemskiego

7Kijow. y Xięgami Niniejszemi Ziem. Kijow. Comparens pltr Urodz. JmPan

8Franciszek Dzierzbicki Podczaszyc Inowłocki, Imieniem y Urodz. JeyMości

9Pani Anieli z Strzybowskich [?] Dzierzbickiey Podczaszyny Inowłocki Mał=

10żonki swey Imieniem, Praecavendo omnimodae Integritati Substan=

11tiae Conthoralis suae, naprzeciwko Urodz. JmPanu Maciejowi Bylinie

12Sotnikowi Uskiemu, Sąsiadowi y Manifestuiesię in eum modum.

13Iż Obżałowany, maiąc wszystkie dokumenta Maternae Substan=

14tiae Strzybyłowskie [?], do ktorey Urodz. Małżonka Comparentis, po Urodz.

15Stefanie Strzybyłu [?] iako Legitima Successrix należy, po Urodz.

16Oycu swoim detinet, et Comparentibus z niego, niechaj Thesaurus [?]

17aequi fortuna [?] tuto Dekret Kompromisarski w Czajkowce, między

18Stronami Obżałowanym, a niniejszemi Comparentami Stronami con=

19formare recusat, przezco niemałą Comparentes ponoszą szkodę, oco

20iterato, suo et quo supra Nomine manifestowawszysię, Protestationem [?]

21hortatione [?] Onych, Jure agere deklarowali, salvam dostanniey

22meliorationem huius Protestationis, si opus fuerit, oprzysięże do akt

23podał [?] co y otrzymał. Franciszek Dzierzbicki Podczaszyc Inowłocki.

Objaśnienia i tłumaczenia

comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; praecavendo omnimodae integritati substantiae conthoralis suae – zabezpieczając całkowitą nienaruszalność majątku swej małżonki; in eum modum – w ten sposób; materna substantia – majątek macierzysty; legitima successrix – prawowita dziedziczka; detinet – zatrzymuje; conformare recusat – odmawia wykonania; iterato suo et quo supra nomine – ponownie swoim i wyżej wymienionym imieniem; jure agere – dochodzić prawem; salva meliorationem – z zastrzeżeniem poprawy (uzupełnienia) manifestu.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

20VIII 1739 Franciszek Dzierzbicki, podczaszyc inowłocki, swoim i żony Anieli ze Strzybyłów [?] imieniem zamanifestował przeciw Bylinie, sotnikowi uskiemu [?], o zatrzymywanie dokumentów substancji macierzystej Strzybyłowskiej [?], do której żona jest prawną sukcesorką po ojcu Stefanie Strzybyle, wbrew dekretowi kompromisarskiemu w Czajkówce.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 206

1Ustąpienie [?] na Sądy Grodz. Urodzonego Andrzeja

2Wyhowskiego [?] po Urodz. [?] Wyhowskich Mił. powtorz. [?]

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti, Dwudziestego Czwartego Dnia.

5Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Kijow. Przedemną Stefanem z Wy=

6howa Wyhowskim Vice Regentem y Namiesnikiem Pisarstwa Ziemskiego

7y Xięgami Niniejszemi Ziem. Kijow. Stanowszy osobiście

8[reklamant:] Urodz. JmPan [?]

k. 206v

1kijow. y Innych Opatrzny Jakub Krypicki [?], i nimm Sua vera, ac fidelis

2Relatio [?], publice, sobie [?] recognovit. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedm-

3set Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dwudziestego Czwartego Augusti, Pozew

4Ziemski Kijowski Autentyczny, odniosł do Dobr Wąskiewicze [?] Sądu Wyrazo-

5nych Pozwanych, y tamże ten Pozew, w Izbie na stole położył, z położeniu onego

6odległo pokoiu, y Sprawie, w ktorey Sprawie pisany był, prawnie do wiadomości przy-

7wiodł ktorego Series eiusmodi. August Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski Wielki X.

8Litew. Ruski, Pruski, Mazow. Zmudz. Inflant. Smoleń. Siewier. Kijow. Wołyń. Podol.

9Podlas. Smoleń. y Czerniech. Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Urodz. Pannie [?] Urszuli [?]

10polłowiny [?] z Kostiuszkow [?] primo voto Wąskowskiey, secundo voto Chodakow-

11skiey, Chodakowskim Antonio [?] tudzież Maciejowi Wąskowskiemu Dworzaninowi [?]

12z Ojca y Dobr Wiln. Leżących ruchomych, y Summ pieniężnych

13przykazuiemy, abyście Wiln. przed Sądem Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow.

14w Owruczu sub Żytomierz, Sędziesie Miesięcznych, vel his deficientibus in aliis

15Subsequentibus, Sami osobiście y zaraz Stanęli; na Instancyą Urodz. Sądowego

16y Dzi. Delatora Urodz. Andrzeja Wąskowskiego Aktora, ktory przychylając się

17do Prawa pospol. Instancyi swoiey, Wiln. pozywa o to. Iż Wiln. nie kontentu-

18iąc się dawnieyszemi krzywdami, iescze Stante iure Urodz. Romana

19Wąskowskiego moderno Aktori uczynionemi, co Aktor huiusmodi permittebat

20silentio, uchodzące przyiazni sąsiedzkiey, ale teraz renovando anteriora iniuriae [?]

21damna, wiodszy sobie in sociam Urodz. Chodakowski, Urodz. Wą-

22skowskiey, też same odnawiaiąc Violencye, niemaiąc żadney do Aktora

23pretensyi, pierwszy w Roku teraznieyszym, Dnia [?] Wiekowey [?] Rusiey [?]

24w Dobrach Wsi Wąskiewiczach, Urodz. Chodakowskiey Mąż, przybra-

25wszy sobie niemało Koadjutorów, na Dom y Mieszkanie Actoris armata ma-

26nu wpadszy, do Izby dobywaiąc się, haec formalia proferendo, że My Starego

27Gospodarza, na Imie Teodora Wąskowskiego Rodzica Actoris, z Izby wyrzu-

28ciemy, y Pierzynę onego, Dwor wniwecz obrócimy, ktorym Dziwna

29Providentia, że Domu Sąsiadu, ten hałas usłyszawszy perswaduiąc Pozwa-

30nym od tey zawziętości odprowadził, in post accumulando peiora malis,

31tenże Urodz. Chodakowski, uważywszy dobrze o tym, że Rodzica Actoris stale

32w Domu Swoiego, maiąc znać intus dawną iakowąś pretensyą, simili

33modo, na Dom Aktora, cum nimio fervore nasłowszy, Okna w Izbie

34Urodz. Chodakowski powybijał, a gdy nikogo w Izbie nie zastałeś,

35Drogą na tymże Dworze porwawszy, Matrone actoris, Słowy nieprzy-

36stoynemi łaiąc, na ten czas niedaleko od Dworu w Ogrodzie [?] w ziemi

37siedzącą bić porywałeś się, iakoż y biłeś, przechwałki Na Życie y Zdrowie

38Aktora wielą Sposób czynisz y czynić nieprzestaiesz. Co wszystko czasu

39Prawa Inquisitione Urodz. Probabit et deducet; Na ostatek Wiln. ac-

40celerando Sprawę swoię niesłuszną, Pozew na Sądy Urodz. Kijow.

41Sua facta na Aktora retorquendo, podobno wiedząc o tym na Aktora

42Iurari, tak od Siebie, iako Matronki y Pasierbowey [?], Aktorowi wyda-

43łeś, przez co do Szkod y Expens niemałych Aktora przyprowadził, y

44przyprowadzasz. Za tym Idzie Aktor, Wiln. tak ratione Invasionis Domu

45Nobilitaris, ibidemque variarum perpetrationis Violentiarum, nec non ratione

46indebite vexationis [?], ac poenis ex arbitrio Iudicii decernendis, na Termin

47Oznaczony pozywa. Sitis pariturus. Dan w Owruczu, Anno Mille-

48simo, Septingentesimo Trigesimo Nono, Die Decima Quarta Augusti.

49Wiele Pozwu Relatio. Ja Woźny ut supra subscribi ignarus [?].

50[podpis nieczytelny:] […]

51[reklamant:] Relacya [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

tytuł wpisu odczytany bardzo niepewnie.

verum ac fidelis relatio – prawdziwa i wierna relacja (woźnego); stante iure – w toku prawa; moderno Actori – obecnemu powodowi; permittebat silentio – pomijał milczeniem; renovando anteriora damna – odnawiając dawne szkody; in sociam – na wspólniczkę; armata manu – zbrojną ręką; haec formalia proferendo – wypowiadając te słowa; in post accumulando peiora malis – następnie dodając gorsze do złego; cum nimio fervore – z wielkim zapałem; inquisitione probabit et deducet – udowodni i wywiedzie śledztwem; sua facta retorquendo – obracając własne czyny przeciw powodowi; ratione invasionis domus nobilitaris – z powodu najazdu na dom szlachecki; ac poenis ex arbitrio iudicii decernendis – i o kary według uznania sądu; sitis pariturus – macie się stawić; Dan w Owruczu 14 VIII 1739; subscribi ignarus – niepiśmienny. Relacja woźnego o doręczeniu pozwu dnia 24 VIII 1739. Odczyt wielu nazw niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24VIII 1739 woźny Jakub Krypicki [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu (z 14 VIII 1739) z powództwa Wyhowskiego [?] przeciw Urszuli z Kościuszków, 1° v. Wąskowskiej, 2° v. Chodakowskiej, i jej mężowi Chodakowskiemu o odnowienie dawnych krzywd wyrządzonych powodowi jeszcze za życia Romana Wąskowskiego.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 207

1Relacya na Sądy Ziem. Kijow.

2simul cum Areszto od Urodzonych

3Woytynieckich [?] po Wiell. Kosciuszka

4Podstoł. Brzeskiego Wielkiego X. Litt.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Augusti, Dwudziestego Pierwszego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziem. Wdztwa Kijow. Przedemną

8Stefanem z Wykowa [?] Wykowskim [?] Viceregentem y Namie:

9snikiem Spraw [?] akt Ziemskich, y Xięgami ninieyszemi Ziem.

10Kijowskiemi, Stanowszy osobiście Woźny Gen. Wdztwa Kijow.

11y Innych Opatrzny Wlas [?] Szemetycki [?], in cum [?] suis vere

12ac fideli Ministris [?], palam, publice, iawnie recognovit, iż on Ro:

13ku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

14Dnia Dwudziestego Pierwszego Augusti, na affektacyą, y

15prawną Requizycyą Urodz. Ichmciów Panów Antoniego y Tere:

16sy z Kiaseckich [?] Woytynieckich [?] Mltow Requirentów, maiąc

17przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz. Ichmciów

18Panów Ludwika Kamińskiego y Pana Kurzeńskiego [?] eo ma:

19joris ac evidentioris testimony gratia sibi adhibitos był

20w Dobrach Wsi [?] Petery [?], gdzie będąc, a zastawszy praesentia:

21we dworze tamże będącym, Urodz. JmPana Jana vel alius

22nominis Korecкiego [?] Podstarościego Peteranskiego [?], u tegoż

23Jmci, Całą Gromadę Peteranską [?], de Nominibus et cognominibus

24Wiell. JmPanu Kosciuszkowi Podstol. Brzeskiemu dobrze wiado:

25mą y znaiomą, tak Ich Stały y Czeladzi dworskich, w Dobrach

26tychże zostaiące, przy Zastosowaniu Drogi publiczney będących,

27każdego z nich w Tysiącu Czerwien Złł. do rozprawy prawney

28przyaresztował [?], który to JmPan Podstarości Peteranski [?] No:

29mine Wiell. JmPana Podstol. Brzeskiego Pana swego pomieniony

30Areszt benevole przyiowszy, wyż wspomnianych Rzeczonych

31dotrzymać deklarował, atak on Woźny, Szlachtą sobie przy:

32tomną oświadczywszy się, tamże przy tychże Szlachcie, Pozew

33Ziem. Kijow. autentyczny we dworze tamecznym w drzwi

34na Stole położył, o złożeniu onego co komu pobłażę [?] y wiekuisty [?]

35Sprawie by był pisany, Prawnie oponowawszy y oświadomiony

36przywiódł, pisany ten Pozew tenoris sequentis. Augustus

37Trzeci z Bożey Łaski Król Polski, Wielki Xiąże Litewski

38Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski, Smoleński, Siewierski

39Czerniechowski [?], Wołyński, Podolski, Podlaski, Brzeski [?], Kijowski [?] y Hermiecki [?]

40dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Wiell. Faustynowi [?]

41[reklamant:] Kosciuszkowi

k. 207v

1Kosciuszkowi Siechnowickiemu Podstol. Brzesk. W.X.L.

2Dobr Wsi Wetery [?] Dziedzicowi, tudziesz Urodz. Antoniemu Lew-

3dozkiemu [?] Skalbmierskiemu [?] Owemu, Dobr tychze ad praesens

4Possessori, niemniey całey Gromadzie Weterańskiey, adinfra

5scriptam Existentiam przyposobionym z Osob y zewszytkich

6generaliter Dobr WW. leżących, ruchomych, y Summ pieniężnych

7Przykazuiemy abyscie WW. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. nazaiutrz

8Dniu Ziem. w Owruczu Anno Currenti in Augusto Sądzić się zaczynaiących

9vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus Sami dostatecznie Sta-

10wić stawili na instancyą Szlachetnego [?] Sądowego y desuper dekretów Urodz. Sta-

11rszyny [?] ze Stockich [?] Matki, Antoniego Syna y Teresy z Wasse-

12kowa [?] Matki WWoynieckich Aktorow, ktorzy in hibendo [?] Sącz[?]

13ate […] Sed hac in re facta WW. recedendo a Foro Sancty

14Ktorey porywaią o to: Iz WW. a osobliwie W.T. Urodzony

15Lewkowski [?] ktory będąc in Possessione Dobr Wsi Wetery sine

16ulla habita ratione Małzonkę actoris, przybrawszy kupę

17niemałą Ludzi tak Dworskich iako y Poddanych Weterańskich

18in libera cursus zastąpiwszy Via non parcendo etiam famulli se-

19kuy do Owrucza na Nabozenstwo podczas Zielonych Swiąt

20iadącą Verbis Scommaticis szyses dyffamowałes, w ktorym Ex

21Verbis udawszy się ad Verbera, Czeladzi Iowiey, y Poddanym Wet-

22erańskim do tego tumultu zgromadzonym tak Małzonkę actoris

23iako y Stangreta na Dnie Mateusza bilisicie y skaleczyli, iakoz

24Matce actoris Rękę prawą Drągiem przetrącilisicie, a po-

25mienionego Stangreta Drągami także zbilisicie, ktory ledwie

26co przyiachawszy do Owrucza, obawiaiąc się dalszego na siebie

27Nieszczescia niewiedziec dokąd uciekł, y zabrawszy Szorwę Stan-

28greckę, nie wrocił się do Aktora, przez co Moderhus [?] Actor damnum

29non modicum ponosić musi, a zatym Delatorowie actores ratione Prae-

30sentis omnium na Termin oznaczony WW. pozywaią, Sitis igitur

31pariturj. Terminum attentaturj. Pisan w Owruczu, Tysiąc Siedm-

32set Trzydziestego Dziewiątego Roku, Dnia Pierwszego Augusti

33de quo […] Delatioll […] Woźny ut supra Scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

simul cum Areszto – wraz z aresztem; eo maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; vel alius nominis – lub innego imienia; de nominibus et cognominibus – z imion i nazwisk; benevole – dobrowolnie; tenoris sequentis – następującej treści.

Podstoł. Brzeski – podstoli brzeski (litewski); Czerwien Złł. – czerwonych złotych.

Fragment końcowy pozwu (oblaty pozwu) z 1 VIII 1739, Owrucz; odczyt wielu miejsc niepewny. Sitis igitur parituri – stawcie się więc posłusznie; terminum attentaturi – mając dopilnować terminu; scribendi ignarus – nieumiejący pisać; verbis scommaticis – słowami szyderczymi; ad verbera – do bicia; damnum non modicum – szkodę niemałą; Anno currenti – roku bieżącego; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – lub, gdyby te nie doszły, na następnych najbliższych.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

21VIII 1739 woźny Ludwik Kamiński zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie wraz z aresztem (z 1 VIII 1739) z powództwa Wołynieckich [?] (Woytynieckich [?]) przeciw Faustynowi [?] Kościuszce, podstolemu brzeskiemu W. Ks. Lit., dziedzicowi wsi Wetery [?], i Antoniemu Lewkowskiemu [?] o napad z gromadą ludzi dworskich i poddanych weterańskich na żonę powoda na wolnej drodze.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 207v

1Manifestacya Urodz. Boguckiego przeciwko

2Wiel. Rudzkiemu [?] Pisarzowi Ziem. Kijow. [skreślone: …]

3Podgorskiemu y Innym.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Augusti, Dwudziestego Pierwszego Dnia.

6Na Urzędzie Xięg Ziemskich Woiewodztwa Kijow. Przedemną Stefa-

7nem z Wolskich [?] Woyhodzkim [?] Vice Regentem y Namiestnikiem

8Ksiąg akt Ziemskich, y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijowskiemi

9Comparens personaliter Urodz. JmPan Woyciech Bogucki Uniegdy Urodz.

10JmPana Szymona Boguckiego z Urodz. JeyMość Panią Eleono-

11rą Brzeńską [?] Żyiący, Małzonkow Regentow Ziem. y Grodz.

12Kijowskich Spłodzony Syn, Xięg Grodz. Żytomirsk. na Mieyscu

13[reklamant:] Regentskim

k. 208

1Regentowskiem Dyspozycyą maiącey Fortuny Oycowskiey Jako

2yzaż [?] Naturalnego Sukcessor, do Akt własnego Grodu y Powiatu

3dla odległości Mieysca stanąć niemogący, skarżył się ymani-

4festował, na przeciwko Wielm. JmPanom […] […] Podol-

5skiemu Pisarzowi Ziem. Kursk. [?] Pawłowi Podgorskiemu Burgr.

6Kursk. [?] y Sukcessorom niegdy Wiel. JmP. Andrzeia Wyszynskiego [?]

7Regenta Grodz. Ostrowsk. [?], Alexandrowi Sutkowskiemu, y Inszym

8do Dobr y Substancyi wyż mianowanego JmP. Szymona Boguskiego

9Manifestantis Oyca, iakimkolwiek Prawem, kredytorom y Konkurren-

10tom, a to w ten sposob y o to. Iż gdy Manifestans zważył by […] pomie-

11nionych JmPanow kredytorow, iako y Inszych kompetytorow

12do Fortuny Oycowskiey konkurrencyą y uszczerbne

13pretensye, a niemogąc tym zabyć w Odpowiedzi z Fortuny

14Oyca swego ruchomey y nieruchomey, dlatego od Fortuny

15Oyca swego, wszelkiey ruchomey y nieruchomey, zupełnie

16na Osobę kredytorow odstępuie y zrzeka się, y te zrzeczenie

17iesli tego potrzeba będzie Cielesną Przysięgą stwierdzić obiecu-

18iesz [?], Salvo sobie iednak Prawo swych między konkurren-

19cyą Inszych kredytorow, o Summy swe rożne przy Oyca

20Manifestantis od rożnych Osob wzięte y poprzednio zrożone [?]

21a na Fortunie tegoż Oyca Manifestantis extenduiące się, także Ma-

22cierzyste Prawa od tegoż Oyca Manifestantis służące, w całości za-

23chowuiąc y rezerwuiąc, Wagą Niniejszey Manifestacyi y

24kontestacyi, kudziez [?] Recepcie swego, ktorey actis connotari

25prosił. co otrzymał. Woyciech Boguski mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; Vice Regent – zastępca regenta kancelarii.

Manifestantis – manifestującego; Salvo – z zachowaniem; actis connotari – zapisania w aktach; mp. – manu propria, ręką własną.

Odczyt nazwisk w pierwszych wierszach niepewny; tekst miejscami zatarty.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

21VIII 1739 Wojciech Bogucki, syn zmarłego Szymona Boguckiego, zamanifestował wobec Podolskiego [?], pisarza ziemskiego, Pawła Podgórskiego, burgrabiego, sukcesorów Andrzeja Wyszyńskiego [?], Aleksandra Sutkowskiego i innych wierzycieli ojca, że wobec ich pretensji zrzeka się na ich rzecz całej ruchomej i nieruchomej fortuny ojcowskiej.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 208

1Relacya na Rocznik [?] Grodz. Kijow. od Wiel.

2Stolnikowiczow [?] Kijow. pokrewnych

3Wołkowskich y Inszych

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego.

5Miesiąca Augusti, Dwudziestego Pierwszego Dnia

6Na Urzędzie Xięg Ziem. Woiew. Kijow. Przedemną Stefanem Al-

7hona [?] Wyhowskim Viceregentem y Namiest. Pisarza Akt Ziem-

8skich y Xięgami Niniejszemi Ziem. Kijow. Stanąwszy oczewiście Woźny

9Gen. Woiew. Kijow. y Inszych Opatrzny Piotr Szyhirski, w moc Prawdzi-

10wey y skuteczney Relacyi swoiey, ustnie y dobrowolnie zeznał, iż

11on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

12Dnia Dwudziestego Augusti, Pozew Grodz. Kijow. autentyczny, do Osia-

13dłych Dobr […] […] y tam ten Pozew Jednemu z Poddanych, w Domu

14na stole położył, y położenie Onego, od kogo położony y na iakiey Spra-

15wie pisany był opowiedział, ktorego Pozwu był Tenor takowy: Józef

16z Potoka na Stanisławowie Potocki, Zbaraski [?] Brodzki y Wło-

17dzimirski Potocki, Woiewoda y Gen. Ziem Kijowsk. Hetman Wiel. Koron.

18Bracławski, Leżayski […] Starosta. Urodzonym JmPanom Sienie-

19nskim [?] Alexandrowi, Piotrowi, Hrehoremu, Alexandrowi, Janowi [?]

20y Danielowi Wołkowskim, ktorzy quorum […] Bracią Rodzo-

21nym Braci między sobą rodzonym wielki […] […]

22[reklamant:] Ponieważ, ktory y

k. 208v

1Szkod Summ teraźnieyszych ruchomych a osobliwie pieniężnych przyzna[?]wszy

2oczywiście ma przed Sądem Ziem. Kijow. na Rokach Sądo. Ziem. Wdztwa Ki-

3jow. Anno Currenti in Novembri, gdzie się zaczynać [?] vel his deficien-

4tibus in aliis proxime subsequentibus, sami osobiście y prawnie stanęli,

5na Instancyą Ingra Sądowego y od Delatora Wielm. JmPana Franciszka Czartoryskiego [?]

6Starosty […] Skarb. Winnickiego [?] Aktora, który inhaerendo Legiti-

7mae[?] hac inre facte[?] Szkód [?] Szczegulna [?] oto. Iż Wmć niekontentuiąc się da-

8wnieyszemi Szkodami, Wiolencyami, w Gruntach Czehirowskich poczy-

9nionemi, ale coraz renovando anteriora Kontra […] udarzywszy […]

10Grunta Czehirowskie Actoris Dziedziczni podległe, Czertesze [?], Pola, własną pra-

11cą Poddanych Actoris poprzerabiane niesłusznie y bezprawnie odbieracie,

12Zboża rożne bydłem [?] tratujecie, a drugie zabieracie, Chrosty [?] pobrawszy

13[…] w Grlinicie [?] Czehirowskim […] et in suis commodo obracacie,

14a osobliwie Poddanych eiusdem actoris Żelus [?] Czehirow ubiw [?] […]

15po drogach zastępuiąc bijecie, iakoż teraz Semenie [?] Wołkowski […]

16Hawdel [?] Szewca Czehirowskiego wełnie [?] Kaszynach [?], z Inszemi Ludźmi […]

17paszy niemiłosiernie kijami zbiles [?], zbitego y zakrwawionego in

18[…] do Dzwonicy Cerkiewney wtrąciłeś, y tamże Matkę pomienionego

19Szewca proszącą z Więzienia Syna swego uwolnie, non parcendo

20senili Sexui horrendissime zbiłeś, a potym tegoż tempori [?] […]

21Semenie Wołkowski, zasadzony we Wsi [?] Kołodziejskim [?] […]

22ka Czehirowskiego nulla data occasione, biłeś, tłukłeś, et de facto nie

23zabiłbyś, gdyby zbiegszy się ludzie nie salwowali tego. A za tym Wmć

24Aktorowi tak do przywrócenia pomienionego Gruntu Czehirowskiego przy

25Szkód Wmć niesłusznie przywłaszczonych, iako też do Nadgrodzenia Szkód

26y Wiolencyi wszystkie gruntach przez Wmć popełnionych, nadto ex

27ratione Incarcerationis, concussionisque Poddanych Czehirowskich […]

28ney ex Arbitrio Judicii super Vos decernendy, y o Inne pretensye Wmć

29futuro […] Terno [?] pozywa. Sitis parituri. Dan w Żytomierzu Roku Tysiąc Siedm-

30set Trzydziestego Dziewiątego Roku, Dnia Dziewiętnastego Augusti.

31de quo […] Mihi […] + Wiktor [?] Czehirowski Woźny Scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Józef Potocki – wojewoda kijowski, hetman wielki koronny; Opatrzny – tytuł woźnego; Tenor – brzmienie.

inhaerendo – trzymając się; renovando anteriora – ponawiając dawniejsze; Actoris – powoda; in suis commodo – na swój użytek; nulla data occasione – bez żadnego powodu; non parcendo senili sexui horrendissime – nie oszczędzając starczej płci najokropniej; ex ratione incarcerationis, concussionisque – z tytułu uwięzienia i pobicia; ex arbitrio judicii super vos decernendy – według uznania sądu przeciw wam orzec; sitis parituri – macie się stawić; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Data wpisu: 21 VIII 1739 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 24 VIII 1739, Żytomierz [?]).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

21VIII 1739 woźny Wiktor Czehirowski (Piotr Szyhirski [?]) zeznał relację o doręczeniu pozwu na roczki grodzkie kijowskie (z 19 VIII 1739, w imieniu wojewody Józefa Potockiego) z powództwa Wołkowskich, stolnikowiczów kijowskich [?], i innych o dawne i świeże szkody i gwałty w dziedzicznych gruntach czehirowskich powoda – zaoranie czertezy i pól wyrobionych pracą jego poddanych.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 208v

1Relacya na Sądy Ziem. od Urodz. Jurskiego [?]

2do Wiel. Niedźwiedzkiego Podstol. Mozyrs.

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti, Dwudziestego Wtórego [?] Dnia.

5Na Urzędzie Xięg Ziem. Wdztwa Kijow. Przedemną Janem Zawi[?]-

6liczem [?] Mokrzyckim [?] Komornikiem Ziem. Kijow. y Xięgami Ninieysze-

7mi Ziem. Kijow. Stanąwszy osobiście Woźny Gnlt Wdztwa Kijow. y

8Innych Opatrzny Teodor Kiryjowski [?] in vim sui veri, ac fidelis

9Relationis publice recognovit. Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc

10Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Osimnastego Augusti, Pozew

11Ziemski Kijow. autentyczny, odniosł do Dobr quondam Miastka [?]

12Pikorosi [?], y tam ten Pozew we Dworze tameyszym położył, opowie-

13niu onego, od kogo y o co, y o iakiey sprawie pisany był, do wiado-

14mości przychiedł, którego Pozwu Tenor takowy. August Trzeci,

15z Bożey Łaski Król Polski, W. X. L. Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki,

16Inflantski, Smoleński, Siewierski, Kijow. Wołyński, Podolski, Podlaski, Inflantski [?]

17y Czernichowski, a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor. Wielm.

18[reklamant:] Franciszkowi [?] Antoniemu [?]

k. 209

1Antoniemu Bratu Miedzwiedzkiemu Rodzonym Rozkazuię z Osób y

2dobr WW. leżących, ruchomych y Summ pieniężnych przykazuiemy

3abyście WW. przed Sądem Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. po Zaciu y

4położeniu tego Pozwu na nayprzyszłey Kadencyi Sam osobliwie y

5Zaniciu Stanęli na Instancyą Instygatora Sądowego y iego Delatora Urodz.

6Jana Surskiego in assistentia Urodz. Macieja Dedowicza Przy-

7połskiego Podsędka Ziem. Kijow. iako Pana swego Actora, który in Ab-

8renda[?] tego, a to Mijając hac inre[?] tuoli[?] WW. do oddania y przy-

9wrocenia Medietatem Summ wszystkich ună cum Pis[?]one

10et Peipue[?] in Bonis Libis[?] et Radohoszcza[?] extenuiących[?] y Ac-

11tori Moderno z Rodzonym iego Wielebnym Xiędzem Michałem

12Surskim Ordinis Praedicatorum aequaliter należących, iako

13y Comportatione Skryptów, Asecuracyi, Obligów od kogo

14kolwiek niegdy Urodz. Sebastyanowi Surskiemu Actoris Oy-

15cu na rozne Długi danych, a teraz ad Seas[?] temuż Actorowi

16z Wielebnym Xiędzem Surskim spolnie należących, a w nieodda-

17niu do przysłuchania się winom Prawnym et Arbitrio Judicii na

18WW. wskazanym Iudicio[?] Prawo pozywa. Dat. Sigillo [?] Kiow.

19eiu Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego Roku Dnia Siedmnastego

20Augusti. Ad quod Pieni[?] [?] Officio [?] [?] [?] Ignaras[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim sui veri ac fidelis relationis publice recognovit – w moc swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie zeznał; quondam – niegdyś; Gnlt – generał (woźny generał).

Ordinis Praedicatorum – zakonu kaznodziejskiego (dominikanów); aequaliter – równo; in assistentia – przy asyście; Medietatem Summ – połowę sum; et Arbitrio Judicii – i według uznania sądu; Comportatione – złożeniem (oddaniem) dokumentów.

Koniec pozwu, odczyt końcowych wierszy bardzo niepewny.

Data wpisu: 22 VIII 1739 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 23 VIII 1739, Żytomierz [?]).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

22VIII 1739 [?] woźny Teodor Kiryjowski [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 17 VIII 1739) z powództwa Jurskiego [?] przeciw braciom Niedźwiedzkim (podstolemu mozyrskiemu) o oddanie połowy wszystkich sum z prowizją na dobrach Lipy [?] i Radohoszcza [?], należnych po równo powodowi i jego bratu ks. Michałowi Jurskiemu [?], dominikaninowi, oraz o złożenie skryptów i asekuracji.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 209

1Relacya na Sądy Z.K. od WW. Kościuszkow Podst.[?]

2Brzeskich Mttów po Urodz. Wołynieckich.

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti Dwudziestego Dziewiątego Dnia

5Na Urzędzie y Xięgami Ziem. Wwa Kijow. Przedemną Janem Zawisza[?]

6cem[?] Poczuskim[?] Komornikiem Ziem. Kijow. y Xięgami Ninieyszemi

7Ziem. Kijow. Stanowszy oczewiście Woźny Gnał Wwa Kijow. y innych

8Ziem. Kijow. Opatrzny Maciey Fijałkowski, iuxta sua verba fidelis Mnis publice

9liberaque recognovit, że on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydzie-

10stego Dziewiątego, Dnia Dwudziestego Siodmego Augusti Pozew Ziemski Kijow.

11autentyczny, odniosł do dobr Wsi Szczętycy[?], y tam ten Pozew według

12rze tameyszym położył, o położeniu onego, od kogo po kogo y w iakiey Spra-

13wie pisany był, doniadomości przywiodł, ktorego Pozwu tenor taki

14August Trzeci z Bozey Łaski Krol Polski W.X.L. Ruski Pruski Mazow.

15Żmudz. Inflan. Kijow. Wołyń. Podol. Podlas. Smoleń. Siewier. Czerniechow.

16y Czerniechow[?], a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Urodz. Maryannie

17z Stockich Matce Wdowie, Antoniemu y Teresie z Piaseckich Sy-

18nowi y Synowey Mttom Wołynieckim, Assystencyi niepotrzebuiącym

19samym przez się, a potrzebuiącym cum Assa debita de iure Rodzi.

20Z Osob y Dobr WW. leżących, ruchomych, y Summ pieniężnych przy-

21kazuiemy, abyście WW. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach

22Ziem. Kijow. w Turnusie Anni Currentis in Augusto Sądzić się maiących,

23vel his deficientibus in alijs Subsequentibus, Sami osobliwie y zaraz

24Stanęli, na Instancyą Instygatora Sądowego y iego Delatorow Urodz. Pan-

25na Benedykta, y Wiktoryi z Grabowskich Kościuszkow Mttow Pod-

26stoly Brzes.[?] Samey Urodz. Podstoliny cum Assa Maritali Actorow,

27ktorzy przychylaiącsię do Prawa pierwszego, y Instancyi swoiey hac inre

28uczynionej, WW. recedendo a foro Castrensi Kijow. non tamen

29ab ipsa causa ad Iudicia

30[reklamant:] [nieczytelny]

k. 209v

1ad Judicia Terresty Kijow. pozywaią y przypozywaią o to: Że WW.

2Mcie w Sąsiedztwie blizkim z Maiętnościami quondam Antecessorów Ak-

3torów Dziedzicznym, Poddanego na imie Chomę Krawca, tychże Akto-

4rów, z Dobr których, do Szołnetyny [?] Wsi Swoiey wyprowadziliście

5który Poddany Słobodę u WW. Aktorów wysiedziawszy, na Zasiewy y

6rozne potrzeby swoie Gospodarskie, od tychże Aktorów był Zapomo-

7gany, a nareszcie Długu w Gotowiznie na Złł. Pol. Sto na odrobie-

8nie na Budzie nabrał, y dotychczas nieoddał, którego WW. u Siebie

9trzymacie et ad Requisitionem wydać recusatis quod maximum tegoż

10Samego Poddanego za Strangireta [?] ustroiwszy, y do którey przybywszy

11przez Damen [?] gdzie on Mieszkał przy Zuchwałości swoiey stanęli-

12ście, o którego wydanie iako niewoyennego [?], gdy się Żyd Szafarz Akto-

13rów upominał, WW. nie tylko onego wydać niechcieliście, ale

14ieszcze uganiaiących za Ludźmi z Szablami, y z Strzelaniem

15z Wsi wyiachaliście, Aktorów Słowami uszczypliwemi honor y

16Stanę [?] szarpaliście, y rozne przechwałki na Zdrowie y Życie Ludzi

17y Poddanych Aktorów czyniliście Arątym [?] Ex Actores WW. do wyda-

18nia pomienionego Poddanego Aresztem innodowanego, a wieczy[?] wyda-

19nia do zapłacenia Takiey Krawcowi Opisaney, także do zapłacenia

20Długów przytkiego [?] zaciągnionych, niemniey do przysłuchania się Winom

21Prawnym, respectu Invasionis Bonorum Których, ibidemque variarum

22perpetratarum Violentiarum, ac aliarum Extensionum in Termino Vobis Judici-

23aliter exponendarum futuro sub Termino pozywaią Stisparitom [?]. Pisan w Buzu-

24cie [?] Die Vigesima Secunda Augusti, Millesimo, Septingentesimo Trigesi-

25mo Nono Anno. de quo Ex Ens [?] Manus Mea Utrumque [?] supra scripti ignaro [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Opatrzny – tytuł woźnego; iuxta sua verba fidelis – zgodnie ze swymi słowami wiarygodny; publice liberaque recognovit – publicznie i dobrowolnie zeznał; cum Assa debita de iure – z asystencją należną z prawa; Anni Currentis – roku bieżącego; vel his deficientibus in alijs Subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na następnych; recedendo a foro Castrensi … non tamen ab ipsa causa – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego, nie jednak od samej sprawy.

Gnał – generał; Mttów – małżonków; Podst. – podstoli.

Fragment łaciński: „ad Judicia Terrestria Kijoviensia” – do sądów ziemskich kijowskich; „ad Requisitionem wydać recusatis” – na żądanie wydać odmawiacie; „quod maximum” – co najważniejsze; „respectu Invasionis Bonorum” – z powodu najazdu na dobra; „ibidemque variarum perpetratarum Violentiarum, ac aliarum Extensionum in Termino Vobis Judicialiter exponendarum” – oraz różnych popełnionych tam gwałtów i innych roszczeń, które zostaną wam sądownie przedstawione na terminie; „Die Vigesima Secunda Augusti, Millesimo, Septingentesimo Trigesimo Nono Anno” – dnia 22 sierpnia 1739 roku. Koniec formuły w ostatnim wierszu odczytany niepewnie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

29VIII 1739 woźny Maciej Fijałkowski zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie – z przeniesieniem sprawy z grodu – z powództwa Kościuszków, podstolich brzeskich, przeciw Maryannie ze Stockich Wołynieckiej, wdowie, oraz Antoniemu i Teresie z Piaseckich Wołynieckim o zatrzymanie poddanego Chomy Krawca, zbiegłego z dóbr powodów.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 209v

1Relacya na Pozwi Z. K. od Urodz. Niewmirzyckich

2Mltm. Ich Mościom Urodz. Suprunenkom Lewkowskim.

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Augusti, Dwudziestego Dziewiątego Dnia.

5Na Urzędzie Grodzkim [?] Ziem. Woiew. Kijow. Przedemną Janem Ignacy-

6cym [?] Moczulskim Komornikiem Ziem. Kijow. y Xięgami Niniejszemi Ziem.

7Kijow. Stanąwszy oczewisto Woźny Gen. Woiew. Kijowskiego y Inszych Opatrzny

8Demian Biełakoski [?] iuxta officium suum, ac fidelis Relatio, publice liberéq.

9recognovit, iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewią-

10tego, Dnia Dwudziestego Siódmego Augusti, Pozew Ziem. Kijow. autentyczny od-

11nosił do Dobr Wsi Lewkowicz [?], y ten Pozew Jednemu z Pozwanych

12w Izbie na Stole położył, o położeniu onego od kogo y o co, y w iakiey Spra-

13wie był pisany, do wiadomosci przywiodł, którego Pozwu tenor taki następuie:

14August Trzeci z Bożey Łaski Król Polski, W. X. L. Ruski, Pruski, Mazowie-

15cki, Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Inflantski, Smoleński, Siewierski y Czerniechowski a Dzie-

16dziczny Xiążę Saski y Elektor. Urodzonym Łukaszowi, Piotrowi, Ko-

17nonowi, Ojcu y Teodorowi Synowi Suprunenkom Lewkowskim, z

18Dobr y Dobr WW. Iczeyck [?], ruchomych y Summ pieniężnych, przykazuie-

19my, aby ście WW. na Rokach Ziem. Kijow. in Augusto Anno praesen-

20ti Sypiących się maiących vel his deficientibus in aliis subsequentibus Sam-

21obliwie y zawsze stanęli, na Instancyą Instygatora Sądowego y Jego De-

22legatów, Urodzonych Jana y Eufrozyny Niewmirzyckiego Niewmi-

23rzyckich Mltm. Aktorów, którzy trzymaiący [?] do Pozwu tego z

24Urlendy [?] dwoiey, in Anno Millesimo, Septingentesimo Trigesimo Oc-

25[reklamant:] to zapisaney

k. 210

1zapisaney, iako też y Sessyi swoiey, co Nomine Anno nunc curren-

2ti uczynioney, WW. pozywaią o to. Iż WW. niekontentuiąc się tym,

3że in Anno superius expresso, na Czwierć alias Niwę, na Wierzchu nazwa-

4nym Żady, przez Aktora wyrobioną, violenter naiachawszy Ży-

5ta plus minus na kop dziesięć z Żeli [?], y do Domow Swoich przewo-

6ziliście, ale ieszcze tamże Zasadzky Aktorow Oboyga Żyto

7Swoie zbieraiących, z Cepami, Drągami, kijami, tumultuose na-

8szedszy Sierpow Trzy y Kosę violenter Zabraliście, a Samych

9Aktorow Drągami y Kijami katowaliście, z Pola spędzili, y Żyto Zabra-

10liście, teraz zas Noviter Anno nunc currenti tychże Aktorow u-

11żywać tey Niwy niedopuszczaiąc, Żytem u Aktorow violenter

12Zabranym Zasiadzy [?] Zebraliście, et in sui commodum obrociliście,

13na Ostatek rożne przechwałki y odpowiedzi na Zdrowiu y Ży-

14cie czyniecie y czynić nieprzestaiecie. A zatym Jidem Actores

15tak do przysłuchania się Winom Prawnym de Invasionibus ex ar-

16bitrio Judicij wskazanym, iako też do przywrocenia Zabranego

17Żyta, y nadgrodzenia Szkod Ztąd pochodzących cum Litis expensis, Sui-

18kora [?] Personaliter [?] pozywaią. Stis paribus. Pisan w Czarnobylu [?] Dnia Dzie-

19siątego Augusti, Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego Roku

20de quo [?] Gener. Mtis Ductio [?]. + Woźny ut supra literarum ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

iuxta officium suum, ac fidelis Relatio – według swego urzędu i wiernej relacji; publice liberéq. recognovit – publicznie i dobrowolnie zeznał; Woźny Gen. – woźny generał; Ziem. Kijow. – ziemski kijowski; in Augusto Anno praesenti – w sierpniu roku bieżącego; vel his deficientibus in aliis subsequentibus – albo, gdyby się te nie odbyły, na następnych; Mltm. – Mościom; in Anno Millesimo, Septingentesimo Trigesimo Oc[tavo] – w roku 1738 (wyraz przeniesiony).

Anno superius expresso – w roku wyżej wyrażonym; violenter – gwałtem; tumultuose – zgiełkiem, tłumnie; Anno nunc currenti – w roku obecnie bieżącym; noviter – na nowo; in sui commodum obrociliście – obróciliście na swój pożytek; de invasionibus ex arbitrio Judicij – za najazdy według uznania sądu; cum litis expensis – wraz z kosztami procesu; literarum ignarus – nieumiejący pisać (stąd krzyżyk).

Koniec pozwu (wpisanego zapewne w relację lub oblatę), datowanego 10 VIII 1739; miejsce wystawienia i formuła końcowa odczytane niepewnie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

29VIII 1739 woźny Demian Bielakowski [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Niewmirzyckich przeciw Łukaszowi, Piotrowi, Kononowi (ojcu) i Teodorowi (synowi) Suprunenkom Lewkowskim o gwałtowny najazd na niwę Żady [?] wyrobioną przez powoda i zabranie żyta.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 210

1Mensis September.

2Manifestacya Urodzonych Zankowskiego

3y Wołynieckiego przeciwko Wielm. Krasickim

4Kasztelany Chełm. y innym

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Septembra, Trzeciego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijow. Przedemną Aktorem [?]

8Złotnickim [?] Wysokim [?] Vicesgerentem y Namiesnikiem Pisarstwa Ziemskiego

9y Xięgami Niniejszemi Ziem. Kijowsk. Comparentes p[ersonaliter] Urodz. Stanisła-

10nowie Stefan Zankowski Wiezy [?] Urodz. JmPana Aleksandra Zankowskiego

11y JeyMci Pani Anastazyi z Niewstaw [?] Zankowskiey Syn pozostały,

12tak też Urodz. JmP. Antoni Wołyniecki, Syn Matki swoiey dzieciem Urodz.

13Maryanny z Stockich [?] Aleksandrowey Wołynieckiey Syn pozostały,

14a Naturalni Sukcessorowie, po Zeszłym Nieg. JmP. Michale Zelecie [?]

15Steriliter, ostatkiem de Linea Zelecowiana [?] w Wdztwie Kijowsk.

16będących, y tamtey Substancyą Swoią maiących, Rodzonym Wuju

17JeyMci Pani Anastazyi z Niewstaw Zankowskiey, Iure succesivo

18et Naturali do Spadkowey Substancyi, po Mianowanym Zeszłym

19Steriliter z tego Swiata JmP. Michale Zelecu [?], należących, protestowa-

20li y Manifestowali się quam primum Acta adire mogli, przeciwko Wielm. JeyMci

21Rzeczonie [?] y należycie do Substancyi przerzeczoney JmP. Michała

22Zeleca Cześnika [?] Kijowsk. Zbliżaiącym się, y one w Possessyi Swoiey

23aktualney maiącym, to iest przeciwko Wielm. JeyMci Pani cuiusvis Nnis

24primo voto Orzechowskiey, a dossens [?] Urbańskiey Podstoliny Liwskiey [?],

25Wielm. JeyMci Pani Maryannie Starzechowskiey Stolnikowey [?]

26y W. JeyMci Pani cuiusvis Nnis Bukowey [?] Siostrom między sobą rodzo-

27[reklamant:] nym y wszelkim innym

k. 210v

1onych, Specialiter zas przeciw JmWielm. Panowi y Ctnie z Stan:

2[…] Krasickim Kasztell. […] Aktualnym Possessor[?]

3Dobr pozostałych, y wszelkiey Substancyi ruchomey y nieruchomey

4po wymianowanym Zeszłym niegdy Steriliter JmP. Michale Jełcu

5Chorążycu Kijow. a Synu Jedynym Zeszłego przedtym JmP. Remigi:

6ana Jełca Dziada Rodzicielki swoiey, z Syłwestrą Zamoyską[?]

7spłodzonym, w niżey opisany sposób. To iest, iż wymienieni

8Obwinieni JchMć Zażyczaiącsię iakowąś ad speciem Donacyę

9w Grodzie Chmielnickim[?] de Actu ejus uczynioną, in rem et Persona[m]

10Zeszłego niegdy JmP. Jozefa Jełca Chorążyca Sanockiego tanquam

11Nepotis ex Fratre Germano Joanne, nieraz Mianowanego

12JmP. Michała Jełca Chorążyca Kijow. który to JmPan Michał Jełec

13Chorążyc Kijow. iako żadnego Brata rodzonego, tak Osobliwie Syna

14niemiał, będąc idynakiem pozostałym po Rodzicu Swoim JmP.

15Janu Remigianie Jełcu Chorąż. Kijowskim Herbem Kmitowa[?] tiar[?]

16Dwu Chorągwi Kościelnych Dom y Imie swoie Zawieraiącego[?],

17iako tedy mianowana Donacya subreptitie tylko et ad speciem

18uformowana, et quasi Nepotis ex Germano Fratre Studiose

19bez żadnego Fundamentu, y z Procedencyi niesłuszney Tytuł[?]

20iakosię wyżey wyraziło, a Działami y Dyspozycyami Do:

21mu Wielkich Jełców w Kijowskim Województwie będących, olim y

22Herbem Kmitow Dom Swoy Zawieraiących, contrarium

23probatur, takcy Donacya Subreptitie et Studiose uformo:

24wana, ac nihil evincens in Rem Wielkich JchMciów wyżey obżałowa:

25nych, nie waryę nieposiwma[?], A zatym iako JchMci Obżało:

26wani, Żadnego Inneo Prawa Naturalnego y spadkowego, tak

27też y nie Nabytego, okrom wymyślney iakieyści Donacyi

28a Sterili Michaele Jełec Vexilliferida Kijoviensi, nie

29pokazuią, tak wraiem[?] evidenter patet, że nullo habito pra:

30textu ex Jure, Dobra po Zeszłym Mianowanym JmPanu

31Jełcu Chorąż. Kijow. to iest Klucz Horodyski[?] usurpativ[?]e:

32ie decupaverunt[?], y też Dobra Nullo Jure w Possessyi swo:

33iey trzymaią, usus fructus biorą, y na siebie obracaią,

34cum evidenti praejudicio Naturalnych Sukcessorów po

35Dziadu y Wuiu Swoim Legitime należących do mia:

36nowanych Dobr Ninieyszych Manifestantów. O co uti

37[…] [ubytek papieru] permissum est manifestowalisię, prosząc hanc actis

38connotari, co y otrzymali. Stefan Żankowski mp.

39Antoni Wołyniecki[?] mp.

40[reklamant:] Mensis December

Objaśnienia i tłumaczenia

Mensis September – miesiąc wrzesień; Iure successivo et Naturali – prawem następstwa i naturalnym; Steriliter – bezpotomnie; quam primum Acta adire mogli – jak tylko mogli przystąpić do akt; primo voto – z pierwszego męża; de Linea – z linii (rodu); Wdztwo – województwo; Vicesgerens – zastępca (pisarza ziemskiego).

Wiele nazwisk i urzędów odczytanych niepewnie; tytuł wymienia Krasickich, kasztelanów chełmskich – w tekście na tej stronie wymienione siostry Orzechowska-Urbańska, Starzechowska i inna.

Specialiter – szczególnie; ad speciem – dla pozoru; de actu ejus – z jej aktu; in rem et personam – na rzecz i osobę; tanquam Nepotis ex Fratre Germano – jako bratanka po bracie rodzonym; subreptitie – podstępnie (przez zatajenie); studiose – umyślnie; contrarium probatur – dowodzi się przeciwnego; nihil evincens – niczego nie dowodzące; evidenter patet – oczywiście widać; nullo habito praetextu ex jure – bez żadnego tytułu prawnego; usus fructus – pożytki; cum evidenti praejudicio – z oczywistą szkodą; legitime – prawnie; uti permissum est – jak jest dozwolone; hanc actis connotari – aby to zapisano w aktach. Steriliter – bezpotomnie.

„Mensis December” na dole – nagłówek kolejnej części, zapisany jako reklamant.

Uwaga redakcyjna: po tym wpisie (3 IX 1739) następny wpis serii pochodzi z 19 XII 1739 – luka IX–XII 1739.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

3IX 1739 Stefan Żankowski i Antoni Wołyniecki [?] (w imieniu Aleksandra Żankowskiego i innych) zamanifestowali przeciw Krasickim, kasztelanom chełmskim, i innym o powoływanie się na rzekomą donację zeznaną w grodzie [chmielnickim?] na rzecz zmarłego Józefa Jelca, chorążyca sanockiego, bratanka Michała Jelca, chorążyca kijowskiego. Wpis otwiera nagłówek „Mensis September”.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 211

1Mensis December.

2Rel. położonego Pozwu na Są-

3d Ziem. Kijows. od Wiel. Wielż-

4ynskiego [?] Miecznika Owruc. po

5Wiel. Lesnickich Starostwo Zy-

6tomirs. Małż.

7Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego.

8Miesiąca Decembris, Dziewiętnastego Dnia

9Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijow-

10skiego, Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhow-

11skim Namiestnikiem protunc Akt Ziemskich

12Kijowskich, y Xięgami ninieyszemi Ziem-

13skiemi Kijowskiemi. Stanowszy Osobiś-

14cie Woźny Generału Woiewodztwa Kijow-

15skiego y Jnnych Opatrzny Woyciech

16Mysinowski [?], który in vim sui veri ac

17fidelis Relationis palam publice libere

18recognovit, Jż on Roku teraznieyszego

19Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiąte-

20go Dnia Siedmnastego Decembris, Pozew

21Ziemski Kijowski Autentyczny, odniosł

22do Dobr Wsi Czerwoney, tu w Woiewodz-

23twie Kijows. a powiecie Zyt. leżących,

24y tamten Pozew we Dworze niżey mia-

25nowanych pozwanych, na stole położywszy

26[?] nowanych [?], o położeniu y oddaniu onego, ob[…]

27sey, o położeniu y [...] onego, odkąd

28słobego [?], y wiadomości Sprawiey [?] [...]

29trzymie opowiedział, y doniadomości [?]

30podał, którego tenor sequitur eiusmodi.

31August Trzeci z Bożey Łaski, Krol Polski,

32Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiec-

33ki, Zmudzki, Jnflantski, Smolenski, Siewierski, Po-

34dolski, Podlaski, Kijowski, Wołynski, Bracławski,

35Czerniechowski, a Dziedziczny Xiążę Saski y Ele-

36[reklamant:] ktor

k. 211v

1ktor. Wam Wielł. Alexandrowi y Maryannie

2z Łopatowskich [?] Leśnickim [?] Starostom Żytomirs.

3Małł. Sożwanym [?] z kożdy [?] Zenszystkich generali-

4ter Dobr WW: przykazuiemy, abyście WW: przed

5Sądem naszym Ziems. Kijows. za przywołaniem tey

6Sprawy na Sądach Ziems. Kijows. in Januario w Ży-

7tomirzu przypadaiących, y maiących się Sądzie,

8vel his deficientibus, in alijs tandem Subsequen-

9tibus, sami Osobiście y Zawicie stanęli, na

10Instancyą Instygatora Sądowego, y Jego Delato-

11ra Wielł. Piotra na Wierzni [?] Wierzbińskiego [?]

12Miecznika Bur… [?] Aktora, ktory przyczyna-

13iącsię do Prawa Jo Ktego [?], tudzież Manifestacyi

14Swoich, tam eo in puncto, iako et post, hac

15in Causa, cum reclamatione Donacyi na Do-

16bra quondam Miasteczko ad praesens Wies

17Czerwona cum attinentijs, poczynionych, do

18ktorey Zeznania, WW. na Starostowie Żytomirs.y-

19darszy [?] pomienione Dobra Wies Czerwona

20cum attinentijs Zrzyś [?] moderni Actoris, suo

21sumptu in sudore vultus zapracowane, be-

22dące w Mieście naszym Krolewskim, w Woje-

23wodztwie zaś WW: protunc zostaiącym Żyto-

24mirzu, illicitis modernum Actorem Cogendo me-

25dijs, Donacyą, na Dobra quondam Miastecz-

26ko, ad praesens zaś Wies Czerwona cum atti-

27nentijs, w Swoim Grodzie Żytomirskim uczy-

28nie; niedawszy nec proprietario eorundem Bo-

29norum Czerwona cum attinentijs rozkaza-

30liście. Zatym teraznieyszy Aktor adhae-

31rendo Manifestationibus suis reclama-

32torijs, toties factis, w tey krzywdzie Swo-

33iey, recedendo a Foro Tribunalitio, ad Iu[…]

34dicium praesens terrestre Kijoviens. WW:

35pozywa do skassowania Donacyi na Dobra

36Wies Czerwona cum attinentijs ex nullo da-

37to et accepto, Coactive nastąpioney, Ta[…]

38[reklamant:] dzież

k. 212

1dzieł do nadgrodzenia szkod y innych preten-

2syi z tąd wypisuiących y pochodzących, Litis

3pariter, terminum attentati, etad Comissa

4Omnia, ac alia quaevis in Termino termini

5proponenda responsuri. Pisan w Zytomi-

6rzu Die Decima Quarta Decembris, Mil-

7lesimo, Septingentesimo, Trigesimo, No-

8no Anno. de quo Ptens ejusdem Ministeri-

9alis Rell. X Woyciech Mynowski [?] Woźny

10scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

protunc – wówczas; in vim sui veri ac fidelis Relationis palam publice libere recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; tenor sequitur eiusmodi – treść jest następująca; Mensis December – miesiąc grudzień.

Rel. – Relacya; Owruc. – Owrucki; Zytomirs. – Żytomierskich; Małż. – Małżonków. Wiersze 25–28 częściowo niepewne (nadpisania, ubytek papieru przy lewym brzegu).

Czerwona – wieś w pow. żytomierskim (Czerwone, obw. żytomierski).

Tekst pozwu (citatio) na sąd ziemski kijowski; początek na poprzedniej stronie.

quondam Miasteczko ad praesens Wies – niegdyś miasteczko, obecnie wieś; cum attinentijs – z przynależnościami; vel his deficientibus, in alijs tandem subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły do skutku, na innych następnych; suo sumptu in sudore vultus – własnym kosztem w pocie czoła; illicitis medijs cogendo – zmuszając niegodziwymi środkami; adhaerendo manifestationibus suis reclamatorijs toties factis – trzymając się swych manifestacji protestacyjnych tyle razy uczynionych; recedendo a Foro Tribunalitio – odstępując od sądu trybunalskiego; ex nullo dato et accepto, coactive – bez żadnego wzajemnego świadczenia, pod przymusem.

Ubytek papieru przy prawym brzegu w dolnych wierszach.

Litis pariter, terminum attentati, et ad commissa omnia, ac alia quaevis in termino termini proponenda responsuri – mający odpowiadać zarówno w sprawie, jak i za zamach (naruszenie terminu) oraz na wszystkie popełnione czyny i inne sprawy, które w terminie zostaną przedstawione.

Pisan w Żytomierzu dnia 14 grudnia 1739 roku; de quo Ptens (praesens) ejusdem Ministerialis Rell. (relatio) X – o czym obecna relacja tegoż woźnego, znak krzyża; scribendi ignarus – nie umiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19XII 1739 woźny Wojciech Mysinowski [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Wielżyńskiego [?], miecznika owruckiego, przeciw Leśnickim, starostom żytomierskim, w sprawie donacji na dobra dawne miasteczko, obecnie wieś Czerwona z przyległościami. Wpis otwiera nagłówek „Mensis December” – luka między IX a XII 1739.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 212

1Rell. położonego Pozwu na Sądy

2Ziems. Kijows. od Wiell. Rabczew-

3skich [?] Skarbników Nowogrodz. [?]

4Mall. po Wiell. Leśnickich Sta-

5rostw. Zyt. Mall. y Jnnych.

6Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

7Miesiąca Decembris, Dziewiętnastego Dnia.

8Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wojewodztwa Kijows.

9Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim [?]

10Namiestnikiem pro tunc Akt Ziemskich Kijowskich

11y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskie-

12mi, Stanowszy Osobiście Woźny Generał Woie-

13wodztwa Kijowskiego y Jnnych, Opatrzny Teodor

14Honiatycki [?], który in vim suae verae ac fidelis

15Relationis palam, publice, libereque recognovit

16iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset,

17Trzydziestego Dziewiątego, Die Decima Octa-

18va Mensis Decembris, Pozew Ziemski Kijow-

19ski Autentyczny, na Membranie pisany, od-

20niosł do Dobr Wsi Czerwoney, tu w Wdztwie

21w Powiecie Kijowskim leżących, y tam ten Po-

22zew we Dworze tameyszym w izbie na stole

23położywszy, o położeniu y Oddaniu onego, od Ure-

24dnego [?] Stro-

25pokoju [?], y wyraźniey sposobie pisany [?], Strawi-

26nie [?] opowiedział, y doniadomości Donios, któ-

27rego pozwu, tenor sequitur ejusmodi. August

k. 212v

1Trzeci z Bożey Łaski, Krol Polski, Wielki Xiążę

2Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmudzki,

3Inflantski, Smolenski, Kijowski, Wołynski, Po-

4dolski, Podlaski, Liwlantski [?], y Czerniechowski,

5a Dziedziczny Xiążę Saski y Elekter. Wielm.

6Alexandrowi y Maryannie z Kossakowskich [?]

7Primo Potockiey Łowczyney Bracławskiey [?], Secun-

8do Leniowskiey [?], Tertio ad praesens voto Leśnic-

9kiey, Leśnickim Starostom Żytomirskim

10Małż. Samey cum Assistentia de iure Lebita [?]

11Swyney [?] pozwem facti infra scripti, tudzież

12Wam Urodzonym, Antoniemu Korycińskie-

13mu [?] Burgrabiemu Drohickiemu Komissa-

14rzowi [?] Dobr Wielmożnych Starostow Żyto-

15mirskich, Byli usurpativo Bonorum Sta-

16rostwa [?] Possessori, Janowi Wawrzeckowi [?]

17Komprzyczyfatom [?], itidem facti infra scripti

18pozwanym, Michałowi Lubińskiego Imie-

19nia Strażnemu [?] Gubernatorowi Starostwa Ży-

20tomirskiego, Janowi Jaworskiemu Admini-

21stratorowi Dobr Wsi Staniszowki, Janowi

22Leszczynskiemu, Michałowi Wawrzecko-

23wi Komendę nad wszystkiemi Kozakami

24y zgromadzonemi Ludźmi maiącym y Jnnym

25Szlachcie Gracialistom, Kozakom, Poddanym, Spen-

26dzonym z Dobr Jnnych [?] Starostwa Żytomirskiego

27y Jnnych, z Rusznicami, Pistoletami, Flintami,

28Kuczami [?], Szablami, Cepami, Kijami, Spisami

29y Jnnym rożnym Orężem do boiu należącym

30na Osob kilkaset przy sposobionym Com-

31plicibus et manualibus executoribus wi-

32olenciey y expulsyi, po Jmionach y przezwi-

33skach Wam Wielmożni Starostowie Żyto-

34mirscy lepiey wiadomym y Znaiomym, prae-

35cipue Impossessionatis Stawionym [?], z Osob

36[reklamant:] y Zeszty [?] Jnnich [?]

k. 213

1y zewszystkich generaliter Dobr Wiernosci

2Waszey przykazuiemy abyście Wiernosci Wa-

3sze przed Sądem naszym Ziemskim Kijowsk.

4na Rokach Ziems. Kijows. w Zytomirzu Anno

5Deo dante futuro, Millesimo, Septingen-

6tesimo, Quadragesimo, po Nowym Roku [?]

7maiących przypadaiących y Sądzić się vel

8his deficientibus, in aliis proxime subse-

9quentibus, sami obliczne y Zaraz [?] Stawi-

10li, in culpatos complices, osobliwie in Pos-

11sessionatos, aliosq[ue] subditos vestros mandales [?]

12executores, stawili, na Instancyą Instygatora

13Sądowego y Iego Delatorow, Wielmożnych Jana

14y Matyasza [?] z Syrynow [?] Łabęckich [?] Skarb-

15nikow Nowogrodz. Matt. [?] po Antecessorach swo-

16ich, od Lat kilku, Dobr Skakawek [?] y Smieliszcz [?]

17jure Divino et naturali Sukcessione Possesso-

18row, a teraz przez WW. Subordynowanych

19Ludzi gwałtownie z Possessyi wybitych y wy-

20ciśnionych Aktorow, ktorzy stosuiąc się

21in toto do Prawa pp. tego [?] y Protestacyi swoiey, eo

22nomine przeciwko WW. coram Actis Zaniesio-

23ney, WW. pozywaią oto, Iż WW. idąc inconcur-

24sionem [?] Praw pospolitych, de expulsoribus ac

25Invasoribus rigorose opisanych, ktore pro-

26prium Mantile, vi, et violenter, rehabere pro-

27hibuit [?], ważyliście się zebrawszy Ludzi Szla-

28chte y poddanych, Kozakow, z rożnych Dobr

29Waszych do Kilkaset [?], cum adhibito

30kazdemu Armorum genere, y dawszy Kome-

31-nde [?] nadzgromadzonemi Ludźmi, wyż pomie-

32nionym Urodzonym Gubernatorom, Admini-

33stratorom Wankiewiczowi [?], Pleszczyńskiemu [?],

34Wraznemu [?], na Dobra Wies Skakawki [?] y

35Smieliszcze [?], in pacifica Possessione ut pr[ae]-

36[reklamant:] missum

k. 213v

1missum est, od lat kilku, po Antecessorach swo-

2ich ninieyszych Aktorow zostaiących, bez-

3prawnie nastali się et super invadere ka-

4zali się, ktorzy subordynowani naiechawszy

5w tam dzień Swiętego Mateusza Apostoła,

6Die Vigesima Octava [?], Septembris, Anno

7Praesenti Millesimo, Septingentesimo, Trige-

8simo, Nono, Wrota y Furtkę we Dworze

9odbiwszy, naypierwey z dozney [?] strzelby, ex-

10citando horrorem, tak z ruszniey [?] iako y

11na podworzu, we Dworze strzelać poczęli,

12potym przerzeczeni Urodzeni Strażny [?], y dwa

13niewiele [?] z wielkim tumultem kadzi [?] wpadszy

14do Izby, maiący poiedynym Pistolecie w ręku,

15a drugim zapasem, y tam zastawszy samą

16Aktorkę w Izbie z Corką, y Panną służebną, Pisto-

17letami do nich zmierzali, z wielkim krzykiem

18y hałasem, pytaiącsię ieżeli iakowey niemasz

19zasadzki, od ktorego hałasu y zmierzania do nie-

20bie przelększysię Aktorka, na Ziemię upadła,

21y zemdlała, y mało z tym się co impunito niepo-

22żegnała Swiatem, Invasores nato nieuważaiąc

23bez żadnego respektu, zaraz ze Dworu wstępo-

24wać kazali, Loch [?], Szpichlerze, Spiżarnie, ko-

25mory, poodbijali, gorzałki, naczynie wszelkie,

26szkła, nawet y fanty, violenter pozabierali

27potym gorzałki wystawiwszy sobie kilka

28spustow, tak w Izbie, iako y na podworzu, kry-

29twując honor, y dobrą sławę samey Aktorki

30pieśni, nieuczciwe, ktorych horret wyrazić

31pioro, spiewali gorzałki zaś, ktorey wypić

32niemogli, pod łożko, na ktorym przelękła ze

33strachu y przelęknienia Aktorka, dla słabości

34usiadła, sponte czyniąc, na wielszy dizhonor

35stawiali, rozlewali, rozne disgusta y dyffamacye

36czynili, Wieprze karmne y nadworne spi-

37[reklamant:] mi

k. 214

1mi wybili, gęsi, kury rżneli, y tłukli, na-

2ostatek woźnicy, senio zaprzęgać kazali, y zno-

3wu Aktorkę prawie languentem z przestra-

4chu, naniężeszą ruinę zdrowia y życia go-

5niąc, wynieść y wyrzucić ze dworu gwałtownie

6usiłowali, abyby po tak wielu dyzgustach,

7Aktorka ze Dworu, y Fortuny, ktorey wyie-

8chać niechciała, Invasores woźnicy zaprzę-

9gać kazali, tegoż woźnicę, na imię Harasyma

10że ich słuchać niechciał, dutami, y pisami

11zbiwszy et ad libitum sui skaliczywszy, sami

12w kolasę zaprzęgszy in ludibrium szory po-

13obrzynawszy, Aktorkę z łożka gwałtownie

14brali, gdzie stojąc z iedney strony Corka, a z

15drugiey strony służebna Panna, chwyci-

16li się do Aktorki, ktorych sine respectu

17potrącili, tak dalece, że aż na ziemię po-

18padali, samą Aktorkę poszarpali, poszamo-

19tali, głowę odziane horrendissime uderzy-

20li, A potym gwałtownie, wziowszy semi-

21vivam na kolasę wrzuciwszy, z wrzaskiem,

22krzykiem, hałasem, iż Invasores, przez

23całe podworze, z rożnym Orężem, we dwa

24szeregi stanowszy, w taraban bili, w piesci

25trąbili, tryumfuiąc sobie, za wrota Aktorkę

26wypchneli, y kędwie [?] ozwierę [?] nieprzyprawi-

27li. z ktorego potrącania, y poszamotania, A-

28ktorka do tych czas in lecto aegritudinis de-

29cumbit, słowy nieuczciwemi, ktorych ob-

30cumbit [?], słowy nieuczciwemi, ktorych ob-

31reverentiam, y wyrazić niepodobna, łzyli,

32y dyffamowali, rzeczy wszystkie ruchome,

33[ubytek papieru] tylko być mogło, iako osobliwym rege-

34strem, ubi de jure venerit demonstrabitur,

35gwałtownie pozabierali, zboża ozimego

36iarego, tak w słomie, iako y w snopa, na kilka-

37set kop, siana skirt kilkanaście, violenter

38[ubytek papieru] zabrawszy, in suis commodum obraċili sie,

k. 214v

1tymsię niekontentuiąc agoniąc na ostatnią

2prawie ruinę, ninieyszych Aktorow, siana

3styrt […] wiele, y stog rotarne [?] Aktorow, nagrun-

4cie kokotnieckim [?] z Pozwoleniem Dziedzica

5tychże Dobr, koszone, y złożone gwałtownie za-

6brać kazaliście, Poddanych w tych Dobrach Uriska-

7kawce [?] będących, zangaryzowaliście, zruynowa-

8liście, dobytek, similiter iako y we Dworze ho-

9stiliter procedendo, wybrać y wyrznąć roska-

10zaliście, desertam prawie arabiam uczyni-

11liście, Urodzonemu Alexandrowi Kuczkiemu [?] tak-

12że dobytek wybrać y wyrznąć demandaliście,

13przez ktory takowy swoy postępek bez pra-

14wny, Inwazyą y Violencyą Aktorow z pomie-

15nionych Dobr Skakawki [?] y Chmieliszcz wy-

16gnaliście, y wycisneli, Akatym Modernia [?]

17ctores, pro reinductione ad eadem Bona vio-

18lentes adempta, profaciendo calculo de

19perceptis proventibus, tum prorestitutione

20rerum mobilium, et sese moventium, cir-

21ca violentam expulsionem interceptarum,

22tudzież dostawienia Wam wiadomych y zna-

23iomych Inwazorow, a osobliwie wyż wspomniona-

24nych [?], ktorzy praesenti citre apud Vos Arestan-

25tur, Awniestawieniu do odpowiadania za

26każdego seorsive, nihilominus prosumen-

27dis poenis Criminalibus, et personalibus

28ratione abusus bombandarum, seorsivo,

29doprzysłuchania się winom prawnym y nad-

30grodzenia szkod zstąd pochodzących Actores

31Wierności Wasze na Termin wyż oznaczony

32pozywaią. Litis parituri, terminum attenta-

33turi, et ad Praemissa Omnia, ac Alia fusius

34vobis Oretenus proponenda judicialiter, re-

35sponsuri. Pisan w Żytomirzu Millesimo, Se-

36ptingentesimo, Trigesimo, Nono Anno. Die

37Decima Quarta Decembris. Loquis Oteus [?]

38ejusdem Ministerialis Relatio. X Teodor Ho-

39miatycki [?] Woźny pisać nieumieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae ac fidelis Relationis palam, publice, libereque recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; Die Decima Octava Mensis Decembris – 18 grudnia; tenor sequitur ejusmodi – treść jego następuje taka.

Rell. – Rellacya; Wiell. – Wielmożnych; Mall. – Małżonków; Starostw. Zyt. – Starostwo Żytomierskich [?]; pro tunc – wówczas.

Linie 20–22 odczytane bardzo niepewnie (dukt zatarty, przy otworach w papierze).

Fragment pozwu królewskiego (Augusta III) wpisanego w oblatę; początek „Augustus Trzeci” na poprzedniej stronie.

cum Assistentia de iure Lebita – z asystencją (męża) z prawa należną; facti infra scripti – w sprawie niżej opisanej; usurpativo Bonorum Starostwa Possessori – bezprawnemu posesorowi dóbr starostwa; itidem – również; complicibus et manualibus executoribus violenciey y expulsyi – ze wspólnikami i bezpośrednimi wykonawcami gwałtu i wyrugowania; praecipue Impossessionatis – zwłaszcza nieosiadłym.

Małż. – Małżonkom; Wielm. – Wielmożnym.

Fragment pozwu (citatio) sądu ziemskiego kijowskiego z powództwa instygatora; wzywa do stawiennictwa na roki ziemskie w Żytomierzu w roku 1740.

Anno Deo dante futuro Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – w przyszłym, da Bóg, roku 1740; vel his deficientibus, in aliis proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły do skutku, na następnych najbliższych; in culpatos complices – jako obwinionych wspólników; possessionatos aliosque subditos vestros mandatarios executores – posesjonatów i innych waszych poddanych, wykonawców rozkazów; jure Divino et naturali successione – prawem Bożym i przyrodzonym, przez dziedziczenie; in toto – w całości; coram Actis – wobec akt; de expulsoribus ac invasoribus rigorose – o wybijających z dóbr i najeźdźcach surowo; vi et violenter – siłą i gwałtem; cum adhibito armorum genere – z użyciem wszelkiego rodzaju broni; in pacifica possessione ut praemissum – w spokojnym posiadaniu, jak wyżej.

Skróty: WW. – Wielmożności Wasze; pp. – pospolitego; Nowogrodz. – nowogrodzkich (Nowogród Siewierski).

missum est – zostało posłane/wysłane; super invadere – najechać; Die Vigesima Octava Septembris Anno Praesenti Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono – dnia 28 września roku bieżącego 1739 (święto św. Mateusza przypada 21 IX – możliwa niezgodność, sprawdzić odczyt); excitando horrorem – wzbudzając przerażenie; impunito – bezkarnie; invasores – napastnicy; horret – wzdryga się (pióro wzdryga się wyrazić); sponte – umyślnie; disgusta – przykrości; dyffamacye – zniesławienia.

Fragment manifestu (protestacji) o najazd na dwór Aktorki; foliacja „213” w lewym górnym rogu.

Fragment manifestacji (protestacji) o najazd i gwałt na dwór, zgłoszonej przez „Aktorkę” (powódkę); nazwiska stron poza tą stroną.

Linia „cumbit, słowy nieuczciwemi, ktorych ob-” w rękopisie występuje raz; powyżej omyłkowo zdublowana przy odczycie – właściwy wiersz: „cumbit, słowy nieuczciwemi, ktorych ob-”.

languentem – omdlewającą; Invasores – najeźdźcy; et ad libitum sui – według swego upodobania; in ludibrium – na pośmiewisko; sine respectu – bez względu; horrendissime – najstraszliwiej; semivivam – na pół żywą; in lecto aegritudinis decumbit – leży na łożu boleści; ob reverentiam – przez wzgląd na przyzwoitość; ubi de jure venerit demonstrabitur – zostanie wykazane, gdzie prawnie będzie trzeba; violenter – przemocą; in suis commodum obraċili – obrócili na swój pożytek.

dutami – prawdop. kijami/batogami; skirt – sztert, stóg siana.

Fragment pozwu (citatio) zakończony datą i podpisem woźnego; wpis (zapewne oblata pozwu/relacji) kontynuowany z poprzedniej strony.

hostiliter procedendo – postępując po nieprzyjacielsku; desertam prawie arabiam – w pustynię niemal arabską.

Actores pro reinductione … – powodowie o ponowne wprowadzenie do tychże dóbr gwałtem odebranych, o sporządzenie rachunku z pobranych dochodów, o zwrot rzeczy ruchomych i żywego inwentarza zabranych przy gwałtownym wyrzuceniu.

nihilominus prosumendis poenis Criminalibus, et personalibus ratione abusus bombandarum – a nadto o kary kryminalne i osobiste z powodu nadużycia broni palnej.

Litis parituri … responsuri – mający stanąć w sprawie, termin pilnować i na wszystko powyższe oraz inne rzeczy szerzej ustnie sądownie przedłożone odpowiadać.

Datum: Żytomierz, 14 XII 1739 (Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno, Die Decima Quarta Decembris).

„Loquis Oteus [?] ejusdem Ministerialis Relatio” – zapewne formuła „locus …, eiusdem ministerialis relatio” – relacja tegoż woźnego; odczyt niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19XII 1739 woźny Teodor Homiatycki [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Rabczewskich [?], skarbników nowogrodzkich [?], przeciw Leśnickim, starostom żytomierskim, i innym o zbrojne wyzucie (ekspulsję) i najazd z udziałem szlachty i poddanych, wbrew prawu o expulsorach i najeźdźcach.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 215

1Relacya położonego Pozwu na Są=

2dy Ziems. Kijows. JW. Wiel. Szepty=

3ckiego Podczas. Trębowel. y Innych

4WJ Wiel. Obizarowi [?] Stoln. Kijows.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Decembris, Dziewiętnastego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewództwa Ki=

8jowskiego, Przedemną Stefanem Złyhowa [?] Wy=

9konskim [?] Namiesnikiem protunc Akt Ziem=

10skich Kijowskich, y Xięgami ninieyszemi

11Ziemskiemi (Kijowskiemi) Kijowskiemi. Sta=

12nowszy Osobisto [?] Woźny Generał Woiewództwa

13Kijowskiego y Innych Opatrzny Omelan Kado=

14myski [?] mocą prawdziwey, wierney, y słusz=

15ney relacyi swoiey, iawnie ustnie, y dobro=

16wolnie Zeznał, Iż on Roku teraznieyszego Ty=

17siąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego Dnia

18Siedmnastego Decembris, Pozew Ziemski Ki=

19iowski, odniosł do Dobr Wsi Sidorowicz [?], y tam

20ten Pozew, położywszy, o położeniu onego, odległo=

21ścią [?], y o niniey Sprawie, był pisany opowie=

22dział, którego Pozwu tenor takowy. August

23Trzeci z Bożey Łaski, Krol Polski, Wielki Xiąże

24Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmudz=

25ki, Inflantski, Smolenski, Siewierski, Kijowski,

26Wołynski, Podolski, Podlaski, Bracławski y

27Czerniechowski, a Dziedziczny Xiąże Saski, y Ele=

28ktor. Wiel. Józefowi Wołkiewiczowi [?] Obiza=

29rowi [?] Stolnikowi Kijows. z osoby y ze wszystkich

30generaliter Dobr, WP. leżących, ruchomych y

31Summ pieniężnych, powagą naszą Krolewską przy=

32kazuiemy, aby WP. przed Sądem naszym Ziems.

33Kijows. na Rokach Ziems. Kijows. w Roku blisko na=

34stępuiącym, Tysiąc, Siedmset, Czterdziestym, po=

35Nowym Lecie, w Zytomirzu przypadaiących, y

36Sądzić się maiących, sam obliźnie y prawnie

37stanoł, na Instancyi Instygatora Sądowego, y te=

38go Delatorow, Wiel. Jana Szeptyckiego Podcza=

k. 215v

1szego Trebowelli, y Urodz. Ignacego Kurzeczewskiego [?]

2Esparza [?] Budy Potyjowskiey [?] Aktorow, ktorzy przychy-

3laiące się do Prawa pomienionego, Aresztu Urzędownie Za-

4niesionego, odstępuiąc zas od Relacyi nad dyrodz [?]

5Kijowskich [?] Stoc [?] innego tio Zapisaney, iednakże nie

6odstępney Sprawy, y owszem tą prozekwuiąc,

7WJ. pozywaią, Ex. dowydania roboczych Mikity

8y Siwego z Synem Hawrytem [?], y Popika [?] Budni-

9kow z Budy Potyjowskiey, na Budę Sidorowską

10Swywolnie zbiegłych, po sto kilkaset Złotych zosta-

11wszy na Budzie Potyjowskiey winnemi, a w nie-

12wydaniu do zapłacenia za nich Summy przez

13nich winney, Regestrem na Terminie Specyfi-

14kowac się maiącey, y nadgrodzenia szkod z tąd

15pochodzących, Vis Utaque [?] Paniturus, Terminum

16Attentaturus. Pisan w Żytomirzu Die Decima

17Quarta Decembris, Millesimo, Septingentesi-

18mo, Trigesimo, Nono Anno. De quo Ivens [?] ejus-

19dem Ministerialis Relatio. X Omelan Radomy-

20ski Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Vis Utaque Paniturus, Terminum Attentaturus – formuła pozwu: kto zechce, stawi się, zachowa termin (odczyt niepewny).

Pisan w Żytomirzu dnia 14 grudnia 1739 roku. De quo… Relatio – o czym relacja tegoż woźnego. scribendi ignarus – nieumiejący pisać; X – znak krzyża zamiast podpisu.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19XII 1739 woźny Omelan Radomyski zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Szeptyckiego, podczaszego trembowelskiego, i innych przeciw Olizarowi [?], stolnikowi kijowskiemu, o wydanie budników Mikity, Siwego z synem Hawryłem [?] i Popika, zbiegłych z budy potyjowskiej [?], z uwzględnieniem aresztu urzędowego.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 215v

1Manifestacya Wielm. JmP. Pana Po-

2tockiego W[oiewody] Kijow. y Jnnych na

3przeciwko Wielm. Kossakowey [?]

4Stoln. Kijow. Matce Wdowie y Jnnym.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego

6Miesiąca Decembris, Dziewiętnastego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Województwa Kijow-

8skiego, Przedemną Stefanem z Wyhowa Hyhow-

9skim [?] Namiestnikiem protunc Akt Ziemskich

10Kijowskich y Xięgami ninieyszemi Ziemskie-

11mi Kijowskiemi. Comparens personaliter Wielm.

12JmĆ Pan Stanisław Potocki Skarb. Kaliski A-

13rendatorius Possessor Dobr niżey mianowa-

14nych, Jmieniem y Własnie Wielm. JmĆi Pana Józe-

15fa na Podhaycach [?] y Kiesiwie [?] Zbaraskim [?]

16Potockiego, Woiewody Kijowskiego, Hetmana

17Wielkiego Koron. Dziedzica Dobr niżey [?]

18[reklamant:] nych

k. 216

1nych Ieka y Hery Obywatelow Leszczynskich, y Uro=

2dzonego JmCi Pana Stefana Łochanskiego Imieniem,

3naprzeciwko Wiell. Leymii [?] Pani Katarzynie z Popie=

4low Adakowey [?] Stoll. Kijow. Matce Wdowie, Janowi

5Gabryelowi Synom, y Kunegundzie Curce, Bracią y

6Siestrze między sobą rodzonym Adakom [?] Panom,

7tudziesz Urodz. Marcinowi Wyrzykowskiemu Ad=

8ministratorowi Patarynowskiemu [?], Owdijowi [?] y Pe=

9trusie Osadczemu Deneszowskiemu, et alijs Com=

10plicibus Pilipowcom, nad Słobodzie Deneszow=

11skiey mieszkaiącym, świadczy y Manifestuie

12się Łoto. Iż ninieyszy quaerulans maiąc zna=

13czną szkodę przez nienależyty postępek wy=

14rzeczonych Pilipowcow, alias kradzież u ludzi

15Leszczynskich, śladem y licem dowiodszy do De=

16neszow, multoties requirował sprawiedliwości

17u Ichmciow obżałowanych, z tychże Winowayców, kto=

18rey niemogącsię doczekać, vindicando tam magnas

19injurias, od tychże Pilipowców prolatas, ex quo per

20sententiam Judicij mieć, według prawa Słuszney Sa=

21tysfakcyi, którzy to winowaycy, na sam przód

22Urodzonego Stefana Łochanskiego funditus skra=

23dli, ktora szkoda licem dowiedziona in Judicio

24Regestrem demonstrabitur, deinde koni u pod=

25danych, Mieszczan y Szlachty w kluczu Leszczyn=

26skim Mieszkaiących, plus minus Trzydzieście

27co takze Inquisitione Jm deducetur, ukradli,

28a na to żadney Manifestano od obżałowanych

29ani [?] to żadney satysfakcyi, tymże złodziejom, nie

30etiam licem dowiedszy, tymże z łodziejom, nie=

31miał Satysfakcyi, Insuper ciż Pilipowce patra=

32ta nece, in Personis Infidelium, Aaronn Ossowicz,

33Aron Mowszowicz Naronk [?], et Mici Lafaelis [?] Okior=

34ka, Mareschalci Districtus Mozyrien[sis], pozabie=

35rawszy, onych chudobę porożnych rozprzedawszy,

36miesczach, in parte y do Dóbr quaerulantium Mia=

37steczka Leszczyna, poczyniwszy się kupczykami

38przywiezli, et non ulterius quod Coram Judicio

39praesentabuntur, Niewiernym Iekowi y Herze

40sprzedali, pro quorum comportatione tenże Wiell.

41Marszałek Mozyrski intentował Akcyi, gdzie

42Niewierni Obywatele Leszczyńscy, ut nulli=

43us Culpae conscij, primo in Termino in objectis

44emundowac się, sese offerunt, iterato Manifestu=

45[reklamant:] ięsię

k. 216v

1iącsię naprzeciwko tymże obżałowanym prostytu-

2tione onych aby tychże Szczwierszych [?] Obywate-

3low Leszczynskich [?] emendowali et Foram Judicio fa-

4teantur gdzie więcey rzeczy podzieli [?] pro p[…]

5Criminalibus zapozwione z Złodzieystwa naniesionych [?]

6sięgaiącychsię y restytucyą pokradzionych rze-

7czy eMtes [?] jure agere deklarowali prosząc

8koe totum Actis Connotari co y otrzymał. Sta-

9nisław Potocki mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; protunc – wówczas; Arendatorius Possessor – posesor arendowny.

Skarb. Kaliski – skarbnik kaliski; Stoln. – stolnikowa; W[oiewody] – rozwinięcie domniemane.

Tekst miejscami bardzo trudny do odczytu; wiersze 29–30 częściowo powtórzone w rękopisie, odczyt przybliżony.

quaerulans – skarżący; multoties requirował – wielokrotnie domagał się; vindicando tam magnas injurias … prolatas – dochodząc tak wielkich krzywd zadanych; per sententiam Judicij – wyrokiem sądu; funditus – doszczętnie; in Judicio Regestrem demonstrabitur – zostanie wykazane w sądzie rejestrem; deinde – następnie; Inquisitione deducetur – zostanie dowiedzione inkwizycją (przesłuchaniem świadków); Insuper – ponadto; patrata nece in Personis Infidelium – dokonawszy zabójstwa na osobach niewiernych (Żydów); Mareschalci Districtus Mozyriensis – marszałka powiatu mozyrskiego; Coram Judicio praesentabuntur – zostaną okazani przed sądem; pro quorum comportatione – za których przywiezienie (paserstwo); ut nullius Culpae conscij – jako nieświadomi żadnej winy; primo in Termino in objectis emundowac się sese offerunt – na pierwszym terminie ofiarują się oczyścić z zarzutów; iterato – ponownie.

et Foram Judicio fateantur – i przed sądem zeznali; Criminalibus – w sprawach karnych; jure agere – dochodzić prawem; totum Actis Connotari – całość zapisać do akt; mpp. – manu propria, własnoręcznie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19XII 1739 Stanisław Potocki, skarbnik kaliski, arendowny posesor dóbr leszczyńskich [?], zamanifestował przeciw Kossakowej [?], stolnikowej kijowskiej, wdowie, i innym o to, że mimo wielokrotnych żądań nie wymierzyli sprawiedliwości pilipowcom [?] z Deneszów, których kradzież u ludzi leszczyńskich dowiódł śladem i licem; manifestant zapowiedział dochodzenie prawne.

Transkrypcja

k. 216v

1Relacya potrzonego [?] Pozwu na Wgdy [?]

2Ziem. Kijow. od JWiełł. Szeptyckiego

3Podcz. Bełz. y Jnnych po JWiełł.

4Steckiego Kasztell. Kijow.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Decembris Dziewiętnastego [?] Dnia.

7Należeniu [?] Xiąg Ziemskich Województwa Kijowskie-

8go, Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Ka-

9mieniskim [?] protunc Akt Ziemskich Kijowskich

10y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi.

11Stanowszy Obecnie Woźny Generał Województwa

12Kijow. y Jnnych Opatrzny Omelan Radomyski [?] w

13moc prawdziwey wierney y sumienney relacyi

14swoiey, iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał iż on

15Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego,

16Dziewiątego, Dnia Siedmnastego, Decembris Pozew

17Ziem. Kijow. od niosł do Dobr Zaradzia [?], y tamten Po-

18zew położywszy, opowiedzeniu onego, odkogo y w ia-

19kiey sprawie był pisany, opowiedział, ktorego Pozwu

20tenor takowy. August Trzeci z Bożey Łaski, Krol Polski

21Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazow. Zmudzk.

22Jnflant. Smoleń. Siewiersk. Kijow. Wołyń. Podol. Po-

23dlaski, Bracław. Czerniechows. a Dziedziczny Xiąże

24Saski y Elektor. JWiełł. Kazimierzowi na Steckanie [?]

25Steckiemu Kasztell. Kijow. Dimer. Didaws. etc. Staro-

26ście, z Osoby y Wszystkich generaliter Dobr W. T.

27dzierżących ruchomych y Sum pieniężnych powagą naszą

28Krolewską przykazuiemy, aby W. T. przed Sądem Naszym

29Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. Anno proxime

30incidenti Millesimo, Septingentesimo, Quadragesi-

31mo, po Nowym Lecie przypadaiących, y w Ty[…]

32Sądzieniu maiących, Sam Obliczni y Zawicie stanął

33na Jnstancyą Jnstygatora Sądowego y Jego Delatorow

k. 217

1Wiell. Jana Szeptyckiego Podczasz. Trebowell. y Urodz.

2Ignacego Kurczewskiego Pisarza Budy Potyiowskiey A-

3ktorow, ktorzy przyszłaiącego do Prawa przez Are-

4sztu Officiose zaniesionego, recedendo a Foro Castrensi

5non vero ab ipsa Causa, imo candem prosequendo, Ich

6pozywa, ato w sprawie y Akcyi do wydania Rotmistrzowi [?]

7Michała Makarowicza Poliwacza Budy Potyiowskiey Mayj-

8stra, ktory Potaszu na kilkaset Szyfuntow na Budzie

9Potyiowskiey popsowawszy y pieniędzy na kilka Tysięcy

10zostawszy winien, dusywnie [?] z teyże Budy, na Budę

11WJ. Chabenskiego zbiegł, oraz do wydania roboczych Ni-

12cypora Oyca, Matiacha Syna Budnikow, przed tym

13na Budzie Potyiowskiey będących, na kilkaset Złł. Poll.

14Wiell. Podczaszemu Trebowell. winnych, do Budy Cha-

15benskiey, przez WJwieg odebranych, a w niewydaniu

16do zapłacenia tychże długow, przez nich winnych

17Seorsivo Regestro, in Termino specyfikować się ma-

18iących, tak tego Mayjstra, iako y Budnikow pomienio-

19nych, y do nadgrodzenia szkod ztąd pochodzących,

20na Termin wyz oznaczony intentowaney. Sis itaque

21pariturus, Terminum Attentaturus. Pisan w Żyto-

22mirzu Die Decima Quarta Decembris, Millesimo

23Septingentesimo Trigesimo Nono Anno. De quo

24Copiey [?] ejusdem Ministerialis Rell. X. Ornelan Rado-

25myski [?] Woźny ignarus scribendi.

Objaśnienia i tłumaczenia

protunc – podówczas; generaliter – ogólnie; Anno proxime incidenti Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – w roku najbliżej przypadającym 1740; W. T. – Wierność Twoja; Dimer. Didaws. – prawdopodobnie Dymerski, Didowski [?].

Officiose – urzędowo; recedendo a Foro Castrensi non vero ab ipsa Causa, imo eandem prosequendo – odstępując od sądu grodzkiego, lecz nie od samej sprawy, owszem ją kontynuując.

Seorsivo Regestro – osobnym rejestrem; Sis itaque pariturus, Terminum Attentaturus – stawisz się więc, termin pilnować będziesz.

Die Decima Quarta Decembris Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono – 14 grudnia 1739; ignarus scribendi – nieumiejący pisać.

Potaszu Szyfuntow – szyfunt, jednostka miary potażu; Buda – huta/zakład potażowy.

Rell. – relacja (Relatio); Wiell. – Wielmożnego; Urodz. – Urodzonego; Podczasz. Trebowell. – Podczaszego Trembowelskiego; Złł. Poll. – złotych polskich.

Data wpisu: 19 XII 1739 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 15 XII 1739, Żytomierz [?]).

Streszczenie

19XII 1739 [?] woźny Omelan Radomyski zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie – z przeniesieniem sprawy z grodu, na podstawie aresztu urzędowego – z powództwa Szeptyckiego, podczaszego bełskiego [?], i innych przeciw Kazimierzowi Steckiemu, kasztelanowi kijowskiemu, o wydanie Michała Makarowicza Poliwacza, majstra budy potyjowskiej [?], który zepsuł kilkaset szyfuntów potażu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 217

1Rell. powtornego Pozwu na Roki Ziem.

2Kijow. od Urodz. Meleniewskich Aktt.

3po Wiell. Stecikiego [?] Towarz. Owruck.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego,

5Miesiąca Decembris, Dziewiętnastego Dnia.

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiew. Kijow. Przedemną

7Stefanem z Młynowa Wyhowskim Namiestnikiem

8Protune [?] Akt Ziemskich Kijowskich y Xięgami ni-

9nieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy

10osobiście Woźny Generał Woiewodztwa Kijow. y

11inszych Opatrzny Atanazy Wasilewicz, in vim

12suae verae, ac fidelis Relationis, palam, publice, li-

13beraque recognovit. Iz on Roku teraznieyszego Ty-

14siąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego Die Un-

15decima Augusti, Pozew Ziem. Kijow. Autentyczny

k. 217v

1namembranie Ziem. Kijow. pisany od siebie do

2Dobr Miasteczka Łuhin, w Wdztwie Kijow. a Powie-

3cie Owruckim leżących, y tam ten Pozew we Dwo-

4rze tameyszym w Izbie na stole położył, opowiedze-

5nii onego, od kogo, po kogo, y w iakiey by Sprawie

6był pisany, Czeladzi Dworskiey y komu ieno naten-

7czas widzieć mogł, prawnie opowiedział y publi-

8kował, ktorego Pozwu tenor takowy. August Trze-

9ci z Bożey Łaski Krol Pols. Wielki Xiąże Litewski, Ru-

10ski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflan. Smoleń.

11Siewiers. Kijow. Wołyń. Podol. Podl. Bracław. y

12Czerniechowski a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor.

13Wiel. Michałowi z Steckich [?] Steckiemu Łowcz.

14Owruc. tudzież Niewiernym Bieniaminowi Abra-

15mowiczowi, y Szmaylowi Zelikowiczowi Obywate-

16lom Łuhinskich, cum Assistentia Dni Vestri de Ju-

17re debita Pozwanym, Dzierżawcom, z Dobr y zewszy-

18stkich gruntow Dobr, rzeczy ruchomych, y Summ pienię-

19żnych powagą Naszą Krolewską przykazuiemy aby-

20ście Wy Niewierni przed Sądem Naszym Ziem.

21Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. Anno Labentis cur-

22rentis [?], Millesimo, Septingentesimo, Quadrage-

23simo, w Żytomirzu przypadaiących y Sądzić się

24maiących, Ażeby trosci tych, na drugich potych

25następuiących y Sądzących się sami osobiście y

26zawiśle stanęli, na Instancyą Instygatora Sądowego

27y Jego Delatorow, Urodz. Alexandra Baryłki [?], Ja-

28na Subdelegata Grodz. Kijow. y Piotra Meleniew-

29skich Braci Między sobą rodzonych, Synow nie-

30gdy Urodz. Andrzeja Meleniewskiego Aktorow,

31ktorzy przychylaiąc się wewszystkim do Prawa

32pełnego, Samey słuszności, y Manifestacyi swo-

33iey pozywaią Oto. Iż Wy Niewierni Benia-

34minie y Szmaylo pożyczywszy uzeszłego An-

35drzeja Meleniewskiego Rodzica Aktorow, Pię-

36tnastu Czerwonych Złł. na swoiey potrzebie,

37opisawszy się Blanchietem tey Summe na ter-

38min pewny, do Rąk Parentis Actorum oddać,

39a prowizyą co Rok odniey należącą wypłacać,

40ianoż [?] zakilkaz lat Prowizyą wypłacali, agdy

41[reklamant:] pat

k. 218

1post consecuta fata memorati Parentis Actorum

2dowiedzieli się, że Blankiet na tę Summę aliquo

3fato od Was Dany gdzieś się zapodział, z inszemi

4membranami na różne Summy, o czym Manifest

5in Castro Zytt. una cum Juramento uczyniony fuis-

6set in se Ponad. pomienioney Summy Piętnastu

7Czerwonych Złł. upominaiącym się Aktorom oddać

8recusastis, y dotychczas nieoddali się, a W.P. Wiell.

9Łowczy Owrucki wiedząc dobrze od ludzi wznych

10za to sprawiedliwy dług Aktorów, na częstokrotne

11rekwizycye onego, pomienionym Żydom swoim

12wypłacać niekażesz, y sprawiedliwości z nich czy-

13nić niekażesz, y sam nieczynisz, y owszem media

14onymże do uniknienia Soluciey różne podaiąc,

15przez co Aktorowie dotychczas na swoiey własno-

16ści Arescunt. A zatym Żydem Actores Was Nie-

17wierni Beniaminie Abramowiczu y Szmuniu

18Zelikowiczu do oddania pomienioney Summy

19wraz z prowizyą, ac Seorsivo plus respectu

20allusionis de litis expensarum W.P. Wiell.

21Stecki Łowczy Owrucki do stawienia tychże Ży-

22dow przed Sąd Ziemski Kijowski propriis

23respectu Terminorum, na Termin wyż oznai-

24czony, recedendo od Kett nad Sądy Grodzkie Kijowskie

25Zapisaney, iednak nieodsamey sprawy pozywa-

26ią. Sitis paritari, Pisan w Żytomirzu Vige-

27sima Prima July, Millesimo, Septingentesi-

28mo, Trigesimo, Nono Anno. De quo Odenciono [?]

29dem Ministerialis Relatio. X Anataży Wasile-

30wicz Woźny ignarus scribendi.

Objaśnienia i tłumaczenia

Rell. – relacja; Aktt. – aktorów (powodów); Towarz. Owruck. – Towarzysza (chorągwi) Owruckiego [?].

in vim suae verae ac fidelis Relationis, palam, publice, liberaque recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; Die Undecima Augusti – dnia 11 sierpnia.

Wdztwo – województwo; Łowcz. Owruc. – łowczy owrucki; Złł. – złotych.

cum Assistentia Dni Vestri de Jure debita – z należną prawem asystencją waszego pana (dziedzica); Anno Labentis currentis Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – w roku bieżącym tysiąc siedemset czterdziestym (1740); Parentis Actorum – ojca powodów.

Łuhin – Łuhyny, rejon korosteński (dawny powiat owrucki).

post consecuta fata memorati Parentis Actorum – po śmierci wspomnianego rodzica powodów; aliquo fato – jakimś przypadkiem; membranis – dokumentami; in Castro Zytt. una cum Juramento – w grodzie żytomierskim wraz z przysięgą; recusastis – odmówiliście; arescunt – usychają (ponoszą szkodę); Actores – powodowie; ac Seorsivo – a osobno; respectu allusionis de litis expensarum – co do kosztów procesu; propriis respectu Terminorum – we własnych terminach; recedendo – odstępując; Sitis paritari – stawcie się posłusznie; Vigesima Prima July Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno – 21 lipca 1739; Ministerialis Relatio – relacja woźnego; ignarus scribendi – nieumiejący pisać.

Wiell. – Wielmożny; Złł. – złotych; Kett – Kett (rodzaj zapisu/kaucji) [?].

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19XII 1739 woźny Atanazy Wasilewicz zeznał relację o doręczeniu powtórnego pozwu na roki ziemskie kijowskie z powództwa Meleniewskich przeciw Michałowi Steckiemu, łowczemu owruckiemu, oraz Żydom Beniaminowi Abramowiczowi i Szmajle Zeli… [?] o niezwrócenie 15 czerwonych złotych pożyczonych na blankiet od zmarłego Andrzeja Meleniewskiego, ojca powodów.

Transkrypcja

k. 218

1Kett potwornego Pozwu na Sądy Ziem.

2Kijow. od Wiell. Saszkiewicza Starosty

3Winnickiego po Urodz. Wołkow-

4skiego Officyalu.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Decembris, Dziewiętnastego Dnia.

7Należeniu Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego

k. 218v [?]

1Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Komi-

2missarzem [?] Burgrabią [?] Akt Ziemskich Kijowskich y Xięga-

3mi ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Sta-

4nowszy Osobiście Woźny Generał Woiewodztwa Ki-

5jowskiego y Jnnych Opatrzny Piotr Czyhyrow-

6ski [?] wespoł wierney prawdziwey y Rzetelney

7Relacyi swoiey Iawnie usttnie y dobrowolnie

8zeznał. Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedm-

9set Trzydziestego Dziewiątego Dnia Szesnastego

10Decembris, Pozew Ziem. Kijow. na Membranie Ziemne [?]

11pisany, odniosł do Dobr WW. Paszyn, y tam ten Po-

12zew we Dworze Pozwanego oddawszy o oddaniu o-

13nego, od kogo, przeciwko komu y o iakiey sprawie był pi-

14sany opowiedział, którego Pozwu tenor takowy

15August Trzeci z Bozey Łaski, Krol Polski, Wielki

16Xiąze Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmudz.

17Inflan. Smoleń. Siewier. Kijow. Wołyń. Podol. Pod-

18lasz. Bracław. y Czerni. a dziedziczny Xiąze Saski

19y Elektor. Urodz. Piotrowi Wołkowskiemu in praespe-

20cificanda violentia Pryncypałowi y Urodz. Fran-

21ciszkowi Bakowi [?] Niedźwieckiemu [?] Podstarościemu [?] ad

22Causam praesentem spectare videris, Pozwanym z

23Osob y z wszystkich generaliter Dobr WW. leżą-

24cych ruchomych y Summ pieniężnych przykazu-

25iemy, abyście WW. przed Sądem naszym Ziem. Ki-

26jow. na Rokach Ziem. Kijow. w Roku blisko nastę-

27puiącym Millesimo, Septingentesimo, Quadrage-

28simo po Nowym Lecie w Zytomierzu przypada-

29iących y sądzić się maiących sami Oblicznie y Za-

30wicie stanęli, na Jnstancyą Jnstygatora Sądowego

31y Jego Delatora Wiel. Tomasza Staszkiewicza [?]

32Skarbnika [?] Winnic. Aktora, ktory przychylaiące się

33do Prawa pospolitego y Protestacyi una cum Obductio-

34ne [?] tak iure uczynioney WW. pozywa et quid [?]

35principaliter Urodz. Wołkowski z pomocnikami ratione ro-

36bocego Ihnata Wasilenka Poddanego Mci Aktorow-

37nie [?] niewinnego wszelkim bezpieczenstwem na

38drodze spokoyney obwarowanego, powracaiącego

39z Młyna Mohilenskiego z Zbożem zmełtym do

40Domu swego do Wsi Czyhyrow nagnawszy naiecha-

41[reklamant:] wszy [?]

k. 221

1skw Czołowce bicia, ciężkiego skaleczenia, Wołow

2z Wozem y Mąką zabrania, a potym koniecznie tegoż

3Podданego lubo nie niewinnego sprowadziwszy do Possessyi

4rosci w possessyi arendowney WJ. Wiell. Miedzwieckiey

5będącey Stawce w Budorsli [?] niemiłosierdnie zbi-

6cia, zmordowania, ran y razow niemało ex ze

7niesmiertelnych nazadawania, y onało nie zabicia

8Mąki z Wozami, y Siekiery zabrania, iako o tym

9szerzey Protestacya opiewa, Wraz Twoiey Urodz.

10Miedzwieckiey Atdem proponis mnie przez Poddanego

11W Twoiey Iskorodskiego [?], pomienionego Ihnata [?] Zope [?]

12de scitu W Twoiey sprowadzenia, y takowey wio-

13lencyi w Dobrach W Twoiey uczynienia, y inne

14pretensye na Termin wyż Oznaczony. Scitis itaq[ue]

15paritari Terminum Attentaturi Pisan w Żytomi-

16rzu Die Decima Quarta Decembris, Millesimo,

17Septingentesimo, Trigesimo, Nono Anno. De quo

18Testis ejusd[em] Mis Rell X Piotr Czyhirinski [?] Woźny

19Scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

tytuł odczytany niepewnie; Kett – zapewne skrót od „Kontrakt/Kaucja” [?], potwornego – powtórnego [?].

Relacja woźnego o doręczeniu pozwu z 16 XII 1739; początek wpisu na poprzedniej stronie.

in praespecificanda violentia – w sprawie o wymienioną gwałtowność; ad causam praesentem spectare videris – jako mający związek z niniejszą sprawą; generaliter – ogólnie; Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – 1740; una cum Obductione – wraz z obdukcją; principaliter – głównie.

Instygator Sądowy – oskarżyciel publiczny; Delator – donosiciel, współoskarżyciel.

Scitis itaque parituri terminum attentaturi – wiecie więc, że macie stawić się na termin w sprawie zamachu (gwałtu); pisan w Żytomierzu 14 grudnia 1739 r.; de quo testis ejusdem manus relatione X – czego świadek tej samej ręki, w relacji znak krzyżyka; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Zdanie „Podданого” – w rękopisie „Poddanego”.

Streszczenie

19XII 1739 woźny Piotr Czyhiryński [?] zeznał relację o doręczeniu powtórnego pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Raszkiewicza (w tytule: Saszkiewicza [?], starosty winnickiego [?]) przeciw Piotrowi Wołkowskiemu i Franciszkowi Bakowi [?] Niedźwieckiemu o napad z pomocnikami na poddanego powoda Ihnata Wasilenkę wracającego spokojnie z młyna mohyleńskiego [?] – z obdukcją.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 221

1Rell. położonego Pozwu na Sądy Ziem.

2Kijow. od Urodz. Kirkorow Podstoll.

3Orszań. Mall. po Urodz. Zankowskich

4Mall.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Decembris, Dziewiętnastego Dnia.

7Na Urzędzie y Xięg. Ziem. Kijowskich Woiewodztwa Kijow.

8Przedemną Steffanem z Łyhowa Łyhowskim Namiestni-

9kiem przysięgłym Akt Ziem. Kijow. y Xięgami ninieysze-

10mi Ziem. Kijowskiemi. Stanowszy Osobiście Woź-

11ny Ziem. Kijowskiemi. Stanowszy Opatrzny Roman

12Ziny [?] Generał Wdztwa Kijow. y Innych Opatrzny Roman

13Hryceiwicz [?] suum ludverdi [?] ac fidelis Relationem

14recognovit. Iż on Roku tera-

15patam publice liberè recognovit. Iż on Roku tera-

16znieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego

17Dnia Siedmnastego Decembris, Pozew Ziem. Kijowski

18Intydżelny [?] na Membranie Ziem. Kijow. pisany od niego

19do Dobr Wsi Mażycz [?] w Wdztwie y Powiecie Kijow. le-

20żących, y tamten Pozew, we Dworze tameyszym, La-

21zęcych [?] oddał, oddaniuł y opow-

22nemu Pozwanemu, w Ręce oddał, oddaniu y opowie-

23dzial, y publiczney do wiadomości przyniosł którego

k. 221v

1Pozwu iest tenor takowy. August Trzeci z Bożey Łaski, Krol

2Polski, Wielki Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Mazow., Żmudz.,

3Inflan., Smolen., Siewier., Kijow., Wołyn., Podol., Podl., Bra-

4cław. y Czernih. a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Urodz.

5Stefanowi y Francisce z Zerebiłow [?] Zankowskim [?] Guberna-

6torom Mrzyckim [?], Samey cum Assistentia Maritali de

7Jure debita, principaliter Pozwaney, Pozwanym, z Dobr y

8zewszystkich gĺter Dobr WW. Leżących ruchomych y Sum

9pieniężnych Powagą Naszą Krolewską przykazuiemy,

10abyście WW. przed Sądem naten czas Ziem. Kijow. od Oda-

11y y potorenia tego Pozwu, za Niedziel Dwie, albo naten

12czas, gdy ta Sprawa z Regestru naterzytego do Sądzenia

13przypadnie, y przywołana będzie, Sami Obliczno y

14Zawiśl [?] stanęli, na Instancyą Instygatora Sądowego

15y Jego Delatorow, Urodz. Antoniego Domińskiego [?] y Ion-

16skaney [?] z Pyszow [?] Lirkorow [?] Cześnikow Orszańskich Małżo-

17nkey cum Assistentia Maritali de Jure debita Akto-

18row, ktorzy przychylaią się we wszystkim do Prawa Akto-

19row y Assekuracyi Ruskiey, de Actu et Data ejus w Mrzy-

20ckach Anno Millesimo, Septingentesimo, Trigesi-

21mo Nono. Die Quinta Martij, daney y spisaney y

22ręką własną Pozwana podpisaney, na Summę Sto

23Trzydzieści, Dziewięć Rubli y Grzywien Osm na

24Termin Die Vigesima, Sexta Aprilis Anno Praesen-

25ti, według Kalendarza Ruskiego do Rąk teraź-

26nieyszych Aktorow wypłacić Assekurowaney,

27a dotychczas ieszcze niewypłaconey y nieodda-

28ney, Atym idem Actores WW. do oddania y za-

29płacenia pomienioney Summy Sta Trzydziestu

30Dziewięciu Rubli, y Grzywien Osmiu, wraz z pro-

31wizyą niemnieyszey Sprzeciwieniesię Assekur-

32acyi pomienioney, na Termin Wyż Znaczony

33pozywaią. Sitis parituri, Datum Attentaturi.

34Pisan w Żyt. Die Decima, Quarta Decembris, Mil-

35lesimo, Septingentesimo, Trigesimo, Nono Anno.

36De quo Respective Ejusd. Mts. Rett. y Roman Kryce-

37nik Woźny Gnarus [?] scribendi.

38Rell. potorcenego Pozwu na Sądy Ziem.

39Kijow. od Urodz. Mocławskiego [?] Skarb-

40nika Czernihowskiego [?] W. Wiett.

41Steckiego Kasztell. Kijow. Dimitr.

42Didiaskiego [?] u Starostę

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment pozwu królewskiego (Augusta III) wpisanego do relacji woźnego; data pozwu: Żytomierz, 14 XII 1739.

cum Assistentia Maritali de Jure debita – z należną prawem asystencją męża; principaliter – głównie; de Actu et Data ejus – o akcie i jego dacie; Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono, Die Quinta Martij – 5 III 1739; Die Vigesima Sexta Aprilis Anno Praesenti – 26 IV roku bieżącego; Sitis parituri, Datum Attentaturi – stawicie się, inaczej sąd postąpi zaocznie (formuła); Gnarus scribendi – umiejący pisać.

Rozwinięcia: Mts. – Mości; Rett./Rell. – relacja; Ziem. Kijow. – Ziemski Kijowski; Kasztell. – kasztelanica/kasztelan.

Notatka w dolnej części strony (z numerem na marginesie) to adnotacja o relacji doręczenia pozwu; odczyt bardzo niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19XII 1739 woźny Roman Krycenik zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Kirkorów, podstolich orszańskich, przeciw Stefanowi i Franciszce z Żerebiłów [?] Żankowskim, gubernatorom mrzyckim [?], o zapłatę 139 rubli i 8 grzywien z asekuracji ruskiej wystawionej w Mrzyckach 5 III 1739 z terminem 26 IV 1739.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 220

1Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

2Miesiąca Decembris, Dziewiętnastego Dnia.

3Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Kijowskich Kijowskiego

4Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Na-

5miestnikiem [?] prawne Akt Ziemskich Kijowskich

6y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi

7Stanowszy Osobiście Woźny Generał Wdztwa Kijowsk.

8y Jnnych Szlachetny Jan Matulewicz w moc praw-

9dziwey wierney y Skuteczney Relacyi dla Zapisa-

10nia do Xiąg ninieyszych iawnie ustnie y dobro-

11wolnie Zeznał. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc,

12Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego, Dnia Ośmna-

13stego Decembris Pozew Ziem. Kijowsk. autentyczny

14odniosł do Dobr Wereszow [?] w Powiecie Żyttkierzych [?],

15y tamten Pozew osadzonemu tameyszemu oddał

16oddaniu y położeniu onego, odkogo po kogo y w ia-

17kiey Sprawie by był pisany temuż Osadzonemu, y

18Ludziom we Wsi opowiedział, ktorego Pozwu Tenor

19Sequitur talis. August Trzeci z Bożey Łaski, Krol

20Polski, Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazo-

21wiecki, Zmudzk. Jnflantsk. Smolensk. Siewiersk. Podol.

22Podl. Kijowsk. Wołyńsk. Bracławsk. Czernih. a Dziedzi-

23czny Xiążę Saski y Elektor. JWell. Kazimierzowi

24na Stężycach [?] Lubstynie [?] y Iwanicach [?] Steckiemu

25Kasztell. Kijowsk. Dybowsk. Żytomirsk. etc. Starościc Rutko-

26wski [?] koni Woyska naszych, z Osob y z wszystkich

27z Ter Dobr WP. Ierzych [?] ruchomych y cokolwiek pienię-

28żnych przykazuiemy aby WP. przed Sądem naszym

29Ziem. Kijowsk. na Rokach Ziem. Kijowsk. w Żytomirzu

30Termino Decurrente Futuro Sądzić się maiących, odda-

31nia y położenia tego Pozwu, za Niedziel Dwie, albo

32wtenczas gdy ta Sprawa z Regestru sobie nale-

33żytego do sądzenia przypadnie, Sam obliczne

34y Prawnie Stanął, na Instancyą Instygatora Sądo-

35wego y Jego Delatora, Urodz. Stefana [?] Zawiałka [?]

36Woyskiego [?] Starbl. Czernichowskiego Regenta Grodz.

37Owrucz. Aktora, ktory WP. recedendo a foro fasionis,

38przychylaiąc się do prawa Ziemskiego y Aresztu pozywa

k. 220v

1do wydania Roboczych Marka z Pieszczanicy [?] y Iwa=

2na Gryga [?] z Morzutki [?] Dobr Actoris Dziedzicznych

3do Wsi Weresow z Zonkami Dziecmi, konmi wołami y

4całym sprzętem Domowym ich, zbiegłych y tam

5byłem osiadłych Aresztem innod[…]anych, albo Ze=

6płacenia za nich Taxy w prawie pospolitym opisaney

7na Termin wyż oznaczony pozywa, na ktorym ia=

8ko nazawityin [?] abyś WP. stanoł poddanych po=

9mienionych wydał lub Taxe za nich zapłacił y

10na wszystko Sądownie odpowiadaiąc skutecznie

11się usprawiedliwił. Pisan w Zytomirzu Anno Mil=

12lesimo, Septingentesimo, Trigesimo, Nono, Die

13Decima, Quarta Decembris, de quo Praesens [?] ejusd[em]

14Mtis Rett. Jan Matusewicz [?] Woźny mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Wpis bez rubryki, relacja woźnego o doręczeniu pozwu; liczne nazwy odczytane niepewnie.

Tenor sequitur talis – treść następuje taka; Termino decurrente futuro – w przyszłym przypadającym terminie; recedendo a foro fasionis – odstępując od forum zeznania.

Starbl. – prawdopodobnie Starościc/Skarbnik; Wdztwa – Województwa.

Actoris – powoda; Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono, Die Decima Quarta Decembris – roku 1739, dnia 14 grudnia; Mtis Rett. – Majestatis Regiae (?) relatio – relacja; zdanie końcowe częściowo niepewne.

Część wcześniejsza pozwu z poprzedniej strony; Weresów – wieś w okolicy Żytomierza.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19XII 1739 woźny Jan Matulewicz zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 14 XII 1739) – z przeniesieniem sprawy z grodu, na podstawie aresztu – przeciw Kazimierzowi Steckiemu, kasztelanowi kijowskiemu, o wydanie poddanych Marka z Pieszczanicy [?] i Iwana Gryga [?] z Morzutki [?], zbiegłych do wsi Weresy z żonami, dziećmi i dobytkiem.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 220v

1Relacya na Pozwy Z. K. od Urodz. Lew=

2kowskich [?] […] Pożasz[…] [?] Pobiżych [?] […]

3[…] y […]

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego.

5Miesiąca Decembris, Dziewiętnastego Dnia.

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijow=

7skiego, Przedemną Stefanem z Wykowa Wykowskim

8Namiestnikiem p[rzy] t[e]n[c]e Akt Ziem. Kijowskich y Xięga=

9mi ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanow=

10szy osobiście Woźny Generał Woiewodztwa Kijow.

11y Innych Opatrzny Kupryi [?] Herbaszewski [?] sinum [?]

12sud verd [?] ac fidelis Rett. palam publice libereq[ue]

13recognovit Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc,

14Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego, Dnia Pietna=

15stego Decembris, Pozew Ziem. Kijow. na membra=

16nie Ziem. Kijow. pisany odniosł do Dobr Szczeni=

17owa [?] Urodz. JmPana Ignacego Lewkowskiego [?] Mar=

18nitowicza [?] […] y tamten Pozew w Izbie na

19stole połozył o połozeniu onego odkogo, przeciwko

20y w iakiey Sprawie był pisany, Czeladzi opowie=

21dział y do wiadomości doniosł, ktorego Pozwu

22tenor sequitur, ejusmodi Augustus Tertius

23Dei Gratia Rex Poloniae, Magnus Dux Lithvaniae

24[reklamant:] Russiae

k. 221

1Russiæ, Prussiæ, Masoviæ, Samogitiæ, Livoniæ Kijo-

2viæ, Volhiniæ, Podoliæ, Podlachiæ, Braclaviæ Czernie-

3choviæq nec non Hæreditarius Dux Saxoniæ Prin-

4ceps et Elector. Vobis Gsis Antonio et Ignatio, Theszl[?]

5Voruciens[?] Fratribus inter se Germanis tum quoq

6Basilio, Lewkowskim Successoribus olim Gene-

7rosæ Barbaræ de Szczeniowskie[?] Primo voto The-

8odori Lewkowski, Secundi Basilij Sokołowski Ci-

9tatis, de causa in præscripta Bonisq vestris Gene-

10raliter Omnibus Mandamus ut Coram Judicio No-

11stro Terrestri Kijoviens in proximis Judiciorum

12Terminis; personaliter Compareatis ad Instan-

13tiam Instigatoris Judicij Nostri Ejusq Delatt Ge-

14nerosarum Annæ Gsi Hiancinthi Lewkowski et

15Helenæ Gsi Samuelis Lewkowski Consortium,

16Legitimarum filiarum, vero Olim Gsæ Appolo-

17niæ de Lewkowskie, Gsi Damiani Chodakowski

18consortis, Nepotum autem Gsorum Barbaræ

19de Szczeniowskie primo voto Gsi Theodori Lew-

20kowski Secundo Basilij Sokołowski Actorum

21Qui Actores ad videndum et audiendum citant

22pro exdivisione Sortium in Bonis Szczeniow

23post fata olim Gsæ Barbaræ de Szczeniowskie

24primo voto Gsi Theodori Lewkowski Secundo So-

25kołowski Jure Divino et naturali uti post avi-

26am acta[?] derelictarum, ac ostentatione ubi et

27cum quibus circumferentijs jacet, et adjacet, nec

28non pro calculo, ex ijsdem sortibus faciendo, ac

29refusione damnorum exinde causatorum ac

30aliarum prætensionum, igitur Citamini Citis

31parituri Datt w Żytomierzu Die Decima Quarta

32Decembris, Millesimo, Septingentesimo, Trige-

33simo Nono Anno, de quo Ipsis ejusdem Relatio

34Woźny ut supra ignarus Scribendi.

35Relacya na Sądy Ziemy Kijow.

36od Urod. Jacka Lewkowskiego

37po Urod. Chodkowskich [?] y Zony [?]

38[podpis nieczytelny]

Objaśnienia i tłumaczenia

suae veraeque ac fidelis relationis – swej prawdziwej i wiernej relacji; palam publice libereque recognovit – jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; tenor sequitur ejusmodi – treść następuje taka; Augustus Tertius Dei Gratia Rex Poloniae, Magnus Dux Lithvaniae, Russiae – August III z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski.

Namiestnik przy aktach ziemskich – zastępca regenta przyjmujący zeznania do ksiąg. Tytuł marginalny i nazwiska stron słabo czytelne.

Fragment łacińskiego pozwu królewskiego (Augusta III), cytacji przed sąd ziemski kijowski na najbliższe roki, na instancję instygatora i delatorów Anny (żony Hiacynta Lewkowskiego) i Heleny (żony Samuela Lewkowskiego), córek Apolonii z Lewkowskich Chodakowskiej, przeciw Antoniemu i Ignacemu oraz Bazylemu Lewkowskim, sukcesorom Barbary ze Szczeniowskich 1° v. Teodorowej Lewkowskiej, 2° v. Bazylowej Sokołowskiej, o dział części w dobrach Szczeniów po jej śmierci, obliczenie i zwrot szkód; dat. w Żytomierzu 14 XII 1739; woźny niepiśmienny.

Gsis/Gsi – Generosis/Generosi (Urodzonym/Urodzonego); Citamini Citis parituri – pozwani jesteście, macie się stawić.

Pod tekstem notka (dorsalna, przepisana): „Relacja na Sądy Ziemi Kijowskiej od Urod. Jacka Lewkowskiego …” – odczyt niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19XII 1739 woźny Kupryj Herbaszewski [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu łacińskiego na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Anny (żony Jacka) i Heleny (żony Samuela) Lewkowskich, córek zmarłej Apolonii z Lewkowskich Chodakowskiej, oraz wnuków Barbary ze Szczeniowskich (1° v. Lewkowskiej, 2° v. Sokołowskiej) przeciw braciom Antoniemu i Ignacemu oraz Bazylemu Lewkowskim, sukcesorom; przedmiot sprawy w transkrypcji nieczytelny (zapewne dział spadku).

Transkrypcja

k. 221v

1Roku Tysiąc Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

2Miesiąca Decembris, Dziewiętnastego Dnia.

3Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskie-

4go, Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim

5Namiesnikiem pro tunc Akt Ziem. Kijowskich y Xię-

6gami ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Sta-

7nowszy Osobiście Wozny Generał Wdztwa Kijow. y

8Innych Opatrzny Kuprys [?] Herbaszewski [?] wmoc prawdzi-

9wey wierney y sprawiedliwey Relacyey swoiey ławnie ustnie

10y dobrowolnie dla Zapisania do Xiąg ninieyszych

11zeznał. Iz on Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedm-

12set, Trzydziestego, Dziewiątego, Dnia Czwartego

13Decembris, Pozwow Dwa Ziem. Kijow. Autentycznych

14na Membranie Ziem. Kijow. pisanych od niosł

15do Dobr Wm Pasżyn, y Szadryszcz, y tamże Pozwy

16in locis locorum, kożdemu Iednemu Seorsive Po-

17zwanym, w Izbie na stole położył, opołożeniu onych

18od kogo, po kogo, y w iakiey Sprawie były pisane,

19prawnie opowiedział y publikował, Których Pozwow

20Tenor sequitur ejusmodi. Augustus Tertius Dei

21Gratia Magnus Dux Lithwaniæ, Russiæ, Prussiæ,

22Masoviæ, Samogitiæ, Livoniæ, Kijoviæ, Volhiniæ,

23Podoliæ, Podlachiæ, Braclaviæ, Czerniechoviæ nec

24non hæreditarius Dux Saxoniæ, Princeps et Elector.

25Vobis Gsis Helenæ de Verpuszka derelictæ viduæ

26Matri, Ioanni, Alexandro, Basilio, Leoni, Filijs.

27Successoribus Olim Gsi Basilij Wołkowski, tum

28quoq Ioanni, Samoeli, Constantio, Petro Alexan-

29dro Filijs Gsi Pauli Wołkowski, nec non Ioanni,

30Danieli, Andreæ, Filijs Olim Gsi Antonij Wołkow-

31ski, demum Anastasiæ de Wyhowskie derelictæ

32viduæ, Olim Gsi Hrehorij Wołkowski consorti,

33Wołkowskim, quovis titulo Possessoribus et hæ-

34redibus Bonorum Pasżyn, tum etiam Gsis Ioan-

35ni Parenti, item Ioanni, Thomæ Theodoro, Filijs,

36Stephano item Parenti, Ioanni, Eliæ, Andreæ,

37Filijs Fratribus inter se uterinis, Mathiæ Pa-

38renti, Gabrieli et Paulo Filijs, Paulo item Gabri-

39eli

k. 222

1cti, similiter Parenti Stephano, Francisco, simi-

2liter Filijs Paszynskim, Haeredibus Bonorum Pa-

3szyn, Speciale Autem vobis Grsis Theodoro, Step-

4hano, Marco, Ioanni Successoribus Olim Generosorum

5Samoelis et Theodorae de Synhaiewskie Conjugum

6Legitimorum Synhaiewskim Nepotum, Item

7queq[?] Grsis Andreae Ioanni, et Gregorio Succes-

8soribus Olim Grsorum Ioannis, et cujusvis Nomi-

9nis de Synhaiewskie Skarzynskie Conjugum

10Legitimorum Skarzynskim quovis titulo Posse-

11soribus Bonorum Szatrysze[?] citatis de personis

12Bonisq vestris, generaliter Omnibus Mandamus

13Nostra Regia Authoritate ut coram Judicio No-

14stro Terrestri Kijovien hinc et ab Actu in pro-

15ximis Iudiciorum Terris personaliter Compa-

16reatis, ad Instantiam Instigatoris Judicij Nostri

17ejusq Delati Grsi Kianei[?] Lewkowski, Olim

18Generosorum Petri et Helenae de Synhaiewskie

19Lewkowskie Conjugum Legitimorum Filij Actoris, citat

20vos idq ad videndum et audiend pro ex divisione bina-

21rum Sortium et quidem primae in Bonis Paszyny

22vocitatae Bilkowszczyzna[?], alias ut aperuntur[?] ab

23uroczyszcze[?] seu denominatione vulgo dicendo uroczy-

24szcza Synkowskie a Granicebus Bonorum Szyhi-

25row[?], et Bykowce[?] consistentis sua positione cum O-

26mnibus circumferentijs situorum, et ostentatio-

27ne, ubi et cum quibus circumstantijs, Sylvis, Ne-

28moribus, Campis, alijsq usibus fructibus ead

29Sors jacet et adjacet, alterius vero in Bonis Sza-

30trysze[?] itidem pro ex divisione Sortis circa

31Fluvium Usz consistentis in Palatinatu Kijovien

32Districtu autem Zyt adjacentium remonstra-

33tioneq ubi et cum quibus cum suis circumfe-

34rentijs ac positione jacet et Antiquitus in usu

35Antecessoribus fuerat, circumferentijsq, limi-

36tibus et literis nec non pro faciendo calculo

37ex ijsdem praenominatis Sortibus refusioneq Damno-

38rum etin de Causa ceterum igitur futuro fore Termi-

39[reklamant:] no

k. 222v [?]

1so citamini et adcitamini Sitis parituri Termum

2attentaturi et ad Omissa Omnia Judicialiter re-

3sponsuri Datt w Zytt Die Decima, Quarta Decem-

4bris, Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo, No-

5no Anno, de quo Officis ejusd Mtis Rett x Wo-

6zny ut supra ignarus scribendi.

Objaśnienia i tłumaczenia

Data wg formuły na górze strony: 19 grudnia 1739; tytuł wpisu prawdopodobnie na poprzedniej stronie lub brak.

Pro tunc – wówczas; in locis locorum – w odpowiednich miejscach; seorsive – osobno; Tenor sequitur ejusmodi – treść następuje taka.

Augustus Tertius… – August III z łaski Bożej wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, inflancki, kijowski, wołyński, podolski, podlaski, bracławski, czernihowski, a także dziedziczny książę saski, książę i elektor. Vobis Gsis – Wam Urodzonym (Generosis); derelicta vidua – pozostała wdowa; quovis titulo possessoribus et haeredibus – posiadaczom i dziedzicom z jakiegokolwiek tytułu; fratribus uterinis – braciom rodzonym (po matce).

Wm [?] w „Dobr Wm Pasżyn” – odczyt niepewny (być może „Wm.” = Wielmożnych lub skrót nazwy).

Fragment łacińskiego pozwu (citatio) króla w imieniu instygatora sądu ziemskiego kijowskiego i delatora Lewkowskiego przeciw sukcesorom Synhajewskich, Skarżyńskich i Paszyńskich – o wydzielenie dwóch części (sortes) w dobrach Paszyny i Szatrysze nad rzeką Usz, w pow. żytomierskim, i zwrot szkód.

Grsis = Generosis (Urodzonym); Kijovien = Kijoviensi; Zyt = Zytomiriensi; ad videndum et audiendum – aby widzieć i słyszeć (formuła pozwu); coram Judicio Nostro Terrestri – przed Naszym sądem ziemskim.

Nad tekstem pośrodku znak/nota „ff” [?].

citamini et adcitamini sitis parituri terminum attentaturi et ad omissa omnia iudicialiter responsuri – jesteście pozwani, abyście stawili się, termin przypilnowali i na wszystko sądownie odpowiedzieli.

Datt w Zytt – Datum w Żytomierzu; Die decima quarta Decembris 1739 – dnia 14 grudnia 1739.

de quo Officis ejusd Mtis Rett x Wozny ut supra ignarus scribendi – (relacja) woźnego JKMci, jak wyżej, nieumiejącego pisać; odczyt skrótów niepewny.

Na górze strony ołówkiem „222 v[?]” oraz drobny dopisek „II” [?]; foliacja odczytana niepewnie.

Streszczenie

19XII 1739 woźny Kupryj Herbaszewski [?] zeznał relację o doręczeniu pozwów łacińskich na sądy ziemskie kijowskie do dóbr Paszyny [?] i Szadryszcze z powództwa Kijana [?] Lewkowskiego, syna Piotra i Heleny z Synhajewskich, przeciw Helenie z Werpuszków [?], wdowie, i jej synom Janowi, Aleksandrowi, Bazylemu i Leonowi o dział dwóch części w dobrach Paszyny zwanych Bilkowszczyzna [?] i innych.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 222v [?]

1Manifestacya JmC Urodz. JmCi Pana Wy-

2kowskiego na przeciwko Urodz. JmCi Panu

3Wykowskiemu Bratu Rodzonemu.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego

5Miesiąca Decembris, Dziewiętnastego Dnia.

6Na Urzędzie Xiąg Ziem. Wdztwa Kijow. Przedemną

7Stefanem z Wykowa Wykowskim Namiestnikiem

8p[ro] tunc Akt Ziemskich Kijow. y Xięgami ninieys-

9zemi Ziem. Kijow. Comparens personaliter Urodz.

10JmC Pan Maciey Wykowski swym y Urodz. JmCi Pana

11Piotra Wykowskiego Oyca swego Imieniem niemo-

12gąc więcey cierpieć krzywd Prawa Boskiego y świec-

13kiego na przeciwko Urodz. Jerzemu Wykowskiemu Bratu

14Rodzonemu, Ingratum pectus, tak przeciwko Kompa-

15rentowi Bratu Starszemu iako y Oycu swemu

16gerenti swiadczy protestuie y manifestuie się

17in eum modum Iż obżałowany post posita Lege

18Divina et positiva mo contra easdem procce-

19dendo, wiedząc dobrze, że vivente Patre et Matre

20haereditare filius nie powinien, uprzod oddali-

21wszy ab usu Fundorum, et perceptione proven-

22tum, a peiori ad peius postepuiąc, verbis inho-

23nestissimis Contra Decem Tabulas Moysis

24łzy y dyffamowat, po tym quod maxime do-

25lendum, a verbis ad Verbera udawszy się tak

26samego Komparenta, iako y Oyca naszedszy na

27Dom Oycowski, uprzod sprawcę robiącego violen-

28tissimo modo wziął, A potym quod non semel

29practicatum iako Inquisitione deducetur Oyca

30zbił, stłukł, skaliczył y oberwał, quod similiter

31po kilkakroć y na osobie Komparentis pra-

32cticatum, Insuper Komparentowi pozwolone

33[reklamant:] do używania

k. 224

1do Uzywania częsci

2plicavit. commodo pola, ze orał, sianożęci wykosił, per vim odebrawszy suo ap-

3pszczoły powydzierał, szablę tak comparenta iako

4y Bycowską pozabierawszy połamał, nazdrowie y

5zyciu comparentis przechwałaiąc iakoz po kil-

6ka razy czyhał y koniecznie zabić usiłował

7eo ut commissum est, Iterato suo, et quo supra

8mie, Manifestowawszy się salvâ deserviendo Me-

9lioratione, si opus fuerit, oprzyięcie ninieyszey

10do Akt prosił, co y otrzymał. X Maciey Wy-

11howski mp. Mieyą mie Urodz. Lehmud [?] Wy-

12howskich przez Urodz. Lehmun [?] Wd. Kotsu-

13nowskim [?] y Jnnym.

Objaśnienia i tłumaczenia

Ingratum pectus – niewdzięczne serce; gerenti – (Oycu) sprawującemu (władzę); post posita Lege Divina et positiva – z pominięciem prawa boskiego i stanowionego; contra easdem proccedendo – postępując wbrew nim; vivente Patre et Matre haereditare filius – za życia ojca i matki syn dziedziczyć (nie powinien); ab usu fundorum et perceptione proventuum – od użytkowania gruntów i pobierania dochodów; a peiori ad peius – od złego do gorszego; verbis inhonestissimis contra Decem Tabulas Moysis – najbardziej nieuczciwymi słowami wbrew Dziesięciu Przykazaniom; quod maxime dolendum – co najbardziej godne ubolewania; a verbis ad verbera – od słów do razów; quod non semel practicatum – co nie raz uczyniono; Inquisitione deducetur – zostanie wykazane w inkwizycji (przesłuchaniu świadków); quod similiter – co podobnie; Insuper – ponadto.

„mo” w „positiva mo” i „łzy” odczyt niepewny; Namiestnik Akt Ziemskich – zastępca regenta.

eo ut commissum est – jak to zostało popełnione; salva … melioratione, si opus fuerit – z zastrzeżeniem uzupełnienia (manifestacji), jeśli zajdzie potrzeba.

Koniec wpisu z zapisem świadków (relacja ustna, część wyrazów niepewna).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19XII 1739 Maciej Wyhowski swoim i ojca Piotra imieniem zamanifestował przeciw bratu rodzonemu (Wyhowskiemu) o to, że za życia rodziców usunął ich od użytkowania gruntów i pobierania prowentów oraz lżył i zniesławiał ich wbrew prawu boskiemu i pozytywnemu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 224

1Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego.

2Miesiąca Decembris, Dziewiętnastego Dnia.

3Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego

4Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiestni-

5kiem prothunc Akt Ziems. Kijowskich y Xięgami ninieyą-

6szemi Ziems. Kijowskiemi, Comparens personaliter Uro-

7dzony JmćPan Andrzey Wyhowski Nomine et ex speci-

8ali Commisso Urodz. Lehmud [?] JP. Pana y Anny z Kalenskich

9Wyhowskich Matt. Rodziców swych iniuriam w Fortunie

10sobie należącey ponoszących, solenniter przeciw Urodz.

11Lehmnem [?] JP. Spirydonowi Cytowi [?] Bazylemu, Piotrowi Cy-

12nowi, Michałowi, Mackowi, Andrzeiowi seu aliàs Kmi-

13nowi, Lawszykowi, Kirypowi, Fedorowi Siwnenkom [?], Sa-

14muelowi, Janowi Federenkom, Lewkowi, Gabryelowi Bu-

15kreiom [?], Pawłowi Sawickowi Kotsunowskim Sotonio-

16wi Niewmirzyckiemu y Jnnym Dziedzicom y Pos-

17sessorom quocunq. iuris titulo do Dobr Wsi Kot-

18sunow należących swiadczył y Manifestował się

19w ten sposob, y o to, Jz lubo Owsienie [?] niedowie na-

20tym ze Sortes Urodzoney JeyMci Pani Anny z Kalen-

21skich Wyhowskiey Matki Comparentis Serki [?] Nie-

22gdy Urodzonych Lehmud [?] JP. Prokopa y Hafy [?] Kotsu-

23nowskich Kalenskich Dziadow ninieyszego Com-

24parenta na Matkę Comparentis devolutas a tot

25omnis partycypuią, et omnes usus fructus per-

26[reklamant:] cipiunt

k. 224v

1cipiunt ad amicabiles requisitiones Manifestan-

2tium non restituunt, et facili eorundem Quęru-

3lantium dissimulatione easdem Sortes illegitime

4apprehendunt, insuper easdem Sortes desolarunt

5et desolaverunt kiedy naprzod Młyn przez

6Urodz. JmćPana Prokopa Kaleńskiego Compa-

7rentis Dziada u Urodz. JmćPana Stefana Ka-

8lius [?] Mnis [?] Kauszyka [?] Botwinowskiego za Sum-

9me Złł. Polł. Sto Piędziesiąt kupiony roz-

10pawszy groblę zruynowali y od tak dawnych

11Lat z Arendow Lat, Sianożęci, Lasu, Boru, Ostro-

12wow wszelkie pożytki brali, Miedze ktore juz-

13ta Divisionem quamvis particularem poprze-

14rywali, Barcie wydzieraiąc pszczoły popu-

15stoszyli, Ludz [?] w tym że Gruncie do rożnych Rę-

16den [?] poprzedawali, Bobry z Rzeki powytraca-

17ły et praememorata Bona przez chciwość swego

18pożytku choć nienależącego zruynowali, a [?]

19też accepto quodam [?] od Wiell. JmćPana

20Olszańskiego Starosty Owruckiego nulla noti-

21tia Aliorum ad Sortes suas regulantium Lasy

22na Budę Wiell. JmćPana Olszańskiego Starosty

23Owruckiego zaprzedali y one per hocce ausum

24illicitum zdezelowali a zatym de omissis

25Omnibus salva manente melioratione

26hujus Manifestationis iterum iterumque

27Modernus Comparens Ime quo supra

28queritur et Manifestatur prout hoc

29totum Actis connotari co y Odebrał An-

30drzey Wyhowski mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

nomine et ex speciali commisso – w imieniu i z osobnego zlecenia; prothunc – na ten czas; quocunque iuris titulo – z jakiegokolwiek tytułu prawnego; sortes … devolutas – części (spadkowe) przypadłe; usus fructus percipiunt – pobierają pożytki.

Lehmud/Lehmnem – prawdopodobnie skrót tytułu (np. „Ichmościów”), odczyt niepewny.

requisitiones amicabiles... – na przyjacielskie upomnienia manifestujących nie zwracają, a przy łatwym ich pobłażaniu bezprawnie zajmują te działy, nadto je spustoszyli; accepto quodam – przyjąwszy pewną [sumę?]; nulla notitia... – bez wiedzy innych współdziedziców działów; per hocce ausum illicitum – tym niedozwolonym zuchwalstwem; salva manente melioratione – z zastrzeżeniem prawa poprawienia manifestacji; iterum iterumque... – raz po raz obecny stawający imieniem jak wyżej skarży się i manifestuje, prosząc o zapisanie tego w aktach.

Fragment nazwisk w wierszu 7 słabo czytelny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19XII 1739 Andrzej Wyhowski w imieniu Piotra i Anny z Kaleńskich Wyhowskich zamanifestował przeciw Kotsunowskim [?] i innym o zawładnięcie częściami spadku po Prokopie i Hafii [?] Kaleńskich, dziadkach manifestanta, przypadłymi matce, i pobieranie z nich wszelkich pożytków.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 224v

1Kell. położonego Pozwu una cum Aresto

2na […] Ziem. Kijow. od Urodz. Zeynelkiewi[?]

3Owsyańskiey [?] Wdowy y Inszych po Wiell.

4Fedkiewicza Hetmańca [?] Owruckiego […]

5[…]rzysk[?].

6Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

7Miesiąca Decembris, Dwudziestego, Wtorego D[ni]a.

8[reklamant:] Na Rozkazanie

k. 225

1Należenia Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijow.

2z Wyhowa Wyhowskim Namiesnikiem […] Stefanem

3jowskiem, y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijow. ad Actum Ziem. […]

4nowszy Osobiście Woźny Generał Wdztwa Kijow. Ziemie […]

5Szlachetny Jozef Korzeniewski […] y Jnnych

6[…] palam, publicè, libere, ac per expressum recognovit. Jż

7on Roku Teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiąte-

8go Dnia Dziewiątego Decembris na Assekuracyą y prawną

9Rekwizycyą Urodz. Ichmciow PP. Heleny z Wyhowskich Owsi-

10jowskiey Wdowy, y Bazylego Wyhowskiego, maiąc przy so-

11bie Stronę Szlachtę, ludzi wiary godnych, Urodz. Ichmciow PP.

12Stefana Mesemezskiego [?] y Samuela Zubra, ad Majoris

13ac evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos, był we

14Wsi Szczeniowie [?] gdzie będąc u Urodz. JmciPana Samu-

15ela Owsijowskiego, dyspozytora Dobr Części Wiel. JmciPana

16Pana Fedkiewicza Horodniczego Owruc. maiącego, Robo-

17czych Mikitę Gospodarza Dworskiego, Fedora Czarnego,

18Staszka Wakulczuka, Wakułę Hulika, Jwana Maxym-

19czuka y Jnnych Poddanych, na teyże Części mieszka-

20iących, Jnvasionem Requirentium cuiusdam motivo

21exequentes Aresztował y kożdego scorsive w Tysiącu

22grzywien przypowiedział [?], ktory Areszt pomieniony JmciPan

23Pan Owsijowski benevole przyiowszy [?] Pomistos [?] exequens

24der[…] sprawy prawney Ichmc. Wiel. JmciPana Fedkiewicza

25Horodniczego Owruc. dotrzymać deklarował, a tak On

26mianowany Woźny tęż Stronę Szlachtę przy sobie bę-

27dącą oświadczył [?]. Circa quod Arestum zaraz y Pozew

28Ziem. Kijow. Autentyczny położył, we Dworze Wiel. JmciPana

29Horodnicz. Owruc. w izbie na stole, odkąd położony y nie-

30ktory [?] sprawę był pisany, prawnie publiczniey do

31wiadomosci przyniosł, cuius tenor sequitur eiusmodi.

32Augustus Trzeci z Bozey Łaski, Krol Polski, Wielki Xiążę Li-

33tewski, Ruski, Pruski, Mazow., Zmudz., Jnfl., Kijow., Smolen.,

34Czerniech., Kijow., Wołyn., Podol., Podl., Bracław. y Czernih.,

35a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Wiel. Michałowi

36Fedkiewiczowi Horodniczemu Owruc. iako Panu, Sędziemu,

37Urodz. Samuelowi Owsijowskiemu y Alexandrowi

38Złotnickiemu Motoribus infrascript. ad oppressionis,

39niemniey Roboczym Mikicie Gospodarzowi Dworskiemu,

40Fedorowi Czarnemu, Staszkowi Wakulczukowi, Waku-

41le Hulikowi, Jwanowi Maximczukowi y Jnnym ad

42eandem oppressionem zebranym y przysposobionym deno-

43minibus et cognominibus WW. Owsijowskiemu y Złotnickie-

44mu lepiey wiadomym quorum Statutio Omnino Urgetur

45cum assistentia de Jure incumbenti, z Dobr y Dzierży-

46stwich [?] […] Dobr WW. leżących, ruchomych […]

k. 225v

1pienięznych Powagą naszą Królewską przykazuiemy aby ście

2WW. przed Sądem naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziemskich

3Kijow. na naypierwszey kadencyi in loco solito Judiciorum

4w Żytomierzu lub Owruczu naypierwiey podaney y po

5Trzeciu tego Pozwu Sądzie się maiących vel his deficien-

6tibus in obyie [?] proxime Subsequentibus sami Oblicznie y

7Zawicie stanęli na Instancyą Instygatora Sądowego y z

8Delatorow Urodz. Heleny z Wyhowskich Owsiyowskiey [?] Wdo-

9wy y Bazylego Wyhowskiego Brata y Siostry Między

10sobą rodzonych Aktorow, ktorzy przyczyny łączą się do

11Prawa Akt y Protestacyi swoiey ea in re Zanieśionych

12WW. pozywaią o to. Iż WW. Wiett Horodnicky Podda-

13ni, czyli imbuti Zuchwałą y Krzywotą [?] w takieysz[?]

14Kraiach praktykuiącey, czyli in formatione [?] manuduc-

15tione vestri Urodzeni Owsiyowski y Złotnicki, nietylko

16na Dom Aktorki napadszy, nulla data Occasione Akto-

17row tychże, tak Słowami nieuczciwemi, szyli y dyffa-

18mowali, a verbis ad verbera udawszy się, bili, kaleczy-

19li, zawłosy po ziemi włoczyli, targali, drągami okry-

20wali, Poddanemu Actricis per stradu[?] y Synu nie go-

21dziwych Akcyi czynienia, Zemby powybijali, ludzi y

22gośći u Aktorki będących, takową fulminacyą porozpędzali

23y pobili aleter similia similibus adau-

24gendo, dicteribus Omissis zasadzki podrogach po-

25czyniwszy, tak iak samemu Aktorki, Aktora Horrendis-

26sime bili y skaleczyli ran razow sinich spuchłych

27krwią Oszlitych [?], oczym testatur Obdukcya niemała

28narazdawali, szable ułamawszy [?] potamali y inne ro-

29żne krzywdy opressye wiolencye poczynili, co wszy-

30stko WW. Inquisitione deducetur. Zatym WW. Wiett

31Horodnicky Owrucz. Ostawienie pomienionych Inwa-

32zorow Wiolatorow Prawa, dla uskarania nanich

33Win prawnych względem popełnienia pomienio-

34nego excessu, WW. sam Swoią Urodz. Owsiyowski do

35odpowiadania, y przysłuchania się Winom prawnym

36tak rae[?] informationis, tymze pomienionym

37Poddanym nawarzyc y zastępowanie Aktora, iako

38też one przez siebie samego Prawem zakazanych

39Akcyi krzywd Oppressyi wyrzynienia, tudzież do nadgro-

40dzenia szkod ztąd pochodzących, et tamini, et aggitis [?]

41partium, Terminum atten. et ad Omissa Omnia Judicialiter

42responsuri, Datt w Żytomierzu Die Prima Decembris,

43Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo, Nono Anno.

44de quo Pdens ejusd. Mtis Kell [?] Wezmy ut supra scribere [?]

45[podpis nieczytelny]

Objaśnienia i tłumaczenia

Kell. – relacja (relatio) woźnego; una cum Aresto – wraz z aresztem (zajęciem); tytuł częściowo zniszczony (ubytek papieru na prawym brzegu), nazwiska niepewne.

Strona zaczyna się w środku relacji woźnego (oblata relacji Józefa Korzeniewskiego, woźnego generała woj. kijowskiego); data czynności 9 XII 1739.

palam, publice, libere ac per expressum recognovit – jawnie, publicznie, swobodnie i wyraźnie zeznał; ad majoris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa; invasionem requirentium cuiusdam motivo exequentes – wykonujący z jakiegoś powodu najazd na wymagających; scorsive – z osobna; benevole – dobrowolnie; circa quod arestum – przy którym areszcie; cuius tenor sequitur eiusmodi – którego treść następuje taka; motoribus infrascriptae oppressionis – sprawcom niżej opisanego ucisku.

Horodn. Owruc. – horodniczy owrucki; Wdztwo – województwo; Wiel. – Wielmożny; Urodz. – Urodzony.

Fragment pozwu królewskiego (citatio) z 1 XII 1739 przed sąd ziemski kijowski; in loco solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; vel his deficientibus … proxime subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych; nulla data occasione – bez żadnej przyczyny; a verbis ad verbera – od słów do razów; similia similibus adaugendo – dodając podobne do podobnych; dicteribus omissis – pomijając obelgi; inquisitione deducetur – zostanie wykazane inkwizycją (śledztwem); ad omissa omnia judicialiter responsuri – mający sądownie odpowiadać na wszystko pominięte; Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono – 1739; obdukcja – oględziny ran przez woźnego; Wiett Horodnicky – zapewne Wielmożny wicesgerent/horodniczy owrucki [?].

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

22XII 1739 woźny Józef Korzeniewski zeznał relację o doręczeniu pozwu wraz z aresztem na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Zeynelkiewiczowej [?] Owsiańskiej [?], wdowy, i innych przeciw Michałowi Fedkiewiczowi, horodniczemu owruckiemu, oraz Samuelowi Owsijowskiemu i Aleksandrowi Złotnickiemu o napad poddanych horodniczego, za ich namową, na dom powódki.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 226

1Rell. Aresztu Poddanych w Sprawie

2Wiel.o Potockiego Marsz. Kaliskiego.

3Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

4Miesiąca Decembris, Dwudziestego, Wtorego Dnia.

5Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijowskiego Przede-

6mną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiestnikiem

7pisarstwa Akt Ziems. Kijowskich, y Xięgami ninieyszemi

8Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy Oczewiście Woźny

9Generał Wdztwa Kijows. y Innych Opatrzny Benedykt

10Kaniewski [?] w moc prawdziwey wierney y skuteczney

11Rell. swoiey, iawnie, ustnie, y dobrowolnie, dla zapi-

12sania do Xiąg ninieyszych zeznał. Iż on Roku Tera-

13znieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewią-

14tego Dnia Czternastego Decembris, na Affektacyą

15y Prawną Rekwizycyą Wielm. Imci Pana Stanisława

16Potockiego Marsz. Kalisk. maiąc przy sobie Strone

17Szlachtę, Ludzi wiary godnych, Urodz. Ichmciów Panów

18Romana Wyhowskiego, y Alexandra Baranowskiego

19majoris de evidentio ipsi testimonij gratia sibi ad-

20hibitos, był we Wsi Tataryniowce [?] w Dobrach Wiel.

21Ieymci Pani Załuskowey [?] Stoln. Zyt. gdzie będąc robo-

22czych Petrucha Bardzego [?], y Hewdota Pilipowców

23we Wsi Deneszach [?] mieszkaiących, y Innych potemu

24nach y prze[…], tymże samym Dzieyce [?] patom

25y Excessantom lepiey wiadomych, tamże mieszkaią-

26cych u Urodz. Imci Pana Wyrzykowskiego Gubernato-

27ra Dobr Wiel. Ieymci Pani Załuskowey Stoln. Zyt. ia-

28ko też u Woyta y całey Gromady tameyszey, w Tysią-

29cu Grzywien Złł. Poll. każdego z nich seorsive Areszto-

30wał ky decis[…] prawy prawney przyporęczył. Który

31to Arest pomieniony Imci Pan Gubernator, Woyt

32y Cała Gromada Tataryniowska Imieniem Pani

33swoiey benevole przyiowszy, pomienionych Pili-

34powców, do ospr[…] prawney, dotrzymać deklaro-

35wali, w czym on Woźny tąż Stronę Szlachtę sobie

36przytomną oświadczywszy się, ztamtąd tu ad Acta

37przybywszy, przedemną Urzędem, Aresztu Relacyą

38uczynił y zeznał, prosząc eam Actis Ingrossari, y przyię-

39re, co y otrzymał. X Benedykt Kaniewski Wo-

40źny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

majoris de evidentia ipsi testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większej oczywistości świadectwa; seorsive – osobno; benevole – dobrowolnie; ad Acta – do akt; eam Actis ingrossari – by ją wpisano do akt; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Marsz. Kalisk. – marszałek kaliski [?]; Stoln. Zyt. – stolnikowa żytomierska; Rell. – relacja.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

22XII 1739 woźny Benedykt Kaniewski zeznał relację o areszcie poddanych dokonanym 14 XII 1739 na requizycję Stanisława Potockiego, marszałka [?] (skarbnika) kaliskiego, w obecności Romana Wyhowskiego i Aleksandra Baranowskiego.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 226

1Rell. położonego Pozwu na Sądy

k. 226v

1Ziem. Kijow. od Urodz. Synkaiewskich

2po Urodz. Synkaiewskich.

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego,

4Miesiąca Decembris, Dwunastego [?] Wtorego Dnia.

5Na urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijowskiego, Prze-

6demną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiestni-

7kiem Pro tunc Akt Ziemskich Kijow. y Xięgami ninie-

8szemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy Oczewiście

9Woźny Generał Wdztwa Kijowskiego y Jnnych Opatrzny

10Kondrat Zbrożeński [?] w moc prawdziwey wierney y

11sumienney relacyi swoiey, iawnie, ustnie y dobrowol-

12nie zeznał. Iż on Roku teraz. Tysiąc, Siedmset, Trzy-

13dziestego, Dziewiątego, Dnia Dwunastego Decembra

14Pozew Ziem. Kijow. na Membranie Ziem. pisany

15odniosł do Dobr Wsi Mena [?] y tamten Pozew Pozwa-

16nym oddawszy, ooddaniu onego, odkogo, y w iakiey

17Sprawie, był pisany, opowiedział. Ktorego Pozwu te-

18nor takowy. August Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski,

19Wielki Xiąże Litewski Ruski Pruski Mazowiecki Żmudz.

20Jnfl. Kijow. Smoleń. Siewiers. Kijow. Wołyń. Podol. Pod-

21lask. Bracław. y Czerniechow. a Dziedziczny Xiąże Sa-

22ski y Elektor. Urodz. Maryannie ze Słipiorow [?] Matce,

23Wdowie, Bazylemu, Stefanowi, y Lubowi [?] Synom Syn-

24kaiewskim Pozwanym, z Dobr y zewszystkich gltr Dobr

25WW ziemskich, ruchomych, y Summ pieniężnych, przykazu-

26iemy, abyście WW. przed Sądem naszym Ziem. Kijow.

27na Rokach Ziem. Kijow. Anno prout incidenti, Millesi-

28mo septingentesimo, Quadragesimo, po Nowym Le-

29cie w Żytomirzu przypadaiących, y Sądzić się maiących,

30vel his desinentibus, in Aliis primo subsequentibus

31sami osobiście y zawicie stanęli na Jnstancyą Jn-

32stygatora Sądowego y Jego Delatorow Urodz. Jana

33Oyca, Konstantego y Bazylego Synow Synkaiewskich

34Aktorow, ktorzy przychylaiące się do prawa pierwszego

35procesu kac [?] inne zaszłego, tudzież Dekretu Kom-

36promissarskiego seu potius Remissy y Manifesta-

37cyi WW. przypiszą seu przypisywać ad paratos

38Terminos paratam Remissionem, ante omnia do przysłu-

39chania się winom Prawnym, ws in Terminis Jurisdykcyi

40Sądowey Kompromissarskiey fundowania Sądu Kom-

41promissarskiego przez Wdztwa Urodz. Bazyli Synka-

42iewski, i illicito progressu post ponowania, o Laty [?]

43[reklamant:] do zerwania

k. 225

1dozerwania kompromissu znaczney dawaiąc

2potym in Prnô Sądzenia się przy kontrowersyach y In-

3dukcie nietak prawney, iako gwałtowney Judi-

4cia nie negotium rem [?] strudzey [?], non observata au-

5thoritate ejusd. Judicij, bardziey przez uszczypli-

6we słowa postponita, Urodz. Aktorow dyffamuiące

7odpowiedzi czyniące, nô parcendo tak bliższey swiey

8krwi, okazyi dozerwania kompromissu, y uni-

9knienia słuszney sprawiedliwości, sitelâ [?] znaczney

10winie Aktorow, szukania, iako to luculentius

11Inquisitione deducetur, Ac tandem po promulgo-

12waney w WW Aktoraie [?] ad mentem zapisanego

13kompromissu Sentencyi, videlicet injuncta

14WIO: przez Aktorow solutionis Summa, niechcąc

15Zapisania kompromissowego doskutku pokoy

16czyniącego przyprowadzać, od onego temerario

17de illicito ausu inspernicium [?] ulteriorem Akto-

18row y takiez znacznie przez Zawziętość WJ.

19Urodz. Baryli Synhaiewski, bo ustawiczne in

20dies et horas Aktorom Bydło zabieraiąc, zabi-

21iaiąc y swemu pożytkowi applikuiąc czynisz

22y wyrządzasz nieznośne oppressye y szkody,

23Zniszczonych godząc odstąpienia, niemniey do

24przysłuchania się osobliwszym Winom Prawnym

25inê [?] uiolencyi [?] szkod przez zabieranie Bydła

26niesłusznie, onego morzenia, y onym prawo-

27wania, do Grodu nulla habita justa Ostensio-

28wania, do Grodu inszego zabijania y na swoy

29pożytek obrocenia, zboż y Brzostow zabiera-

30nia, odpowiedzi na zdrowie y zycie oraz y in-

31nych krzywd Inkwizycyą dowiedzionych czy-

32nienia, Judziez do zapłacenia rożnych Summ

33Aktorom winnych, ad extremum okomporta-

34cyą Testamentowey, Dyspozycyi zeszłego Urodz.

35Michała Synhaiewskiego które [?] Urodz. Akto-

36row proprietatem opisuiącey huculg [?] adeta [?]

37per Oblatam niepodaney, oraz do nadgrodzenia

38szkod krzywd Aktorom poczynionych y o inne pre-

39[reklamant:] tensye

k. 225v

1tensye ktore in Processu Anteriori remonstrantur

2ac oretenus remonstrabuntur na Termin wyż

3znaczony. Sitis itaq[ue] parituri Termum Attentaturi.

4Pisan w Żytomierzu Die Decima Decembris, Mil-

5lesimo, Septingentesimo, Trigesimo, Nono Anno.

6De quo Ozenieyszą Relatis Kett. X Kondrat Zbrokow-

7ski Woźny pisac nieumieiący

Objaśnienia i tłumaczenia

Pro tunc – na ten czas; Anno prout incidenti Millesimo septingentesimo Quadragesimo – w roku przypadającym tysiąc siedemsetnym czterdziestym (1740); vel his desinentibus, in Aliis primo subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły do skutku, na najbliższych następnych; seu potius – czyli raczej; ad paratos Terminos – na wyznaczone terminy; ante omnia – przede wszystkim; illicito progressu – bezprawnego postępowania.

Dzień w formule nagłówkowej odczytany niepewnie („Dwunastego/Dwudziestego Wtorego”); data relacji 12 XII 1739.

in Prnô (in praesentia?) – niepewne rozwinięcie; non observata authoritate ejusdem Judicii – nie zachowawszy powagi tegoż sądu; nô parcendo (non parcendo) – nie oszczędzając; luculentius Inquisitione deducetur – jaśniej zostanie wykazane inkwizycją; ac tandem – a wreszcie; videlicet injuncta – mianowicie nakazana; solutionis summa – suma zapłaty; temerario de illicito ausu – zuchwałym, niedozwolonym ważeniem się; in dies et horas – codziennie i co godzina; nulla habita justa – bez żadnej słusznej (przyczyny); ad extremum – na koniec; proprietatem – własność; per Oblatam – przez oblatę; Aktorowie – powodowie; WJ – Wasza Jmość (pozwany).

Sitis itaque parituri terminumque attentaturi – stawcie się więc posłusznie i pilnujcie terminu; Pisan… die decima Decembris, Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno – pisan w Żytomierzu 10 grudnia 1739 r.; De quo… Relatis – o czym niniejsza relacja; X – znak krzyża zamiast podpisu woźnego niepiśmiennego.

Data wpisu: 14 XII 1739 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 22 XII 1739, Żytomierz [?] [wg poprzedniego wpisu]).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

14XII 1739 [?] woźny Kondrat Zbrożewski zeznał relację o doręczeniu przypozwu na sądy ziemskie kijowskie przeciw Maryannie ze Słipiorów [?], wdowie, oraz jej synom Bazylemu, Stefanowi i Lubowi [?] Synhajewskim o kary prawne w związku z dekretem kompromisarskim (remisą) i procesem w tej sprawie.