Akty 241–280

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 225v

1Rell położonego Pozwu na Sądy Ziemskie Kijowskie

2od Urodz. Skarzynskich [?] po Urodz.

3Synhaiewskich y Innych.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego,

5Miesiąca Decembris, Dwunastego, Wtorego [?] Dnia.

6Na Urzędzie Xięg Ziemskich Wdztwa Kijowskiego

7Przedemną Stefanem z Wykowa Wykowskim [?] Namie-

8snikiem [?] Pisarz Aktt Ziemsk. Kijowskich y Xięgami

9nineyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy

10Osobiście Woźny Generał Wdztwa Kijowsk. y innych

11Opatrzny Kondrat Zbrokowski invisimus [?] veraq[ue] ac

12fidelis Relationis palam publice libereq[ue] recogno-

13vit. Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset Trzydzie-

14stego, Dziewiątego, Dnia Ośmnastego [?] Decembris, Po-

15zew Ziems. Kijows. Autentyczny odniosł do Dobr Wsi

16[…] Uźnia [?] y tam ten Pozew we Dworze Tameyszym w

17Izbie na stole położywszy o położeniu onego odległo

18pokoju y wiadomby sprawie był pisany prawnie

19opowiedział y publikował ktorego pozwu tenor

20takowy August Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski,

21Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki,

22Żmudz. Inflant. Smoleń. Siewier. Kijow. Wołyń.

23Podol. Podlas. Bracław. y Czerniechow. a Dziedzi-

24czny Xiążę Saski y Elektor. Tobie Urodz. Bazy-

25lemu Synhaiewskiemu infrascriptae Actio-

26nis Pryncypałowi tudzież Urodz. Maryannie

27ze Skiporow [?] Matce, Stefanowi, Jakubowi Synom

28Synhaiewskim si ad hanc causam spectare vi-

29denitur [?] niemniey Roboczym Iwanowi Woytowi,

30Kondratowi, Maxymowi, Wasylowi y Innym Lu-

31dziom y Poddanym WW. quorum Statusko [?] przed

32przyszły Sąd Urgetur Prudentia [?] citatione Arestan-

33tibus cum Possessoribus de iure incumbenti z Dobr

34y Dobr WW. alter wszystkich powagą naszą Krolew[ską]

35[reklamant:] przykazuiemy

k. 225

1przykazuiemy abyście WW: przed Sądem naszym

2Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. Sądzie się maią-

3cych sami oblicznie y Zawsze stanęli na Instan-

4cyą Instygatora Sądowego y Jego Delatt Urodz. An-

5drzeja Ojca y Andrzeja Syna Szarzyńskich [?]

6Aktorow, ktorzy przychylaiące się w eurzyszkim [?]

7do Prawa p[ospolite]go y Protestacyi swoiey ca in re

8zaniesionych WW: Ciepie [?] Urodz. Bazyli Synkra-

9iewski [?] ppdnis rne [?] in Dies et horas z chłopa-

10mi Cum Armis et cum Armis na Dom Aktorow

11w Dobrach Szatryszczach [?] nachodzenia Aktorow

12multoties dyffamowania bycia kaleczenia na

13zdrowie y życie przegrażania się niemniey

14do przywrocenia Siana violenter zabranego

15y przez illicito modo wydarcia y o inne

16krzywdy oppressye y Violencye ktore Na-

17ku [?] Prawa WW: Aktorskiey dowiedzione będą

18na Termin wyż Oznaczony pozywaią sit[...]

19pariturj Datt w Żytomirzu Millesimo Septin-

20gentesimo, Tricesimo, Nono Anno: Die Deci-

21ma Quarta Decembris. De quo praesens ejusd[em]

22Ministerialis Relatio. X Kondrat Zbrożew-

23ski Woźny pisać nieumieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

Data z formuły: 12 XII 1739 (relacja), doręczenie pozwu datowane w tekście na dzień „Ośmnastego [?]” grudnia – odczyt niepewny, sprawdzić (relacja nie może poprzedzać doręczenia; być może „Dziewiątego”/„Jedenastego”).

invisimus [?] veraque ac fidelis relationis palam publice libereque recognovit – zeznał jawnie, publicznie i dobrowolnie w prawdziwej i wiernej relacji; infrascriptae actionis principalis – pryncypał niżej opisanej sprawy; si ad hanc causam spectare videntur – jeśli do tej sprawy zdają się należeć; z dobr WW. – wymienionych wyżej.

violenter – gwałtem; illicito modo – w sposób niedozwolony; multoties – wielokrotnie; cum armis – z bronią; in dies et horas – co dnia i co godzina.

Datum w Żytomierzu roku 1739, dnia 14 grudnia. De quo praesens ejusdem Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego. „X” – znak krzyża zamiast podpisu woźnego.

Data wpisu: 14 XII 1739 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 12 XII 1739, Żytomierz).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

14XII 1739 [?] woźny Kondrat Zbrożewski zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Skarżyńskich [?] przeciw Bazylemu Synhajewskiemu, Maryannie ze Słipiorów [?] (matce) i innym o ciągłe najścia z uzbrojonymi chłopami na dom powodów w Szadryszczach [?], zniesławianie, bicie i kaleczenie.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 225

1Rett położonego Pozwu na Sądy Ziem.

2Kijow. od Szlachetney Wdowy Mała-

3chowskiey y Jnnych po Urodz. Du-

4minskich y Jnnych.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego,

6Miesiąca Decembris, Dwudziestego Wtorego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijowskiego

8Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namie-

9stnikiem produne [?] Akt Ziem. Kijowskich y Xięga-

10mi ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi.

11Stanowszy Oczewiście Woźny Generał Wojewodz-

12twa Kijow. y Jnnych Opatrzny Kondrat Zbro-

13żewski w moc prawdziwey wierney Relacyi swo-

14iey iawnie y dobrowolnie zeznał. Jż on Roku

15teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego,

k. 225v

1Dziewiątego, Dnia Dwudziestego Ósmego Decembris,

2Pozew Ziem. Kijow. Autentyczny na Membranie Ziem.

3pisany od niosł do Dobr Wsi Mznia [?] y tam ten Pozew

4Jednemu z Pozwanych w ręce oddał po oddaniu

5onego odtego [?] Akt y wiadomey Sprawie pisany pra-

6wnie do wiadomości przyniosł którego Pozwu

7Series takowa. August Trzeci z Bożey Łaski

8Krol Polski, Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski,

9Mazowiecki, Żmudz., Inflanc., Smoleń., Siewierz.,

10Kijow., Wołyń., Bracław., y Czerniechow., a Dzie-

11dziczny Xiążę Saski y Elektor. Urodz. Bazyle-

12mu y Pawłowi Dumińskim [?] Braci między

13sobą rodzonym, Bazylemu Szlachetnemu [?] y

14Innym Pozwanym z Dob [?] y Dobr WW. Leżących

15ruchomych y Summ pieniężnych przykazu-

16iemy abyście WW. przed Sądem Ziem. Kijow.

17na Naypierwszey Kadencyi Rokow Sądzickich [?]

18maiących, sami osobliwie y Zawicie stanęli

19na Instancyą Instygatora Sądowego y Jego De-

20latorow. Przewielebney w Bogu Maleńskiey [?] Ma-

21łachowskiey Humeniy Monastyrow Ko-

22reckiego y Kliniecckiego y całych tychże Pa-

23nien Zakonnych tudzież Wielebnego Xiędza

24Suffroniusza Skytranskiego [?] Kommissarza de-

25tychże Klasztorow od Wielmożnego Xiędza Rudnie-

26kiego [?] Biskupa Łuckiego zesłanego Aktorow.

27Ktorzy in Assistentia Suorum Superiorum

28WW. przyczytaiącesię do Nani [?] festancyi [?] co tnie

29uczynioney pozywaią Oto. Iż WW. non ob-

30servata Lege publica, na Jezioro Antiqui-

31tus do Klasztoru Klinieckiego należące naszli-

32ście Poddanych Klinieckich pilnorze [?] z swo-

33iey własności Toniących [?] Biliście y kaliczyli-

34ście, od tych Auterow poodpędzaliście pilsko-

35row [?] kilkanaście Brodkow [?] zabraliście sa-

36mych poddanych Biliście y kaliczyliście, a ludz-

37roboczych Tymoszka Demidiuka Siebierg [?]

38nam leżyż zawiliście, y rane szeroką

39[reklamant:] Bożą [?]

k. 226

1boką zadaliście iako o tym testatur obdukcya au-

2tentyczna Matruny Omelczuka absq. Omni Zelo

3Amoris christiani drągami zbiliście y Małeczy-

4liście, Jnnych porozpędzaliście, przechwałki

5y odpowiedzi na Życia Klinieckich Podda-

6nych czynicie, zabić odgrażaiecie się co wszyst-

7ko vobis Jnquisitione deducetur y ne quoru-

8Omissorum de aliorum vobis Judicialiter propo-

9nendorum citamini sitis paritur. Datt.

10w Żytomirzu Millesimo, Septingentesimo

11Trigesimo, Nono Anno. Die Vigesima, Se-

12cunda Decembris, de quo Clens ejusq. Mi-

13nisterialis Relatio. Kondrat Zbroiewski [?]

14Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Rett. = Relacya; Wdztwa = Województwa; Namiestnik – zastępca regenta/pisarza przy aktach ziemskich.

Fragment pozwu ziemskiego kijowskiego (series pozwu wpisana w akt): non observata Lege publica – nie zachowawszy prawa pospolitego; Antiquitus – od dawna; in Assistentia Suorum Superiorum – przy asyście swoich przełożonych.

Ziem. Kijow. – Ziemski Kijowski; WW. – Wasze Wielmożności / Wy; Humenia – ihumenia (przełożona monasteru).

testatur obdukcya – jak poświadcza obdukcja (oględziny lekarskie/urzędowe); absque omni zelo amoris christiani – bez żadnej gorliwości miłości chrześcijańskiej; vobis inquisitione deducetur – zostanie wam wykazane w inkwizycji (śledztwie); ne quorum omissorum de aliorum vobis judicialiter proponendorum citamini sitis paritur – pozywacie się, abyście stanęli w sprawie wszystkich pominiętych i innych rzeczy, które zostaną wam sądownie przedłożone (formuła pozwu); Datt. – dano; Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno, Die Vigesima Secunda Decembris – roku 1739, dnia 22 grudnia; de quo ... Ministerialis Relatio – o czym relacja woźnego; scribendi ignarus – nie umiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

22XII 1739 woźny Kondrat Zbrożewski zeznał relację o doręczeniu 28 XII [?] 1739 pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 2 XII 1739) z powództwa Małachowskiej, wdowy [ihumeni klimieckiej?], i innych przeciw braciom Bazylemu i Pawłowi Dumińskim i innym o napad na jezioro należące od dawna do klasztoru klimieckiego, pobicie poddanych klimieckich łowiących ryby i zabranie im kilkunastu bródków [?].

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 226

1Rell. potrzonych Pozwów na Sądy Ziem.

2Kijow. od Urodzonych Czosnowskich [?]

3po Urodz. Synhaiewskiego y Jnnych

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembris, Dwudziestego Wtorego Dnia

6Na Urzędzie y Xięg Ziem. Woiewództwa Kijowskiego

7Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim [?] Ko-

8miesnikiem [?] Ziem. Akt Ziemskich Kijowskich

9y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskie-

10mi. Stanowszy Osobiście Woźny Generał Woiew.

11Kijow. y Jnnych Szlachetny Grzegorz Rogalski [?]

12autenticatus Juratus, z mocy prawdziwey wierney

13y skuteczney Relacyi swoiey iawnie Ustnie y do-

14browolnie zeznał, iż On Roku na Akcie wyra-

15żonego Miesiąca Decembris, Dnia Dziewiętnaste-

16go Pozwów Ziem. Kijow. Autentycznych Nume-

17ro Cztery na różne porożnosił mieysca Et qui-

18dem pierwszy, y Drugi odniosł do Dóbr Wsi

19Chodaków po Urodzl. Kuleszenkowe [?] Chodakow-

20skich y Paszynskich Trzeci do Dóbr Wsi Hro-

21zinica [?] po Urodzl. Synhaiewskiego y Jnnych Czwar-

22ty zaś do Dóbr Wsi Kuzicza [?] po Urodzl. Duchnow-

23skiego, y tamte Pozwy każdemu Seorsive na rze-

24czach w Izbie y mieszkaniu Iek położywszy opo-

25[reklamant:] wiedzenie

k. 226v

1łożeniu y Assessyi onych od Boga pokoiu y wia-

2ry Szczerze pisane były opowiedział, y prawe-

3nie publikuiące dowiadomości podał, ktorych Skrypt [?]

4in una eademq[ue] essentia et causa pisanych był

5tenor takowy. August Trzeci z Bożey Łaski Krol

6Polski, Wielki Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Ma-

7zowiecki, Żmudzki, Inflanski, Smolenski, Siewierski

8y Czerniechowski,

9Kijowski, Wołynski, Podol., Podl., Bracławski, y Czernie-

10chowski, a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Urodz.

11Batysemu Synhaiewskiemu [?] infrascriptis [?] op-

12pressis [?] Principali, Janowi Ojcu, Damianowi

13y Piotrowi Synom Koleszenkom [?] Chodakowskim,

14Pawłowi Duchnowskiemu [?], Andrzejowi Wołkow-

15skiemu, y Naumowi Szkuratowskiemu Com-

16plicibus et coadjutoribus, Tudzież Pawłowi

17Stryiowi, y Janowi Synowcowi Paszyńskim [?] nie-

18mniey rożnym Poddanym Hrozinskim [?] y La-

19robkowi [?] Dworskiemu zespisami y rożnym

20orężem do Inwazyi y oppressyi użytym do Pob-

21kidu [?] de nominibus et cognominibus Zanie-

22sepicy [?] wiadomym cum Assistentia ejusdem Do-

23mini pozwanym z Osoby Dobr WW. Lekszych [?]

24ruchomych y Summ pieniężnych przykazuie-

25my abyście przed Sądem naszym Ziem. Kijow.

26na Rokach Ziem. Kijow. na naypierwszey Kaden-

27cyi Sądow po Daciu tego Pozwu w Grodzie [?] sub

28Żytomirzu przypadaiących vel his deficientibus

29in alijs proxime subsequentibus sami Obliczne

30y Zawicie stanęli na Instancyą Instygatora Są-

31dowego y Jego Delatorow Urodz. Jana, Michała

32y Gerwazego Czopowskich Aktorow, ktorzy insi-

33stendo Legi publicae, et protestationi jud ca-

34mere factae, Recedendo a Foro Castr. Kijovien.

35non tamen ab ipsa Causa WW. pozywaią oto. Jm

36WW. et Principaliter WM. Urodz. Batyski Syn-

37haiewski Zawziowszy się zdawna na honor, y

38życie Aktorow, y do tąd in eadem perseveran-

39do malevolentia, gdy Urodz. Actores iad[…]

k. 227

1z Ŵrucza do Żytomirza a przeieżdżaiąc przez Do-

2bra Chodaki ustąpili podrożnie do Domu Urodzo-

3cyi wstąpili [?] Jana Chodakowskiego uti nexum sibi sanguine Zra-

4pospolitego [?] simul Aktora tam uprzody zaiechawszy ba-

5wiących się, będąc ignoti że y W. P. tamże znaydo-

6wał się cum suis Complicibus, gdzie iako tylko

7przybyli Actores tak zaraz W. P. ad humanam A-

8ctorum salutationem, verbis scommaticis imo

9lassivis [?] respondere, ac diffamere począłeś, po-

10tym rzuciwszy się z zasłodu [?] sine data occasio-

11ne porwałeś się do szabli na Aktorow, cuius ictu

12et oppositione kiedy chcieli defendować się Acto-

13res WW. Urodz. Chodakowscy, Duchnowscy [?], y ni-

14nieysz wyrażeni Complices inita znać corin-

15telligentia et conspiratione initam et salu-

16tem [?] Actorum rzuciwszy się feroci impetu do

17Aktorow żadney WW. do niechęci okazyi nie-

18dawaiących naprzod to Drągami, to Szydłami [?],

19to Pistoletami, okrutnie biliście, potym szable

20od tychże Aktorow, żeby się niemieli czym y de-

21fendować poodbieraliście, zaręce Aktorow żeby

22snadno rąbał Urodz. Cynkaicowski [?] trzymaliście.

23Jakoż W. P. Urodz. Cynkaicowski widząc dyzarmo-

24wanych Aktorow, okrutnie bezbronnych zrą-

25bałeś y skaleczyłeś ran wiele nieznosnych

26szerokich y głębokich nazadawałeś nawet

27Parobkowi y Chłopcowi Urodz. Michała Szopow-

28skiego rąbać kazałeś ktorzy niemiłosiernie

29rąbali y ranili ut Protestatio cum Obductio-

30ne vulnerum clarius enarrant, deinde po-

31biegszy do siebie do Krożiwic [?], y tam Chłopow

32kilku z Spisami y rożną strzelbą z sobą wziow-

33szy, powtornie tamże do Chodakow chcąc nie-

34życie Aktorow iuż dunmo vespere przy-

35żywie [?] Aktorow iuż dunmo vespere przy-

36iechałeś. gdzie ustawicznie strzelaiąc y

37hałasuiąc, gdy Aktorow invadere ad fenestram [?]

38dam nececir [?] niemogłeś, koni troie tychże

39Aktorow z kulbakami, pistoletami, opon-

40[reklamant:] czami

k. 227v

1zami y rożnemi podrożnemi rzeczami, przy-

2stancyi Aktorow stoiące violenta ac Forti manu

3inito cum dictamine z Urodz. Janem Chodakowskim

4simul Pozwanym zabrałeś ktore konie u siebie

5trzymaiąc wniedziel kilka pochudziwszy y po-

6mizerowawszy, w Grodzie niewedług sprawa

7prezentowałeś, et vilissimo pretio pokazowa-

8łeś. Pretexta in frastino vulnerationis moder-

9norum Actt. czas niemały Na kupczy bawiące-

10się publico ore nomen Actorum Sedebas,

11samych dyshonorowałeś y kalumniowa-

12łeś Deinde obarmowawszy się pistoletami

13y rożną strzelbą potrzebie do Wsi Chodakow

14cum intentione na smierć zabicia Akto-

15row przyieżdżałeś, y tam pod same stancye

16gdzie Actores pokaliczeni morabantur pod-

17iechawszy wybadywałeś się domowych tey

18stancyi ieżeli znayduią się Actores, a gdy

19odpowiedziano że niema WP. ktoś forma-

20lia ptulisti że gdybym był zastał podostał-

21bym a y tak ktorego kolwiek gdzie podkam

22to zabiję, Wczas Wasza Urodz. Chodakowscy Po-

23zwani simul cum Pais Duchnowska Wołkow-

24ski Szkuratowski ac aliis, znać inita con-

25spiratione z Urodz. Cynkaiewskim na A-

26ktorow, nulla data sibi vel minima mali

27occasione, uczyniwszy tumult niemały

28bie y opprymowac Aktorow wazylisie się

29pistolety z olstrow przy koniach będące

30Aktorow własne pochyimowawszy, one-

31mi pogotey głowie Aktorow biliście podbo-

32ki szturkaliscie y niemiłosiernie suche-

33mi razami kaleczyliście osobliwie WP.

34Urodz. Panie Chodakowski coby miał w swo-

35im domie niedać nic nieuinnych Akto-

36row kaleczyć to sam WP. excitando rixas

37niewypusciwszy z Izby Aktorow chcących [?]

38[reklamant:] chodzie

k. 228

1chodzie apericulo et occasione mali do WPa

2in bona harmonia przybyłych zainteressem

3ale zastąpiwszy w sieniach tychże Aktorów bites

4y opprymowałeś. osobliwie Urodz. Jana Sko-

5pińskiego chcącego fugere mała przytrzyma-

6wszy tamże w sieniach naprzod sam niemi-

7łosiernie mordowałeś, potym gdy przypad-

8szy Urodz. Synhaiewski zadrożył szablę rąbać

9WPan za ręce Aktora trzymałeś, szablę żeby

10się czym niemiał y z którye abitu tejże cięn-

11te wydarłeś, y tak inermis w ręku WPa

12ciężko poharatany. a gdy similiter pomie-

13niony Synhaiewski rąbał na ziemi leżącego

14Urodz. Michała Skopińskiego WPan wołałeś his

15formalibus rąbay a Psom mięso rzucay, y

16sam rzuciłeś się z gołą szablą tegoż zabijać

17iakoż defacto żywego niezostawiłbyś gdy-

18by niedefendowano, post hoc czyniąc in ma-

19jus detrimentum et dishonorem Actorum

20wyżnamienionych koni Aktorów własnych

21zabrać ijsdem Actoribus niedałeś, imo for-

22ti manu, pokí Urodz. Synhaiewski z chłopa-

23mi nienadiechał, y niezabrał wsięc tychże

24koni z przegrodami zabrać niedopuszcza-

25łeś. a WWo Urodz. Baszyńscy favendo niejako

26infelicem exitum ex quodam odio Urodz. Acto-

27rum lub bliższym sobie nexu sangvinis, pla-

28cendo vero obcertas rationes Urodz. Synha-

29iewskiemu, multa irrealia przed tym że

30Synhaiewskim zapalaiąc onego do złości y nie-

31chęci na Aktorów, ztali stąd hoc et primendo

32że iakoby niejakieś przechwałki y pre-

33paratoria admecem ejdem Pso Synhaiewski

34patrandam u WPa Urodz. Pawła Baszyńskiego stru-

35ere mieli, co nunquam verificetur. Do tego

36WPan Urodz. Pawle Baszyński Syna swego na

37takowe kryminalne Akcye pomienionemu

38Urodz. Synhaiewskiemu in subsidium dawa-

39łeś, który przez dwadni przy tym że Syn-

40[reklamant:] haiewskim

k. 228v

1haiczskim bawiłsie, y z onym iezdził. A za tym Uczy-

2nkich WW Pozwani pro seorsivis pœnis pro qualitate

3cuiuslibet facti ex Arbitrio Judicij decernendis Pre-

4cipue WW Urodz Synhaiczski y Rodakowscy tam

5pœnis Personalibus et crumenalibus, respectu cru-

6delis vulnerationis, percussionis, nec non diffi-

7dationis, ac publicæ Læsionis et diffamationis,

8quam etiam pro restitutione una cum pœnis lege San-

9citis rerum violenter interceptarum Videlicet Po-

10siemi Trzyga Jednego Szersiu [?] Dwóch valoris Tale-

11row bitych Czterdziescie a Dwoch in valore po Tale-

12row bitych Dziesięc Kulbak trzech iedney porządney

13valoris Złł Poll Czterdzieści a Dwoch po Złł Poll Dwa-

14dziescia, Pistoletow Par trzech valoris Czerwonych

15Złł Sześc Oponcz trzech valoris Talerow bitych

16Dwadziescia Szabel trzech valoris Talerow bitych

17Czterry gotowych Pieniędzy Czerwonych Złł Dziewięt-na-

18scie [?] et aliarum variarum rerum seorsivo Re-

19gestro specificandarum. In casu vero potracenia

20tych rzeczy aut per casum zepsowania do zapłace-

21nia za nie valorem supra expressum. Oraz WW

22Urodz Synhaiczski pro statuitione przed Sąd Podda-

23nych swoich y Kozubka ze spisaniem z onym O-

24rężem y strzelbą in oppressionem Actorum przez

25WW Wzywanych […] cum […] citatione u WW […]

26stantur. Jako niestaniemu proresponsione […]

27mendis pro illis pœnis, y o inne Pretensye cit

28Actorowie na Termin wyż Oznaczony pozywa-

29ią Litis pariter Datt w Żytt Millesimo, Se-

30ptingentesimo, Trigesimo, Nono Anno. Die

31Decima Secunda Decembris. De quo […] ejus

32[…] Gregorz Rogalski Woźny […]

33bendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

autenticatus juratus – uwierzytelniony, zaprzysiężony; Et quidem – a mianowicie; seorsive – osobno; Urodzl. – Urodzonych; Ziem. Kijow. – Ziemskich Kijowskich.

in una eademque essentia et causa – w jednej i tej samej istocie i sprawie; infrascriptis oppressis principali – (jako) głównemu (sprawcy) niżej opisanych krzywd; complicibus et coadjutoribus – wspólnikom i pomocnikom; de nominibus et cognominibus – z imion i nazwisk; cum assistentia ejusdem domini – z asystencją tegoż pana; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – albo w razie ich braku na innych najbliżej następujących; insistendo legi publicae et protestationi … factae – opierając się na prawie pospolitym i na uczynionej protestacji; recedendo a foro castrensi Kijoviensi non tamen ab ipsa causa – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego, nie jednak od samej sprawy; in eadem perseverando malevolentia – trwając w tej samej złej woli. Tekst to pozew królewski (Augusta III) wpisany do wpisu z poprzedniej strony. Linia „y Czerniechowski,” w transkrypcji powtórzona omyłkowo – w rękopisie tytulatura biegnie ciągiem.

Fragment manifestacji/protestu o napaść w Chodakach; foliacja 228 w prawym górnym rogu, u góry znak „#”.

ignoti – nieświadomi; cum suis Complicibus – ze swymi wspólnikami; ad humanam Actorum salutationem – na uprzejme powitanie powodów; verbis scommaticis imo lassivis respondere ac diffamere – słowami uszczypliwymi, a nawet swawolnymi odpowiadać i zniesławiać; sine data occasione – bez danego powodu; inita cum intelligentia et conspiratione – w zawartym porozumieniu i zmowie; feroci impetu – z dzikim impetem; ut Protestatio cum Obductione vulnerum clarius enarrant – jak protestacja z obdukcją ran jaśniej opisują; deinde – następnie; vespere – wieczorem; invadere – napaść.

Wiersz „żywie Aktorow iuż dunmo vespere przy-” w transkrypcji omyłkowo powtórzony – w rękopisie występuje raz; poprawna lektura: „szy, powtornie tamże do Chodakow chcąc nie- / życie Aktorow iuż dunmo vespere przy- / iechałeś”.

violenta ac forti manu – przemocą i silną ręką; inito cum dictamine – po umówieniu się; vilissimo pretio – za najniższą cenę; in crastino vulnerationis – nazajutrz po zranieniu; publico ore nomen Actorum – publicznie imię powodów; deinde – następnie; cum intentione – z zamiarem; morabantur – przebywali; formalia protulisti – wypowiedziałeś słowa; simul cum – wraz z; ac aliis – i innymi; inita conspiratione – zawiązawszy zmowę; nulla data sibi vel minima mali occasione – nie dawszy najmniejszej przyczyny złego; excitando rixas – wszczynając kłótnie. Fragment pozwu/manifestacji o napad; tekst miejscami trudny do odczytu.

apericulo et occasione mali – (wolny) od niebezpieczeństwa i sposobności zła [?]; in bona harmonia – w dobrej zgodzie; fugere – uciekać; inermis – bezbronny; similiter – podobnie; his formalibus – tymi słowami; defacto – rzeczywiście; post hoc – potem; in maius detrimentum et dishonorem Actorum – na większą szkodę i zniewagę powodów; ijsdem Actoribus – tymże powodom; imo forti manu – owszem przemocą; favendo … infelicem exitum ex quodam odio – sprzyjając nieszczęsnemu wynikowi z jakiejś nienawiści; nexu sangvinis – związkiem krwi; placendo vero ob certas rationes – przypodobując się z pewnych względów; irrealia – rzeczy nieprawdziwe; paratoria ad necem … patrandam – przygotowania do dokonania zabójstwa; nunquam verificetur – nigdy się nie potwierdzi; in subsidium – na pomoc. WPan – Wasza (Wielmożny) Pan; Urodz. – Urodzony; Pso – Pana [?].

Koniec relacji/pozwu: łac. „poenis personalibus et crumenalibus” – karami osobistymi i pieniężnymi; „respectu crudelis vulnerationis, percussionis, diffidationis, publicae laesionis et diffamationis” – z powodu okrutnego zranienia, pobicia, odpowiedzenia (odgrażania), publicznej krzywdy i zniesławienia; „rerum violenter interceptarum” – rzeczy gwałtem zabranych; „Datt w Żytt Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno, Die Decima Secunda Decembris” – dano w Żytomierzu 12 XII 1739; „scribendi ignarus” – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

22XII 1739 woźny Grzegorz Rogalski zeznał relację o doręczeniu pozwów na sądy ziemskie kijowskie (z 12 XII 1739) – z przeniesieniem sprawy z grodu – z powództwa Czosnowskich [?] przeciw Bazylemu [?] Synhajewskiemu (głównemu sprawcy), Janowi (ojcu), Damianowi i Piotrowi (synom) i innym o zawziętość na cześć i życie powodów i napad na nich w drodze z Owrucza.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 228v

1[…]ett potrzonych Pozwow una cum Are-

2sto od Niewiernych Szmuyła [?] y Irsza

3Berkowiczow Braci przeciw […]

4Szeckiego Kastell Kijowsk y Innych.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego,

6Miesiąca Decembris, Dwudziestego Trzeciego Dnia.

7Na Urzędzie Xięg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego, Przę-

8demną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiesnikiem

9[…]tunc Akt Ziems Kijowskich, y Xięgami ninieysze-

10mi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy Ocze[wisto] [ubytek papieru]

11[reklamant:] Woźny

k. 229

1Woźny Generał Wdztwa Kijowskiego y Jnnych Szlache-

2tny Jan Matusewicz wmoc wierney Relacyi swiey, ustnie y dobrowolnie zeznał

3[nad wierszem: y Słu-]

4żon Roku Teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydzie-

5stego Dziewiątego, Dnia Dwudziestego, Wtórego,

6Decembris, na Affectacyą y Szczególną Requizycyą

7Niewiernych Ozmuyła Narowlonskiego [?] y Hyr-

8sza Antonowskiego Berdowiczow Arędarzow między

9sobą rodzonych Dobr JWiel. Bzierski Arędarzow [?],

10maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wia-

11ry godnych Urodz. Ichmciów Panow Franciszka

12Parzynskiego y Michała Niewieskiego, majo-

13ris ac evidentioris testimonij, gratiâ sibi

14adhibitos, był w Dobrach JWiel. JmcPana Kazi-

15mierza Steckiego Kasztell. Kijowsk. Wsi Bukach,

16gdzie będąc Niewiernego Awrama Lankiewicza

17Arędarza Bukowskiego u Woyta tameyszego y

18całey Gromady Bukowskiey w Tysiącu Szesnien [?]

19Poll Aresztował y przyporęczył, y temuż Wuy-

20towi Pozew Ziem. Kijowsk. urząd. oddał oddaniu

21y potrzemu o niego odbytego pozwu y wiadący [?] spra-

22wie był pisany opowiedział. A potym in crasti-

23num to iest Die Vigesimâ, Tertiâ Decembris,

24Anni Currentis będąc z tąż Stroną Szlachty w Do-

25brach Wsi Tatarynowce ad Affectationem tych

26że pomienionych Requirentow roboczych tez [?]

27ze pomienionych Requirentow roboczych [?] Dene-

28trucha, Osadczego, Sorodota [?] Pilipowców Dene-

29szowskich, y inszych wszystkich, tymże Wyra-

30żonym Szynkarzom, po Imionach y przezwi-

31skach Lepiey wiadomych pomocników, tamże

32we Wsi Deneszach mieszkaiących, u Woyta we

33Dworze Tatarynowskim natenczas będącego,

34y całey Gromady Tatarynowskiey, we Dwóch

35Tysiącach Grzywien Poll Aresztował, y przypo-

36ręczył, które to Areszta tak Woyt Bukowski na

37Arędarza tameyszego, iako y Woyt napomnie-

38nionych Pilipowców we Wsi Deneszach mieszka-

39iących Tatarynowski Imieniem Panow swoich

40benevole przyiowszy, de ex[s]pravy [?] prawney do-

41[reklamant:] trzymać

k. 229v

1trzymać deklarowali y submittowali się, a tak on

2Woźny, tyż z Stroną Szlachty, przy sobie będącemi, owiad-

3czywszy, Pozew Drugi Ziem. Kijow. Autentyczny tegoż

4Dnia, to iest Die Vigesima Tertia Decembris, Woy-

5towi Tatarzynowskiemu we Dworze zrzec oddał, oddo-

6daniu y położeniu onego, odtego pozwu y zia-

7daniu y położeniu onego, odtego pozwu y zia-

8ley o sprawie był pisany, opowiedział y do wiado-

9mości przywiódł, Których Pozwow był Tenor ta-

10kowy. August Trzeci z Bozey Łaski, Krol Polski, Wiel-

11ki Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudz-

12ki, Inflan. Smoleń. Siewier. Kijow. Wołyń. Podol.

13Podlas. Bracław. y Czernichow. a Dziedziczny Xią-

14że Saski y Elektor. JWieł. Kazimierzowi Xiąż-

15ce [?] Saski [?] y Elektor [?]. JWieł. Kaszt. Kijow. Dymir. Dzi-

16erżawce Steckiemu [?] Kaszt. Kijow. Niewiernemu Staro-

17dow. et Starostce, tudzież Niewiernemu [?] Bukoskie-

18mowi [?] Sandiekiewiczowi [?] Arendarzowi Bukoskie-

19mu statuendo, iako tez Wiełł. Katarzynie z Ło-

20pienów [?] Marcyanowey Hesakowey [?] Stolniko-

21wey Żyt. Matce Wdowie, Janowi, Gabryelowi,

22Kunegundzie, y Helenie Hesakom [?] Synom

23y Corkom, niegdy zeszłego Wiełł. Marcyana

24Hesaka [?] Stolnika Żyt. Sukcessorom, a systen-

25cyi nie potrzebuiącym samym przez się, a po-

26trzebuiącym cum assistentia de Jure debita,

27niemniey roboczym [?] Petruchowi Baderemu [?],

28y Gowdoły [?] Pilipowcom [?] Deneszowskim [?] y Innym

29wszystkim, tamże w Dobrach Wsi Deneszach

30Pilipowcom mieszkaiącym, niżey wyrażoney

31akcyi pomocnikom y adherentom, po imio-

32nach y przezwiskach temuż pomienionemu

33Baderemu Deneszowskiemu lepiey wiadomym,

34y znaiomym, Aresto innodatis, et statuendis,

35Pozwanym, z Bob y zewszystkich gruntow Dobr

36WW. JWiełł. Kasztellanie Kijow. y Wiełł. Hesako-

37wie Sczęcych [?], ruchomych, y Summ pieniężnych

38przykazuiemy, abyście WW. przed Sądem naszym

39Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Wdztwa Kijow.

40Anno deo dante Futuro Millesimo Septingen-

41tesimo Quadragesimo, w Zytomirzu Sądzić

42się maiących, [?] seu his deficientibus, in aliis proxi-

43me subsequentibus, sami Osobliwie, y Zawisie

44[reklamant:] Stanowszy [?]

k. 230

1Stanowszy, obwinionych pomienionych stawili

2na Instancyą Instygatora Sądowego y Jego Delato-

3ra, Niewiernych Szmujła Nachimowicza [?] Delato-

4sza Antonowskiego [?] Berkowiczów Braci Między

5soby rodzonych, z Dóbr JWiel. Ostrzeski [?] Pana swego

6Arędarzow, in Assistentia tegoż JWiel. Pana tamtego

7go Faktorow, którzy windicando necem Niewier-

8nych Aurona Ostrowicza, Arona Mowszowi-

9cza, y ich furmanow in fide catholica będą-

10cych, in tractu Bonorum Denesze Wiel. Kaza-

11kowey Stoll. Zytt. przez Pilipowców in tych że

12pomienionych Dobrach mieszkaiących cru-

13delissime patratam, in hdrendo [?] Legi, et Are-

14sto tak przez Wiel. Stanisława Potockiego [?]

15Skarbnika Kaliskiego Anno Currenti Die Decima Quar-

16ta Decembris, natychże wyż wspomnionych

17Pilipowców imposito, atq. per se hoc in re se-

18orsive facto [?] etc., et quidem W. JWiel. Kozako-

19wa Stoll. Zytt. ex ratione superius expresa

20patratae Necis przez tychże rozbóynych Petru-

21cha Baderego [?], Jewdoka [?] Pilipowców Dene-

22szowskich, y Innych tymże samym wyrażo-

23nym kompryncypałem po Imionach y prze-

24zwiskach lepiey wiadomych pomocników,

25którzy in invidiosa mente, excedendo Prawo Bo-

26skie, y pospolite, o zaboystwie surowie opi-

27sane, w taty sile [?] wszelkim sposobem zastępo-

28wany [?] in tractu memoratorum Bonorum De-

29nesze W. JWiel. Stolnikowa Zytt. ad Bona W.

30JWiel. Kasztell. Kijowsk. Nominata Buki curren-

31ti pomienionych Żydow Aurona Ostrowi-

32cza Arona Mowszowicza z Ich furmanami

33in fide catholica będącemi pomordowawszy po-

34zabijali, Summę iedną in paratis na kilka

35Tysięcy, a Drugą w różnych Towarach y rze-

36czach, w Mieście Brodach nakupionych, do

37Domow swoich prowadzących, na Dwadzieścia

38[reklamant:] Tysięcy

k. 230v

1Tysięcy pozabierać, konie y Woły z Towarami Ku=

2pieckiemi, y rzeczami różnemi, iedne in usu Com=

3modum applikować, a drugie dla sprzedania A=

4redarzowi Bukowskiemu, znać przewodnizcte [?]

5mi z zabeycami maiącemu, powdawać, y z tego

6pomieniony Arędarz Bukowski w Mieście Kro=

7steszowie [?] tamże non negavit. Y Wzaś Swoią [?]

8JWielm. Kasztell. Kijow. declaratione znaydowania się

9u pomienionego Arędarza Bukowskiego rzeczy różnych

10iako to Lichtarzow Xięg Lubbak [?] przy tym że

11pomienionym Zabeystwu [?] zabranych a przez

12teraźnieyszych Aktorow u tegoż Arędarza Bu=

13kowskiego widzianych, itaque statuitione po=

14mienionego Arędarza Bukowskiego, dla przy=

15znania wyżey wyrażoney Akcyi, znać po=

16znania dobrze wiadomego, una cum restitutione

17rerum, a w niestawieniu do odpowiadania się

18Actores in assistentia Pana swego, tak W.

19JWielm. Kasztell. Kijow. in Simplici, iako też W.

20Wielm. Assakowa [?] ibidem dostawienia pomie=

21nionych Pilipowcow [?], a w niestawieniu do przy=

22wrocenia rzeczy Towarow y Summ u go tenże [?]

23zrocenia [?] będących, circa patratam Rebellem [?] zabra=

24nych, niemniey pro decernendis poenis in qua=

25litate facti super statuendis Lege condignis

26na Termin wyż Oznaczony pozywaią. Sitis

27parituri. Pisan w Żytomirzu, Millesimo Se=

28ptingentesimo Trigesimo Nono Anno. Die

29Decima Nona Decembris, de quo Lexens [?] ejusdem

30Intus Relatio. Jan Matulewicz Woźny mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Rok w formule słownie: Trzydziestego Dziewiątego = 1739; „una cum Aresto” – wraz z aresztem; Namiestnik – zastępca regenta przy aktach ziemskich.

majoris ac evidentioris testimonij gratiâ sibi adhibitos – dla większego i oczywistszego świadectwa przy sobie wziętych; in crastinum to iest Die Vigesimâ Tertiâ Decembris Anni Currentis – nazajutrz, tj. 23 grudnia roku bieżącego (1739); ad Affectationem – na żądanie; benevole – dobrowolnie.

Relacja woźnego o areszcie (zajęciu) pieniężnym pod zakładem grzywien, 22–23 XII 1739; początek wpisu na poprzedniej stronie.

Linie 5–6 w rękopisie z powtórzeniem („odda-/daniu”); powtórzenie oddane jak w odczycie, do weryfikacji. Linia z „Xiążce Saski y Elektor” prawdopodobnie błąd odczytu – do sprawdzenia.

Die Vigesima Tertia Decembris – dnia 23 grudnia; cum assistentia de Jure debita – z asystencją prawem przewidzianą; Aresto innodatis, et statuendis – obłożonym aresztem i mającym stawić; Anno deo dante Futuro Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – w roku przyszłym, da Bóg, 1740; seu his deficientibus, in aliis proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych.

Fragment relacji woźnego z wpisanym tekstem pozwu drugiego ziemskiego kijowskiego wydanego w imieniu Augusta III.

windicando necem – dochodząc (pomszczenia) zabójstwa; in tractu Bonorum – w obrębie dóbr; crudelissime patratam – najokrutniej popełnionego; Anno Currenti Die Decima Quarta Decembris – roku bieżącego dnia 14 grudnia; in fide catholica – wyznania katolickiego; in paratis – w gotowiźnie; Stoll. Zytt. – Stolnikowa/Stolnik Żytomierski; Kasztell. Kijowsk. – Kasztelan Kijowski.

in usu commodum – na własny pożytek; non negavit – nie zaprzeczył; una cum restitutione rerum – wraz ze zwrotem rzeczy; in assistentia – przy asystencji; in simplici – w prostym (pozwie); circa patratam rebellem – przy dokonanej gwałtownej zbrodni [?]; pro decernendis poenis in qualitate facti super statuendis Lege condignis – dla orzeczenia kar stosownych do natury czynu, wedle prawa należnych; sitis parituri – macie się stawić; Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno, Die Decima Nona Decembris – roku 1739, dnia 19 grudnia; intus relatio – wewnątrz relacja (woźnego).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

23XII 1739 woźny Jan Matulewicz zeznał relację o doręczeniu pozwów wraz z aresztem (z 19 XII 1739) z powództwa Żydów Szmujły i Hirsza [?] Berkowiczów, arendarzy, przy asystencji ich pana, przeciw Kazimierzowi Steckiemu, kasztelanowi kijowskiemu, i innym o zabójstwo Żydów Arona Ostrowicza, Arona Mowszowicza i ich woźniców-katolików na drodze w dobrach Denesze Kossakowej, stolnikowej żytomierskiej, przez pilipowców, i o stawienie arendarza Bukowskiego, u którego widziano zabrane rzeczy (lichtarze, księgi).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 230v

1Relat. położonego Pozwu na Sądy Ziem. Kijow.

2od Urodz. Wyhowskich Braci rodzonych

3na Wielm. Turowskiego [?] Stoll. Podoll. y Innych

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego,

5Miesiąca Decembris, Dwudziestego Trzeciego Dnia

6Na Urzędzie Xięg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego,

7Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namie=

8[reklamant:] snikiem

k. 231

1snikiem [?] y tune Akt Ziemskich Kijowskich y Xięgami ninie[y]=

2szemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy osobiście

3Woźny Generał Wdztwa Kijowskiego y Innych Opatrzny

4Ustasz [?] Szemyrycki [?] Który mocą sub vera de fidelis [?]

5Relationis, palam, publice, liberéq recognovit. Iż

6on Roku Teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzy=

7dziestego Dziewiątego, Dnia Siedmnastego De=

8cembris, Pozew Ziemski Kijowski Autentyczny od niosł

9do Dobr Wsi Mohilney [?], y tamten Pozew u Wuyta

10tameyszego, w Izbie na stole położył, o położeniu

11onego, Ktoremu [?] y wiaściwy [?] by Sprawie,

12pisany był, opowiedział, y do wiadomosci przy=

13wiodł, ktorego Pozwu Tenor ejusmodi. August

14Trzeci z Bożey Łaski, Krol Polski, Wiel. Xiążę

15Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmudzki

16Inflanski, Smolenski, Siewierski, Kijowski, Wołynski, Po=

17dolski, Podl., Bracławski, y Czernihowski, a Dziedzi=

18czny Xiążę Saski y Elektor. Wiel. Andrzejowi

19Jurowskiemu [?] Stolnikowi Podol. Dziedzicowi, y

20Tomaszowi Szaszkiewiczowi [?] Dobr Wsi Mohil=

21ney quovis Juris titulo iako Panom, tudzież

22rzeczonym Poddanym teyże Wsi Mohilney iako

23to Łesypowi [?] Kiryia [?] Ołeara [?] Synowi, Koralko=

24wi Owrstkiemu [?], y Innym niżey wyrażoney

25opressyi Czyncy [?] pałom, y pomocnikom quorum

26Stanowi [?] przed Sąd ukazania win pra=

27wnych omnino urgetur, cum assistentia Do=

28minorum de Jure debita Pozwanym, z Osob y z wszy=

29stkich gruntow Dobr WW leżących, ruchomych y

30Summ pieniężnych przykazuiemy, abyście

31przed Sądem naszym Ziem. Kijow. na nay pierw=

32szey Kadencyi Sądow po Dacie tego Pozwu w Żyto=

33mirzu Lub Owruczu przypadaiących, sami obli=

34cznie y zawicie stanęli na Instancyą Instyga=

35tora Sądowego y Jego Delatorow, Urodz. Samu=

36ela [?] Barylecki [?] y Wysockich [?] Strony między sobą

37odłożonych Aktorow, ktorzy przychylaiąc się

38do Prawa pospolitego, y Protestacyi swoiey wraz z

39obduceyą wyrażoney, WW. Wiel. Jurowski [?] y

40[reklamant:] Szaszkiewicz

k. 231v

1Szaszkiewiczu [?] Pozwani Ostatuitio [?] przed Sąd pomie-

2nionych Poddanych swoich dla ukarania naniech

3win prawnych, którzy postępuiąc absolutâ insolen-

4tiâ, et rebelli ausu niemaiąc żadney od Panow absty-

5nencyi, y zaczepa [?] kary; kiedy przeieżdżaiąc [?] [?]

6Aktorow Anno Currenti in Octobri przez Wieś

7Mohilne [?], pomienieni Poddani zastąpiwszy, tych

8ze Aktorow na dobrowolney drodze, pośród Wsi,

9a wynalazszy iakowąś pretensyą o parobka Ste-

10pana [?] u Oyca Aktorow starzego [?], a potym dy-

11wolnie na Ukrainę zbiegłego, Roboczego [?] Re-

12type [?] Ziela [?], naprzod wesoły [?] turpissimis [?] ru-

13sticalibus, takie y kalumniowac poczeli,

14proferendo nec formalia, tenże Lesyp [?] gdzieście

15mnie parobka podzieli, potym accumulato

16sibi majori tumultu, chłopstwo napadszy

17tamże Aktorow, niemaiąc względu na Stan

18Szlachecki, crudelissime niewinnych Akto-

19rów, bili, y oppugnowali, drągami, kota-

20rami [?], y czym napadszy niemiłosiernie ka-

21mi [?], y czym napadszy podarli, nie-

22lecząc [?], suknie na Aktorach podarli, nie-

23zrzosnie znęcaiąc się, vix semi vivos post

24multas oppressiones puścili, dla czego iidem

25Actores tam pro poenis, ratione incontinentiae eo-

26rundem Subditorum, supra vos decernen-

27dis, quam etiam in casu niestawienia o-

28nych przed Sąd do odpowiedzenia za nich

29solvendisque pro illis luitis poenis pro qua-

30litate facti eorundem Subditorum ex arbi-

31trio Judicij decernendis, nec non pro cor-

32siva [?] Satisfactione za szkodnie [?] Aktorom

33przez tychże Poddanych podarte, y inne

34pretensye WW: na Termin wyż oznaczony

35pozywaią. Actis paritur, Datt w Żytomirzu

36Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo

37Nono Anno. Die Decima Quarta Decembris

38de quo Ofens [?] ejusdem Mius [?] Rett. Woźny ut

39supra scribendi ignarus.

40Rett położonego Pozwu na Sądy Ziemskie Kijowsk.

41od Wiell. Dziewbiewicz [?] Pozwy [?] Prowtoll [?]

42po Wiell. Byline [?] Stoli [?] Wójtski [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Stoll. Podoll. – Stolnikiem Podolskim; Namiestnik – zastępca urzędnika przy księgach ziemskich.

sub vera de fidelis Relationis… palam, publice, liberéque recognovit – pod rzetelnością wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał.

Tenor ejusmodi – treść następująca; quovis Juris titulo – z jakiegokolwiek tytułu prawnego; omnino urgetur – koniecznie wymaga się; cum assistentia Dominorum de Jure debita – z należną z prawa asystencją panów (właścicieli); Instygator Sądowy – oskarżyciel publiczny przy sądzie; obdukcja – oględziny (urzędowe) obrażeń/szkód.

Pozew datowany wg relacji 17 XII 1739, doręczony do wsi Mohilna [?]; kilka nazwisk odczytanych niepewnie.

absoluta insolentia et rebelli ausu – z całkowitą zuchwałością i buntowniczą śmiałością; anno currenti in Octobri – w bieżącym roku w październiku; accumulato sibi majori tumultu – zebrawszy większą gromadę; crudelissime – najokrutniej; vix semi vivos post multas oppressiones – ledwie żywych po wielu ciosach; actores tam pro poenis... – powodowie zarówno o kary za niepowściągliwość tych poddanych, jak i w razie ich niestawienia o zapłacenie kar przez panów wg uznania sądu oraz o zadośćuczynienie; Actis paritur – akta się przedkłada; Datt w Żytomirzu 14 XII 1739; ut supra scribendi ignarus – jak wyżej, nie umiejący pisać.

na dole kopia/notka relacji woźnego o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie; odczyt bardzo niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

23XII 1739 woźny Ustasz Szemyrycki [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa braci Wyhowskich przeciw Andrzejowi Jurowskiemu [?], stolnikowi podolskiemu, i Tomaszowi Szaszkiewiczowi [?] z dóbr Mohilna o stawienie przed sąd ich poddanych, którzy w buntowniczy sposób napadli na powodów – z obdukcją.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 232

1Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego

2Miesiąca Decembris, Dwudziestego Trzeciego Dnia.

3Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijow-

4skiego, Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhow-

5skim Namiestnikiem p[ro]tunc Akt Ziemskich Ki-

6jowskich y Xięgami ninieyszemi Ziemskie-

7mi Kijowskiemi. Stanowszy Oczewiście Wo-

8źny Generał Wdztwa Kijow. y Jnnych Szlache-

9tny Bartłomiey Łozowski [?] wmoc prawdzi-

10wey wierney y słuszney Relacyi swey

11iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał. Iż on

12Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzy-

13dziestego, Dziewiątego, Dnia Dwudziestego,

14Wtorego Decembris, Pozew Ziem. Kijow. Au-

15tentyczny, na membranie Ziem. pisany

16odniosł do Dobr Wsi Pilipowiec [?], y tam ten

17Pozew, we Dworze tameyszym w Izbie na

18stole połozył, opołozeniu onego, odkogo po-

19kogo, y niakiey sprawie, był pisany, pra-

20wnie [?] do wiadomosci, przywiodł. ktorego Po-

21zwu tenor talis. August Trzeci z Bozey ła-

22ski, Krol Polski, Wielki Xiążę Litewski, Ru-

23ski, Pruski, Mazowiecki, Zmudz. Inflan.

24Smolen. Siewier. Kijow. Wołyn. Podol.

25Podl. Bracław. y Czerniechow. a Dziedziczny

26Xiążę Saski y Elektor. Wiell. Maciejowi

27Bytinie [?] Stoll. Wiskiemu [?] Pozwanemu Oso-

28by, y Dobr W. T. Leżących, ruchomych, y sum

29pieniężnych, przykazuiemy, aby W. T. przed

30Sądem naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem.

31Kijow. Sądzić się maiących, sam Osobiscie

32y zawicie stanął, na Instancyą Instygatora

33Sądowego, y Jego Delatorow Wiell. Franci[sz]-

34ka, y Aniełi z Godlewskich Dzierzbickich

k. 232v

1Poderaszył Inowłockich [nad wierszem: ipsius] Actorom, którzy etqui:

2dem sama Urodz. Dziembicka in Assistentia

3mariti sui, iako legitima Successrix, ponie:

4gdy Urodz. Stefan [?] Strybyłu [?] umarł [?] etc.; et

5aequaliter do wszelkiey Substancyi potym [?] po

6Antecessorze swoim należąca iest, tak etc.

7pro Comportatione Munimentorum tam apud

8Te Adventium, quam per Te seu Magnificum

9Hyeronimum Bylina Parentem tuum

10cuicunq[ue], et quocunq[ue] modo extraditorum,

11datorum, repositorum, aut conceptorum

12Massam Substantiae Strybyłowskiey [?] re:

13praesentantium, uti Te Decretum Com:

14promissoriale adstrinxit, in terre [?] [...]

15citate et Modernos Actores prolatum [...]

16Actores futuro pro Termino citant, Litis

17pariturus. Datt. Zytomiriae, Millesimo, Se:

18ptingentesimo, Trigesimo, Nono Anno.

19Die Decima Quarta Decembris, de quo

20Ptens [?] ejusdem Ministerialis Relatio. X

21Bartłomiey Kortowski [?] Woźny Scribendi

22ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

p[ro]tunc – „na ów czas”, tymczasowy; Woźny Generał Wdztwa – woźny generał województwa; tenor talis – „treść taka”; Instygator Sądowy – oskarżyciel z urzędu, delatorowie – donosiciele/współoskarżyciele.

Wiell. – Wielmożny; Stoll. – Stolnikowicz [?]; W. T. – Wierności Twoiey; Ziem. Kijow. – Ziemski Kijowski.

pro Comportatione Munimentorum – o złożenie dokumentów (munimentów) przechowywanych zarówno u Ciebie, jak i u Twego ojca; decretum compromissoriale – dekret sądu polubownego; futuro pro Termino citant – pozywają na przyszły termin; Datt. Zytomiriae … Die Decima Quarta Decembris – dan w Żytomierzu 14 grudnia 1739; Scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

23XII 1739 woźny Bartłomiej Łozowski [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Dzierzbickiej, przy mężu, prawnej sukcesorki po Stefanie Strzybyle, przeciw Maciejowi Bylinie, stolnikowi [?], o złożenie dokumentów (munimentów) substancji Strzybyłowskiej znajdujących się u pozwanego.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 232v

1Relacya na Sądy Z. K. od Urodzonych

2[...] Braci JmPanów Undrowych [?] Cho:

3dakowskich [?] y Innych różnych.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra Dwudziestego Trzeciego Dnia.

6Na Sezeniu [?] Xiąg Ziemskich Woiewództwa Kijowskiego Przedemną

7Stefanem z Wyszkowa Wyhowskim Vice Regentem y

8Namiesnikiem pro tunc aktów Ziemskich y Xięgami Ninie:

9yszemi Ziemskiemi Kijowskiemi Stanowszy osobiście Woźny

10Generał Woiewództwa Kijow. y Innych Opatrzny Grzegorz Ro:

11[...] in vim Suae verae fidelis Relationis publi:

12ce, libere, recognovit. Iż on Roku teraźnieyszego

13Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego Dnia [...]

14Dziewiętnastego

k. 233

1Dziewiętnastego Decembris, pozew Ziemski Kijow. autenty-

2czny odniosł do Dobr Wsi Chodakow, y tam ten pozew w dworze

3y mieszkaniu Urodz. Jana Chodakowskiego na stole poło-

4żyłem, o oddaniu y położeniu onego, od kogo pozwu tego y w jakiey

5sprawie pisany był opowiedział, y sprawnie publikuięc do

6wiadomości podał, ktorego Pozwu tenor eiusmodi. August

7Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski Wielki Xiążę Litew. Ruski,

8Pruski, Mazowiec. Żmudz. Inflan. Smoleń. Siewier. Kijow.

9Wołyn. Podol. Podlas. Inflant. y Czernichow. a Dziedzic-

10czny Xiąże Saski y Elektor. Urodzonym Janowi y Kata-

11rzynie z Skuratowskich Małż. Rodzicom, Demia-

12nowi y Piotrowi Synom Kuleszenkom Chodakowskim

13Causae infrascriptae Pryncypałom, Andrzeiowi Wołkowskie-

14mu, Naumowi Skuratowskiemu y Pawłowi Suchnow-

15skiemu Adherentom Pozwanym, z Osoby y Dobr WW.

16rzeczych, ruchomych y Summ pieniężnych przykazuiemy

17Samey Urodz. Chodakowskiey cum assistentia Mariti, aby-

18ście przed Sądem Ziem. Kijow. na Naypierwszey Kadencyi

19Sądow, po dacie tego Pozwu w Żytomirzu lub Owruczu

20przypadaiących y sądzie się maiących, vel his deficientibus

21in alijs proxime subsequentibus, Sami oblicznie y zawicie

22stanęli, na Instancyą Urodzonego, y Jego Delatorow

23Urodzonych Joachima y Grzegorza Szopowskich Braci między

24sobą rodzonych Aktorow, ktorzy ad Referendo Regiet Manife-

25stationi ea in re Suo et aliorum nne. facta WW.

26pozywaią oto. Iż WW. Wasza, osobliwie Urodz. Chodakowskey,

27chcęc Aktorow niesłusznie vexare ac laedere, wazyście

28się obijcere, że iakoby mieli actores simul cum alijs

29adimpletis Numerum Personarum Triginta Dom WW.

30Waszey invadere, ibidemq. varias violentias perpatrare,

31y iako pasquinatice WW. lozant Protestationes ac Cita-

32tiones, co nunquam verificetur, owszem WW. Wasza

33ni, rożne odpowiedzi, przechwałki na Zdrowie, Życie,

34y honor Aktorow czyniliście, co actores mitissime

35znieśli y znoszą, a za tym prosenis Lege Sanctis tam

36respectu indebite vexa, ac Levioe Circumscriptionis,

37quam etiam, ratione assidua invitam et salutem diffi-

38[?]datonis, et pro eliminandis quibuscunq. laesionis Transacti-

39onibus, respectuq. aliarum Praetentionum, orctenus in Ter-

40mino [?] proponendarum, videre actores futuros [?] Termino citans

41Sitis paritur. Datum w Żytomirzu Die Decima Secunda

42Decembris, Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo Nono

43Anno, de quo [?]sens [?] Litis. [?] Woźny ut supra [?] signavit.

44Oblaya

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim Suae verae fidelis Relationis publice, libere, recognovit – na mocy swej prawdziwej, wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał; pro tunc – na ten czas; „Dziewiętnastego” dopisane pod ostatnią linią.

tenor eiusmodi – treść takiego rodzaju; cum assistentia Mariti – w asystencji męża; vel his deficientibus in alijs proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły do skutku, na najbliższych następnych; vexare ac laedere – nękać i krzywdzić; obijcere – zarzucać; adimpletis Numerum Personarum Triginta – w liczbie trzydziestu osób; invadere, varias violentias perpatrare – najechać i dopuścić się różnych gwałtów; nunquam verificetur – nigdy się nie udowodni; Lege sancitis – przepisanymi prawem; datum … Die Decima Secunda Decembris 1739 – dane 12 grudnia 1739; końcowe zdanie relacji woźnego częściowo niepewne.

„Oblaya” w prawym dolnym rogu – zapewne podpis woźnego lub urzędnika [?].

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

23XII 1739 woźny Grzegorz Rogalski [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa braci [?] i innych przeciw Janowi i Katarzynie ze Skuratowskich Kuleszenkom Chodakowskim i ich synom Demianowi i Piotrowi o niesłuszne zarzucanie powodom, że wraz z innymi w liczbie 30 osób najechali dom pozwanych i dopuścili się gwałtów.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 233v

1Relacya na Sądy Ziem. Kijow. od Urodzonych

2Ziołkowskich po JOświeconych Xiążąt San:

3guszków y Innych.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra, Dwudziestego Trzeciego Dnia

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijow. Przedemną

7Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vices Regentem y Pomie:

8śnikiem [?] pełne akt Ziemskich, y Xięgami Niniejszemi

9Ziem. Kijow. Stanowszy oczewisto Woźny Gnał Wdztwa Ki:

10jowsk. y Innych Szlachetny Józef Żelazowski [?], wmoc prawdzi:

11wey wierney y skuteczney Relacyi swiey, iawnie, ustnie

12y dobrowolnie dla Zapisania do Xiąg Niniejszych zeznał,

13yż on Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydzie:

14stego Dziewiątego, Dnia Jedynastego Decembris, Pozew

15Ziem. Kijow. Ratentyczny [?], odniosł do Dóbr Wsi Hłumcy [?]

16y tamten Pozew Woytowi tameyszemu w Ręce oddał, ood:

17daniu onego, od kogo y komu y wiakiey by Sprawie pisany

18był, prawnie opowiedział y publikował, którego Pozwu tenor

19talis. August Trzeci Z Bożey Łaski Król Polski, Wielki Xiąże Lite:

20wski

21Ruski, Malbourski [?], Zmudzki, Inflanski, Smolenski, Siewierski, Kijow.

22Wołyński, Podolski, Podlaski, Inflancki [?], y Czerniechowski, a Dziedziczny

23Xiąże Saski y Elektor. JOOświeconym Paweł [?] Oycu

24Stanisławowi lub Inego Imienia Synowi Xiążętom

25Sanguszkom Marszałkom Nadworny Wielkiego Xięstwa

26Litew. iako Dziedzicom, tudziesz Wiel. Zofii [?] Rotnikowey [?]

27Stolnikowey [?] Wdowie Matce, y Filipowi lub Inego Imienia

28Synowi Piisunom [?], Dóbr Hłumcy [?] Wielkiey y Małey

29Possessorom, niemniey Ludziom Urzędnikom, Szlachcie

30Arendarzom [?], y całey Gromadzie Dóbr tychże Hłumcy

31Wielkiey y Małey Poddanym, z Osób y Dóbr Waszych [?] y wszy:

32wszystkich leżących ruchomych, y Summ pieniężnych

33przykazujemy abyście WW. przed Sądem Naszym Ziem.

34Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. in loco Solito Judiciorum

35w Mieście Żytomirzu lub Owruczu przypadaiących

36y sądzić się maiących, vel his deficientibus, tunc [?] primo

37Terminis

38subsequentibus, sami osobiście prawnie stanęli, Ad Instantiam

39Woźnego Sądowego y Jego Delatorów Urodz. Józefa Oyca

40y Antoniego Syna Ziołkowskich Delatorów, którzy przy:

41[reklamant:] chylaiących Dobra

k. 234

1do Prawa p[...]tego y Własności swoiey hac in re zaniesione y

2WW. pozywaią o to, iż WW. idąc in convulsionem

3Prawa p[...]tego, które non vi sed Jure swoiey dochodzie

4każe własności, oraz nie kontentuiącsię dawnieyszemi

5in antecessum uczynionemi Wiolencyami podbieraniem

6Gruntow, Lasow, y Sianożęci, o które zaczęty

7Proces z WW. J.O. Xiążęta Sanguszkowie dusię

8inte obloquitur [?], ale y teraz intra dies dati [?], gdy

9Urody Ziołkowscy moderni Actores z Ludźmi Poddanemi

10swoiemi, na własną swoią Sianożęć, która

11ab antiquo do Dobr Dubnik [?] w Woiewodztwie Kijowskiem

12w Powiecie Owruckim leżących należała, y uspokoionym

13dotych czas była używaniu, dla koszenia

14Siana nyiachali [?], WW. z osobliwie WJ. Urody Gubernatorze

15Zwiahelski Dobr Ntt. Spolnikowey [?]

16Botockie [?], Zbiwszy y zebrawszy Ludzi kupę niemałą

17do Osob kilkudziesiąt, cum adhibito Armorum genere,

18z Kosami, Cepami, Strzelbami, Rusznicami

19Pistoletami, Kijami, Widłami, y innym Chłopskim

20przyzwoitym Orężem, nato z same Sianożęć

21naiachaliście, gdzie naiachawszy, zaraz Urody Józefa

22Ziołkowskiego, iuż w Sędziwości Lat swoich zostaiącego,

23przy kosarzach będącego, porwawszy uszyscy

24hurmem, Kołanami, Dubami, Pięściami biliście,

25tłukli, ad libitum sui katowaliście, a potym y Ludzi

26Dubnickich, do koła ostąpiwszy, każdego z nich podobnym

27kontentowaliście sposobem, iakoż defacto

28Poddanemu robocznemu Ostapowi ran ciętych Siekierami

29w Głowie trzy, także po Ręku ran sześć

30Poddanemu Tymochowi, Głowę kijami, Obuchami,

31porozbijali, y ran sześć stłuczonych zadali, także

32y innych poddanych, to iest Chwedora, Romana,

33Hryćka, y innych wielu pobili, ran sinich, spuchłych

34krwią ociekłych, kijami poradawaliście, brody y

35włosy powyrywaliście, przy takowym gwałtownym Naiezdzie,

36y poczynionych Wiolencyach, kosy, Siekiery,

37Furyą, y innych rzeczy niemało, które lepiey

38WW. Inquizycyą dowiedzione będą, pozabieraliście,

39y rożne Wiolencye, Szkody, Oppressye, w Lasach y

40Gruntach poczyniliście, y codziennie czynicie, na

41[reklamant:] samych aktorow

k. 234v

1aktorów, y Poddanych Dubnickich [?] przeciw właścicielą, a

2zatym tak opobicie [?] y pokaleczenie, iakoteż do przywro:

3cenia Gruntow, Łąkow, Barwiczei [?], y o inne pretten:

4sye WW. na Termin wyż oznaczony pozywaią. Sitis

5parituri. Pisan w Żytomirzu Die Decima Novembris

6Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo Nono Anno, de quo

7praesens ejusdem Mtis Rtio. Jozef Żelazowski [?] woźny.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt miejscami niepewny; rok 1739 zgodny z zakresem księgi; dalszy ciąg relacji na następnej stronie.

Woźny Gnał – woźny generał; Wdztwo – województwo; tenor talis – brzmienie takie; in loco solito judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; vel his deficientibus, tunc primo terminis subsequentibus – albo gdyby te nie doszły do skutku, to na pierwszych następnych terminach; ad instantiam – na żądanie; delator – oskarżyciel/donosiciel.

hac in re – w tej sprawie; in convulsionem – na naruszenie; non vi sed Jure – nie siłą, lecz prawem; in antecessum – uprzednio; moderni Actores – obecni powodowie; ab antiquo – od dawna; cum adhibito Armorum genere – używszy wszelkiego rodzaju broni; ad libitum sui – według swego upodobania; defacto – faktycznie. WW. – Wielmożni; J.O. – Jaśnie Oświeceni; Ntt. – nazwy tejże (?).

Fragment pozwu/manifestu o najazd na sianożęć dóbr Dubniki [?] w powiecie owruckim.

Sitis parituri – macie się stawić (posłuszni wezwaniu).

Die Decima Novembris Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno – dnia 10 listopada roku 1739.

de quo praesens ejusdem Mtis Rtio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego (Mtis Rtio = Ministerialis Relatio).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

23XII 1739 woźny Józef Żelazowski zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Ziółkowskich przeciw książętom Pawłowi [?] i Stanisławowi Sanguszkom, marszałkom nadwornym litewskim, i innym o dawne i nowe gwałty – zabieranie gruntów, lasów i sianożęci – mimo toczącego się procesu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 234v

1Relacya pozwu na Rokj Ziem.

2Kijow. Ztych że Jchmciow po Nieb.

3Niemiryczow Chorążych Kijowskich [?] Mtis [?]

4Roku Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra, Dwudziestego Trzeciego Dnia.

6Na Lezeniu Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijow. Przede:

7mną Stefanem Józefem [?] Wyhowskim [?] Viceregentem

8y Namiestnikiem [?] Akt Ziemskich y Xięgami Niniey:

9szemi Ziem. Kijow. Stanowszy osobiście Woźny

10Generał Woiewodztwa Kijowskiego y innych, Szlachetny Jozef

11Żelazowski [?], in vim suae verae, ac fidelis Rtionis, publice

12liberey recognovit. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc

13Siedmset, Trzydziestego dziewiątego, Dnia Dwudzieste:

14go Wtorego Decembris, Pozew Ziem. Kijow. autentycz:

15ny, zaniosł do Dobr Miasteczka Korostek [?], y tam:

16że Pozew, we Dworze tameyszym w Izbie na stole po:

17łożył, o połozeniu onego, od kogo po kogo, y na iakiey

18by Sprawie pisany był, Jawnie publikuiąc do

19wiadomości przywiodł, ktorego Pozwu tenor ejusmodi.

20August Trzeci z Bozey łaski Krol Polski W. X. L. Ruski,

21Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski, Kijowski, Wołyński, Ki:

22jowski, Podolski, Podlaski, Smoleński, Siewierski y Czernichowski

23a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor. Nieb. [?] Karolo:

24wi y Antoninie z Petowieckich [?] Niemiryczow

25Chorążym Wiskim [?] Mtis [?] etquidem samey Wiel. Chorążyney

26Wdowie [?], cum assistentia de jure debita, Possessorom

27z Dobr y wszystkich gatunków Dobr WW. leżących, ru:

28chomych, y Summ pieniężnych przynależnych,

29a z Wolą [?] WW. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow.

30na Rokach Ziem. Kijow. in Loco solito Judiciorum

31[reklamant:] w mieście Naszym

k. 235

1Naszym Żytomirzu, w pierwszy Poniedziałek po Konwo-

2kacie przypadaiących y sądzić się maiących, vel his de præsen-

3ti Stanoli, nie Instancyi Porządku Sądowego, y iego Delatorow

4Urodzonych Józefa y Maryanny z Perlikow [?] Rodzicow,

5y JmP Antoniego Syna Ziołkowskich, tudzież Eufrozyny

6z Ziołkowskich Jezierskiey [?] pozostałey Wdowy, Dobr

7Siedliska Woromianki [?] Possessorow Aktorow, ktorzy

8przychylaiąc się do Prawa Sobie y Mocy Swoiey co

9Wne uczynioney WW. pozywaią oto, Iż WW. wie-

10dząc dobrze że Siedlisko Woromianka od kilkudzie-

11siąt Lat wszystkie w spokoynym dzierżeniu Aktorow

12bez żadney przeszkody w Summie Kilku [?] Tysięcy

13Złł. Polsk. Zastawne było, y ni od kogo Innego prepe-

14dycyi, tak od Dziedzicow, iakoteż y Possessorow nieby-

15ło, teraz zaś WW. Miastecko Horoszki [?] ad

16Possessyą Swoią biorąc, bez żadney pretensyi Grun-

17tu [?] Siedliska Woromianki odebraliście, Sianożęci

18do Woromianki należące, także gwałtownie poodbierali-

19ście, Zboża, Siana, pozabieraliście, y na Swoy pożytek

20pobraliście, Brzosty [?] z Maydanow własne, do Sied-

21liska Woromianki należące pozabieraliście, y do

22tych czas zabieracie, y Inne Aktorom krzywdy czyni-

23ć y czynić nieprzestaiecie. A zatym WW. Wielk Cho-

24ręgowie [?] Wiszey ciż Actores pozywaią tak o Sprzeciwie-

25nie się Skryptowi, iako też do przywrocenia Gruntow,

26Sianożęci, y pozabieranych Zboż, Sian, lub do zapła-

27cenia Summy Kilku Tysięcy Złł. Polsk. wnaczo [?] pro-

28wizione y o Inne pretensye na Termin wyżey zna-

29czony. Unde pariter terminum attentatum. Datum

30w Żytomierzu Die Decima Quarta Decembris, Millesimo

31Septingentesimo, Trigesimo Nono Anno. de quo Ex-

32cipiendo [?] Mlis Relatio. Józef Żelazowski Woźny [?] mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae, ac fidelis Rtionis, publice liberey recognovit – w moc swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał.

tenor ejusmodi – którego treść jest taka; cum assistentia de jure debita – z asystencją (mężowską/opiekuńczą) prawem należną; in Loco solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów.

Mtis – prawdopodobnie skrót tytułu (Magnificis?); odczyt niepewny.

vel his de præsenti … – „albo na tych obecnych [rokach]”; Unde pariter terminum attentatum – „stąd zarazem termin [w sprawie] zamachu/naruszenia”; Datum w Żytomierzu dnia 14 grudnia 1739 – „Dan w Żytomierzu dnia czternastego grudnia roku tysiąc siedemset trzydziestego dziewiątego”; WW. – Wasze Wielmożności; Złł. Polsk. – złotych polskich.

Odczyt wielu nazw w tej części niepewny (Woromianka, Horoszki, Perlikow).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

23XII 1739 woźny Józef Żelazowski zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie z powództwa Ziółkowskich przeciw Karolowi i Antoninie z Petowieckich [?] Niemiryczom, chorążym [?], o naruszenie spokojnego posiadania siedliska Woromianka, trzymanego przez powodów od kilkudziesięciu lat w sumie zastawnej kilku tysięcy złotych.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 235

1Relacya na Sądy Ziem. Kijow.

2od Urodz. Wyrzykowskich [?] pp. Wiktorow [?]

3Bierzyńskich [?] Prawi [?].

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra, Dwudziestego Czwartego Dnia.

6[reklamant:] Na Terminie

k. 235v

1o Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiew. Kijow. Prze-

2demną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Viceregen:

3tem y Namiesnikiem [?] […] Ziemskich, y Xięga-

4mi Ninieyszemi Ziemskiemi Kijow. Stanowszy oczewi-

5ście Woźny Gen. Woiew. Kijow. y innych […]

6Iacko [?] Dadaczeruk [?], a mocą prawdziwey, wierney

7y skuteczney Relacyi swoiey, ustnie y dobrowolnie

8zeznał, iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedm:

9set Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dwudziestego

10Czwartego Decembris, Pozew Ziem. Kijow. autentyczny

11Oryginalny odniosł do Dobr Wsi Cyrgan [?], y tam ten Po-

12zew urzędownie tamecznym, w Dobie na stole poło-

13żył, o położeniu onego, od kogo, po kogo, y w jakiey Spra-

14wie pisany był, opowiedział y do wiadomości przywiodł,

15ktorego Pozwu iest tenor takowy: August Trzeci z Bo-

16zey Łaski Krol Polski W. X. L. Ruski, Pruski, Mazowiecki,

17Żmudzki, Inflantski, Smoleński, Siewier. Kijow. Wołyń. Podol.

18Podlas. Bracław. y Czerniechow. a Dziedziczny Xiąże

19Saski y Elektor. Tobie Feliciyanowi Woyźkiemu [?] Łożow-

20skiemu [?] Urodz. Panowi Birzynskim [?], y innym Posses-

21sorom […] Dobr y ze wszystkich części Dobr Wsi […]

22nieruchomych y Summ pieniężnych przykazuiemy, a-

23byście […] przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. na

24Rokach Ziem. Kijow. in Loco solito Judiciorum w

25Mieście Żytomirzu sub Curia przypadaiących vel

26his deficientibus in alijs proxime subsequentibus

27sami Osobliwie y zawicie staneli, na Instancyą

28Instygatora Sądowego y tegoż Delatorow, Urodzonych Mar-

29cyana Strysia [?] iako Opiekuna, Ignacego y Roza-

30lij Synowca y Synowicy Wyrzykowskich Actorow,

31ktorzy etquidem minorennes in assistentia

32Tutoris, przychylaiące się do Prawa swego, y Mani-

33festacyi […] pozywaią, pro solvis [?] ratione

34Expulsionis de Bonis Spodzkowce [?] facta, tum

35pro Reinductione in eadem Bona violenter a-

36dempta, faciendoque calculo, ac Restitutione Re-

37rum interceptarum, y o inne pretensye, na Termin

38wyz oznaczony. Sitis parituri. Pisan w Żytomirzu Die

39Vigesima Martii [?]

k. 236

1Quarta Decembris, Millesimo, Septingentesimo, Trigesi-

2mo Nono Anno, de quo Praesens ejusdem Ministerialis Rela-

3tio. + Jacko Sadaczczuk [?] Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Numer marginalny „15do” – odczyt pewny co do końcówki „do”; możliwe 12do.

Viceregent – zastępca regenta kancelarii ziemskiej. in Loco solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; sub Curia – w dworze (budynku sądowym); vel his deficientibus in alijs proxime subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły, na następnych najbliższych; etquidem minorennes in assistentia Tutoris – a to małoletni przy asystencji opiekuna; ratione Expulsionis de Bonis … facta – z powodu dokonanego wyrzucenia z dóbr; pro Reinductione in eadem Bona violenter adempta – o ponowne wprowadzenie w te dobra gwałtem odjęte; faciendoque calculo, ac Restitutione Rerum interceptarum – o uczynienie obrachunku i zwrot rzeczy zabranych; Sitis parituri – macie być posłuszni; Die Vigesima Martii – dnia 20 marca. Pozew datowany prawdopodobnie 20 III 1739 (rok nie podany na stronie); relacja doręczenia 24 XII 1739. Odczyt wielu nazw niepewny.

Quarta Decembris, Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno – czwartego grudnia roku tysiąc siedemset trzydziestego dziewiątego; de quo praesens ejusdem Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; scribendi ignarus – nieumiejący pisać (podpis krzyżykiem).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Jacko Sadaczczuk [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa małoletnich Wyrzykowskich (przy opiekunie) przeciw Felicjanowi Łożowskiemu [?], Bierzyńskim i innym posesorom o kary za wyzucie z dóbr Spodzkowce [?], przywrócenie do tych dóbr, rozliczenie i zwrot zabranych rzeczy.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 236

1Requizycya w Sprawie

2Urod. Zahorskiego Zapisana.

3Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Decembra, Dwudziestego Czwartego Dnia.

5Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wwa Kijow. Przede-

6mną Stefanem z M. Wysockim [?] Vicesregentem y

7Namiestnikiem pro tunc Akt Ziemskich, y Xięgami Ninie-

8szemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Janko Szczeniuk [?]

9Woźny Jenerał Wwa Kijow. y Innych, opatrzny Le-

10onty Deszkiewicz, w moc prawdziwey Relacyi

11swoiey zeznał, Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc

12Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dwudziestego

13Czwartego Decembris, na affektacyą Urod. JmPa-

14na Michała Józefa z Zahora Zahorskiego, ma-

15iąc przy sobie Stronę, Szlachtę, Ludzi Wiary godnych

16Urodzonych JchmPanów Alexandra Baranow-

17skiego y Adama Dąbrowskiego propter probendam

18fidem, był w Mieście Jego Krolewskiey Mści Żytomi-

19rzu w Kancellaryi Ziemskiey Kijowskiey, na ten czas

20Od następuiących Sądów Ziemskich Kijow. do Ży-

21tomirza sprowadzoney, gdzie będąc ieżeli iest albo

22niemasz, Relacyi na Sądy Ziem. Kijow. od Niekto-

23rego JmPana Michała na Niekiszu [?] Szczeniowie

24Szczeniowskiego Podczaszego Trembowelskiego [?] Sędziego Grodz-

25kiego Żytomirskiego, Urod. JmPana Michała Zahorskiego

26Zapisaney requirował, a tak za Urząd annuendo

27prośbie Strony wzięty Protokuł Spraw Potocznych

28Terminos Relationum, ab Anno Millesimo, Septingen-

29tesimo Trigesimo Nono, Die Secunda Januarij, usque

30ad hodiernam Diem, to iest Vigesimam Quartam De-

31cembris diligentissime revidowawszy, w tenczas że się

32Żadna Kopia Relacyi ani Videnda Relacyi in actis nie

33Znayduie, w tym Woźnego y Stronę Szlachtę o Niezna-

34lezieniu się in actis upewniwszy, a tak Woźny Sądowi

35[reklamant:] wierznie wszy[stko?]

k. 236v

1wym upewniony prosił Mnie Urzędu, aby to tym

2Aktis connotari, co y otrzymał t[…] Leośky [?] Dezchowicz [?] Woźny

3pisać nieumieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

pro tunc – na ów czas; propter probendam fidem – dla zaświadczenia wiarygodności; annuendo – przychylając się; Terminos Relationum – terminy (protokół) relacji; ab Anno… usque ad hodiernam Diem – od roku 1739, dnia 2 stycznia, aż do dnia dzisiejszego, tj. 24 grudnia; diligentissime – najstaranniej; in actis – w aktach; Videnda – adnotacja o okazaniu.

Numer marginalny niepewny (odczyt „15to”); kilka nazwisk i godności (Wysocki, Szczeniuk, Trembowelski) niepewnych.

Aktis connotari – (prosił), aby to zostało odnotowane w aktach.

Odczyt końcówki zdania (nazwisko woźnego) bardzo niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Leonty Deszkiewicz zeznał relację o requizycji wykonanej na żądanie Michała Józefa Zahorskiego, w obecności Aleksandra Baranowskiego i Adama Dąbrowskiego, w kancelarii ziemskiej kijowskiej przeniesionej do Żytomierza: poszukiwano relacji na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Michała Szczeniowskiego, podczaszego trembowelskiego [?] i sędziego grodzkiego żytomierskiego, przeciw Zahorskiemu w protokole spraw potocznych.

Transkrypcja

k. 236v

1Manifestacya Urodz. Wyrzykow-

2skich przeciwko Wielm. JmP. Bierzynskie-

3mu Woyskiemu Zytomirskiemu y Innym.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra Dwudziestego Czwartego Dnia

6Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Grodzkich [?] Kijowskich Prze-

7demną Stefanem […] Rychłowskim [?] Vice Regentem y Na-

8miesnikiem Akt Ziemskich, y Xięgami Ninieyszy-

9mi Ziem. Kijow. Comparens pltr Urodz. JmPan Maciey-

10an nazwiskiem […] Wyrzykowski swoim y

11Urodz. Ignacego y Rozalij niegdy Wielm. Jana Wyrzy-

12kowskiego z Zoną Zakrzewską [?] niedawno z tego Swiata

13zeszłego Syna y Corki pozostałych Sierot, in Minoren-

14nitate będących, Stryi rodzony y naturalny opiekun

15a Brat rodzony Latami Starszy wspomnianego Wielm.

16JmPana Jana Wyrzykowskiego, gravi cum querimo-

17nia, quam primum po Zakończeniu Swiąt Bożego

18Narodzenia, Acta praesentia adire mogł, tak z ram[…]

19na trzeciego Wielm. JmPanu Felicyanowi Woy-

20skiemu Zytomirskiemu y Urodz. JmPanu Janowi Bierzyn-

21skiemu, tudzież Urodz. Janowi Lewanskiemu, Kto-

22remu Bidkowskiemu [?] y Innym wielu na teraz

23Prawną Akcyą Zgromadzonym Motorom y Koo-

24peratorom, Skarzył y solennie protestował się

25w ten Sposob. Iż Ichmć. Obwinieni Violatores inte-

26grae securitatis, przeciwko Prawu pltemu postępuiąc

27Czasy niedawnemi zaraz post obitum de hac

28Luce niegdy Wielm. JmPana Jana Wyrzykowskiego, nimi-

29rum Die Vigesima Quarta Decembris, Anno ad

30praesens in Cursu existenti Millesimo, Septingen-

31tesimo, Trigesimo Nono, w samą Wigilią Narodze-

32nia Bożego

k. 237

1Bo rego nescitur an ex mandato Wiel.go JmPana Woyski

2an proprio suo ausu Urodz. JmPan Pan Bierzyński zebra-

3wszy Szlachtę, Czeladź swoią variae conditionis, vi

4et violenter naprzód tumultuose naiechawszy Dwór

5w Moszkowcach Wsi będący Possessyi Zastawney we-

6dług kontraktu czwartoletniego successive podle-

7głey y spadłey na Dzieci po Oycu, y przez sumptu

8Nieboszczyka JmPana Pana Wyrzykowskiego Ery-

9gowany, nienaterawszy do żadney kolligacyi

10Dzieci pomienionych Sierot pozostałych intrusive

11gwałtem w moc swoią wszystkie pozostałe su-

12pellectilia, Konie, Bydło, oraz zgoła wszystko porabie-

13rawszy, komory, Skrzynie Opieczętowawszy, ni-

14do czego bynaymniey Opiekuna Naturalnego JmPa

15Protestanta niedopuszczaiące rugował, że musiał

16Nolens volens evitando peiora odjachać, a JmPan

17Bierzyński odebrawszy wszystko gwałtem w Possessyą

18swoią bezprawną, y posłuszeństwa Poddanym

19wszystkie zakazawszy Moszkowieckiemu, y nie

20słusznie intromittowawszy się do Dóbr Dzieci pozostałe

21Sieroty, ultro uczyniwszy się Mniemanym Opiekunem

22niepotrzebnym, po odierdzie przymuszonym przez

23potencyą odgrażaiącą Obwinionych JmPa Stryia, y

24Opiekuna Naturalnego Sierot pozostałych, z Gruntu

25Moszkowieckiego zabrawszy do Cyngurow Wsi zawieźć

26kazał, nescitur inquem sequentem finem, huiusce

27nullo habito respectu, na Małoście Dziecinną y Zi-

28mowe oziębienie, et quod maius że ienerze y Ciało

29Nieboszczyka z Grobie bez Sepultury we Dworze Mosz-

30kowieckim dotąd existit Wiel.go JmPana Cześnika

31Zakroczymskiego, y wstym retardacyą uczynił y u-

32czynili, boby iuż dotąd pogrzebiony był cum suffra-

33giis animae applicatis, et taliter zabrane Dzieci

34iak w niewolą huiusque oppressi moerore Zniewolo-

35ne dotąd degent u JmPa Obwinionych w płaczu

36y żalu nieutulonym, y Wieś Moszkowce cum

37omni Obedientia Subditorum, Usibus, fructibus uni-

38versaliter omnibus violenter odebraną praete-

39nsè deoccupatam detinent, cum summa in-

40iuria pupillorum ratione quorum omnium

41[reklamant:] taliter Praejudicium

k. 237v

1Judiciose perpatratorum, de Ideo qui supra

2solennissime coram Actis praesentibus iterum atq[ue] iterum

3protestatur A. Marcyan Ryszykowski [?] mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

pltr = personaliter (osobiście); pltemu = pospolitemu.

in Minorennitate – w małoletności; gravi cum querimonia – z ciężką skargą; quam primum … Acta praesentia adire mogł – skoro tylko mógł przystąpić do akt niniejszych; Violatores integrae securitatis – naruszyciele całkowitego bezpieczeństwa; post obitum de hac Luce – po zejściu z tego świata; nimirum Die Vigesima Quarta Decembris Anno … Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono – mianowicie dnia 24 grudnia roku obecnie biegnącego 1739.

Pierwszy wiersz formuły sądowej („Na Urzędzie…”) i nazwisko wiceregenta odczytane niepewnie.

nescitur an ex mandato … an proprio suo ausu – nie wiadomo, czy z rozkazu …, czy z własnej śmiałości; variae conditionis – różnego stanu; vi et violenter – siłą i gwałtownie; supellectilia – sprzęty; nolens volens evitando peiora – chcąc nie chcąc, unikając gorszego; ultro – samowolnie; nescitur inquem sequentem finem – nie wiadomo, mówię, w jakim celu; nullo habito respectu – bez żadnego względu; et quod maius – a co więcej; cum suffragiis animae applicatis – z modlitwami za duszę; huiusque oppressi moerore – dotąd przygnębieni smutkiem; degent – przebywają; cum omni obedientia subditorum, usibus, fructibus – z całym posłuszeństwem poddanych, użytkami, pożytkami; detinent – zatrzymują; cum summa iniuria pupillorum – z największą krzywdą sierot; ratione quorum omnium – z powodu tego wszystkiego.

Moszkowce – wieś w woj. kijowskim (identyfikacja niepewna); Cyngury [?] – odczyt niepewny.

Judiciose perpatratorum … iterum atque iterum protestatur – (o czynach) rozważnie popełnionych; z tego powodu ten, co wyżej, najuroczyściej przed niniejszymi aktami raz po raz protestuje.

Streszczenie

24XII 1739 Marcjan Wyrzykowski swoim oraz Ignacego i Rozalii, dzieci zmarłego Jana Wyrzykowskiego, imieniem zamanifestował przeciw Bierzyńskiemu, wojskiemu żytomierskiemu, i innym o naruszenie bezpieczeństwa: zaraz po śmierci Jana Wyrzykowskiego, w Wigilię Bożego Narodzenia 24 XII 1739, najechali dobra zmarłego.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 237v

1Relacya na Sądy Ziem. Kijow. Grod. [?]

2Wielebnego Collegium Lwowskiego [?]

3Societatis Jesu, z JWielm. Lepłowską [?]

4Kasztelanową Wołyńską y Innymi

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Decembra, Dwudziestego Czwartego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Ziem. [?] Kijow. przedemną

8Stefanem z Ml. [?] Chodkim [?] Vicesregentem y Namiestnikiem [?]

9spraw [?] Akt Ziemskich y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi

10Kijowskiemi, Stanowszy osobiście Woźny Gnłł Wojewódz:

11Kijowski y Innych Opatrzny Tomasz Masiukiewicz

12swoię wierney, prawdziwey, y istotney Rela-

13cyi ustnie y dobrowolnie zeznał. Iż on Roku tera-

14znieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewią-

15tego, Dnia Dwudziestego Wtorego Decembris, Pozew

16Ziemski Kijowski autentyczny odniosł do Dobr Wsi

17Stołpni [?], y tam ten Pozew we Dworze tameyszym niżey

18wyrażonemu Pozwanemu w ręce oddawszy, gdla

19wiadomości y położeniu onego od kogo po kogo y w iakiey by

20Sprawie pisany był opowiedział y doniesienie [?] przy-

21wiodł, którego Pozwu tenor eiusmodi. August Trzeci

22z Bożey Łaski Król Polski W. X. L. Ruski, Pruski, Mazow.

23Żmudz. Inflanc. Smoleń. Siewier. Kijow. Wołyń. Podol.

24Podlas. Inflant. y Czerniechows. Dziedziczny Xiążę

25Saski y Elektor. JWielm. Zofii z Lejów [?] Lepłow-

26skiey Kasztellanowey Wołyń. Dobr Wsi Stołpni Dzie-

27dziczce czyli Pani Dożywotnicy y Otrawney [?], tudzież

28Wielm. Antoniemu seu alius Nominis Dyberyńskie-

29mu [?] Stolnikowi [?] Mozyrsk. tychże Dobr Stołpni eiusq[ue]

30Juris et Tituli Possessorowi, Pozwanym z osob y ze

31wszystkich gnłł. Dobr, leżących ruchomych y Summ

32pieniężnych przypadkowi, aby ście Wm. przed Są-

33dem Ziemskim Kijow. teraz na Rokach, w Roku

34da Bog przyszłym Tysiąc Siedmset Czterdziestym

35po Nowym Lecie

k. 238

1Lecie w Żytomirzu przypadaiących y sądzić się maiących, sa:

2mi Obliżnie y Sprawie stanęli, na Instancyą Wielm. Xięży Grzegorz[?]

3y Jego Delatorów, Przewielebnego w Bogu Xiędza Teofila[?]

4[…] Białokurowicza[?] Lektora, y Wielebnego w Bogu Xiędza Woy:

5ciecha Szumińskiego Ministra y Prokuratora Causarum

6eiusdem Totius Communitatis Collegii Xawerowiecensis[?] Societatis

7Jesu cum assistentia Superiorum debite debita Actorum;

8ktorzy recedendo a Foro Castrensi Kijov., a przychylaiąc się

9do Prawa pospolitego, Arresztów, Relaxacyi, Rubricellat[?], Remissy,

10Dekretow, y całego Processu hac in re zaszłego reassu[?]:

11ficando Causam post Data Olim Illustris Reptowski[?]

12Castellani Zoth[?] pozywaią y przypozywaią WWJ., a to do

13wydania Poddanych de Nominibus et Cognominibus

14w Dekrecie Grodz. Kijow. Anno Millesimo Septingentesi:

15mo Trigesimo Octavo Die Vigesima Quarta Maij

16ferowanym przysądzonych, Cersia[?] comprobatione

17juratoria, iako też y tych ktorzy fortunae alijs Nominibus

18et Cognominibus Sibi improprijs przezwani, teraz No:

19viter przy Woznego Opatrznego Marcina Wranskiego[?]

20Dnia […] Kijowskiego y Innych, z przydaniem

21Sobie Urodzonych Szlachty Ludzi wiarygodnych Se:

22bastyana Kurmanowicza[?] y Jozefa Nowickiego a:

23resztowani, y w tych że Dobrach Wsi Stolpni[?] tyten[?]

24osiadli, a gwoli[?] z Dobr dziedzicznych […]

25Actorow Wsi Obychodow[?] swawolnie zbiegli, to iest,

26Nauma Sobczenka z Synami Dwoma y Corkami, Filippa

27Sobczenka z Żoną z Synami Dwoma, Danila Sobczen:

28ka Miestnika[?] z Synami Dwoma y Corkami, y Czwartego

29tychże Sobczenkow Brata, cum prole mascula et fe:

30minea, do wydania lub zapłacenia taxy za nich

31w Prawie pospolitym opisaney, niemniey do przysłuchania

32się Winom Prawnym ratione contraventionis Decreto

33praelatis, non executionis Mascarum[?] refusionisque dis:

34pendiorum illatorum, ac elusionis Actorum ex Arbi:

35trio Judicij wskazanym, na Termin wyżey oznaczony

36pozywaią y przypozywaią. Sitis parati, termi:

37ni attentatum, et ad […] omnia Judicialiter respondu:

38ri. Pisan w Żytomirzu Anno Millesimo Septingentesi:

39mo Trigesimo Nono, Die Decima Quinta Decembris

40de quo praesens ejusdem Ministerialis relatio et

41Tomasz Masiukiewicz Woźny scribendi ignarus.

42Relacya

Objaśnienia i tłumaczenia

Woźny Gnłł. – woźny generał; Vicesregens – wiceregent.

seu alius Nominis – albo innego imienia; eiusque Juris et Tituli Possessor – posiadacz tychże (dóbr) z prawa i tytułu.

Pod tekstem zakreślenia piórem.

Część końcowa pozwu (na roki ziemskie w Żytomierzu) wydanego na instancję jezuitów, zakończona notą o relacji woźnego; całość prawdopodobnie wpisana jako relacja woźnego.

recedendo a Foro Castrensi Kijov. – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego; cum prole mascula et feminea – z potomstwem męskim i żeńskim; ratione contraventionis Decreto – z racji sprzeciwienia się dekretowi; elusionis Actorum – zlekceważenia powodów; Sitis parati… – bądźcie gotowi stawić się i na wszystko sądownie odpowiedzieć.

Pisan w Żytomierzu Anno 1739 Die 15 Decembris – data pozwu: 15 XII 1739; de quo praesens… scribendi ignarus – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego, Tomasza Masiukiewicza, woźnego nieumiejącego pisać.

Collegii Xawerowiecensis[?] – odczyt niepewny (kolegium jezuickie); WWJ. – Wielmożnym Waszmościom.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Tomasz Masiukiewicz zeznał relację o doręczeniu 22 XII 1739 we wsi Stołpnia [?] pozwu na sądy ziemskie kijowskie – z przeniesieniem sprawy z grodu – z powództwa ks. Białokurowicza, rektora, i ks. Wojciecha Szumińskiego, ministra i prokuratora kolegium ksawerowskiego jezuitów, przeciw Zofii z Lejów [?] Lepłowskiej [?], kasztelanowej wołyńskiej, dziedziczce [?] lub dożywotniczce Stołpni, w sprawie wynikłej z aresztów, relaksacji i dekretów.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 238v

1Relacya położonego Pozwu na Sądy

2Ziem. Kijow. od Jeymć Pani Ka-

3tarzyny Pochetti [?] przeciwko Wielm. JmPP. O-

4lizarow [?] Stolnikow Kijow. [?] y innych.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Decembra, Dwudziestego Czwartego Dnia.

7Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Grodz. Kijow. przedemną

8Stefanem z W. Wyhowskim [?] Vices Regentem y Namie-

9snikiem pro nunc Akt Ziemskich, y Xięgami Ninieyszemi

10Ziem. Kijowsk. Stanowszy oczewiście Woźny Jenerał

11Województwa Kijow. y innych Opatrzny Szymon Barar-

12[?] […] […] vetae [?] fidelis Relationis palam,

13publice liberequ[e] recognovit, Iż on Roku teraźnieyszego

14Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dwu-

15dziestego Wtorego Decembris. Pozew Ziem. Kijowski

16autentyczny odniosł do Dobr Wsi Wyrzobka [?], y tam

17ten Pozew, we Dworze tameyszym, w Izbie należyte po-

18łożywszy, o położeniu onego od kogo, y na kogo, y w iakiey

19Sprawie był pisany, opowiedział y do wiadomości przy-

20wiodł, którego Pozwu tenor taki: Augustus Trzeci

21z Bożey Łaski Król Polski, W. X. L. Ruski, Pruski, Mazow.

22Żmudz., Inflan., Smoleń., Siewier., Kijow., Wołyń., Podol.

23y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor.

24Wielm. Józefowi Olizarowi Wołczkiewiczowi Stol-

25nikowi Kijow. y Maryannie seu alterius Nominis Olizaro-

26wey Małż. Dobr Wsi Wirzobka [?] Dziedzicom, Wiele-

27możn. Rusowi [?] seu cuiusvis Nominis et Tituli Possesso-

28rowi […] Dobr Wsi Wirzobka [?] Posessorowi, z Dóbr […]

29W. W. gruntów wszystkich, leżących, ruchomych, y sum-

30pieniężnych przykazujemy, abyście ad […] Sądu-

31dem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach w Roku Da-

32Bog przyszłym, Tysiąc, Siedmset, Czterdziestym

33po Nowym Lecie w Żytomirzu przypadaiących y

34sądzić się maiących, vel his deficientibus, in aliis sub-

35sequentibus, Sami osobiście y zawicie stanęli, na

36[reklamant:] Instancyą

k. 239

1Instra Sądowego y Jego Delatorów, Przewielebn. w Bogu Xię:

2dza Stefana Białokurowicza Rektora, y Wielebn.

3Xiędza Woyciecha Szumińskiego Ministra y Prokura:

4tora Causarum Collegij Xaverbrucensis [?] Societatis Jesu

5ac totius Communitatis ejusdem Collegij aktorów, którzy

6przychylaiące się do Prawa przed tym, Aresztów, a prima

7Notitia in Anno Millesimo Septingentesimo Vigesi:

8mo Primo, Die Decima Octava July, Item Anno Millesi:

9mo Septingentesimo Trigesimo, noviter zaś in Anno

10moderno, Die Decima Sexta Februarij zaszłych, eo:

11dem in causa nastąpionych Relacyi, Pozwów, Przy:

12pozwów, WW. pozywaią, seu przypozywaią, recedendo

13a Foro Castren[si] Kijovien[si], do wydania Robocznych Hryćka

14Ihnata [?], Hryćka seu alias Nominis Sanożenków [?],

15Hryćka Kopyszyńskiego, officiose Aresztami inno:

16dowanych, z Dóbr własnych aktorów Sarnowicz [?]

17y Obychodów, do Dóbr WW. Wirłoka [?] Zbieglych y

18tam bytem osiadłych, a wnieważaniu [?] dosyć uczynienia:

19chaniasię [?] Wiorom [?] Prawnym, y nadgrodzenia Szkód

20Litisque Expensarum, Moderni Actores, na Termin

21wyż opisany pozywaią y przypozywaią. Mis [?] Per:

22turi [?], et Terminum attentaturi. Pisan w Żytomirzu Ann:

23no Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono, Die De:

24cima Quinta Decembris. De quo Praesens ejusdem Mihi

25Relatio. + Szymon Barański [?] Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

fidelis Relationis palam, publice liberequ[e] recognovit – jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał (wierną relację); seu alterius/cuiusvis Nominis et Tituli – albo innego imienia i tytułu; vel his deficientibus, in aliis subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na następnych.

Pod. Gener. = Woźny Jenerał; W. X. L. = Wielki Xiążę Litewski. Pierwsza numeracja „238”, druga nieczytelna (6 ?).

recedendo a Foro Castrensi Kijoviensi – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego; a prima notitia – od pierwszego zawiadomienia; Moderni Actores – obecni powodowie; scribendi ignarus – nieumiejący pisać; data pozwu 15 XII 1739; Collegium Societatis Jesu – kolegium jezuickie (nazwa niepewna).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Szymon Barański [?] zeznał relację o doręczeniu 22 XII 1739 we wsi Wyrzobka [?] pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 15 XII 1739) z powództwa ks. Stefana Białokurowicza, rektora, i ks. Wojciecha Szumińskiego, prokuratora kolegium ksawerowskiego jezuitów, przeciw Józefowi Olizarowi Wołczkiewiczowi, stolnikowi kijowskiemu, i jego żonie Maryannie, w nawiązaniu do aresztów z 18 VII 1721, z 1730 i z bieżącego roku (w tytule jako powódka Katarzyna Pochetti [?]).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 239

1Relacya nateyże Sprawy Z. K. simul

2cum Aresto od Wielebnego Xmoy[…]

3Ta Obywatela Narowskiego y Innych prze[ciw]

4Wiel. Potockiego Starosty Kaniowskiego [?]

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Decembra, Dwudziestego Czwartego Dnia.

7Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Wdztwa Kijow. Przedemną

8Stefanem z Wykowa Wykowskim Vice Regentem y Pi:

9sarzem Aktów Ziemskich, y Xięgami Ni:

10nieyszemi Ziemsk. Kijowsk. Stanowszy oczewi:

11siście Woźny Enll Wdztwa Kijowsk. y Innych Szlachcicy

12Jan Matwie[…]

k. 239v

1Jan Matulewicz, ktory in eum sua vera ac fidelis relatio:

2ni, publice libereq[ue] recognovit. Iż on Roku teraznieyszego

3Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego Dnia Dwu:

4dziestego Czwartego Decembris, na affektacyą y Sta:

5raniem Regimentarzy[?] Niewiernych Szmoyła[?] Waron:

6kowskiego[?] y Hyrsza Antonowskiego Berkowiczow[?]

7Braci między sobą rodzonych, Dobr JWielm. Rafała

8Oskierki Marszałka Powiatu Mozyrskiego Arre:

9datorow, maiąc przy sobie Stronę Szlachtę Urodzonych

10JchmściPanow Jana Jackowskiego y Michała Dubickich[?]

11maioris ac evidentioris testimonij gratia sibi adhi:

12bitos, był w Dobrach Miasteczku Leszczynie gdzie bę:

13dąc, Niewiernych, Icka Srolowicza[?] Arendarza y

14Hyrsza Żydow Leszczynskich, y JWielm. JmPana Sta:

15nisława Jołeckiego Skarbny Kaliski Dobr tychże Mia:

16steczka Leszczyna Possessora, każdego seorsive, cum Ista

17ceterum Supellectili domestica, w Tysiącu grzywien

18Polskich, ex ratione znaydowaniasię roznych rzeczy

19przy Zaboystwie Żydow Narowlowskich, przez Ko:

20littowcow z Dobr Wsi Denesze[?] popełnionym, za:

21branych, do rosprawy Prawney, pomienionych Żydow

22Leszczynskich arresztował y przypowiedział, ktory to

23Arreszt JWielm. JmPan Jołecki benevole przyiąwszy

24y pomienionych wyrażonych Żydow, dotrzymać deklarował

25y Submittowaćsię, według on Woźny, tęż Stronę

26Szlachty sobie przydatną oświadczywszy, tegoż

27czasu y Dnia wyżey na Akcie wyrażonego, Pozew

28Ziemski Kijowski Autentyczny, temuż JWielm. JmPanu Jołec:

29kiemu we Dworze tamecznym w Sobie na Akcie po:

30łożył, o połozeniu onego od kogo y o co, y z ialiey

31być sprawy pisany był, opowiedział y do wiadomości

32przyniosł. Ktorego Pozwu był tenor takowy. August

33Trzeci z Bożey Łaski, Krol Polski, Wielki Xiąże

34Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Kijowski,

35Wołynski, Podolski, Podlaski, Inflantski, Smolenski, Siewierski y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor.

36JWielm. Stanisławowi Jołeckiemu Skarbnemu Kaliskiemu

37quovis Juris titulo Dobr Miasteczka Leszczyna

38Possessorowi Pozwanemu, tudzież Niewiernym

39[reklamant:] Ickowi

k. 240

1Jełkowi Srołowiczowi Arędarzowi Leszczyńskiemu, y

2Hyrszowi tamże Mieszkaiącemu Staturendis, z osoby

3y zewszystkich gruntów Dóbr WW. JJ. Mciów Odeckich [?] leżących

4ruchomych y summ pieniężnych przynależeniu, abyś

5W. J. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem.

6Sądowych Kijow. Anno Deo dante venturo Millesimo

7Septingentesimo Quadragesimo, w Żytomirzu po Ro-

8czynnicie [?] Sądzieśy [?] maiącym, vel his deficientibus

9in alijs Subsequentibus, Sam osobiście y zawicie stanął,

10na Instancyą Instygatora Sądowego, y Jego Delatorów,

11Niewiernych Szmoyła [?] Nawisłotskiego [?] y Hirsza An-

12tonowskiego [?] Berkowiczów, Braci między sobą rodzonych

13Dóbr JMości Oskierki [?] Starosty Rzeczyckiego [?] Mozyr.

14Arędarzów, in assistentia tegoż JMości Pana Swego

15Aktorów, którzy przychylaiąc się do Prawa, iłtego [?], y [?]

16rzeczy hac in re officiose Zapieczętowanego W. J. pro sta-

17tuitione pomienionych Jełka y Hirsza Żydów

18Leszczyńskich unà cum Restitutione Koni, Woy-

19ła [?], y Rzeczy roznych circa Necem [?] przez Arę-

20dowców [?] Deneszowskich [?], Żydom Nawsłotskim [?] spa-

21tratam [?] Zabranych, a w niestawieniu do odpowia-

22dania za nich, W. J. na Termin wyznaczony po-

23zywaią, Sic parituris Terminum attentabimus

24Pisan w Żytomirzu, Millesimo Septingentesimo,

25Trigesimo Nono Anno, Die Decima Nona Decembris

26de quo [?] Sens Ministerialis Relatio. Jan Matulewicz [?] Wo-

27źny generał mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

simul cum Aresto – wraz z aresztem; Enll – Generał; nazwisko woźnego urwane.

Wiersze 32–33 (tytulatura królewska) odczytane częściowo z kontekstu; tekst w rękopisie mocno skrócony i nieczytelny, kolejność tytułów [?].

in eum sua vera ac fidelis relatione publice libereque recognovit – w tę swoją prawdziwą i wierną relację publicznie i swobodnie zeznał; maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa; seorsive – każdego osobno; cum ista ceterum supellectili domestica – wraz z resztą sprzętów domowych; benevole – dobrowolnie; quovis iuris titulo – z jakiegokolwiek tytułu prawnego.

Relacja woźnego (Jan Matulewicz) z 24 XII 1739 o areszcie Żydów leszczyńskich i doręczeniu pozwu ziemskiego kijowskiego Stanisławowi Jołeckiemu.

Staturendis [!] – zapewne „statuendis”, do stawienia; Anno Deo dante venturo Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – roku, da Bóg, przyszłego 1740; vel his deficientibus in alijs Subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły do skutku, na następnych; in assistentia – przy asyście; hac in re officiose – w tej sprawie urzędowo; pro statuitione – o stawienie; unà cum Restitutione – wraz ze zwrotem; Sic parituris Terminum attentabimus – tak stawającym termin wyznaczamy (formuła); Pisan w Żytomirzu 19 XII 1739; de quo … Ministerialis Relatio – o czym relacja woźnego. Wiele nazw własnych niepewnych.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Jan Matulewicz zeznał relację o doręczeniu pozwu wraz z aresztem (z 19 XII 1739) przeciw Stanisławowi Gołeckiemu, skarbnikowi kaliskiemu, posesorowi miasteczka Leszczyn, o stawienie Żydów leszczyńskich Jełka i Hirsza oraz zwrot koni i różnych rzeczy zabranych Żydom przez arendarzy deneszowskich [?] przy zabójstwie.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 240

1Relacya Pozwu na Sądy Ziem.

2Kijow. simul cum Aresto Poddanych

3od Wielebn. Collegium Warszawskiego

4Societatis JMości Mytnikowi [?]

5Roku Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Decembra, Dwudziestego Czwartego Dnia.

7Na Urzędzie Ziem. Kijow. y Xięg Ziem. Kijow. Przedemną

8Stefanem z W. Wysockim [?] Vice Regentem y Ko-

9miesnikiem [?] Pisarskim Akt Ziemskich y Xięgami Ninieysz-

10emi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy osobiście

11Woźny Gen. Województwa Kijow. y inszych, Szlachetny

12Marcin Śnieżko [?], w moc wierny, prawdziwey y ste-

13[…] Relacyi

k. 240v

1twoiey, ustnie y dobrowolnie zeznał. Iż on Roku teraznieysz-

2szego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dwu-

3dziestego Drugiego Decembris, ex affectatiey y prawney re-

4quizycyi w Bogu Wielebnego Xiędza Jana Strzyneckiego [?]

5Societatis Jesu generalnego Prokuratora Dóbr Wysocka [?]

6do Collegium Warszawskiego należących, maiąc przy

7sobie Stronę Szlachtę Dziedziczny godnych Urodzonych

8JchmPanów Józefa Bylewskiego [?], y Laurentego Ser-

9nickiego [?], ad maioris ac evidentioris testimonii gratia

10sobie adhibitos, był w Dobrach Wsiecie Zwiahlu [?], gdzie

11będąc, zastawszy Arendarza [?] Urodz. [...] Gubernatora

12Wiel. JeyMci Pani Miszunowey [?] Stolnikowey Bełskiey [?]

13Wdowy, u tegoż JmP. Gubernatora, y całey Gromady to-

14mieyszey Poddanych Dziedzicznych, to iest Lewka

15Czernuszke, Semena Bondara, Demida Kozenika [?]

16y Hrycka Szpenila [?], z Dóbr Wysockich dziedzicznych,

17do Dóbr części Klucza Zwiahelskiego, to iest Zadkow-

18skich [?] Dóbr części Ziemskich, z Żonami, Dzie-

19ćmi, Bydłem, y Sprzętami Ziemskiemi [?], z Żonami Dzie-

20ćmi, Końmi, Wołami, et cum omni eorum supellectili

21domestica, we Summie Czterech Tysięcy Złotych

22polskich arestował, y do rozprawy prawney officio

23aresto immodavit [?], który to arest Urodz. Gubernator

24wzmienieney Pani swoiey benevole przyiąwszy, pomie-

25nionych Poddanych, do trzymać deklarował y subs-

26mittowałsię, w czym on Woźny tyż Szlachta

27przy nim przytomna, oświadczylisię, y tegoż czasu Poze-

28Ziemski Kijowski Autentyczny, w sprawie niżey wyrażo-

29ney, temuż JmP. Gubernatorowi, w ręce oddał,

30o oddaniu y położeniu onego, do wiadomości przy-

31niosł, którego Pozwu był taki tenor. Augustus Ter-

32cius z Bożey Łaski Król Polski, W. X. L. Ruski, Pruski,

33Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski, Kijowski, Wołyński,

34Podolski, Podlaski, Smoleński, Siewierski, y Czer-

35niechowski, a Dziedziczny Xiążę Saski, Elektor.

36Wielmożney Miszunowey [?] Stolnikowey Bełskiey [?]

37Wdowie Pozwaney, z Osoby y Dóbr W. T. leżących

38ruchomych y summ pieniężnych przykazuiemy

39ażebyś W. T. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow.

40na Rokach Ziem. Woiew. Kijowskiego, w Żytomierzu

41[reklamant:] nu Anno ledent [?]

k. 241

1Decidante futuro Millesimo Septingentesimo Qua:

2dragesimo po Nowym Lecie Sądzie maiącym, vel

3his deficientibus, in alijs Subsequentibus, sama obli-

4cznie stawicie stanęła na Instancyą Ingra[?] Sądowego

5y Wgo Dezatorowa[?] w Bogu Wielebnego Xiędza Je-

6rzego Skrzyneckiego[?] Societatis Jesu generalnego

7Prokuratora Dobr Wysocka, do Collegium War-

8szawskiego należących, od Przewielebnego w Bogu Xię-

9dza Andrzeja Pierarskiego[?] Societatis Jesu Rekto:

10ra Collegium Warszawskiego, y Nayprzewielebnieyszego

11w Bogu Xiędza Karola Bartolta[?] Societatis Jesu

12Prowinciała Prowincyi Litewskiey za specyalnemi

13Plenipotencyami Aktora, który przychylaiąc się do

14Prawa, y Aresztu, W. T. do wydania dziedzi-

15cznych Poddanych wyżspecyfikowanych, do Dobr

16W. T. Pozwaney zbiegłych a tam będących osiadłych

17aresztem innodowanych, a w niewydaniu onych

18do zapłacenia Taxy w Prawie Pospolitym opisaney, za

19każdego seorsive z nich, y do przysłuchania się

20Wskazu[?] prawnym, ex arbitrio Judicij na W. T. wsła-

21żonym[?], aktor ninieyszy, suo et Nomine ex Officio

22ac totius Collegij Varsaviensis, na Termin wyż

23oznaczony pozywa. Disparitura[?] Prawa attentatura.

24Pisan w Żytomierzu, Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dzie-

25wiątego Roku, Dnia Dziewiętnastego Decembris. de-

26pus [?] […] […] Mikołaio Pardiewskiego[?] Woźnego.

Objaśnienia i tłumaczenia

simul cum Aresto – wraz z aresztem (zajęciem); Societatis Jesu – Towarzystwa Jezusowego (jezuitów); Vice Regent – zastępca regenta kancelarii ziemskiej; notka marginalna niepewna (być może kwota).

ex affectatione et legali requisitione – z żądania i prawnego wezwania; Societatis Jesu – Towarzystwa Jezusowego (jezuitów); ad maioris ac evidentioris testimonii gratia sobie adhibitos – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa; et cum omni eorum supellectili domestica – wraz z całym ich sprzętem domowym; officio aresto – urzędowym aresztem.

W. X. L. – Wielki Xiążę Litewski; W. T. – Wierność Twoja (Wasza).

Zwiahel – dziś Zwiahel (Nowogród Wołyński), Ukraina. Fragment relacji woźnego o areszcie poddanych zbiegłych z dóbr Wysock(ie) kolegium warszawskiego jezuitów; rok 1739.

Decidante futuro Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – w mającym nastąpić roku 1740; vel his deficientibus, in alijs subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły, na następnych; Societatis Jesu – Towarzystwa Jezusowego (jezuita); suo et Nomine ex Officio ac totius Collegij Varsaviensis – we własnym imieniu, z urzędu oraz całego Kolegium Warszawskiego; seorsive – osobno; ex arbitrio Judicij – według uznania sądu; W. T. – Wasza Tytulatura (?).

Odczyt nazwisk jezuitów niepewny; końcowe linie pozwu częściowo nieczytelne.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Marcin Śnieżko [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie wraz z aresztem poddanych (z 19 XII 1739) z powództwa kolegium warszawskiego Towarzystwa Jezusowego przeciw Miszunowej [?], stolnikowej bełskiej [?], wdowie, o wydanie zbiegłych poddanych dziedzicznych, a w razie niewydania o zapłatę taksy prawnej za każdego.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 241

1Relacya na Sądy Ziem. Kijowskie […]

2de[…] w areszt Poddanych […] S. J. […]

3go Collegium Warszawskiego S. J. […]

4po W. JmP. Choynackiego[?] […]

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Decembra Dwudziestego Czwartego Dnia.

7Na Urzędzie […] Ziemskich Woiewództwa Kijow. Prze-

8demną Szczepanem[?] z Witkowa[?] Wykowskim[?] Vices

9Regentem y Namiestnikiem Spraw Akt Ziemskich

10y Xięgami Ninieyszemi Ziems. Kijowskiemi Sta-

11[reklamant:] nowszy ociwiście[?]

k. 241v

1oczewiscie Woźny Gen[era]ł Wdztwa Kijow[skiego] y Innych Szla:

2checony Marcin Śnieżko [?] a moc prawdziwey wierney

3y skuteczney Relacyi swoiey, iawnie, ustnie, y dobrowol:

4nie, dla Zapisania do Xiąg Niniejszych Ziem[skich] Kijow[skich]

5zeznał, iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset,

6Trzydziestego dziewiątego, Dnia Dwudziestego Trzecie:

7go Decembris. Na affektacyą y prawną Requisitią

8w Bogu Wielebnego Xiędza Pana Skrzyneckiego [?]

9Societatis Iesu Generalnego Prokuratora Dobr Wy:

10socka do Collegium Winnickiego [?] należących, mai:

11ąc przy sobie Stronę Szlachtę Ludzi wiarygodnych

12Urodzonych JchMciów P.P. Józefa Bylińskiego [?] y Lau:

13rentego Pernickiego [?], maioris ac evidentioris

14testimonij gratia sibi adhibitos, był w Dobrach

15Wsi Bezdnie [?] Wiel[mo]żnego Szymona Choynackiego

16Burgrabiego Grodz[kiego] Żytomirs[kiego], gdzie będąc, u tegoż

17JmPana we Dworze tamecznym, Poddanych Dzie:

18dzicznych, to iest Trochima garbarczuka, Tro:

19chima Lelesowego [?], Pilipa Lelesowego, Danila Pi:

20lipowego, Petra Bławuna [?], z Dobr Wysockich Dzie:

21dzicznych, do Dobr Wsi Bezdna [?], zbiegłych [?] Dzie:

22dzicznych, z Żonami, Dziećmi, końmi, bydłem, y cum

23Omni supellectili domestica, w Summie Złł. Pięciu

24Tysięcy Grzywien Polskich, areszt[o]wał, y do rospra:

25wy Prawney przyaresztował, który to Arest JeyMć

26Pani Choynacka, Matka Imienia Syna swego

27Wiel[mo]żnego Burgrabiego Grodz[kiego] Żytomirs[kiego] benevole przy:

28ięła [?], pomienionych Poddanych, do rosprawy

29Prawney dotrzymać deklarowała y submitto:

30wała się, w czym on Woźny tąż Szlachtą przyto:

31mną sobie oświadczywszy się, y tegoż czasu Pozew

32Ziem[ski] Kijow[ski] autentyczny, w Sprawie niżey wy:

33rażoney, we Dworze tameczym położył, o po:

34iszmanionego [?] od kogo, polożył, opowiedział y do

35wiadomości przywiódł, kiedy Pozwa był ex porta:

36luy [?]. Augustus Trzeci z Bożey Łaski, Król Polski,

37Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki

38[podpis:] Smudzki [?] [nieczytelny]

k. 242

1Inflanczki, Smolenski, Siewiersky, Kijowski, Wołyn., Podolski,

2Podlaski, Braclawski, y Czerniechowski, a Dziedziczny Xięże

3Ruski y Elektor. Wiettnu Szymonowi Chwynackiemu [?]

4Burgrabiemu Zamku Żytomirs. Pozwanemu z Dobr

5y z wszystkich gatow [?] Dobr W. T. leżących, rucho:

6mych y summ pieniężnych przykazuiemy,

7ażebyś W. T. przed Sądem Naszym Ziemskim Kijowskim

8na Rokach Ziem. Sądowa Kijowskich w Żytomirze

9Anno Sedente [?] futuro Millesimo Septingentesi:

10mo, Quadragesimo, po Nowym Lecie, w dzień nazna:

11czonym [?] his deficientibus in aliis proxime subsequentibus

12sam Osobiście stawić się stanął, na Instancyą Jngrata [?]

13Sędziowskiego y Jego Delatora, w Bogu Wielebnego

14Xiędza Jana Skrzyneckiego [?] Societatis Jesu

15Generalnego Prokuratora, Dobr Wysocka do Colle:

16gium Warszawskiego należących, a Urzędnikom [?]

17w Bogu Xiędza Andrzeja Kozarskiego [?] Societatis

18Jesu Rektora Collegium Warszawskiego, y nayprze:

19wielebnieyszego w Bogu Xiędza Karola Bartolta [?]

20Soc. Jesu Prowincyała Prowincyi Litewskiey, za

21Specyalnemi Plenipotencyami aktora, ktory przy:

22czyniaiącego się [?] do Prawa Fakto y Areztu Officium [?] Zawiesz:

23nego, W. T. do wydania Poddanych wyspecyfi:

24kowanych w Arescie, do Dobr W. T. Bezowa [?], zbiegłych

25y tam z tym osiadłych, Aresztem innodowanych, alias

26niewydania onych, do Zapłacenia [?] Lady [?] w Prawie

27Pospolitym Opisaney, za każdego seorsive [?] Zbiega y dosyć

28Słuchaniu [?] winom Prawnym, ex arbitrio Judicii na

29W. T. wskazanym, Aktor Wielebny, suo et Nomine

30ex Ofinum al [?] totius Collegii Varsaviensis, na Termin

31wyż oznaczony pozywa y przypozywa. Sis paritur[us]

32termino attentaturus. Pisan w Żytomirzu Roku Tysiąc

33Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dziewięt:

34nastego Decembri. De quo Census [?] judices Ministe:

35rialis Relatio. Marcin Sniczko [?] Woźny. mp.

36Relacya urzędowa [?] z tego Collegium

37Warszawskiego [?] cum aresztami [?] podanych

38po Wiettnu Abryn [?] la Jesmila [?] Nozgmy [?]

39[podpis nieczytelny]

Objaśnienia i tłumaczenia

Vicesregent – zastępca regenta kancelarii ziemskiej; tytuł wpisu częściowo nieczytelny.

maioris ac evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa; cum omni supellectili domestica – z całym sprzętem domowym; benevole – dobrowolnie; Societatis Iesu – Towarzystwa Jezusowego; Woźny Gen[era]ł – woźny generał.

Data czynności woźnego: 23 XII 1739. Tekst po „Mazowiecki” urwany, wpis kontynuowany dalej (inseracja pozwu).

Tekst pozwu (zapewne w ramach oblaty lub relacji woźnego); odczyt wielu wyrazów niepewny ze względu na pismo kursywne.

Anno futuro Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – w przyszłym roku 1740; his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – gdyby te (roki) nie doszły do skutku, na najbliższych następnych; Societatis Jesu – Towarzystwa Jezusowego; seorsive – oddzielnie; ex arbitrio Judicii – według uznania sądu; Sis pariturus termino attentaturus – stawisz się i termin podejmiesz; De quo … Ministerialis Relatio – o czym relacja woźnego.

Data pozwu: 19 XII 1739, Żytomierz. Końcowy dopisek (relacja) w dużej części nieczytelny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Marcin Śnieżko [?] zeznał relację o areszcie poddanych dokonanym 23 XII 1739 na requizycję ks. Jana Skrzyneckiego [?], generalnego prokuratora dóbr wysockich kolegium warszawskiego jezuitów (przyjęła go Choynacka w imieniu syna Szymona, burgrabiego grodzkiego żytomierskiego), oraz o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie przeciw Szymonowi Choynackiemu o wydanie tych poddanych.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 242v

1Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

2Miesiąca Decembra, Dwudziestego Czwartego Dnia.

3Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Urzędu Kijow. Przedemną

4Ozarem[?] z W. Lin[…]kowskim[?] Vice Regentem y Namiestni-

5kiem Ksiąg Akt Ziemskich Kijowskich, y Xięgami Niniey-

6szemi Ziem. Kijow. Stanowszy oczewisto Woźny

7Ienerał Woiew. Kijow. y innych opatrzny Grzegorz Mogil-

8ski[?] w moc prawdziwey wierney y rzetelney Relacy-

9cyi swoiey, iawnie, ustnie, y dobrowolnie zeznał, iż

10on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydzie-

11stego Dziewiątego, Dnia Dwudziestego Czwartego

12Decembris. Na affektacyą y prawną Requizycyą

13W Bogu Wielebnego Xiędza Pana Skrzyneckiego[?]

14Societatis Jesu Zakonnego Prokuratora Dobr Wyso-

15cka do Collegium Warszawskiego należących, maiąc

16przy sobie Stronę Szlachtę Ludzi wiary godnych Uro-

17dzonych Jchmciów Panow Józefa Bylewskiego[?] y Lauren-

18tego Serniekiego[?], eo maioris ac evidentioris testimo-

19nii gratia sibi adhibitos, był w dobrach Ich Iwanko-

20wie, gdzie będąc zastawszy praesentem JmPana Guber-

21natora Iwankowskiego, u tegoż JmPana Poddanych

22Dziedzicznych to iest Nikifora Demidowicza,

23Chwedora y Petra Podwoyrzyckow[?], z Dobr Wysockich

24dziedzicznych, do Dobr Ich Iwankowa dożywotnich

25zbiegłych, z Żonami, Dziećmi, Końmi, Wołami, et cum

26omni eorum domestica supellectili, w Summie

27Trzech Tysięcy Czerwonych Polskich aresztował

28y do rozprawy prawney przyporuczył, który to

29areszt Urodz. JmPan Gubernator benevole przy-

30iąwszy, pomienionych Poddanych, do rozprawy

31Prawney dotrzymać deklarował y submittował się

32Ponim[?] on Woźny tęż Szlachtę Sobie przy-

33tomne oświadczył się, y tego czasu Pozew Ziemski

34Kijowski autentyczny, w sprawie wyżey wyrażoney

35temuż JmPanu Gubernatorowi Iwankowskie-

36mu w ręce oddał, y do wiadomości przywiodł.

37[reklamant:] którey Relacyi

k. 243

1Rozum był tenor takowy. August Trzeci z Bożey Łaski

2Król Polski W. X. L. Ruski, Pruski, Mazow. Żmudzki

3Kijowski Wołynski, Podolski Podlaski Inflantski, Smoleń:

4Siewierski y Czerniechowski a Dziedziczny Xiąże Saski

5y Elektor. Urodz. Michałowi Przybylskiemu [?] Ziemskiemu [?]

6Wozniemu [?] Pozwanemu, z Osoby y ze wszystkich

7gatur Dobr WMci, leżących, ruchomych, y Summ pie-

8niężnych przykazuiemy, ażebyś WMć. przed Sądem

9Naszym Ziemskim Kijowskim na Rokach Ziem. Sądowych

10Kijow. w Żytomirzu Anno Decurrente teraz Mille-

11simo, Septingentesimo, Quadragesimo, po Nowym Lę-

12cie sądzić się maiących vel his deficientibus in alys [?]

13proxime subsequentibus, sam osobiście y zawicie

14stanął, na Instancyą Jngra Sądowego y Jego Delato-

15ra w Bogu Wielebnego Xiędza Jana Skrzyneckiego [?]

16Societatis Jesu generalnego Prokuratora Dobr Wysoka [?]

17do Collegium Warszawskiego należących, od Wielebnego

18w Bogu Xiędza Andrzeja Pękalskiego [?] Societatis Jesu

19Rektora Collegium Warszawskiego, y Nayprzewielebnie-

20szego w Bogu Xiędza Karola Bartolda [?] Societatis Jesu Pro-

21vinciała Prowincyi Litewskiey, zaspecyalnemi

22Plenipotencyami Aktora, który przychylaiącsię do

23Prawa, Altu [?] y Aresztu tak anterioris altu w Grodzie

24Owruckim Anno Millesimo, Septingentesimo, Tri-

25gesimo Nono, die Decima Quarta Novembris, na Ponięt [?]

26Podanych poddanych y przeniesieniach [?] wtymże A-

27resztcie wyrażonych, iako y […] recenter zaare-

28sztowanych do wydania mu [?] Mieyskowanych [?]

29officiose, WMci. do wydania mu [?] Ludzi [?] zbiegłych [?]

30Podanych Dziedzicznych, do Dobr WMci. Pozwanego

31zbiegłych y tam bytem osiadłych, aresztowanych:

32nobilitowanych, awnieniedaniu onych, do zapłace-

33nia Winy [?] Sądu w Prawie opisaney, Zakażdego

34Seorsive z nich, y do przysłuchania się Winom

35Prawnym ex arbitrio Judicii na WMci. wskaza-

36nych, Aktor Pomieniony suo et nomine expressorum

37ac totius Collegii Varsaviensis, na Termin wyrazo-

38czony pozywa, y przypozywa, Gs [?] parituri Termino

39attentato, tutus [?]. Pisan w Żytomirzu, Millesimo, Septin-

40gentesimo, Trigesimo Nono Anno, Die Vigesima Ter-

41tia Decembris

k. 243v

1ta Decembris. de quo Ego Mtis Szo + Grzegorz Rogat-

2ski Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt nazwisk i nazw w nagłówku formuły („Ozarem z W. Lin…kowskim”) bardzo niepewny.

Societatis Jesu – Towarzystwa Jezusowego (jezuita); Collegium Warszawskie – kolegium jezuickie w Warszawie.

eo maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa.

et cum omni eorum domestica supellectili – i z całym ich sprzętem domowym; benevole – życzliwie; submittował się – poddał się.

Relacja woźnego o aresztowaniu zbiegłych poddanych; tekst urywa się na reklamancie.

Tekst jest dalszym ciągiem oblaty pozwu (tenor pozwu królewskiego); dalsza część wpisu nie występuje, strona kończy się kreską – koniec wpisu niepewny.

Anno Decurrente … Quadragesimo – w bieżącym roku 1740; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – a gdyby te się nie odbyły, na najbliższych następnych; anterioris – wcześniejszego; recenter – świeżo; suo et nomine expressorum ac totius Collegii Varsaviensis – w swoim imieniu oraz wymienionych i całego Kolegium Warszawskiego; ex arbitrio Judicii – według uznania sądu; Termino attentato – w wyznaczonym terminie; Datum 23 XII 1739.

W. X. L. – Wielki Xiążę Litewski; Societatis Jesu – Towarzystwa Jezusowego (jezuita); Jngr – instygator (?).

de quo … scribendi ignarus – o czym (zaświadczam) ja, Grzegorz Rogatski, woźny, pisać nieumiejący (znak krzyża zamiast podpisu); „Mtis Szo” – prawdopodobnie skrót formuły podpisu woźnego, odczyt niepewny.

Na górnym marginesie ołówkiem „243v” lub podobnie (odczyt niepewny); u góry pojedynczy ślad litery.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Grzegorz Rogalski (Mogilski [?]) zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 23 XII 1739) przeciw Michałowi Przybylskiemu [?] o wydanie poddanych objętych aresztem zaniesionym w grodzie owruckim 14 XI 1739 oraz niedawno zaaresztowanych.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 243v

1Relacya nasłudy [?] Z. K. od tychże JchmPP

2Xięży Jezuitów Warszawskich cum Are:

3sto [?] JO JchmcioWych Xiążąt Lubomirskich

4y Innych.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Decembra Dwudziestego Czwartego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewództwa Kijow. Przedemną

8Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vice-Regentem y Na-

9miesnikiem [?] Tutecznym [?] Akt Ziemskich, y Xięgami Niniey-

10szemi Ziems. Kijows. Stanowszy oczewiście Woźny Ge-

11neralny Kijow. y Innych Opatrzny Grzegorz Rogat-

12ski, w moc prawdziwey wierney y skuteczney Rela-

13cyi swoiey, iawnie, ustnie, y oczewiście zeznał. Iż on

14Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydzie-

15stego dziewiątego, Dnia Dwudziestego dziewiątego

16Decembris. Ad affektacyę y prawną Requizycyą

17Nayprzewielebnieyszego w Bogu Xiędza Karola Bar-

18tolta Societatis Iesu Prowincyała Prowincyi Litew-

19skiey, Przewielebny w Bogu Xiędza Andrzeja Uzar-

20skiego [?] Societatis Iesu Rektora Collegium Warszawskie-

21go, takze Wielebny w Bogu Xiędza Iana Skrzynec-

22kiego Societatis Iesu generalnego Prokuratora Dobr

23Wysocka [?] do Collegium Warszawskiego należących,

24iakoteż Urodz. Iozefa Bystrzkiego [?], y Szlachetnego

25Marcina Ondrzeyka [?] Woznego, maiąc przy sobie Stronę

26Szlachtę Ludzi Wiary godnych Urodz. JchmPanow

27Romana Wyhowskiego y Laurentego Czernickiego

28ad maioris ac evidentioris testimonij, gratia sibi

29adhibitos, był w Dobrach Miasteczku Pawołoczy [?]

30gdzie będąc, cuiuscunque nominis Dabieze [?] Exper-

31tus [?] Komisarz Chorągwi Wołoskiey, JO Xiążęcia

32Xiężny [?] Lubomirskich Woiewodziców Sandomirskich

33według Statutu y Prawa Koronnego, w Zamku

34tamecznym, u Imci Pana Gubernatora tamecznego

35do Rozprawy Prawney w Tysiącu Trzykroć [?]

36[reklamant:] Sto aresztował

k. 244

1aresztowal y przyspieszył, który to Arest, pomieniony JMść

2Pan Gubernator, Imieniem Panów Swoich benevole trzy:

3iożny, tegoż pomienionego Dabierze dotrzymać deklaro:

4wał y submittowal się, z czym on Woźny Szlachtą sobie

5przytomną oświadczywszy się, y tamże zaraz Pozew Ziem. Kijow.

6na Membranie Ziem. Kijow. pisany, w Zamku tameysźym

7w Rezydencyi Gubernatora tam zostaiącego, naiłożył, polo:

8żył, o położeniu onego odkogo potrzeba, y wiadomy Strawie

9był pisany, opowiedział, y do wiadomości przywiódł, którego

10Pozwu był tenor taki. August Trzeci z Bożey łaski

11Król Polski W. X. L. Ruski, Prus., Mazow., Żmudz., Inflant.,

12Smoleń., Siewier., Kijow., Wołyń., Podol., Podlas., Inflan., Czerniechow.

13y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor. Ja:

14śnie Oświeconym Stanisławowi y Józefowi Xiążętom Lubo:

15mirskim Wojewodzicom Sandomirs. Braci między sobą

16rodzonym Panom, tudzież Urodz. Adamowi Gubernato:

17rowi Dabierzockiemu [?] y Stanisławowi Kozmijanom [?]

18Braci rodzonym Pozwanym, także cuiusvis Dominii

19Dabierzy (uti apertur [?]) Komisarzowi, Rządcy Wołoskiey [?]

20tegoż Jaśnie Oświeconych Xiążąt Lubomirskich, iako też ro:

21żnym Wołochom y Poddanym we Wsi Strowkach [?]

22mieszkaiącym, iusza Dyspozytorów swoich czyniącym

23do niniey wyrażoney Akcyi bez prawney użytym, de

24Nominibus et Cognominibus W. W. lepiey wiadomym.

25Statuendis ex Parte, z Osób y z wszystkich gatk. Dóbr

26leżących, ruchomych, y Summ pieniężnych przykazu:

27iemy, abyście W. W. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow.

28na Rokach Ziem. Kijow. w Żytomirzu Anno Deodan:

29te futuro Millesimo, Septingentesimo, Quadragesi:

30mo Sądziesię maiących vel his deficientib. in aliis subse:

31quentibus, sami osobiście y zaraz stanęli, na instancyą

32Instygatora Sądowego, y jego Delatorów, Nayprzewielebnie:

33go w Bogu Xiędza Karola Bartolta Prowincyała Pro:

34wincyi Litewskiey, Przewielebnego w Bogu Xiędza

35Andrzeja Wodzińskiego [?] Rektora Collegium War:

36szawskiego Societatis Jesu, w Bogu Wielebnego Xiędza

37Jana Skrzyneckiego Generalnego Prokuratora

38Dóbr Wysocka do Collegium Warszawskiego należących

39et totius Communitatis eiusdem Collegii Warszawski

40[reklamant:] Societatis Jesu

k. 244v

1iakoty Urodz. Jozefa Bylewskiego, y Szlachetnego Mar:

2cina Śnieżka Woznego Aktorow, ktorzy przychyla:

3iący się do Prawa szłego y Manifestacyi Ithe sub hac inre

4uczynioney, OO. WW. Pozywaią oto: Iż WW. JmPP. Xiążęci

5Lubomirscy, powierzywszy Dyspozycyą Ułaszczką [?] kto:

6dra [?] Nowosielskiego [?] Urodz. Adamowi Kozmianowi Gu:

7bernatorowi Dobr tychże, ktory za interessem swoim wyia:

8chawszy z Dobr pomienionych, Urodzonemu Stanisławowi Ko:

9zmianowi Rodzonemu swemu Pozwanemu ad przerz. [?]

10Dyspozycyą in Loco sui zostawił, przy ktorey kiedy

11Urodzony Jozef Bylewski, y Marcin Śnieżko Wozny

12Actores Moderni, za Interessem wyżey wyrażonym

13Pryncypałowskich Aktorow, do Dobr Wsi Browek, na

14Noc Zaiachali y Czeka swego, dla powzięcia wia:

15domości, o zbiegłych Poddanych z Dobr Wysocka, do

16Dobr Wsi Lebedynice, posłali, interea tenże Urodzony

17Stanisław Kozmian, z pomienionym Dabierzą, nie:

18mowiwszy się naprzod Urodz. Bylewskiego Aktora, ni:

19by w dobry sposob do siebie wprasząli, ktorey przybie

20Urodz. Bylewski Aktor non veniendo, do Stancyi

21tychże pomienionych poszedł, gdzie eo in puncto, nay

22pierwszy słowami honorowi Szlacheckiemu szko:

23dzącemi przymawiali, a potym niesłuszną wkłada:

24iąc na niewinnego Aktora inwektywę, ale

25o kradzież koni, [?] ktora nec deduci nec probari po:

26test, Modo [?] ex odio et formata praetensio:

27ne, nulliter et indebite upominać się poczęli, y tam

28że WW. T. Urodz. Stanisławie Kozmianie z Kompryn:

29cypałem swoim Dabierzą, y drugiemi Wołochami,

30y w tey że Wsi Chłopami sobie przysposobionemi

31po dniowach y przezwiskach Mam Lepiey wiado:

32memi, non parcendo Statui et honori Nobilitari

33dyffamowaliście, a potym a verbis ad verbera

34poszedłszy, bez kompassyi y politowania nad

35bliznim y krwią Szlachecką, policzkowaliście

36rozkazuiące Wołochom Bić przytomnym Urodz.

37Bylewskiego y Śnieżka bić, y kaleczyć, ktorzy

38[reklamant:] satisfaciendo

k. 245

1satisfaciendo rozkazom WW. niewważaiące na żadną

2excusę aktorow, sine Zelo et misericordia [?] pięściam[i]

3mi, Sturzami [?], a potym pokładaiące na Ziemi, iesli ia-

4kowych Obwinionych in qualitate facti, Nahaiami

5tyrannissime bili, znęcalisię, y tymże pomienionym

6Bylenskiemu [?] Plenipotencyą, a Śnieżkowi [?] Autentyk

7odebrali, ac tandem Łaiąc y konfundując tychże aktorow

8iterato policzkowalisie, na Ziemi pokładać kazalisie

9et sine ullo respectu nahaiami bilisie, y na tymże

10mieyscu, kieskę z Pieniędzmi odebralisie, y Inne

11oppressye, dyzgusta, Ciężkie [?] y kalecze [?] tychże aktorow

12uczynilisie, iako razow sinych spuchłych, krwią

13zaszłych pomienionemu Śnieżkowi, y robocznemu

14Hrehoremu Poddanemu ze Wsi [?] […] dziedzicznemu

15nazadawalisie, (o czym Manifestacya Facti in causa eo[dem]

16Obductione officiosa uczyniona, latius in se enarrat) Za

17Zatym ciż actores, pro statutione pomienionego Dabie-

18zy [?] iako Impossessyonata z Inszemi Urzędnikami y

19Chłopami Complicibus superius expressis facti, nec

20non pro poenis in qualitate facti Lege descriptis, et

21ex arbitrio Judicij super eos decernendis, y o Inne

22pretensye fusius Latiusque in Termino Termini wyra-

23żone WW. na Termin wyznaczony pozywaią

24Sibi pariter, terminum attentaturi. Dzian w Żytomi-

25rzu, Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego Roku,

26Dnia Czternastego Decembris. De quo Citatione ejusdem

27Ministerialis Relatio [?] Grzegorz [?] Fogalski [?] Woźny [?] scri-

28bendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Data wpisu (24 XII 1739) wcześniejsza niż data czynności (29 XII 1739) – możliwy błąd odczytu „Dwudziestego dziewiątego” lub rękopisu; sprawdzić.

ad maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i jaśniejszego świadectwa; cuiuscunque nominis – jakiegokolwiek imienia; Societatis Iesu – Towarzystwa Jezusowego; Ad affektacyę – na żądanie.

benevole – dobrowolnie; de Nominibus et Cognominibus – co do imion i nazwisk; Statuendis ex parte – mającym stanąć ze strony; Anno Deo dante futuro Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – w przyszłym, da Bóg, roku 1740; vel his deficientibus in aliis subsequentibus – albo, gdyby się nie odbyły, na następnych; et totius Communitatis eiusdem Collegii – i całej wspólnoty tegoż kolegium; Societatis Jesu – Towarzystwa Jezusowego.

Wpis to relacja woźnego z wpisanym pozwem króla Augusta III; tekst pozwu ciągnie się dalej.

Fragment pozwu/manifestacji: Bylewski i woźny Śnieżko przeciw Stanisławowi Kozmianowi (Koźmianowi) i Dabierzy o pobicie i zniesławienie.

sub hac inre (in re) – w tej sprawie; Actores Moderni – obecni powodowie; in Loco sui – w swoim zastępstwie; interea – tymczasem; non veniendo – nie przychodząc; eo in puncto – w tej chwili; nec deduci nec probari potest – nie może być ani wywiedziona, ani udowodniona; ex odio et formata praetensione – z nienawiści i ukutej pretensji; nulliter et indebite – nieważnie i niesłusznie; non parcendo Statui et honori Nobilitari – nie szczędząc stanu i czci szlacheckiej; a verbis ad verbera – od słów do razów; satisfaciendo – czyniąc zadość.

OO. WW. – Oboje/Ichmościów Wielmożnych; WW. JmPP. – Wielmożni Ichmościowie Panowie.

satisfaciendo rozkazom – czyniąc zadość rozkazom; sine zelo et misericordia – bez umiaru i litości; in qualitate facti – w okolicznościach czynu; tyrannissime – najokrutniej; ac tandem – a wreszcie; iterato – ponownie; sine ullo respectu – bez żadnego względu; obductione officiosa – oględzinami urzędowymi; latius in se enarrat – szerzej w sobie opowiada; pro statutione – o stawienie; complicibus superius expressis – ze wspólnikami wyżej wymienionymi; pro poenis … Lege descriptis et ex arbitrio Judicij super eos decernendis – o kary prawem opisane i do uznania sądu na nich orzeczone; fusius latiusque in termino termini – obszerniej w terminie (pozwie); sibi pariter terminum attentaturi – sami również mający termin popierać; scribendi ignarus – nieumiejący pisać. WW. = Wielmożnych / Wasze Wielmożności.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Grzegorz Rogalski zeznał relację o doręczeniu pozwu wraz z aresztem na sądy ziemskie kijowskie z powództwa jezuitów warszawskich przeciw książętom Stanisławowi i Józefowi Lubomirskim, wojewodzicom sandomierskim, i innym w sprawie postępowania Adama Koźmiana, gubernatora ich dóbr, któremu powierzyli dyspozycję tymi dobrami.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 245

1Relacya położonego Pozwu na Chyły [?]

2y […] Urodz. Jarosz [?] […] po[…]

3Xięstwa [?] Ziemskich [?] […] […]

4y Innych.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Decembra Dwudziestego [?] […] Dnia

7Na Urzędzie [?] Xiąg Ziemskich Woiewod. Kijow. Prze-

8demną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vice-

9regentem y Namiesnikiem Grodzkim [?] […] Ziemskich y Xię-

10gami Ninieyszemi

k. 245v

1[...]emi Ziem. Kijow. Stanowszy osobiście Woźny Gen.

2Woiewo. Kijow. y JmPan Szlachetny Józef Pelczo-

3uski [?], w moc wierney, prawdziwey, y skuteczney Rela-

4cyi swoiey iawnie, ustnie, y dobrowolnie, dla zapi-

5sania do Xiąg ninieyszych zeznał, iż on Roku tera-

6nieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewią-

7tego, Dnia Dwudziestego Trzeciego Decembra Po-

8zew Ziem. Kijow. autentyczny, odniosł do Dobr Wo-

9sałow [?], y tamten Pozew we Dworze tamecznym

10w Izbie na Stole połozywszy, o połozeniu onego

11od kogo, do kogo, y w iakiey Sprawie pisany był

12tamże publikacyą do wiadomości przywiodł, kto-

13rego Pozwu iest tenor takowy. August Trze-

14ci z Bozey Łaski, Krol Polski, Wielki Xiążę Litew-

15ski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmudzki, Inflantski, Smoleński,

16Siewierski, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Inflantski,

17y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor.

18Wielmoznym Kazimierzowi y Annie z Sapiezyni [?]

19owa [?] Ilinskim, Woyskim Kijow. Starostom Niżyń-

20skim, Ich Mciom, Samey Wielm. Woyskiey Kijow. tum ex-

21maritali de Iure debita iako Panom, tudziesz Uro-

22dzonym Panowi Osiedziańskiemu [?] Komisarzowi

23na teraz, y Panowi Polańskiemu Administrato-

24rowi Dobr, y Pisarzowi Budy tegoz Wielm. Starosty

25Nizyńskiego, Motorom y Pryncypałom, niemniey Robo-

26cznym Tymoszowi y Stepanowi Hurynenkom [?]

27y Innym Poddanym Wieleckim, iakoteż Rob[o]t-

28nikom Budy przerzeczonego Wielm. Starosty Ni-

29żyńsk. do Osob Przyiaciołu consulto, na Rzeczy

30wyrazony gwałt y Wiolencyę zgromadzonym

31y Przypołoczonym [?], po Imionach y przezwiskach

32WJ. Uroz. Polański lepiey wiadomym, Kompry-

33cypałom y Pomocnikom, quorum Status [?] hic praesens

34Wprasi [?] omnino urgetur, Porwanym, z Osob

35y Dobr W.W. gołtr [?] wszystkich, leżących, rucho-

36mych y Summ pieniężnych, przeszkadzieny

37abypiu [?] W.W. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow.

38[reklamant:] na Rokach

k. 246

1na Rokach Ziem. Kijow. nay pierwiey po dacie tego Po-

2zwu przypadaiących, Sami osobliwie y pewnie Stawili

3na Instancyą Prawa Sądowego y Delatorów Urodzo-

4nych Antoniego y Petronelli z Ziułkowskich [?] Jan-

5czewskich [?] Małż. Samey Urodz. Janczewskiey cum assi-

6stentia Maritali de Jure debita aktorów, którzy przeciw [?]

7laią się do Prawa Pltgo, y Protestacyi Swiey, co nomina

8wyrażoney, WW. pozywaią o to: Iż WW. Urodz. Obie-

9dzinski y Potocki [?], podobno za wolą y wiadomo-

10ścią Panów Swoich, urościwszy niesłuszną do aktorów

11pretensyą, manuducente immoderato odio, naprzód

12aktorkę posrzód Wsi Mała [?] spotkawszy, nieuważa-

13iąc na Prawo Pltte, de Oblocutoribus [?] Status publica

14opisane, sine ulla data occasione, niemaiąc respe-

15ktu na Stan Szlachecki Białogłowski, licentiosis-

16sima lingua, przy zgromadzeniu rożney kondycyi

17Ludzi Affrontowaliście, rożne obiecta, honorowi

18milszemu nad Życie szkodzące zadaiąc, dyffamo-

19waliście, a potym zebrawszy niemałą gromadę Lu-

20dzi Poddanych Szlacheckich y Budników, na Dom

21y Mieszkanie aktorów, tumultuose napadszy, tychże

22aktorów łaialiście, łżyli, szarpali y biliście, oboli-

23wszy Samą aktorkę, konie zabierać niedopuszczaią-

24cą protunc praegnantem tak niedyskretnie, że

25tegoż Dnia zaraz abortum poniosła, y niedziel

26trzy Lethalissime chorować musiała, y zatedwie

27od tego Swiatu vale nie wypowiedziała, po-

28ostatniego Swiatu [?] Dzieci śpiące z Izby wyrzucaiąc na

29tracilistie [?], Dzieci śpiące z Izby wyrzucaiąc na

30podwórze, posmestrapaliście [?], Izbę nad Aktorami

31rozrzuciwszy, niemało ruchomości, in Vim spoly

32poza bieraliście, za aktorem po Łanach goniliście się,

33y ominąc konie zabrać usiłowaliście, a gdy aktor

34w niespokoiony takowym tumultem [?], do WW. Urodz.

35Obiedzinski iako protunc Komisarza do Wsi Sałow [?]

36przybył, y oprzywrocenie zabranych rzeczy swoich

37prosił, WW. miasto przywrocenia zabranych rzeczy

38Aktora po kilka razy policzkowałeś, łżyłeś y dyffa-

39mowałeś, iesscze się tym nie kontentuiąc, Aktoro-

40wi y rożne affronta aktorom wyrządzali, WW. Uro-

41[reklamant:] dzeni Obiedzinski

k. 246v

1Obiedzinski y Polanski namawiali się y namawiaią,

2sami rożne Odpograżki na Zdrowie y Zycie Aktorow, czy-

3nili się y czynią, iako Aktorowie niemało krzyw-

4dy przez Poddanych Sieleckich [?] y Szkody na Sub-

5stancyi swoiey ponieśli, WW. J. Wiell. Starosta

6Kiryński [?] uskarżaiąc się o Satysfakcyą upraszali,

7gdzie WW. J. miasto uczynienia Sprawiedliwości, Ni-

8żeyopisanego Aktora, in praesentia wielu godnych Obywate-

9low Woiewodztwa Kijowskiego, dyszgustowaliście, Objecta nullo

10modo danda exprobrowaliście, Ludzi Swoich y Pod-

11danych do większego bezpieczeństwa w czynie-

12niu krzywdy Aktorom animowaliście, co wszystko

13Inquizycyą WW. J. dowiedzione będzie. Zaczym tedy

14pp. Aktorowie, WW. W. Wiell. Starostowie Kiryńscy [?]

15pro Statuitione Pana Polanski, nec non aliorum In-

16culpatorum ac Invasorum, a resto innodatorum

17quorum Statuitio de Lege requiritur omnino, tum eti-

18am pro Summendis poenis, ratione non administratae

19Justitiae, nec non ratione incontinentiae, ac pro compen-

20satione Damnorum, WW. zaś Waszecy Urodz. Obiedzinski

21y Polanski respectu Invasionis ac Disjectionis Do-

22mus, ibidem Actoris contusionis, variarumque perpe-

23trationis Violentiarum, Abortus causationis, Re-

24rum ereptarum restitutionis, Damnorum, litisque

25expensarum compensationis, praecipue tamen

26pro Summendis condignis super Invasoribus poenis

27ac aliis Ostensionibus, in Termino Termini Inquisitio-

28ne deducendis, na Termin wyznaczony pozywa-

29ią. Stitis pariturl, Datt w Zytomierzu, Millesimo Septin-

30gentesimo, Trigesimo Nono Anno, Die Decima Quarta

31Decembris. De quo Census ejusdem Ministerialis Rela-

32tio. Iozef Zelazowski [?] Woźny mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Numer marginalny odczytany niepewnie (możliwe 16to lub 2do); dzień daty nieczytelny.

Relacja woźnego o doręczeniu pozwu ziemskiego kijowskiego z 23 XII 1739; dalej tekst pozwu w imieniu Augusta III.

tum ex maritali de Iure debita – także z prawa należnej władzy mężowskiej; consulto – rozmyślnie; quorum ... urgetur – których obecność koniecznie jest wymagana (odczyt niepewny).

Woiewo. – Województwa; Wielm. – Wielmożny; Uroz./Urodz. – Urodzony; W.W. – Wielmożności Wasze.

cum assistentia Maritali de Jure debita – z należną prawem asystencją męża; manuducente immoderato odio – powodowani nieumiarkowaną nienawiścią; sine ulla data occasione – bez żadnej danej przyczyny; licentiosissima lingua – najswawolniejszym językiem; protunc praegnantem – będącą wówczas brzemienną; abortum – poronienie; Lethalissime – śmiertelnie ciężko; in Vim – na rzecz/tytułem; protunc – wówczas.

Fragment pozwu (protestacji) Janczewskich przeciw Obiedzińskiemu i innym; odczyt kilku wyrazów w środkowej części strony niepewny.

Początek pozwu na poprzedniej stronie; tu jego zakończenie z datą 14 XII 1739, Żytomierz.

in praesentia – w obecności; Objecta nullo modo danda exprobrowaliście – wyrzucaliście zarzuty, których w żaden sposób stawiać nie należało; pro Statuitione – o stawienie; Inculpatorum ac Invasorum, a resto innodatorum – obwinionych i najeźdźców, aresztem objętych; quorum Statuitio de Lege requiritur omnino – których stawienie prawem jest koniecznie wymagane; pro Summendis poenis ratione non administratae Justitiae, nec non ratione incontinentiae – o zasądzenie kar z powodu niewymierzenia sprawiedliwości oraz niepowściągliwości; respectu Invasionis ac Disjectionis Domus – z tytułu najazdu i rozrzucenia domu; Actoris contusionis – pobicia powoda; variarumque perpetrationis Violentiarum – popełnienia różnych gwałtów; Abortus causationis – spowodowania poronienia; Rerum ereptarum restitutionis – zwrotu zabranych rzeczy; Damnorum litisque expensarum compensationis – wynagrodzenia szkód i kosztów procesu; in Termino Termini Inquisitione deducendis – do wykazania w terminie przez inkwizycję; Stitis pariturl – stańcie, by być posłusznym (wyrokowi); Datum w Żytomierzu roku 1739, dnia 14 grudnia; De quo Census ejusdem Ministerialis Relatio – o czym relacja tegoż woźnego.

Data wpisu: 20 XII 1739 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 24 XII 1739 [wg poprzedniego wpisu]).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

20XII 1739 [?] woźny Józef Żelazowski (Pelczowski [?]) zeznał relację o doręczeniu w dobrach Wosałów [?] pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 14 XII 1739) z powództwa Antoniego i Petronelli z Ziółkowskich Janczewskich [?] przeciw Kazimierzowi i Annie z Sapiehów [?] Ilińskim, wojskim kijowskim, starostom niżyńskim, i innym o krzywdy wyrządzone przez Obiedzińskiego i Potockiego [?], zapewne za wolą i wiedzą pozwanych.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 246v

1Relacya na Sądy Z. K. uraczona [?]

2arezto Urodz. Filinskiego, od Wiell.

3Miszunowey [?] Stolnik[owey] [?] […] p[rzez] [?] JO.

4Xiążęcia Czetwertynskiego

5Roku Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Decembra, Dwudziestego Czwartego Dnia

7[reklamant:] Na Rokach [?]

k. 247

1Na Leżeniu Xiąg Ziemskich Woiewództwa Kijow. Przedemną

2Stefanem z [?] Wyhonskim [?] Vice-Regentem y Namie-

3stnikiem protunc Akt Ziem. Kijow. y Xięgami Niniey-

4szemi Ziem. Kijowsk. Stanowszy osobiście Woźny

5Gen. Woiewództwa Kijowsky y Innych Opatrzny Jerzy

6Bobrownicki [?], który juxta suam veram ac fidelem Re-

7lationis publice, liberequae recognovit. Iż on Roku Te-

8raznieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dzie-

9wiątego, Dnia Osiemnastego Decembris, ad effectuati-

10onem Juridicamque Requisitionem Wielm. Jeymć Pani

11Zofij z Drohoiowskich [?] Wyszynowey [?] Stolnikowey Wołyn. [?]

12był w Dobrach Miasteczku Kurzycach [?] w Województwie

13Kijow. leżących, u JOświeconego Xiążęcia JMci Feli-

14cyana Swiatopełka Czetwertyńskiego Podkomorzyca

15Bracławs. maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi

16wiary godnych Urodzonych Stefana Komorzinskiego [?]

17y Jana Daniera [?] maioris ac evidentioris testimonij

18gratia sibi adhibitos, gdzie będąc, Nomine Wielm. Re-

19quirentki, o wydanie Szlach. Kazimierza Filinskie-

20go, przed tym in obsequijs u Wielm. Requirentki

21na Maydanie Serbowskim [?] Lat kilka, Summa-

22mi y Prowentami dysponuiącego, y na Asekuracyą

23Rzeczy kilka Tysięcy Złł Pol. pozostałego winnego,

24y adpraesens na Maydanie Kurzyckim [?] JOświeconego

25Xiążęcia Czetwertyńskiego za Pisarza na usłudze będą-

26cego Requirował, Lecz w niewydaniu Onego, z Ro-

27dzicami [?] y Dziećmi, et cum tota eius Supellectili do Ro-

28sprawy Prawney w kilku Tysiącach Złł Pol. in prae-

29sentia pomienioney Szlachty aresztował, y Pozew

30Ziemski Kijow. na Sądy Ziem. Kijowskie, także we Dwo-

31rze oddał, którego Pozwu tenor sequitur eiusmodi.

32August Trzeci z Bożey Łaski Król Polski, W. X. L.

33Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Pod-

34laski, Podolski, Inflantski, Smoleński, Siewierski y

35Czerniechowski a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor.

36JOświeconemu Xiążęciu Felicyanowi Swiatopełko-

37wi Czetwertyńskiemu Podkomorzycowi Bracław. z

38Osoby y ze wszystkich gatunk. Dóbr Wm. leżących, ru-

39chomych y Summ Pieniężnych przykazuiemy

40[reklamant:] aby Wm. przed

k. 247v

1przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow.

2w Owruczu lub Żytomirzu sądzić się maiących, Dei [?] seu [?]

3deficientibus in aliis proxime subsequentibus, Sam

4osobliwie y z urzędu stanoł, na instancyą Sędzia Sądowe-

5go y Jego Delatorki Wielm. Zofii z Grocholskich [?] Wyszu-

6[…] Sotnika [?] Dobr Oppidi medietatis

7Zwiahla cum attinentiis Rigore Summarium Dożywo-

8tniey [?] Possesorki aktorki, ktora przychylaiące się we

9wszystkim do Prawa swego y asekuracyi de actu

10ejus et Data tamże wyrażoney, przy Urod. Kazimie-

11rza Filinskiego [?] przed tym ich Obsequiis Wiell. aktor-

12ki na Maydanie Serbowskim przez Lat kilka zamie-

13szkana będącego, na Summę półtora Tysiąca Złł. Poll.

14z Prowentow y Summ Maydanu Serbowskiego, w Dy-

15spozycyi Swoiey maiących, in usum et commodum

16sui obrocony, przy uczynieniu Kalkulacyi nieuy-

17plaicowey [?] Libere et benevole na Osobę Swoią do

18wypłacenia daney, y drugiey Summy na kilka Ty-

19sięcy Złł. Poll. na Budnikach y Ludzi Maydanskich

20natenczas Serbowskich ze Skarbu Wielm. aktorki

21rozdaney, per negligentiam suam nieodebraney. A

22Zatym do odebrania y zapłacenia w tey asekura-

23cyi inkludowaney Summy, do tych czas przez

24tegoż Urod. Filinskiego niewypłaconey, ktory ad

25praesens na Maydanie Kureryckim [?] u WW. J. zamie-

26szkany na usłudze znayduie się, bytem osiadłym

27przeto do wydania y stawienia tegoż Urod. Fi-

28linskiego z Żoną, Dziećmi, totaque Supellectili

29Aresto officioso innodowanego, a w niewydaniu

30do zapłacenia zaległey Summy Wielm. aktorce

31w asekuracyi od niego daney specyfikowaney, tu-

32dzież Szkod niemałych, y Expens prawnych stąd

33pochodzących do nadgrodzenia na Termin wyrażo-

34ny W. T. pozywa. Sic pariturus. Pisan w

35Żytomirzu Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewią-

36tego, Dnia Dwudziestego Wtorego Decembris. De quo […]

37[…] relatio […] Woźny ut supra […] […]

38[reklamant:] Relatia od […]

Objaśnienia i tłumaczenia

Numer marginalny odczytany niepewnie (może „16” z końcówką trudną do odczytania).

Z. K. – Ziemskie Kijowskie; JO. – Jaśnie Oświeconego; Xiążę Czetwertyński – książę Czetwertyński.

juxta suam veram ac fidelem relationem publice liberequae recognovit – zgodnie ze swą prawdziwą i wierną relacją publicznie i dobrowolnie zeznał; ad effectuationem iuridicamque requisitionem – dla przeprowadzenia i na prawne żądanie; maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa; in obsequiis – na służbie; adpraesens – obecnie; et cum tota eius supellectili – wraz z całym jego dobytkiem; tenor sequitur eiusmodi – treść jest następująca; W. X. L. – Wielki Xiążę Litewski.

Relacja woźnego z 18 XII 1739 o aresztowaniu Kazimierza Filińskiego i doręczeniu pozwu; początek tytułu i formuły daty na poprzedniej stronie.

Fragment pozwu (z relacją woźnego, czytanie wielu miejsc niepewne). Dei [?] seu deficientibus in aliis proxime subsequentibus – a w razie ich braku na następnych najbliższych [rokach]; oppidi medietatis Zwiahla cum attinentiis – połowy miasteczka Zwiahel z przyległościami; rigore summarium – w trybie sumarycznym; de actu ejus et data – co do czynności i daty; in usum et commodum – na użytek i korzyść; libere et benevole – dobrowolnie; per negligentiam suam – przez swoje zaniedbanie; ad praesens – obecnie; totaque supellectili – z całym dobytkiem; aresto officioso innodowany – obłożony aresztem urzędowym; sic pariturus – ma się stawić; De quo… relatio – o czym relacja woźnego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Jerzy Bobrownicki zeznał relację o wykonaniu 18 XII 1739, na requizycję Zofii z Drohojowskich [?] Miszunowej [?], stolnikowej wołyńskiej [?], aresztu w miasteczku Kurzyce [?] u księcia Felicjana Świętopełka Czetwertyńskiego, podkomorzyca bracławskiego, i żądania wydania szlachcica Kazimierza Filińskiego, dawnego zarządcy majdanu serbowskiego [?] powódki, który pozostał jej winien kilka tysięcy złotych, oraz o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 248

1Relacya na Sądy Z. K. od tyche

2Zapozwu [?] po WJchmM [?] Niemiryczów

3Chorążych Wiskich [?] instancyą [?].

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra Dwudziestego Czwartego Dnia.

6Na Urzędzie [?] Xięg Ziemskich Wdztwa Kijow. Prze-

7demną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vices-Regen-

8tem y Namiesnikiem Grodzkie [?] Akt Ziemskich y Xię-

9gami Ninieyszemi Ziem. Kijowskiemi, Stanowszy oso-

10biście Woźny Gen. Wdztwa Kijow. y Jnnych Opatrzny

11Jerzy Bobrowski [?], in Rim [?] suâ verâ ac fidelis Rela-

12tionis, publice liberêq. recognovit. Jż on Roku Tera-

13nieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

14Dnia Dwudziestego Trzeciego Decembris, Pozew Ziem-

15ski Kijowski autentyczny odniosł do Dobr Miasteczka

16Czerniachowa, y tam tey Pozew, niżey wyrażonym

17Pozwanym oddawszy, o oddaniu y położeniu Onego

18od kogo po kogo y w iakiey Sprawie był pisany,

19opowiedział y do wiadomości przywiodł, którego Po-

20zwu Słowa takowe. August Trzeci z Bożey łaski

21Krol Polski, W. X. Lit. Ruski, Pruski, Mazow. Żmudz.

22Jnflanz. Smoleń. Siewier. Kijow. Wołyń. Podolski

23Podlaski, Jnflantski [?], Bracławski y Czernichowski, Dziedzi-

24czny Xiąże Saski y Elektor. Wiel. Karolowi

25y Antoninie z Jełowickich [?] Niemiryczom

26Chorążym Wiskim [?] Małż. Dobr Oppidi Czernia-

27chowa cum Attinentiis Dziedzicom, Samey Wiel.

28Niemiryczowey cum Assistentia debita de Iure Po-

29zwanym. Y Osob y wszystkich gatt. Dobr W. W.

30leżących, ruchomych, y Summ pieniężnych, przy-

31kazujemy, abyście W. W. przed Sądem Naszym

32Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijowskich w Żytomi-

33rzu de Anno futuro Millesimo Septingentesimo Quadra-

34gesimo in Januario Sądzić się maiących, vel his

35[reklamant:] deficientibus

k. 248v

1in alijs proxime Subsequentibus, Sami osobliwie y zaocz:

2cie Staneli, na Pierwszy Termin Sądowego y Jego Dekre[?]

3tolli Niett Zofij z Grochołskich [?] Pisarzowey y Pot:

4nikoy Potoy Dobr medietatis Oppidi Zwiahla cu[m]

5attinentijs, rigore Summarum Pozwolonych [?] Zofij[?]

6y Urodzonego Pawła Wierzyńskiego [?] Dzi:

7erżawcy [?] y Urodzonego Pawła Wierzyńskiego Pi:

8sarza Maydanu Zwiahelskiego Hutskiego Aktorow,

9ktorzy Stosuiącsie we wszystkim do Prawa pisząc[?],

10tudziesz Manifestu y areszt swego Officiose Zeznanego,

11W.W. do wydania Osobliwych [?] Maxyma Kulika,

12Woytka Jaworowskiego, Pawła [?] Hamy [?], Iwana

13Tohana, Iwana Bednarka, Antoni y Marka Meza[?]

14Antyszynicego [?] Antona Stanisławskiego, Seme:

15na Kamieńczyka [?], Hrycka Iwanenka, Budnikow

16z Maydanu Niett Aktorki Zwiahelskiego Hutskiego

17Summy na kilka Tysięcy Ze Skarbu od Pisarza

18Maydańskiego in varijs rebus Summisqu[e] paratis

19Zabrawszy, na Maydan W.W. w Kluczu Czernia:

20chowskim [?] będący Toporzyski, zbiegłych, bytem o:

21siadłych, iakoty Osobliwych Iwana Czarnego, O:

22mela [?] Kulikowego Budnikow tego Maydanu

23Hutskiego, w Rzeczach ruchomych, Sukniach, y

24gotowych pieniądzach, u Iwana Jurczenka May:

25stra swego Maydańskiego modo illicito, na kilka

26Set Złł Poll Zabranych, do tego Maydanu W.W.

27Toporzyskiego Zbiegłych y ad praesens bytem

28osiadłych, a w niestawieniu y niewydaniu o:

29nych, do Zapłacenia Za nich Summy kilka Ty:

30sięcy Złł Poll, Seorsivo Regestro in Termino Termi:

31ni demonstrandae et probandae, do Nadgrodzenia

32Szkod niemałych przy nich poczynionych y Ex:

33pens prawnych, na Termin wyrażony [?] Za:

34pozywaią. Sitis paritum. Pisan w Zytomierzu Roku

35Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego, Dnia

36Dwudziestego Wtorego Decembris. de qua [?] Citacyą

37Mea Relatio + Woźny ut supra Scribendi ignarus

38Relacya [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

in Rim suâ verâ ac fidelis Relationis (prawdop. „in vim”) – w moc swej prawdziwej i wiernej relacji; publice liberêq. recognovit – publicznie i dobrowolnie zeznał.

Oppidi Czerniachowa cum Attinentiis – miasteczka Czerniachowa z przyległościami; cum Assistentia debita de Iure – z asystencją (mężowską) wymaganą prawem.

de Anno futuro Millesimo Septingentesimo Quadragesimo in Januario – na przyszły rok 1740 w styczniu; vel his deficientibus – albo gdyby te nie doszły.

Czerniachów – dziś Czerniachiw (Черняхів) k. Żytomierza.

Odczyt tytułu i urzędu Niemiryczów niepewny.

in alijs proxime Subsequentibus – (na roku) i na innych najbliżej następujących.

medietatis Oppidi Zwiahla cum attinentijs – połowy miasta Zwiahla (Zwiahel, dziś Nowohrad Wołyński/Zwiahel) z przynależnościami; rigore Summarum – na mocy sum.

Officiose – urzędowo; in varijs rebus Summisque paratis – w różnych rzeczach i gotowych sumach; modo illicito – w sposób niedozwolony; ad praesens – obecnie.

Seorsivo Regestro in Termino Termini demonstrandae et probandae – (sumy) osobnym regestrem w terminie do wykazania i udowodnienia; Sitis paritum – bądźcie posłuszni.

de qua Citacyą Mea Relatio – o której (doręczonej) citacyi moja relacja; Woźny ut supra Scribendi ignarus – woźny jak wyżej, nieumiejący pisać (znak krzyża).

Złł Poll – złotych polskich; W.W. – Wielmożnych/Wielmożni; Niett – Niewinnie [?].

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Jerzy Bobrownicki zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 22 XII 1739) z powództwa Miszunowej [?] przeciw Karolowi i Antoninie z Jełowickich [?] Niemiryczom, chorążym [?], dziedzicom Czerniachowa, o wydanie zbiegłych poddanych – Maksyma Kulika, Wojtka Jaworowskiego, Iwana Tohana, Iwana Bednarka, Antona Stanisławskiego, Semena Kamieńczyka i innych – na podstawie aresztu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 249

1Relacya położonego Pozwu na Są-

2dy Ziem. Kijow. od Wiell. Trzecia-

3kowny Woyskiey Kijow. przeciwko Urodz. Wi-

4szniowskiego.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Decembra, Dwudziestego Czwartego Dnia

7Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Wdztwa Kijow. Przedemną

8Stefanem z W. Wyhowskim Vices Regentem y Namie-

9stnikiem pro tunc akt Ziemskich, y Xięgami Ninieyszemi

10Ziemsk. Kijowskiemi. Stanowszy oczewiście Woźny Gen.

11Wdztwa Kijow. y Innych Szlachetny Paweł Dmeńcki [?]

12na moc prawdziwey y wierney Relacyi swoiey jawnie

13y dobrowolnie zeznał. Iż on Roku teraźnieyszego Ty-

14siąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego Dnia Siedmna-

15stego Decembris, Pozew Ziem. Kijow. autentyczny ora

16Mentionem [?] Ziem. pisany odniosł do Dóbr Wsi Soroka [?]

17ni [?] y tam ten Pozew w Mieszkaniu Pozwanego w

18dzie [?] na Stole położył, o położeniu onego do kogo po

19kogo y o iakiey Sprawie pisany był opowiedział y

20do wiadomości przyprowadził, którego Pozwu tenor talis.

21August Trzeci z Bożey łaski Król Polski W. Xże Litew.

22Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski, Smoleński, Siewierski, Czer-

23nihowski, Wołyński, Kijowski, Podolski, Podlaski, Inflantski, y Czernichowski [?]

24a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor. Urodzonemu An-

25toniemu [?] Wiszniowskiemu Pozwanemu, z Dóbr

26y dobr W.I. leżących y ruchomych zgoła wszelakich

27przykazuiemy, aby W.I. przed Sądem Naszym

28Ziem. Kijow. gdy ta Sprawa przypadnie, Sam oso-

29biście [?] w szczególności stanął, na Instancyą Instygatora Są-

30dowego y przy Delatorki Wiell. Izabelli [?] Trzecia-

31kowny [?] in Originali Ekstraktu sądowey Woyskiey Kijow.

32aktorki, która in Arystantiâ Libri de Iure inhaeren-

33tis [?] W.I. in habendo Remissioni per Decretum

34Inquisitoriale, ad competens Iudicium pro poenis

35[reklamant:] respectu

k. 249v

1respectu Calumniationis Dilaminati[?] honoris Actri-

2cis, ut Lucolentius[?] memoratum Decretum inter

3se et Modernam Actricem latum in se sonat facti

4de propriis crumenalibus et personalibus

5sumendis super Calumniatores Legibus Regni

6descriptis, eadem Actrix futuro pro Termino ci-

7tat, seu potius ascitat. Responsuros. Pisan w Żytomi-

8rzu Die Quinta Decembris, Millesimo, Septingente-

9simo, Trigesimo Nono Anno, de quo praesens ejusdem

10Mtis Relatio + Paweł Drzewicki[?] Woźny scribendi ignarus

Objaśnienia i tłumaczenia

Pozew i relacja woźnego o jego doręczeniu (położeniu) w dobrach pozwanego 17 XII 1739.

Odczyt kilku wyrazów w drugiej połowie strony (nazwisko woźnego, imię pozwanego, nazwa wsi) niepewny.

ad competens Iudicium pro poenis – do właściwego sądu o kary; per Decretum Inquisitoriale – dekretem inkwizycyjnym (śledczym).

respectu Calumniationis … honoris Actricis – z powodu oszczerstwa (zniesławienia) czci powódki; ut … memoratum Decretum … latum in se sonat – jak wspomniany dekret wydany między nimi a obecną powódką w sobie brzmi; de propriis crumenalibus et personalibus sumendis super Calumniatores Legibus Regni descriptis – o kary pieniężne i osobiste, które mają być ściągnięte na oszczercach, opisane w prawach Królestwa; eadem Actrix futuro pro Termino citat, seu potius ascitat – tenże powódka na przyszły termin pozywa, czy raczej przypozywa; Die Quinta Decembris, Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno – dnia 5 grudnia 1739 roku; de quo praesens ejusdem … Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Paweł Drzewicki [?] zeznał relację o doręczeniu 17 XII 1739 we wsi Soroka [?] pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Izabelli [?] Trzeciakówny, wojskiej kijowskiej, przeciw Antoniemu Wiszniowskiemu o kary za oczernianie i naruszenie jej czci – po remisie sprawy dekretem inkwizycyjnym do właściwego sądu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 249v

1Relacya na Sądy Z. K. od Wiell.

2Mostanowey[?] Stolnik Kowalskiey[?]

3JchPP. Urodzonych Ziołkowskich.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra, Dwudziestego Czwartego Dnia.

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiew. Kijow. Przede:

7mną [skreślone: …] Antonim[?] Wyhowskim Vices Regentem y

8Namiesnikiem pro tunc Akt Ziem. y Xięgami ninieyszemi

9Ziem. Kijowskiemi. Stanowszy osobiście Woźny Gen.

10Woiewodztwa Kijow. Urodzony Opatrzny Jerzy Bobrowniki[?]

11in vim suae verae et fidelis Relationis, publice et

12recognovit, Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedm-

13set Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dwudziestego Wtore-

14go Decembris. Pozew Ziemski Kijow. autentyczny, od-

15niosł do Dobr Wsi Dubnik[?] y stawił za Pozwem wedno-

16ne Niżey wyrażonych Pozwanych położyły, o po-

17łożeniu onego od kogo, komu, y w iakiey Sprawie

18był pisany, opowiadał y do Wiadomości przywiodł,

19którego Pozwu tenor eiusmodi. August Trzeci z Bożey

20Łaski Krol Polski W. X. L. Ruski, Pruski, Mazowiecki,

21Żmudzki, Inflantski, Smolenski, Siewierski, Kijowski, Wołyński,

22Podolski, Podlaski, Inflantski[?], y Czerniechowski, a dziedziczny

23Xiążę Saski y Elektor. Wam Urodzonym [ubytek papieru] [...]

24vel aliis cujuscunque Nominis Oycu, z Matką [...]

25[reklamant:] Synow[?]

k. 250

1Synowi Ziołkowskim Dzierżawcom [?] Wsi Dubnik [?] Dzier:

2żawcom, z Osób y ze wszystkich gatt. Dobr Ich leżą:

3cych, ruchomych, y Summ pieniężnych przyka:

4zuiemy, abyście WWo przed Sądem Naszym

5Ziem. Kijow. na Sądach Ziem. Kijow. in Loco Ju:

6diciorum solito, w Mieście Naszym Żytomirzu

7lub Owruczu przypadaiących y sądzić się mają:

8cych, vel his defficientibus in alijs proxime

9subsequentibus, sami osobnie y pewnie sta:

10neli, ...a Instancyą y pra Sądowego y dego Dela:

11torki, Wiell. [...] z Grocholskich Misiunowi:

12owey Stolnik [...] Małżonki, niegdy Wiell. Stefa:

13na Misiuny Stolnika [...] Pułkownika

14Ordynacyi Ostrogsk. Małżonki, pozostałey Wdo:

15wy, Dobr Medietatis Kniahła [?] cum attinentij:

16is Pani Dożywotniey Aktorki, która stosuięsię

17we wszystkim do Prawa, [...] y do dawnych

18Manifestacyi, Protestacyi y całego Processu ratione

19intra contentorum Violentiarum Ciastępionej [?]

20WoWo. pozywa oto. Iż WoWo. nieobserwuiąc

21amicam in tranquillitate Collateralitatem

22y nieuważaiąc na Prawo y Konstytucye, któ:

23re rigorosè inhibent każdego ukrzywdzać,

24calcata hac Lege, nietylko przedtym usiłowa:

25liście kopce y Znaki fundamentalne anti:

26quitus Granice Kniahłeskich [?] propria privata

27authoritate annihilare, chcąc przy annihilo:

28waniu onych Pola, Łąki, Lasy, [...] Hłumec:

29kie zdawna do Kniahła należące, violenter do

30Possessyi swoiey Wsi Dubnik appropriare, z to:

31nych nienależycie biorąc usum fructum, prze:

32ciwko Prawu y sprawiedliwości, de alienis

33fundis fructyfikuiecie, przyczym in damna non

34modica Wiell. Aktorkę wprowadzacie, kiedy coraz

35większe, reiterando Violencye y tumulty, Łąki,

36Pola, Lasy y puszcze ab antiquo Wsi Hłumczy [?]

37do Kniahła należące, violenter sobie przywła:

38szczaiąc, armata manu, cum tumultuosa ho:

39minum caterva naieżdżaiąc, z tym przedsię:

40[reklamant:] wzięciem

k. 250v

1wnięciem, że choćby Sama Nieśł[?] Aktorka, lub kto

2z Ludzi Jey, w własnych Gruntach y Rusztach[?]

3defendere chciał, strzelać y zabić przechwałki czy-

4niąc, Ruszt[?] Hłumecki[?] Dawna do Zwiahla[?]

5należący pustoszycie, Ziemię ustawicznie po-

6natężnie[?] rozoraiacie, strzelacie, y zabite gwałtownie

7dziki[?] rozganiacie, strzelacie, y zabite gwałtownie

8z kupy[?] Ludzi odbieracie et in usum fructum

9sui obracacie, Barcie w Rusztach Hłumeckich

10do Zwiahla Nieśł Aktorki należące, do swoiey

11do Zwiahla Nieśł Aktorki należące, do swoiey

12Possessyi Wsi Dubnik tumultuose przywłaszcza-

13iąc z nich fructyfikowac Zabraniacie, y inne

14ustawiczne Violencye, y Szkody znaczne in bonis

15Oppidi Zwiahla Nieśł Aktorki cum attinentiis

16variis nocendi modis, nie observuiąc Bonum

17pacis contiguitatibus Prawem publicznym

18praescriptum, z Ludźmi ad has violentias przy-

19sposobionemi, dawnemi Arestami officiose ei

20WW. innodowanemi (qui etiam praesenti cita-

21tione adpud Vos arestantur) popełniacie, Nieśł

22Aktorkę y Innych indebite et vexatorie w Prawne

23Litigia et Damna inwolwuiecie, przyco plenius

24Lege descriptas na Osoby Swoie Zaciągneliście

25które, iakoby ratione indebite vexae, et cir-

26cumscripti honoris, tudzież respektem variarum

27violentiarum et damnorum o Satisfakcyą In-

28culpatorum, y o nadgrodzenie Litis expensarum,

29poenis distinctis super Vobis irrogandis

30Nieśł Aktorka, na Termin gnaiony[?] WW. po-

31żyna. Sitis Iuri parituri, terminum attentatu-

32ri ad praemissa atiaq Vobis Iudicialiter propo-

33nenda responsuri. Pisan w Żytomierzu Tysiąc

34Siedmset, Trydziestego Dziewiątego Roku, Dnia

35Ósmnastego Decembris. de quo praesens eiusdem Mi-

36nisterialis Relatio. + Jerzy Bobrownicki Wo-

37źny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Z. K. – Ziemskie Kijowskie; Vices Regent – wiceregent, zastępca regenta kancelarii ziemskiej; in vim suae verae et fidelis Relationis publice et recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie zeznał; tenor eiusmodi – brzmienie takie; vel aliis cujuscunque Nominis – lub innym jakiegokolwiek imienia; W. X. L. – Wielki Xiążę Litewski.

Dalszy ciąg pozwu (kopii pozwu) przed sąd ziemski kijowski w sprawie o gwałty graniczne między dobrami Kniahła [?] a wsią Dubnik [?].

in Loco Judiciorum solito – w zwykłym miejscu sądów; vel his defficientibus in alijs proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły do skutku, na następnych najbliższych; ratione intra contentorum Violentiarum – z powodu niżej opisanych gwałtów; amicam in tranquillitate Collateralitatem – przyjazne sąsiedztwo w spokoju; rigorosè inhibent – surowo zakazują; calcata hac Lege – podeptawszy to prawo; antiquitus – od dawna; propria privata authoritate annihilare – własną prywatną władzą znieść; violenter appropriare – gwałtem przywłaszczyć; usum fructum – pożytki; de alienis fundis – z cudzych gruntów; in damna non modica – w niemałe szkody; reiterando – ponawiając; ab antiquo – od dawna; armata manu, cum tumultuosa hominum caterva – zbrojną ręką, z burzliwą gromadą ludzi.

WoWo. – Wielmożności Wasze; Ziem. Kijow. – Ziemskim Kijowskim; Ordynacyi Ostrogsk. – Ordynacji Ostrogskiej.

Fragment pozwu (citatio) wpisany w relację woźnego; data pozwu: 18 XII 1739, Żytomierz.

Nieśł. – Nieśmiertelnej? raczej skrót „Niewiasty/Nieboszczyka” – sprawdzić; prawdopodobnie „Nieśł[achetnej]” w odniesieniu do aktorki (powódki).

Łac.: defendere – bronić; in usum fructum sui – na swój pożytek; tumultuose – gwałtownie; cum attinentiis – z przyległościami; variis nocendi modis – rozmaitymi sposobami szkodzenia; bonum pacis contiguitatibus... praescriptum – dobro pokoju sąsiedzkiego przepisane prawem; ad has violentias – do tych gwałtów; arestami officiose innodowanemi – urzędowo obłożonymi aresztem; qui etiam praesenti citatione apud Vos arestantur – którzy także niniejszym pozwem są u Was aresztowani; indebite et vexatorie – niesłusznie i dla dokuczenia; plenius Lege descriptas – szerzej w prawie opisane [kary]; ratione indebitae vexae et circumscripti honoris – z powodu niesłusznego nękania i naruszenia czci; variarum violentiarum et damnorum – rozmaitych gwałtów i szkód; inculpatorum – obwinionych; litis expensarum – kosztów procesu; poenis distinctis super Vobis irrogandis – z osobnymi karami na Was nałożonymi; Sitis Iuri parituri, terminum attentaturi ad praemissa aliaque Vobis iudicialiter proponenda responsuri – stańcie posłuszni prawu, by na termin stawić się i odpowiadać na powyższe i inne sądownie przedłożone rzeczy; de quo praesens eiusdem Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Jerzy Bobrownicki zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Miszunowej [?], stolnikowej, przeciw Ziółkowskim (ojcu, matce i innym) z wsi Dubnik [?] o gwałty i naruszanie dobrosąsiedzkiego spokoju, w nawiązaniu do dawnych manifestacji i procesu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 250v

1Relacya na Sądy Ziem. Kijow. [ubytek papieru]

2od Nieśł[...]

k. 251

1od Wiel[?]Imci Trypolskiego Pod-

2czaszyca Ziemskiego Kijow. po

3Urodz. Zakusiłow.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra, Dwudziestego Czwartego Dnia

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wwa Kijowskiego

7Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim[?]

8Vices Regentem y Namiesnikiem[?] Pisarz[?] Akt

9Ziemskich Kijow. y Xięgami Ninieyszemi Ziem.

10Kijow. Stanowszy osobiście Woźny Gnał Wdztwa

11Kijowskiego y Inszych Opatrzny Paweł Dzenicki[?]

12w moc Prawdziwey, wierney, y skuteczney Relacyi

13swoiey, iawnie y dobrowolnie zeznał, iż on Roku

14teraznieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dzie-

15wiątego, Dnia Czternastego Decembris, Pozew Ziem.

16Kijow. autentyczny na membranie Ziem. pisa-

17ny odniosł do dobr Wsi Zakusił, y tam tey Pozew

18iednemu z Nazwanych w Rącze oddał, po oddaniu

19Onego od kogo, y w iakiey Sprawie był pisany

20opowiedział, y Prawnie do wiadomości przywiodł,

21ktorego Pozwu Ten[?] nor talis. Augustus Trzeci z Bożey

22łaski Krol Polski, Wielki Xiąże Litew. Ruski, Prus.

23Mazow. Żmudz. Inflan. Smolen. Siewier. Kijow.

24Wołyn. Podol. Podlas. Inflanski[?] Smoleński[?] y Czernichow. Dzie-

25dziczny Xiąże Saski, y Elektor. Urodzonym

26Tymbekowi[?] y Eudokiey, Mikołaiowi, Synowi,

27Mikołaiowi Żarozkiemu[?], Pawłowi Synów-

28cowi, Michałowi Harasymenkowi[?], Daniłowi

29Zgrozienkowi[?], Michałowi Iwanenkowi, Pata-

30kyi[?] Harasimowey[?] Matce, Hryhorowi Stefano-

31wi Pawłowi, Apollonii z Wyhowskich, Mikoła-

32iowi y Teofili, Tomaszowi y Ewie, Mikoła-

33iowi Daniłowi, Mikołaiowi itidem Mikołaiowi

k. 251v

1Pawłowi, Stefanowi, Prokoremu [?], Alexandrowi,

2Michałowi, Piotrowi Oycowi, Maciejowi Syno-

3wi y Innym Zakusitom [?] Prawnym, z Osob

4y Dobr WW. Leżących, ruchomych, y Summ pienięż-

5nych przypadaiącemi, abyście WW. przed Sądem

6Naszym Ziem. Kijow. wten czas gdy ta Sprawa przy-

7padnie y przywołana będzie, Sami osobiście y Prawnie

8stanęli, na Instancyą Urzędu Sądowego y tegoż delatora

9Wielmo. Macieja na Zadkach [?] Przypolskiego [?] Podsędka

10Ziem. Kijow. aktora, który przychylaiąc się do Prawa, Statutu,

11y Dekretu Sądu Konsystorza Kijowskiego Lecz […]

12Inquisitionibus inter Vos et Modernum Magnificum

13Actorem stałego, y Remissy w tymże dekrecie pro-

14pelnis [?] ad Competens Judicium ratione per Vos va-

15riarum perpetratarum Violentiarum ijsdem

16Inquisitionibus luculenter deductarum, in eodemque

17Decreto Consistoriali sat explanatarum wyrażonej,

18pro ijsdem luendis poenis, pro demeritis Ve-

19stris super Vos ad mentem Leges et ex arbi-

20trio Judicij decernendis, Idem Actor futuro pro

21Termino citat, seu potius adcitat ad paratam

22Remissionem, Sitis parituri. Pisan w Żytomi-

23[skreślone: …] rzu Die Quinta Decembris, Millesimo Septin-

24gentesimo Trigesimo Nono Anno, de quo pozew

25ejusque Mihi delatio. Paweł Dzwonecki [?] Woźny y

26pisać nieumieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

Numer marginalny trudny do odczytu (16mo lub 17mo); tytuł urwany.

Wwa – województwa; Gnał – generał (woźny generał); Pozwu Tenor talis – treść pozwu taka; itidem – tak samo, również.

Tytuł i dzień 24 grudnia 1739 – data czynności w urzędzie (poza rokami); pozew doręczono 14 XII 1739.

Fragment łaciński: „…z którymi w inkwizycjach [toczy się sprawa] między Wami a obecnym Wielmożnym powodem, i remisy w tymże dekrecie dla kar przed właściwy sąd z powodu popełnionych przez Was rozmaitych gwałtów, w tychże inkwizycjach jasno wykazanych i w tymże dekrecie konsystorskim dostatecznie wyjaśnionych, dla poniesienia kar za Wasze przewinienia według prawa i uznania sądu orzeczonych; tenże powód na przyszły termin pozywa, albo raczej przypozywa do gotowej remisji; macie się stawić. Pisan w Żytomierzu dnia 5 grudnia 1739 roku; o tym pozwie i jego doręczeniu mnie”.

Ziem. Kijow. – Ziemskiego Kijowskiego; WW. – Wasze Wielmożności / Wy.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Paweł Dzwonecki [?] zeznał relację o doręczeniu 14 XII 1739 we wsi Zakusiły pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Macieja Trypolskiego (Przypolskiego [?]), podsędka ziemskiego kijowskiego, przeciw Zakusiłom [?] (Tymbekowi [?] i Eudokii, Mikołajowi, Pawłowi i innym) w sprawie odesłanej (remisą) dekretem sądu konsystorza kijowskiego do właściwego sądu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 251v

1Relacya na Sąd Ziem. Kijow. od

2Urodzonych Wichowskich [?] Braci, po

3Urodz. Zbijowskiego [?].

4Roku Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra, Dwudziestego Czwartego Dnia.

6Na Założeniu Xiąg Ziem. Nowo [?] Kijow. Przedemną

7Janem z Chilinki [?] Chyżem [?] Tyszkiewiczem [?]

8[reklamant:] Podsędkiem

k. 252

1Subdelegatum ad hunc actum wyszym, y Xięgami

2Ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi, Stano-

3wszy osobiście Woźny Gnłł Woiewodztwa Kijowskie-

4go y Jnnych Opatrzny Grzegorz Moszkowski [?]

5iuxta suum verè, ac fidelis Relationis, publicè

6liberèq[ue] recognovit, Iż on Roku Teraznieyszego Ty-

7siąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, Dnia

8Dwudziestego Trzeciego Decembris, Roczkiem Ziemskim [?]

9Kijowskim autentycznym, odniosł do dobr Wsi Manków [?]

10w Woiewodztwie Kijow. a Powiecie Zytomirskim leżą-

11cych, y tam że niżey wyrażonemu Pozwa-

12nemu urzędownie, oddaniem y położeniem onego

13od kogo y na kogo y w iakiey Sprawie pisany był po-

14wiedział, Y do wiadomości przywiodł, którego Pozwu

15series eiusmodi. August Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski,

16Wielki Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmudzki,

17Jnflantski, Smoleński, Siewierski, Kijowski, Wołyński,

18Podolski, Podlaski, Inflantski [?], y Czerniechowski, a

19Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Urodzonemu

20Panu […] Kijowskiemu, dobr Wsi Manie [?] Possessorowi

21Pozwanemu, Zebyś y Wszystkich Gntłł Dobr Ws. leżą-

22cych, ruchomych, y Summ pieniężnych przynależnych

23abyś WP. przed Sądem Naszym Ziem. Kijowskim Sę-

24dziom Ziem. Woiewodztwa Kijow. w Zytomirzu Anno Deo

25dante futuro, Millesimo, Septingentesimo Quadragesi-

26mo, po Nowym Lecie Sądzić się maiących, vel his de-

27ficientibus, in aliis subsequentibus, Sam osobiście y

28Zaraz [?] stanął, na Jnstigatora [?] Sądowego, y

29Jego Delatorow Urodzonych Bazylego [?] y Żukowskich [?]

30Wienchowskich [?] Braci między sobą rodzonych Akto-

31row, którzy przychylaiąc się do Prawa, Ktego [?], y

32Ktory hac in causa wzmiankowany WP. recedendo

33a Foro Castrensi Kijoviensi, ad Forum Terrestre

34pozywaią oto, Iż WP. niemaiąc żadney racyi

35y pretensyi do Aktorow, ale tylko czyniąc in

36damnum et ruinam tych że Urodz. Wienchow-

37skich Aktorow, wazyłeś się zastawszy, tempore Ver-

38[reklamant:] nali

k. 252v

1nali wołow, ktory actorstwa na Gruntach Wcześniey[?]

2kich, do Dobr WMci nienależących, acz wszystkiey nul-

3liter[?] ex inde sibi zabrać, Atoli tey Woły protune[?]

4przyięcia bez respektu bić kazałeś, wszystkiem zaręcie[?]

5po kilku kroczy, a potym kiedy cię actores solita idge[?]

6braci Przyiaciół respektem wydania wołow mul-

7toties do WMci posyłali, z ymnie odzywaiąc się, iezeli-

8by aliquod damnum we zbożu WMci ile w Prawie[?]

9na Wolney będącym przez Woły pomienionych Akto-

10row patere mogło, eo in puncto satisfactionem

11offerre deklarowali, a WMci nieoddawszy tychże wołow

12owszem Aktorow samych verbis inhonestissimis sta-

13tui et honori Nobilitari Nociciis[?] przy temiż Przyia-

14ciołami tychże dyffamowałeś, proferendo haec formalia,

15co mi uczynią zato, y pokisię rozigrają[?] z mną, każę

16temi Wołami orać, jako bez niedziel kilka nie

17prezentowanych w Grodzie pomienionych Wołow, iako

18Prawo miec chce, orac kazałeś, głodem umyślnie we

19dnie y w nocy morzyłeś, a potym spracowane schudzo-

20ne dla Prezenty y taxy do Grodu przyprzedziłeś, y

21prezentowawszy otaxowane vilissimo precio, dla dal-

22szey pracy y pożytku swego wyprzeczyłeś[?], niedosyć na

23tym ale iescze in maius damnum et opprobri-

24um tychże Aktorow zboża rożnego, iako to Owsa

25y Pszenicy na kop kilkadziesiąt wypaść y wytrato-

26wać kazałeś, przezco actores niemały szkodę y

27uszczerbek tak przy zabraniu wołow y niezasia-

28niu wiosny a teraz oziminy, iakoteż przez wy-

29tratowanie zboża ponieśli y ponoszą. Zaczym cię

30actores do oddania y przywrocenia pomienionych

31wołow wraz z Znakiem[?], lub za nie Złotych Sześć-

32dziesiąt Polskich[?] dla każdego Szkod tych po-

33chodzących y Expens prawnych nadgrodzenia, niemniey

34do otrzymania kary[?] prawnych ex arbitrio Judicii

35seu alitte facti[?] należytych wskazanym futuro termino poz-

36waią Sie stawić. Datum Żytomiriae, Millesimo Septingen-

37tesimo Trigesimo Nono Anno Die decima quarta Decembris

38de quo pozwie authentico Woźny ut supra scribendi.

39Peheya[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Numer marginalny odczytany jako „16to”, niepewny. Imię i nazwisko urzędnika niepewne.

Subdelegatum ad hunc actum – (urzędnika) subdelegowanego do tej czynności; iuxta suum… – zgodnie ze swoją prawdziwą i wierną relacją publicznie i swobodnie zeznał; series eiusmodi – treść następująca; Anno Deo dante futuro… – w roku, da Bóg, przyszłym 1740; vel his deficientibus, in aliis subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na następnych; recedendo a Foro Castrensi… ad Forum Terrestre – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego do sądu ziemskiego; in damnum et ruinam – na szkodę i zgubę; tempore vernali – w czasie wiosennym.

Gnłł – generał; data doręczenia pozwu 23 XII 1739; nazwisko pozwanego i nazwy wsi nieczytelne/niepewne.

solita – zwykłym sposobem; multoties – wielokrotnie; aliquod damnum – jakaś szkoda; eo in puncto satisfactionem offerre – w tym względzie zadośćuczynienie ofiarować; verbis inhonestissimis statui et honori Nobilitari – słowami najnieuczciwszymi stanowi i honorowi szlacheckiemu; proferendo haec formalia – wypowiadając te słowa; vilissimo precio – za najniższą cenę; in maius damnum et opprobrium – na większą szkodę i hańbę; ex arbitrio Judicii – według uznania sądu; futuro termino – na przyszły termin; Datum Żytomiriae... – Dan w Żytomierzu roku 1739 dnia 14 grudnia.

Fragment pozwu (wpis o pozew w sprawie zabrania wołów i wytratowania zboża); nazwiska stron poza tą stroną.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24XII 1739 woźny Grzegorz Moszkowski [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 14 XII 1739) – z przeniesieniem sprawy z grodu – z powództwa braci Wienchowskich [?] przeciw posesorowi wsi Manie [?] o zajęcie (zastąpienie) powodów w czasie wiosennym i wyrządzenie im szkód.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 253

1Relacya położonego Pozwu na Sądy

2Ziem. Kijow. od JWiel. Potockiego

3Woiewody Kijow. y Innych JPanom Wiel.

4Axakowym Stoln. Żytt. y Innych.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

6Miesiąca Decembris, Dwudziestego, Dziewiątego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego

8Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Nam[?]iestni-

9kiem pro tunc y Vices Regentem Akt Ziemskich

10Kijowskich y Xięgami niniejszemi Ziemskiemi Kijow.

11Stanowszy Osobiście Woźny Generał Woiew. Kijow.

12y Innych Opatrzny Benedykt Kanuński [?] wmowie

13prawdziwey wierney y skuteczney Relacyi Swoiey

14iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał. Iż on Roku

15teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset Trzydziestego Dzie-

16wiątego, Dnia Dwudziestego, Dziewiątego Decembris,

17Pozew Ziemski Kijow. Autentyczny odniosł do

18Dobr Wsi Prażewa [?] y tam ten Pozew we dworze

19tameyszym w Izbie na stole położył o położeniu

20onego tak[?] tego pokoiu y wiadomości[?] w Sprawie był

21Wywany [?] Wyraźnie opowiedział y publikował

22którego Pozwu tenor takowy August Trzeci z Bo-

23zey Łaski Krol Polski, Wielki Xiąże Litewski Ru-

24ski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski,

25Smoleński, Siewierski, Kijowski, Wołyński, Podol.

26Podlas. Bracławski, Czerniechowski, a Dziedziczny

27Xiąże Saski y Elektor. Wiel. Katarzynie z Popie-

28lów Axakowey Stoln. Żytt. Matce Wdowie Janowi

29Gabryelowi ch[…]nom y Kunegundzie Córce Braci y Sie-

30strze między sobą rodzonym Axakom Panom tudzież

31Urodz. Marcinowi Wyszykowskiemu [?] Administra-

32torowi Tatarynowskiemu [?] niemniey Owdiowi [?] y

33Petruszy osadzenemu Beneszowskiemu [?] et aliis com-

34plicibus cum assistentia de jure debita Pozwanym

35z osob y Dobr Ich generaliter Wszystkich Leżą-

36cych ruchomych y Summ pieniężnych powz-

k. 253v

1naszą Krolewską przykazuiemy abysie WW przed

2Sądem naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow.

3w pierwszy Poniedziałek po nowym Lecie w Żyto-

4mierzu Anno Millesimo, Septingentesimo, Qua-

5dragesimo. Sądzić się maiących vel his deficien-

6tibus in aliis proxime subsequentibus sami

7oblicznie y zawicie staneli na Instancyą Insty-

8gatora Sądowego y Iego Delatorow JaśnieWielm.

9Iozefa na Potoku Potockiego Kasztelana Krakowskiego y Kiestwie Zbarasku

10Potockiego Woiewody Kijow. Hetmana Wielkie-

11go Koron. Dziedzica, tudzież Wielm. Stanisła-

12wa Potockiego Skarbnika Kaliskiego Possessora nie-

13mniey Mieszczanow Szlachty y Kozakow Obywatelow

14Leszczyńskich, iako też Urodz. Stefana Zochan-

15skiego Aktorow, ktorzy przychylaiąc się we wszy-

16stkim do Prawa pospolitego y Manifestacyi

17swoiey eo nomine uczynioney WW pozywaią

18oto: Iż ninieyszy Aktor maiąc znaczną szkodę

19przez nieuczciwy postępek wyż rzeczonych

20Pilipowiczow, alias Kradzież, w Ładzi Leszczyn-

21skich, Sądem y Licem dowiodszy do Deneszow,

22multoties rekwirował sprawiedliwości, a WW: Panu

23nieczyniąc Sprawiedliwości z winowaycow y onej niemogąc się

24doczekać achcąc vindicare tam magnas injuri-

25as od tychże Pilipowiczow prolatas et persenten-

26tiam Judicii zonytkze mieć wkrzywdzie swoiey

27Satysfakcyą, ktorzy to winowayce to iest Petru-

28cha Kradszy y Owdiy [?] Pilipowce Deneszowscy umyślnie

29różnych Szlikowszow sobie po Imionach y przezwi-

30skach lepiey wiadomych Starszowie y Kradzieży

31w tych Dobrach Deneszach konserwowali y rozkaz

32excessa czynić, iakoż Urodz. Stefana Zochanskie-

33go funditus skradli, y taż szkoda Licem do-

34wiedziona in Judicio Regestrem demonstrabi-

35tur, de inde koni w Kradzionych Mieszczan y

36Szlachty, w kluczu Leszczyńskim mieszkaiących

37[reklamant:] plus

k. 254

1plus minus Trzydziestu co także in Inquisitio-

2ne deducetur ukradli, a nato żadney Actor od WW.

3etiam Liem [?] doniodszy tymże złodzieiom, nie miał

4Satisfakcyi, Insuper ciż Filipowce, patrata Nece [?]

5in personis infidelium Aurom [?] Ossowicz [?], Aron

6Moszkowicz [?] Narowlan[?] Matfiei [?] Rafaelis [?] Oskier-

7ka [?] Marszałka Districtus Mozyrens[is] pozabiera-

8wszy, onych chudobe po rożnych rozprzedawszy

9mieyscach, in parte z Dobr Actorow Miasteczka

10Leszczyna [?] poczyniwszy się kupczykami, przynie-

11śli et non ullas res[?] quae coram Iudicio praesenta-

12buntur Niewiernym Żydom y tyże sprzedali,

13pro quorum comportatione tenże Wiel. Mar-

14szałek Mozyrski intentował Aby gdzie Nie-

15wierni Obywatele Leszczyńscy [?] ut pluries [?] cul-

16p[?] concessi [?] primo in Termino in obiectis emun-

17dowaniu [?] sese offerunt, Azatym protestatione

18pomienionych Filipowcow aby tyż ze Niewier-

19nych Obywatelow Leszczyńskich emundowali,

20et coram Iudicio fatebuntur gdzie niewiery [?] rzeczy

21podzieli, pro poenis Criminalibus za popełnione

22złodzieystwa na nich ściągaiących się, y resty-

23tucyi pokradzionych rzeczy, wszystko na[d]gro-

24dzenia szkod etc. pochodzących na Termin Wyz

25oznaczony pozywaią. Actis paritur [?] Ksiąg [?] [...]

26Die Decima Quarta Decembris, Millesimo, Septin-

27gentesimo, Trigesimo, Nono Anno. De quo praesens

28eiusdem Ministerialis Relatio. X Benedykt Kanin-

29ski [?] Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Nam[?]iestnik pro tunc y Vices Regent – ówczesny zastępca regenta akt; complicibus cum assistentia de jure debita – wspólnikom z należytą prawnie asystencją (mężów); generaliter – ogólnie; Stoln. Żytt. – stolnikowa żytomierska.

Anno Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – roku 1740; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych; eo nomine – w tej sprawie; multoties – wielokrotnie; vindicare tam magnas injurias prolatas – dochodzić tak wielkich krzywd wyrządzonych; per sententiam Judicii – wyrokiem sądu; excessa – wykroczenia; funditus – doszczętnie; Licem – licem (dowodem rzeczowym, rzeczą skradzioną znalezioną); in Judicio Regestrem demonstrabitur – w sądzie zostanie wykazane rejestrem; de inde – następnie.

Fragment pozwu (pozew królewski) przed sąd ziemski kijowski na roki po Nowym Roku 1740; początek i dalszy ciąg na sąsiednich stronach. Tytulatura Potockiego w wierszu 9–10 odczytana niepewnie.

Dalszy ciąg pozwu (relacji woźnego); in Inquisitione deducetur – zostanie wykazane w śledztwie; Insuper – ponadto; Actis paritur – w aktach; „Die Decima Quarta Decembris Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno” – dnia 14 grudnia 1739 roku; De quo praesens eiusdem Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; X – znak krzyża zamiast podpisu; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Wiele wyrazów niepewnych z powodu pisma kursywnego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

29XII 1739 woźny Benedykt Kaniewski zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Józefa Potockiego, wojewody kijowskiego, i innych przeciw Katarzynie z Popielów Aksakowej, stolnikowej żytomierskiej, wdowie, jej synom i córce Kunegundzie o niewymierzenie sprawiedliwości pilipowcom [?] z Deneszów, którym dowiedziono kradzieży u ludzi leszczyńskich (por. manifestację nr 130).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 254

1Relacya [?] Woźnego [?] Pozwu na Sądy Ziemskie [?]

2[...] od Wiel. Ro[...] na Wiel.

3Bednarskiego [?] Starosty [...]

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Dziewiątego,

5Miesiąca Decembris, Dwudziestego, Dziewiątego Dnia,

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Województwa Kijowskiego,

7Przedemną Szymonem [?] z Wyhowa Wyhowskim Namie-

k. 254v

1nikiem prutnze [?] y Viceregentem Akt Ziem. Kijowsk.

2Księgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi

3Stanowszy Osobiście Woźny Generał Województwa

4Kijows. y Innych Szlachetny Marcin Snitko [?] me-

5dio iuramento suo fidelis Relationis patam publice libe-

6reque per expressum recognovit. Iż on Roku Tysiąc

7Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dwu-

8dziestego Dziewiątego, Decembris Pozew Ziem. Kijows.

9Autentyczny na Membranie Ziem. Kijows. pisany od-

10niosł do Dóbr Wsi Stanisłowki [?] y tamten Pozew za

11Wuyta tameyszego w Izbie na stole położył oddaniu

12y położeniu onego odtego pozwu y właściey Spra-

13wie był pisany opowiedział y prawnik publiku-

14ię do wiadomości przywiodł Którego Pozwu tenor se-

15quitur eiusmodi. August Trzeci z Bożey Łaski, Krol

16Polski, Wielki Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Mazo-

17wiecki, Żmudzki, Inflanski, Smolenski, Siewierski, Kijow. Czer-

18nihowski, Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Wiell. Alexandrowi

19Leśnikiemu [?] Stareście Żytt. z Osoby y Powszyst-

20kich generaliter Dobr W. sczegulnych [?] ruchomych y

21Summ pieniężnych powagą naszą Krolewską przy-

22kazuiemy abyś W. przed Sądem naszym Ziem.

23Kijows. na Rokach Ziem. Kijows. Anno Millesimo, Se-

24ptingentesimo, Quadragesimo in Januario w Mie-

25ście Żytt. przypadaiących y Sądzić się maiących vel

26his deficientibus in alijs proxime Subsequenti-

27bus Vam osobiście y Zawicie stanoł na Instancyą

28Instygatora Sądowego y ego Delatora Urodz. Ale-

29xandra Mochulskiego [?] Mateusza [?], ktory inhaerendo le-

30gi publicae ac Aresto W. wprzodzie y Akcyi do

31wydania Poddanych Roboczych Antona Kudni [?],

32Wasyla Haydamaka [?] z Dobr Wsi Stepelyc [?] do Dóbr

33Wsi Stanisłowki W. Awyzownie zbiegłych y tam

34bytem osiadłych Arestem zniewolonych Swych z Żona-

35mi Synami Dziećmi Końmi Wołami et cum tota

36eorum Domestica Supellectili, a w niewydaniu onych

37do Zapłacenia Zaonich Zakładego seorsive Szkody [?] et

38[reklamant:] Iżywien [?]

k. 255

1Grzywien Poll. na Termin wyż Oznaczony ) Idem

2Aliter WS. na Termin wyż Oznaczony przyznawa Com-

3pariturus Terminum Attentaturus Datt. w Zyt.

4Anno Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo, No-

5no, Die Decima Decembris de quo Census ejusd. Mi-

6nisterialis Relat. X Woźny ut Supra Seribendi ygna-

7rus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Tytuł w dużej części nieczytelny; urzędnik – Wyhowski z Wyhowa (namiestnik?).

medio iuramento suo fidelis Relationis palam publice libereque per expressum recognovit – na mocy swej przysięgi wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie wyraźnie zeznał.

tenor sequitur eiusmodi – treść jest następująca; Anno Millesimo Septingentesimo Quadragesimo in Januario – w roku 1740 w styczniu; vel his deficientibus in alijs proxime subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły do skutku, na najbliższych następnych; inhaerendo legi publicae – trzymając się prawa pospolitego; cum tota eorum domestica supellectili – z całym ich sprzętem domowym; seorsive – albo osobno.

Żytt. – Żytomierz(ski); relacja woźnego o doręczeniu pozwu z 29 XII 1739.

Idem aliter – to samo inaczej (powtórzenie formuły pozwu); Comparituris Terminum Attentaturus – mający się stawić i termin popierać; Datt. w Zyt. – dane w Żytomierzu; Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono, Die Decima Decembris – roku 1739, dnia 10 grudnia; de quo Census ejusd. Ministerialis Relat. – o czym relacja tegoż woźnego; X Woźny ut supra scribendi ignarus – znak krzyża woźnego jak wyżej, pisać nieumiejącego.

Poll. – polskich (grzywien polskich).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

29XII 1739 woźny Marcin Śnitko [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 10 XII 1739, Żytomierz) z powództwa Aleksandra Moczulskiego [?] przeciw Aleksandrowi Leśnickiemu, staroście żytomierskiemu, o wydanie poddanych Antona Kudni [?] i Wasyla Hajdamaki [?], zbiegłych ze wsi Stepelce [?] do wsi Stanisławówka i objętych aresztem.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 255

1Relat. położenia Pozwu naywyższego

2Kijows. od Urodz. Mocarskiey [?] po

3po Urodz. Kobylinskiego

4Roku Tysiąc, Siedmset Trzydziestego Dziewiątego,

5Miesiąca Decembris, Dwudziestego Dziewiątego Dnia

6Na Urzędzie Xiąg Ziems. Wdztwa Kijows. Przedemną Ste-

7fanem z Wyszowa Wyszoskim Namiestnikiem pro tunc

8Ziem. Regentem Wdzt. Ziems. Kijows. y Xięgami niniey-

9szemi Ziems. Kijowskiemi. Stanowszy Oczewisto

10Woźny Generał Wdztwa Kijows. y Innych Opatrzny

11Jędrzey Romadzki [?] w mocy prawdziwey Wierney y

12Skuteczney Relacyi swojey dla zapisania do Xiąg Ni-

13nieyszych iawnie ustnie y dobrowolnie Zeznał

14Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydzie-

15stego, Dziewiątego, Dnia Dziewiętnastego Decembris

16Pozew Ziems. Kijows. Autentyczny od Urodz. do Dobilski [?]

17Kaczewicz [?] y tamten Pozew niżey pisz. w Izbie na

18stole położył o położeniu onego czasu potym y

19niatkey [?] Sprawie był pisany trawnie do wiado-

20mości przynosił którego Pozwu iest Tenor takie-

21wy August Trzeci z Bożey Łaski, Krol Polski Wiel-

22ki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmud.

23Inflan. Smoleń. Siewiers. Kijows. Wołyń. Podol. Po-

24dlas., Kraków y Czerniechowski a Dziedziczny

25Xiążę Saski y Elektor. Urodz. Zacharyaszowi

26Kobylinskiemu pozwanemu z Osoby y Ze wszystkich

27generaliter Dóbr WS. Leżących ruchomych y Summ

28pieniężnych przykazuiemy abyś WS. przed Sądem

29naszym Ziems. Kijows. w Zytomirzu przypadaią-

30cym Sam Osobiście y Zawicie stanął na przytan-

31[reklamant:] cye

k. 255v

1cya Instygatora Sądowego y Jego Delatora

2Urodz. Alexandra Zawadzkiego Moczulskiego Aktora,

3który W. pozywa Oto. Iż W. niemaiąc Ża-

4dney do Aktora pretensyi Zastąpiwszy pierwiey

5w Hacieniciakach [?] nadobrowolney drodze Szyłeś [?]

6dyffamowałeś z ludniey [?] Zastrzelić chciałeś tylko

7że Divina Providentia y drugich lekmu [?] Sąsiad

8od tey Imprezy W. Animowała że nie przyniosł-

9łeś ad effectum propositum tui, Zasadzki po

10drogach robiłeś, y inne Scelera popełniałeś, co

11Czasu Prawa Inquisitione W. deducetur, Ro-

12bory [?] y Wydry w Rzeczkach Moczulenskich illi-

13cito modo powybierałeś [?] Za które poenis [?] pro-

14tali Ausu decernendis, y Omne pretensye Sta-

15tuis Sis pariturus termino Attentaturus et

16ad praemissa Omnia ac alia tibi proponenda res-

17ponsurus, Datt. w Owruczu Anno Millesimo,

18Septingentesimo, Trigesimo, Nono, Die Deci-

19ma Decembris, de quo pozwu Mihi Relatio. X Igna-

20cy Komadzki [?] Woźny pisać nieumieiący

Objaśnienia i tłumaczenia

Relat. – relacja (zeznanie woźnego o doręczeniu pozwu); pro tunc – na ów czas; Tenor – brzmienie; Zmud. – Żmudzki; Inflan., Smoleń., Siewiers., Wołyń., Podol., Podlas. – inflancki, smoleński, siewierski, wołyński, podolski, podlaski; WS. – Wasza Wielmożność / Wierności Swojej (forma zwrotu w pozwie).

kilka fragmentów (imiona stron, nazwisko woźnego, wiersze o położeniu pozwu) odczytane niepewnie.

Divina Providentia – Opatrzność Boża; ad effectum propositum tui – do skutku twego zamiaru; Inquisitione deducetur – zostanie wykazane w inkwizycji (śledztwie); illicito modo – w sposób niedozwolony; poenis pro tali Ausu decernendis – karom, które za taki występek mają być nakazane; pariturus termino attentaturus – masz stawić się w terminie; ad praemissa omnia ac alia tibi proponenda responsurus – by odpowiedzieć na wszystko powyższe i inne zarzuty; Datt. w Owruczu… – Dan w Owruczu roku 1739 dnia 10 grudnia; de quo pozwu mihi relatio – o czym (doręczeniu) pozwu mi relacja.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

29XII 1739 woźny Ignacy Romadzki [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 10 XII 1739) z powództwa Mocarskiej [?] (w tekście: aktor) przeciw Zachariaszowi Kobylińskiemu o napaść w drodze w Hacieniciakach [?], zniesławienie i próbę zastrzelenia, od której odwiedli go sąsiedzi, oraz o zasadzkę.

Transkrypcja

k. 255v

1Relacya na Sądy Ziem. Kijow. od

2Urodz. Druszkowskich [?] Cześnik. Ziemi

3Bielskiey [?] po W. Xędza Kalinka [?] y Brac[?]

4y Innych

5Roku Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Decembra, Dwudziestego Dziewiątego Dnia

7Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Wwa Kijow. Przedemną Stefa-

8nem z Wyhowa Wyhowskim Vice Regentem y Namiestni-

9kiem pełnym Akt Ziemskich Kijow. y Xięgami Ninieyszemi

10Ziem. Kijow. Stanowszy osobiście Woźny Gnał Wwa Ki-

11iowsky y Innych Szlachetny Maciey Nawrocki, in vim [?]

12sua vera ac fidelis Relationis, publice liberéque recognovit,

13[reklamant:] Iż on

k. 256

1Że w Roku teraznieyszym Tysiąc Siedmset Trzydziestego

2Dziewiątego, dnia Dwudziestego Czwartego Decembris

3Pozew Ziemski Kijow. autentyczny, odniosł do Dobr Wsi Mię-

4dzyrzyczki, y tamże ten Pozew we dworze tameyszym poło-

5żywszy, o położeniu onego, od kogo, na kogo, y w iakiey Spra-

6wie był pisany, powiedział, y do wiadomości przywiodł,

7ktorego Pozwu był tenor takowy: August Trzeci z Bożey

8łaski Krol Polski Wielki Xiąże Litew., Ruski, Pruski, Mazow.,

9Zmudz., Inflan., Smoleński, Siewier., Kijow., Wołyn., Podolski,

10Podlas., Bracław., y Czerniechow. a Dziedziczny Xiąże Saski y

11Elektor. Wielm. Alexandrze z Zabokrzyckich Szeptyckiey

12Kasztellaniey Bracław. niegdy y Wielm. Władysława Niemi-

13rycza Starosty Owruc. Naturalney Sukcessorce, Dobr Wsi

14Międzyrzyczki Dziedziczce, tudzież Urodz. Antoniemu Swię-

15cickiemu Dobr tychże quovis Juris titulo Possessori Pozwany,

16Wszem y zosobna wszytkich gruntow Dobr WW. tereyszych [?] wiadomych y

17Summ pieniężnych Przykazujemy abyście WW. przed Są-

18dem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Sądowych Kijow.

19w Zytomirzu Crastino Deodatek futuro Millesimo, Septingente-

20simo, Quadragesimo po Nowym Lecie Sądzicie [?] przypadaiących

21vel his deficientibus in alijs proxime subsequentibus, Sami

22osobiście y zaraz stanęli, na Instancyą Instygatora Sądowego

23y tegoż delatorow Wielm. Jozefa y Wiktoryi z Lisickich [?]

24Truszkowskich Cześnik. Ziemi Bielskiey Małż. Aktorow

25ktorzy et quidem Samaż Wielm. Cześnik. Bielska in assa [?]

26Maritali Debita de Jure, przypozywaią do Arbitralnego

27y Assekuracyi sobie służącey, WW. Wielm. Szeptycka

28nad, do oddania y Zapłacenia Summy Czterech Tysię-

29cy Złł Poll. u Niegdy Urodz. Chryzostoma Wierzyi-

30kiego antecessora actor. na Assekuracyą Anno Mille-

31simo Septingentesimo Trigesimo, Die Quarta Februarij

32przez Niegdy Wielm. Władysława Niemirycza Starostę

33Owruc. Antecessora WW. wziętey, pożyczoney, a do tych

34czas niezapłaconey y nieoddaney, a zatym Ciż actores

35do oddania y zapłacenia pomienioney Summy wraz z

36Prowizyą z niey należącą y Zakładami w tey ze As-

37sekuracyi wyrażonemi, niemniey pro Compensatione

38[reklamant:] Damnor.

k. 256v

1damnob[?] ac Litis Expensarum recedendo a Foro Castren[?]

2Kijowien[?] nontamen ab ipsa Causa ad Forum Terrestre

3W.W. futuro pro Termino pozywaią, Litis pariturj. Ri-

4san w Zytomirzu Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo

5Nono Anno, Die Decima Quarta Decembris. de quo Suns[?]

6cjasdea[?] Mki Lttqo[?] + Maciey Nawrocki[?] Woźny Sendi[?] ignaro[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Gnał – generał (woźny generał); in vim suae verae ac fidelis relationis, publice libereque recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał.

Crastino Deodatek – właśc. „Crastino Deodati” (nazajutrz po św. Bogdanie/Adeodacie); Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – 1740; po Nowym Lecie – po Nowym Roku.

vel his deficientibus in alijs proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych.

quovis Juris titulo Possessori – posesorowi z jakiegokolwiek tytułu prawnego; in assa maritali debita de jure – z należną z prawa asystencją męża; Anno 1730 die quarta Februarij – 4 II 1730; pro Compensatione Damnorum – za wynagrodzenie szkód; Cześnik. – Cześnikowa/Cześnik; Małż. – małżonkowie.

Fragment relacji woźnego z 24 XII 1739 o położeniu pozwu w Międzyrzyczce.

Streszczenie

29XII 1739 woźny Maciej Nawrocki zeznał relację o doręczeniu przypozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 14 XII 1739) z powództwa Druszkowskich [?], cześników bielskich, przeciw Aleksandrze z Zabokrzyckich Szeptyckiej, kasztelanowej bracławskiej, sukcesorom Władysława Niemirycza i innym o zapłatę sumy 4000 zł z asekuracji wystawionej Chryzostomowi Wierzbickiemu [?], antecesorowi powodów.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 256v

1Relatia pozwanego Pozwu na Sądy Ziem-

2Kijow. od JW. Despotyckiey[?] Kasztellanowey

3Wołyn. y Inych[?] po WW. Niemiryczow

4Chorążych Wołyń.[?] Mażż.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

6Miesiąca Decembra, Dwudziestego Dziewiątego Dnia

7Na Lezeniu Xiąg Ziemskich Wwa Kijow. Przedemną

8Stefanem z Wyhowa Wyhowskim[?] Vice Regentem y Name-

9snikiem[?] protunc Akt Ziemskich Kijow. y Xięgami Ninieyszemi

10Ziem. Kijow. Stanowszy oczewiscie Woźny Gnałł Wdztwa

11Kijow. y Innych Opatrun[?] y Joachim Cudzowski[?] in iura[?]

12Credere ac fidelis Relationis, palam publice Recognovit

13Jż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset, Trzydzie-

14stego Dziewiątego Dnia Siedmnastego Decembris, Pozew

15Ziem. Kijow. Autentyczny, odniosł do Dobr Miasta Czer-

16nichowa[?], y tam ten Pozew w Dworze tameczym[?] przy Dwo-

17rze[?] na Stole połozył Ze tenore tali: August Trzeci

18z Bozey Łaski Krol Polski Wielki Xiąże Litew. Ruski,

19Pruski, Mazow. Zmudz. Inflan. Smolen. Siewier. Kijow.

20Wołyn. Podol. Podlas. Brac. y Czerniechow. a Dziedziczny

21Xiąże Saski y Elektor. Wam Karolowi[?] na Czernie-

22chowie[?] y Antoninie z Petowicka[?] Niemiryczom

23Chorążym[?] Wołyń.[?] Mazż. Samey cum assa[?] Maritali, de

24Jure debita Pozwanym z Osob y zewszystkich gatt[?]

25Dobr WW. leżących, ruchomych, y Summ pienięznych

26przykazuiemy abyscie W.W. przed Sądem Naszym

27Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. w Zytomirzu w Pier-

28wszy Poniedziałek po Nowym Lecie przypadaiących

29y Pierwsze maiących, vel his deficientibus in aliis pro-

30[reklamant:] ximè subsequ[?]

k. 257

1intrequentibus, Sami Słusznie y zaraz stanęli, na Jn-

2stancyą Jngra Sądowego, y Jego delatorki, JmPani Zofij

3z Hajon [?] Pepłowskiey [?] Kasztellanowey Wołyń[?], y Urodz.

4Antoniego Łybczyńskiego [?] Stolnika Mozyr. Aktorow,

5ktorzy przychylaiące się do Prawa y Dekretu Grodz. Kijow.

6WW. pozywaią oto. Jż co Dekretem Grodz. Kijowsk.

7injunctum, aby Wzwanicyszy [?] aktor Poddanych Ko-

8bozych [?] z Dobr Stolpni [?] po Jmionach y Przezwiskach

9Jch w Dekrecie wyrażonych, Niebeby [?] Collegium

10Xawerowruch [?] z Żonami, Dziećmi, Końmi, Woła-

11mi et tota Supellectili domestica wydał, ktoremu to

12Dekretowi zadosyć czyniąc aktor Wzwanicyszy tych

13z Poddanych Sua Delectatione [?] wydał, a Kobozy [?] Jwan

14Nietki [?] Sobczenko, hoc interstitio, Extraditionis tem-

15pore, do Dobr Klucza Czerniachowskiego Wsi Szyrk [?] z

16Żoną, Dziećmi, y całym Sprzętem z Dobr Stolpni

17zbiegszy osiadł, et ad Bons [?] znayduie się arestem innodo-

18wany, Zatym Jdem actor do wydania pomienionego

19Hryćka Sobczenka Nietkiego, cum Uxore, filijs, ac

20tota domestica Supellectili, ac pro Solvi [?] expensarum,

21recedendo od Relacyi na Sądy Grodz. Kijow. zapisaney,

22jednak nie od samey Sprawy, na Termin wyż wyzna-

23czony pozywa. Sitis pariturj. Pisan w Żytomierzu Dnia

24Dwunastego Decembris, Tysiąc Siedmset Trzydziestego

25Dziewiątego Roku. Lecz[?] [...] ministerialis Relatio-

26+ Joachim Ordyński [?] Woźny ignarus Scribendi.

Objaśnienia i tłumaczenia

recedendo a Foro Castrensi Kioviensi non tamen ab ipsa Causa ad Forum Terrestre – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego, lecz nie od samej sprawy, do sądu ziemskiego; Litis pariturj – mającym w sprawie stanąć; Datum w Żytomierzu 14 XII 1739.

in iura credere ac fidelis Relationis… recognovit – przysięgły i wiarygodny w relacji, jawnie zeznał; tenore tali – takiej treści; cum assistentia maritali – z asystencją męża; de iure debita – należycie; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na następnych najbliższych.

Odczyt nazwisk i nazw w nagłówku i pozwie bardzo niepewny.

intrequentibus [?] – końcówka wyrazu przeniesionego z poprzedniej strony; injunctum – nakazano; cum Uxore, filijs, ac tota domestica Supellectili – z żoną, dziećmi i całym sprzętem domowym; hoc interstitio, Extraditionis tempore – w tym czasie, w czasie wydania; arestem innodowany – obłożony aresztem; pro Solvi expensarum – o zapłatę kosztów; recedendo od Relacyi – odstępując od relacji; Sitis pariturj – macie być posłuszni (stawić się); ignarus Scribendi – nieumiejący pisać.

Pozew (ciąg) datowany w Żytomierzu 12 XII 1739.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

29XII 1739 woźny Joachim Ordyński [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Lepłowskiej [?], kasztelanowej wołyńskiej, i innych przeciw Karolowi i Antoninie z Petowieckich [?] Niemiryczom, chorążym, o niewykonanie dekretu grodzkiego kijowskiego nakazującego wydanie poddanych z dóbr Stołpnia [?] (sprawa z udziałem kolegium ksawerowskiego).

Transkrypcja

k. 257

1Relacya na tę Sądy Z.K. od Urodz.

2Wołodkiewicza [?] Mil. po W. Skuratow-

3skiego Horodnicz. Kijow.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra Dwudziestego Dziewiątego Dnia

6Na Urzędzie Xięg Ziem. Wwa Kijow. Przedemną

7Stefanem z Myhowa [?] Myhowskim [?] Vices Regentem

8y Namiestnikiem pp[...] akt Ziem. Kijow. y Xięgami

9Niniejszemi Ziem. Kijow. Stanąwszy oczewiście Woźny

10Gen. Wdztwa Kijow. y Jnnych Mazowiecki [?] Maciey Na-

11[...]ski wmocz prawdziwey, wierney, y skuteczney

12[reklamant:] Relacyi swoiey

k. 257v

1sneyszy, ustnie y dobrowolnie zeznał. Iż on Roku teraźniey-

2szego Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego, Dnia

3Dwudziestego Czwartego Decembris, Pozew Ziem. Kijow.

4autentyczny zniosł do Dobr wsi Bondarowski [?], y tamże

5tak Rodzenniczy [?] wyrazonemu Porwany [?] oddawszy, y odda-

6nia y spełnienia onego odkazu, po tego, y wszelkiey

7Sprawie był pisany opowiedział, którego Pozwu słyszę [?]

8tenor takowy. Augustus Trzeci z Bozey Łaski król Polski

9W. X. L. Ruski, Pruski, Mazow. Zmudz. Inflan. Smolen.

10Sieniow. Kijow. Wołyn. Podol. Podlaski, Inflan. y Czernich.

11Dziedziczny Xiąze Saski y Elektor. Wielm. Mci Kotasz [?]

12Sherzałowskiemu Horodniczemu Kijow. Ztobą y z Dobr

13szkich [?] gatt. Dobr W. T. leżących ruchomych y Summ

14pieniężnych przykazuiemy, abyś W. T. przed Sądem

15Naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. w Zytom.

16Sądzie się maiących sam osobiście y Zaniecie stanął

17na Instancyą Instygatora Sądowego, y Iego Delatorow U-

18rodzonych Pana y Pani z Kalenskich Wyhow-

19skich Małż. aktorow, którzy et quidem Sama a-

20ctrix in assistentia Mariti sui, przychylaiąc się

21do Assekuracyi od W. T. in Anno Millesimo Se-

22ptingentesimo Trigesimo Primo daney, W. T. do Za-

23płacenia Summy Dziewięciudziesiąt Złł. Poll. wraz

24z Prowizyą na pomienioną Assekuracyą wziętey, a

25kozy [?] y Zyta Osmaki indulgendo potrzebie swoiey u

26aktorow pożyczoney a nieoddaney, czyli aktorowie

27na Termin w niey oznaczony pozywaią. Sis pariturus.

28Pisan w Zytomirzu Die Decima Nona Decembris Mil-

29lesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Anno, de quo

30praesens ejusdem Ministerialis Relatio + Maciey

31Nawrocki Woźny ignarus scribendi.

Objaśnienia i tłumaczenia

Vices Regentem – wicregentem; Woźny Gen. – woźny generał; Wwa/Wdztwa – województwa; reklamant odczytany niepewnie.

Początek relacji woźnego na poprzedniej stronie. Augustus Trzeci … – Pozew w imieniu Augusta III. Sis pariturus – „masz się stawić”. Die Decima Nona Decembris … – 19 grudnia 1739 r.; de quo praesens ejusdem Ministerialis Relatio – „o czym niniejsza relacja tegoż woźnego”; ignarus scribendi – nieumiejący pisać (krzyżyk zamiast podpisu). Instancya Instygatora – na wniosek instygatora; Delatorowie – donosiciele/powodowie; actrix in assistentia Mariti sui – powódka w asyście męża.

Streszczenie

29XII 1739 woźny Maciej Nawrocki zeznał relację o doręczeniu 24 XII 1739 we wsi Bondarówka [?] pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Wyhowskich (z Kaleńskich) przeciw Skuratowskiemu [?], horodniczemu kijowskiemu, o zapłatę 90 zł z prowizją z asekuracji z 1731 r.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 257v

1Relacya na Xsi Z. K. simul cum A-

2resztu Poddanych od Wielm. Niemiry-

3czow Horodz. Kisz. Małż. po Wielm.

4Deptowskie [?] Mieszkaiących wyszłych [?]

5[reklamant:] Roku

k. 258

1Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

2Miesiąca Decembra, Dwudziestego Dziewiątego Dnia

3Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wwa Kijow. Przedemną

4Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vices Regentem y

5Namiesnikiem przy akt Ziem. kijow. y Xięgami

6ninieyszemi Ziem. kijow. Stanowszy osobiście Wo-

7zny Gnał Wwa kijow. y innych Opatrzny Jan

8Romanowicz, in vim sub verâ, ac fideli Relatis

9publice liberéq; recognovit. Iż on Roku teraznieysz-

10szego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

11Dnia Siedmnastego Decembris. Na affektacyą y

12prawną requizycyą Wielm. Jchmw Panow Karola na Czer-

13niachowie y Antoniny z Bełowskich Niemiryczow

14Horzy[?] Woskich[?] Małłw, maiąc przy sobie Stronę Szla-

15checką ludzi wiary godnych Urodz. Jchmw Panow Wa-

16cława Piotrowskiego y Antoniego Ziołkowskiego, ex

17majoris ac evidentioris testimonij, gratiâ sibi adhi-

18bitos był w Dobrach Wsi Stołpni w Wdztwie kijow.

19a Powiecie Zytomir. leżących, gdzie będąc u Woyta, y całey

20Gromady tameczney Metrienskiey[?], Roboczych Nau-

21ma, Filippa, y Danila Sobczenkow, z Żonami Dzie-

22cmi, końmi, wołami, z Dobr Klucza Czerniachowskiego

23do Dobr pomienionych Wsi Stołpni zbiegłych, tam

24bytem osiadłych, et ad praesens znayduiących się Dziedzi-

25cznych Requirentow, kozdego seorsivè, w Tysiącu

26Grzywien Polsk. arresztował, y do rosprawy Prawney

27przyporęczył, który to aresżt, Woyt tameczny z całą

28Gromadą benevolè dmieniem[?] Panow swoich przy-

29iąwszy, pomienionych Poddanych, do rosprawy Pra-

30wney dotrzymać deklarował, atak pomieniony Wo-

31zny Stronę Szlachtę sobie przytomną osiadczywszy[?]

32się, Pozew Ziem. kijow. na Monstrami[?] Ziem. kijow.

33pisany, temuz Woytowi w chałupie oneyze[?] zostawił de

34tenore tali. August Trzeci z Bozey Łaski krol Polski

35W. X. Litew. Ruski Pruski Mazow. Zmudz. Inflan. Smolen.

36Kijow. Wołyn. Podolski Podlaski Inflan.[?] y Czerniechow.

37a Dziedziczny Xiąze Saski y Elektor. JWielm. Zofij z Bejow[?]

38Lestowskiey[?] Kasztellanowey Wołyn. Dobr Wsi Stołpni

39[reklamant:] Suorum Jurium

k. 258v

1Jeium Pani, y Urod. Antoniemu Rybczynskiemu [?]

2Sotnik Mozyr. Cujus cis Juris titulo Cessyonis Po:

3zwanym, z Dóbr y Dóbr WW. leżących, ruchomych, y

4Summ pieniężnych przystaiącemy, abyście WW. przed

5Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow.

6z Zytomirzu w Pierwszy Poniedziałek po Nowym

7Lecie przypadaiących y Sądzić się maiących, vel his

8deficientibus in aliis proxime subsequentibus, sami

9Obliczmi y Pańscie Stanęli, na Instygacyą Sądowego

10y Jego Delatorów WW. Karola na Czerniachowie [?]

11y Antoniny z Lebowskich [?] Niemiryczów Stryy Ziem.

12Matt. Samej Imci cum assistentia Maritali Debite

13debita Aktorów, którzy przeciwko iesie WW. z polu [?]

14do prawa pociąg., gotowych WW. Wielebnego

15Collegium Nadworny [?], WW. do wydania, rzo:

16czych Naumka [?], Filippa y Daniła Sobczenków,

17z Zonami, Dziećmi, Końmi, Wołami y całym

18Sprzętem Dóbr klucza Czerniachow. Wieczystych

19Aktorów, do Dóbr WW. Wsi Stolpni [?], Sznurów [?]

20Zbiegłych, y tam bytem osiadłych, aresztem innodo:

21wanych, qui et Presenti Citatione arestantur, nadar:

22mie [?] zyz. Oznaczony pozywaią. Sitis paribus [?]. Pi:

23san w Zytomirzu, Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dzie:

24wiątego Roku, Dnia Dwunastego Decembris, de quo

25Pozwu eiusdem Ministerialis Relatio. Woźny Ut

26Supra ignarus Scribendi.

Objaśnienia i tłumaczenia

simul cum Areszto – wraz z aresztem (zatrzymaniem) poddanych; Xsi Z. K. – Księgi Ziemskie Kijowskie. Numer marginalny odczytany jako „1275to” – raczej 125to lub 175to, sprawdzić. Odczyt tytułu niepewny.

in vim sub verâ, ac fideli Relatis publice liberéq; recognovit – w mocy prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał; ex majoris ac evidentioris testimonij gratiâ sibi adhibitos – przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; seorsivè – każdego osobno; ad praesens – obecnie; benevolè – dobrowolnie; de tenore tali – tej treści; Suorum Jurium – (Dóbr) swoich dziedzicznych.

Skróty: Wwa – województwa; Gnał – generał; Małłw – małżonków; Wdztwie – województwie; Urodz. – urodzonych.

Cujus cis Juris titulo Cessyonis – z tytułu prawa cesyjnego; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych; cum assistentia Maritali – z asystencją męża; qui et praesenti citatione arestantur – którzy i niniejszym pozwem są aresztowani; de quo pozwu eiusdem Ministerialis Relatio – o którym pozwie relacja tegoż woźnego; ut supra ignarus scribendi – jak wyżej, nieumiejący pisać. Fragment to końcówka pozwu wpisanego w relację woźnego z poprzedniej strony.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

29XII 1739 woźny Jan Romanowicz zeznał relację o doręczeniu pozwu wraz z aresztem poddanych (z 12 XII 1739) z powództwa Niemiryczów [?] przeciw Zofii Lepłowskiej [?], kasztelanowej wołyńskiej, dziedziczce Stołpni [?], Antoniemu Rybczyńskiemu [?] i innym o wydanie poddanych Naumka [?], Filipa i Daniły Sobczenków z rodzinami i dobytkiem, zbiegłych z klucza czerniachowskiego do Stołpni.

Transkrypcja

k. 258v

1Relacya na Sądy Z.K. od Urod.

2Jakuba [?] po WW. Niemiryczów Stryy

3Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Decembra, Dwudziestego Dziewiątego [?] Dnia

5Na Urzędzie y Xięgach Ziem. WWa Kijow. Przedemną

6Stefanem z Wyżnej [?] Kypolskim [?] Vice Regentem y Na:

7miestnikiem Ziem Akt Ziem. Kijow. y Xięgami Ni:

8nieyszemi Ziem. Kijow. Stanowszy oczewiście Wo:

9źny Generał WWa Kijow. y Innych, Szlachetny Mar

10[reklamant:] cin Sniecki [?]

k. 259

1Srzeszka [?], in vim suae verae ac fidelis Relationis, publi-

2ce, liberéq recognovit, Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc

3Siedmset Trzydziestego dziewiątego, Dnia Dwudziestego Drugiego [?]

4miesiąca Decembris. Pozew Ziem. Kijow. autentyczny odniosł [?]

5do Dóbr Wsi Nekraszow, y tam ten Pozew, we Dworku ta-

6mecznym, w Izbie na stole położył, o oddaniu y położeniu

7onego, od kogo, po kogo, y w iakiey Sprawie był pisany

8opowiedział y do wiadomości przywiodł, ktorego Pozwu

9tenor sequitur eiusmodi. August Trzeci z Bożey Łaski

10Krol Polski, Wielki Xiąże Litew. Ruski, Pruski, Mazow. Zmudz.

11Inflan. Smolen. Siewier. Kijow. Wołyn. Podol. Podlas. Liwon. [?]

12y Czernichow. a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Wielm. Ka-

13rolowi y Antoninie z Desowichich [?] Niemiryczom Skarb-

14nikostwu [?] Wiel. Samey [?] Wiel. Skorżyna [?] cum aliis Nunc [?]

15debitis de iure Połowanych, z Dobr y Dobr WW. leżących

16ruchomych, y Summ pieniężnych przynależnych, aby-

17scie WW. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Ro-

18kach Ziem. Kijow. Anno Millesimo, Septingentesimo

19Quadragesimo w Żytomirzu w pierwszy Poniedziałek

20po Trzech Krolach [?] Lecie przypadaiących y Sądzie mających

21vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus

22Sami Osobiście y Zaniciell [?] staneli, na Instancyą Instygatora [?]

23Sądowego y Iego Delatora Urodz. Samuela Fallka [?] a-

24ktora, ktory inhaerendo Legi publicae WW. pozywa

25etc. Iż WW. pusiewszy [?] Siedlisko Nekrasze puste

26a przez teraznieyszego Aktora dobrze wyreparowane

27y Chłopami osadzone w Summie pewney, ktory longo

28interstitio temporis zostawał in pacifica possessione

29eorundem Bonorum, a potym WW. nescitur quo au-

30su et Spirito, Sług y Czeladź Swoię na Dobra wyż

31wyrażone nasłaliście, gwałtownie uczynili sie Expul-

32syę et stabiliando eandem apprehensionem Bonorum

33Transactiones quasdam acsi iuridicas procurastis,

34ktory superinmissi circa violentam Expulsionem

35wielkie gwałty, Krzywdy, Szkody, poczynili, Res mo-

36biles et immobiles, iako to Konie, Bydło, Zboża in va-

37rio grano będące pozabierali, et commodo WW. ap-

38plikowali, modernum Actorem plus minus do Kię-

39cia [?] Tysięcy Szkody przyprowadzili, a zatym Idem

40Actor post Reinductionem in eadem Bona Nekrasze,

41[reklamant:] tym

k. 259v

1tum pro faciendo calculo de proventibus ex ijsdem

2Bonis perceptis, prestitutione rerum mobilium et im-

3mobilium, tum Emendis Scrutiis [?] poenis respectu illegi-

4time apprehensionis Bonorum lege Novella descriptis, Nihi-

5lominus pro Cassatione quarundam actis officiosarum [?] praejudi-

6ciose subsecutarum Transactionum, y o Wszelkie pretensye

7recedendo a Foro Tribunalitio Regni Lublinensis non ta-

8men a Negotio, na Termin wyznaczony pozywa, Stitis [?]

9pariturus. Pisan w Zytomirzu Tysiąc, Siedmset, Trzydzie-

10stego Dziewiątego Roku, Dnia Dwudziestego Trzeciego De-

11cembris depositus [?] sensu ejus [?] Ablatus [?]. Marcin [?] Śnięski [?] Woźny pro

Objaśnienia i tłumaczenia

Koniec wpisu na k. 259v (skan 0275L, podpis woźnego). Dalszy tekst (k. 260–260v) należy do nr 177 – usunięty 8 XI 2026 po sprawdzeniu skanu.

Dzień w dacie niepewny (Dwudziestego … Dnia).

in vim suae verae ac fidelis Relationis, publice liberéque recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał (relacja woźnego).

tenor sequitur eiusmodi – brzmienie (pozwu) następuje takie; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – lub w razie ich niedojścia na następnych najbliższych; inhaerendo Legi publicae – opierając się na prawie pospolitym; nescitur quo ausu et spiritu – nie wiadomo jaką śmiałością i duchem; longo interstitio temporis … in pacifica possessione eorundem Bonorum – przez długi czas w spokojnym posiadaniu tych dóbr; res mobiles et immobiles – rzeczy ruchome i nieruchome; in vario grano – w różnym ziarnie; et commodo … applicowali – i na swój pożytek obrócili; post reinductionem – po ponownym wwiązaniu.

Pozew na roki ziemskie kijowskie styczniowe 1740 r. w Żytomierzu; doręczenie 22 XII 1739 [?]. Wiele odczytów w tytulaturze pozwanych niepewnych.

Tekst jest dalszym ciągiem pozwu sądu ziemskiego kijowskiego wpisanego do akt; tekst bardzo trudny do odczytania, wiele lekcji jest niepewnych.

cum assistentia maritali de iure debita – z asystencją męża, należną z prawa.

in duabus septimanis… peremptorie compareatis – w ciągu dwóch tygodni, a gdy sprawa z właściwego rejestru przypadnie do sądzenia i zostanie wywołana, macie stawić się osobiście i zawiśle (peremptoryjnie).

una cum satisfactione de perceptis proventibus – wraz z zadośćuczynieniem za pobrane dochody.

WW – Wielmożności Wasze (forma grzecznościowa w liczbie mnogiej).

plenis et arbitrio Judicij super eos decernendis – (pod karami) pełnymi i według uznania sądu przeciw nim orzeczonymi; de quo ego eiusdem illius relator – o czym ja tegoż relatorem (jestem).

Odczyt „Nis ponitur” niepewny.

Streszczenie

29[?] XII 1739 woźny Marcin Śniecki (Śnieżko [?]) zeznał relację o doręczeniu 22 XII 1739 we wsi Nekrasze [?] pozwu na roki ziemskie kijowskie w Żytomierzu (styczeń 1740) z powództwa Samuela Fallka [?] przeciw Karolowi i Antoninie z Desowickich [?] Niemiryczom o gwałtowne wyzucie powoda z siedliska Nekrasze, które sam wyremontował i osadził chłopami i długo spokojnie trzymał w sumie zastawnej; ludzie pozwanych zabrali konie, bydło i zboże, wyrządzając szkody na kilka [?] tysięcy. Powód żąda rozliczenia prowentów, zwrotu rzeczy, kar za bezprawne zajęcie dóbr i kasacji transakcji; sprawa przeniesiona z Trybunału Koronnego Lubelskiego.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 259v

1Relatia na Sądy Z. K. od Urodzoney

2Jejmości [?] po Niell [?] Horbowskich [?] Mścisław [?]

3Ożarzych [?]

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra, Trzydziestego Dnia

6Na Urzędzie y Xięg Ziem. Urzędu Kijow. Przedemną

7Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vice Regentem y

8Namiestnikiem pro tunc akt Ziem. Kijow. y Xięgami Ninieysz:

9szemi Ziem. Kijow. Stanowszy osobiście Woźny Gen:

10Woiew. Kijow. y Ożarzych [?] Opatrzny Grzegorz Rogalski

11iniecensus [?] sub vera ac fidelis Relationis publice, libe-

12reque recognovit: Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc

13Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Trzydzie:

14stego Decembris, Pozew Ziem. Kijow. autentyczny od:

15niosł do Dobr Ichmościow [?] Rezowa [?] do Części Nieklł [?] Ichmciów

16Panow Horbowskich y Ożarzych, w Woiew. Kijow. a Powie-

17cie [?] Zytomirskim leżących, y tamże ten Pozew we Dworku Urod.

18Seweryna Sigockiego [?] położywszy, oddaniu y położe:

19zeniu onego, od kogo, po kogo, y w iakiey sprawie

20pisany był, Samymże Pozwanym, y komu należy

21widzieć mogł oponiedział [?], y doniesieniu [?] przynosił

22którego Pozwu tenor takowy. Augustus Trzeci z Bożey ła-

23ski Król Polski, W. Xiąże Litew., Ruski, Pruski, Mazow., Żmudz., Inflant.,

24Smoleń., Siewier., Kijow., Wołyń., Podol., Podlas., Czernichow., Liwoń.

25y Czernichows., a Dziedziczny Saxonski [?] Elektor

26[reklamant:] Niell [?]

k. 260

1Niett[?] Antoniemu y Maryannie z Bigockich lub Innych

2Imion Horbowskim Małż. Samey Niett[?] Horbowskiey cum

3Assa Maritali de Iure debita, Sewerynowi y Benia-

4minowi Bigockim Braci między sobą rodzonym, Kazi-

5mierzowi y Annie lub Innego Imienia z Suszczenskich[?]

6Ilinskim Woyskim Kijow. samey Niett Ilinskiey

7cum Assistentia Maritali, Urodzonym quorumvis Imie[?]

8Choyzackim[?] Matce y Synowi, y Innym wszystkim któ-

9rzyby do tey części Szczerszczyzna nazwaney in Bo-

10nis Bezow cum attinentijs Sita Iuribus infra ex-

11pressae actricis subjectae, Pozwanym Zobo[?] y zewszystkich

12gruntów Dobr WW leżących, ruchomych, y Summ pienię-

13żnych przykazuiemy abyście WW. przed Sądem Na-

14szym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. od aktu y

15położenia tego Pozwu, in duabus Septimanis seu ta[?]-

16dum, et quando Causa praesens ex Regestro Sibi competenti

17ad iudicandum inciderit actamataque[?] fuerit, ipsi per-

18sonaliter peremptorie comparealis, na Instancyą Urzę-

19dowego y Jego Delatorki, Urodz. Teofili z Trypolskich[?]

20Kopciowey[?] pozostałey Wdowy Aktorki, która przysłuchaiąc

21się do Prawa Słusznego, Dokumentow, Sobie na Części we

22Wsi Bezowie cum attinentijs leżących, tudzież Mani-

23festacyi, Protestacyi, Pozwow, Relacyi, Dekretow quovis

24in Iudicio nastąpionych WW. pozywa y przypozywa

25oto. Iż WW. wiedząc dobrze iż Ninieysza Aktorka, ju-

26ste et legitime do Części Szczerszczyzna nazwaney na-

27leży, iusta Documenta Sibi servientia, nad WW

28nic nieuważaiąc, tęż Część od niemałego czasu po-

29cząwszy wydzieraiąc, ocząwszy[?] Mafeye[?], Protestacye, y In-

30ne Swiadectwa Transakcye, tęż Samą Część gwałtownie,

31niby iakowymści zaszczycaiąc Kurtem[?], któreg[o]

32nigdy nie płacicie, Sobie przywłaszczyliście, wszelkie

33Dziedziny znayduiące się, pożytki z Rol y Sianożęci, Dzie-

34sięciny, z Ostrowu Dan wszelkie in suum commodum

35obracaiąc, Aktorki ni do czego niedopuszczaiąc, a zatym

36do przywrocenia tey że Części, una cum faciendo Sat-

37isfactio[?] de perceptis Proventibus, ac Seorsivis respectu

38[reklamant:] Commission plenis[?]

k. 260v

1plenis et arbitrio Judicij Super eos decernendis, na ter-

2min wypisany pozywa, Nis ponitur, ktory wszystko

3Dnia Dwudziestego Dziewiątego Decembris, Tysiąc Siedm-

4set, Trzydziestego Dziewiątego Roku. de quo Ego eiusdem

5illius Relator. + Grzegorz Rogalski [?] Woźny pisać nieumieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment łaciński: „…w celu sporządzenia rachunku z dochodów z tychże dóbr pobranych, zwrotu rzeczy ruchomych i nieruchomych, a także [zapłacenia] kar opisanych w nowej ustawie za bezprawne zajęcie dóbr; niemniej o kasację pewnych transakcji ze szkodą zawartych … odstępując od sądu Trybunału Koronnego Lubelskiego, lecz nie od sprawy … mający stawić się”. Ostatnia linia częściowo nieczytelna (formuła złożenia pozwu); urywa się na „pro”, na dole strony reklamant/podpis. Na foliacji widoczne „259” i druga liczba (skreślona?) – foliacja wg rękopisu „259”.

Relatia – relacja (zeznanie) woźnego o doręczeniu pozwu; „sub vera ac fidelis Relationis publice, libereque recognovit” – w prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał.

Nazwiska w tytule i części tekstu słabo czytelne; „Horbowskich” powtarza się w tekście (pewniejsze w wierszu „Panow Horbowskich”).

Tekst jest dalszym ciągiem pozwu sądu ziemskiego kijowskiego wpisanego do akt; tekst bardzo trudny do odczytania, wiele lekcji jest niepewnych.

cum assistentia maritali de iure debita – z asystencją męża, należną z prawa.

in bonis Bezow cum attinentiis sita, iuribus infra expressae actricis subiecta – położonej w dobrach Bezów z przyległościami i podległej prawom niżej wymienionej powódki.

in duabus septimanis… peremptorie compareatis – w ciągu dwóch tygodni, a gdy sprawa z właściwego rejestru przypadnie do sądzenia i zostanie wywołana, macie stawić się osobiście i zawiśle (peremptoryjnie).

una cum satisfactione de perceptis proventibus – wraz z zadośćuczynieniem za pobrane dochody.

WW – Wielmożności Wasze (forma grzecznościowa w liczbie mnogiej).

plenis et arbitrio Judicij super eos decernendis – (pod karami) pełnymi i według uznania sądu przeciw nim orzeczonymi; de quo ego eiusdem illius relator – o czym ja tegoż relatorem (jestem).

Odczyt „Nis ponitur” niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

30XII 1739 woźny Grzegorz Rogalski zeznał relację o doręczeniu 30 XII 1739 we wsi Bezów, w dworze Seweryna Bigockiego, pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Teofili z Trypolskich [?] Kopciowej, wdowy, przeciw Antoniemu i Maryannie z Bigockich Horbowskim, braciom Sewerynowi i Beniaminowi Bigockim, Kazimierzowi i Annie Ilińskim, wojskim kijowskim, Choyzackim [?] i innym o naruszenie jej słusznego prawa do części zwanej Szczerszczyzna we wsi Bezów z przyległościami.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 260v

1Rela[cy]a na Roki Z. K. od Wiel. JchMM. Ś[…]-

2szańskich [?] Braci po Wielk. Charlenskich

3Braci między sobą rodzonych

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra, Trzydziestego Pierwszego Dnia

6Na Zleceniu [?] Xiąg Ziemskich Wwa Kijows. Przedemną

7Stefanem z Wyżgowa [?] Wyhoskim [?] Vices Regentem y Namie-

8stnikiem [?] Pisarskim Ziem. Kijows., y Xięgami ninieyszemi

9mi Ziem. Kijow. Stanowszy oczewiście Woźny Gnłł Woiewództwa

10Kijow. y Innych Szlachetny Jozef Wąsicki [?], in vim sui

11verae ac fidelis Relationis publice libereque recognovit. Ja-

12ko on Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego

13Dziewiątego, Dnia Dwudziestego Dziewiątego Decembris. Po-

14zew Ziem. Kijow. autentyczny, odniosł do Dobr Miasta

15Byszowa [?], y tam ten Pozew we Dworze tameyszym położy-

16wszy, o położeniu onego, od kogo, przed kogo, y o iakiey spra-

17wie pisany był opowiedział, y do niego mowi przyiechał,

18którego Pozwu był tenor talisy [?]. August Trzeci z Bo-

19żey Łaski Krol Polski W. X. L. Ruski, Pruski, Mazow., Żmudz.,

20Inflan., Smol., Siewier., Kijow., Wołyn., Podol., Podlas., Smoleń.

21y Czernichowski adiedziczny Xiąże Saski y Elektor, Wielm.

22Matheuszowi, Jozefowi, y Alexandrowi Woynicze [?] … Kono-

23niukowi [?] Kijow. Charlenskim Braci między sobą rodzo-

24nym, z osob y z wszystkich gruntów Dobr WW. leżących

25ruchomych, y Summ pieniężnych przykazuiemy, abyście

26WW. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow., na Rokach

27Ziem. Kijow. w Zytomirzu lub Owruczu Sądzić się ma-

28iących, od Daty y położenia tego Pozwu za Niedziel

29Dwie, albo wtenczas gdy ta Sprawa z Regestru sobie

30[reklamant:] należącego

k. 261

1należytego do sądzenia przypadnie, sami osobliwie y zani-

2cie Stawili, ad Instantiam Urzędu Sądowego y Jchm Dela-

3torow, Wiellm Jerzego Starostę Owruckiego [?] y Michała Szczęsny [?]

4kijow. Olszańskich braci między sobą rodzonych aktorow,

5ktorzy przychylaiąc się do Protestacyi swoiey, przeciwko

6Urodzoney Korkoszce [?] y Rodzicielowi uczynioney ac[…]

7Plenipotentom swoim [?] […] zaniesioney, oraz y

8przeciwko VV. iniuste illegaliter Dziedzicznych

9Poddanych aktorow z Sydow [?] y z Dziadow Brusiłow-

10skich na imie Kościenka Potapenka, Hryćka Petry-

11czenka, Tymosza Bowdyka, Hryćka Wesołego [?] pre-

12tendujących, y Dekret condictitie otrzymujących

13Extraditione Eorundem, prævio Juramento in proximis

14Stando, ktory gdy samego Pana Boga wolą dotyka [?] nas

15ob non incidentiam Sądow niewyexplowany [?], tak na

16kraynieyszey sistendo Juramentum, tam pro Rele-

17vatione Decreti, quinimo Cassatione uti condictitij

18Sestrony [?] kijowskich, iako pro Indebita Evocatione e

19Dziedzicznych Chłopow Brusiłowskich, Cassationeque

20Processus hac in re subsecuti, refusione Expensarum

21Actores VV. na Termin wyznaczony pozywaią,

22sitis pariturj. Pisan w Zytomirzu Dnia Czternastego Decembra

23Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, de quo

24Pozew ejusque Relatio. Jozef Węsicki [?] Woźny Jenerał ignarus [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim sui verae ac fidelis relationis publice libereque recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał; Gnłł – generał (woźny generał).

Nazwiska stron w tytule i tekście w dużej części niepewne; strona kończy się ukośnymi kreskami wypełniającymi.

ad Instantiam – na wniosek; iniuste illegaliter – niesłusznie, bezprawnie; condictitie – dekret kondyktycyjny (zaoczny/warunkowy); Extraditione Eorundem – wydaniem tychże; prævio Juramento in proximis Stando – po uprzednim złożeniu przysięgi na najbliższych rokach; pro Relevatione Decreti, quinimo Cassatione – o uchylenie dekretu, a nawet kasację; pro Indebita Evocatione – o niesłuszne wywołanie (odciągnięcie) chłopów; refusione Expensarum – zwrotem kosztów; sitis pariturj – macie się stawić.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

31XII 1739 woźny Józef Węsicki [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie z powództwa braci Jerzego, starosty owruckiego, i Michała Szczęsnego Olszańskich przeciw braciom Mateuszowi, Józefowi i Aleksandrowi Charleńskim w nawiązaniu do protestacji przeciw Korkoszce [?] o bezprawne zatrzymywanie dziedzicznych poddanych powodów.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 261

1Relacya na Sądy Z. K. od Wiell.

2Trypolskiego Podcz. Owrucz. [?] po Wiell.

3Steckiego Łowcz. kijow. y Jnnych

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra, Trzydziestego Pierwszego Dnia

6Na Zlecenie Xiąg Ziem. Wdztwa kijow. Przedemną Stefa-

7nem z Wykowa Wykowskim ViceRegentem y Namiestni[kiem]

8Officium Actis Ziem. kijow. y Xięgami Ninieyszemi Ziem.

9kijow. Stanowszy oczewisto Woźny Jnstt Wdztwa kijow. y

10Jnnych Opatrzny Szymon Filutowski [?], w moc prawdzi-

11wey, wierney, y skuteczney Relacyi swoiey, iawnie

12ustnie y dobro[wolnie]

k. 261v

1dobrowolnie zeznał. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc

2Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dwudziestego

3Siwatego [?] Decembris. Pozew seu Przypozew Ziem. Kijow.

4odniosł do Wsi Stunicz [?], y tym ten Pozew we Dworze tameczn-

5nym w drzwi na stole położył, oddania y położenia ozna-

6czonego pozwu, y o iakiey Sprawie był pisany, opowiedział y

7do wiadomości przywiodł, ktorego Pozwu tenor sequitur

8talis. August Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski W. X. L.

9Ruski, Prus., Mazow., Żmudz., Inflan., Smolen., Siewier., Kijow.,

10Wołyń., Podol., Podlas., Bracław., y Czernichow., a dziedziczny

11Xiąże Saski y Elektor. Wiellm. Adamowi Steckiemu Żołnie-

12rzowi [?] Kijow. Pułkownikowi Woysk Naszych, y Urodzonym Jakubowi

13Zarębowi [?] Porucznikowi, Antoniemu Rakowieckiemu

14Tomaszowi Biedeckiemu [?], Antoniemu Bucknieuskiemu [?],

15wszystkim y innym kompaniey Znaku Wiellm. Steckiego Żołnie-

16rzom, y innym, kompaniey Znaku Wiellm. Steckiego Żołne-

17rzom, y innym, ieżeliby do tey Sprawy należeć mogli, z Dobr y

18Kijow. ieżeliby do tey Sprawy należeć mogli, z Dobr y

19wszystkich gatt. Dobr WW. leżących, ruchomych, y

20Summ pieniężnych przypozywamy, abyście WW. przed

21Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow.

22Roku przyszłego Tysiąc Siedmset Czterdziestego Sądzić

23się maiących, od Daty y położenia tego Przypozwu, za

24Niedziel dwie, albo w ten czas gdy ta Sprawa z Regestru

25do sądzenia przypadnie, sami osobliwie

26dla należytego dosądzenia przypadnie, sami osobliwie

27y zawicie staneli ad Instantiam Urodz. Sądowego y Ego

28Delatora Wiellm. Konstantego Trypolskiego Podczaszego

29Owruckiego [?], ktory przychylaiącsię do Prawa pełnego y

30Processu dawnieyszego ea in re zaszłego, recedendo

31a toro Castrensi Kijov. WW. przypozywa oto. Iż WW. J.

32Żołnierzy Kijow. niekontentuięcsię tym że teraz Wiellm.

33Wiellmm. Hrehorego y Bazylego Trypolskich Braci de-

34actoris Stryieczno rodzonych pod Znakiem WW. J. Zosta-

35iących summopere ukrzywdziłes, Hiberny y Zasługi

36onym należące na siebie zabierałeś, ale y samego

37ktora pod tymże Znakiem Lat Dziewięć zostaiącego

38nielce ukrzywdziłes, bo cała Hiberna zapieniężnią

39kompanię, to iest Złłch Sto Czterdzieści przez Urodz.

40Krupskiego zaniesiono na niedoszła, Zasługi za

41[reklamant:] kompanię

k. 262

1Kompanii Trzy, z racyi że Kuchennego Hetmanskiego

2Chorągiew nie wypłacała, Dekretem zapłacić przy[…]:

3Okronto [?] także niedoszły, bo Chorągiew zaciągnąwszy Dłu:

4gow u Wiel[...] Jakubowskiego Podczaszyca [?] Żytomirsk[iego] one

5wypłacić, a potym onemu oddać musiała, y Chorągiew Urodz.

6Horodyskiego [?] także Długi wypłacić musieli, a co Urodz.

7Rzeszowski [?] Towarzyszem będąc na Funkcyi Depu:

8tackiey, Pieniądze Hibernowe wybrał, wszystkim Kom:

9panii należało porozdawałeś, a tego nic poczemu Aktorowi

10nie oddałeś, tylko Obietnicami, y Niewykonanemi [?] pollicytacya:

11mi iednemi Aktora uwodziłeś, y tak onego przez lat

12kilka krzywdziłeś, y żadnym sposobem oney krzywdy

13nie nadgrodziłeś; a W.W. Urodz. Kalusowiecki [?], Dzie:

14dzicznik [?] Bielecki, do wydania prawdziwego Chorą:

15dectwa, że Teraz [?] Urodz. Bazyli Trypolski w Białey

16Cerkwi actualiter został być do Zastępy Choręgwianych

17Deputatów (iako y słowo przy Urodz. Kalusowieckim będą:

18ce świadczy) y tey że Funkcyi ob Egritudinem zakoń:

19czyć niemogąc Moderno Actori ustąpił, y Cessyą in for:

20ma Juris uczynił, a W.P. Zowczy [?] kiedy toż samo, bę:

21dąc w Humańszczyźnie [?] in praesentia samych że W.W. przy:

22tomnych affirmasti, do tego y Funkcyą Deputacką

23per tot annos zasłużoną regalizować obiecowałeś, a po:

24tym eludendo Aktora, komu inszemu oddałeś. Oco

25wszystko citaris. Sis igitur paritarus, et ad praemissa

26omnia cum aliis Citatio responsurus. Pisan w Kijowie [?]

27Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego, Dnia

28Dziewiętnastego Decembris. A quo Pozew ejusdem Mio

29Relatio Woźny ut supra scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Data: „Trzydziestego Pierwszego” – 31 XII 1739. Podcz. – podczaszy; Łowcz. – łowczy; Wdztwa – województwa; Officium Actis – urzędowi akt.

Tekst odczytany przybliżenie; kilka wierszy (11–15, 17–18) w odczycie zdublowanych/niepewnych – wymaga weryfikacji z obrazem.

tenor sequitur talis – brzmienie jego następuje takie; ad Instantiam – na wniosek; Delatora – oskarżyciela; ea in re – w tej sprawie; recedendo a foro Castrensi Kijov. – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego; summopere – w najwyższym stopniu; Hiberna – podatek zimowy na wojsko (chleb zimowy).

Relacja woźnego o doręczeniu przypozwu ziemskiego kijowskiego z 2? XII 1739; wpis z poprzedniej strony.

ob Egritudinem – z powodu choroby; Moderno Actori – obecnemu powodowi; in forma Juris – w formie prawnej; in praesentia – w obecności; affirmasti – potwierdziłeś; per tot annos – przez tyle lat; eludendo Aktora – zwodząc powoda; Oco wszystko citaris. Sis igitur paritarus, et ad praemissa omnia cum aliis Citatio responsurus – o co wszystko jesteś pozwany; stań więc posłusznie i odpowiedz na wszystko powyższe; scribendi ignarus – nieumiejący pisać (woźny); Pieniądze Hibernowe – hiberna, podatek na zimowe utrzymanie wojska; data pozwu 19 XII 1739.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

31XII 1739 woźny Szymon Filutowski [?] zeznał relację o doręczeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 19 XII 1739) z powództwa Trypolskiego, podczaszego owruckiego [?], przeciw Adamowi Steckiemu, pułkownikowi wojsk koronnych, Jakubowi Zarębie [?] i innym o krzywdy wyrządzone braciom stryjecznym powoda Hrehoremu i Bazylemu Trypolskim, służącym pod jego chorągwią – zabieranie im hiberny i zasług – oraz samemu powodowi, służącemu tam od dziewięciu lat.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 262

1Relatia na Pozew Z.K. od Urodz. Mo:

2rzynskich [?] potym Krzeczkowskiego [?]

3Roku Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Decembra, Trzydziestego Pierwszego Dnia

5Na Urzędzie y Xięg Ziem. Woiew. Kijow. Przedemną

6Stefanem Wyhowskim [?] Vice Regentem y Namie:

7stnikiem protunc Akt Ziem. Kijow. y Xięgami Niniey:

8szemi Ziem. Kijow. Stanowszy oczewiście Woźny Ge[ne]r[alny]

9[reklamant:] Woiew[ództwa]

k. 262v

1kijow. y Innych Szlachetny Antoni Bielecki, in Ordin.

2sua verbo ac fidelis [?] Rtis [?], publice, libereq. ac sponte

3recognovit. Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset,

4Trzydziestego Dziewiątego, Dnia Dziewiętnastego Octo-

5bris, Pozew Ziem. kijow. autentyczny, os [?] Carentiam

6Possessionis niżey wyrażonego Pozwanego, ad Heron-

7dog. [?] Legi [?] pustico [?], ad Valvas Bramy Zamkowey w

8Mieście tego Ichmości Owruczu przybiwszy, o Expen-

9sie [?] onego, od kogo, po kogo, y w iakiey Sprawie pisany

10był, kogo tylko protunc [?] widzieć mogł, opowiedziawszy

11publikował, którego Pozwu tenor sequitur estque [?] tal.

12August Trzeci z Bożey łaski Krol Polski, W. X. L. Ruski,

13Prus., Mazow., Żmudz., Inflant., Smoleń., Siewier., Kijow.,

14Wołyń., Podol., Podlas., Inflant. [?] y Czerniechow., a Dziedziczny

15Xiąże Saski y Elektor. Tibi Gnoso Antonio Jerzekowski [?]

16de Persona Tui, citato mandamus, abys przed Sądem

17Ziem. kijow., na Rokach Ziem. kijow., tum et quando

18causa sens [?] inciderit, legitime ac peremptorie sta-

19nął, na Instancyą Instigatora Sądowego, y Jego Delatorow

20Urodz. Gabryela y Tomasza Morzynskich Braci mię-

21dzy Sobą rodzonych aktorow, ktorzy cię, hoc in puncto

22recedendo a foro Castren. kijovien. ad Judicia Terrestr.

23kijovien., pozywaią, oto: Iż WP. non verendo Legem

24Divinam ac publicam ausus primo Gnosum Gabrielem

25Morzynski tempore Comitior. etno [?] Millesimo, Septin-

26gentesimo, Trigesimo Nono Zytomirie Nocte intem-

27pesta [?] vita privare, invadere, concussisse, vulnerare,

28infestare, tum in duellum fore [?] Actorem provocare,

29diffamare, ac in post Gnoso Thoma Morzynski Lublini

30eodem anno manum innocue mutillare, pro luendis

31itaq. in persona tui ex arbitrio Judicij decernendis poenis

32tam pro mutillatione Manus quam concussione Actoris

33ac violata Securitate Tribunalitia, Actis pariturus.

34Pisan w Owruczu, Tysiąc Siedmset, Trzydziestego Dziewią-

35tego Roku, Dnia Dziewiętnastego Octobris. Quo [?] Ord.

36Ejusq. Mtis Relatio. Antoni Bielecki Woźny ignarus Scribendi.

37[podpis:] Kallmay [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

protunc – ówcześnie; Vice Regent – zastępca regenta kancelarii ziemskiej; 31 XII 1739.

in Ordin. – woźny w urzędzie; publice libereque ac sponte recognovit – publicznie, swobodnie i dobrowolnie zeznał.

Pozew: „Tobie, szlachetnemu Antoniemu …, rozkazujemy, abyś stanął przed sądem ziemskim kijowskim zawity i ostatecznie” na instancję instygatora i delatorów Gabriela i Tomasza Morzyńskich (sprawa przeniesiona z sądu grodzkiego kijowskiego do ziemskiego).

Zarzuty: nie bacząc na prawo boże i publiczne, podczas sejmiku w Żytomierzu w 1739 r. w nocy nastawał na życie Gabriela Morzyńskiego, napadł go, pobił, ranił, wyzywał na pojedynek i zniesławił; potem w Lublinie tegoż roku okaleczył rękę Tomasza Morzyńskiego, z naruszeniem bezpieczeństwa trybunalskiego; kary według uznania sądu.

ignarus scribendi – nieumiejący pisać; data pozwu i relacji: 19 X 1739, Owrucz.

Nazwisko pozwanego odczytane niepewnie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

31XII 1739 woźny Antoni Bielecki zeznał relację o doręczeniu 19 X 1739 pozwu na sądy ziemskie kijowskie z powództwa Morzyńskich [?] przeciw Antoniemu Krzeczkowskiemu [?]; wobec braku posiadłości pozwanego pozew przybito do bramy zamkowej w Owruczu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 263

1Relacya na Pozwy Z. cum aresto

2Zyda [?] od Urodz. Łochańskiego [?] pro

3JWiel. Steckiego Kasztell. Kijow.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Dziewiątego

5Miesiąca Decembra, Trzydziestego Pierwszego Dnia

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wwa Kijow. Przedemną

7Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Viceregentem y Namie-

8stnikiem pro tunc akt Ziem. Kijow. y Xięgami ninieyszemi Ziem.

9Kijow. Stanowszy oczewiście Woźny Gen. Wwa Kijow. y innych

10Opatrzny Benedykt Kanunski [?], dla wiary prawdziwey, wierney

11y skuteczney Relacyi swoiey, iawnie, ustnie y dobrowolnie

12zeznał. Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydzie-

13stego Dziewiątego, Dnia Trzydziestego Decembris, Na affektacyą

14y prawną requizycyą Urodz. JmPana Stefana Łochańskie-

15go [?], maiąc przy sobie Strony Szlachtę Ludzi wiary godnych

16Urodzonych JmPanów Alexandra Baranowskiego [?] y Stefana

17Kozłowskiego [?], eo maioris ac evidentioris testimonij gratia, Li-

18bi [?] adhibitos, był w Dobrach Wsi Bukach [?] JWiel. JmPana

19Kazimierza na Steczance Steckiego Kasztellana Kijow.

20gdzie będąc Niewiernego cuius ex Nominis Arędarza Bu-

21kowskiego, u Woyta y Gromady tamteyszey Prawnie arezto-

22wał y do dotrzymania we Trzech Tysiącach Złotych

23Polskich przymorzył [?], który Woyt y Gromada imieniem

24Pana swego pomieniony Areszt przyiowszy, do rosprawy

25Prawney dotrzymać deklarowali, a tak on Woźny, też Stro-

26ny Szlachta, sobie przytomną oświadczywszy się, Urzędownie

27dicto, in Causa infra Specificanda, Pozew Ziemski Kijow. au-

28tentyczny, na Membranie Ziem. pisany, Woytowi temu

29wręce oddał, którego Pozwu tenor talis. August Trzeci

30z Bożey łaski Król Polski W. X. Litew. Ruś. Prus. Mazow.

31Zmudz. Inflan. Smoleń. Siewier. Kijow. Wołyń. Podol. Podlas.

32Bracław. y Czerniechow. a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor.

33JWiel. Kazimierzowi na Steczance Steckiemu Ka-

34sztellan. Kijow. Panu, y Niewiernemu cuiusex Nis Arę-

35darzowi Bukowskiemu Statuendo, in assistentia de Ju-

36re eiusdem [?] Pozwanym, z Dóbr y Dóbr WW. leżących,

37ruchomych, y Summ pieniężnych przykazuiemy abyście

38[reklamant:] WW. przed

k. 263v

1przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow.

2Sami Bliznie y Przez Plenipotentów [?] Stanęli, na Instancyą drugą Sądową

3y Jego Delatora Urodz. Stefana Zocharskiego [?] Actora, który

4przychylaiące się do Prawa Pilnego y Areszcie tak od Żydów

5Narowelskich eamet in causa superiori actu, iako y

6recenter przez Siebie Zasztego [?], Ur. J. JMciów Kasztela-

7nii Kijowskiey pro Statuitione Pierwiernego [?] Żyda Arędarza

8Butod[…]kiego unam complicitatem et cointelligentiam z Fi-

9lipowcami Petrucha y Ondryiem Deneszuklemi [?] Ilutt [?] A-

10Zakowcy [?] Stolnik Żytomir. maiącego, rzeczy Actoris przez

11tychże Filipowców pokradzione przechowującego, a w nie-

12stawieniu do odpowiedzenia zaszłego, et coactione Eiusdem

13Infideli ad comportandas Res Actoris apud Eundem met

14haerentes seorsivo Regestro specificandas, terminem actor na

15Termin wyznaczony pozywa, Sitis parituri. Pisan

16w Żytomirzu Dnia Dwudziestego Czwartego Decembris,

17Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego Roku. de quo

18Pozwie [?] Ittis Relatio † Benedykt Kaniewski Woźny ignarus

19scribendi.

Objaśnienia i tłumaczenia

Viceregent – zastępca regenta kancelarii ziemskiej; pro tunc – na ten czas.

eo maioris ac evidentioris testimonij gratia – dla większego i oczywistszego świadectwa; adhibitos – przybranych.

cuius ex Nominis – „którego by imienia” (formuła przy Żydzie o nieznanym imieniu); in Causa infra Specificanda – w sprawie niżej określonej; tenor talis – brzmienie takie; Statuendo – mającemu stawić; in assistentia – przy asyście.

cum aresto – z aresztem.

eamet in causa superiori actu – w tejże sprawie wyżej wytoczonej; pro statuitione – o stawienie; unam complicitatem et cointelligentiam – jedno wspólnictwo i porozumienie; coactione Eiusdem Infideli ad comportandas Res Actoris apud Eundem met haerentes seorsivo Regestro specificandas – o zmuszenie tegoż niewiernego (Żyda) do zwrotu rzeczy powoda u niego się znajdujących, w osobnym rejestrze wyszczególnionych; Sitis parituri – macie się stawić; de quo … Relatio – o czym relacja; ignarus scribendi – nie umiejący pisać.

Zakończenie przytoczonego pozwu; fragment wpisu z poprzedniej strony, wiele wyrazów niepewnych.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

31XII 1739 woźny Benedykt Kaniewski zeznał relację o doręczeniu pozwów wraz z aresztem Żyda z powództwa Łochańskiego [?] przeciw Kazimierzowi Steckiemu, kasztelanowi kijowskiemu, i jego arendarzowi Bukowskiemu [?] o stawienie arendarza oskarżonego o współudział z pilipowcami Petruchą i Ondrejem (por. nr 146 i 157).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 263v

1Relacya na Sądy Z. K. od Urodz. Bie-

2leckiego [?], po Urodz. Konińskiego [?].

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

4Miesiąca Decembra, Trzydziestego Pierwszego Dnia.

5Na Urzędzie Xięg Ziem. Grodz. Kijow. Przedemną Ste-

6fanem z Wyhowa Wyhowskim Vice Regentem y Namiestni-

7kiem [?] Ale Ziem. Kijow. y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijow.

8Stanowszy osobiście Woźny Generał Woiew. Kijow. y Inszych

9Opatrzny Stefan Horbaczenko [?], in vim suae verae et fide-

10lis Relationis, publice, libereque ac expresse recognovit. Iż

11on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego

12Dziewiątego, Dnia Dwudziestego Trzeciego Decembris. Po-

13zew Ziem. Kijow. autentyczny, odniósł do Dóbr Wi[…]

14rokinia [?], y tamten Pozew w Dobrach niżey mianowanych

15Pozwanego w Izbie na stole położywszy, po położeniu

16y Expensie onego, od kogo, po kogo, y w iakiey Sprawie pisany

17był, prawnie opowiedział y publikował, którego Pozwu

18tenor sequitur eiusmodi. August Trzeci z Bożey Łaski

19[reklamant:] Krol Polski

k. 264

1Krol Polski W. X. Litewski Ruski Pruski Mazowiecki Zmudz. Inflanc.

2Smoleń. Siewier. Kijow. Wołyń. Podol. Podlas. Brac. y Czernichow.

3a dziedziczny Xiąże Ostrz.[?] Elektor. Urodz. Stanisławowi Kawin:

4skiemu Rozwanemu z osoby y dobr W. T. leżących ruchomych y

5Summ pieniężnych przykazuiemy, abyś W. T. przed Sądem

6Naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. Wiel. Wwa Kijow. pier-

7wszych po podaniu y położeniu tego Pozwu do sądzenia w Żytom.[?]

8lub Owruczu przypadaiących y sądzących się, vel his deficientibus

9in alijs proxime subsequentibus, sam osobliwie y nie inaczey

10stanął, na instancyą Urzędu Sądowego y Iego Delatora Urodzonego

11Tomasza Bieleckiego Towarzysza Znaku Wielm. Strażnego[?]

12Korony[?] Kijow.[?] aktora, ktory przychylaiąc się do Prawa, y Solenney

13Manifestacyi swoiey, recedendo a Foro Castrensi Kijoviensi

14ad Iudicia Terrestria Kijoviensia W. T. pozywa oto. Iż W. T. Ro:

15ku Ninieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dziewiątego

16Dnia Drugiego Februarij, niemaiąc żadney pretensyi do te-

17raznieyszego Aktora w Dzień Matki Nayświętszey Gromniczney

18w Narodyczach[?], na Nabożeństwie będącego, nic W. T. nie-

19winnego do Snyterysz[?] iadącego do Domu swego, w Nocy

20nad obronnej Drodze zastąpiłeś, verbis contumelijs łżyłeś

21dyffamowałeś, na poiedynek Prawem Bożym y Pospolitym

22zakazany wyzywałeś, a wyzwawszy, ex odio ktorey miał

23anterius, do Szabli się porwawszy, Aktora inermem eskur-

24rentem[?], horrendissime w Prawą

25Rękę zaciąwszy y unikaiącego Napaści,

26zaciąłeś, y wszystkie Żyły popodcinałeś, y pewniebyś

27o śmierci przyprawił, gdyby Aktor sobie nie zabieżał[?] z nogi

28cy unikaiąc Przedsiewzięcia W. T. zawziętego niedziała-

29iąc[?], formalnie zabić usiłowałeś na Życie następuiąc

30skaleczony, formalnie Ran y Razow officiose uczyniona iest

31oczym Obdukcya Ran y Razow officiose uczyniona fusius

32in se eloquitur, a zatym do przysłuchania się Winom

33Prawnym ex arbitrio Iudicij, na W. T. wskazanym, do

34zapłacenia Taxy Ran y Razow, do nadgrodzenia Szkod

35z tego pochodzących, do rekompensowania Sukien, to iest

36Żupana Aktorowego Niebieskiego, y Kontusza Zielonego

37Francuskiego krwią zbroczonych y poplamionych, do-

38kazu[?] W. T. cum Litis Expensis, y o Inne pretensye ktore

39in Termino Termini W. T. oretenus proponentur, na wyż ozna:

40czony Termin pozywa, sis pariturus Terminum at:

41tentaturus et ad Omnia omnia Iudicialiter responsurus.

42Pisan w Owruczu Millesimo, Septingentesimo Trigesimo Nono

43Anno, Die Sexta Februarij, de quo praesens eiusdem Minis-

44terialis Relatio Fusiny[?] ut supra scribendi ignarus.

45[reklamant:] Relacya

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae et fidelis Relationis, publice, libereque ac expresse recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie, swobodnie i wyraźnie zeznał; tenor sequitur eiusmodi – treść jego następuje taka; Woźny Generał – woźny generalny województwa.

Tekst pozwu (wpisanego zapewne w obladzie lub relacji woźnego) – początek tytulatury królewskiej na poprzedniej stronie.

vel his deficientibus in alijs proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych; recedendo a Foro Castrensi Kijoviensi ad Iudicia Terrestria – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego do sądów ziemskich; verbis contumelijs – słowami obelżywymi; ex odio – z nienawiści; inermem – bezbronnego; horrendissime – najstraszliwiej; fusius in se eloquitur – szerzej to wyraża; ex arbitrio Iudicij – według uznania sądu; cum Litis Expensis – z kosztami procesu; in Termino Termini oretenus proponentur – w terminie zostaną ustnie przedstawione; sis pariturus … responsurus – staniesz, termin przypilnujesz i na wszystko sądownie odpowiesz; Pisan w Owruczu roku 1739, dnia 6 lutego, o czym jest obecna relacja tegoż woźnego, który jak wyżej pisać nie umie.

W. T. – Wierność Twoja; Wwa – województwa; Dzień Matki Bożej Gromnicznej – 2 II 1739.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

31XII 1739 woźny Stefan Horbaczenko [?] zeznał relację o doręczeniu 23 XII 1739 pozwu na sądy ziemskie kijowskie (z 6 II [?]) – z przeniesieniem sprawy z grodu – z powództwa Tomasza Bieleckiego, towarzysza chorągwi, przeciw Stanisławowi Kawińskiemu (Konińskiemu [?]) o napaść na powoda wracającego nocą 2 II 1739, w święto Matki Boskiej Gromnicznej, z nabożeństwa w Narodyczach [?] i znieważenie go.