Akty 481–520

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 471

1Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

2Miesiąca Augusti, Siedmnastego Dnia.

3Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Grodowa [?] Kijow. Przedemną

4Stefanem z Ru[…] Wysockim [?] Viceregentem y Na-

5miestnikiem Kadencyas [?] Akt Ziem. Kijow. y Xięgami Ni-

6nieyszemi Ziem. Kijowskiemi. Stanąwszy oczewisście Wo-

7źny Generał Woiewodztwa Kijowskiego y Inszych Woiewodztw Roman

8Kuźnicki [?], w moc prawdziwey, wierney Relacyi Woźney

9iawnie y dobrowolnie zeznał, Iż on Roku teraznieyszego

10Tysiąc Siedmset, Czterdziestego, Dnia Dwunastego Au-

11gusti, Pozew Ziemski Kijow. autentyczny, odniosł do Dobr

12[…] Jarosowiec [?] y tam ten Pozew, w Dworze tameysżym

13w sieni na stole położył, o podaniu onego dla tego pozwanego

14y wiadomości Sprawi czyli pisany opowiedział, sprawnie

15Oświadomości przynosł. Którego Pozwu series taka:

16wa. Augustus Trzeci [?] Z Bożey Łaski, Król Polski, Wielki

17Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Ki-

18jowski [?], Wołyński, Podolski, Pod-

19laski, Inflancki, Smoleński, Siewierski, y Czerniechowski. Dziedziczny Elektor

20Saski [?], Urodzonym y Ślachetnym […] Xawerowi Niestańskiemu [?], Sędziemu

21y Elektor. […] Kijow. Panu, y Łukaszowi vel alius omnis Dobro-

22rum [?] Kijow. Panu, y Łukaszowi vel alius omnis Dobro-

23rum Jarosowiec [?] Łodziemu Wodstandzieiemu Jarosowskiemu, tudzież Lo-

24bocym [?] Semenowi Militie, y Innym Ziedzicom [?]

25Mianowanym Dobrodziskim complicitatem między

26sobą maiącym ArexStem [?] innodowanym, cum assisten-

27tia de iure concessa Pozwanym, z Osoby y Dobr Wd.

28Wiesz […] Sędzio lezących, ruchomych, y summ pienię-

29żnych przykazuiemy aby W.T. przed Sądem Na-

30szym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. Ano

31przyszłym Ziem. Kijow. w Żytomirzu po Świętym Bartłomieiu

32Sądzić się mających, vel his deficientibus in aliis sub-

33sequentibus, Osobą oblicznie y zaraz […] na

34Instancyi […] Sądowego y Jego Delatora wielko

35Mościa […] Podsędka Ziem. Kijow. altera

36[reklamant:] ktory

k. 471v

1ktory przychylaiącsię do Manifestu y Areszt[u] Wtomże

2Kiett[?] […] tak pro Statuitione Dobrowskiego Podstaro-

3ściego W. J. complicitatem owyż wyrażonemi Złodzie-

4jami maiącego, iako tyż do oddania y przywrócenia

5koni Bolotnickich[?] W Poddanych actoris pokradzio-

6nych odebranych przez tychże Poddanych u Złodzie-

7iow, contra formam Juris oddać niechcącego, ktory

8zimio[?] dni anno odięnszy Złodzieiom y konie Pod-

9danych actoris pokradzione, onych Pułk[…][?] […]

10yiewzrze[?] tekonie na ktorych gonili pobrać tyżka[?] […]

11y dotychczas u Siebie konie y Złodzieiow detinet,

12Oczym Latius Manifest y Areszt sonat inszey y

13z inne […] actor na Termin wyznaczony

14pozywa. Sub Termino […] […] Dominik[?]

15responsurj Dat. w Żytomirzu Millesimo Septin-

16gentesimo Quadragesimo […] Die Prima Augusti

17Deque[?] Pens[?] […] Mihi Relatis + Roman Skwarnicki[?]

18Woźny Generał […]

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt wielu nazw niepewny; pismo bardzo kursywne. W tekście linia „rum … Kijow. Panu, y Łukaszowi vel alius omnis Dobro-” prawdopodobnie wpisana podwójnie przez transkrybenta – w rękopisie jedna linia: „Dobr Kijow. Panu, y Łukaszowi vel alius omnis Dobro-”; sprawdzić.

vel alius omnis – albo komukolwiek innemu; cum assistentia de iure concessa – z asystencją prawem przyznaną; vel his deficientibus in aliis subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły do skutku, na następnych; altera – strona druga.

Relacja woźnego o doręczeniu pozwu ziemskiego kijowskiego (12 VIII 1740) do dóbr pozwanych, z wpisaniem treści pozwu.

contra formam Juris – wbrew przepisom prawa; detinet – zatrzymuje; latius … sonat – obszerniej opiewa; sub termino … responsurj – na termin … do odpowiedzi; Millesimo Septingentesimo Quadragesimo … Die Prima Augusti – 1 VIII 1740[?]; Mihi relatis – mnie (woźnemu) przedstawionych.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

17VIII 1740 woźny Roman Skwarnicki [?] zeznał, że 12 VIII położył w sieni dworu w dobrach Jarosowiec [?] pozew na roki ziemskie kijowskie w Żytomierzu po św. Bartłomieju (pisany w Żytomierzu 1 VIII 1740) od [Trypolskiego?], podsędka ziemskiego kijowskiego, przeciw Ksaweremu Niestańskiemu [?], sędziemu [?], panu dóbr Jarosowiec, Łukaszowi Dobrowskiemu, podstarościemu jarosowskiemu, oraz Semenowi […] i innym złodziejom zaaresztowanym – o stawienie podstarościego, mającego zmowę ze złodziejami, i o zwrot koni bołotnickich [?] skradzionych poddanym aktora, które poddani odebrali złodziejom, a podstarości wbrew prawu zatrzymuje wraz ze złodziejami.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 471v

1R[elacy]a[?] pozwu[?] Woźn[ego] na rzecz[?] Ur. K[…] od Ur[…]

2Kondrackiego[?] po Wiel. JmP. Steckiego

3Stolnika Żytomir.

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusta Siedmnastego Dnia

6Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Woiewodztwa Kijowskiego Przedemną Ste-

7fanem Zbyszewskim[?] Namiestnikiem y teraz Regentem

8Ziem. Kijow. y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanowszy Oczewi-

9siue[?] Woźny Gener. Woiewodztwa Kijowskiego y Inszych Bazyli[?] […]

10[…] wnosi prawdziwey wiernej y skuteczney Relacyi swojey […]

11nie istnie y dokumentalnie zeznał, Iż on Roku Teraznieyszego Tysiąc Siedmset

12Czterdziestego Miesiąca Augusta Trzynastego Dnia Pozew Ziemski

13Kijow. Autentyczny odniosł do Dobr […] Matreniec[?] y tamże […]

14Dworze tamecznym przy […] oddaniu y potwierdzeniu onego […]

15[…] y w ktorey sprawie pisany był […] y do wiadomości […]

16[…] ktorego Pozwu […] Augustus Trzeci z Bożey łaski

17Krol Polski Wielkie Xiąże Litewskie Ruskie Pruskie Mazowieckie Inflan[…]

18Dziedziczny […] Elektor […] Franciszku

19[reklamant:] […]

k. 472

1w na Mathijowcach [?] Ste…[?] Stolnikowi Żytomirskiemu […]

2[…] Osoby y dobr [?] […] ruchomych y Sum pieniężnych

3[…] przed Sądem naszym Ziem. Kijow. na Kaden-

4cyi Ano Currenti in Augusto przypadaiącey y […] maiącey

5[…] na Instancyą tegoż Sądowey

6y tego Delatora Urodzonego Andrzeja Rzyszczewskiego [?] Aktora a Woź-

7[…] przychylaiące się do Prawa Pospolitego y […] od Sądu […]

8[…] Urodz. Alexandrowi Rzyszczewskiemu [?] Aktori Actoris w […]

9[…] Siedmset Trzydziestego Dziewiątego Dnia […]

10[…] w […] a […] Roku Tysiąc Siedmset Trzy-

11dziestego Ósmego Dnia Dwudziestego […] w Sądzie

12[…] Oblatowaney do oddania y zapłacenia […]

13racyi wyrażoney Dwudziestu Pięciu [skreślone: …] […]

14[…] Aktor […] na […]

15[…] Pisarz […] Millesimo

16Septingentesimo [?] Quadragesimo Anno die prima Augusti

17[…] Relatio + […]

18[…]

Objaśnienia i tłumaczenia

Relacja woźnego o doręczeniu pozwu (13 VIII 1740), zeznana 17 VIII 1740 przed regentem ziemskim; w pozwie tytulatura króla Augusta III.

Ano Currenti in Augusto – w roku bieżącym w sierpniu; Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Anno die prima Augusti – roku 1740 dnia 1 sierpnia; Relatio – relacja (woźnego).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

17VIII 1740 przed Stefanem z Wyhowa Wyhowskim, namiestnikiem i wicesregentem, woźny Bazyli Pierzaniecki [?] zeznał, że 13 VIII położył we dworze w dobrach Matwijowce [?] pozew na kadencję sądu ziemskiego kijowskiego w sierpniu 1740 (pisany w Owruczu 1 VIII 1740) od Andrzeja Kołyszewskiego [?] przeciw Franciszkowi na Matwijowcach Steckiemu, stolnikowi żytomierskiemu – o zapłatę 25 czerwonych złotych z prowizją według asekuracji wystawionej Aleksandrowi Kołyszewskiemu [?], stryjowi aktora, spisanej w Łucku 16 IV 1729 i oblatowanej w grodzie łuckim 28 [?] 1738. [poprawione wg skanu 0497]

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 472

1Rel. położonego Pozwu na Sądy Ziem.

2Kijow. po Wielm. JmP. Pana Skarbni[?]-

3nicza Skarbn. Winnick. a Urodz. JmŚci

4Pana Teodora Rykowskiego [?]

5Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

6Miesiąca Augusti, Siedmnastego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziem. Wdztwa Kijow. Przedemną

8Stefanem z Rykowa [?] Rykowskim [?] Vices Regentem

9y Namiestnikiem natenczas Akt Ziem. Kijow.

10y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanow-

11szy Osobiście Woźny Generał Wdztwa Kijow.

12z Innych Szlachetny Maciey Nawrocki [?] w

13mocy wierney, prawdziwey y skuteczney Re-

14lacyi swoiey, iawnie, ustnie, y dobrowolnie

15zeznał, iż on Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedm-

16set, Czterdziestego, Dnia Szesnastego Augusti,

k. 472v

1Pozew Ziemsk Kijowsk autentyczny odniosł do Dobr

2Wsi Mohilney [?] y tam ten Pozew Woytowi tameysze-

3mu wręce oddawszy, o oddaniu y położeniu onego

4od tego pozwu [?] y w takiey Sprawie pisany był Ł opo-

5wiedział y do wiadomosci przywiodł którego Po-

6zwu był Tenor takowy. August Trzeci z Bozey Ła-

7ski, Krol Polski, Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pru-

8ski, Mazowiecki, Zmudzki, Inflantski, Smolenski,

9Siewierski, Kijowski, Wołynski, Podolski, Podlaski,

10Bracławski, y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiążę

11Saski y Elektor. Wiell Tomaszowi Szaszkiewiczo-

12wi Skarbnikowi Winnickiemu Pozwanemu z Dobr

13y zewszystkich generaliter Dobr WJ. leżących

14ruchomych y Summ pieniężnych przykazuiemy

15abyś WJ. przed Sądem naszym Ziemsk Kijowsk na

16Rokach Ziemsk Wdztwa Kijowsk w Zyt. Anno prae-

17senti po Swiętym Bartłomieiu Sądzie się maią-

18cych vel his deficientibus in alijs proxime sub-

19sequentibus sam oblicznie y zawicie stanoł. na

20Instancyi Instygatora Sądowego y Jego Delato-

21rów Urodz Teodora Oyca y Konstantego Syna

22Wyhowskich Aktorów, którzy et specialiter Urodz

23Teodor Wyhowski przychylaiącsię do Prawa pospolitego

24y Manifestacyi kłe mne uczynioney WJ. respe-

25ctu publiczney drogi w Dobrach Wsi Mohilney

26Pospołu [?] WJ. podległych Aktorowi do Domu swe-

27go powracaiącemu tamowania, a potym wpro-

28wadziwszy onego volentem nolentem do stancyi

29swoiey verbis inhonestissimis których nec decet,

30nec hac in pagina exprimere fas est łżyłbruiąc [?]

31honor Szlachecki y zadziedzierałe [?] mnie łżenia y [?]

32tamowania do pystków [?] pięścią mierzenia [?] mi

33y wdyby [?] zabić odgrażania, proferendo haec for-

34malia: mamie [?] łośledw [?] tego mego Młynika [?] za-

35bił a ja ciebie chłopom swoim Starego Zabić y dobro-

36rego Zabeystwa [?] po mienionego Młynika [?] Na

37świecie niemasz y inhibicyi [?] WJ. donieść

38[reklamant:] niemozesz

k. 473

1niemożesz, tylko z tey opisiy, y censarze ubo-

2dzy podatek y podaczesz [?], y inne dyzgusta y oppres-

3syi Aktorowi czynitesz, poenis itaq in Ipso

4facto lege descriptis, et ex arbitrio Judicij super

5te decernendis, ac proemendatione ejusdem A-

6ctoris ex imposita calumnione aki [?] patrati per

7Actorem Homicidij na Termin wyż oznaczony

8pozywa się pariturus, Pisan w Żyt. die Decima

9Tertia Augusti, Millesimo, Septingentesimo,

10Quadragesimo Anno. De quo Officiis ejusdem Mi-

11nisterialis Relatio X Maciey Nawrocki Woźny pi-

12sać nieumieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

Vices Regens – wicerejent, zastępca rejenta kancelarii ziemskiej.

Akt w toku – pozew sądu ziemskiego kijowskiego wniesiony w relacji woźnego; numer karty verso ustalony wg dopisku „472” w lewym górnym rogu; na górze „II” (?).

Anno praesenti … vel his deficientibus in alijs proxime subsequentibus – w roku bieżącym … albo, gdyby się nie odbyły, na następnych najbliższych; et specialiter – a w szczególności; volentem nolentem – chcącego nie chcącego; verbis inhonestissimis, których nec decet nec hac in pagina exprimere fas est – słowami najbardziej nieuczciwymi, których nie wypada ani nie godzi się wyrażać na tej karcie; proferendo haec formalia – wypowiadając te słowa.

Instygator sądowy – oskarżyciel publiczny przy sądzie; delatorzy – donosiciele, strona współoskarżająca.

poenis itaque in ipso facto lege descriptis, et ex arbitrio iudicii super te decernendis – pod karami w prawie na sam czyn opisanymi oraz według uznania sądu na ciebie orzeczonymi; pro emendatione – dla zadośćuczynienia; pariturus – mający stanąć (przed sądem).

Pisan w Żyt. die Decima Tertia Augusti … Quadragesimo Anno – pisan w Żytomierzu dnia 13 sierpnia 1740 roku; De quo … Relatio – o czym relacja tegoż woźnego; X – znak krzyża zamiast podpisu.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

17VIII 1740 woźny Maciej Nawrocki zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Teodora Wyhowskiego [w tytule: Rykowskiego?] przeciw Tomaszowi Szaszkiewiczowi, skarbnikowi winnickiemu – o to, że pozwany zatamował aktorowi wracającemu do domu publiczną drogę w swojej wsi Mohilna [?], a potem wprowadził go siłą do swojej stancji i znieważył słowami (na podstawie manifestacji aktora).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 473

1Rel[aci]a podanego Pozwu na Akta Ziem

2Kijow. od Urodzonych Trypiniewiczów [?]

3Pozw. po Urodzonych Wołkowiczach [?]

4y Inszych.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

6Miesiąca Augusti, Siedmnastego Dnia

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijowskiego,

8przedemną Stefanem Wyhowa [?] Wyhowskim Vice-

9Regentem y Namiesnikiem na Generas [?] Akt Ziem.

10Wdztw. Kijow. y Xięgami Ninieyszemi Ziemskiemi

11Kijowskiemi. Stanowszy osobiście Woźny Enał [?]

12Wdztwa Kijowskiego y Inszych Szlachetny

13Maciey Nawrocki in Instans verd [?], ac fidelis

14Relationis, publice, libereq[ue] recognovit. Jż

15on Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset,

16Czterdziestego, Dnia Szesnastego Augusti,

17Pozew Ziemski, Kijowski, autentyczny, odniosł

18do Dobr Wsi Waszyn [?], y tam ten Pozew Jednemu

19niżey mianowanych Pozwanych w Jzbi [?]

20położywszy, o położeniu onego, od kogo, przeciwko

21[reklamant:] y przeciwy

k. 473v

1Sprawie był pisany, prawnie do wiadomości przywiodł

2ktorego Pozwu był tenor takowy. August Trzeci

3z Bożey Łaski, krol Polski, Wielki Xiąże Litewski, Ruski,

4Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski, Smolenski,

5Siewierski, Kijowski, Wołynski, Podolski, Podlaski, Brac-

6ławski,

7y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor.

8Urodzonym Piotrowi y Andrzeiowi Wołkowyskim[?]

9Braci między sobą Stryiecznorodzonym y innym

10do tey Sprawy należącym Pozwanym. z Osob y

11z wszystkich Dobr WW. leżących, ruchomych

12y Summ pieniężnych przykazuiemy, abyście

13WW. przed Sądem Naszym Ziem. Kijowskim

14na Rokach Ziem. Wdztwa Kijow. w Żytomirzu

15Anno Currenti po Swiętym Bartłomieiu w Pier-

16wszy Poniedziałek przypadaiących y sądzić się

17maiących, vel his deficientibus in aliis subsequen-

18tibus, sami osobliwie y zaraz stanęli, na Instan:

19cyą Szlachetnego Sądowego y Jego Delatorow Urodzonych

20Hyeronima y Anny z Szyszkowskich[?] Stryniew-

21czow[?] Jaczkowskich[?] Małżonkow, samey aktorki in assisten:

22tia maritali de iure incumbenti aktorow, ktorzy

23recedendo a Foro Castrensi Kijoviensi non tamen

24ab ipsa Causa et Negotio, inhaerendo Legi publicae,

25atque Manifestationi hac in causa factae WW.

26respectu circa Invasionem Domus Nobilitaris

27per Vos factam Anno non pridem elapso w Bie-

28łohrycach[?] podczas Festu Swiętego Dymetrego

29Aktorow Karczmarzących po Małżeństwie w

30Domu Urodz. Andrzeia Białoszyckiego z Inna-

31mi Jetmanami[?] siedzących omni sedulitate ad

32strictos, naypierwiey verbis inhonestissimis

33ktorych nec decet, nec hac in pagina exprime-

34re fas est, łenia[?], kalumniiowania, Hono-

35ru Szlacheckiego krzywdzenia, a potym

36kozami[?], drągami tyrannissime bicia kolęże-[?]

37[reklamant:] nia y skaleczenia[?]

k. 474

1y Salwuiącey Aktorki Męża swego okrwawienia

2podwiki poszarpania, y bez dyskrecyi na płeć Bia-

3łogłowską potrącania, y za ledwo o śmierć a teraz

4Ciele w Bezecnego tamże w błoto ciekące nieprzy-

5prawienia, y Innych oppressyi niezmiernych

6y zbytków tak przez WaszMościów samych, iakoteż y przez

7Siostrę WMci natenczas in vicinitate zostaiącą po-

8czynienia, et in unicum contemptum kontusza,

9Żupana, Pasa, praememorato Actori Nożem porznięcia

10tegoż pokaleczenia, Ciała potłuczenia, Szabli valoris

11Trzydziestu Złł Polł połamania, pro paenis itaque in

12qualitate facti lege positiva descriptis, et ex arbi-

13trio Iudicij super Vos decernendis, ac pro restitutio-

14ne seu solutione framea et vestimentorum per

15Vos laceratorum nec non pro compensatione damno-

16rum exinde causatorum ac litis expensa-

17rum, futuro pro termino et tamini. Sitis

18pariturj. Datum w Owruczu Die Prima Augusti

19Millesimo Septingentesimo, Quadragesimo

20Anno de quo praesens ejusdem Ministerialis Relatio t[…]

21ciey Nawrocki sendendi ignarus [?].

Objaśnienia i tłumaczenia

fidelis relationis publice libereque recognovit – publicznie i dobrowolnie zeznał wierną relację; Wdztwo – województwo; Enał – prawdopodobnie „Generał” (woźny generał).

Fragment pozwu królewskiego (Augusta III) wpisanego w czyjąś manifestację lub relację; początek na poprzedniej stronie.

anno currenti – roku bieżącego; vel his deficientibus in aliis subsequentibus – albo gdyby te nie doszły do skutku, na następnych; in assistentia maritali de iure incumbenti – przy asystencji męża, jak prawo wymaga; recedendo a Foro Castrensi Kijoviensi non tamen ab ipsa Causa et Negotio – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego, ale nie od samej sprawy; inhaerendo Legi publicae atque Manifestationi hac in causa factae – trzymając się prawa pospolitego i manifestacji w tej sprawie uczynionej; respectu circa Invasionem Domus Nobilitaris per Vos factam anno non pridem elapso – co do najazdu na dom szlachecki przez was dokonanego w roku niedawno minionym; omni sedulitate adstrictos – usilnie zajętych; verbis inhonestissimis, quorum nec decet nec hac in pagina exprimere fas est – słowami najbardziej nieuczciwymi, których nie godzi się ani nie wolno wyrażać na tej karcie; tyrannissime – najokrutniej.

Odczyty nazwisk niepewne (Wołkowyscy, Szyszkowscy, Stryniewicz Jaczkowscy, Białoszycki); foliacja widoczna w lewym górnym rogu „473” – strona verso.

pro paenis… – o kary w ustawie pozytywnej opisane według jakości czynu i wedle uznania sądu na was orzeczone, o zwrot lub zapłatę za szablę i szaty przez was podarte, a także o wynagrodzenie szkód stąd wynikłych i kosztów procesu, na przyszły termin; macie się stawić. Dan w Owruczu 1 sierpnia 1740.

Ostatnie dwa wiersze odczytane niepewnie (wzmianka o relacji woźnego i podpisie Nawrockiego, nieumiejącego pisać [?]).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

17VIII 1740 przed Stefanem z Wyhowa Wyhowskim, wicesregentem, woźny Maciej Nawrocki zeznał, że 16 VIII położył we wsi Waszyn [?] w izbie jednego z pozwanych pozew na roki ziemskie kijowskie (pisany w Owruczu 1 VIII 1740) od Trypiniewiczów [?] przeciw stryjecznym braciom Piotrowi i Andrzejowi Wołkowyskim [Wołkowiczom?] i innym – o to, że napadli na aktorów, lżyli ich najgorszymi słowami, bili kijami i drągami, okrwawili męża aktorki, szarpali ją i potrącali, wrzucili [aktora] w błoto, porżnęli mu nożem kontusz, żupan i pas, pokaleczyli go i połamali szablę wartości 30 zł; o kary, zwrot szabli i szat i szkody.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 474

1Relacya pozwu na Sąd

2Ziemski Kijowski, od Urodzonego JmPana

3Mieniewskiego [?] po Urodzonego JmPana

4Pana Elizara Wołczkiewicza [?]

5Stolnikowicza Kijowskiego y Innych.

6Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

7Miesiąca Augusta, Siedmnastego Dnia

8Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Województwa Kijowskiego,

9Przedemną Adamem z Wykowa Wykowskim [?]

10Vice Regentem y Namiestnikiem pro tunc Akt

11Ziemskich

k. 474v

1Ziem. Kijowskich, y Xięgami Ninieyszemi Ziem.

2Kijowskiemi Stanowszy osobiście Woźny Generał

3Województwa Kijow. y Jnnych Opatrzny Szymon Czar-

4necki [?] in vim Suae verae ac fidelis Relationis pub-

5lice liberéque recognovit. Iż on Roku Teraźnieyszego [?]

6szego Tysiąc Siedmset Czterdziestego Dnia Ko[…]

7nego [?] Augusti ad affectationem Juridicamque Re-

8quisitionem Urodz. JmPana Teodora Mel[…]niew-

9skiego [?] maiąc przy sobie Strony Szlachty dwiema

10ry godnych Urodz. JchmPanów Andrzeia Me-

11l[…]niewskiego [?], y Andrzeia Wyhowskiego [?] maioris

12ac evidentioris testimonij gratia sibi adhibi-

13tos był w Dobrach Wsi Szachworostowce [?] gdzie by-

14dęcie [?] Pp. Lipowców [?] we Wsi Szachworostowce [?] me-

15szkaiących po imionach y przezwiskach Dnia niżey

16wyrażonemu lepiey uwiadomnych w Grodzie [?]

17tameyszego [?] w Xięgach Prawem opisanych Aresz-

18tował y przypieczętował [?]. który to Areszt pomieniony

19Gromady [?] imieniem Panów Swoich benevole przy-

20iowszy do rosprawy prawney dotrzymać dekla-

21rowała y Submittowała się, w czym on Woźny Szla-

22chty sobie przytomny oswiadczywszy się, tamże Po-

23zew Ziem. Kijow. Autentyczny temuż Gradzie [?] im

24wręczywszy oddał, oddaniu y położeniu onego dlaczego po

25tego [?] y w tey Sprawie pisany był opowiadał

26y do wiadomości przywiódł. Którego Pozwu Seria

27takowa August Trzeci z Bożey Łaski Król Polski, Wielki

28Xiąże Litewski Ruski Pruski Mazowiecki Żmudz.

29Inflancki Smoleński Siewierski Kijow. Woł. Podol. Podl.

30Brac. Czernih. a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor

31Urod. Józefowi na Wolżkowie [?] Olizarowi Stol.

32Kijow. tudzież Urod. Józefowi Bud[…]ne[…] [?] im Guber-

33natorowi Słowem [?] Powiedzieć cum quovis Juris titu-

34lo Possessorowi Bonorum Szachworostowskich [?], tudzież

35[reklamant:] Zarzy[?]

k. 475

1Z osob y z wszystkich gtt Dobr WW. leżących ruchomych

2y summ pieniężnych przykazujemy, abyście WW. przed

3Sądem naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. w Roku

4Anno Currenti po Swiętym Bartłomieju Sądzić się ma-

5iących vel his deficientibus in aliis proxime Subse-

6quentibus Sami osobiście ystawili Stanęli na Instan-

7cyą Instygatora Sądowego y Jego Delatora Urodz. Teodo-

8ra Pełeniewskiego [?] Aktora który przychylając się

9do prawa pomienionego Manifestacyi y Areszta hac in Causa

10Officiose Zaniesionego WW. et praecipue Urodz. Urodz.

11Budzinski [?] quatenus Natios Pilipowców [?] Sawicki Zach-

12werestowskich [?] de nominibus et cognominibus WW.

13lepiey wiadomych, hoc in Termino pro Specificatis

14censendis, ktory Anno non pridem Elapso ulti-

15mis Decembris przechodzących gruntami Dobr Wsi

16Zarebince [?] nocturno tempore ze Zborem Swoim

17do Dobr Wsi Zachwerestowski [?] konia Actoris valoris Ta-

18lerow bitych Dwudziestu nad Stawem Stoiącego usitata

19sobie furtiva praxi wzieli y zaprowadziwszy onił[?] tilko[?]

20niektorym Szlachcie namiane dawali, gdy

21tenże Aktor postrzegszy tak znaczną szkodę Swoią

22wtrapy [?] za temiż Pilipowcami gonił y upominał się

23interea cit pomienieni Pilipowcy nieoddawszy konia

24uszkodzie [?] y szkodzie Aktora odgrażali się, z ktorych WW.

25Urodz. Budzinski nie czyniwszy żadney sprawiedliwości

26tylko na żadną szkodę protellando tempus de Aktora

27czami uwiodziłes [?] Aktora do szkod y expens prawnych

28przyprowadziłes, a zaty pro Satisfactione pomienionych

29Pilipowców dla wskazania na nich in qualitate facti

30win Prawnych a wnieztawienia [?] do odpowiadania

31za nich, Szkod y expens nadgrodzenia tenże Aktor

32na Termin wyż oznaczony pozywa Litis pontani[?] et

33ad premissa haec aliaque fusius oretenus proponen-

34[reklamant:] da

k. 475v

1ad respondendum Datum in Zyt[omierz] Die Octava Augusti Mille-

2simo, Septingentesimo, Quadragesimo, Anno de quo

3praesens ejusdem ministerialis Relatio + Woźny

4ut Supra Scribendi Ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

pro tunc – na ten czas; Vice Regent – zastępca regenta kancelarii ziemskiej.

numer marginalny odczytany jako 52 z końcówką niejasną („do”/„to”).

in vim Suae verae ac fidelis Relationis publice liberéque recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał; ad affectationem Juridicamque Requisitionem – na żądanie i prawne wezwanie; maioris ac evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; benevole – dobrowolnie; cum quovis Juris titulo Possessorowi Bonorum – posesorowi dóbr z jakimkolwiek tytułem prawnym.

Relacja woźnego o areszcie (zajęciu) gromady i doręczeniu pozwu ziemskiego, czynność z 1740 r.; dzień tygodnia/miesiąca w zapisie słabo czytelny.

Skróty: Urodz./Urod. – Urodzony; Ziem. Kijow. – Ziemski Kijowski; Stol. – Stolnik; Woł., Podol., Podl., Brac., Czernih. – wołyński, podolski, podlaski, bracławski, czernihowski.

Fragment pozwu (citatio) z instancji instygatora sądowego i delatora Teodora Pełeniewskiego [?] przeciw Budzińskim [?] o kradzież konia przez Pilipowców; wiele odczytań niepewnych.

gtt – gratiose (łaskawie) lub skrót formuły; Anno Currenti – w roku bieżącym; vel his deficientibus in aliis proxime Subsequentibus – albo gdyby te nie doszły, na następnych najbliższych; Officiose – z urzędu; praecipue – zwłaszcza; de nominibus et cognominibus – z imion i przezwisk; hoc in Termino pro Specificatis censendis – na ten termin w sprawie wymienionych; Anno non pridem Elapso ultimis Decembris – w niedawno minionym roku w ostatnich dniach grudnia; nocturno tempore – nocą; valoris – wartości; usitata sobie furtiva praxi – zwykłym sobie złodziejskim zwyczajem; interea – tymczasem; protellando tempus – przewlekając czas; pro Satisfactione – dla zadośćuczynienia; in qualitate facti – stosownie do czynu; Litis pontani[?] – zapewne „Litis pendentiam” lub podobna formuła; ad premissa haec aliaque fusius oretenus proponenda – na powyższe i inne rzeczy szerzej ustnie przedstawić się mające.

ad respondendum Datum in Zyt[omierz] Die Octava Augusti Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – do odpowiedzi; dano w Żytomierzu dnia 8 sierpnia 1740.

Anno de quo praesens ejusdem ministerialis Relatio + Woźny ut supra scribendi ignarus – roku jak wyżej; niniejsza relacja tegoż woźnego; woźny jak wyżej, pisać nieumiejący (stąd krzyżyk).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

17VIII 1740 woźny Szymon Czarnecki [?] zeznał o położeniu pozwu na sąd ziemski kijowski od Mieniewskiego [?] przeciw Józefowi Olizarowi na Wołczkowie, stolnikowi kijowskiemu, oraz Józefowi Budzińskiemu [?], gubernatorowi i posesorowi dóbr Zachworościańskich [?], i innym – na podstawie manifestacji i aresztu, o to, że w grudniu 1739 Pilipowcy Sawiccy, ludzie zachworościańscy, przechodząc nocą gruntami wsi Zarebińce [?], ukradli aktorowi konia wartości 20 talarów bitych, a Budziński, zamiast wymierzyć sprawiedliwość, zwodził aktora; o stawienie sprawców lub odpowiedzialność za nich i zwrot szkód.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 475v

1Relacya Pozwu na Oyca [?] Ziem. od JmP. Steckiego

2Kasztell. Kijow. po W. JmP. Lewkowskiego [?]

3Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

4Miesiąca Augusta Osmnastego Dnia

5Na Urzędzie [?] Xiąg Ziem. Wdztwa Kijow. przedemną Stefa-

6nem z Bystrzca [?] Wyhowskim [?] Vice Regentem y Namiestnikiem

7p[rzy] Aktach Ziem. Kijow. y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi

8Kijow. Stanowszy oczewiście Woźny Gen. Wdztwa Kijow. y In-

9nych Jan Rogulski [?] inium suae verae ac fidelis Relationis pa-

10lam liberè recognovit. Iż on Roku teraz. Dnia Osmnastego Augu-

11sta Pozew Ziem. Kijow. autentyczny odniosł do Kancellaryi Grod.

12Kijow. y tam ten Pozew ... [?] na stole położywszy oddłego [?] po-

13koiu [?] y wiadomość [?] sprawie był zwany prawnie dowiadomości

14przywodzi którego Seriens [?] ta słowa August Trzeci z Bożey łaski Król

15Polski Wielki Xiążę Litew. Ruski Pruski Mazow. Żmudz. Inflanc. Smoleński

16Siewierski Podol. Podl. Kijow. Wołyń. Braclaw. y Czernih. a Dziedzi-

17czny Xiążę Saski y Elektor. W. Wawrzyńcowi [?] Ignacemu [?] Lewkow-

18skiemu Namiestnikowi p[rzy] Akt. Grod. Kijow. z osoby y Dóbr W. ten-

19czych ruchomych y summ pienięznych pewnych nasz krótko przykazuie

20Abyś W. przed Sądem naszym Z[iemskim] K[ijowskim] na Rokach Ziem. Wdztwa Kijow. w Grodzie

21[...] Żytom. nay pierwiey po Podaniu y położeniu tego Pozwu sądzić się mających

22y po [?] Diebus [?] in ... sam osobiście y zawicie stanął Na Instancyą

23Wyna [?] Sylwestra [?] Steckiego Delatora W. Kazimierza na Steteryńce [?] Steckiego o Kary [?]

24W. do Komportowania y oddania rzeczy Urodz. Czaykowskiego

25w Grodzie Kijowskim w których W. longo tempore na Suscepcie

26tens [?] Delatora aut juridicam Sententiam reponowanych na

27Termin W. oznaczony przywodzi się raz pariter Dat. w Owruczu [?] Die ... [?]

28Augusti Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Ab [?] de quo Czterdziestego [?]

29Ministerialis Relatio + Jan Rogulski Woźny Scribendi ignarus.

30[reklamant:] Rela[tio] [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

suae verae ac fidelis Relationis palam libere recognovit – jawnie i dobrowolnie zeznał swoją prawdziwą i wierną relację.

longo tempore – przez długi czas; aut juridicam Sententiam – albo prawny wyrok; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Odczyt wielu fragmentów niepewny (pismo kursywne, skróty); podpis/reklamant „Rela…” zapowiada kolejną relację.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Jan Rogulski zeznał, że tegoż dnia położył na stole w kancelarii grodzkiej kijowskiej pozew na roki ziemskie kijowskie (pisany w Owruczu [?] w VIII 1740) od [Sylwestra?] Steckiego, delatora Kazimierza Steckiego, kasztelana kijowskiego, przeciw Wawrzyńcowi [?] Ignacemu Lewkowskiemu, namiestnikowi przy aktach grodzkich kijowskich – o komportację i wydanie rzeczy [dokumentów] Czajkowskiego, złożonych w grodzie kijowskim i od dawna przetrzymywanych przez pozwanego.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 476

1Relacya na Sądy Ziem. Kijow. od Wielm.

2JmPana Steckiego Kasztell. Kijow. po po-

3znych Letkiu[?]

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusta Osiemnastego Dnia

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa

7Kijow. Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhow-

8skim Vices Regentem y Namiesnikiem pro tunc

9Akt Ziemskich Kijow. y Xięgami niniejszemi

10Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy oczewi-

11scie Woźny Gen. Woiewodztwa Kijow. y Innych Opatrzny

12Daniel Włodzimirowicz, in vim suae verae ac fidelis

13Relationis zeznano publice ktorey recognovit

14Iż on roku teraźnieyszego teraźnieyszego Tysiąc Siedm-

15set Czterdziestego, Miesiąca July, Dni niżey speci-

16fikowanych Pozwow Ziemskich Kijowskich authen-

17tycznych in numero Cztery naniżey mianowane po-

18odnosił, miejsca. Et quidem Pierwszy die Decima

19Octava odniosł do Miasta Pawołoczy y tamten

20Pozew w Zamku tameyszym w Izbie na stole poło-

21żył. Drugi Pozew roku, miesiąca, y dnia tegoż od-

22niosł do Wsi Trubiowski[?] y tamten Pozew we Dworze

23tameyszym Similimodo na stole w Izbie położył.

24Deinde Trzeci Pozew Anno eodem et mense die Vige-

25sima Secunda odniosł do Wsi Paliniczyniec[?] y tam-

26ten Pozew Zawiadowcy tameyszemu w ręce od-

27dał. Czwarty Pozew die Vigesima Quinta Men-

28sis ejusdem odniosł do Wsi Hlinniey[?] y tamten

29Pozew w Mieszkaniu Zawiadowcy tameyszego

30też Murzdorężko[?] oddał, od kogo y w jakiey

31by Sprawie te Pozwy były pisane zakozdym od-

32niesieniem y oddaniem Prawnie publikuiąc do-

33[reklamant:] wiadomości

k. 476v

1wiadomości przywiodł, Ktorych Pozwow Series takowa. August Trzeci z Bożey Łaski, Krol Polski, Wiel-

2ki Xiążę Litew. Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudz-

3ki, Inflan. Smoleń. Siewier. Kijow. Wołyń. Podolski,

4Podlaski, Bracław. Czerniechow. a Dziedziczny Xiążę

5Saski y Elektor. Jaśnie Oświeconemu Xiążęciu

6Jmści Jozefowi Lubomirskiemu Woiewodzie Sendo-

7mirskiemu, Jaśnie Wielmożnemu Jm Panu Stanisławo-

8wi Jabłonowskiemu Woiewodzie Rawskiemu, Wielm.

9JmPanu Kazimierzowi Wykowskiemu Łowczemu

10Zidkow. Possessorowi Wsi Trubiowki [?] y Franciszkowi

11kowi Peszyńskiemu [?] Miedzwieckiemu Podstoli

12Mozyr. Possessorowi Wsi Hlinney [?]. z Osob y Dobr

13WW. y tych wszystkich powagą naszą Krolewską przykazuiemy,

14Abyście WW. przed Sądem naszym Ziem. Kijow. na Rokach

15Ziem. Woiew. Kijow. naypierwszey po daniu y położeniu tego

16Pozwu w Owruczu lub Żytomierzu Sądzić się maiących od

17hiis deficientibus in aliis primo sequentibus sami oblicznie

18y zawicie staneli. Na Instancyą Instygatora Sądowego y tegoż De-

19latora JO Kazimierza na Steczanie [?] Kustynie [?] Iwanczy-

20cach y Chabnym [?] Steckiego Kasztell. Kijow. Dymiers. Dy-

21dowskiego [?] Romanow. etc Starosty Pułkownika Woysk Kor.

22y Rzeczypltey Actora, ktory przychylaiąc się we wszyst-

23kim do Prawa Pospolitego WW. a prima Rubica [?] do wy-

24dania Poddanych Ostapa Szywota pemka [?] do Pawołoczy, Pe-

25łipa Poleszuka, Michayła Podlisnego, y Petra z Romanow-

26ki do Kamionki, Semena Tkacza z Tereszkow [?] do Wasy-

27łowki Dobr JO Actora do Dobr WW. Kozijskiey [?], Iwana, Leska

28y Danila Hornych ze Wsi Bobra do Paterniczyniec [?] Dobr

29WW. JW Woiewody Rawski, Leska Gulowatenka, Dmitra

30Dubowenka, Romana Derkacza y Kiryła z Radohosz-

31czy, Ławryna kowala z Żydowiec Dobr Actoris do Dobr

32WW. Podstoli Mozyrs. Wiel. Wykowski Wsi Trubijowki,

33y Krasnorona [?] do Dobr WW. Podstoli Mozyrs.

34Wsi Hlinney. zbiegłych y tam bytem osiadłych ad [ubytek papieru]

35znayduiących się z Żonami Synami Dziećmi Końmi By-

36dłem y całym Sprzętem. A w niewydaniu onych do

37[reklamant:] zapłacenia

k. 477

1zapłacenia za nich Taxy w Prawie Ojczy[stym] opisaney y szkod

2nadgrodzenia na Termin wyz[ej] oznaczony pozywa. Szko-

3dy pariter. Pisane w Owruczu. Anno Millesimo Se-

4ptingentesimo Quadragesimo Die Octava July. Za kto-

5remi to położonemi pozwami on mianowany Woźny

6Rok y Termin Stronom obom powodowey y pozwaney

7według Pretensyi w Pozwach wyrażoney Stanowienia ku

8zesłuchaniu [?] tey rosprawie prawney złożył y naznaczył y o

9tym tę swoią Relacyą przedemną Urzędem uczy-

10nił y zeznał. prosząc tey o przyięcie do Aktów y

11otrzymał + Daniel Włodymirowicz Woźny Scriben-

12di ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Rok w formule: Czterdziestego = 1740.

in vim suae verae ac fidelis Relationis … recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji … zeznał; in numero – w liczbie; Et quidem – a mianowicie; die Decima Octava – dnia osiemnastego; Similimodo – podobnie; Deinde – następnie; Anno eodem et mense die Vigesima Secunda – tegoż roku i miesiąca dnia dwudziestego drugiego; die Vigesima Quinta Mensis ejusdem – dnia 25 tegoż miesiąca.

Vices Regent – wicerejent; Woźny Gen. – woźny generał; Kasztell. Kijow. – kasztelan kijowski.

Fragment pozwu królewskiego (Augusta III) o wydanie zbiegłych poddanych, wpisanego do akt (w środku wpisu).

hiis deficientibus in aliis primo sequentibus – gdyby te (roki) nie doszły do skutku, na następnych najbliższych; a prima Rubica (prawdop. „a primo”) – w pierwszym punkcie; Actoris – powoda.

Rozwinięcia: Kasztell. Kijow. – kasztelan kijowski; Woysk Kor. – wojsk koronnych; Zidkow. – prawdop. żydaczowski; Podstoli Mozyr. – podstoli mozyrski.

pariter – również; Anno Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Die Octava July – roku 1740, dnia 8 lipca; Scribendi ignarus – nieumiejący pisać (stąd znak krzyża).

Owrucz – dziś Owrucz (Ovruch), obwód żytomierski.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Daniel Włodzimirowicz zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Steckiego, kasztelana kijowskiego, przeciw ks. Józefowi Lubomirskiemu, wojewodzie sandomierskiemu, Stanisławowi Jabłonowskiemu, wojewodzie rawskiemu, Kazimierzowi Wykowskiemu [?] i innym – o wydanie zbiegłych poddanych aktora, m.in. Ostapa Szywota [?] (do Pawołoczy), Pełypa Poleszuka, Mychajła Podlisnego i Petra z Romanówki (do Kamionki), Semena Tkacza z Tereszek [?] (z Wasylówki do dóbr kozijskich [?]) oraz Iwana, Łeska i Danyła Ho[…].

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 477

1Relacya na S. Z. K. od JWJmP. Steckiego Kasztel.

2Kijow. po JOXiążęcia Jmci Lubomirskiego Woiewodzi-

3ca Zydomirsk.

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusta Osimnastego Dnia

6Na Zezeniu Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego

7Przedemną Stefanem z Wyłkowa Wyłkowskim P[...]

8ces Regentem y Namiesnikiem pro tunc Akt Ziems.

9Kijows. y Xięgami ninieyszemi Ziems. Kijowskiemi.

10Stanowszy oczewisto Woźny Generał Woiewodztwa Ki-

11iowskiego y Innych Opatrzny Jan Rogulski w moc

12prawdziwey wierney y sprawiedliwey [?] Relacyi swoiey zewnie

13ustnie y dobrowolnie dla zapisania do Xiąg ninieyszych

14zeznał. Iż on Roku teraznieysz. Tysiąc Siedmset Czterdzieste-

15go Die Duodecima Augusti Pozew Ziems. Kijowski

16autentyczny odniosł do Miasta Pawołoczy y tam

17ten Pozew w Zamku tameyszym w Izbie na Stole po-

18łożywszy od kogo po kogo y w iakiey by sprawie był

19pozwany prawnie publikuie do wiadomosci, przywodł [?]

20którego Pozwu Sens ta[k]owa: August Trzeci z Bożey

21Łaski Krol Polski Wielki Xiążę Litews. Ruski Pruski Ma-

22zow. Zmudz. Inflan. Smolens. Siewiers. Podlas. Podlas.

k. 477v

1Kijow. Wołyń. Bracław. y Czernihowskie a Dziedziczny

2Xiąże Saski y Elektor. Tobie Urodz. JmSci Iozefowi Lubo-

3mirskiemu Woyskiemu Czudnow. z Osoby y Dobr WTy przy-

4kazuiemy Abyś WT przed Sądem naszym Ziem. Kijow.

5na Rokach Ziem. Woiewodztwa Kijow. in loco solito Sądzenia

6w Żytomierzu lub Owruczu naypierwey podanego

7y położeniu tego Pozwu do Sądzenia przypadaiących y odpra-

8wować się maiących, v his deficiens in aliis po sobie subseguaiących

9Sam osobliwie y zawicie Stanoł. Na Instancyą Instygatora Są-

10dowego y Iego Delatora JW Kazimierza na Steczance Pu-

11stynie y Iwanczycach Steckiego Kasztell. Kijow. Dzier-

12żawcy Dzierżawy Romanowskiey Starosty Rutkowskiego Woysk

13JKM y Rzeczy Pospolitey Aktora, ktory przychylaiąc się do

14Dekretu Sądu Grodz. Kijow. między sobą Aktorem z

15iedney a WTy Pozwanym y JOxiążęciem Stanisła-

16wem Lubomirskim Podstolim Koron. Bratem WT

17rodzonym z drugiey strony w Żytomierzu Anno Currenti

18Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Pri[?]mo Deci-

19ma Sexta Martii Stałego y ferowanego, tudzież

20do Manifestacyi ex eodem Decreto w Grodzie

21Kijow. Anno nunc currenti Die Vigesima Sexti[?]

22ma Aprilis zaniesioney, WT[?] do sprzeciwienie się temuż

23Dekretowi. WT do wydania robociych Fedora Wieczory-

24ny[?], Iwana Opanasenka, Matwieja Stetorenka[?], Fe-

25dora Archipenka, Hryszta[?] Iemerenka[?], Semena

26y Mikołaia Manakalenkow, Wasyla Heymana,

27Honona Bałeckiego, Stefana Kostyna, Semena Petru-

28szka, Iwana y Hryczka także Petruszkow, Jelima[?]

29Korkyczanenka[?], Tymka Tkacza, Pawła[?] Wdowy[?] An-

30drija Kowszie, Iwana Szyrokostywa, Iwana Skoczyn-

31skiego z dwoma Synami, Michayła Prosyczenka, Pa-

32zka Swyrydenka, Wasyla, Swyryda, y Andrija Woro-

33now z Dobr Starostwa Romanowskiego do Klucza

34[reklamant:] Pauołockiego[?]

k. 478

1Pawołockiego zbiegłych y tam osiadłych Juramentem

2przez JchMciow Actora ewindykowanych niemniey pro Poenis ra-

3tione Contraventionis praememorato Decreto ac persolutione

4Poenał Lutał na Termin wyż. wznaczony pozywa. Sese ita-

5paritur[us]. Pisan w Zytomierzu. Ao Millesimo Septingen-

6tesimo Quadragesimo Die Octava Augusti. ad quos praesens

7expedit Mtis Relao quam Actis connotari prosit, ex ofty [?]

8mat. Jan Rogalski Woźny Jenerał, ynaug [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Numer marginalny czytany jako „5mo” – niepewny (możliwe „57mo”).

S. Z. K. – Sąd Ziemski Kijowski; JWJmP. – Jaśnie Wielmożny Jegomość Pan; JOXiążę – Jaśnie Oświecone Xiążę; pro tunc – na ten czas; Die Duodecima Augusti – dnia 12 sierpnia.

Zydomirsk. – prawdop. Żydaczowski [?]; odczyt niepewny.

Pawołocz – dziś Pawołocz (Pavoloch), obwód żytomierski.

in loco solito Sądzenia – w zwykłym miejscu sądzenia; v his deficiens in aliis po sobie subsequentes – a w razie ich niedojścia na następnych; Anno Currenti Millesimo Septingentesimo Quadragesimo [Primo?] Decima Sexta Martii – roku bieżącego 1741 [?], 16 marca; ex eodem Decreto – z tegoż dekretu; Anno nunc currenti Die Vigesima Sexta Aprilis – roku obecnego, 26 kwietnia. Tekst pozwu (wpisanego w akt) wystawionego w imieniu króla Augusta III.

Instygator sądowy – oskarżyciel publiczny; delator – donosiciel, strona wnosząca skargę.

Ao Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Die Octava Augusti – roku 1740 dnia 8 sierpnia.

pro Poenis ratione Contraventionis praememorato Decreto – o kary z tytułu naruszenia wspomnianego dekretu; persolutione Poenał Lutał – zapłata kar (tzw. lutalnych).

Sese ita paritur[us] – sam stawi się / posłuszny będzie; Relatio … Actis connotari – relacja do zapisania w aktach.

Końcowa formuła słabo czytelna.

Uwaga redakcyjna: powołany w tekście dekret grodzki „16 III 1741” – prawdopodobnie 1740 (wpis z serii 1740).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Jan Rogulski zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Steckiego, kasztelana kijowskiego, przeciw ks. Józefowi Lubomirskiemu, wojskiemu czudnowskiemu – o sprzeciwianie się dekretowi sądu grodzkiego kijowskiego wydanemu w Żytomierzu 16 III 1740 [w tekście: 1741] między aktorem a pozwanym i jego bratem ks. Stanisławem Lubomirskim, podstolim koronnym (manifestacja z 26 IV 1740), i o wydanie poddanych zbiegłych ze starostwa romanowskiego do klucza pawołockiego, wywiedzionych przysięgą: Fedora Wieczoryny [?], Iwana Opanasenka, Matwieja Stetorenka [?], Fedora Archipenka, Semena i Mikołaja Manakalenków, Wasyla Hejmana, Honona Bałeckiego, Stefana Kostyna, Semena, Iwana i Hryćka Petruszków, Tymka Tkacza, Andrija Kowszy, Iwana Szyrokostywa, Iwana Skoczyńskiego z dwoma synami, Michajła Prosyczenka, Pazka Świrydenka, Wasyla, Świryda i Andrija Woronów i innych.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 478

1Relacya na Szlą od JW. JmP. Steckiego Kasztell.

2Kijowsk. pro JWielmo Graffa Possessora Dobr

3Sokulczy.

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusta Osimnastego Dnia

6Na Urzędzie Xiąg Ziems. Kijows. Wojewodztwa. Przedemną

7Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vices Regentem y

8Namiesnikiem pro tunc Akt Ziemskich Kijowskich

9y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanow-

10szy oczewiscie Woźny Grtt Wodztwa Kijows. y Innych Czatyrny [?]

11Daniel Włodymirowicz in vim suae verae ac fidelis Rela-

12tionis, palam libereque recognovit. Iżon Roku teraznieysze-

13go Tysiąc Siedmset Czterdziestego Dnia Trynastego Augusta

14Pozew Ziems. Kijows. autentyczny odniosł do wsi Sokulczy

15y tam ten Pozew we Dworze tameyszym w szczelinie na stole po-

16łożywszy od kogo po kogo y w iakiey by sprawie był pisany

17prawnie do wiadomosci przywiodł. Ktorego Pozwu Seriesz taki-

18wa. August Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski Wielki Xiąże Li-

19tew. Ruski Pruski Mazows. Zmudz. Inflans. Smolens. Siewiers. Pod-

20laski Kijows. Wołyns. Braciaws. y Czerni. a Dziedziczny Saski

21Xiąże y Elektor. Ur. Iozefowi Seu alys Nris Graffowi Pos-

22sessorowi Dobr Sokulczy z Osok y Dobr Woygrod [?] wszyst-

23kich powagą naszą Krolews. przykazuiemy, Abys W[as]prz[e]d

24Sądem naszym Ziems. Kijows. na Rokach Ziems. Wodztwa

25Kijows. naypierwey podanie y położenia tego Pozwu w Bło-

26niu [?] po położeniu tego Pozwu lub Zytomierzu Sądzie

27Się maiących vel his deficientibus in alys proxime subsequen[tibus]

k. 478v

1sam obszernie y zawicie stanął. Na Instancyą Instygatora Sądowego

2y Jego Delatorów Ichm. Kazimierza na Stecznicy [?] Kustynie [?] Iwan

3ryczałt [?] y Skabnym [?] Steckiego Kasztell. Kijow. Dymnicz [?] Dzielony [?]

4Romanow. etc. Starosty. Pułkownika Woysk JKMci y Rzeczy:

5pospolitey [?] Ichm. Teodora Paszkowskiego y Jana Korzeniowskie

6go Aktorów. Którzy przychylaiąc się we wszystkiem do

7Prawa Pospolitego Ichm. do stawienia rokowego Leszka [?] Którzy

8ze Jeroy [?] pierwey mieszkał we wsi Stawirze. A potym

9do Kozaków [?] swywolnie zbiegszy y tam swywolną się kupą [?]

10sobie przybrawszy, napadł na Romanówkę Dobra Ich Aktora

11Dwór zrabował, woły pozabierał y inne swoleńcze [?] dzieło

12takiego Ausu [?] poczynił, y teraz w Dobrach Ich znayduie się offi-

13cyose arzeszowany [?]. A zatym y Statusiłane [?] tegoż y Jego kompa-

14niotów pro Summendis Poenis criminalibus Sup[er] […] exha-

15betis [?] Iudicii Nostri Super [eo] decernendis citeris [?] Sic itaq[ue]

16partibus. Pisan w Kijowie Die Octava Augusti Millesimo

17Septingentesimo Quadragesimo Ano. de quo [?] Tenore tegoż Actus

18Relat. quam Actis connotari petiit co y otrzymał. + Daniel

19Włodymirowicz Woźny Scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae ac fidelis Relationis, palam libereque recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie i dobrowolnie zeznał.

Szlą – Szlachetnego?; Vices Regens – wicerejent; Grtt – generał (woźny generał); seu alys Nris – albo innym (imieniem); vel his deficientibus in alys proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na innych najbliższych następnych.

Daty: dorzęczenie pozwu 13 VIII 1740, relacja 18 VIII 1740.

pro summendis poenis criminalibus – dla zasądzenia kar kryminalnych; Die Octava Augusti Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – dnia 8 sierpnia 1740; Actis connotari petiit – prosił o zapisanie do akt; Scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Fragment mocno skrócony i słabo czytelny; wiele odczytów niepewnych.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 przed Stefanem z Wyhowa Wyhowskim, wicesregentem, woźny Daniel Włodzimirowicz zeznał, że 13 VIII położył we dworze we wsi Sokulcza [?] pozew (pisany w Kijowie 8 VIII 1740) od Kazimierza Steckiego, kasztelana kijowskiego, oraz Teodora Paszkowskiego i Jana Korzeniowskiego przeciw Józefowi Graffowi, posesorowi dóbr Sokulcza – o stawienie [Leszka?], który dawniej mieszkał we wsi Stawiszcze [?], potem zbiegł do kozaków, zebrał swawolną kupę, napadł na dobra aktora Romanówkę, zrabował dwór i zabrał woły, a teraz przebywa w dobrach pozwanego, zaaresztowany – o kary kryminalne dla niego i jego kompanów.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 478v

1Relacya na Sądy Ziem. Kijow. od JWJmPana

2Steckiego Kasztell. Kijow. po Ichm. Lacko-

3ronskich [?] Starsz. Dub. [?] y Innych

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusta Osmnastego Dnia

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijow. przedemną

7Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vices Regentem y Xięgami

8inderim [?] Grodzkie [?] Act Ziemskich Kijow. y Xięgami Ni-

9nieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy oczewi-

10ście Woźny Generał Wdztwa Kijow. y Innych Opatrzny

11Jan Rogulski w moc prawdziwey wierney y Słuszney

12Relacyi swoiey, iawnie ustnie y dobrowolnie dla zapi-

13sania do Xiąg ninieyszych zeznał. Iż on Roku teraźnieyszego

14Tysiąc Siedmset Czterdziestego Dnia Trzynastego

15[reklamant:] Augusti

k. 479

1Augusti: Pozew Ziemski Kijowski Authentyczny odniosł

2do Wsi Tatarynowki, y tam ten Pozew we Dworze zameysztym [?]

3w Izbie na Stole położywszy od kogo, na kogo y w iakiey by

4Sprawie był pisany prawnie do wiadomosci przywiodł, kto-

5rego Pozwu Series takowa. August Trzeci z Bożey Łaski

6Krol Polski: Wielki Xiążę Litew. Ruski Pruski Mazowiecki

7Żmudzki Inflant. Smoleń. Siewier. Czerniechowski Podlas. Kijow. Wołyń.

8Bracław. y Czerniechow. a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor

9WW Janowi Sen[i]ow[i] [?] y Katarzynie z Popielow Ante-

10noris Thori Abakowey Stoln. Żytt. Gentes [?] vo [?] Laedoron-

11skiey Laedorowskim [?] Starostow Dub. Matt. tudziesz

12Sukcessorom niegdy WMarciana Abaka Stolnika Żytt.

13Assystencyi niepotrzebuiącym samym przez się Apostre-

14buiącym cum Assistentia [?] de Jure incumbenti pozwanym

15Z Osob y Dobr Waszych wszystkich powagą naszą Krolew.

16Przykazuiemy Abyscie WW przed Sądem naszym Ziem.

17Kijow. na Rokach Ziem. Woiewodztwa w Owruczu lub Żyto-

18mierzu naypierwey po dacie y położeniu tego Pozwu

19sądzić się maiących v[el] his deficientibus in aliis

20proxime subseqventibus. sami osobliwie y zawicie

21Staneli. Na Instancyi Ingrata [?] Celowego y Jego Dela-

22tora Wielmożnego Kazimierza na Steczanie [?]

23Justynie [?] Swaniecyzach [?] y Stabnyn [?] Steckie-

24go Kasztellana Kijowskiego Dymirskiego Dydow. [?]

25Romanowskiego etc. Starosty. Pułkownika Woysk

26Koronnych y Rzeczypospolitey Aktora. ktory o

27przychylaiąc się we wszystkim do Prawa Pospo-

28litego Aresztow, Pozwow, Relacyi, Kondemnat

29Dekretow, Publikat. Remiss. y całego Processu

k. 479v

1toto. Et quidem WJ: Wielmożna Starościna post

2mutatum Statum vidualem in matrimonialem

3w sprawie y Akcyi do wydania robocych, Pawła Ho:

4tosz [?], Iwana Dowhostyie [?], y Semena Semeniuka [?]

5z Dobr Buków do Dobr Tatarynowki zbiegłych

6y tam żytem osiadłych Aresztami innodowanych

7Dekretami przysądzonych y Juramentem przez Sa

8mę Wielmożnego Aktora ewinkowanych pro

9Contraventione Decretis ejusdem in Puncto non ex

10traditionis eorum Subditorum, pro Solutione Pena

11rum Lucrat[orum], Compensatione Damnorum Causa

12torum y o inne Pretensye na Termin wyż oznaczony

13pozywa y przypozywa. Sitis itaque parituri. Pi

14san w Zytomierzu Die Octava Augusti Mil

15lesimo Septingentesimo Quadragesimo An

16no. De quo praesens ejusdem Ministerialis Rela

17tio praesentam Actis connotari proscit co y otrzymał

18+ Jan Rogulski [?] Woźny pisać nieumieiący

19[reklamant:] Oblata od Zorski [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Vices Regens – wicerejent; relacja woźnego generała o doręczeniu pozwu z dnia 13 VIII 1740.

Ciąg relacji woźnego z treścią pozwu ziemskiego kijowskiego wydanego w imieniu Augusta III.

v[el] his deficientibus in aliis proxime subseqventibus – albo, gdyby te nie doszły do skutku, na innych najbliższych następnych; de Jure incumbenti – z obowiązku prawnego.

Pozywający: Kazimierz Stecki, kasztelan kijowski, pułkownik wojsk koronnych (odczyt tytułów niepewny).

Et quidem WJ: Wielmożna Starościna post mutatum statum vidualem in matrimonialem – a mianowicie Jejmość Wielmożną Starościnę po zmianie stanu wdowiego na małżeński.

innodowanych – obłożonych (aresztami); ewinkowanych – udowodnionych, przysądzonych przez przysięgę strony.

pro Contraventione Decretis ejusdem in Puncto non extraditionis eorum Subditorum, pro Solutione Penarum Lucratarum, Compensatione Damnorum Causatorum – za naruszenie tegoż dekretu w punkcie niewydania tych poddanych, o zapłatę wygranych kar, wynagrodzenie wyrządzonych szkód.

Sitis itaque parituri – stawcie się więc posłusznie. Pisan w Żytomierzu dnia 8 sierpnia 1740 roku. De quo… – o czym tenże woźny prosił o wpisanie relacji do akt, co i otrzymał.

Słowo „Ministerialis Relatio” wskazuje, że wpis to relacja woźnego generała o doręczeniu pozwu; „robocych” – zapewne „roboczych” (poddanych). Krzyżyk przed nazwiskiem woźnego zastępuje podpis niepiśmiennego.

Na dole strony liczba „60” i skrót, możliwie numer następnego wpisu i początek tytułu („Oblata od …”) – odczyt niepewny; pod tekstem ozdobne kreski zamykające.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Jan Rogulski zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Steckiego, kasztelana kijowskiego, przeciw Janowi i Katarzynie z Popielów 1° voto Abakowej, stolnikowej żytomierskiej, 2° voto Ledóchowskiej [?], starostom dubieńskim [?], i sukcesorom Marcjana Abaka – na podstawie aresztów, pozwów, kondemnat i dekretów, o wydanie robotnych poddanych Pawła Hotosza [?], Iwana Dowhostyja [?], Semena Semeniuka i innych.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 480

1Relacya położonego Pozwu na Sąd Ziem. Kijow.

2od Urodzonego JmP. Zerebiły [?] podwoiew. [?] prze-

3ciw Pana Zacko[…]skiego [?] Podczas. Kijowskiego.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

5Miesiąca Augusta Osimnastego Dnia.

6Na Urzędzie Xiąg Ziem. Woiewództwa Kijow. Przedemną Mta:

7-ftem [?] Dyhowa [?] Wyhowskim [?] Vice Regentem y Namiestnikiem

8Xiąg [?] Aktów Ziem. Kijow. y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijow.

9Stanowszy osobiście Woźny Gnłł Woiewództwa Kijow. y innych

10Szlachetny Józef Dobrowolski [?] w moc prawdziwey y zier-

11-ney y skuteczney Relacyi Swoiey, iawnie, ustnie y do-

12browolnie zeznał. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedm-

13set Czterdziestego, Dnia, Siedmnastego Augusti. Pozew

14Ziemski Kijow. autentyczny odniosł do Dóbr Wsi Werchy[…]-

15-jowski [?] y tam ten Pozew we Dworze tameyszym położył y przy

16opołożeniu onego od kogo położony y w iakiey sprawie pi-

17sany był, opowiedział y do wiadomości przywiodł, któ-

18rego Pozwu był Tenor takowy. August Trzeci z Bożey Łaski

19Krol Polski Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki,

20Inflantski [?], Smoleński, Siewierski, Kijow. Wołyński, Podolski, Podlaski,

21Bracławski y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor.

22Wielm. Michałowi [?] Dzisowszczyźnie [?] Tryznie [?] Zack[…]skiemu

23Podczaszemu y Sędziemu Pogranicznemu Woiewództwa Kijow. z osoby

24Swoiey y wszystkich Dóbr WWJ. leżących ruchomych y summ

25pieniężnych przykazuiemy, abyś WWJ. przed Sądem Naszym

26Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. Anno praesenti w pier-

27-wszy Poniedziałek po S. Bartłomieiu w Żytomierzu

28sądzić się maiących, vel his deficientibus in aliis subsequenti-

29bus samoistnie y prawnie stanął, na Instancyą Urodz. Sędzi-

30wego [?] y Jego Delatora Urodz. Michała Zerebiły [?] Aktora, który

31przychylaiący się do Prawa Sprawy y Dekretu Kompromisarskie-

32go, nec non Assecurationibus sibi ab WWJ. Wielm. Podcza-

33szy Kijow. actori datis, WWJ. pozywa o to. Iż WWJ. Zboża acto-

34ris własnego, tak Żyta, Pszenicy, iako y Prosa Tysiąc

35złł. Valorem maiącego po expirowaney Possessyi Acto-

36ris Dóbr Werchy[…]skich, w tychże Dobrach Werchy[…]skiech Zabor

37[reklamant:] Ten

k. 480v

1tes et insui commodum stroites [?], contraveniendoq Decreto

2Compromissoriali, ac Commemoratis assecurationibq Finis acto-

3rem elusisti, in damna ac dictis Litigia induxisti, per ad-

4inventa in protestationem media et huiusq non satis

5fecisti, aktora uwodisz, ktory etiam z Bracławskiego

6Woiewodztwa dla zakonczenia z W. T. Sprawy tey niemało

7zexpensował nieraz zieżdzaiąc ubespieczony bydąc

8słowem charakteru rzetelnego, Sprawa ta longo

9annorum trahitur cursu. A zatym W. T. p satisfactione

10za Zboże Solutioneq Mille Florenorum Polonicalium

11tudziez Contraventione Decreto Compromissoriali ac Assecu-

12rationibus Finis od W. T. actori datis, nec non refusi-

13one Damnorum exinde causatorum Litisq expensarum pozywa

14na Termin wyz oznaczony. Sis pariturus Datum w Zytomi-

15rzu Die Nona Augusti, Millesimo Septingentesimo Quadra-

16gesimo anno [?] Vegue [?] Denis [?] ejusdem […] Relatio Joseph

17Dobronoski [?] Woźny.

Objaśnienia i tłumaczenia

Anno praesenti – roku bieżącego; vel his deficientibus in aliis subsequentibus – albo gdyby te nie doszły do skutku, na następnych; nec non Assecurationibus sibi … actori datis – a także ubezpieczeniom (asekuracjom) danym powodowi; actoris – powoda; valorem – wartości.

Gnłł – Generał; Woźny Generał – urzędnik doręczający pozwy; Podczas. – Podczaszy.

Odczyt wielu nazwisk i nazw (Zerebiło, Zack…ski, Werchy…) niepewny.

contraveniendo Decreto Compromissoriali – naruszając dekret kompromisarski (polubowny); assecurationes finis – zapewnienia zakończenia sprawy; in damna ac Litigia induxisti – wprowadziłeś w szkody i spory; longo annorum trahitur cursu – ciągnie się przez długie lata; pro satisfactione za Zboże Solutioneque Mille Florenorum Polonicalium – o zadośćuczynienie za zboże i zapłatę tysiąca złotych polskich; refusio damnorum exinde causatorum litisque expensarum – zwrot szkód stąd wynikłych i kosztów procesu; Sis pariturus – masz się stawić; Datum … Die Nona Augusti Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – dan 9 VIII 1740; końcówka formuły (adnotacja o relacji woźnego) niepewna.

W. T. – Wasza Toć/Waszmość (zwrot do pozwanego).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Józef Dobrowolski zeznał o położeniu pozwu na sąd ziemski kijowski od Żerebiły [?] przeciw Michałowi Tryźnie [?] […]skiemu, podczaszemu i sędziemu pogranicznemu województwa kijowskiego – na podstawie dekretu kompromisarskiego i asekuracji, o zabranie aktorowi zboża (żyta, pszenicy i prosa) wartości 1000 zł, pozostawionego w dobrach Wierzchy [?] po wygaśnięciu jego posesji.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 480v

1Relacya Pozw. Pozwu na Roki

2Ziem. Kijow. od Urodz. JchmśPP

3Chodakowskich Małż. y Innych przeciwko [?]

4Urodz. JchmwPanow Wasiewiczow [?]

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Augusti Osmnastego Dnia.

7Na Sessyi [?] Xiąg Ziem. Wdztwa Kijow. Przedemną

8Stefanem z Wyszowa [?] Wyszowskim [?] Vices Gerentem

9y Namiestnikiem Grodzkim [?] Kijow.

10y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanow-

11szy Oczewisćie Woźny Generał Wdztwa Kijow.

12y Innych opatrzny Pan Zurko [?] w moc prawdziwey wierney

13y Skuteczney relacyi swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie dla za-

14pisania do Xiąg ninieyszych zeznał. Iż on Roku teraznieyj-

15szego Tysiąc Siedmset Czterdziestego, dnia Szesnastego Augus-

16ti, pozew Ziemski Kijow. autentyczny, odniosł do dobr Wasiewicza [?]

17w Kiesielnoy [?] mianowanych pozwanych, y

18ten pozew w Izbie na Stole położywszy o położeniu ie-

19go onego od kogo, pokogo, y w iakieyże Sprawie pisany był,

20[reklamant:] opowiedział

k. 481

1opowiedział y dowiadomości przywiodł, ktorego Pozwu Seriés takowa

2August trzeci Z Bożey łaski Krol polski Wielki Xiąże litewski

3Ruski, pruski, Mazowiecki, Zmudzki, kijowski, wołyński, podolski,

4Podlaski, Inflantski, Smoleński, Siewierski, Brzeziański [?], y Czerni-

5chowski, adziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Urodzonemu Alex-

6androwi Oycu y Ktorykolwiek [?] Synowi Waskowskim y Innym

7ktoreby, kolwiek [?] Sprawy należeć mieli pozwanym z osoby swo

8szystkich Generaliter Dobr w w leżących ruchomych y suma[ch]

9pieniężnych Powagą naszą krolewską przykazuiemy abyście

10ww przed Sądem naszym Ziem. Kijowsk. na Rokach Ziem. Woie-

11wodztwa Kijowsk. nayprzod [?] po dacie y Położeniu tego Pozwu

12w Żytomierzu lub owdzie [?] przypadaiących y Sądzić się maiących

13vel his defficientibus in aliis proxime Consequentibus [?] Samiz[a]

14wiele y obliżnie Staneli [?] na instancyą Instygatora Sądowego

15y Jego Delatorow Urodzonych Jana y Apolonij z Kostuszkow [?]

161mo voto Waskowskiey tum Secundo ad praesens Choda-

17kowskiey Chodakowskich małż: tudzież Macieja Chmie-

18lewskiego [?] Waskowskiego tum Secundo et primo Thoro Spłodzonego

19Syna Cum assistentia de jure incumbenti aktorow, ktory przy-

20chylaiąc się we wszystkim do prawa pospolitego y protestacyi

21swoiey una Cum obductione ea inre zaniesioney w w.

22pozywaią oto. iż ww nie kontentuiąc się dawnieyszemi szkody

23wdawi [?] Szkodami, opressiami, y wiolencyami, in dies et horas czy-

24nionemi, iako to post fata Urodzonego Waskowskiego tum [?] Sz-

25ręcznych [?] Sprzętow domowych w niebytności teraznieyszych

26aktorow zabraniem futorow [?] dwor zruinowaniem naiezdz-

27nie raz wiolenter nabieżeniem na Żonie [?] y Synie od powia-

28dniem w Grunta Pola y Siano z nich zbieraniem [?] teraz

29noviter eadem omnia renovando post posita tego Publica de-

30talia exequi audentibus dawny rankor do Efektu przy-

31wodzą ausi Estis naprzod wyż Wiktorego [?] tum Sz-

32[reklamant:] alta

k. 481v

1Aktora nullo data okazyone na dobrowolney drodze zastąpić y nie

2miłosiernie Drągami skaleczyć, gdzie sam Aktor o takowym po-

3katowaniu Stryja Zperswazyą dolwięcey zarazią do Drągcia [?]

4nie tusząc in Armis nam et absq. Kleos wyszedł et bona har-

5monia certował y iuż retro ludomowi powracaiącego u Aktora

6nihil inne mali Sperantem nie miłosiernie chcąc nie ży-

7wić z tyłu zdradzieckią szablą w głowę gołą lewey strony

8ułwiona [?] Rzeczony Alexander Waskowski [?] cięte raz szeroki

9głęboki z naruszeniem kości zadałes prawą rękę takze na-

10ruszyłes y caeteris sufferre cum memorato filio usiłowales

11gdyby nie inni Ludzie na ten czas przybyli zatłumili z samey

12zas aktorki pod wielą zdarliście słowy nie uczciwemi (Kto-

13rych pagina exprimere nequit) dyshonorowaliscie pokto-

14rym tak ciężkim skaleczeniu a prawie smiertelnym przez

15kilka nadal niedziel in lectuali lecto leżąc nic o sobie aktor

16nie wiedział a wierność wasza ultimum vitae agonem akto-

17ris pretendentes z ruśnicami chodząc aby aktora nie

18żywie [?] ozyhaliscie [?], zabic palam et ad oculos deklarowaliscie

19y deklarujecie quod omnia vobis in termino termini inqui-

20sitione probabuntur a zatym idem actores nie chcąc invita

21lebem [?] uciekaiąc się ad azyllum sacro sanctae justitiae

22tum pro premissis omnibus quam alias WW na termin wyz

23oznaczony pozywaią Datis pantum [?] Pisan w Owruczu

24dnia wtorego Augusti Tysiąc siedmset Czterdzies-

25tego Roku de qua prosens ejusdem ministerialis Rela-

26tio quam actis connotari petiit Co y otrzymał + Kazi-

27mierz Zgurka Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Vices Gerens – zastępca (urzędnika grodzkiego); relacja woźnego – urzędowe zeznanie o doręczeniu pozwu.

Pozew królewski Augusta III wpisany w dalszy ciąg wpisu; tekst miejscami trudno czytelny.

his defficientibus in aliis proxime consequentibus – gdyby te (roki) nie doszły do skutku, na następnych najbliższych; 1mo voto – z pierwszego małżeństwa; ad praesens – obecnie; cum assistentia de jure incumbenti – z asystencją prawnie należną; una cum obductione – wraz z obdukcją; post fata – po śmierci; in dies et horas – codziennie i co godzinę; noviter eadem omnia renovando – na nowo to wszystko ponawiając; ausi estis – ośmieliliście się.

nullo data occasione – bez żadnego danego powodu; in armis nam et absque – z bronią; bona harmonia – w dobrej zgodzie; nihil mali sperantem – niczego złego się nie spodziewającego; caeteris sufferre – pozostałe znosić; pagina exprimere nequit – czego strona wyrazić nie może; in lectuali lecto – w łożu (chorobowym); ultimum vitae agonem – ostateczne konanie; inquisitione probabuntur – zostaną dowiedzione śledztwem (inkwizycją); invita – wbrew woli; ad asylum sacrosanctae justitiae – do schronienia najświętszej sprawiedliwości; pro premissis omnibus – o wszystkie powyższe; de qua praesens ejusdem ministerialis relatio quam actis connotari petiit – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego, którą prosił wpisać do akt; scribendi ignarus – nie umiejący pisać.

Data pozwu: 2 VIII 1740, Owrucz. Odczyt wielu wyrazów niepewny (pismo kursywne, skrótowe).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Kazimierz Zgurka zeznał, że 16 VIII położył pozew na roki ziemskie kijowskie od Chodakowskich, małżonków, i innych przeciw Aleksandrowi Waskowskiemu [w tytule: Wasiewiczowi], ojcu, i jego synowi oraz innym – o szkody, opresje i gwałty po śmierci [Romana] Waskowskiego: zabranie sprzętów domowych pod nieobecność aktorów, zrujnowanie futorów i dworu, najazd i napad na żonę [?].

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 481v

1Relacya Pozwu Powtornego na Sądy Ziem. Kijow.

2od tychże Aktorów potymże

3[reklamant:] Roku

k. 482

1Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

2Miesiąca Augusta Osiemnastego Dnia

3Przed Urzędem y Xięgami Ziem. Woiew. Kijow. przedemną Stefanem

4Zwyhowa [?] Wyhowskim Vice Regentem y namiesnikiem pro

5tunc akt Ziem. Kijow. y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijow.

6Stanowszy oczewiscie Woźny Generał Woiewodztwa Kijowskiego y

7inszych opatrzny Jan Zgurka w moc prawdziwey wierney

8y skuteczney Relacyi Swoiey jawnie, ustnie, y Dobrowolnie, dla

9Zapisania do Xiąg ninieyszych zeznał, iż on Roku teraznieyszego

10Tysiąc Siedmset Czterdziestego Dnia Szesnastego Au-

11gusti Pozew Ziem. Kijow. autentyczny odniosł do Dobr wsi

12Waskiewicz [?] y tam ten że pozew niżey mianowanych

13Pozwanych w izbie na stole położywszy o pozwaniu y expensyi onego

14od kogo y kogo y w iakiey by sprawie pisany był opowiedział,

15y sprawnie publiczney do wiadomosci przywiodł. Pisany zaś był

16ten pozew in eo verborum qui sequitur tenore. August trzeci

17z Bozey łaski Krol polski Wielki, Xiąże Litewski, Ruski, prus-

18ki, Mazowiecki, Smolenski, Zmudzki, Kijow., Wołynski, Po-

19dolski, podlaski, Jnflanski, Smolenski, Siewierski, Bracławski,

20y Czerniechowski, a Dziedziczny Saxki y Elektor.

21Urodzonym Alexandrowi y Agaszy [?] z Baranowskich Waskow-

22skim Małżonkom y inszym którzy by do tey Sprawy należeć mieli

23cum asistentia de jure incumbenti pozwanym, z osob y z

24szystkich Generaliter Dobr, w wszelaczych ruchomych y

25Sum pieniężnych Powagą naszą Krolewską przykazuiemy, abyś-

26cie w wa przed Sądem naszym Ziem. Kijow. na Rokach Sądo-

27wych Generalnych Woiew. Kijow. nay pierwszy podaniu po-

28[reklamant:] zwu

k. 482v

1łożeniu tego Pozwu w Zyźcie lub w Powiecie przypadaiącey, y Sądzić

2maiącey, ac his deficientibus in aliis proxime Sequentibus

3Sami Obliźnie y Zawicie Staneli, na Instancyą Instygatora Sądowego

4y Delatorów Urodzonych Jana y Apolonii z Kostiuszków

5primo voto Waszkowskiey Towczyney [?] ciotecznych [?] [...] przez

6Chodakowskiey Chodakowskich małż. tudziesz z Maciejem Chinie-

7wicza [?] Waszkowskiego Towczyney [?] ex primo thoro Spłodzonego

8Syna, z Assystencyą z Prawa należytą Aktorów, którzy przy-

9stępuiący we wszystkim do Prawa Pospolitego, recedendo a foro

10Cass. Kijow. WW. do oddania y przywrócenia baryłki Ze

11łotnemi Obrękami nabitego przez niegdy Zeszłego Ro-

12mana Chiniewicza Waszkowskiego Towczyney [?] pieniędzmi

13nasypanego, a niewierności wszystkich nesciturquomodo znay-

14duiącey się Uti ipse Coram cuiuscunque Conditionis hominibus pre

15Sentibusque modernis Aktorikus nie raz fassus est onego mia-

16nia Sześciu Tysięcy Złotych Poll. Aktorom, to pierwszy ponie-

17działek Wielkiego Postu anni presentis przywrócenia a dalszego

18Ciu tysięcy usiebie zatrzymania y do tego czasu nieod-

19dania tudziesz innych Ziem Insciomodo przez Wtwoią [?]

20wszystkich Sąsiadów Dobrze wiadomych y inquirienda czasu

21Zyiący, Litis Pariturî. Pisan w Owruczu Dnia wtorego

22Augusta Millesimo Septingentesimo Quadragesimo, A tro-

23de quo prasens ejusdem ministerialis Relacia quam

24Actis Conndari prosit Co y otrzymał † Żak Zgurka

25Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Numer marginalny odczytany jako „62do”; końcówka „do” wskazuje na 2.

pro tunc – na ów czas; in eo verborum qui sequitur tenore – w brzmieniu słów, które następuje; cum asistentia de jure incumbenti – z asystencją prawem należną; Generaliter – ogólnie.

Woiew. – Województwa; Ziem. Kijow. – Ziemskich Kijowskich. Przy pierwszym wyrazie nazwiska wicerejenta „Zwyhowa” – prawdopodobnie błąd pisarza (Z Wyhowa?).

rok w rękopisie 1740 – w zakresie księgi.

Fragment końcowy relacji woźnego o doręczeniu pozwu (pozew datowany w Owruczu 2 VIII 1740); odczyt wielu wyrazów niepewny (pismo pospieszne).

his deficientibus in aliis proxime sequentibus – w razie ich niedojścia, na następnych najbliższych; recedendo a foro – odstępując od sądu; uti ipse coram cuiuscunque conditionis hominibus … fassus est – jak sam przed ludźmi wszelkiego stanu … wyznał; litis parituri – mający stanąć do sprawy; Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – 1740; de quo praesens eiusdem ministerialis relatio, quam actis connotari petiit – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego, którą prosił wpisać do akt; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Jan [Kazimierz?] Zgurka zeznał o położeniu drugiego pozwu na sądy ziemskie kijowskie od tychże aktorów (zob. nr 61) przeciw Aleksandrowi i Agafii [?] z Baranowskich Waskowskim, małżonkom – o zwrot baryłki okutej złotymi [?] obręczami, napełnionej pieniędzmi przez zmarłego Romana Chiniewicza [?] Waskowskiego, która znalazła się w ich rękach.

Transkrypcja

k. 482v

1Relacya Położonego Pozwu na Sądy Ziem. Kijow. od Urodz.

2Dzikowskich [?], po Urodzonych Postępalskich [?]

3Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego,

4Miesiąca Augusti, Osimnastego Dnia,

5[reklamant:] Moderni

k. 483

1Akt[?] [ozdobny inicjał]

2Aktorum[?] Xiąg Ziems. Wdztwa Kijows. Przedemną Stefanem z [...] Wesło-

3skim Vicesregentem y Namiesnikiem pro tunc Akt Ziems. Kijows. y Xię-

4gami ninieyszemi Ziems. Kijowskiemi, Stanowszy oczewiscie Woźny Generał

5Wdztwa Kijows. y Innych Opatrzny Jan Zgurka Autenticatus Juratus Offi-

6cio praesenti bene notus mihi Sudere ac Fidelis Rel. palam publice libere

7ac per expressum recognovit. Iż on Roku Teraznieyszego, Tysiąc, Siedmset, Czter-

8dziestego, Dnia Szesnastego Augusta, Pozew Ziems. Repartatu Wdztwa Kijowskiego

9na Membranie Autentycznym pisany odniosł do Dobr Wsi Chodaków[?]

10y tam ten Pozew w Izbie na Stole połozył a połozeniu y Cessyi onego od

11kogo, po kogo, y w iakieyby Sprawie pisany był opowiedział y Prawnie

12publiczne do wiadomosci przywiodł, ktorego pozwu tenor Sequitur ejusmo-

13di August Trzeci z Bozey Łaski, Krol Polski, Wielki Xiąże Litewski Ru-

14ski, Pruski Mazowiecki, Zmudz. Inflant. Kijows. Podolski Podlaski Inf-

15flanski, Smolenski, Siewierski Bracławs. y Czernichowski, a Dziedzicz-

16ny Xiąże Saski y Elektor. Urodz. Teodorowi Oycu Maciejowi, Andrzejowi,

17Tomaszowi Synom, Alexandrowi, Michałowi Zacharyaszowi y Innym

18Potopalskim[?] Braci miedzy sobą Stryiecznym Rodzonym Zosobna y Zewszyst-

19kich y ztych Dobr WWmciow tak ruchomych y Summ pieniężnych przy

20kazuiemy abyscie WWmc. przed Sądem Naszym Ziems. Kijows. na Rokach

21Ziems. Kijows. w Zyto. lub owdzie przypadaiących y Sądzić się maiących

22od daty y połozenia tego Pozwu Za niedziel Dwie his deficientibus

23in aliis proxime Subsequentibus lub wtenczas gdy ta Sprawa z Rege-

24stru sobie należytego przypadnie y przywołana będzie Sami Osobiscie

25y Zawicie Staneli na Instancyą Instygatora Sądowego y Jego Delato

26Urodz. Nicyfora Oyca Alexandra y Hrehorego Synow Dedkow-

27skich Aktorow, ktory przychylaiąc się do Prawa Pltego ktore re-

28mind. injuriare [...] y Manifestacyi ea in virtute przeciwko WWmc.

29Zaniesioney WW. Pozywaią oto. Iż WWmc. Contraveniendo legibus

30Regni nie kontentuiąc się dawnieyszemi Krzywdami y Oppressyami

31przez WWmc. ninieyszym Aktorom poczynionemi recenter Smie-

32li y wazyli się in Contiguitate będąc Z ninieyszemi Aktorami Grun-

33ta Dziadowy, Pradziadow na Urodz. Dedkowskich należące Zadnym

34Prawem nie nawiązane sobie appropryowac usum fructum Znich zaży-

35wać, Sianozęci Skaszac, Pola orac, Cierteże na Gruncie właściwym

36Aktorow Dziedzicznym iedne wyrabiac, a drugie Zaymowac na Gra-

37nicy Znaki Graniczne na Drzewie wycinac y wypalac a nowe ad Vo-

38la[...]i nakładac Zerdzie przez Aktorow wyrobione Zabierac y na swoy

39[reklamant:] pozytek

k. 483v

1pożytek odbierać, Zboża wszy[?] grani [?] iakoto Żyta, Hreczki, pszenicy

2owsy, wypasać, iakoż et Anno praesenti ad minimum na Kop Pięćset

3w Zbożu na pniu stoiącym uczynilisćie, y funditus wytratowali-

4ście y Inne krzywdy, oppressye y wielkie na ostatnią zgubę

5ruinę y Zniszczenie Aktorom, czyniąc y czynić nieprzestaiąće,

6A zatym Ninieysi Aktorowie, tak o przywrócenie przywłaszczo-

7nych gruntów, Pod Kanoszyi [?], iakotez do nadgrodzenia Szkod

8z tąd pochodzących na Termin wyż oznaczony pozywaią Actis

9igitur pariturus et ad praemissa omnia ac alia exterius in Termino

10Termini proponenda Iudicialiter Responsurus. Datt w Żytomierzu

11Die Secunda Augusti Millesimo, Septingentesimo, Quadra-

12gesimo Anno de quo praesens eiusdem Millesimi Rett: X Jan Zgur-

13ski [?] pisać nieumieiący Woźny:

Objaśnienia i tłumaczenia

Autenticatus Juratus Officio praesenti bene notus… – uwierzytelniony, przysięgły, dobrze znany niniejszemu urzędowi, publicznie, swobodnie i wyraźnie zeznał; tenor sequitur eiusmodi – treść następuje taka; his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – gdyby te nie doszły do skutku, na następnych najbliższych; contraveniendo legibus Regni – wbrew prawom Królestwa; in contiguitate – w sąsiedztwie; usum fructum – pożytki; ad Vola[ntatem?] – według woli.

Vicesregent – zastępca regenta; Pozew Repartatu – pozew z rejestru (repartycji) spraw; data relacji: 16 VIII 1740.

Actis igitur pariturus… – stawi się zatem przed aktami i na wszystko powyższe oraz inne rzeczy w terminie przedstawione sądownie odpowie; Datt w Żytomierzu dnia 2 sierpnia 1740, roku bieżącego; Rett. – relator (woźny), X – znak krzyża zamiast podpisu.

Fragment końca pozwu wpisanego w relację woźnego z poprzedniej strony.

Streszczenie

18VIII 1740 woźny Jan Zgurka zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Dzikowskich [?] przeciw Teodorowi Potapalskiemu [Postępalskiemu?], ojcu, synom Maciejowi, Andrzejowi i Tomaszowi oraz stryjecznym braciom Aleksandrowi, Michałowi, Zachariaszowi i innym – o nowe krzywdy i opresje wyrządzone w sąsiedztwie [in contiguitate] dóbr aktorów, na podstawie manifestacji.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 483v

1Relacya Położonego Pozwu na Sądy

2Ziem. Kijow. od Wiell. JmPana Nitni-

3ewicza [?] Sędziego Ziem. Kijow. po Wiell.

4Dubrawskich [?] Podcza. Derbskich [?]

5Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego

6Miesiąca Augusti Osimnastego Dnia

7Na Urzędzie Xiąg Ziem. Kijow. przedemną Stefanem

8z Wyhowa Wyhowskim [?] Namiestnikiem protunc Akt

9Ziem. Kijow. y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijow. Sta-

10nowszy Oczewiście Woźny Generał Woiewodztwa Kijowskiego

11y Innych. Szlachetny Jozef Zelazowski [?] in vim suae vera

12ac fidelis Relationis publice libereque recognovit, iż On

13Roku Teraznieyszego Tysiąc Siedmset Czterdziestego Dnia

14Siedmnastego Augusti Pozew Ziem. Kijow. Autentyczny

15od niego do Dobr Wsi Nowakow [?] y tam ten Pozew w Dworze

16tameyszym położywszy o położeniu onego od kogo y o kogo

17y o iakie sprawę był pisany prawnie opowiedziawszy

18do wiadomości przynosił, który o Pozew był Imieniem

19August Trzeci z Bożey Łaski Król Polski Wielki Xiążę

20Litewski Ruski Pruski Mazowiecki Żmudzki Inflantski,

21Smoleński Czerniechowski a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor

22[reklamant:] Wiell.mo

k. 484

1Urodz. Antoniemu y Antoszynie seu alius nominis

2JchMościom Dubrawskim Zacnej pamięci Bractawski[?] in matri-

3monio y Urodz. Dubrawskiej Rodzicom ichmościom cum assi-

4stentia mariti de jure incumbente Rozważnych Dobr

5dziedzicznych ruchomych y sum pieniężnych Rozważ[?] na-

6ś[?] Krotenski[?] przypozwany abyście WW. przed Sądem

7naszym Ziemskim Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. w Pierwszy

8Poniedziałek po S. Bartłomieju w Żytomierzu

9agitować się mających vel his deficientibus in aliis

10proxime subsequentibus Jaw[?] osobiście y zaraz

11stanęli na Instancyi Jnygo Sądowej y JchMości Delatora

12Urodz. Alexandra na Oleszku[?] Niemiryckiego Sędziego

13Ziemskiego Kijow. Aktora który przychylając się do Prawa Pospo-

14litego tudzież Dekretu w Sądzie naszym Ziem. Kijow.

15Ziemskim Łuckim między JchMościami Krasickiemi Kasztell. Chełm-

16skiemi z jedney a teraźnieyszym Aktorem y Innemi

17z drugiej strony in Anno nuper elapso Millesimo

18Septingentesimo Trigesimo Nono Die Decima Sep-

19tima Octobris Lublini in causa Volentariey[?] Kijow.

20ex certis controversiis cum appositione Actus in eodem

21Decreto specificata ferowanego, eo pro consequens Due[?]

22tutorum una cum cessione facta od wyż pomienionych

23Krasickich Kasztell. Chełm. na osobę teraźnieyszego Akto-

24ra Summy Czterdziestu Czterech Tysięcy Złł. Pol. na

25Dobrach swych Nowakach[?] Chotynowce y Niemirow-

26ce extendujących się Anno Praesenti Millesimo Septingen-

27tesimo Quadragesimo Die Quinta Maii w Łucku con-

28scripta a w tymże Anno et mense die vero Sexta

29coram Actis Castrensibus Lucensibus personaliter recogn-

30ita do przyznania y Akcyi do oddania y

31zapłacenia pomienioney Summy Czterdziestu Czterech

32Tysięcy Złł. Pol. una cum provisione ablata[?] seu ju-

33dicata una cum adjudicatis et poenis tertiis in eodem

34Decreto specificatis teraźnieyszemu Aktorowi justi-

35te ac legitime należących na terminie tym z appellowany

36[reklamant:] przy[...]

k. 484v

1pozwą […] partium et ad producendum […] judicialiter re- [?]

2[…] Datt w Zytomierzu Die Tertia Augusti Millesimo

3Septingentesimo Quadragesimo Anno de quo [?] […]

4[…] Ministerialis Relatio Jozef Zaleski [?] Woźny

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae ac fidelis Relationis publice libereque recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał; protunc – ówczesnym.

Odczyt nazwisk w tytule i miejscowości niepewny; data relacji 18 VIII 1740, doręczenie pozwu 17 VIII 1740.

Strona zawiera fragment pozwu (citatio) z sądu ziemskiego kijowskiego; odczyt wielu nazw niepewny.

vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – albo w razie ich niedojścia, na następnych najbliższych; in Anno nuper elapso Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Die Decima Septima Octobris Lublini – w roku niedawno minionym 1739, dnia 17 października w Lublinie (Trybunał Koronny); cum appositione Actus in eodem Decreto specificata – z dołączeniem aktu wymienionego w tymże dekrecie.

Anno Praesenti 1740 Die Quinta Maii … conscripta, a … die Sexta coram Actis Castrensibus Lucensibus personaliter recognita – w roku bieżącym 1740 dnia 5 maja w Łucku spisana, a dnia 6 tegoż miesiąca przed aktami grodzkimi łuckimi osobiście zeznana; una cum provisione … una cum adjudicatis et poenis tertiis – wraz z prowizją, przysądzonymi kwotami i karami potrójnymi; juste ac legitime – słusznie i prawnie.

Fragment łaciński: „… dano w Żytomierzu dnia 3 sierpnia 1740 roku, o czym relacja woźnego (ministerialis) Józefa Zaleskiego [?]”; odczyt zakończenia poprzedniego wpisu niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Józef Zaleski [Żelazowski?] zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (pisany w Żytomierzu 3 VIII 1740) od Niemirycza [w tytule: Nitniewicza], sędziego ziemskiego kijowskiego, przeciw Antoniemu i Antoninie [?] Dubrawskim, podczaszym derbskim [?], i innym – na podstawie dekretu lubelskiego z 17 X 1739 w sprawie Krasickich, kasztelanów chełmskich, i cesji od Krasickich na aktora (Łuck, 5 V 1740, zeznana w grodzie łuckim 6 V 1740) sumy 44 000 zł zabezpieczonej na dobrach Nowaki [?], Chotynówka i Niemirówka – o uznanie i zapłatę tej sumy z prowizją, adiudykatami i karami.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 484v

1Relacya Położonego Pozwu od Wielm.

2Szeptyckiego Podczaszego Trembo-

3welskiego y Innych oraz z Areszten

4po Wielm. Jaćkowskiego [?] Podczaszego

5Kijow.

6Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

7Miesiąca Augusta Osmnastego Dnia

8Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Wdztwa Kijow. Przedemną Stefanem

9Zdzisława [?] Wychowskim [?] Vice Regentem y Namiesnikiem [?] Grodz. [?]

10akt Ziem. Kijow. y Xięgami Ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskie-

11mi. Stanowszy osobiście Woźny Generał Woie-

12wództwa Kijowskiego y Innych Opatrzny Omelan Ra-

13domyski [?] w moc prawdziwey, zupełney y skuteczney

14relacyi swoiey, iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał.

15Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Czterdziestego

16Dnia Dwunastego Augusti, ad Attestationem […]

17dicamq [?] Requisitionem [?] Wielm. JmPana Pana Szeptyckiego

18Podczaszego Trembowelskiego przy sobie strone Szlachte

19ludzi wiary godnych urodz. JchMMPP. Jakuba Wolskiego [?]

20y Jozefa Dulskiego [?] dla lepszey wiary wzięty y przy spo-

21mnieniu [?] tamecznym [?] gdzie zastawszy w Dobrach Lisowskiey [?] […] Dwo-

22rkowską [?] wdowę, Urodzonego Mateusza Matyszewskiego [?] Budnika [?]

23[…] na Budzie Lisowskiey [?] będącego, y tegoż Bu-

24dy zostawszy na kilkaset Złł. winnego Dobrowolnie

25na Budzie Lisowskiey zbiegłego ze wszystką iego chudobą

26u tey że Jeymości Pani Jaćkowskiey w tysiącu [?] […]

27aresztował y do rozprawy prawney przypozwał,

28który Areszt, tak JeyMość Pani Jaćkowska […]

29Wielm. P. Jaćkowskiego Podczaszego Kijow. Synaw. [?] przy

30tymże tegoż Budnika [?] mattkę do rozprawy prawney

31[…] deklarowała, w czym on Woźny […] relacyą

32oddał, sobie przytomną odwiadującym się, tamże [?]

33Roków Ziemskich Kijow. na mym urzędzie ziem. pisanym

34[…] Którego pozwu Tor [?] takowy. August Trzeci Boży

35łaski, Król Polski, W. Xiążę Litewski, Ruski Pruski

36[reklamant:] Mazowie[cki]

k. 485

1Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski, Smoleń. Siewierski, Kijow.

2Wołyński, Podolski, Podlaski, Bracław. Czerniechowski, y Dzie-

3dziczny Xiąże Saski y Elektor. Wielm. Michałowi Sachnow-

4skiemu Podczaszy[?] Kijow. z Osoby y za wszystkich gatun.

5dobr W. T. leżących, ruchomych, y summ pieniężnych

6przykazuiemy, aby W. T. przed Sądem Naszym Ziemskim

7Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. Anno Pręnti post Festum

8Sancti Bartholomaei Sądzieć się maiących vel his deficientib[us]

9in alijs proxime subsequentibus sam oblicznie y Zawicie

10Stanoł na Instancyą Instygatora Sądowego y Jeg. Delatorow Wielm.

11Jana Szeptyckiego[?] Podcz. Drążkowskiego[?] y Starozakonnego[?] Stefana Lizynego[?]

12Szafarza Budy Potyiowskiey[?] Alterowi[?], ktorzy W. T. inhaerendo praej-

13judicatis pozywaią do wydania subtelnego[?] Matwija Małczen-

14ka Budnika z Budy Potyiowskiey zostawszy winien Długu

15niemało, zbywszy na Budę cudzą zbiegłego, a teraz pod Bu-

16dzie Lisowskiey W. T. znayduiącego się, a nie wydaniu do za-

17płacenia za niego Długow Regestrem in Termino Termini

18specyfikowanych, y Strony Urod. Kiorza[?] Juramentem eiusdem

19wartości maiących, y do nagrodzenia Szkod z tąd pochodzących

20Litteris pariturus Iruitis[?] attentatury. Pisan w Żytomirzu

21Die Nona Augusti, Millesimo Septingentesimo Quadragesi-

22mo Anno, de quo Praesens eiusdem Mensis Relatio[?] Ja Woźny

23ut supra scribendi ignarus

Objaśnienia i tłumaczenia

ad Attestationem … Requisitionem – na poświadczenie i żądanie; areszt – zajęcie mienia zbiegłego budnika; tekst miejscami bardzo trudno czytelny.

Fragment pozwu królewskiego (w imieniu Augusta III) – koniec tytulatury, zaś wpis to relacja woźnego (jak następna). Liczne nazwiska i fragmenty niepewne.

inhaerendo praejudicatis – trzymając się wcześniejszych wyroków; Anno Praesenti post Festum Sancti Bartholomaei – w roku bieżącym po święcie św. Bartłomieja (24 VIII); vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły do skutku, na następnych najbliższych; Die Nona Augusti Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Anno – dnia 9 sierpnia 1740 roku; ut supra scribendi ignarus – jak wyżej, nie umiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Omelan Radomyski zeznał, że 12 VIII na żądanie Szeptyckiego, podczaszego trembowelskiego, ze szlachtą Jakubem Wolskim [?] i Józefem Dulskim [?], dokonał aresztu, oraz o położeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie (pisany w Żytomierzu 9 VIII 1740) od Jana Szeptyckiego i Stefana [?], szafarza budy potyjowskiej [?], przeciw Michałowi Jackowskiemu [w tekście: Sachnowskiemu?], podczaszemu kijowskiemu – o wydanie Matwija Małczenki, budnika z budy potyjowskiej, który zadłużony zbiegł i przebywa w budzie lisowskiej pozwanego, a w razie niewydania o zapłatę jego długów i szkody.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 485

1Relacya Położonego Pozwu na Ro-

2ki Ziem. Kijow. od Urodz. Wyrzy-

3kowskich po Wielm. Brzozowskiego[?]

4Woyskiego Żytomir. y [nad wierszem: innych]

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Augusta Osmnastego Dnia

7Przed Urzędem y Xięgami Ziemskiemi Woiewodztwa Kijow.

8przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vice-

9Regentem y Namiestnikiem Ratenczal[?] Akt Ziemskich

k. 485v

1Kijowskich y Xięgami Ninieyszemi Ziemskiemi

2Kijow. Stanowszy oczewiście Woźny Gnał Wdztwa

3Kijow. y Innych Opatrzny Omelan Radoński [?] w Mocy

4prawdziwey y Autentyczney Relacyi swoiey iawnie, ustnie

5y dobrowolnie zeznał, Iż on Roku teraznieyszego

6Tysiąc Siedmset Czterdziestego, Dnia Trzynastego

7Augusti Pozwow Ziemn. Kijow. Autentycznych in una

8eademq; essentia pisanych in Numero dwa, Pierwszy

9do Dobr Wsi Torczyna [?], Drugi do Dobr Wsi Syngur [?]

10y tamże Pozwy we Dworach tameyszych położywszy

11o położeniu onych do Dłogo pokoiu y w iakiey Sprawie

12były pisane opowiedział, ktorych Pozwow tenor ta-

13kowy. August Trzeci z Bożey Łaski, Krol Polski

14W. X. L. Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmudz. Inflan.

15Smoleń. Siewierski Kijow. Wołyn. Podol. Podlas. y

16Czernihow. Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor Wiel-

17możnym Felicyanowi Bierzyńskiemu Woyskiemu

18Zytomir. Michałowi Kurdwanowskiemu [?] Skarbnikowi [?] […]

19skiemu originaliter Pozwanym, tudzież Urodz. Janowi

20Bierzyńskiemu y Innym [skreślone: videlicet] ex Causa facti

21videlicet expulsionis Pozwanych z Dobr y z wszystkich

22y ktorych Dobr WW. leżących ruchomych y Summ pienię-

23żnych przykazuiemy, abyście WW. przed Sądem Naszym

24Ziemn. Kijow. na Rokach Ziemn. Kijow. w Roku teraz-

25nieyszym po S. Bartłomieiu przypadaiących y

26Sądzie się maiących, u his deficientibus in aliis pro-

27xime subsequentibus Sami obliczni y zupełnie Stanęli

28na Instancyą Instygatora Sądowego y Jego Delatorow Urodz.

29Marcyana Wyrzykowskiego Stryia Rodzonego Synow-

30cow y Synowca [?] Rozalii Synowicy Wyrzykowskich po-

31zostałych Sierot in Minorennitate zostaiących Aktorow

32ktorzy et quidem Minorennes in asistentia Naturalnego

33Opiekuna, Patrui alteriq; Patris przychilaiącesię do Pra-

34wa juxta Manifestacyi Relacyi y Dekretu Grodz. Kijow.

35Anno Currenti in Merito Sacrosancte ferowanego ad Anteri-

36ores Terminos paratasq; inscriptiones pozywaią WW.

37[reklamant:] Bieli [?]

k. 486

1Wielm. Bierzynski non obstantibus quibusvis Complana-

2tionibus, Inscriptionibus evictorijs ac alijs Transactio-

3nibus inter vos Magnificos Bierzynski et Kurzewski [?] Autho-

4ritatem Legis et Decreti Castren. Kijovien. Praedicti con-

5vellentibus poenas eodem Decreto Subsecuta violen-

6ta de Bonis Morzkowce [?] Juri obligatorio olim Magnifici

7Joannis Wyrzykowski Pincerni Zakroczymen. [?] Spectan-

8tis Minorennium ad Praesens Actori subiectis, per eos

9Magnifici Bierzyncy [?] Expulsione, ac Ipso Actori uti

10Naturali Tutori ac Exinde et Minorennibus causata

11clementer irrogatis subterfugiendo, inconvicto in

12Summum Praejudicium porostałych Sirot, sine omni

13expensa, et Lite Naturalis Tutoris privato Aucu [?]

14subsecutis, in omni foro ex Ratione Legis et Justi-

15tiae subsistere non valentibus, quinimo Cassatis pro

16poenis ratione contraventionis Decreto Castren.

17Kijovien. in puncto non satisfactionis eidem, videli-

18cet wiery nakazaney nieusiedzenia Zakładu Sta-

19rosienskiego [?] Dekretem pomienionym przysądzo-

20nego niezapłacenia y Rezydencyi pro Reinductione

21in Bona praedicta Morzkowce agnita [?] pro et

22interesse minorennium subsequenda uznaney

23medijs adhibitis in totam oppressionem pupillaris

24Substantiae, ac elusionem Ipsius Actoris Causam ex-

25pulsionis permittente Lege promoventis Integri-

26tatique ejusdem substantiae ex Obligatione sua in-

27nata et amore erga Pupillos supremum Creatorem

28et Tutore invocantes omni Conatu et Studio prospi-

29cientis do Skutku nieprzyprowadzenia quibus super

30te ad mentem Legis decernendis pro satisfactione

31in omnibus punctis eidem Decreto Castrensi avus [?]

32Ji. Wielm. Kurzewski do oddania y przywrocenia wszel-

33kich Papirow przez Urodz. Aktora pro tunc extremé

34Zmniejszych [?] y ultatenus [?] windykowal uczynioney przez

35Wielmożnego Bierzynskiego expulsyi dla Słabosci swo-

36iey niemogącego ad prosequendum Actoretu [?] expul-

37sionis Ingerowanych [?], y Inszych do Substancyi poro-

38[reklamant:] stałych

k. 486v

1ostatych Sierot naterazeysz, tudziesz do oddania Prowi Ar[?]:

2ramentu, Miedzi, Cyny, Bydła, Koni, Kulbak, Pisto:

3letow, Sukien, Szabel, Zboz roznych, y wszelakich

4apparencyi y ruchomosci Gospodarskich, post Fata Oyca

5Minorennium w Moszkowcach [?] pozostałych, a przez urod.

6Wieśt[?] Kurowskiego[?] decumbente Actore natenczas in lecto

7egritudinis pozabieranych, Niemniey do oddania y przy

8wrocenia Zrzebca[?] Actoris Piętnastu Czerw. Złł. y Pisto:

9letow altusnych[?] Actoris, zabranych, osobliwie pro

10pDnis[?] r.ne[?] przez swoie Bandyta quodam privatum

11Lucrum expetunia[?] Sierot vindictam de super nastę:

12puiących Znacznie ukrzywdzenia y o inne pretensye

13na Termin wyz oznaczony. Citis itaque[?] parituri

14Termino attentatum[?] Pisan w Zytomirzu 14[?]ma

15Augusti Millesimo, Septingentesimo Quadragesi

16mo Anno, de quo Protestatione ejusdem Mihi Relatio +

17Omelan Radomyski Woźny pisać nieumieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

Ratenczal [?] – zapewne skrót słowa związanego z kancelarią; niepewne.

eademq; essentia – tej samej treści; ex causa facti videlicet expulsionis – z powodu czynu, mianowicie wygnania (z dóbr); his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – w razie ich nieodbycia, na następnych najbliższych; in minorennitate – w małoletności; patrui alteriq; patris – stryja i drugiego ojca; anno currenti in merito sacrosancte ferowanego – wydanego w roku bieżącym co do meritum; ad anteriores terminos paratasq; inscriptiones – do wcześniejszych terminów i gotowych zapisów.

Gnał – Generał; W. X. L. – Wielki Xiążę Litewski; WW. – Wielmożności Wasze.

Fragment łacińskiego pozwu/manifestacji: m.in. „wbrew wszelkim ugodom, zapisom ewikcyjnym i innym transakcjom między Wielmożnymi Bierzyńskim i Kurzewskim, podważającym powagę prawa i dekretu grodzkiego kijowskiego”; „z dóbr Morzkowce, prawem zastawnym należących niegdyś do Wielm. Jana Wyrzykowskiego, cześnika zakroczymskiego [?], obecnie małoletnich podległych powodowi”; „ku szkodzie pozostałych sierot (sirot)”; „z miłości ku sierotom, wzywając najwyższego Stwórcę i Opiekuna”.

Odczyt wielu wyrazów niepewny ze względu na kursywę.

Fata – śmierć; Minorennium – małoletnich; decumbente Actore natenczas in lecto egritudinis – gdy powód leżał wówczas na łożu choroby; Citis itaque parituri Termino – pozwanym więc, mającym stawić się w terminie; Pisan w Żytomirzu dnia … sierpnia roku 1740; Mihi Relatio – relacja dla mnie (woźnego); + – znak krzyża zamiast podpisu.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Omelan Radomyski zeznał o położeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie od małoletnich Wyrzykowskich, przy asystencji naturalnego opiekuna (stryja), przeciw Felicjanowi Bierzyńskiemu [Brzozowskiemu?], wojskiemu żytomierskiemu, Michałowi Kurdwanowskiemu [?], skarbnikowi, Janowi Bierzyńskiemu i innym – na podstawie manifestacji, relacji i dekretu grodzkiego kijowskiego z 1740, bez względu na jakiekolwiek układy.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 486v

1Relacya pozw. Prawnie na Sądy Ziemskie

2kijowskie iako y Aresztu od Wielm. JmP. Potockiego po

3Urod. Rudnickiego[?]

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego.

5Miesiąca Augusti Osiemnastego Dnia

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa kijowskiego

7Przedemną Stefanem z Wyszkowa Wyszkowskim Namie:

8snikiem[?] Grodzkim y Vice Regentem Akt Ziem. kijow. y Xię:

9gami ninieyszemi Ziemskiemi kijowskiemi, Stanowszy

10Osobiście Woźny Generał Woiewodztwa kijow. y będących

11Szlachetny Szymon Sokarski[?], in vim Sue[?] vera ac Fide:

12lis Relationis palam publice libereque recognovit, iż on

13Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Czterdziestego, Dnia Piąte:

14go Augusti na Affektacyą y Prawną Requizycyą Wielm.

15JmPana Wawrzynca z Potoka Potockiego Skarbnika

16Zytomirskiego maiąc przy Sobie Strony Szlachty Wia:

17rygodnych Urod. JchMPP. Samuela Cyrkiewicza[?]

18[reklamant:] y Antoniego

k. 487

1y Antoniego Pawłowskiego [?], co maioris ac evidentioris

2testimonii gratia sibi adhibito był w Dobrach Wsi Czar-

3nomiadce [?] gdzie będąc Szlachetnego cuiusciam Nris Ruckiego [?] Wyj-

4tsze [?] y roboczego Antona, z Dobr Wsi Korzyszcz [?] Dziedziczne-

5go do Dobr Wsi Czarnomiadki [?] z Żoną Synami Dziećmi Końmi

6Wołami Bydłem et cum tota Suppellectili Domestica Zbiegłego

7zbiegłego y tam bytem osiadłego w taxie Prawnie [?]

8opisanej u Urodz. JmPana Józefa seu alias cuiuscumque Nris

9Rudnickiego do odprawy prawney aresztował y prawnie

10przypowiedział, który Areszt pomieniony JmPan Rudnicki

11benevole przyjmować [?] y z rzeczonych Szlachetnego Ruckie-

12go Wyjtsze y Poddanego Antona Zbiegłego aresztowane-

13go innodowanych ad Juridicum Dysedikcionem [?] dotrzymać

14y u każdego Sądu y Urzędu stawić deklarował, w czym on

15Woźny tesz Strony Szlachty Sobie przytomny oświadczywszy

16się zaraz tamże Pozew Ziem. Kijow. na Memoriale Ziem.

17Kijow. pisany w Izbie na Stole położył, o położeniu onego

18od kogo, po kogo y w jakiey by Sprawie był pisany Prawnie

19publikując do wiadomości przywiódł, którego Pozwu tenor

20sequitur talis: August Wtóry z Bożey Łaski Król Polski Wiel-

21ki Xiążę Litt. Ruski Pruski Mazowiecki Żmudzki Inflan-

22ski Kijow. Wołyński Podolski Podlaski Smoleński Sieweriski [?] Czer-

23nichowski, a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor.

24[tekst w rękopisie dalej:] Urodz. Józefowi seu alias cuiuscumque Nris Rudnickiemu Pozwa-

25nemu z Osoby y Dobr Wł. generaliter wszystkich leżących ruchomych

26mych y summ pieniężnych Powagą naszą Królewską przykazujemy

27y rozkazujemy, abyś Wł. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Ro-

28kach Ziem. Kijow. w Żytomierzu lub Owruczu przypadają-

29cych y sądzić się maiących vel his deficientibus in aliis pro-

30xime subsequentibus, sam Osobiście y Zawicie stanął na

31Instancyą Instygatora Sądowego y Jego delatora Urodz.

32Wawrzyńca Potockiego Skarbnika Żytomierskiego, który

33na Ciebie przychylając się do prawa pospolitego y Statu-

34tu, Wł. pozywa do stawienia Szlachetnego Cuiuscumque No-

35minis Ruckiego Wyjtsze y do wydania roboczego Anto-

36na z Dobr Wsi Korzyszcz Dziedzicznego do Dobr Wł.

37Czarnomiadki z Żoną, Synami, Dziećmi, Końmi, Wołami,

38[reklamant:] Bydłem

k. 487v

1Bydłem totaq cum Suppellectili Domestica Swywolnie Zbie:

2głego y tam bytem Osiadłego Aresztem innodowanego a

3w nie wydaniu Onego do Zapłacenia Taxy Prawem Opisa:

4ney y do Nagrodzenia Szkod z tąd pochodzących na Termin

5wyz oznaczony pozywa. Vos itaq parituris Terminum

6attentaturis ad praemissaq omnia Judicialiter responsu:

7ris. Pisan w Żytomierzu Die vigesima Octava Julij Mille:

8simo Septingentesimo Quadragesimo Anno. Ego praesen:

9Quidem Ministerialis Relatio quam Actis connotari peroit

10co y otrzymał. † Szymon Tokarski [?] woźny pisania nieumieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae ac fidelis Relationis palam publice libereque recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; Requizycya – wezwanie, żądanie; Skarbnik żytomierski – urząd ziemski.

Fragment relacji woźnego z pozwem (Augusta III, w rękopisie „August Wtóry”[?]) w sprawie zbiegłego poddanego; brak daty na stronie.

maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibito – „dla większego i oczywistszego świadectwa przybranym”; cum tota suppellectili domestica – „z całym sprzętem domowym”; cuiuscumque Nris (nominis) – „jakiegokolwiek imienia”; seu alias – „czyli inaczej”; sequitur talis – „następuje taki”; his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – „gdyby te nie doszły, na następnych najbliższych”; Wł. – Wierność Wasza; Instygator – oskarżyciel sądowy, delator – donosiciel.

Linia „Urodz. Józefowi…” w rękopisie bezpośrednio kontynuuje tytulaturę królewską; dopisek w nawiasie zbędny.

Suppellectili Domestica – z ruchomościami domowymi; innodowanego – obłożonego (aresztem).

Vos itaque … responsuris – „Wy zatem stawicie się na termin i na to wszystko sądownie odpowiecie”; Die vigesima Octava Julij … Anno – dnia 28 lipca 1740 roku.

Ministerialis – woźny; relacja woźnego, którą prosił wpisać do akt, co otrzymał.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Szymon Tokarski [?] zeznał, że 5 VIII na żądanie Wawrzyńca z Potoka Potockiego, skarbnika żytomierskiego, ze szlachtą Samuelem Cyrkiewiczem [?] i innym, dokonał aresztu, oraz o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (pisany w Żytomierzu 28 VII 1740) od Potockiego przeciw Józefowi Rudnickiemu – o stawienie Ruckiego [?] i wydanie roboczego Antona, dziedzicznego ze wsi Korzyszcz, zbiegłego z żoną, synami, dziećmi, końmi, wołami i dobytkiem do dóbr pozwanego Czarnomiadki [?], a w razie niewydania o zapłatę taksy prawnej i szkód.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 487v

1Rell. Poll. Pozwu na Sądy Ziem. Kijowskie od

2Urodzonych JchMściów PP. Dubiskich Braci mie:

3dzy sobą Rodzonych po Wiell. JchMściów PP. Ol:

4szanskich y Innych.

5Roku Tysiąc Siedmset, Czterdziestego,

6Miesiąca Augusti, Osimnastego Dnia,

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich, Wdztwa Kijowe, Przedemną Stefanem z

8Wychowa[?] Lychodzkim [?], Vices Regentem y Namiestnikiem pisarstwa Akt Ziemie Kijowe.

9y Xięgami Niniejszemi Ziemie Kijowe Stanowszy Obecnie Woźny Generał

10Woiewodztwa Kijowskiego y Innych, Szlachetny Fedor Kirykowski [?], w moc

11prawdziwey y wierney Relacyi Swoiey, jawnie y dobrowolnie zeznał. Iż

12on Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego Miesiąca Au:

13gusti Siedmnastego Dnia, Pozew Ziemie Kijowe Autentyczny, odniosł do

14Dobr Wsi Wodotyi [?], y tamten Pozew Woytowi Tameyszemu, w ręce od

15dał, poddaniu oney, odkąd pochodzi, y w iakiey sprawie był pisany, opo

16wiedział y do wiadomości przywiodł. Którego Pozwu Tenor Ejusmodi. August

17Trzeci z Bożey Łaski, Krol Polski, Wielki Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Mazow.

18Zmudzki, Inflan. Kijow. Wołyn. Bracław. y Czernichowski, a Dziedziczny

19Xiąże Saski y Elektor. Wiell. Jeremu [?] Staroście Owr. Michałowi Oczesn[?]

20Kijowe Olszanskim Panom, Janowi vel alius nnis Olszanskiemu

21y Janowi Byczkowskiemu [?] Komissarzem, Alexandrowi Obuchowi

22Gubernatorowi Brusiłowskiemu, tudzież Poddanym Wodotyiowskim [?]

23Sołtysowskim [?], Brusiłowskim po Imionach y Przezwiskach Lepiey wam wia:

24domym, Inwasorom y Violatorom, cum assistentia tychże Panow, Pozwanym

25Z osob y Dobr wszelkich Leżących ruchomych y Summ pieniężnych, przyka:

26zuiemy, abyście w Wprzod Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Naypierwszych

27Kadencyi Rokow, lub gdy ta Sprawa, z Regestru Swoie należytey przypa:

28dnie, Sami osobiście y fanicie [?] Stanęli na Instancyą Instygatora Są:

29dowego, y Też Delatorow, Urodz. Teofili z Trypolskich Dubiskiey [?] Matki

30Alexandra Piotra y Stefana Braci rodzonych, y Wiell. Alexan:

31Żomernika [?] Granicznego Kijow. Brata Stryiecznego Władumowiczow [?]

32[reklamant:] Dubiskich

k. 488

1Dubiskich Aktorow, ktorzy przychylaiąc się do Prawa Pospolitego,

2y Manifestacyi Swoiey una cum Zilione hac in re uczynioney,

3Ww. pozywaią sto. Iż Ww. niedbaiąc na Prawo pospolite, ktore Ziemi

4ni violentiam inferre zabr[?], ważyliście się in Contrariam onemu,

5poddanym Swoim invadere fundos, et ipsa Bona Actor[um] vocita

6ta Glinie[?], ktory parendo Iussibus Vestris, violenter modo et ar

7mata manu, naprzod zboża rożnego, nec dum inad ultro Strami

8ne Zyta Sażą[?] na kop plus minus Trzysta, Hreczki na kop Pięćset

9Ięczmieniu na kop Pięćset, Prosa na kop Pięćset, owsa na kop Dzie[?]

10set, Grochu na kop Trzysta, Lnu y konopi plus minus Sto Pię

11dziesiąt powykaszali, w Samey wsi Ogrody depopularunt,

12ogurki, kapusty, Buraki Marchwie Pasternaki powykaszali

13owo zgoła desertam uczynili Arabiam, wieś wypalić odgra

14żali się, iako y Siana kop kilkaset Spalili, Aktorow Za

15pał[?] iednych Zabijać drugich ex Iussu Vestro, do was Za

16prowadzić odpowiadali, y Inne okrucieństwa[?] in dies et ho

17ras czynią odpowiedzi przechwałki, Szkody krzywdy y violen

18cye. ratione quor[um] omnium et alior[um] vobis Iudicialiter

19ponendar[um] Citamini. Sitis pariturī. Pisan w Zytomirzu Die

20undecima Augusti Millesimo Septingentesimo, Quadragesi

21mo, Anno de quo supra eidem Ministerialis Relatio

22Woźny ut supra Scribendi Ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Rell. Poll. – Relacya Położenia (relacja woźnego o doręczeniu pozwu); JchMściów PP. – Ichmościów Panów; Wdztwa – Województwa; Vices Regens – zastępca regenta.

Tenor Ejusmodi – treść tego rodzaju (następująca); vel alius nnis – albo jakkolwiek inaczej nazwanemu; Inwasorom y Violatorom – najeźdźcom i gwałcicielom; cum assistentia – z pomocą.

Wodotyje – wieś na Żytomierszczyźnie; Brusiłów – miasteczko w pow. żytomierskim (dziś obw. żytomierski).

Relacja woźnego (zakończenie pozwu wpisanego w relację); początek na poprzedniej stronie.

una cum ... hac in re – wraz z ... w tej sprawie; violentiam inferre – zadawać gwałt; invadere fundos – najeżdżać grunty; parendo Iussibus Vestris – słuchając waszych rozkazów; violenter modo et armata manu – gwałtownie i zbrojną ręką; depopularunt – spustoszyli; desertam uczynili Arabiam – obrócili w pustynię; ex Iussu Vestro – z waszego rozkazu; in dies et horas – co dzień i co godzina; ratione quorum omnium et aliorum vobis iudicialiter ponendorum citamini, sitis parituri – z powodu tego wszystkiego i innych rzeczy, które wam sądownie zostaną przedstawione, jesteście pozwani, macie stanąć; die undecima Augusti millesimo septingentesimo quadragesimo – 11 sierpnia 1740; eidem Ministerialis Relatio – tegoż woźnego relacja; Scribendi Ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Fedor Kirykowski [?] zeznał, że 17 VIII położył pozew na sądy ziemskie kijowskie od braci Dubiskich przeciw Jerzemu Olszańskiemu, staroście owruckiemu, Michałowi Olszańskiemu, cześnikowi kijowskiemu, Janowi Olszańskiemu, Janowi Byczkowskiemu [?], komisarzowi, Aleksandrowi Obuchowi, gubernatorowi brusiłowskiemu, i innym – o to, że ich poddani na rozkaz pozwanych zbrojnie najechali grunty aktorów zwane Glinie [Gniłeć?] i zabrali zboże (zob. nr 44).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 488

1Relacya położonego Pozwu na Sądy Z.K.

2od Niewiernego Leyby Nochimowicza

3po Wiell. JmPana Iabłonowskiego Koniuszego [?]

4Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

5Miesiąca Augusti, Osimnastego Dnia

6Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Woiewodztwa Kijow. Prze:

7demną Stefanem z Bykowa Bykowskim[?] Vice Re:

8gentem y Namiesnikiem pełnym akt Ziem. Kijowskich

9y Xięgami Niniey szemi Ziemskiemi Kijowskiemi

10Stanąwszy oczewisto Woźny Gen. Woiewodztwa Kijow.

11y Innych Szlachetny Iozef Dobrowolski[?], wmoc pra:

12wdziwey wierney ysłuszney Relacyi swoiey iawnie

13[reklamant:] zeznie

k. 488v

1ustnie y dobrowolnie zeznał Iż on Roku Teraznieyszego

2Tysiąc Siedmset Czterdziestego Miesiąca Augusta Osmnastego

3Dnia Pozew Ziemski Kijowski odniosł do Dobr Lisowiec[?] Kijowski

4y tam ten Pozew we Dworze tameyszym potłożył o położeniu

5onego od kogo potkogo[?] y w iakiey Sprawie był pisany prawnie

6opowiedział y do wiadomości przywiodł ktorego Pozwu treść

7takowa August Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski Wielki Xiążę

8Litewski Ruski Pruski Mazowiecki Inflantski Zmudzki Smo-

9lenski Siewierski Kijowski Wołynski Podolski Czerniechowski a Dziedziczny

10Xiążę Saski y Elektor Urodz. Mikołaiowi na Lisowcu[?] Czyrmeńskim[?]

11Jackowskiemu Podczaszemu Kijowskiemu Pozwanemu z Osoby

12y z wszystkich y [?] Dobr WJ leżących ruchomych y summ

13mieyscowych[?] przykazuiemy abyś WJ przed Sądem naszym Ziemskim

14Kijowskim na Rokach Ziem. Kijow. na mieyscu przyzwoitym ludowey

15sądzić się maiących albo w ten czas gdy ta sprawa z Regestru

16sobie należytego przypadnie y przywołana będzie sam oso-

17biście y zawieść stanął na Instancyą Urodz. Sądowey y Ich Dela-

18tora Szczyrney[?] Leszy[?] Nochimowicza[?] Aktora ktory in assisten-

19tia sobie de fore in consensu przychylające się do Prawa pospo-

20litego y Manifestacyi swoiey co one uczynił nie WJ po-

21na[?] co WJ resultur quia ductus ira na teraznieyszego

22Aktora protune w Dobrach WJ nazwanych Lisowczyzna[?]

23na Arędzie karczemney siedzącego kilka razy po exprimowa-

24nych Terminach y uczynioney WJ satisfakcyi wyliczać chcący

25czego wstrzymuiesz tylko chcąc dalszy należyte Arędzie Zatrzy-

26mać zarobionych do siebie żeby do porachowania się zaraz

27Kwity od samey Urodz. Podczaszyney na Złłpol. piędziesiąt

28sześć dane podarłeś a pontomie[?] Aktora do płacenia przymu-

29siłeś co coactus uczynić musiał z bola wybranej przez Urodz.

30Matkę WJ z Zymian[?] pszenicy put osmaki [?] y tą pułtory[?]

31pszenicy osmaki do porachunku nieprzyiąłeś potym zmy-

32śliwszy sobie pretext iakoby niedopłaconej Arędy konieczny

33dla tych valoris Talerow bitych Dwadzieścia trzy y [?]

34Dzynych z cielentami valoris Złłpol. Sto piędziesiąt

35[reklamant:] Jedno[?]

k. 489

1Jałowicy y Krów Wołów Kopy [?] Siedmdziesiąt Sześć gorzałki pro

2szey Beczek Dwadzieścia Pszeniczney Beczek pułtora [?] pułk [?] Których effectu

3Złł. Osmdziesiąt y innych wiele rzeczy pozabierał, z których

4Aktor maszkody plus minus na Talerow Bitych Sto które se-

5orsivo Regestro in Judicio demonstrabunt et computationi [?]

6mento realitatem onych effectu demonstrandum Aktor comproba-

7turum Insuper Aktor habeat campum do upomnienia się

8aresztu kosztów spalonego (które całe wziął tak od dat.) przez Obż.

9JmPana Aktora w Konceruiące [?] do podpisania się na Złł. Sto przy

10musiłes [?] ad damna non modica przez zabranie Substancyi ru-

11chomości in data sita Rzeczy z Moderna Aktor de praedictis

12respective illicitis et Jure vetitis ausus pro restitutione inter

13ceptarum rerum ac pro lapsatione eiusdem memoratae [?] As-

14securationis coactivae subscriptae [?] ac aliarum praetensionum

15in Judicio demonstrandarum et proponendarum futuro

16pro Termino citat. Ws. pan [?] Wieś [?] Pisan [?] w Żytomirzu

17Dnia Dwudziestego Augusta Tysiąc Siedmset Czterdziestego

18Roku de quo Census eiusdem in Thi Relatio Jozef Dobro-

19wolski Woźny.

Objaśnienia i tłumaczenia

Z.K. – Ziemskie Kijowskie; Gen. – Generał (woźny generał); Wiell. JmPan – Wielmożny Jegomość Pan; Koniuszy – odczyt tytułu niepewny.

de fore in consensu – z zewnątrz, za zgodą; quia ductus ira – ponieważ powodowany gniewem; protunc – wówczas; coactus – zmuszony; valoris – wartości. Wpis: relacja woźnego o doręczeniu pozwu z 18 VIII 1740, z wpisaną treścią pozwu w sprawie o arendę karczemną.

Fragment pozwu (citatio): łacińskie wstawki – „sortitis regestro in iudicio demonstrabunt” – wykażą osobnym regestrem w sądzie; „pro restitutione interceptarum rerum ac pro cassatione eiusdem memoratae assecurationis coactivae subscriptae” – o zwrot zabranych rzeczy i o kasację wspomnianego zapisu podpisanego pod przymusem; „pro termino citat” – pozywa na termin; „de quo ... relatio” – o czym relacja woźnego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Józef Dobrowolski zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Żyda Lejby Nochimowicza przeciw Michałowi [w tekście: Mikołajowi] na Lisowcu Jackowskiemu, podczaszemu kijowskiemu – o napaści na aktora, gdy siedział na arendzie karczemnej w dobrach pozwanego zwanych Lisowszczyzna (zob. manifestację nr 45).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 489

1Rel[aci]a położonego Pozwu na Sądy Ziem. Kijow.

2od Wiel. [?] Niemiryczow Sędziów Ziem. Kijow.

3po [?] J. O. Xiążęcia Swiatopełka Czetwer-

4tynskiego

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Augusti Jedynastego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim [?] Ziemskich Woźnych Kijow. Przede-

8mną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim ViceRegentem

9y Namiesnikiem pod [?] Aktu Ziem. Kijowskich, y Xię-

10gami Niniey[sz]emi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy

11Oczewisćie Woźny Generał Województwa Kijowskiego

12Hayczko [?] Kucharski w moc prawa

13y innych opatrzny [?] dziwey, wiernej, y skuteczney Relacyi swoiey, dla ra

k. 489v

1pisania do Xiąg ninieyszych, iawnie, ustnie, y dob-

2rowolnie zeznał. Iż on Roku Teraznieyszego Tysiąc

3Siedmset, Czterdziestego, Dnia Siedmnastego Augusti

4Pozew Ziemski Kijowski autentyczny od niego y pod-

5pisu [?] y tam ten Pozew w dworze tamtey szym w [?] [...]

6tole połozył o połozeniu onego od kogo po kogo y w iakiey

7sprawie był pisany, prawnie opowiedział. Ŝ: August

8Trzeci z Bozey łaski Krol Polski wielki Xiąże Litewski

9Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski, Smolenski, Kiiow-

10ski, Kijowski, Wołynski, Podolski, Bracławski, y Czer-

11niechowski, a dziedziczny Xiąże Saski y Elector. Ia-

12nie Oświeconemu Xiążęciu Felicyanowi, na Nowey

13Czetwertyni Swiatopełkowi Czetwertynskiemu

14Podkomorzemu Bracławskiemu, z osoby y z własnych

15tkich generaliter dobr W.T. Lezących, dzielonych

16y summ pieniężnych przynależnych, abyś W.T.

17przed Sądem naszym Ziem. Kijowskim w Owruczu

18lub Zytomirzu agitować się maiącym, oddaty y

19połozenia tego Pozwu, za niedziel dwie, albo w ten czas

20gdy ta Sprawa z Regestru sobie należytego do

21sądzenia przypadnie, samoblisznie y zawiśle sta-

22nął, na Instancyą Instygatora Sądowego y tego

23Delatorow W.W. Alexandra y Anieli z W[...]kow-

24skich Niemiryczow Sędziow Ziemskich Kijowskich

25Małż. Aktorow, ktorzy przyłączaią się do Prawa

26Pospolitego y Manifestacyi eo nomine poczynio-

27nych, W.T. pozywaią o to. Iz W.T. submitta-

28wawszy się na terminie Summę na wsi Lechach [?]

29y Osnicku [?] Lokowaną oddać, y nie oddałeś, sponsi-

30oni Contravenisti, et ab impedimentis non evin-

31cis, iescze rozne prejudycye w dobrach czyniąc

32Zes, ktore Summy y tak nie korespondują

33Zratym do zapłacenia Summy w zapisach

34od W.T. wyrazoney lub też do puszczenia dobr

35wolnieyszych Summie korespondujących, y o

36Inne pretensyie Citaris. Tu igitur poenitens [?]

37Petitionum Attenturus et ad praemissa omnia

38ac alia tibi proponenda responsurus. Datt

39w Owruczu Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdzie-

40stego Dnia Siedmnastego Augusti. De quo praesens quo-

41que [?] Relatyo x Hryćko Kucharski woz-

42ny Scribendi ignarus

Objaśnienia i tłumaczenia

Rok „Czterdziestego” = 1740; dzień odczytany jako „Jedynastego” (11) – niepewne.

ViceRegent – zastępca regenta kancelarii; Woźny Generał – urzędnik doręczający pozwy.

Pozew Augusta III na instancję instygatora i delatorów Niemiryczów przeciw ks. Felicjanowi Czetwertyńskiemu; relacja woźnego Hryćka Kucharskiego z 17 VIII 1740.

sponsioni contravenisti, et ab impedimentis non evincis – złamałeś zobowiązanie i nie bronisz od przeszkód; Citaris – jesteś pozywany; Tu igitur … responsurus – ty więc stawisz się, aby wysłuchać żądań i odpowiedzieć na to wszystko i inne zarzuty; Datt – dan; De quo praesens … Relatyo – o czym obecna relacja; Scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

[17?] VIII 1740 [META: 11 VIII; w tekście 17 VIII] woźny Hryćko Kucharski zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Niemiryczów, sędziów [sędziego?] ziemskich kijowskich, przeciw ks. Felicjanowi na Nowej Czetwertyni Światopełkowi Czetwertyńskiemu, podkomorzemu bracławskiemu – o to, że pozwany zobowiązał się w terminie oddać sumę ulokowaną na wsiach Lechy [?] i Osnick [?], a nie oddał, nie uwolnił jej od przeszkód i wyrządza inne krzywdy.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 489v

1Oblata na tey Sądy Ziemskie Kijow. od tysiąc [?]

2JmPanow po Wiełłch Kruszynskich Pod-

3[...]tich Mścisław.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

5[reklamant:] Miesiąca

k. 490

1Miesiąca Augusta, Osimnastego Dnia.

2Na Leżeniu Xiąg Ziemskich Kijowskich. Przedemną

3Stefanem z Wyhowa Wyhowskim, Viceregentem y Namie-

4stnikiem Grodzkim [?] Ziemskich Kijowskich, y Xięgami Ninie-

5yszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy Osobiście

6Woźny Generał Wwa Kijow. y Innych opatrzny

7Kondrat Jatachowski [?] w moc prawdziwey, wier-

8ney y skuteczney Relacyi swoiey dla zapisania

9do Xiąg ninieyszych iawnie Ustnie y dobrowol-

10nie zeznał. Iż on Roku teraźnieyszego Ty-

11siąc, Siedmset, Czterdziestego dnia Siedym-

12nastego Augusti. Pozew Ziemski Kijowski

13autentyczny odniosł do Wsi Rokitna, y tam

14ten Pozew we dworze tamecznym wszy [?] zostawszy

15stale położył o położeniu onego, od kogo, po kogo

16y w iakiey sprawie był pisany, prawnie opowie-

17dział, którego pozwu seryia taka: August

18trzeci z Bożey Łaski Król Polski, Wielki Xiąże

19Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki,

20Inflański, Smoleński, Siewierski, Kijowski,

21Wołyński, Podolski, Podlaski, Bracławski, y

22Czerniechowski, Dziedziczny Xiąże Saski y

23Elector. Ww. Ławrzyńcowi y Katarzynie Zwi-

24krzyńskim [?] Podstolim Mścisławskim Małżo-

25nkom kobocznym [?] Poddanym Rokitniańskim, quorum

26statuitio przed Sądem urgetur ad assidendum Jure

27debita, z osob y z wszystkich generaliter dobr

28wwiecznych [?], ruchomych, y summ pienięż-

29nych przykazuiemy abyście sami przed Sądem

30naszym Ziemskim Kijowskim w Żytomirzu

31lub Owruczu celebrować się zaczynaiącym od daty

32y położenia tego pozwu za niedziel dwie albo w ten

33czas gdy ta sprawa z Regestru sobie należnego

34do sądzenia przypadnie, Sami osobiście y zawite

35Stanęli na Instancyą Instygatora Sądowego y Jego

36Delatorow Ww. Alexandra y Anieli z Wyhowskich

37na Olewsku Niemiryczow Sędziow Ziemskich

38Kijowskich Małżonkow, którzy przychila-

39iąc się do Prawa Pospolitego y Manifestacyi swoiey

40eo Nomine uczynioney Ww. pozywaią oto. Iż w

41Ww. nullum Jus et interesse do Rudnika Aktorow

42należącego się Rudni Żwy [?] violen-

k. 490v

1tomodo sztuk Pięć, Bydła rogatego y nierogatego

2także Sztuk Pięć zabrawszy, et admissas re-

3quisitiones amicabiles nieoddaiecie. Tudzież

4z poddanki Aktorow zewsi Kisorycz [?] Dziedzi-

5czney odd[…] recusatis, a co większa in ma-

6jus opprobrium postępuiecie teraz novi-

7ter Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset

8Czterdziestego Poddankę Dziedziczną Akt-

9torską [?] Dowską [?] na imie Maruszka z Synem

10Steparem [?] Akt. Dziedzicznych Ktorą Chłop

11Sechowski [?] wiozł do Olewska na Manię [?] […]

12W. Prusinska [?] kazawszy Chłopom zastą-

13pić na dobrowolney drodze, y gwałtownie

14też poddanke z Synem Akt. Dziedziczną odbi-

15rać, Chłopow zbitą skaliczoną circa violen-

16tias. A zatym do przywrocenia Bydeł Budni-

17kowi iako też do oddania poddanek Dziedzicz-

18nych WW Akt. z Synami tudzież do wskaza-

19nia win Prawnych respectu zastąpienia

20na dobrowolney drodze poczynienia rożnych

21wiolencyi nieomniey ostawienie Chłopow Ro-

22kitnenskich y O inne pretensye, Citamini, ijiti

23parituri Terminumque attenturi et ad premissa ac

24alia vobis proponenda responsuri. Datum w

25Zytomirzu Roku Tysiąc Siedmset Czterd-

26ziestego Dnia Siedmnastego Augusti dequo

27Pozew ejusdem m[…] Relatio X Kondrat Za-

28wawski [nad wierszem: tho] Woźny scribendi Ignarus

Objaśnienia i tłumaczenia

Tytuł częściowo nieczytelny (ubytki papieru); możliwie „Podstolich [?] Mścisławskich”.

Rok w formule „Czterdziestego” – 1740; początek wpisu (tytuł, rok) na poprzedniej stronie; data czynności 18 VIII [1740?].

quorum statuitio przed Sądem urgetur ad assidendum Jure debita – których stawiennictwa przed sądem domaga się, by stanęli w należnym prawie; eo Nomine – w tej sprawie; nullum Jus et interesse – żadnego prawa i interesu; violen[ter] – gwałtownie.

Wwa – Województwa; Ww. – Wielmożnym/Wielmożni.

fragment pozwu z relacją woźnego, zakończony podpisem woźnego.

admissas requisitiones amicabiles – dopuszczone (uczynione) przyjazne upomnienia; recusatis – odmawiacie; in majus opprobrium – ku większej zniewadze; noviter – na nowo; circa violentias – przy gwałtach; Citamini … responsuri – pozywa się was, abyście stanęli, termin zachowali i na powyższe i inne zarzuty odpowiedzieli; scribendi ignarus – nie umiejący pisać.

Data wpisu – ustalenie redakcyjne: data wg skanu 0515P (8 XI 2026); w #META modelu 11 VIII.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 przed Stefanem z Wyhowa Wyhowskim, wicesregentem, woźny Kondrat Jatachowski [Zawawski?] zeznał, że 17 VIII położył we dworze we wsi Rokitna, na stole, pozew na sądy ziemskie kijowskie w Żytomierzu lub Owruczu (pisany w Żytomierzu 17 VIII 1740) od Aleksandra i Anieli z Wyhowskich na Oleszku Niemiryczów, sędziów ziemskich kijowskich, małżonków, przeciw Wawrzyńcowi i Katarzynie Kruszyńskim, podstolim mścisławskim, małżonkom, oraz ich poddanym rokitniańskim – o to, że bez żadnego prawa zabrali z rudni aktorów zwanej Sucha [?] pięć sztuk bydła rogatego i pięć nierogatego i nie oddają mimo polubownych upomnień, a w 1740 kazali chłopom zastąpić drogę chłopu sechowskiemu [?], który wiózł do Olewska dziedziczną poddankę aktorów Maruszkę z synem, i gwałtem ją odebrali, pobiwszy chłopa; o zwrot bydła, oddanie poddanki, kary i stawienie chłopów rokitniańskich. [aktorzy i data wg skanu 0515]

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 490v

1Relacya Poll Poll na Sądy Ziem. Kijow.

2od WW. Parzęgowskich [?] y innych, po

3Wiel. Hutewicza [?] Superintendenta

4Komor Ukrainskich y innych.

5Roku Tysiąc, Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Augusti Osmnastego Dnia.

7Na Urzędzie Xięgo Ziem. Wdztwa Kijow. przedemną Sta-

8nisławem z Wykowa Wykowskim Vices Regentem y

9Namiesnikiem na ten czas Akt Ziem. Kijow. y Xię-

10gami Ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanowszy Ocz-

11wiscie Woźny Generał Wdztwa Kijow. y innych opatrzny

12[reklamant:] ny Daniel

k. 491

1Daniel Wołodymirowicz [?] in vim suae verae ac fidelis

2relationis, palam, publice, Libereque recognovit, Iżon

3Roku teraznieyszego Tysiąc Siedymset Trzydziestego

4Dnia Trzynastego Augusti. Pozew Ziemski Kijow-

5ski Autenticzny, odniosł do dobr wsi Humennik [?]

6w Woiewodztwie Kijowskim leżącey, y tam ten Pozew

7we dworze tamtecznym na stole połozył, od kogo po

8kogo y w iakowey sprawie był pisany, sprawnie

9dowiadomości przywiodł, ktorego pozwu series

10takowa. August Trzeci z Bozey Łaski Krol

11Polski, Wielkie Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Mazo-

12wiecki, Zmudzki, Inflantski, Smoleński, Sie-

13wierski, y Czerniechowski a dziedziczny Xiąże [?]

14Litewski y Elector. Wiell. Hulewiczowi [?] Super-

15intendentowi Komor Ukrainskich, et quorum[?] [?]

16nominum et Ekonomisium Pisarzom y Strażnikom

17WW dobrze wiadomym, asistencyi potrzebuiącym

18cum asistentia de Iure incumbenti z osob y dobr

19WW leżących, ruchomych, y summ pieniężnych

20powagą naszą Krolewską przykazuiemy, aby-

21ście WW sami przed Sądem naszym Ziemskim Kijow-

22skim, na Rokach Ziemskich Kijow. w Zytomierzu in loco

23solito Iudiciorum, w dwu tygodniach [?] lub w Żytomierzu [?]

24pierwszey po podaniu y połozeniu tego pozwu do Sądze-

25nia przypadaiących y Sądzić się maiących, vel

26his deficientibus, in aliis proxime subsequentibus

27sami oblicznie, y zawicie staneli, na Instancyą

28Instygatora Sądowego, y delatorow Jego Bary-

29łego [?] y Stefana Paszkowskich, Mikołaia Iwanickie-

30go, Franciszka y Barylego [?] Kacrynskich [?], Teofili Kacryn-

31skiey, Zofii Kawalskiey [?], Stanisława Glinki [?] aktorow

32ktory przysługuiące się z prawa pltgo, y Manifestacyi

33Ichm. [?] ex inre [?] zaniesioney, WW pozywaią. Iżeście

34WW sami nie uważaiąc na Prawo Pospolite de secu-

35ritate viae Publicae ygore [?] opisane, śmiliście y

36ważyliście [?] nimnieyszych Aktorow pierwszych Szlacho-

37wie na Jarmark ku Będących [?] na koło pode naiazd

38ku nocnym sposobem bić, Rombać, szablę y Inne

39ne oręże porabiać, Aktorek także wnocy bić

40zawłoczyć [?] wtłoczyć, nogami y pięściami w czy-

41ste [?] obrzymować [?] [nad wierszem: obrzymować], a potym nie kontentuiąc się tym Naddodez [?]

42dobrowolnie [?] Zastąpiwszy simulia perpatrare

43Aktorow inhonestissimis verbis laedere et diffa-

44mare, in vitam et salutem Minari Caeteras [?]

45lege vetitas oppressiones perpatrasse Co wszys-

46tko szerzey w Inquizycyi dowiedziono będzie

47a za tym propenis [?] Luminendis [?] respectu tam

48nefandae actionis, ac respectu praemissorum

k. 491v

1omnium citamini [?] sitis itaq[ue] parituri, pisan

2w Zytomirzu Roku Tysiąc Siedym Set Czter-

3dziestego, dnia Ósmego Augusti decquo [?]

4praesens ejusdem mensis realis Relatio quod

5actis annotari potuit [?] Cottrzymał [?] [skreślone: …] Dani-

6el Wołodymerowicz Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Poll Poll – skrót od pozwów (pozwy); Vices Regens – wicerejent; Superintendent Komor Ukraińskich – nadzorca komór celnych.

in vim suae verae ac fidelis relationis, palam, publice libereque recognovit – tytułem swojej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i swobodnie zeznał (relacja woźnego).

cum asistentia de iure incumbenti – z należną z prawa asystencją; in loco solito Iudiciorum – w zwykłym miejscu sądów; vel his deficientibus, in aliis proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych.

inhonestissimis verbis laedere et diffamare, in vitam et salutem minari, caeteras lege vetitas oppressiones perpatrasse – najbardziej nieuczciwymi słowami lżyć i zniesławiać, grozić zdrowiu i życiu, inne prawem zakazane krzywdy popełnić; respectu tam nefandae actionis – z powodu tak niegodziwego czynu.

Data doręczenia pozwu: 13 VIII 17[3?] – w rękopisie „Trzydziestego” bez dalszej części liczebnika, prawdopodobnie opuszczone słowo – sprawdzić. Odczyt wielu nazwisk niepewny.

omnium citamini sitis itaque parituri – wszyscy jesteście pozwani, macie się więc stawić; pisan w Żytomierzu – datowano w Żytomierzu (8 VIII 1740); realis relatio quod actis annotari potuit – rzeczywista relacja, aby mogła być wpisana do akt; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 przed Stanisławem [Stefanem?] z Wyhowa Wyhowskim, wicesregentem, woźny Daniel Włodzimirowicz zeznał, że położył we dworze we wsi Humennik [?] pozew na sądy ziemskie kijowskie (pisany w Żytomierzu 8 VIII 1740) od Parzęgowskich [?] i innych przeciw Hulewiczowi [?], superintendentowi komór ukraińskich, oraz pisarzom i strażnikom komór – o to, że wbrew prawu o bezpieczeństwie dróg publicznych napadli nocą na aktorów jadących na jarmark, bili ich, rąbali i łamali szable, bili i wlekli aktorki, a potem znowu zastąpili im drogę, lżyli i grozili śmiercią.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 491v

1Obwiescz [?] Szkod zdziałanych w roznych Dobrach w sprawie

2JW JmP Stolnika [?] Kijow.

3Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

4Miesiąca Augusta Osmnastego Dnia

5Na Urzędzie [?] Xięg Ziem. Woiew. Kijow. Przedemną

6Stefanem z Łyskowa [?] Łyskowskim [?] Vice-Regentem y Ko-

7mornikiem [?] Ziem. Akt Ziem. Kijow. y Xięgami ninieyszemi

8Ziemskiemi Kijow. Stanowszy oczewiście Woźny Gener.

9Woiew. Kijow. y innych Opatrzny Daniel Włodymi-

10rowicz in vim suae verae ac fidelis Relationis palam

11publice libereq[ue] recognovit. Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc

12Siedmset Czterdziestego Miesiąca July Dni niżey specyfi-

13kowanych Na Affektacyą y prawną Rekwizycyą Jaśnie

14Wielm. JmPani Kazimierza [?] Steckiego [?] Kasztel. Kijow.

15Dymir. [?] Dydow. [?] Romanow. etc. Starosty Pułkownika

16Woysk Ukr. [?] y Rzpltey maiące przy sobie Strone

17Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz. Ichmciów Panów Woy-

18ciecha Dąbskiego [?] y Floryana Dzieciny [?] Jeżego [?]

19eo maioris ac evidentioris Testimonij gratia Sobie ad

20hibitos. Najprzód Die Decima Octava byłem w Mieście

21Pawołoczy Dobrach do Życia Imści Łożyca [?] Łukom-

22skiego Woiewodzica Chełmińs. gdzie byłego rokocznych [?]

23Mychayła Podłesnego y Petra z Dóbr Steczegur [?] rentaru [?]

24z Sereryków [?] do Wasylowki zbieglych, z Żonami syna-

25mi

k. 492

1mi Dzieciemi Końmi bydłem y całym sprzętem u JmŚci

2Pana Gubernatora tameyszego każdego z nich seorsive

3po 10 Tysięcy Grzywien aresztował. Eandem Anno mense

4et Die eodem Idem Ministerialis z tąż Szlachtą był we wsi

5Trukijowce [?] w Possessyi WJmP Kazimierza Woykowskie-

6go Łowczego Bracławskiego [?], gdzie bydło roboczych Leska

7Gulowatego [?] Dmitra Dukowenka, Romana Der-

8kacza [?] y Hrycka z Radohoszczy [?] Ławryna Kowa-

9la z Żyłowiec [?] do Dobr pomienionych Trukijowki [?]

10zbiegłych u tegoż WJmP Possessora simili modo areszto-

11wał. Codem [?] Actu był we wsi Łokutecy [?] Dobrach JaśnieW-

12ielmożnego Graffa [?], gdzie bydło roboczego Leska Złocryn-

13ca [?], który będąc we wsi Stawiszcze [?] swywolnie zbiegł-

14szy do Łokutecy [?] y tam przybrawszy sobie swywol-

15ną kompanią napadł na Dobra JWJmP Kasztellana

16Romanowskie Dwor zrabował, y woły pozabie-

17rał. tego tedy u Woyta y Gromady tameyszey w Pię-

18ciu Tysiącach Grzywien prawnie innodował areszto-

19wał. Deinde Anno eodem et mense eodem Vigesima Ter-

20tia eiusdem [?] Nobilibus był we wsi Palenicżyńcach [?]

21Dobrach JW JmPana Stanisława Jabłonowskiego

22Woiewody Rawskiego y tam roboczych Iwana Leska

23y Danila Hornich z Dobr JW Rekwirenta Wsi

24[…]obra do Dobr wyżrzeczonych swywolnie zbie-

25głych także z Żonami Synami Dziećmi, Końmi

26bydłem y całym sprzętem u Zawiadowcy tamey-

27szego aresztował. Na Ostatek Die Vigesima Ter-

k. 492v

1ptma Mennis [?] tegoż był we Wsi Hlinnicy [?] y tam

2także rohoczego [?] Kraśnorożna [?] Zrobionego Słowa [?] Kto-

3ra u Osadczego tameyszego aresztował. Których ia

4tamże zgodnie za słuszne aresztem tey Strony Szlachty

5także przytomny oświadczał się z czego też do Akta przy-

6byłszy tych Aresztów Relacyi, przedemną Urzędem

7uczynił y zeznał prosząc eam Actis connotari co y otrzy-

8mał + Daniel Włodzimirowicz Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae ac fidelis relationis palam publice libereque recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; eo maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – dla większego i wyraźniejszego świadectwa przybranych; die decima octava – dnia osiemnastego; Woźny Gener. – woźny generał.

Relacja woźnego (ministerialis) o aresztowaniu (innodacji) zbiegłych chłopów i ich dobytku pod zakładem grzywien; początek wpisu na poprzedniej stronie.

seorsive – osobno, każdy z osobna; Eandem Anno mense et Die eodem – tegoż roku, miesiąca i dnia; Idem Ministerialis – tenże woźny; simili modo – podobnym sposobem; Eodem Actu – tymże aktem/razem; Deinde Anno eodem et mense eodem Vigesima Tertia – następnie tegoż roku i miesiąca dnia 23; Nobilibus – ze szlachtą (świadkami); Die Vigesima Ter[tia/tio] – dnia dwudziestego trzeciego (urwane).

WJmP – Wielmożny JegoMość Pan; JWJmP – Jaśnie Wielmożny JegoMość Pan; Rekwirent – strona domagająca się wydania zbiegów.

eam Actis connotari – aby ją (relację) do akt zapisać; scribendi ignarus – nie umiejący pisać (stąd znak krzyża).

Odczyt pierwszych wierszy (nazwy miejscowe i przedmiot aresztu) bardzo niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Daniel Włodzimirowicz zeznał, że w lipcu 1740 na żądanie Kazimierza [?] Steckiego, kasztelana kijowskiego, ze szlachtą Wojciechem Dąbskim [?] i Florianem Dzieciną [?], objeżdżał różne dobra i obwieszczał szkody, m.in. 18 VII był w Pawołoczy (dobra dożywotnie Łukomskiego, wojewodzica chełmińskiego), gdzie przebywali zbiegli poddani aktora Mychajło Podłesny i Petro z żonami, dziećmi, końmi, bydłem i sprzętem (zob. nr 56).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 492v

1Relacya Pozwu na Sądy Ziem. Kijow. od JW. JmP.

2Kaszt. Kijow. y Innych, po Urodz. JmPana

3Olszańskiego [?].

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusta Osimnastego Dnia

6Na Urzędzie Xięg Ziem. Woiewództwa Kijow. Przede-

7mną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim ViceRe-

8gentem y Namiestnikiem pro tunc Akt Ziemskich

9Kijow. y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijowskiemi.

10Stanowszy osobiście Woźny Generał Woiewództwa Kijow.

11y Innych Opatrzny Jan Rogulski w mocy prawdziwey

12wierney y Autentyczney Relacyi swoiey iawnie ustnie y

13dobrowolnie dla zapisania do Xiąg ninieyszych ze-

14znał. Iż on Roku teraznieysz. Tysiąc Siedmset Czter-

15dziestego Dnia Siedmnastego Augusta Pozew

16Ziem. Kijow. autentyczny odniósł do Wsi Kopiel-

17ney [?], y tam ten Pozew we Dworze tameyszym w

18Izbie na Stole położywszy od kogo po kogo y w

19[reklamant:] iakiey by

k. 493

1w którey by sprawie był pisany prawnie do wiadomo-

2ści przywodzi którego Pozwu Seryes taka iest. August

3Trzeci z Bożey Łaski Król Polski Wielki Xiążę Litew.

4Ruski Pruski Mazowiecki Żmudzki Inflantski Smoleński Siewierski

5Kijowski Wołyński Podolski Podlaski Inflantski Kijowski Wołyński Bracławski y Czernichowski a dziedi-

6czny Xiążę Saski y Elektor. Ur. JmPanu Mikołaiowi Cz[…]

7Stanisławemu [?], quovis Iuris titulo Wsi Kopietney [?] Pos-

8sessorowi czyli Dyspozytorowi Niemney [?] Chłopom

9y Rozkazom Wsi dobrze wiadomym ad infra refan-

10da cum variis Armorum genere użytym quorum Statis-

11tis urzędownie przez […] citatione arestant. Z Osoby y

12Dobr Wsi y […] wszystkich leżących ruchomych y summ

13przynależących powagą naszą Królewską przykazuiemy aby-

14ście przed Sądem naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem.

15Wdztwa Kijow. naypierwey podaniu y położeniu tego Po-

16zwu w Żytomierzu albo Owruczu sądzić się mających y nisi defectu

17in aliis primum sukcessive Sam osobliwie y zawsze stanął

18na instancyą Urzędu Sądowego y Jego Delatorowi Urodz. Kazi-

19mierza na Steczance [?] Kustynie [?] Iwanczycach [?] y Chabno [?]

20Steckiego [?] Rusztemu [?] Kijow. Dymnie [?] Dzielow Romanowi […]

21Staroście Rusteckiego [?] Woyskiego […] Kleńca [?] y Mozyrskiey, także

22Ur. Teodora Pastkowskiego y Jana Wrzeszcza Ichmciów Aktorom

23którzy przychylaią się we wszystkim do Prawa […]

24y Protestacyi ea in re zaniesioney Wsi cum Complicibus

25Sui y Rentis [?] […] hostili modo inequitationis z tego

26zdarzeniem z różnym orężem do boju należącym na Ichmciów

27Pnów Aktora na rokocie [?] sądzie, onych tamże [?]

28nabicia, skaleczenia z Samopałów strzelania, bi-

29ciem y zabiciem odgrażania, honoru szarpania y in-

30nych excessów stąd […] Wolności y Gwałtu

31czynienia co szerzey Inkwizycyą dowiedziono być

32na Termin wyż wyznaczony pozywamy. Sistat. [?] perito [?]

k. 493v

1ry. Pisan w Żytt Ao Millesimo Septingentesimo Qua

2dragesimo Quarta Augusti degue Praesenzy Mtus

3Relao + Ian Rogulski Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

pro tunc – wówczas, na ten czas; JW. JmP. Kaszt. Kijow. – Jaśnie Wielmożny Jegomość Pan Kasztelan Kijowski; Ziem. – Ziemskich; Woźny Generał – woźny sądowy.

Osimnastego – 18; pozew doręczono 17 VIII 1740.

quovis Iuris titulo – jakimkolwiek tytułem prawnym; ad infra refanda – co niżej ma być powiedziane; cum variis Armorum genere – z różnym rodzajem broni; citatione arestant – pozwem aresztują (?); nisi defectu – chyba że z powodu braku; ea in re – w tej sprawie; cum Complicibus Suis – ze swymi wspólnikami; hostili modo inequitationis – na sposób wrogiego najazdu.

Fragment tytulatury królewskiej zawiera prawdopodobnie błędne powtórzenie przy odczycie; wiele nazw własnych niepewnych.

Pisan w Żytt Ao Millesimo Septingentesimo Quadragesimo [...] Quarta Augusti – pisan w Żytomierzu roku 1740, 4 sierpnia; przy liczebniku roku znak skrótu [?].

degue Praesenzy Mtus Relao – zapewne „de quo praesenti meam relationem” [?]: o czym niniejszą moją relację (składam); „scribendi ignarus” – nie umiejący pisać (stąd krzyżyk zamiast podpisu).

Ao – Anno; Mtus – meus [?]; Relao – relatio.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Jan Rogulski zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (pisany w Żytomierzu 4 VIII 1740) od Kazimierza Steckiego, kasztelana kijowskiego, oraz Teodora Paszkowskiego i Jana Wrzeszcza [?] przeciw Mikołajowi Cz[…] Stanisławskiemu [?], posesorowi lub dyspozytorowi wsi Kopietna [?], i jego chłopom – o wrogi najazd z różną bronią na aktorów, pobicie ich i skaleczenie, strzelanie z samopałów, grożenie zabiciem i szarpanie czci.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 493v

175to Relacya od Urod. JmPana Bazylego Paszkowskiego

2po Urod. JmPana Piestaka na Sądy Ziem. Kijow.

3Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

4Miesiąca Augusta Osiemnastego Dnia

5Na Leżeniu Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijow.

6Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vices

7Regentem y Namiesnikiem pro tunc Akt Ziem-

8skich Kijow. y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijow.

9Stanowszy oczewisćie Woźny Gł. Woiewodztwa Kijow. y inszych

10Opatrzny Jan Rogulski in vim suae veraę et fidelis Relationis pa-

11lam publice libere recognovit. Iż on, Roku teraznieysz Tysiąc

12Siedmset Czterdziestego Dnia Siedmnastego Juny. Pozew Ziem.

13Kijow. Autentyczny odniost do wsi Hołuszkow y tam ten Pozew

14we Dworze w Izbie na Stole położywszy od kogo, po kogo y w

15iakiey by Sprawie był pisany, prawnie do wiadomości do-

16niost. Którego Series takowa. August Trzeci z Bożey Łaski Król

17Polski, Wielki Xiążę Litew. Ruski Pruski Mazow. Żmudz. Kijow.

18Smoleń. Siewier. Podol. Podlaś. Kijow. Wołyn. Brac[ławski] Inflanc.

19y Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor Urod. Józefowi Piesta-

20kowi Pozwanemu z Osoby y Dobr Ziem. y innych wszystkich

21leżących ruchomych y Summ pieniężnych powagą naszą

22Królew. przykazuiemy. Abyś Ziem. przed Sądem naszym Ziem.

23Kijow. na Rokach Ziem. Woiewodztwa Kijow. naypierwey po

24Daniu położeniu tego Pozwu do Sądzenia przypadaiących o his

25deficiens in alijs [...] Terminie Woznego sam osobliwie y Zawiey Stapot

26Namyślając się z Urzędową y Jego Delatora Urod. Bazylego Pasz-

27kowskiego Aktora który przychylaiąc się do Prawa Ziem.

28Usta do zapłacenia Summy pewney od Ziem. Aktorowi[?]

29[...] pozwolone należący ac [...] compensatione damnoru[m]

30na Termin wyznaczony pozwu. Datt w Owruczu Ao Mille-

31simo Septingentesimo Quadragesimo [...] Decima tertia Juny

32deque Praesenzy Mtio Relao + Woźny scribendi ignarus.

33[nieczytelny parafa w prawym dolnym rogu]

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae et fidelis Relationis palam publice libere recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał.

Vices Regent – wicerejent, zastępca rejenta; pro tunc – na ten czas; Woźny Gł. – woźny generał.

Fragment o terminie (linie „o his deficiens…”, „compensatione damnorum” – w odszkodowaniu szkód) odczytany bardzo niepewnie.

Datt w Owruczu Ao Millesimo Septingentesimo Quadragesimo … Decima tertia Juny – dan w Owruczu roku 1740, 13 czerwca [?]; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Jan Rogulski zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (pisany w Owruczu 13 VI 1740) od Bazylego Paszkowskiego przeciw Józefowi Piestakowi – o zapłatę pewnej sumy należnej aktorowi oraz wynagrodzenie szkód.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 494

1Relacya Położonego Pozwu na Sądy

2Ziemskie Kijow. od Urodzoney JeyMości

3Pani Janowey Zyhowskiey po Urodzonych

4Bołsunowskich y Innych

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Augusti Osiemnastego Dnia

7Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Województwa Kijowskiego

8Przedemną Stefanem z Zyhowa Zyhowskim y Ur[?]-

9cę Regentem y Namiesnikiem natenczas Akt Ziem.

10Kijowskich y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijowskiemi

11[…] Manowsky[?] Ociesiewicz[?] Woźny Generał Województwa

12Kijowskiego y Innych Opatrzny Wies Szemetycki[?] u[?] mo-

13prawdziwey wierney y skuteczney Relacyi swojey

14iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał Iż On Roku

15teraznieyszego Tysiąc Siedmset Czterdziestego Miesią-

16ca Augusta Trzynastego Dnia Pozew Ziem. Kijow. Auten-

17tyczny odniosł do Dobr Wsi Bołsunowa y tam Tenże

18zew iedne omnes Pozwanych w Ręce oddał oddaniu

19y położeniu Onego od kogo na kogo y w iakiey Sprawie

20był pisany prawnie opowiedział y do wiadomosci przy-

21wiodł ktorego Pozwu Series taka August Trzeci z

22Bożey Łaski Krol Polski Wielki Xiążę Litewski Ruski Pruski

23Mazow. Żmudz. Inff. Smoleń. Siewier. Kijow. Wołyń. Podol.

24Podlaski Inflan. Czerniechow. a Dziedziczny Xiążę Saski y

25Elektor Urodzonym Swiryd[?]owi Bycowi[?] Bazylemu[?] Ojco-

26wi Synom Michałowi Kokowi Andreiowi Senatus[?]

27Nominis[?] Kunisskowi[?] Nesynowi[?] Fedorowi Piwarenkom[?]

28Samuelowi Janowi Fedorenkom Lewkowi Gabryelowi Ba[?]-

29czykom Pawłowi Sawiczowi Bołsunowskim Rewnicząkie[?]

30[…]setowskiemi y Wszystkim Dziedzicom y Possessorom quovis

31[reklamant:] Iuris

k. 494v

1[…]sie tytułu do Dobr Wsi Botsunow [?] należących Pozwany

2z osob y z wszystkich generaliter Dobr swoich leżących ruchomych

3y Sum pieniężnych przykazujemy abyście Wy przed Sądem

4naszym Ziem. Kijowskim na Rokach Ziem. Kijow. w Żytomierzu

5in Augusto Sądzić się mających vel his deficientibus mediatis

6proxime subsequentibus Sami obliczney Zawsze stanęli na

7Instancyą Strony Sądowey y Jey Delatorstwo Urodzoney Anny z Ka-

8lenskich [?] Janowey Wyhowskiey Wdowy. Między Urodzonymi Ichm

9Panow Prokopa y Hassy [?] z Botsunowskich [?] Kalenskich [?] corpore

10pozostałe Rodzicach tegoż części nabytych we wsi Botsunach

11ultro iure divino et naturali należących Sukcessorką [?] cakter[?]

12ki Ktora inherendo legi positivae et iuri naturali wos do

13przywracenia tychże części na Aktorkę należących do wey-

14ścia Sentencyi z inszych prowentow de Sorte Activi

15eis concernente pro desolatione Rzeki y Grobli [?] Lasow

16Barci na Aktorkę należących nie mniey pro pedibus [?] opre-

17orane między uzurpujące sobie y possessyą iusque alienum

18y Jnne pretensye ktore in Termino Termini fusius ac

19lucidentius proponowane y demonstrowane będą na Ter-

20min wyż wyrażony pozywamy. Datum [?] w […] ru Gra-

21czu [?] Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego Miesiąca Augusta

22Pierwszego Dnia de quo [?] […] eiusdem Melius Relatio + Wlas-

23ne […] mi rożny sentendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Rozwinięcia: Ziem. – Ziemskich; Kijow. – Kijowskich; Inff. Smoleń. Siewier. Wołyń. Podol. Inflan. Czerniechow. – Inflancki, Smoleński, Siewierski, Wołyński, Podolski, Inflancki, Czerniechowski; quovis Iuris titulo – z jakiegokolwiek tytułu prawnego; omnes – wszystkich. Zapis daty wpisu odczytany jako „Osiemnastego” – sprawdzić.

generaliter – ogólnie; vel his deficientibus mediatis proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły do skutku, na najbliższych następnych; iure divino et naturali – prawem boskim i naturalnym; inherendo legi positivae et iuri naturali – trzymając się prawa stanowionego i naturalnego; de sorte activi – od sumy należnej; in termino fusius ac lucidentius – w terminie obszerniej i jaśniej; ius alienum – cudze prawo; sentendi ignarus – nieumiejący pisać (podpis krzyżykiem).

nazwiska Botsunowski/Kalenski i nazwa wsi Botsuny niepewne.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Własz [Siemiatycki?] zeznał, że 13 VIII oddał do rąk jednego z pozwanych we wsi Bołsunów pozew na sądy ziemskie kijowskie (pisany 1 VIII 1740) od Anny z Kaleńskich Janowej Wyhowskiej, wdowy, przeciw Bołsunowskim (Świrydowi, Bazylemu, ojcu, i synom, Michałowi, Fedorowi Piwarenkom [?], Samuelowi, Janowi i innym) – o zwrot części we wsi Bołsuny, należnej aktorce prawem Bożym i przyrodzonym jako sukcesorce po rodzicach (Prokopie i […] z Bołsunowskich Kaleńskich), o wydzielenie prowentów oraz o pustoszenie rzeki, grobli, lasów i barci i zawłaszczenie gruntów.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 494v

1Relacya Położonego Pozwu na

2Sądy Ziemskie Kijowskie od Urodzo-

3ney Wyhowskiey Wdowy po Urodzoney [?]

4Jana Kalenskiego [?] Brata […] Kollegi [?]

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Augusta Osiemnastego Dnia

7Na urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskie-

8go

k. 495

1go Przedemną Stefanem Zrzytowa [?] Wyhowskim [?]

2ViceRegentem y Namiestnikiem natenczas Akt Ziems.

3Kijowskich y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijows.

4Stanowszy oczywiście Woźny Generał Woiewodztwa Kijowskie-

5y Innych Opatrzny Wlas Semetycki [?] w moc prawdziwey

6wierney y skuteczney Relacyi swoiey iawnie ustnie y dobro-

7wolnie zeznał Iż On Roku Teraznieyszego Tysiąc Siedm-

8set Czterdziestego Miesiąca Augusta Trzynastego

9Dnia Pozew Ziemski Kijowski Autentyczny odniosł

10do Dobr Wsi Botsanow [?] y tamże Ten Pozew na czeladni

11Zey mianowanego Pozwanego połozył o połoze-

12niu Onego od kogo, po kogo, y w iakiey Sprawie był pi-

13sany prawnie opowiedział y do wiadomości przy-

14wiodł ktorego Pozwu Seryia takowa August Trze-

15cy z Bozey Łaski Krol Polski Wielki Xiąże Litewski

16Ruski Pruski Mazowiecki Zmudzki Kijow. Smoleńs.

17Siewierski Kijowski Wołyński Podolski Podlaski Bracław.

18Czerniechowski a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor

19Urodzonemu Janowi Kalenskiemu [?] Pozwanemu

20Z Osoby y Zewszystkich generaliter Dobr Wieczno-

21ści Twoiey leżących ruchomych y Summ pienięż-

22nych przykazuiemy abyś Ty sam przed Sądem

23naszym Ziemskim Kijows. na Rokach Ziemskich

24Kijowskich w Żytomirzu in Augusto sądzić się ma-

25iących vel his deficientibus in aliis proxime

26sub sequentibus sam Osobiście y Zaraz Ta-

27[reklamant:] nod [?]

k. 495v

1not na Instancyą Instygatora Sądowego y Iey

2Delatorki Urodzoney Anny z Kalenskich [?] Ja-

3nowey Wyhorskiey [?] Wdowy Aktorki ktora przy-

4chylaiąc się do Prawa Pospolitego y Manifesta-

5cyi ca in re Zanie sionej W. T. przyznał [?] to iż

6wierność Twoia wiedząc dobrze że Aktorka iako

7Siostra Rodzona W. T. po Rodzicach S. P. tak do

8Fortuny iakoteż do Summ rożnych rowno z

9W. T. należy a W. T. convellendo legem positivam

10nie wiedzieć dla iakiego pretextu tęż Aktorkę

11od dobr […] tam Bonis quam Summis omnibusq[ue]

12suppellectilibus uti fruenis [?] praemissa Bonis in

13onera Summis receptis magna emolumenta

14sibi […] advenis [?] et efficis et per hanc

15[…] tuam actionem jure Divino et na-

16turali Generosam Actricem ad Fortunam Pater-

17nam et Maternam simul spectantem iustissimo

18percipiunt [?] et ad damna non modica indu-

19cis […] tam pro exdivisione sortis eandem

20Actricem concernentis quam pro comportatio-

21ne Inventarzow Assekuracyi Skryptow y In-

22nych Dokumentow do fortuny tychże Rodzicow

23zaszłych regulujących się pro solutione Summ

24ktore W. T. iniuria Actrice u rożnych Dłużnikow po-

25odbierałeś do uczynienia kalkulacyi z tra[…]

26[reklamant:] nych

k. 496

1nych prowentow z Części na Aktorkę należący[ch]

2do nadgrodzenia Szkod z tąd pochodzących et propter

3respectu Remissorum Granic[?] ac aliar[um] Morae[?] [...]

4in Foro Fori fusius proponowane będą na Termin

5wyz oznaczony pozywa. Sis paritum[?] Pisan w

6Owruczu Dnia Pierwszego Augusta Roku Tysiąc

7Siedmset Czterdziestego de quo Census ejusdem Citati[?]

8Relatio + Matus[?] Skornet[?] Mi[nisteria]lis Woźny [...] subscriptione[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Relacja woźnego o doręczeniu pozwu; końcówka tytułu niepewna.

Relacja woźnego generała o doręczeniu pozwu, rok 1740 (Trzynastego = 13 VIII 1740).

in Augusto … vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – w sierpniu … a gdyby te nie doszły do skutku, na innych najbliższych następnych [rokach].

Kijow. Smoleńs. w tytulaturze – w rękopisie zapewne „Inflantski Smoleński” lub podobnie; odczyt niepewny.

Instygator sądowy – oskarżyciel publiczny; delatorka – donosicielka, strona zgłaszająca sprawę; Aktorka – powódka; W. T. – Wierność Twoia (zwrot do pozwanego w pozwie); S. P. – świętej pamięci.

convellendo legem positivam – naruszając prawo stanowione; tam Bonis quam Summis omnibusque suppellectilibus – zarówno od dóbr, jak i sum oraz wszystkich ruchomości; magna emolumenta – wielkie pożytki; jure Divino et naturali – prawem Bożym i naturalnym; Generosam Actricem ad Fortunam Paternam et Maternam simul spectantem – urodzoną powódkę, której przysługuje majątek ojczysty i macierzyński; ad damna non modica inducis – narażasz na niemałe szkody; pro exdivisione sortis – o wydzielenie części (spadkowej); pro comportatione – o wydanie (dostarczenie) inwentarzy, asekuracji itd.; pro solutione Summ – o spłatę sum.

Fragment pozwu (prawdopodobnie oblata pozwu/manifestacji) o niewydzielenie siostrze części spadku po rodzicach; łacina miejscami zniekształcona, odczyt przybliżony.

in Foro Fori fusius proponowane będą – szerzej przedstawione będą przed właściwym sądem; Sis paritum[?] – „bądź posłuszny” (formuła pozwu, odczyt niepewny).

Data pozwu: Owrucz, 1 VIII 1740.

Ostatnia linia (relacja i podpis woźnego) odczytana bardzo niepewnie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Własz Siemiatycki [?] zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Wyhowskiej, wdowy, przeciw jej rodzonemu bratu Janowi Kaleńskiemu [?] – o to, że aktorka jako siostra po rodzicach powinna mieć równy z nim udział w majątku i sumach, a pozwany wbrew prawu odmawia jej działu (na podstawie manifestacji).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 496

1Relacya Położonego Pozwu na

2Sądy Ziemskie Kijowskie od Urodzonych

3Wyhowskich po Urodzonego Bazyle

4go Iskorostyńskiego.

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Augusta Osimnastego Dnia.

7Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Woiewodztwa Kijows[kiego]

8Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vi

9ce Regentem y Namiestnikiem pro tunc Akt Ziemsk[ich]

10Kijows[kich] y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijows[kiemi]

11Stanowszy Osobiście Woźny Generał Woiewodz[twa]

12Kijowskiego y Innych Szlachetny Maciey Nowacki[?]

13w mocy prawdziwey wierney y skuteczney Relacyi

14swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał[?]

15On Roku Teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Czterdzie

16stego Miesiąca Augusta Szesnastego Dnia

k. 496v

1Pozew Ziemski Kijowski Autentyczny od niosł do

2Dobr wsi Ryzhowa [?] y tam ten pozew w izbie mieszkal:

3nym Pozwanego położył o położeniu onego od tego

4położonego y w takiey Sprawie był pisany prawnie opowie:

5dział y do wiadomości przywiodł ktory to Pozew Seniestw [?]

6Pozwa August Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski Wielki Xiąże

7Litewski Ruski Pruski Mazowiecki Żmudzki Inflantski Smoleń.

8Siewier. Czerniech. Wołyń. Podolski Podlaski Brac. [?] Czerniechow.

9a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor Urodzonemu Bazylemu

10Skorostynskiemu [?] Pozwanemu z Osoby y z wszystkich

11gołych Dobr swych leżących ruchomych y Sum pieniężnych

12przykazuiemy abyś się przed Sądem naszym Ziemskim Kijowskim na

13Rokach Ziem. Kijow. w Żytomirzu in Augusto sądzić się

14maiących vel his deficientibus in aliis proxime subse:

15quentibus ter obliznie y zawicie stawił na Instancyą

16Instygatora Sądowego y Jego Delatorów Urodzonych Anny z Kalenskich [?]

17Matki wdowy, Andrzeja Jana Chojny [?] y Jana Synowca [?]

18ciRodzonych Ryzhowskich [?] Aktorów ktory przychylaiąc się

19do Prawa Rzeczypospolitey y Processu w tey Sprawie toczącego się

20swego w Sprawie y akcyi revificando Causam post spontane [?]

21transleptos Juris Terminos re suscitandoq eandem post

22obitum Urodzonego Jana Ryzhowskiego Aktora Męża a

23Aktorow Oyca swego dowodząc sprawiedliwości swoy nawet

24Ten potius przypozywaią o to iż ty lubo przybrawszy

25sobie swywolnych ludzi czyli associative do Jego kompa:

26niey przyłączywszy się nad Aktorem hostiliter

27do nocnych associatos tibi eosdem ad omne ne:

28fas informatos, ex orbitancye wszelkie czynić

29permisisti o czym wszystkie szyrzey a dostatecz:

30niey Oryginalny Proces w sobie obmawia a zatym

31pro poenis respective temporum omnium citati

32[reklamant:] stadi tani [?]

k. 497

1et ad citeris sis parituros Pisan w Berezce [?] Die

2Prima Augusti Millesimo Septingentesimo Qua-

3dragesimo Anno de quo Ricis [?] ejusdem Mikiłłtio [?]

4+ Maciey Nawrocki [?] woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Vice Regentem y Namiestnikiem pro tunc – wiceregentem i zastępcą na ten czas; Osimnastego = 18.

Numer marginalny odczytany jako „78vo” – sprawdzić.

ter obliznie y zawicie – trzykrotnie, w terminie bliższym i zawitym; in Augusto – w sierpniu; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych; revificando Causam post transleptos Juris Terminos resuscitandoque eandem post obitum – ożywiając sprawę po upływie terminów prawnych i wznawiając ją po śmierci; associatos tibi eosdem ad omne nefas informatos – przyłączonych do siebie, pouczonych do wszelkiej niegodziwości; excesy/exorbitancye – wykroczenia; pro poenis respective temporum omnium – za kary odpowiednio we wszystkich terminach.

Instygator Sądowy – oskarżyciel publiczny; delator – donoszący, strona prywatna przy instygatorze.

et ad citeris sis parituros … – „i do pozostałych [terminów] macie się stawić”; datum: pisan w … dnia 1 sierpnia 1740 r.; scribendi ignarus – nieumiejący pisać (znak krzyża zamiast podpisu woźnego).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Maciej Nawrocki zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Wyhowskich [Ryżowskich?] przeciw Bazylemu Iskorostyńskiemu – o wznowienie sprawy po upływie terminów prawnych, prowadzonej niegdyś przez zmarłego Jana Ryżowskiego [?], męża i ojca aktorów.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 497

1Relacya Położonego Pozwu na Sądy

2Ziemskie Kijowskie od Urodzonych Dzykowskich [?]

3po Urodzonych Chodakowskich.

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusti Osimnastego Dnia

6Na Rokach Sądowych Ziemskich Woiewodztwa Kijow.

7Przedemną Stefanem z Dzykowa Dzykowskim [?] Vice

8Regentem y Namiesnikiem natenczas Akt Ziemskich

9Kijowskich y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijow.

10Stanowszy oczewiście Woźny Generał Woiewodztwa Kijow.

11y Innych Opatrzny Ułas Kemetycki [?] w moc prawdzi-

12wey wierney y Skuteczney Relacyi swoiey ieno me [?]

13ustnie y dobrowolnie Zeznał Iż on Roku Teraznie-

14szego Tysiąc Siedmset Czterdziestego Miesiąca Au-

15gusta Trzynastego Dnia Pozew Ziem. Kijow. Autentyczny

16od mnie do Dobr wsi Bołsunow [?] y tam tenże Pozew na

17osoby wyżey mianowanych Pozwanych położył po po-

18łożeniu onego od kogo przeciwko kogo y w iakiey spra-

19wie był pisany prawnie opowiedział y do wia-

20domości przywiodł Którego Pozwu Seriatim [?] taka

21w Ausgust Trzeci z Bozey Łaski Krol Polski Wiel-

22ki Xiążę Litewskie Ruskie Pruskie Mazowieckie Zmudzki

23Inflantski Smoleński Kijow. Wołyński Podolski Podlaski

24[reklamant:] Liwon.

k. 497v

1Cemberk a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor. Urodzo-

2nym Janowi y Annastazyi seu alias nominis Kalen-

3skich Chodakowskim Małżonkom Maryannie seu alias nominis

4itidem zeszłego Jerzego Chodakowskiego Bardenka Małżonce Wdowie

5Matce y Bazylemu Synowi itidem Chodakowskim y innym

6Sukcessorom Niegdy Urodzonego Jerzego Chodakowskiego Bar-

7denka pozostałym assistencyi niepotrzebuiącym samym

8przez się a potrzebuiącym cum assistentia de iure debita

9Pozwanym z Osob y z wszystkich ogułem Dobr swoich leżących

10ruchomych y sum pieniężnych przykazuiemy abyście sami przed

11Sądem naszym Ziemskim Kijowskim na Rokach Ziemskich Kijowskich naypier-

12wiey po podaniu tego Pozwu w Żytomierzu lub gdzie indziey sądzić

13się maiących, uti his deficientibus in alijs proxime subse-

14quentibus sami osobliwie y zawicie stanęli na Instancyą y Przy-

15sądowską [?] y Jego Delatorow Urodzonych Anny z Kalenskich Janowey Małżonki

16Wdowy Andrzeia Jana Eliasza y Jana Synow Braci między sobą

17Rodzonych Dryhowskich [?] Pozostałey y Sukcessorow recenter

18zeszłego Urodzonego Jana Dryhowskiego [?] assistencyi potrzebu-

19iącym cum assistentia de iure incumbenti Aktorow kto-

20rzy przyłączaią się do Prawa pospolitego y Manifestacyi ceu

21re zaniesioney w Sprawie o to iż Urodzeni Jan y Anastazya z

22Kalenskich Chodakowscy Małżonkowie do zapłacenia Summy Złotych Polskich

23Trzydziestu Czterech przez samych należytą de inde Pozostałey

24Sukcessorowie Niegdy Urodzonego Jerzego Chodakowskiego takiej do

25zapłacenia Złotych Polskich [?] trzydziestu Czterech przez Niegdy Urodzonego Jerzego Choda-

26kowskiego u recenter Zeszłego Jana Dryhowskiego [?] Męża Aktor-

27ki a Oyca Aktorow na słowne asseduracye [?] oddania

28wziętych y pożyczanych a od tak wielu lat prozbami y

29deklaracyami u siebie dotych czas nieoddanych

30y niezapłaconych niesłusznie zatrzymują [?] od siebie dalekie

31ciągnącą do nadgrodzenia szkod z tąd pochodzących nader

32o trzy więcey znaczonych pozywamy, Datus partium Pisana w Bru-

33siłowie [?] Anno Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Die Pri-

34ma Augusti de quo Pozwie quidem in [?] Ministerialis Re-

35latio [?] Woźny Siemiatycki [?] Woźny Generalny [?] narat [?]

36[podpis:] […]

Objaśnienia i tłumaczenia

Seriatim – po kolei, dosłownie; dalej przytoczenie tekstu pozwu z tytułem króla Augusta III.

seu alias nominis – inaczej zwanych; itidem – również; cum assistentia de iure debita – z asystencją (opieką prawną) prawem należną; uti his deficientibus in alijs proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych; ceu re – jako w rzeczy samej; Datus … Anno Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Die Prima Augusti – dan … roku 1740 dnia 1 sierpnia; Ministerialis Relatio – relacja woźnego.

Strona jest zakończeniem pozwu (wpisanego zapewne w oblatę lub relację), wystawionego w imieniu króla Augusta III (tytulatura „Xiążę Saski y Elektor”); nazwisko „Dryhowski” i nazwa miejsca wystawienia odczytane niepewnie.

Ostatnie wiersze (relacja woźnego) częściowo zniszczone przez ubytek papieru; podpis nieczytelny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

18VIII 1740 woźny Własz Siemiatycki [?] zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Dzikowskich [?] przeciw Janowi i Anastazji z Kaleńskich Chodakowskim, małżonkom, Mariannie, wdowie po Jerzym Chodakowskim, i innym sukcesorom Jerzego – o zapłatę 34 zł (na podstawie manifestacji).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 498

1Relacya na Sądy Ziem. Kijowskie

2od Wiel. JmPana Wyhowskiego

3Skarbn. Zyt. po Wiel. Bruszyn:

4skich y Innych

5Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego

6Miesiąca Augusta Dziewiętnastego Dnia

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Kijowskich Przedemną

8Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiesnikiem

9pro tunc y Vicesregentem Akt Ziem. Kijow. y Xięga:

10mi Ninieyszemi Ziem. Kijowskiemi, Stanowszy

11oczewisce Woźny Generał Wdztwa Kijowskiego

12y Innych Opatrzny Roman Hrycewicz in vim suae

13verae ac fidelis Relationis palam publice Libere

14recognovit. Iż on Roku Teraznieyszego Tysiąc Siedm:

15set Czterdziestego Die Trigesima Junij Pozew albo

16raczey przypozew Ziem. Kijowski autentyczny

17odniosł do Dobr Wsi Ianowki w Wdztwie Kijow.

18a Powiecie Zyt. leżących, y tam ten Pozew na Części

19Urodz. Bruszynskich Stoln. Wielun. u Woyta tamecz:

20szego w Izbie na Stole połozył o połozeniu y Ekspe:

21dycyi oneyż od kogo po kogo y w iakiey Sprawie

22był pisany temuż Woytowi y Ludziom na wsi

23będącym kogo ieno widzieć mogł prawnie

24opowiedział, y do wiadomosci przywiodł, ktorego

25Pozwu iest Seryia takowa. August Trzeci z Bo:

26żey Łaski Krol Polski Wielki Xiąże Litewski Ru:

27ski Pruski Mazowiecki Zmudzki Inflantski Smo:

28lenski Siewierski Kijowski Wołynski Podolski

29Podl. Bracł. y Czernichowski a Dziedziczny [?] Dzie:

30dziczny [?] Saski y Elektor Wiel. y Urodz. Annie Stoln.

31Wielun. Matce, Alexandrowi Stanisławowi

32Michałowi Antoniemu y Krzysztofowi lub inney

33[reklamant:] Imienia

k. 498v

1Imienia y Bobrowi Stolnikowi Wieluń. Synom niegdy

2wiel. Adama Pruszynskiego Stoln. Wieluń. Michałowi

3Miecz. Żyt. Wawrzyńcowi Podstol. Mozyr. Pruszynskim

4quorumcunq[ue] nominum Strelnickim Sienkiewi-

5czom Kozickim y Innym w Originalnych Ter-

6minach wyrażonym Dobr Wsi Janowki Posses-

7sorom y Interessantom si qui in vivis existunt

8samym qui autem decesserunt Sukcessorom

9onych quos causa praesentis onus ad respondendum

10afficit, Sukcessorom niegdy Urodz. Andrzeia y Ste-

11fana Jarmolinskich Porwanych porwanym assi-

12stencyi niepotrzebuiącym samym przecie

13a potrzebuiącym cum assa de Jure debita zo-

14sobna y z wszystkich gruntu Dobr wyż leżących ru-

15chomych y summ pieniężnych powagą naszą

16Krolewską przykazuiemy abyście WW przed Są-

17dem Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. w Żytom.

18po Swiętym Bartłomieiu w pierwszy po niedzie-

19lach przypadaiących y sądzących się a w nie żytno

20sci tych na drugich po tych następuiących Sa-

21mi Osobiście y zawicie stanęli Na Instancyą Instygato-

22ra Sądowego y przy Dele. Wiel. Michała z Wyhowa Wyhow-

23skiego Skarbn. Żyt. Aktora, ktory przychylaiąc się do

24Prawa Pół. Dekretow Publikat y Cessyi sobie służących

25Was ad paratam causam parata Decreta ac totum

26Processum succedendo a Foro castrensi Kijov. non ta-

27men ab ipsa causa do przysłuchania się zrnom

28Prawnym w sprzeciwieniu się Dekretom między

29Urodz. Zutrami Jurisdatorami actt. a WW in puncto

30niezapłacenia Summy Juramentem ewinkowa-

31ney Dwoch Tysięcy Pięciuset złł. Pol. una cum provisione fero-

32wanym do zapłacenia tey że summy wraz z prowi-

33zyą oraz y Expensami przysądzonemi p[rae]contravenienti-

34bus Jysdem Ordinationibus per scorsivis Poenis, tudzież o skody y

35Expens prawnych na Termin wyż oznaczony po-

36[reklamant:] Zywa

k. 499

1rywa Litis paritum Pisan w Zytomierzu Die Prima

2Junij Millesimo Septingentesimo Quadragesimo

3Anno de quo pręns eiusdem Ministerialis Relatio

4+ Worny ut supra scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae ac fidelis Relationis palam publice libere recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; pro tunc – na ten czas; Die Trigesima Junij – dnia 30 czerwca; Seryia – treść (osnowa) pozwu.

Skarbn. Zyt. – Skarbnik Żytomierski; Stoln. Wielun. – Stolnik Wieluński; Wdztwo – województwo.

Fragment pozwu (citatio) królewskiego przed sąd ziemski kijowski; quorumcunque nominum – jakichkolwiek imion; si qui in vivis existunt – jeśli którzy żyją; qui autem decesserunt – którzy zaś zmarli; quos causa praesentis onus ad respondendum afficit – na których ciąży obowiązek odpowiadania w tej sprawie; cum assistentia de iure debita – z należną prawnie asystencją (opiekunem); ad paratam causam parata decreta ac totum processum succedendo a foro castrensi Kijoviensi non tamen ab ipsa causa – do sprawy gotowej, gotowych dekretów i całego procesu, wstępując z sądu grodzkiego kijowskiego, jednak nie od samej sprawy; in puncto – w punkcie; una cum provisione – wraz z prowizją; per scorsivis poenis – pod karami osobnymi (odczyt niepewny).

Stoln. Wieluń. – stolnik wieluński; Miecz. Żyt. – miecznik żytomierski; Podstol. Mozyr. – podstoli mozyrski; Skarbn. Żyt. – skarbnik żytomierski.

Litis paritum… – (pozew) w sprawie wydany; Pisan w Żytomierzu dnia pierwszego czerwca tysiąc siedemset czterdziestego roku; de quo praesens eiusdem Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; ut supra scribendi ignarus – jak wyżej, pisać nieumiejący (znak krzyża zamiast podpisu).

pręns – praesens; Ańo – Anno.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1740 woźny Roman Hrycewicz zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Wyhowskiego, skarbnika żytomierskiego, przeciw Annie Pruszyńskiej, stolnikowej wieluńskiej, matce, i synom zmarłego Adama Pruszyńskiego, stolnika wieluńskiego: Aleksandrowi, Stanisławowi, Michałowi, Antoniemu i Krzysztofowi – na podstawie dekretów, publikat i cesji, o sprzeciwianie się dekretom (z sądu grodzkiego przeniesione do ziemskiego).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 499

1Relacya na Sądy Ziemskie Kijow.

2od Urodz. JmPana Didkowskiego

3po Urodz. Rodkiewiczow y Innych

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusta Dziewiętnastego Dnia

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Kijowskich Przedemną

7Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namiesnikiem

8protunc y Vicesregentem Akt Ziem. Kijow. y Xięga:

9mi ninieyszemi Ziemskiemi Kijow. Stanowszy ocze

10wiście Worny Generał Wdztwa Kijowskiego y Innych

11Opatrzny Jan Wiszniowski mivim sub verd ac fi

12delis Relationis patam publice libereq ac pr extram[?]

13recognovit Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedm

14set Czterdziestego Die Decima octava Augusti

15Pozwow Ziemskich Kijow. unius eiusdemq essentia

16in numero Trzy na niżey mianowane mieysca

17poodnosił et quidem pierwszy odniosł do Wsi So

18kolowki y tam ten Pozew u Urodz. Pawła Wasilew

19skiego w Izbie na stole położył, drugi Pozew odniosł

20do Wsi Skoczyszk, Trzeci do Dobr quondam Mia

21steczka nowego Chodorkowa y te Pozwy we Dwo

22rach niżey mianowanych Pozwanych podkład

23[ubytek papieru]czy od kogo po kogo po kogo y w całości by sprawie

24Szyty pisane prawnie publikuię do wiadomości przy

25wiodł ktorych Pozwow series takowa, August

26Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski Wielki Xiążę Litew

27[ubytek papieru] Ruski Pruski Zmudzki Mazowiecki Inflanski

28Smolenski Siewierski Kijow. Wołyń. Podol. Podlas.

29[reklamant:] Bracł.

k. 499v

1Braciey y Czerniechow[?] a dziedziczny dzierżawki

2y Elektor Wiell. quorumcunq. nominum Rodkiewi-

3czom Hoszkiewiczkim[?] Szotomickim[?] Urodz. Stani-

4sławowi Wyszkowskiemu Annie lub inszego Imie-

5nia Wyszkowskiey pozostałey wdowie Matce Anto-

6niemu y Franciszce z Wyszkowskich Koszłow-

7skim[?] Matt. Synowi y Corce y sukcessorom niegdy

8Cujusvis Nominis niegdy Urodz. Wyszkowskiego

9Dobr quondam Miasteczka Chodorkowa cum at-

10tinentijs nazwanym nowego dziedzicom sukces-

11sorom niegdy Urodz. Jeremiasza Tyszy Bykow-

12skiego y Innym Dziedzicom y Possessorom eorum

13Bonorum assystencyi niepotrzebuiącym samym

14przez się a potrzebuiącym cum assistentia de Iure

15debita pozwanym z osob y z wszystkich gatt. Dobr

16ww leżących ruchomych y summ pieniężnych

17Zwierzchnością naszą Krolewską przykazuiemy aby-

18ście ww przed Sądem naszym Ziem. Kijow. na Ro-

19kach Ziem. Kijow. w Owruczu lub Żytom. przypada-

20iących y sądzić się maiących, vel his deficientibus in alijs

21proxime subsequentibus sami oblicznie y zawiście sta-

22neli na Instancyą Instygatora Sądow. y Iego Delatora

23Urodz. Stefana Daniłowicza z Didkowicz Didkowskiego

24Aktora ktory recedendo a Foro Castrensi Kijow. ww intro-

25rendo Cessyi in personam sui od Wiell. Jerliczow na Sześć

26Tysięcy Złł. Pol. ślużącey uczynioney y zeznaney na Chodor-

27kowie cum attinentijs extenduiących się ww do zapła-

28cenia summy wyż wyrzeczoney Sześciu Tysięcy Złł. Pol.

29una cum provisione iusto titulo należącey a w nie-

30zapłaceniu tey summy do wydzielenia Dobr summie

31Sześciu Tysięcy Złł. Pol. wraz z prowizyą korrespondujących

32do nadgrodzenia szkod ztąd pochodzących na termin wyż

33oznaczony pozywa y przypozywa. Sitis parituri Iuri, at-

34tentaturi et admissuri omnia Iudicialia responsuri. Datum

35w Owruczu Die Quarta Augusti Millesimo Septingentesimo Qua-

36dragesimo Anno de quo Sereniss. Mtis Nri Stt. Pozwany ut supra scr[…] signat[…]

37[reklamant:] Relacya

Objaśnienia i tłumaczenia

Namiesnikiem protunc y Vicesregentem – namiestnikiem i wicerejentem na ów czas; Wdztwo – Województwo.

mivim sub verd ac fidelis Relationis… – zapewne „vivum sub vero ac fideli relationis pacto publice libereque ac per extensum recognovit” – żywo, pod prawdziwą i wierną relacją publicznie, swobodnie i obszernie zeznał; odczyt niepewny.

Die Decima octava Augusti – dnia 18 sierpnia; unius eiusdemq essentia in numero – jednej i tej samej treści w liczbie; et quidem – a mianowicie; quondam – niegdyś.

Sokołówka, Skoczyszcze[?], Chodorków (Nowy) – miejscowości w województwie kijowskim (Chodorków k. Żytomierza/Brusiłowa).

quorumcunque nominum – jakichkolwiek imion; cum attinentiis – z przyległościami; eorum Bonorum – tych dóbr; cum assistentia de Iure debita – z asystencją prawem wymaganą; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły do skutku, na następnych najbliższych; recedendo a Foro Castrensi … introrendo – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego, wchodząc w cesję na swoją osobę.

Sitis parituri Iuri… – Macie być posłuszni prawu, wszystko co sądowe podjąć, dopuścić i odpowiadać. Datum w Owruczu 4 VIII 1740 – zakończenie pozwu (mandatu królewskiego); końcówka linii częściowo nieczytelna.

Chodorków – dziś Chodorków (Ходорків) w obwodzie żytomierskim; Owrucz – miasto w obwodzie żytomierskim.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1740 woźny Jan Wiszniowski zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Didkowskiego przeciw Rodkiewiczom, Hoszkiewiczom [?], Szotomickim [?], Stanisławowi Wyszkowskiemu, Annie Wyszkowskiej, wdowie, Antoniemu i innym – o zapłatę 6000 zł z prowizją, na mocy cesji od Jerliczów na sumę zabezpieczoną na Chodorkowie z przyległościami.

Transkrypcja

k. 500

1Relacya pozwowego Rozwu na Sądy Ziem.

2Kijows. od Wielm. JmP. Glinskiego Staro-

3sty Niżyns. po Wiell. Szreciaka [?] Pisarza

4Grodz. Zytomirs.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego

6Miesiąca Augusti, Dziewiętnastego Dnia

7Na Urzędzie [?] Xięg Ziemskich Województwa

8Kijowskiego Przedemną Stefanem z Wyhowa

9Wyhowskim Vice Regentem y Namiesnikiem pro

10tunc Akt Ziem. Kijowskich y Xięgami Ninieysze-

11mi Ziemskiemi Kijowskiemi. Stanowszy osobiscie

12Woźny Generał Województwa Kijowskiego y Innych Szlachetny

13Pan Motulewicz [?], in vim suae verae, ac fidelis Relationis,

14Palam Publice, libereq; ac per expressum recognovit. Iż

15on Roku teraznieyszego, Tysiąc, Siedmset, Czterdzieste-

16go, Dnia Szesnastego Augusti, Pozew Ziemski Kijowski

17Autentyczny, na membranie Ziemskim Kijowskim

18pisany, do Dobr wsi Tataryno[w]ka [?] odniosł, y tam

19ten Pozew, we dworze tameyszym, w Izbie na Stole poło-

20żywszy, o położeniu y Exensyi onego, od kogo, Poko-

21go, y w iakiey Sprawie, pisany był, wszytkim, kogo

22ieno tam, praesentem widziel mogł, opowiedział, y

23Prawnie publiczną, do wiadomosci przywiodł, Pisa-

24ny Pozew ten był de tenore sequenti. August Trzeci

25Z Bozey Łaski, Krol Polski, Wielki Xiąże Litewski,

26Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmudzki, Kijowski, Wołynski,

27Podolski, Podlaski, Smolenski Siewierski y Czerniechowski

28[reklamant:] a dziedziczny

k. 500v

1Dziedziczny Miasta Laski y Elektor Wielmożnemu Andrze-

2iowi Trzciańskowi [?] Pisarzowi Grodzkiemu Zytomirskie-

3mu Dobr wsi Tatarynowki vigore Iurisdici Possessori ci-

4tato. De Persona Bonisq[ue] tuis Generaliter omnibus man-

5Damus aby ś W[aszmość] twoia przed Sądem naszym Ziem. Kijow.

6na Rokach Ziem. Kijow. w Owruczu lub Zytomierzu

7przypadaiących y sądzić maiących, a his Defici-

8entibus, in aliis proxime Subsequentibus, Sam obli-

9cznie y stawie stanął, na Instancią Instygatora Sądo-

10wego, y iego Delatora Wiell. (JmŚci Pana) Kazimierza

11Stinowskiego [?] Woyskiego Kijowskiego Starosty Nizyno-

12wskiego [?] Aktora, który przyłączaiąc się do Prawa Pos-

13politego, oraz arestu officiose Zaniesionego, Pozwu, Re-

14lacyi, y całego Processu Ea in re nastąpionego, Post

15translapsum Iuris terminum, W. twoią do wydania

16Roboczych Poddanych Dziedzicznych, y Ziemstwo Zasię-

17działych, Demka Pastucha Dworskiego, Tukaszka [?] bez koro-

18waynego z Synem Stefanem, Samka Stadnika, Hryćka

19y Biełousa, Wasyla Boyka z Dobr wsi actoris Rub-

20lowki [?] Do Dobr W. twoiey Tatarynowki, z Zonami, Dzieć-

21mi, końmi, wołami, Pańskiemi, bydłem Volnym ac

22omni Supellectili zbiegłych y tam będących oziad tych

23officiose aresto innodowanych. (Qui et praesenti Cita-

24tione apud te Arestantur) w przeszłych terminach

25wydanych, a w niewydaniu do zapłacenia zawitej ta-

26xy prawem Pospolitym opisaney ac carentiam laborum

27każdego z osobna, iako też przywrocenia y zapłace-

28nia zakładow, przez wielmożnego Aktora Erogowanych

29[reklamant:] niemniey

k. 501

1niemniey do nadgrodzenia Szkod y expens prawnych z tąd po:

2chodzących na Termin wyznaczony pozywa, y do gotowego

3Kwestu przypozywa, Sis paritura Terminum attentaturus

4et ad praemissa omnia judicialiter responsurus.

5Pisan w Owruczu Millesimo, Septingentesimo, Quadra:

6gesimo Ano. Die Quarta Augusti, de quo praesens judex [?]

7Ministerialis Relatio. Jan Matulewicz Woźny mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae, ac fidelis Relationis, Palam Publice, libereq; ac per expressum recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie, dobrowolnie i wyraźnie zeznał; de tenore sequenti – następującej treści; pro tunc – na ten czas.

Niżyns. – starosta niżyński; Wiell. – Wielmożny; JmP. – Jegomości Pan.

Tekst pozwu (citatio) – ciąg wpisu z poprzedniej strony; foliacja u góry częściowo nieczytelna („500 f.” ołówkiem, „11” atramentem), do sprawdzenia.

vigore Iurisdici Possessori citato – pozwanemu jako posesorowi z mocy jurysdykcji; De Persona Bonisque tuis Generaliter omnibus mandamus – co do osoby twojej i wszystkich dóbr nakazujemy; his deficientibus, in aliis proxime subsequentibus – gdyby te nie doszły do skutku, na najbliższych następnych; ea in re – w tej sprawie; post translapsum Iuris terminum – po upływie terminu prawnego; actoris – powoda; omni supellectili – z całym dobytkiem; officiose aresto innodowanych – urzędowo aresztem objętych; Qui et praesenti Citatione apud te Arestantur – którzy i niniejszym pozwem u ciebie są aresztowani; carentiam laborum – za brak robocizny; erogowanych – wyłożonych.

Sis paritura … responsurus – stawisz się na termin, by go dopilnować i odpowiedzieć sądownie na wszystko powyższe.

Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Anno, Die Quarta Augusti – roku 1740, dnia 4 sierpnia; de quo praesens … Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja woźnego.

Owrucz – dziś Owrucz (Ovruch), obwód żytomierski.

Streszczenie

19VIII 1740 woźny Jan Matulewicz zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (pisany 4 VIII 1740) od Glińskiego [Mińskiego?], starosty niżyńskiego, przeciw Andrzejowi Trzciańskiemu [Trzeciakowi?], pisarzowi grodzkiemu żytomierskiemu, posesorowi wsi Tatarynówka – na podstawie aresztu i procesu, o wydanie dziedzicznych poddanych roboczych: Demka Pastucha dworskiego, Łukaszka [?] i innych.

Transkrypcja

k. 501

1Relacya Pozwu na Sąd Ziemskie

2Kijowskie od Wiel. Minskiego Staros.

3Nrzyńskie [?] po JO Xiężnie Lubomir:

4skiey Woiewody Sandomirz.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

6Miesiąca Augusti, Dziewiętnastego Dnia

7Na Urzędzie Xięg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego

8Przedemną Stefanem z Dzwyhowa [?] Wysockim [?] Vice Regentem

9y Namiestnikiem prawnie aktu Ziemskich Kijowskich,

10y Xięgami Niniejszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Sta:

11nowszy osobiście Woźny Generał Woiewodztwa

12Kijowskiego y Innych Szlachetny Jan Matule:

13wicz, in vim sui veri ac fidelis Relationis, pa:

14lam publice, libereque ac per expressum recognovit.

15Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset Czter:

16dziestego, Dnia Siedmnastego Augusti, Pozew

17Ziemski Kijowski autentyczny na membranie

18Ziemskim Kijowskim pisany do dobr miasta

19Kotelni odniosł, y tam ten Pozew w Zamku tamecz:

20nym w Ręce Gubernatorowi tameysznemu od:

21dawszy, o oddaniu y expensie onego, od kogo pokazo [?]

22y w iakiey Sprawie pisany był, temuż Guberna:

23torowi, y wszystkim kogo tylko tam potrzeba [?] prze:

24[reklamant:] Sentan [?]

k. 501v

1sentem widzie mogł opowiedział y prawnie publikuiąc do

2wiadomości przywiódł pisany ten Pozew był de tenore

3tali. August Trzeci z Bożey Łaski Król Polski wielki Xią-

4że Litt. Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Kijow.

5Wołynski, Podolski, Podlaski, Smolenski, Siewierski,

6y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor

7JJ. Oświeconym Xiążętom Lubomirskim Woiewo-

8dzicom Sędomirskim Braci rodzonym między sobą rodzo-

9nym pozwanym. De Personis vestris Bonisq[ue] gene-

10ralit[er] Omnib[us] mandamus, abyście WW. przed Są-

11dem naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow.

12w Owruczu lub Żytom. Anno et Mense Currenti

13przypadaiących y sądzić się maiących vel his

14deficientib[us] in aliis proxime subsequentibus sa-

15mi Oblicznie y zawicie staneli na Instancyą Instyg-

16gatora Sądowego y Jego Delatora Wiel. Kazimierza

17Iliñskiego Woyskiego Kijow. Starosty Niżyńskiego [?]

18Aktora, który przychilaiąc się do Prawa pospoli-

19tego oraz do Arresztu officiose zaniesionego,

20Pozwu, Relacyi y całego Processu w tey Spra-

21wie nastąpionego, post translapsum Juris

22Terminum WW. do wydania Poddanych ro-

23boczych z Dobr Wsi Rudniewki [?] Actoris swywo-

24lnie zbiegłych a w Dobrach WW. znayduią-

25cych się y tam byłem osiadłych officioso A-

26resto innodowanych qui et praesenti citatione

27apud vos arestantur, Actoris własnych w pier-

28wszych terminach wyrażonych a w niewyda-

29niu do zapłacenia za nich taxy Prawem po-

30spolitym opisaney tudzież do nadgrodzenia

31Szkod y Expens prawnych z tąd pochodzących

32na Termin wyz. oznaczony pozywa y do

33gotowych Terminow przypozywa Vestris hari-

34turi Terminum attentaturi et ad praemissa

35omnia judicialit[er] responsuri. Pisan w Owruczu

36Die Quarta Augusti. Millesimo Septingentesimo

37[reklamant:] Quadragesimo

k. 502

1Quadragesimo Anno. De quo præsens ejusdem

2Ministerialis Relatio. Jan Matulewicz Woźny mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim sui veri ac fidelis Relationis … recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie, swobodnie i wyraźnie zeznał.

Kotelnia – dziś Kotelnia (Kotelnia), rejon żytomierski; Vice Regent – zastępca regenta kancelarii ziemskiej.

Tekst pozwu królewskiego (Augusta III) przeciw książętom Lubomirskim, wpisany w relację woźnego; data pozwu: Owrucz, 4 VIII 1740 (zdanie urwane: „Millesimo Septingentesimo Quadragesimo …”).

De Personis vestris Bonisque generaliter omnibus mandamus – rozkazujemy wam co do waszych osób i wszystkich dóbr w ogólności; Anno et Mense Currenti – w bieżącym roku i miesiącu; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – a gdyby się nie odbyły, na następnych najbliższych; post translapsum Juris Terminum – po upływie terminu prawnego; officioso Aresto innodowanych – objętych urzędowym aresztem; qui et praesenti citatione apud vos arestantur – którzy też niniejszym pozwem są u was aresztowani; Actoris – powoda; Vestris haritouri [?] Terminum attentaturi et ad praemissa omnia judicialiter responsuri – mający stawić się w terminie i na wszystko powyższe sądownie odpowiedzieć.

Instygator sądowy – oskarżyciel publiczny; delator – donosiciel, faktyczny powód; Woyski – wojski kijowski.

Quadragesimo Anno. De quo praesens eiusdem Ministerialis Relatio – (Tysiąc Siedemset) Czterdziestego Roku. O czym niniejsza relacja tegoż woźnego.

Streszczenie

19VIII 1740 woźny Jan Matulewicz zeznał o położeniu pozwu na sąd ziemski kijowski od Glińskiego [Mińskiego?], starosty niżyńskiego, przeciw braciom ks. Lubomirskim, wojewodzicom sandomierskim (w tytule: przeciw ks. Lubomirskiej, wojewodzinie sandomierskiej) – na podstawie aresztu i procesu, o wydanie poddanych zbiegłych ze wsi aktora Rudniówka [?] do dóbr pozwanych.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 502

1Relacya położonego Pozwu na Sądy

2Ziem. Kijow. od Jegomości Jmci po Wiel.

3Golemskiego [?] Sstwa Kaliskiego [?]

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusti Dziewiętnastego Dnia

6Na Urzędzie Xięg. Ziem. Woiewodztwa Kijow. przedemną

7Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vice Regentem

8y Namiesnikiem protunc Akt Ziem. Kijowskich

9Stanowszy osobiście woźny Generał Woiewodztwa Ki-

10iowskiego y innych, Szlachetny Jan Matulewicz

11in vim suæ veræ ac fidelis Relationis, palam

12publice libereq ac per expressum recognovit. Iż

13on Roku teraźn. Tysiąc Siedmset Czterdziestego

14Dnia Osimnastego Augusti Pozew albo raczey

15Przypozew Ziem. Kijow. autentyczny na Membra-

16nie Ziem. pisany do Dobr Miasta Leszczyna [?] do-

17niosł, y tam ten Pozew w Zamku tameysznym w

18ręce niżey wyrażonemu Pozwanemu oddawszy

19o oddaniu y Essencyi onego od kogo, po kogo y w

20iakiey sprawie pisany był opowiedział y pra-

21wnie publikuiąc idem citato y wszystkim gło-

22śno iemu tam widział præsentem opowiedział

23y prawnie publikuiąc do wiadomości przywiódł

24pisany ten Pozew był de tenore tali August

25Trzeci z Bożey łaski, Krol Polski, Wielki

26Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Mazo-

27wiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołynski, Po-

28dolski, Podlaski, Smolenski, Siewierski

29y Czernihowski a Dziedziczny Xiąże Saski y

30[reklamant:] Elektor

k. 502v

1Elektor Wielm. Stanisławowi Poteckiemu [?] Skarbn. Kal.

2Bonorum Leszczyn praesentaneo Possessori Citato

3de Persona Bonisq Iuris generaliter Omnibus Man-

4damus abyś W. T. przed Sądem Ziem. Kijow. na

5Rokach Ziem. Kijow. w Owruczu lub Żytom. Anno

6praesenti przypadających y sądzić się maią-

7cych vel his deficientibus in alijs proxi-

8mè subsequentibus sam Osobiście y zawi-

9cie stanął. Na Instancyą Instygatora Są-

10dowego y iego Delatora Wielm. Kazimierza Ilin-

11skiego Woyskiego Kijowskiego Starosty Niżyńskiego [?]

12Actora który przychiląc się zewszystkiem do

13Prawa pospolitego oraz do Areesztu officiose za-

14niesionego Manifestu, Pozwu Rel. także y do De-

15kretu w Sądzie, Aby Actorem z iedney a W. T. z dru-

16giey Strony ea in re stałego y ferowanego post

17translapsos quosvis Iuris Terminos uti in re

18iudicata revificando causam W. T. do wydania od

19dany Robbosych [?] Jakoba Bednarza, Stefana Woy-

20towego Zięcia, Chweska Gandry, Hawryła Woytowego

21Syna Łysego Antona, Ihnata Kazimirowskiego, Se-

22mena Kolesnika z Dobr Wielm. Actora Rublowki z

23Żonami, Synami, Końmi, Wołami Bydłem to-

24taq Domestica Supellectili do Dobr Miasta Leszczy-

25na y Piaskow swywolnie zbiegłych y tam dotąd

26osiadłych, Areesztem innodowanych (: qui et praesen-

27ti citatione apud vos arestantur :) Dekretem Ziem.

28Kijow. extradere nakazanych, których W. T. in Ter-

29mino niestawiłeś, Actora do niemałego kosztu

30przyprowadziłeś pcompensatione tedy damnorum

31causatorum na Termin wyż oznaczony pozywa

32y przypozywa Litis parituri, Termini attentaturi et ad Omissa

33Omnia iudicialiter responsuri. Pisan w Owruczu Dnia

34Czwartego Augusti. Anno Millesimo Septingentesimo

35Quadragesimo. De quo praesens eius Mihi Relatio Iana Cha-

36tulewicz [?] Woźny mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae ac fidelis Relationis, palam publice libereque ac per expressum recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie, swobodnie i wyraźnie zeznał; protunc – podówczas; idem citato – temuż pozwanemu; praesentem – obecnego; de tenore tali – tej treści.

Sstwa – Starostwa; tytuł odczytany niepewnie.

Fragment końcowy pozwu (oblata relacji woźnego). Łacina: Bonorum Leszczyn praesentaneo Possessori citato de persona bonisque iuris generaliter omnibus mandamus – obecnemu posesorowi dóbr Leszczyn, pozwanemu z osoby i wszystkich dóbr prawnie, nakazujemy; Anno praesenti – roku bieżącego; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły, na najbliższych następnych; ea in re – w tej sprawie; post translapsos quosvis Iuris Terminos uti in re iudicata – po upływie wszelkich terminów prawnych jako w sprawie osądzonej; totaque domestica supellectili – z całym sprzętem domowym; qui et praesenti citatione apud vos arestantur – którzy i niniejszym pozwem u was są aresztowani; extradere – wydać; pro compensatione damnorum causatorum – dla wynagrodzenia wyrządzonych szkód; litis parituri, termini attentaturi et ad omissa omnia iudicialiter responsuri – by stanąć w sprawie, pilnować terminu i sądownie odpowiedzieć na wszystko; Anno Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – roku 1740; De quo praesens eius mihi relatio – o czym obecna jego mi relacja. Skarbn. Kal. – prawdopodobnie Skarbnik Kaliski [?]. Pozew wystawiony w Owruczu 4 VIII 1740.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1740 woźny Jan Matulewicz zeznał o położeniu przypozwu na sądy ziemskie kijowskie (pisany w Owruczu 4 VIII 1740) od Glińskiego, starosty niżyńskiego, przeciw Golemskiemu [?] – na podstawie aresztu, manifestu i dekretu ziemskiego kijowskiego, o wydanie roboczych poddanych zbiegłych z dóbr aktora Rublówka do miasta Leszczyn i Piasków, z żonami, synami, końmi, wołami i dobytkiem: Jakuba Bednarza, Stefana (zięcia wójtowego), Chweska Gandry, Hawryła (syna wójtowego), Łysego Antona, Ihnata Kazimirowskiego i Semena Kołesnika, których pozwany nie stawił na termin, oraz o szkody.

Transkrypcja

k. 502v

1Relacya Położonego Pozwu na Sądy Ziem. Kijow.

2Od tegoż Imci po Wielm. JmPana Stanisława

3Hubienickiego [?] Podczaszego Smoleń. y innych.

4[reklamant:] Roku

k. 503

1Roku Tysiąc Siedmset, Czterdziestego,

2Miesiąca Augusti, Dziewiętnastego Dnia,

3Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Generału Województwa Kijow-

4skiego, Przedemną Stefanem z Uyhowa Uyhowskim [?] Pisa-

5rza [?] Regentem y Namiestnikiem [?] ziemne Akt Ziem. Kijowskich y Xię-

6gami Ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanowszy Osobiście Woźny Gen.

7Województwa Kijow. y Innych Szlachetny Jan Matulewicz [?] cum

8Sud [?] verbi ac fidelis Generalis sui [?] publice liberequae ac per expressum

9recognovit, iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset, Czterdziestego,

10Miesiąca Augusti Osimnastego Dnia, Pozew Ziem. Kijow. Atten-

11tatny [?] na Rozgraniczenie [?] Ziem. Kijow. pisany do Dobr od Miast-

12eczki [?] Studenicy [?] y tamże Pozew we Dworze tamecznym

13y tamże Pozew w sobie na stole położywszy o oddaniu y położeniu

14onego oznaymił [?] y wiele [?] Sprawie był pisany wszystkie-

15go [?] cieno tam [?] potrzebne praesentem [?] widzieć mogł opowiedział

16Prawnie Publikuiąc do wiadomości przywiodł. Pisan tenże

17Pozew był tenore sequenti. August Trzeci z Bożey Łaski

18Krol Polski Wielki Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Mazo-

19wiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Smoleński

20Siewierski y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiąże Saski y E-

21lektor Urodz. Stanisławowi Humienickiemu [?] Panu Smoleń-

22skiemu [?] y Innym Quocunque jure titulo Possessionem Bonorum

23Hradek [?] cum attinentiis Pretenduiącym citatis de Personis

24Bonisque vestris Jnter omnibus mandamus abyście WW.

25przed Sądem naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijowskich

26w Owruczu lub Zytomirzu Mense Anno praesenti przypada-

27iących agitowaćsię maiących vel his defficientibus in aliis

28Terminis subsequentibus sami oblicznie y Zawsze Stanęli

29na Instancyą Jnstygatora Sądowego y Jego Delatora Urodz.

30Zmierzca [?] Wolskiego [?] Woyskiego Kijow. Panaty [?] N. [?] Kijowskiego

31Aktora, ktory przychylaiąc się we wszystkim do Prawa pospo-

32litego, Juribusque Suis na Dobra Hradek cum attinentiis Sibi

33Legitime Servientibus WW. pozywa do Pokazania Prawa Za

34Jakiem WW. Praeviam Possessionem Bonorum Hradek cum atti-

35nentiis ad praesens Actuali Possessione Maiestatis Actoris

36Existentium pretendowaliście y pretenduiecie a w niepo-

37kazaniu Praw do Skassowania y annihilowania Pro-

38cessu ex Parte WW. Dobra iużli [?] wspomnione nastąpionego

39[reklamant:] natermin

k. 503v

1na termin wyż oznaczony pozywa Litis Pantium termini

2attentatum et ad Omnia Omnia judicialiter respondendum

3Pisan w Owruczu Die prima Augusti Anno Millesimo Sep-

4tingentesimo Quadragesimo de quo praesens ejusdem Mi-

5nisterialis Relatio Jan Matulewicz [?] mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Podczaszy smoleński – urząd ziemski tytularny województwa smoleńskiego.

Wpis bez tytułu: relacja woźnego o podaniu pozwu (zeznanie przed regentem), następuje oblata pozwu królewskiego Augusta III.

cum attinentiis – z przynależnościami; Quocunque jure titulo Possessionem – posiadanie dóbr jakimkolwiek tytułem prawnym; citatis de Personis Bonisque vestris – pozwanym z osób i dóbr waszych; his defficientibus in aliis Terminis subsequentibus – gdyby te nie doszły, na innych następnych terminach; tenore sequenti – w następującym brzmieniu.

Wiele odczytań niepewnych z powodu pisma kursywnego; Gen. – Generał; Urodz. – Urodzony.

Litis Pantium [?] termini attentatum et ad omnia judicialiter respondendum – (pozywa) na termin w sprawie zamachu (naruszenia) i do odpowiedzi sądowej we wszystkim; Die prima Augusti Anno Millesimo Septingentesimo Quadragesimo – dnia 1 sierpnia 1740; de quo praesens ejusdem Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego.

Streszczenie

19VIII 1740 woźny Jan Matulewicz zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od tegoż [Glińskiego?] przeciw Stanisławowi Humienickiemu [Hubienickiemu?], podczaszemu smoleńskiemu, i innym pretendującym do dóbr Hradek z przyległościami – o okazanie praw do tych dóbr, będących w aktualnym posiadaniu aktora.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 503v

1Relacya na Sądy Ziem. Kijowskie od Wielm.

2Nowosieleckiego Czesn. Latyczews. po Wielm.

3Zawiszyny Marszał. Nadwor. W.X.L. y Innych

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusta Dziewiętnastego Dnia

6Na Urzędzie Xięg Ziem. Kijows. Przedemną Stefanem z

7Wyhowa Wyhowskim Namiesnikiem y Wice Regentem

8Stanu Act Ziem. Kijows. y Xięgami ninieyszemi Ziems.

9Kijows. Stanowszy Osobiście Woźny Generał Województwa Kijows. y Innych

10Szlachetny Józef Korzeniowski [?] w mocy prawdziwey wierney y skute-

11czney Relacyi swoiey zeznał iawnie osobnie y dobrowolnie dla zapisania

12do Xiąg ninieyszych zeznał Iż on Roku teraz idącego Tysiąc Siedmset

13Czterdziestego Die Decima Tertia Augusti Pozew Ziems. Kijows.

14autentyczny odniosł do Dobr Miasta Berdyczowa y tamten Po-

15zew w Zamku tamecznym w Izbie na stole położył od kogo po kogo

16y w iakiey by sprawie był pisany prawnie do wiadomości przywiodł

17ktorego Pozwu tenor iest takowy August Trzeci z Bożey Łaski Krol

18Polski Wielki Xiążę Litews. Ruski Pruski Mazowie. Żmudz. Inflandski Ki-

19iowski Wołyński Podol. Podlas. Brats. y Czerniechows. a Dziedziczny

20Xiążę Saski y Elektor JW Marcybelli [?] z Ogińskich Zawiszyney Marszał.

21Nadw. W.X.L. tudzież J.O. Mikołaiowi Faustynowi Bniniowi [?] y

22Barbarze z Zawiszow Radziwiłłom Woiews. Nowogrod. Małż. Ignacemu

23y Maryannie z Zawiszow Daniełłom [?] Star. Słonim. Małż. Petronelli z

24Zawiszow Wołodkowiczowey [?] Woysk. Mińs. Brygicie [?] Ludd. [?] z Zawi-

25szow Swięcickiey Star. Dzisieńs. y Innym ktorzyby do sprawy te-

26y należeć mieli Wszystkim ogulnie y kożdemu z osobna

27y a potrzebuiącym ciąża de Jure Incumbenti [?] pozwanym z Osoby

28Dobr W.W. ... wszystkich powagą Naszą Krolews. przykazuiemy abyście

29w ... przed Sądem naszym Ziems. Kijows. na Rokach Ziems. Kijows. w Owruczu

30trzymanym do Sądzenia przypadaiących naypierwiey podaniu y położeniu

31tego ... subsequentibus ... osobliwie y zawiśle stanęli na

32Aktora którym przychylając się w wszystkim do Prawa ... y Prawa So-

33res [?] Vestros u Antecessorow ninieyszey Act. Tract. ... Bona

34... concernentis o czym szyrzey dostateczniey Prawa w sobie obmawia

35... Pisan w Żytomierzu [?] Millesimo Septingentesimo Quadrage-

36simo die Octava Augusti de quo ... Act ... praesentatio [?]

37y otrzymał t ... Woźny ut supra scribendi ignarus.

38[podpis:] […]

Objaśnienia i tłumaczenia

de Jure Incumbenti – według prawa przysługującemu; scribendi ignarus – nieumiejący pisać; Czesn. Latyczews. – cześnik latyczowski; Marszał. Nadwor. W.X.L. – marszałkowa nadworna Wielkiego Księstwa Litewskiego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19VIII 1740 przed Stefanem z Wyhowa Wyhowskim, namiestnikiem i wicesregentem, woźny Józef Korzeniowski zeznał, że 13 VIII położył w zamku w Berdyczowie, w izbie na stole, pozew na roki ziemskie kijowskie w Owruczu lub Żytomierzu (pisany w Żytomierzu 8 VIII 1740) od Józefa Nowosieleckiego, cześnika latyczowskiego, przeciw Marcibelli z Ogińskich Zawiszynej, marszałkowej nadwornej litewskiej, Mikołajowi Faustynowi i Barbarze z Zawiszów Radziwiłłom, wojewodom nowogródzkim, Ignacemu i Mariannie z Zawiszów Lamieckim [?], starostom słonimskim, Petroneli z Zawiszów Wołodkowiczowej, wojskiej mińskiej, Brygidzie z Zawiszów Święcickiej, starościnie [dziśnieńskiej?], i innym – o zapłatę pewnej sumy z prowizją należnej aktorowi od antecesorów pozwanych, związanej z dobrami hrabstwa berdyczowskiego (zob. nr 125). [poprawione wg skanu 0529]

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 504

1Relacya na Sądy Ziemskie Ki-

2iowskie od Urodz. Sarnawskiego

3po Niewiernych Żydow Notia

4y Mewszy Mieszczanow Lubarskich.

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Augusta Dwudziestego Dnia

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Kijowskich Przede-

8mną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Namie-

9snikiem y Vices Regentem pro tunc Akt Ziem-

10skich Kijowskich y Xięgami ninieyszemi Ziem-

11skiemi Kijowskiemi Stanowszy oczewiście Wo-

12źny Generał Województwa Kijowskiego y Innych

13Szlachetny Grzegorz Rogalski [?] in vim suae verae

14ac fidelis Relationis palam publice libereq[ue] re-

15cognovit, iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedm-

16set Czterdziestego Die Decima Secunda Augusti

17Pozew Ziemski Kijow. autentyczny odniosł do Dobr

18Miasta Lubara y tam ten Pozew w Niewier-

19nych Notia y Mewszy Mieszczanow Lubarskich

20w Izbie na Stole połozył o połozeniu onegoż od

21kogo po kogo y w iakiey by sprawie był pisany

22prawnie opowiedział y do wiadomosci przy-

23wiodł ktorego Pozwu tenor takowy August Trze-

24ci z Bozey Łaski Krol Polski Wielki Xiążę Litew-

25ski Ruski Pruski Zmudzki Mazowiecki Inflan-

26cki Smolenski Siewierski Kijowski Wołynski

27Podolski Podlaski Brackl[?] y Czerniechowski Dzie-

28dziczny Xiążę Saski y Elektor Starozakon-

29nym Notiowi y Mewszy Arendarzom wszelkiego

30Bractwa Mieszczanom Tus Lubarskim

31in assistentia J.O. Xiążęcia Jmci Lubomirskiego

32[reklamant:] Ostrynskiego [?]

k. 504v

1Ostrynskiego Kazimirskiego Mikstarostow iako Pa-

2now z Osob y ze wszystkich ruchomosci waszych

3handlow Towarow y summ pienięznych Powagą

4JKrolewskiey mu przykazuiemy abyscie wy przed Sądem

5naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow. w Zytomir.

6lub Owruczu przypadaiących y Sądzić się maiących

7vel his deficientibus in alys proxime subsequen-

8tibus Sami Osobiscie y zawicie Stanęli, na Instan-

9cyą Instygatoratsądowego y Jego Delatora Urodz. Ja-

10kuba Sarnawskiego Aktora Ktory przychylaiącsię

11do Prawa Kk. y samey słusznosci Was pozywa

12oto. Iz wy nieiwierni Zydzi nescitur quo nomi-

13motivo czyli Panow swoich czyli proprio ausu

14we znaturalney Chitrosci swoiey udaiąsy

15nineyszego Aktora przed Kryncypałami Za

16Koby miał iakowescis długi wam Zydom winien

17prokurowaliscie ten dla siebie sposob non at-

18tenta Justificatione reali iztychze Kryncy-

19Pałow a zeby Aktora nic niewinnego spoli-

20ativo modo de omni substantia wyzuli scie,

21iakoz defacto parato medio Zboza tak w

22snopach iako y w stogach hoc mandato porabo-

23waliscie wymłacac kazaliscie Omne my ur[…]

24na ktore Aktor prze zasługi swoie y Kolejna

25Administraciy w Dobrach Bratu Swemu pra-

26cował dabat in suum commodum chitroscią

27swoią obrocili. Assygnaciyą Aktorowi na Kk. Dwo-

28rze Służący y gotowych Pieniędzy Kilkadziesiąt violen-

29to modo posty miwszy (iako tez y Klacz walorisu

30Kk. Dwiescie) ktora nec decet nec licet nie win-

31nemu Stanowi Zydowskiemu insurgendo

32absolutoque ausu procedendo odebrali et sauci-

33um pasoli a zatem Aktorowi plus minus

34na Złł. Tysiące intulistis damnum y Innych

35[reklamant:] krzywd

k. 505

1krzywd szkod oppressyi y wolney exacyi militiae

2Zatym pro poenis ratione tantae praesumptionis ac

3violentiarum perpetratarum nec pro restitutione rerum

4ceptarum Causationisque damnorum y o Inne pre-

5tensye na Termin wyznaczony porządkiem Sądu pozywa

6tum Pisan w Zytomierzu Millesimo Septingentesi-

7mo Quadragesimo Die Secunda Augusti de quo pro-

8sens ejusdem Ministerialis Relatio et Grzegorz Lo-

9galski Woźny scribenti ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Numer marginalny odczytany jako „87mo”, możliwe też „8vo”/„81mo” – sprawdzić.

in vim suae verae ac fidelis Relationis palam publice libereque recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; Die Decima Secunda Augusti – dnia 12 sierpnia; in assistentia – w asystencji (przy udziale) J.O. – Jaśnie Oświeconego.

Lubar – Lubar nad Słuczą (ob. Ukraina, obw. żytomierski).

Pozew Instygatora z delacji Jakuba Sarnawskiego przeciw Żydom (arendarzom?); odczyt wielu miejsc niepewny.

vel his deficientibus in alys proxime subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły, na następnych najbliższych; nescitur quo motivo – nie wiadomo z jakiego powodu; proprio ausu – z własnej zuchwałości; non attenta Justificatione reali – bez rzeczywistego uzasadnienia; spoliativo modo de omni substantia – gwałtem z całego majątku; defacto parato medio – faktycznie przygotowanym sposobem; hoc mandato – na ten rozkaz; dabat in suum commodum – oddawał na swój pożytek; violento modo – gwałtownie; nec decet nec licet – nie przystoi i nie wolno; absolutoque ausu procedendo – postępując z zupełną zuchwałością; intulistis damnum – wyrządziliście szkodę.

pro poenis ratione tantae praesumptionis ac violentiarum perpetratarum – o kary z powodu tak wielkiego zuchwalstwa i popełnionych gwałtów; nec pro restitutione rerum ceptarum causationisque damnorum – a także o zwrot zabranych rzeczy i wyrządzone szkody; Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Die Secunda Augusti – 2 VIII 1740; de quo praesens ejusdem Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

20VIII 1740 przed Stefanem z Wyhowa Wyhowskim, wicesregentem, woźny Grzegorz Rogalski zeznał, że 12 VIII położył w Lubarze, w izbie Żydów Notia i Mewszy, pozew na roki ziemskie kijowskie w Żytomierzu lub Owruczu (pisany w Żytomierzu 2 VIII 1740) od Jakuba Sarnawskiego przeciw Notiowi i Mewszy, arendarzom i mieszczanom lubarskim, przy asystencji ks. Lubomirskiego i jego podstarościch – o to, że z namowy swoich panów albo z własnej chytrości oskarżyli aktora przed pryncypałami, jakoby był im winien jakiś dług, i spowodowali, że wyzuto go z całego majątku: kazali wymłócić i zabrać zboże w snopach i stogach, nabyte przez aktora za zasługi w administracji dóbr brata, gwałtem odebrali mu asygnację na 200 [?] zł, kilkadziesiąt złotych gotowizną i klacz wartości 200 zł oraz pobili go – razem ok. 1000 zł szkody. [poprawione wg skanu 0529–0530]

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 505

1Relacya na Sądy Ziem. Kijow. od

2Urodz. Obenkowskich [?] Prawonabyto-

3nych po Urodz. Gulczewskiego [?]

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusta Dwudziestego Dnia

6Na urzędzie Grodzkim [?] Ziemskich Kijowskich Prze-

7demną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim

8Namiestnikiem pro tunc y Viceregentem [?] Xiąg

9Ziemskich Kijowskich y Xięgami ninieysze-

10mi Ziemskiemi Kijowskiemi Stanowszy oso-

11biście Woźny Generał Woiewodztwa Kijowskie-

12go y Innych Szlachetny Grzegorz Logalski mocą

13prawdziwey wierney y sumienney Relacyi swo-

14iey Jawnie ustnie y dobrowolnie zeznał Iż on

15Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Czter-

16dziestego Die Decima Tertia Augusti Pozew

17Ziemski Kijowski Autentyczny na Mem-

18branie Ziemskim pisany od mo[…] [ubytek papieru] do Dobr

19[ubytek papieru] Kijowie y tam ten Pozew w Izbie nalazłe po-

20łożył o położeniu onego od kogo pozwy y wła-

21[reklamant:] snego [?]

k. 505v

1który sprawiedliwy pisany opowiedział y prawnie do wiadomości

2przywiodł którego tenor sequitur [?] August Trzeci z Bożey Łaski

3Król Polski Wielki Xiąże Litewski Ruski Pruski Żmudzki Mazowiec-

4ki Inflantski Smoleński Siewierski Kijows. Wołyń. Podol. Podla.

5Bracł. y Czerniechows. a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor Szlachet-

6nemu Józefowi Gutorowskiemu [?] Pryncypałowi et aliis complicibus

7de nominibus et cognominibus Sibi melius Notis Rozka-

8zuiemy z osób y dóbr WW. leżących ruchomych y summ pie-

9niężnych przykazuiemy abyś WW. przed Sądem naszym Ziem-

10skim Kijowskim na bliższo następuiącey Kadencyi

11albo wtenczas gdy ta Sprawa z Regestru sobie należy-

12tego przypadnie sami osobiście y zawicie stanęli

13na Instancyą Instygatora Sądowego y Jego delato-

14rów Urodz. Michała y Wacława Oberkowskich [?]

15Braci rodzonych Aktorów którzy przychylaiąc

16się do Prawa Rzpltey de violatoribus et Inva-

17soribus opisanego WW. pozywaią o to iż WW. nie

18dbaiąc na Prawa Pospolite na wieś Hołowin [?]

19z Poddanemi swemi y Innemi na to przyspo-

20sobionemi Ludźmi naiachawszy na Mieszka-

21nie Aktorów Grenice [?] z Gumna modo violento ła-

22mates [?] z Pistoletów propter maiorem metum strze-

23lates samego Aktora Urodz. Wacława Oberkowskiego

24chcąc go vita privare po Budynku y Komorach szu-

25kates, pobiłka [?] kręconego oz [?] na drodze zastąpiwszy

26biles y kulczyłes [?] na Szlacheckim Prawem zakazany

27wyrywates, zabierałeś [?] tamże y odgrażaiąc

28się Synna [?] Aktora na drodze zastąpiwszy iako y w domu

29Córkę Actoris Urodz. Annę Oberkowską in virginali sta-

30tu będącą w domu Actoris własnym zbiłeś y pokaleczy-

31łeś y Inne in dies et horas nieznośne czyniąc krzywdy

32wiolencyą y opressyą in dies et horas zabiłe [?] odgrażaiąc

33że Akt. [?] wcale nie może być vita secura co wszystko WW.

34Inquisitione deducet et probabit [?] Ac a tym prostitutione [?] fide

35lie [?] proponet et Inquisitione deducet futura [?] dno [?] Fidelissi-

36simo septingentesimo Quadragesimo [...] de quo [...] eius [...]

37Relatio. Woźny ut supra scribendi ignarus.

38Relacya [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

pro tunc – wówczas; Die Decima Tertia Augusti – 13 sierpnia; Viceregens – zastępca regenta.

Tekst bardzo trudny do odczytania; liczne lekcje niepewne, zwłaszcza w końcowych wierszach (data pozwu, ok. 1740 r.).

de nominibus et cognominibus Sibi melius Notis – z imion i nazwisk sobie lepiej znanym; de violatoribus et Invasoribus – o gwałcicielach i najeźdźcach; vita privare – pozbawić życia; in virginali statu – w stanie panieńskim; in dies et horas – na dni i godziny; Inquisitione deducet et probabit – dowiedzie i udowodni inkwizycją (przesłuchaniem świadków); scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

20VIII 1740 woźny Grzegorz Rogalski [?] zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Obenkowskich [?] (prawonabywców) przeciw Józefowi Gutorowskiemu [Gulczewskiemu?], pryncypałowi, i wspólnikom – o najazd z poddanymi i innymi ludźmi na wieś Hołowin [?], na mieszkanie aktorów, i gwałtowne łamanie [?] w gumnie (według prawa o gwałtownikach i najezdnikach).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 506

1Rell. Pott. Pozwu na Sądy Ziem. Kijowskie od

2Urodz. JmP. Piotra Trzecińskiego [?] po Wielm. JmP.

3Olszańskiego Starosty Owruc. y Innych

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego,

5Miesiąca Augusti, Dwudziestego Czwartego Dnia

6Na Leżeniu Xiąg Ziem. Woiewodztwa Kijowskiego,

7Przedemną Stefanem z Łozowa [?] Wyhowskim [?] Ziem. Regentem

8y Namiesnikiem [?] Pisarz. [?] Akt Ziem. Kijow. y Xięgami ninieysze-

9mi Ziem. Kijowskiemi. Stanowszy Osobiście Wo-

10źny Generał Woiewodztwa Kijow. y Innych Opatrzny Fedor

11Żabłocki [?] umoc prawdziwy wierny Skuteczney Rellatii

12swoiey iawnie ustnie dobrowolnie dla Zapisania do

13Xiąg Ninieyszych Zeznał iż on Roku teraznieyszego Ty-

14siąc Siedmset Czterdziestego Dnia Siedmnastego Augusti Po-

15zew Ziem. Kijow. Authentyczny od niego do Dobr Miasta Brus-

16siłowa [?] y tam ten Pozew w Dworze w Izbie na Stole po tego [?]

17rzy [?] ... [...] y wiadomy sprawie był pisany Oddadzi [?]

18Dworskiey y ktoś [?] iemu tam widzieć miało prawnie oświadczał

19y do wiadomości doniosł tenoris sequentis August trzeci z Bożey

20Łaski Krol Polski, Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiec.

21Żmudz. Inflant. Smolen. Siewier. Kijow. Wołyn. Podol. Podlaś.

22Bracł. y Czernih. a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor. Wiel.

23Hieronimie Starościcie Owruc. Michałowi Cześnikowi Kijow. Olszan-

24skim Braci między sobą Rodzonym Dobr Miasta Brusiłowa

25cum attinentiis Actuatnym Possessorom tudzież Urodz. Miko-

26łajowi Olszanskiemu Pułkownikowi Kozackiemu Dobr tychże Po-

27zwanych Kommissarzom iako też y Alexandrowi Obuchowiczo-

28wi [?] Gubernatorowi Klucza Brusiłowskiego rain-

29warzy [?] rabunek Pilipowem [?] y Innych hultaiow nocturno

30tempore Superintendencie [?] żebysz y Dobr w Waszych

31Generaliter Wszystkich Leżących Ruchomych y Sum

32pieniężnych Authoritate nostra Regia mandamus

33abyście WW przed Sądem Naszym Ziemskim

34Kijowskim od daty y położenia tego Pozwu na naybliższych

35Sądach w Żytomierzu lub owych przypadaiących y Sądzi

36cie onegoż vel his deficientibus in aliis primis lub

37[reklamant:] sequentibus

k. 506v

1subsequentibus sami osobliwie y Zawicie Staneli na

2Instancyą Instygatora Sądowego y Jego Delatora Urodz.

3Piotra Drzewiecka [?] Aktora quoad adhaerendo Legi Publicae Pro-

4testatyoni Ludz [?] hac in Causa facta w ło poczywa [?] oto. Iż WW.

5Osobliwie WJ. Urodz. Obżuk [?] [nad wierszem: wiedząc] rigores Prawa tam con-

6tra invasores quam Contra talia audentes waży [?] się Pilipowcow [nad wierszem: hultaiów] WJ. Imiony [?] y Przezwiska wiadomych

7na tym mieyscu nie wyrażonych ale za wyrażonych

8być Rozumianych na Dobra Urodz. Aktora subor-

9dynowali którzy in Anno praesenti Millesimo Quad-

10ragesimo, Die Secunda Augusti cum Vario Armorum genere

11Zebrawszy się w kupy nadwór Urodz. Aktora we wsi

12Jędrzejówce [?] in hereditaria [nad wierszem: rea] Possessione będący na ia [?] chałupie [?]

13przy nawiedzie [?] gwałtownym uczyniony [?] rożnych Szkod

14y Excessow nadczynili konie ruchomości, Splendory [?]

15y Inne mobilia pozabierali y do Brusiłowa powchodzili [?]

16y. Przeto Urodz. Aktor Constitutione [?] korzy [?] et omnis mo-

17bilis Substantiae, przez hultaiów porabowany a do

18WJ. regulowaney niemniey pro Compensatione dam-

19norum Szukaiąc Swoich Hultaiów po kisięcie [?] o

20nich niedowiedział [?] procerto expensatorum

21tum quoque pro Statutione Inculpatorum qui

22praesenti Citatione apud vos arestantur, y do nad-

23grodzenia Szkod z tych pochodzących, iako y przysądzenia

24na się winow prawnych, które Urodzony Aktor WW.

25na Termin wyznaczony pozywa, sitis parati, erga

26praemissa omnia Judicialiter responsuri. Pisan w Ży-

27tomirzu Die Decima Tertia Augusti, Millesimo Septin-

28gentesimo, Quadragesimo Anno, Z którym to pozwanym [?]

29Pozwem on wymianowany Woźny Stronom Obom

30Powodowy y Pozwaney Ich y Termin według praxi [?]

31w Pozwie wyinserowanym Stanowienia się ku ro-

32sprawie prawney zawity złożył y naznaczył, de quo

33Praesens ejusdem Ministerialis Relatio. + Teodor

34Zbłocki [?] Scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Rell. Pott. – Rellatia Pottentia?, relacja (zeznanie woźnego) o doręczeniu pozwu; tenoris sequentis – następującej treści; cum attinentiis – z przynależnościami; nocturno tempore – w porze nocnej; Generaliter – ogólnie; Authoritate nostra Regia mandamus – powagą naszą królewską nakazujemy; vel his deficientibus in aliis primis – lub gdyby te nie doszły do skutku, na innych pierwszych.

Odczyt wielu nazw niepewny; nazwisko powoda w tytule słabo czytelne.

Odczyt wielu wyrazów niepewny z powodu kursywy; nagłówek przy grzbiecie „506” z dopiskiem „b” [?] i znak u góry środka – foliacja przybliżona.

subsequentibus – następnymi; ad adhaerendo Legi Publicae – przyłączając się do oskarżenia publicznego (instygatora); rigores Prawa tam contra invasores quam contra talia audentes – surowości prawa tak przeciw najeźdźcom, jak i przeciw ważącym się na takie czyny; in Anno praesenti Millesimo Quadragesimo, Die Secunda Augusti – w roku bieżącym 1740, dnia 2 sierpnia; cum vario armorum genere – z rozmaitym rodzajem broni; in hereditaria rea possessione – w dziedzicznym posiadaniu pozwanego; pro compensatione damnorum – dla wynagrodzenia szkód; pro statutione inculpatorum qui praesenti citatione apud vos arestantur – o stawienie obwinionych, którzy niniejszym pozwem u was są zatrzymani; sitis parati erga praemissa omnia judicialiter responsuri – bądźcie gotowi na wszystko powyższe sądownie odpowiadać; Die Decima Tertia Augusti Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Anno – 13 sierpnia 1740; de quo praesens ejusdem Ministerialis relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Pod tekstem dopisek „Relacya” – wpis jest relacją woźnego z doręczenia pozwu.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24VIII 1740 woźny Teodor Żabłocki [?] zeznał, że 17 VIII położył we dworze w Brusiłowie pozew na sądy ziemskie kijowskie (pisany w Żytomierzu 13 VIII 1740) od Piotra Trzecińskiego [?] przeciw braciom Hieronimowi [Jerzemu?], staroście owruckiemu, i Michałowi, cześnikowi kijowskiemu, Olszańskim, posesorom Brusiłowa – o zrabowanie majątku ruchomego aktora przez hultajów, którzy schronili się w dobrach pozwanych, o stawienie sprawców zaaresztowanych w tym pozwie i o zwrot szkód.