Akty 521–560

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 507

1Relacya podanego Pozwu na Sądy Ziemskie

2Kijowskie od Wiell. JmP. Dubiskiego [?]

3Chorążego Ziemi Kijow. po Wiell. JmPanow

4JmP. Olszańskich Braci rodzonych y dziedz.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

6Miesiąca Augusti Dwudziestego Wtorego dnia

7Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego Przedemną

8Stefanem [?] Wyszowa [?] Wyhowskim [?] Namiestnikiem y Vice Regentem

9na ten czas Akt Ziemskich Kijowskich y Xięgami ninieyszemi Ziem.

10Kijowskiemi, Stanowszy osobiście Woźny Generał Woiewodztwa Kijow. y

11Jnnych Opatrzny Theodor Łabkowski [?] wiary prawdziwey, wierney

12y skuteczney Relacyi swoiey zawiązanie y dobrowolnie dla zapi-

13sania do Xiąg ninieyszych zeznał, iż on Roku teraznieyszego Tysiąc

14Siedmset Czterdziestego dnia Dziewiętnastego Augusti Pozew Ziem. Kijow.

15autentyczny odniosł do Dobr ... Zalatowski [?] w Woiewodztwie Kijow-

16skim [?] leżących ... należących y tam

17ten Pozew położywszy o położeniu onego ... Strony

18... [...] y wiadomość przy y ... Pozew Ten ... z Bożey Łaski Krol Polski

19Wielki Xiążę Litewski Ruski Pruski Mazowiecki Zmudzki Inflantski

20Smoleński Siewierski Czerniechowski a Dziedziczny Xiążę Saski

21y Elektor Wiell. Jeremiaszowi Stanisławowi Michałowi

22Olszańskim Braci y dziedzicom ... Krzemienczukowi [?] ...

23... Podolskiemu Gubernatorowi [?]

24... Dobr ... ...

25... tychże Dobr ... ...

26... y kooperatorom Pozwanym z osob y Dobr ... leżących

27ruchomych y sum pieniężnych przykazuiemy abyście przed

28Sądem naszym Ziem. Kijowskim na Rokach Ziem. Kijowskich

29w Zytomierzu ... Sądzie ... maiących ...

30... sub sequestribus ... y ... ...

31... Jnstantya ... Sądowego y Jego Delatora Wiell. Alexandra

32[reklamant:] Chodkowi [?]

k. 507v

1Hadunowicza Czesnika Owruckiego [?] Komornika Granicznego Kijowskiego

2Aktora, ktory przychylaiąc się do Prawa Pospolitego z WW. w sprawie

3y Akcyi przyzywa [?] … WW. tey [?] pendenti legem positivam de ex-

4pulsione inquide [?] opisane anse [?] … nie maiąc

5tudzież [?] z Fortecy [?] Chwastowskiey [?] z Pomienionych Podstawiony [?] Gubernatorem

6tychże Dobr WW. na Dobra Łazarowkę urzędownie per Officium

7Castrense in Possessionem Ichm. Aktorom … plus quam sufficien-

8ter producti … in Fundamentum … Decreti Intranto [?]

9podane, ktory to od WW. naszym nie obawiaiąc się win w prawie

10pospolitym surowie opisanych z tychże Dobr opisanych Zostawio-

11ney dla zasiedzenia Possessyi w przerzeczonych Dobrach Łazarowce Słu-

12żącego Waciura [?] Strzałkowskiego z Innemi sine Lege misericor-

13diter zbili et … Sakulczyk [?] y innych także przy tamecznych po-

14ddanych utraktowali sposobem y z Wsi Łazarowki gdzie tylko

15w żywych powynosić y wypędzić nakazali Quatenus tunc Aktor

16tam pro reinductione in eadem Bona faciendo z calculo ca-

17lustra [?] de praemissis omnibus tudzież pro refusione damnorum

18nie mniey do przystchania się winom prawnym ex mente Judi-

19cii super vobis decernendi WW. na Termin wyż oznaczony przy-

20zywa Sibi partem Terminum attentatum Pisan w Żytomi-

21rzu Anno Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Die Decima

22Octava Augusti de quo Relationem quidem … Theo-

23dor Lobkowski [?] Woźny scribendi ignarus.

24[pusta przestrzeń wypełniona kreskami]

25Relacya [z parafą]

Objaśnienia i tłumaczenia

Relacja woźnego o doręczeniu pozwu do sądu ziemskiego kijowskiego; tekst w dużej części słabo czytelny – lektura wielu fragmentów bardzo niepewna.

sub sequestribus – pod sekwestrem; Instantya – strona powodowa.

Fragment pozwu (citatio) z relacją woźnego; „WW.” – Wielmożni/Wasze Wielmożności (pozwani).

pendenti lege positiva de expulsione – wbrew obowiązującemu prawu o wyzuciu (z dóbr); per Officium Castrense in Possessionem – przez urząd grodzki w posiadanie; plus quam sufficienter – więcej niż dostatecznie.

sine Lege misericorditer [zapewne: immisericorditer] – bezprawnie, bez litości; pro reinductione in eadem Bona – o ponowne wprowadzenie w te dobra; pro refusione damnorum – o zwrot szkód; ex mente Judicii super vobis decernendi – według uznania sądu, który ma orzec przeciw wam; Sibi partem Terminum attentatum [?] – formuła terminu.

Pisan w Żytomirzu Anno … Quadragesimo Die Decima Octava Augusti – pisano w Żytomierzu 18 VIII 1740; de quo Relationem … scribendi ignarus – o czym relację [złożył] woźny Teodor …, nie umiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

22VIII 1740 woźny Teodor Łobkowski [?] zeznał o położeniu przypozwu na sądy ziemskie kijowskie (pisany w Żytomierzu 18 VIII 1740) od Dubiskiego, chorążego kijowskiego, przeciw braciom Jerzemu i Michałowi Olszańskim i ich gubernatorowi – o to, że ludzie pozwanych z fortecy chwastowskiej [?] najechali dobra aktora Łazarówka, okrutnie zbili pozostawionego tam dla utrzymania posesji sługę Strzałkowskiego i innych, źle potraktowali poddanych i kazali ich wypędzić ze wsi; o ponowne wprowadzenie aktora do dóbr, rachunek i szkody (zob. nr 44 i 68).

Transkrypcja

k. 508

1Rel[aty]a Przypozwu od Wielebnego Collegium

2Warszawskiego S.J. po Urodz. JmP.

3Choynackiego na Sądy Ziem. Kijow.

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusti Dwudziestego Trzeciego Dnia

6Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Woiewodztwa Kijowskiego Prze-

7demną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Vicesrejen-

8tem [?] y Namiesnikiem pro tunc Akt Ziem. Kijow. y

9Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanowszy oso-

10biście Woźny Generał Woiewodztwa Kijow. y Jnnych Szla-

11chetny Maciey Śnieżko w moc prawdziwey Relacyi swo-

12iey iawnie y dobrowolnie Zeznał, Iż on Roku Teraz

13ninieyszego Tysiąc Siedmset Czterdziestego Miesiąca August

14[?] Dwudziestego Trzeciego Dnia Pozew Ziemski Kijow. Auten-

15tyczny odniosł do Dobr Wsi Zorokowa [?] y tam ten Pozew

16we Dworze tameyszym położywszy od kogo, komu y w ia-

17kiey Sprawie był pisany opowiedział y do wiadomości

18przywiodł. Ktorego essentialia sunt: August Trzeci z Bożey

19Łaski Krol Polski Wielki Xiążę Litewski Ruski

20Pruski Mazowiecki Żmudzki Jnflantski Smoleński

21Siewierski Kijowski Wołyński Podol. Czerniehowski a Dziedziczny

22Xiążę Saski y Elektor. Tobie Urodzonemu Szymonowi

23Choynackiemu Burgrabiemu Grodu Żytomirskiemu Mo-

24derno Bonorum Zorokow [?] Possessori Pozwanemu z

25osoby y Dobr Ziemskich twoich ruchomych y lerumrnych [?]

26żnych [?] przykazuiemy abyś W.T. Przed Sądem naszym

27Ziem. Kijow. na nayprzod przyszłey Sądow tych kadencyi

28albo w ten czas gdy taka Sprawa z Regestru sobie nale-

29żytego przywołana będzie sam osobiście y zawicie

30Stanoł na instancyą Jnstygatora Sądowego y Jego Delato-

31ra Wielebnego w Bogu XiędzaJana Skrzyneckiego [?]

k. 508v

1X. I. Generalnego Prokuratora Causarum Collegij Varsa[?]

2Aktora et totius Comunitatis ejusdem Collegij ktory

3inhaerendo Aresto et anterioribus Terminis post extinctum

4caput Olim Generosi Konstantego Dzikowskiego [?] Burgrabego Castr[i]

5Zytom. anteceda[n]tis Possessoris Bonorum Zorokowa [?] et D. do

6wydania Poboroych [?] Mikity Churkiewicza y Jaczka Borody[?]

7z ZaDrzeczyckich [?] Aktorow z Dobr Wysocka do dobr w[y]

8ższ. Zorokowa zbiegłych y tam byłem osiadłych arestem

9irnodowanych [?] z Zonami Synami Dziećmi Końmi woła-mi

10totaq[ue] eorum domestica Supellectili a w nie oddaniu do

11zapłacenia taxy w Prawie pospolitym opisaney [...] Ktoro

12rowie na Termin wyż oznaczony pozywaią et ex potiori

13przypozywaią verificando causam et actionem ad

14paratos Terminos et inscriptiones Ss. parituros pi-

15san w Zytomirzu Dnia Trzynastego Augusti Roku

16Tysiąc Siedmset Czterdziestego de quo praesens ejusdem

17ministerialis Relatio Marcin Sniczko [?] Woźny mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

S.J. – Societatis Jesu, Towarzystwa Jezusowego (jezuici); Collegium Warszawskie – kolegium jezuitów w Warszawie.

essentialia sunt – istotne treści są następujące; Moderno Bonorum … Possessori – obecnemu posiadaczowi dóbr …; pro tunc – na ten czas.

Rok 1740 wg formuły; dzień „Dwudziestego Trzeciego” – odczyt prawdopodobny. Numer marginalny trudny do odczytania („9mo”?).

X. I. – zapewne „Xiędza Jegomości”; Causarum Collegij Varsaviensis – (generalnego prokuratora) spraw Kolegium Warszawskiego (zapewne jezuickiego); totius Comunitatis ejusdem Collegij – całej wspólnoty tegoż kolegium.

inhaerendo Aresto et anterioribus Terminis post extinctum caput Olim Generosi – trzymając się aresztu i wcześniejszych terminów po śmierci niegdyś Urodzonego; antecedentis Possessoris Bonorum – poprzedniego posesora dóbr; totaque eorum domestica supellectili – z całym ich sprzętem domowym; verificando causam et actionem ad paratos terminos et inscriptiones Ss. parituros – dla udowodnienia sprawy i akcji, mających stanąć na gotowe terminy i wpisy; de quo praesens ejusdem ministerialis relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego.

Pozew z 13 VIII 1740, Żytomierz.

Streszczenie

23VIII 1740 woźny Marcin Śnieżko zeznał, że tegoż dnia położył we dworze we wsi Zoroków [?] przypozew na sądy ziemskie kijowskie (pisany w Żytomierzu 13 VIII 1740) od generalnego prokuratora spraw kolegium warszawskiego Towarzystwa Jezusowego i kolegium przeciw Szymonowi Chojnackiemu, burgrabiemu grodzkiemu żytomierskiemu, posesorowi Zorokowa – o wznowienie po śmierci Konstantego Dzikowskiego [Didkowskiego?], burgrabiego grodzkiego żytomierskiego, poprzedniego posesora, sprawy o wydanie poddanych Mikity Churkiewicza i Jaczka Borody, zbiegłych z dóbr aktorów Wysock do Zorokowa, a w razie niewydania o zapłatę taksy prawnej.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 508v

1Relacya położonego Pozwu na Sądy

2Ziem. Kijow. od Wielm. JmP. Leśnickie-

3go Starosty Zytomir. y Innych po JWielm.

4Zawiszynę Marszałkowey W. Lit. y Innych

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Augusti Dwudziestego Trzeciego Dnia

7Na Urzędzie [?] Xięg Ziemskich Wdztwa Kijowskiego Przedemną

8Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Podczaszycem [?]

9protunc Akt Ziemskich Kijowskich y Xięgami ninie-

10yszemi Ziemskiemi Kijowskiemi Stanowszy Oczewiście

11Woźny Generał Wdztwa Kijowskiego y Innych, Opat[?]

12trzny Hryhory Rogalski, in vim suae verae a fi-

13delis Relationis palam publice libere [...] recogno-

14vit

k. 509

1cit, Jż Roku teraznieyszego, Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego

2Dnia Dwudziestego Wtorego Augusti Pozew Ziem. Kijows. Oryginalny autenti-

3tyczny odniosł do dobr Wsi Halczyńca y tam tęż Pozew u Kozo-

4czego [?] Pańka w Izbie na stole (nie mogąc adire Dworu dla Lu-

5dzi tam siedzących ob incussum metum) położywszy o

6położeniu y Insercyi onego odkąd pozwu y o iakiey

7sprawie pisany był prawnie Publikuiąc dowiadomości

8przywiodł, ktorego Pozwu Series takowa. August Trzeci

9z Bozey Łaski Krol Polski Wielki Xiążę Litewski Ru-

10ski, Pruski, Ruski, Mazowiecki, Zmudzki, Kijowski, Wo-

11łyński, Podolski Podlaski, Inflantski, Smoleński, Siewi-

12Czerniechowski, a dziedziczny Xiążę Saski y Elektor.

13Tobie Wiel. Marcybelli z Oginskich Zawiszynej Mar-

14szałkowey Nadworney Wielkiego Xięstwa Litewskiego

15y Urodz. Antoniemu y Iozefowi Borzęckim, Eliaszo-

16wi Łazkowi, Antoniemu Mokrzeckiemu Guberna-

17torowi Berdyczowskiemu doniżey wyrazoney akcyi iako

18operatorom, cuius vis nominis Urodz. Czerwińskiemu

19y Kołowskiemu [?] Komendantom, Kozakom y Dragonij do-

20sob kilkuset zgromadzonym WW. y pomienionych lepiey

21wiadomym (Quibus sentitiatione citacione atestantur:) Zosob. y

22z wszystkich gdzie dobr WW. leżących ruchomych y

23Summ Pieniężnych Powagą naszą krolewską przykazuiemy

24abyście WW. przed Sądem Ziemskim Kijowskim na

25Rokach Ziem. Kijows. w Zytomierzu przypadaiących

26y Sądzie się Vigore Literarum Innotescentialium maiących

27od tego zaniesienia dwie lub gdy ta sprawa z Regestru

28sobie należytego przypadnie y przywołana będzie iako

29na Terminie Zawitym Sami osobiście y zawicie stanęli

30na Instancyą Instygatora Sądowego y Iego Delatorow

31Wiel. Alexandra na Lesnie [?] y Bedzia[…]ach Lenic-

32kiego [?] Starosty Zytomierskiego y Urod. Iana Paszkow-

33wskiego [?] Gubernatora Zyt. y Iana Knolskiego [?] Aktorow

34ktorzy in haerendo Legibus Regni de Invasoribus Sanci-

35tis, tum protestationi sua, ea ice Causa zaniesioney

36WW. pozywaią o to, Ze WW. non verendo poenas Legum

37Calcando Iura Regni, quam nec proprium [?] matille [?] ti

38repetere, demandat, zadnego Prawa y Prextu do dobr

39Wsi Halczyńca y Siemakow, Summa tam antiquissima

40quam et recentiori stante vita Illustrissimi Magnifici

41Zawisza Capitanei Sudimiriensis [?] zaciągnioną in quod

42Computando Dwadzieścia Tysięcy Siedmset Złł.

43Polskich wynoszącą, inonetowane oney (etiamsi

44habendo potestatem wykupienia) nie reponowawszy

45na też dobra Halczyniec y Siemaki Cum Caterva

46varie Conditionis Ludzi naiechawszy, przeciwko

47Prawu y Słuszności gwałtownych naiazdach

48rigide opisanych, postępuiąc nullam convinctionem

k. 509v

1super Possessores eorundem Bonorum maiący, zdawna

2w Possessyi zostaiącego, z tuyże Possessyi, tumultose wy-

3zuli, wypędzili, wycisneli, wyrzucili y wybili, Lu-

4dziam [?] niewolnym przybranym y przysposobionym

5wszelkich Exorbitancyi y wiolencyi Czynienia do-

6puszczaiąc, zboża wypasuiąc, Stawy z Rzuciać [?] Ludzi

7bić, Kalectwy [?] kaleczyć Urodz. Sandolskiego [?] wyiść y Inkar-

8cerować, Rzeczy et omnem supellectilem domesticam

9bydło rogate y nie rogate, Gęsi, Kury, Indyki, po

10zabierali y do Berdyczowa pozapędzali demandas-

11tis. Azatym WW pro Luendis Poenis ratione

12praemissarum violentiarum, tum pro reinduc-

13tione in praefata bona violenter ademptarum [?]

14eidque calculo de proventibus ex ijsdem bonis

15provenientibus percepto, tum pro restitutione

16rerum circa violentam invasionem Bonorum

17interceptarum o przystawienie inculpatorum

18na Termin Zawity pozywaią, sitis itaque pa-

19rituri Terminumque attenturi etiud pro praemissa omnia

20Iudicialiter responsuri pisan w Zytomierzu Die

21Vigesima Augusti Millesimo, Septingentesimo

22Quadragesimo Anno de quo praesens eiusdem

23Ministerialis Relatio + Hrehory Rogalski Woźny

24scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Numer marginalny zapisany „9 2do” – prawdopodobnie 92do (92); sprawdzić.

W. Lit. – Wielkiego Litewskiego; protunc – na ten czas (regent); in vim suae verae et fidelis relationis palam publice libere recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie, dobrowolnie zeznał.

super Possessores eorundem Bonorum – na posiadaczy tych dóbr; tumultose – gwałtownie; supellectilem domesticam – sprzęt domowy; bydło rogate – bydło rogate.

pro luendis poenis … – dla poniesienia kar z racji powyższych gwałtów, dla przywrócenia w posiadanie gwałtem odebranych dóbr i obrachunku z dochodów z nich pobranych, dla zwrotu rzeczy zabranych przy gwałtownym najeździe dóbr; o przystawienie winnych – pozywają na termin zawity; stawcie się więc, termin zachowajcie i na to wszystko sądownie odpowiadajcie. Pisan w Żytomierzu 20 sierpnia 1740 r., z czego niniejsza relacja tegoż woźnego. scribendi ignarus – nieumiejący pisać (stąd krzyżyk).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

23VIII 1740 woźny Hrehory Rogalski zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Leśnickiego, starosty żytomierskiego, i innych przeciw Marcibelli z Ogińskich Zawiszynej, marszałkowej nadwornej litewskiej, Antoniemu i Józefowi Borzęckim, Eliaszowi Łaskowi, Antoniemu Mokrzeckiemu i innym – według praw o najezdnikach, o najazd na dobra wsi Halczyniec i Siemaki, do których pozwani nie mają żadnego prawa.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 509v

1Relacya Woźnu [?] simul cum Aresto na Sądy

2Ziem. Kijow. od WJmP. Trypolskiego Wody [?]

3Werdyż [?] po WJmP. Kopaczewskiego [?]

4Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

5Miesiąca Augusti, Dwudziestego Piątego Dnia

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijow-

7skiego Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim

8Vice Regentem y Namiestnikiem pro tunc aktów Ziem.

9Kijow. y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijow-

10skiemi. Stanowszy oczewiście Woźny Generał Wo-

11iewodztwa Kijowskiego y Innych Szlachetny Józef

12Zelazowski [?] w moc prawdziwey, wierney y szcze-

13rey Relacyi swoiey iawnie y dobrowolnie

14zeznał

k. 510

1zeznał. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset,

2Czterdziestego, Dnia Iedynastego Augusti. Na affe-

3ktacyą y Prawną Rekwizycyą Wiełł. Konstante-

4go Trypolskiego Podczaszego Wendyń. Maiąc przy

5sobie stronę Szlachtę, Ludzi wiary godnych Urodzo-

6nych Tomasza Iasinskiego y Iana Woyne, eo majoris

7ac evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos, był

8w Dobrach wsi Miasteczku, gdzie będąc Kobeczych Haw-

9ryła y Hryszka Szewczyków z dobr wsi Kloczkow

10Dziedzicznych zbiegłych, y tam bytem osiadłych w

11Tysiącu Grzywien do rosprawy Prawney przypo[…]-

12czył y Prawnie przyaresztował, y tamże Pozew

13Ziem. Kyow. autentyczny w Izbie na stole poło-

14żył y od kogo był pisany do wiadomosci przywiodł,

15ktorego teno[r] taki. August Trzeci z Bozey Łaski

16Krol Polski wielki Xiąże Litewski, Ruski, Pruski,

17Mazowiecki, Zmudzki, Kyowski, Wołynski, Podlaski

18Podolski, Inflantski, Smolenski, Siewierski, y Czernichowski a

19Dziedziczny Xiąże Saski, y Elektor. Wiełł. Ianowi

20vel alias Nominis Kosakowskiemu Stolnikowi Bel-

21skiemu Pozwanemu z osoby y dobr W. T. leżących,

22Ruchomych, y Summ Pienięznych przykazuiemy

23abyś W. T. przed Sądem naszym Ziem. Kyow. na

24nay pierwszey Rokow Kadencyi samoblicznie y

25zawicie stanoł, na instancyą Instygatora Sądowego

26y Iego Delatora Wiełł. Konstantego Trypolskiego

27Podczaszego Wendyń. Aktora, ktory przychyla-

28iąc się do Aresztu nacinrezentego [?] W. T. dowyda-

29nia Kobeczych Hawryła y Hryszka Szewczyków

30Dziedzicznych z dobr Kloczkow do dobr wsi Mias-

31teczka zbiegłych y tam bytem osiadłych z Zonami,

32Synami, Dziecmi, totaq[ue] eorum supellectili, a wnie

33wydaniu do zapłacenia Tady w Prawie Pospolitey

34opisaney pozywa, sic pariturus, Pisan w Zytomirzu

35Dnia Siedmnastego Augusti Roku Tysiąc Siedmset

36Czterdziestego. Dequo praesens ijsdem [?] Relatio

37[…] Iozef Zelazowski ignarus scribendi

Objaśnienia i tłumaczenia

simul cum Aresto – wraz z aresztem (zajęciem); Vice Regent – zastępca regenta kancelarii ziemskiej; pro tunc – podówczas.

Fragment relacji (zeznania) woźnego Józefa Żelazowskiego o przyaresztowaniu zbiegłych chłopów i doręczeniu pozwu; rok w formule 1740 (11 VIII 1740), pozew datowany w Żytomierzu 17 VIII 1740.

eo majoris ac evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa; vel alias Nominis – albo innego imienia; totaque eorum supellectili – z całym ich dobytkiem; sic paritūrus – tak postąpić mający (formuła pozwu); De quo praesens ijsdem Relatio – o czym niniejsza relacja; ignarus scribendi – nieumiejący pisać.

Wiełł. – Wielmożny; Wendyń. – Wendeński; Ziem. Kyow. – Ziemski Kijowski; W. T. – Wierność Twoja; Tady (?) – zapewne „Tady”/kara za zbiegłych poddanych przewidziana w prawie pospolitym.

Linia „Dequo praesens …” i podpis częściowo niepewne; „nacinrezentego” – lekcja niepewna (być może „naczynionego”).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

25VIII 1740 woźny Józef Żelazowski zeznał o areszcie i położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Trypolskiego przeciw Janowi Kosakowskiemu [w tytule: Kopaczewskiemu?], stolnikowi bełskiemu – o wydanie dziedzicznych poddanych roboczych Hawryła i Hryszka Szewczyków, zbiegłych z dóbr Kloczki [?] do miasteczka pozwanego, z żonami, dziećmi i całym dobytkiem.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 510v

1Relacya położonego Pozwu na Sądzie Ziem-

2skiem Kijow. od Wielm. Jakubowskiego Podcz.

3Żytomir. po JaśnieWielm. Sapiehę Pod-

4stolego W. X. Lit.

5Roku Tysiąc Sedmset Czterdziestego

6Miesiąca Augusti, Dwadziestego Piątego Dnia

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego

8przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim viceRegentem

9y Namiesnikiem protunc akt Ziem. Kijows. y Xięgami ni-

10nieyszymi Ziem. Kijows. Stanowszy oczewiście Generał

11Woiewodztwa Kijows. y Inszych Opatrzny Bazyli Budylo [?] w

12mocprawdziwy Relacyi iawney dobrowolnie zeznał, iż on Ro-

13ku teraznieyszego Tysiąc Sedmset Czterdziestego dnia trzy-

14nastego Augusti, Pozew Ziem. Kijows. Autentyczny na Mem-

15branie Ziem. pisany od niego do Dobr Miasta Kurzyna [?] y tam

16ten Pozew w Zamku tameyszym w Izbie na stole położył, po

17położeniu onego od kogo pokąd y w iakiey Sprawie był pisany

18opowiedział y prawnie do wiadomości przywiodł, którego

19Pozwu tenor talis. August Trzeci z Bożey łaski Krol Polski

20Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki,

21Inflanski, Smolenski, Siewierski, Kijowski, Wołynski,

22Podolski, Bracławski y Czernichowski a dziedziczny Xiążę

23Saski y Elector. Jaśnie Wielm. Janowi vel alius Nomi-

24nis Sapieże Podstolemu Wielkiego Xięztwa Litewskiego

25Bonorum Korowa [?] habenti seu alio quovis Iure Possesso-

26ri, z których quos Causa praesens afficit z osoby y dobr WJ.

27ziemskich ruchomych y sum pieniężnych, Regia nostra

28potestate mandamus, abyś WJ. przed Sądem naszym Ziemskim Ki-

29iowskim na najbliższych Rokach tychże Sądowych albo w ten czas

30gdy ta Sprawa z Regestru sobie należytego przypadnie

31y przywołana będzie, sam oblicznie y zawicie stanął na Ins-

32tancyą Instygatora Sądowego y Jego delatora Wielm. Jana

33na Starosielcach Jakubowskiego Podczaszego Żytomirskiego actora

34sa, który przychilaiąc się do Processu cum antecedentibus [?] Pos-

35sessoribus toczącego się oraz y dekretow między aktorem a

36WJ. in habendo tymże dekre-

37tem z Possessorami statych [?] WJ. [?] Kiryła Kowala z Żoną y Sy-

38tem do wydania Roboczego Kiryła Kowala z Żoną y Sy-

39nami, y bierni [?] tudzież wszystkiemi pretendowanymi z

40Dobr Kuharow [?] Actoris, do Dobr WJ. Korowa z dziedzicznego

41Dziedzicznego Actoris oraz do zapłacenia Winy w Pre-

42tencie Aktora na Termin wyż oznaczony pozywa się. Ex parte

43sitesi [?] Pisan w Żytomirzu dnia piątego Augusti Tysiąc

44Siedmset Czterdziestego Roku. Quo peracta iam de mea re-

45latio y Woźny ut supra scribendi ignarus.

46[reklamant:] Relacya

Objaśnienia i tłumaczenia

tenor talis – treść taka; Regia nostra potestate mandamus – władzą naszą królewską nakazujemy; quos Causa praesens afficit – których niniejsza sprawa dotyczy; vel alius Nominis – lub innego imienia; alio quovis Iure Possessori – posiadaczowi z jakiegokolwiek innego prawa; cum antecedentibus Possessoribus – z poprzednimi posiadaczami; ut supra scribendi ignarus – jak wyżej, nieumiejący pisać.

Kilka wierszy w środkowej części (od „WJ. in habendo”) odczytanych niepewnie; tekst częściowo powtarzany przez pisarza.

Data wpisu: 5 VIII 1740 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 25 VIII 1740, Żytomierz [?]).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

5VIII 1740 woźny Bazyli Budyło [?] zeznał, że 13 VIII położył w zamku w Kurzynie [?] pozew na sąd ziemski kijowski (pisany w Żytomierzu 5 VIII 1740) od Jana na Starosielcach Jakubowskiego, podczaszego żytomierskiego, przeciw Janowi Sapieże, podstolemu litewskiemu, posesorowi dóbr Korów [?] – na podstawie procesu i dekretów z poprzednimi posesorami, o wydanie roboczego Kiryła Kowala z żoną i synami, zbiegłego z dóbr aktora Kuharów [?] do Korowa, i o zapłatę winy.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 511

1Relacya Pozwu na Akta Ziem. Kijow.

2od Urodz. Snarzewskiego [?] po Niewier-

3nego Borucha Arędarza Leszczyńskiego [?]

4y Innych.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego

6Miesiąca Augusti Dwudziestego Piątego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Województwa Kijowskiego Prze-

8demną Stefanem Wyhowskim [?] Wyhowskim [?] Vicegeren-

9tem y Namiesnikiem [?] Pisarza [?] Ziem. Kijow. Ziem. [?],

10y Xięgami Ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi.

11Stanowszy oczewiscie Woźny Gen. Województwa Kijowskiego

12y Innych Szlachetny Józef Dobrowolski, w mocy

13prawdziwey wierney y skuteczney Relacyi swoiey

14iawnie ustnie y dobrowolnie dla zapisania do Xiąg

15ninieyszych zeznał. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc

16Siedmset, Czterdziestego, Dnia Dwudziestego Piątego

17Augusti. Pozew Ziem. Kijowski autentyczny odniosł

18do Dobr Wsi Iłaszowa [?], y tam ten Pozew Jednemu

19z niżey mianowanych Pozwanych w Ręce oddał

20o oddaniu y położeniu onego od kogo po kogo y w ia-

21kiey Sprawie był pisany prawnie publikuiąc

22do wiadomosci przywiodł, którego Pozwu iest Tenor

23takowy. August Trzeci z Bożey Łaski Król Polski,

24Wielki Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki

25Żmudzki, Inflanty, Smoleński, Siewierski, Kijowski, Wołyń-

26ski [?], Podolski, Podlaski, Inflanty y Czerniechowski, Dzie-

27dziczny Xiąże Saski, y Elektor. Wam Niewier-

28nym Ruchowi [?] Arędarzowi Iłaszowskiemu Borucho-

29wi Arędarzowi Leszczyńskiemu, Dobr Miasto Ro-

30[reklamant:] taliiey [?]

k. 511v

1tockiego Woiewody Hetmana Wielkiego Koronnego

2cum assistentia si quae, per quem cuius competierit

3z Dobr y Handlow Waszych przykazuiemy abyscie

4Wy przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Rokach

5Ziem. Kijowskich in Loco solito Judiciorum w Żytomi-

6rzu Sub Currente przypadaiących y sądzić się maią-

7cych, vel his deficientibus in alijs proxime subsequen-

8tibus, sami osobliwie y z urzędu Stanęli, na Jnstancyą

9Jnstygatora Sądowego y iego Delatora Urod. Kazimierza

10Gwardzetskiego [?] Actora, ktory adherendo swegi [?] pozy-

11wa Was albo w Sprawie y akcyi względem zabra-

12nych sine omni praetextu illegitime rożnych ruchomo-

13sci, et quidem przez cię Niewierny Kiwa [?] Arędarzu

14Kapotki Zysta [?] Dwie trzech, Jagieł worow trzech,

15Woru cum omnibus pertinentijs Werety Nowey

16we Trzy pole, Zadownicy z blachą srebrną postłocistą

17y Bokłaga, przez ciebie zaś Niewierny Boruchu Arę-

18darzu Beserynski [?] respektem naypcia [?] na Dom

19actoris y tam gwałtownego zabrania z komory

20byty Actora Sadel dwoch y Kiełbas par

21czternastu, ratione quorum omnium porro ac alios sine

22cepitas exigerit Jnquisitione probandorum Was obywatel

23poenis seorsivis ex qualitate facti Super vos

24decernendis, na Termin wyznaczony pozywa

25sitis parituri Juris attentaturi et ad omnia Judi-

26cialiter responsuri. Pisan w Żytomirzu Anno Mille-

27simo, Septingentesimo, Quadragesimo, Die Octa-

28va Augusti. Deque praesens ejusdem Mitis Relatio. Jozef

29Dobrowolski Woźny. mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Vicegerent – zastępca (pisarza ziemskiego); Woźny Gen. – woźny generał.

Tenor – brzmienie (dosłowne) dokumentu.

Fragment pozwu (inskrypcja w relacji woźnego). in Loco solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; Sub Currente – obecnie przypadających; vel his deficientibus in alijs proxime subsequentibus – a gdyby te nie doszły, na następnych najbliższych; adherendo – przyłączając się; sine omni praetextu illegitime – bez żadnego powodu, bezprawnie; ratione quorum omnium – z racji tego wszystkiego; poenis seorsivis ex qualitate facti super vos decernendis – pod karami osobnymi, stosownie do rodzaju czynu na was orzeczonymi; sitis parituri, iuris attentaturi et ad omnia iudicialiter responsuri – macie się stawić, prawa dochodzić i na wszystko sądownie odpowiadać; Pisan w Żytomirzu 8 VIII 1740. Wiele odczytów w części dotyczącej zabranych rzeczy niepewnych.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

25VIII 1740 woźny Józef Dobrowolski zeznał o położeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie (pisany 8 VIII 1740) od Snarzewskiego [?] przeciw Żydom Kiwie [?], arendarzowi iłaszowskiemu [?], i Boruchowi, arendarzowi leszczyńskiemu [?], przy asystencji ich panów – o bezprawne zabranie różnych ruchomości: kapot, worów jagieł, nowej weretyi i innych.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 511v

1Relacya położonego Pozwu na Roki Ziem. Kijow.

2od Urodz. Budzanskich [?] mp. Podkleit [?]

3Miecznikow [?] Kijowskich [?] Żydow [?].

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego.

5[reklamant:] Miesiąca

k. 512

1Miesiąca Maja, Dwudziestego Piątego Dnia.

2Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Grodzkich [?] Kijow. Przedemną Stefa-

3nem Wyhowskim [?] Wyhowskim [?] Vice Regentem y Kommissarzem [?]

4[…] Akt Ziem. Kijow. y Xięgami Niniejszemi Ziemski-

5mi Kijowskiemi. Stanąwszy osobiście Woźny Gnał Woiewodztwa Kijow. Szla-

6chetny Opatrzny Teodor Dobkowski [?], in vim suae veram fidelis

7relationis publice liberequ[e] recognovit. Iż on w Roku teraźnieyszym Tysiąc

8Siedmset, Czterdziestym Drugim a Dwudziestego Trzeciego Augusti po-

9zew Ziem. Kijow. autentyczny doniosł do Dóbr Wsi Kierlsk [?], y tam-

10ten pozew w Dworze samemu tym [?] położył, oddawszy onego odpis,

11pokazał y w jakiey Sprawie pisany był samegoż Pozwaney oso-

12nie [?] Wiadomo, ktorego Kopia sequitur talis. August Trzeci z Bożey

13Łaski Król Polski, Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Zmudzki, Inflanski,

14Smoleński, Siewierski, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Inflantski, Czerniechowski,

15Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor. Wielmożney Maryannie z Szem-

16bekow [?] Trzciankowey [?] Podstolinie Kijow. Ktorey z Dobr y wszel-

17kich wszystkich gruntow Dobr W.T. leżących ruchomych y summ pieniężnych

18przykazujemy, abyś W.T. przed Sądem Naszym Ziem. Kijow. na Ro-

19kach Ziem. Kijow. w Żytomirzu Anno Currenti po Swiętym Bar-

20tłomieiu przypadaiących, a w niebytności tych na drugiey

21kadencyi tamże lub w Turnie z Prawa przypadaiącey y te-

22dy [?] sie maiącey sama osobiście prawnie stanęła, na instancyą

23Instygatora Sądowego y deł. Delatorow Urodzonych Stanisława y inszych z Dobr

24Pieniędzy [?] Rudańskich [?] Mtis samey Urodz. Rudańskiey cum assi-

25stentia Mtis de Iure debita Aktorow, ktorzy przychylaiące

26się do Prawa pltego y Assekuracyi sobie służących, dosłownie

27ostatniey w Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestym Dziewiątym

28Dnia Dziewiętnastego Iuny w Żytomirzu spisaney na summę

29Tysiąc Złł Pol. teraźnieyszym Aktorom daney y służącey

30Tysiąc Złł Pol. szerzey w sobie opiewaiącey, do oddania

31o czym tasz assekuracya szerzey w sobie opiewa, do oddania

32ktorey długu Tysiąca Złłch Pol. wraz z prowizyą, oraz o sum-

33my [?] tey że Assekuracyi o Expensa pra-

34cium [?] na termin wypominany pozywaią. Sprawa

35zawsze [?] cię Aktorowie na termin wypomniony pozywaią. Sprawa

36[…] Datt w Żytomirzu Dnia Ósmego Augusti, Tysiąc Siedm-

37set Czterdziestego Drugiego Roku. de quo Census Ziemskiego [?] Mtis Relatio

38Woźny ut scripta scribendi ignarus.

39[znak krzyża]

40Manifestacya Imc Wiell. Imc Pana Ilińskiego [?]

41Starosty Nizgurskiego [?] Imc Pana Leszczyc [?]

42mu Staroście Żytomir. z Imc

43Roku

Objaśnienia i tłumaczenia

tytuł bardzo słabo czytelny; nazwiska w tytule niepewne.

Tekst miejscami bardzo trudny do odczytu; wiele lekcji niepewnych; niektóre wiersze w końcowej części zdają się powtórzone w odczycie.

in vim suae veram fidelis relationis publice libereque recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał; sequitur talis – następuje taka; cum assistentia Mtis de Iure debita – z asystencją męża prawem wymaganą; Anno Currenti – w roku bieżącym; de quo – o czym; ut scripta scribendi ignarus – jak napisano, pisać nie umiejąc.

Gnał – Generał (woźny generał); W.T. – Wierność Twoja; Mtis – Mariti (męża); Złł Pol. – złotych polskich.

Na dole lewego marginesu notka „9 tre” [?]; pod wpisem znak notarialny/parafa.

Data wpisu: 25 V 1740 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 25 VIII 1740 [wg poprzedniego wpisu]).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

25V 1740 [data wg poprzedniego wpisu] woźny Teodor Dobkowski [?] zeznał o położeniu pozwu na roki ziemskie kijowskie od Budzańskich [?] przeciw Mariannie z Szembeków [?] Trzciankowej [?], podstolinie kijowskiej – o zapłatę 1000 zł według asekuracji spisanej w Żytomierzu 19 VI 1739.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 512

1Manifestacya Imc Wiell. Imc Pana Ilińskiego [?]

2Starosty Nizgurskiego [?] Imc Pana Leszczyc [?]

3mu Staroście Żytomir. z Imc

4Roku

k. 512v

1Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego,

2Miesiąca Augusti, Dwudziestego Dziewiątego Dnia.

3Na Urzędzie Grodzkiem Zamku Kijow. Przedemną Stefanem z Ożychowa [?]

4Ozyckim [?] Vicegerentem y Namiesnikiem [?] przez akta Ziem. Kijowskich y Xię-

5gami Ninieyszemi Ziem. Kijow. Comparens Urodz. JmPan Jan Ros-

6kowski [?] Sługa Urodz. JmPana Kazimierza Klinskiego [?] Woyskiego Kijow. Pi-

7szczynski [?] Pan tego dzierżawca Prynocy [?] pałac swego, opowiadaiąc przed

8aktami Ninieyszemi niżey wyrażone Inkwietacye, Inwazye,

9y Wiolencye, Generaliter JWielm. JmPanu Alexandrowi Lis-

10nickiemu Staroście Żytom. iako Panu, et Specificé Urodz. JmPanu

11Panom Jakubowi Korsincinskiemu [?] Komissarzowi, Janowi Kaszło-

12skiemu Gubernatorowi Starostwa Żytomirsk., tudziesz Szlachcie

13Dzierżawcom na Wackowie Mieszkaiącym, Scilicet Urodz. Klin-

14czynskim [?] tymże JmPanu podmiotach y przysiółkach dobrze wia-

15domym ad infra illicita subordynowanym, świadczył Manifesto-

16wał y protestował się w ten sposób y o to. Iż JmPan Obwinieni Urzędy

17Stwa Żytomirsk. wiedząc dobrze o prawie pthym [?], że etiam Res

18spria [?] non vi sed iure repetenda est, a JmPan Obwinieni convel-

19lendo eandem Legem sub colore Iuridicae actionis areszto-

20wania Budników, bardziey Inwasiones et violentias intulé-

21runt, kiedy z rozkazu Urodz. JmPana Komissarza Urodz. JmPan

22Klinczynski [?] w kilkudziesiąt koni napadszy na Budę nazwi-

23skiem Teterka, nietylko tych Budników z Budy Żytomirsk., kto-

24rych przedtym fuerit Areszt, commovit na Ninieyszego Kom-

25parenta do Buntów, że prawie vix non Mortalem periculum

26crisim, ale tey y w Własnym tey że Budy dawnym Budnikom

27przy uywatiu popędliwości swey niepotrzebney causavit fu-

28gę, bo ci JmPan Obwinionych Budnicy iako Lud Swywolny

29tymniey o co trwaiący zbuntowawszy się Ninieyszego Komparen-

30ta Zabić usiłuiące napadli z Drągami y uderzenie ciężkie

31z ugięciem kości z lewey strony w głowę zadali, tak

32dalece że aż w godzinę czyli dłużey Comparens do Ży-

33cia przyszedł Napotym obmotus y Sami w Lasy po-

34rozbiegali się, przy ktore JmPan Alkuye [?] Buda Ægrorum [?]

35Prin[?]palium Comparentis wałacie, Zkąd ci Principales

36Comparentis nietylko przez wakowanie Budy, ale też y

37przy zaniesieniu Pługów, Siekier y innego Naczynia

38do Budy należącego na kilka Tysięcy ponoszą szkody. Oszte-

39dy wszystko Ninieyszy Comparens postrzegaiąc całości For-

40tuny Pana swego Bareby [?] przy takowe nieprawne akcye

41nie miał Detrimentis. Salva panente Melioratione ibidem in-

42runę [?] manifestat et protestat. Jan Roszkowski mp.

43[w prawym dolnym rogu parafa:] Ackey [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Tytuł rozpoczynającego się wpisu (manifestacji); tekst ciągnie się na następnej stronie; „Roku” – początek formuły daty, prawdopodobnie zarazem kustosz.

Formuła daty: 29 VIII 1740; ingrossacja w urzędzie grodzkim (zamek kijowski w Żytomierzu), choć wpis w księdze ziemskiej.

etiam res propria non vi sed iure repetenda est – nawet rzeczy własnej należy dochodzić nie przemocą, lecz prawem; convellendo eandem Legem sub colore iuridicae actionis – łamiąc to prawo pod pozorem czynności prawnej; invasiones et violentias intulerunt – dopuścili się najazdów i gwałtów; vix non mortale periculum – niemal śmiertelne niebezpieczeństwo; causavit fugam – spowodował ucieczkę; salva ... melioratione – z zastrzeżeniem poprawienia (manifestu); manifestat et protestat – manifestuje i protestuje; mp. – manu propria, własnoręcznie.

Buda – osada budników (wytwórców potażu/smoły w lasach). Odczyt wielu nazwisk i fragmentów niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

29VIII 1740 Jan Roszkowski, sługa Kazimierza Klińskiego [?], wojskiego kijowskiego, dzierżawcy [?], manifestował się przeciw Aleksandrowi Leśnickiemu, staroście żytomierskiemu, Jakubowi Korsincińskiemu [?], komisarzowi, Janowi Kaszłowskiemu [?], gubernatorowi starostwa żytomierskiego, oraz szlachcie Klinczyńskim [?], dzierżawcom na Wackowie – o to, że pod pozorem aresztowania budników Klinczyński z rozkazu komisarza z kilkudziesięcioma końmi napadł na budę zwaną Teterka i zabrał budników.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 513

1Relacya położonego Pozwu na Sądy Ziem. Kijowskie

2od Jchmw Xięży Karmelitów konwentu Berdy-

3czowskiego po Urodz. Lewańskich [?] [...]

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Augusta Trzydziestego Dnia

6Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijow. Przedemną

7Stefanem z Wyhowa [?] Wyhowskim [?] Viceregentem y Namiesnikiem

8pisarskim [?] akt Ziem. Kijows. y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijows.

9Stanąwszy osobiście Woźny Gnał Wdztwa Kijows. y innych Opatrzny

10Stefan Brzezański [?] in vim suae verae ac fidelis Relationis, palam

11publice, libereque recognovit, Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedm-

12set Czterdziestego, Dnia Trzydziestego Augusta Pozew Ziemski

13Kijowski autentyczny odniosł do dóbr Wsi Porzdowiec [?] y tym

14tenże Pozew we Dworku niżey mianowanych Pozwanych wsobie [?]

15na Stole położywszy, od kogo, po kogo y w jakiey by sprawie był

16pisany, prawnie publikuiąc do wiadomości przywiodł, którego

17Pozwu tenor sequitur estque talis. Augustus Tertius Dei Gratia Rex

18Poloniae Magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae,

19Samogitiae, Kijoviae, Volhyniae, Podoliae, Podlachiae, Livoniae, Smolensciae,

20Severiae Czerniechoviaeque, nec non haereditarius Dux Saxoniae, Princeps et E-

21lector. Vobis Generosis Josepho et Catharinae, seu aliis Nominum

22Lewańskim Małżonkom y innym spolnych dóbr Wsi tey że

23ruchomych y summ pieniężnych powagą Naszą Królewską przy-

24kazuiemy, abyście WW przed Sądem Naszym Ziem. Kijows.

25na Rokach Ziem. Wdztwa Kijows. Anno Domini Millesimo Septin-

26gentesimo Quadragesimo, in loco solito Judicii, Die Vigesi-

27ma Nona Augusti w Żytomierzu przypadaiących y sądzić się ma-

28iących, vel his deficientibus in aliis subsequentibus, sami

29osobliwie [?] prawnie stanęli, na Instancyą Urodz. y Wielebnego

30Delatora, Przewielebnego w Bogu Xiędza Ferdynanda a

31Sancto Spiritu Przeora konwentu Berdyczowskiego, una

32cum sua Communitate aktora, który inhaerendo Protestationi

33WW pozywa oto. Iż WW calcato

34eo nomine facto WW pozywa oto, [?] postposita Lege

35omni Jure Divino humanoque, nec non postposita Lege

36Ecclesiastica non verendo rigorem Bullae Coenae Domini

37de Invasoribus Bonorum Spiritualium descriptum, non

38attentaque Constitutione Anni Millesimi Sexcentesimi

39[reklamant:] Nonagesimi

k. 513v

1Nonagesimi Sexti de pœnis eorundem Juras[?] Sancitis

2fusius inse exprimente[?] non contenti anterioribus in Bonis

3Spiritualibus patratis violentiis, subsecutisq[ue] Injuriis

4teraz noviter non pridem videlicet Die Vigesima Sexta

5præsentis, formata quovis iniusto prætextu, śmieli y

6ważyli się, na Dobra Wieś Kotowecką[?] napadszy sylvam[?]

7prætextuose iakowegoś prerensya[?] do Nieuierney Krey:

8ny Abrahamowey, Pierwszy Verbis nieszukaiąc a-

9pud Dependentes Sprawiedliwości, potym wywarszy złośli-

10wą furią, porwawszy potano[?] do Rzeca[?] akkomodowane po

11mienioną Arędarkę zbiwszy, Ran, razow niemało poza-

12dawszy y skaleczywszy, ktora ledwie co żywo została,

13mala Possessionis[?] addendo, do komory wpadszy, non supprimen-

14do rancorem suum, Flaszy z Beczek y Kuff, w ktorych

15rozne trunki były, na Ziemię spuścili, Insuper tempore

16ejusdem illiciti actus, ze Skrzyni gotowych pieniędzy

17Złł. kilkadziesiąt niestało, y gdy ręki uszykowawszy ha-

18łas w karczmie usłyszeli, Ichmść Obżałowani tegendo[?]

19Lege vetandos actus, do Szabel porwawszy się za niemi

20gonili rąbać, bić, usiłowali, naostatek iako zawsze fuga

21facit reum sami disparuerunt, za ktory swoy niecha-

22lebny postępek citamini. Sitis paritur[?], Pisan w Żytomi-

23rzu Die Vigesima Nona Augusti Millesimo Septingente-

24simo Quadragesimo Anno. Deque positione[?] ejusdem Citatio Re-

25latio. + Stefan Brzezowski[?] Woźny Generalny manu propria[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Wdztwo – województwo; Woźny Gnał – woźny generał; in vim suae verae ac fidelis Relationis… recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał.

tenor sequitur estque talis – treść następuje i jest taka; formuła tytulatury Augusta III; in loco solito Judicii – w zwykłym miejscu sądu; vel his deficientibus in aliis subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły, na następnych.

inhaerendo Protestationi – trzymając się protestacji; calcato… postposita Lege omni Jure Divino humanoque – podeptawszy, pominąwszy wszelkie prawo boskie i ludzkie; non verendo rigorem Bullae Coenae Domini de Invasoribus Bonorum Spiritualium – nie bojąc się surowości bulli In Coena Domini o najeźdźcach dóbr duchownych; Constitutione Anni 169… – konstytucją sejmową z r. 169…

Konwent karmelitów bosych w Berdyczowie; nazwa wsi „Porzdowiec” niepewna.

non contenti anterioribus in Bonis Spiritualibus patratis violentiis – nie zadowoleni z wcześniejszych gwałtów dokonanych w dobrach duchownych; Die Vigesima Sexta praesentis – dnia 26 bieżącego miesiąca; rancorem suum – swą złość; fuga facit reum – ucieczka czyni winnym; disparuerunt – zniknęli; citamini – jesteście pozywani; Die Vigesima Nona Augusti 1740 – 29 VIII 1740.

Fragment pozwu (citatio) z relacją woźnego, odczyt wielu wyrazów niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

30VIII 1740 woźny Stefan Brzezowski zeznał, że tegoż dnia położył we dworku we wsi Porzdowiec [?] pozew na sądy ziemskie kijowskie (pisany w Żytomierzu 29 VIII 1740) od karmelitów konwentu berdyczowskiego przeciw Józefowi i Katarzynie Lewańskim, małżonkom – o napaść na karczmę: pozwani pobili arendarkę tak, że ledwie uszła z życiem, wpadli do komory i wypuścili na ziemię trunki z beczek i kuf, zginęło kilkadziesiąt złotych ze skrzyni, a gdy nadbiegli ludzie, gonili ich z szablami, po czym zbiegli.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 513v

1Relatya podwornego Woźnego na sądy Zie[m]-

2skiey[?] od JWielm. Zaniszczyney[?] Marszałko-

3wey WXL. po Wielm. Jm. P. Mecialkowskiej[?]

4Zydy[?] Zytomirs.

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Augusti Trzydziestego Dnia

7Na Urzędzie[?] Xiąg Ziem. Wdztwa Kijow. Przedemną Ste-

8fanem Rzykowa[?] Duchowskim[?] Vice Regentem y Xięgami

9kiem[?] natenczas akt Ziemskich Kijowskich, y Xięgami

10niniey[szemi]

k. 514

1ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanowszy Osobiście Woźny Generał Woie-

2wodztwa Kijow. y Jnnych Opatrzny Hrehory Borysowicz wme

3ierney y skuteczney Relacyi swoiey palam publiceq[ue] acper

4expressum recognovit, iż On Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset

5Czterdziestego Dnia Dziewiętnastego Augusti Pozew Ziem. Kijow. Cztery

6tygodniowy na Instancyą Ziem. pisany odniosł do Dobr Dzi Tatary-

7nowki y tam ten Pozew we dworze tamecznym w izbie na stole

8położył opołożeniu onego Odkogo pozew y w iakiey sprawie był pisa-

9ny prawnie opowiedział y dowiadomości wszystkim przywodził Pozew

10tego Tenor był takowy August Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski Wiel

11ki Xiąże Litewski Ruski Pruski Mazow. Zmudz. Jnflan. Smol. Kiiow. Kijow.

12Woł. Podol. Podlas. Wiel. Czernihow. a dziedziczny Xiąże Saski y Elek-

13tor Wielmożnemu Andrzeiowi Trzeciakowi Pisarzowi Ziem. Żyto. Kijow.

14y posesorowi Dobr Dzi Tatarynowki do Ordynacyi Ostrozkiey należącey quo-

15cunq[ue] titulo et praetextu Possessori ac possessioni alienorum Tenu-

16torowi Possessori ac occupatori tudzież urodzonemu cuius vis nominis

17Rządcy Pisarzowi y innym Czeladzi dworskiey y wszelkiey gromadzie Ta-

18tarynowskiey y innym czeladzi dworskiey y Szlachcie graniczącey za

19pomienionych przecz [?] wyższych lepiey wiadomym iako też całey gro-

20madzie Tatarynowskiey ad plenariam insinuationem tudzież Fortuny y gro-

21tow poprzedzaiącey ktorej presentationem apud te arestantowanie

22statuitioq[ue] eorundem omnino debitam z Osob y rewizi

23kich glebe Dobr leżących ruchomych tudzież sum

24pienięznych przycarowiemy, abyście W.W. a

25principaliter W. J. Wielm. Trzeciaku qua Pryncypał

26tum quisq[ue] vestri ex persona et delicto suo przed

27Sądem naszym Ziem. Kijow. na Sądach Ziem. Kijow.

28w Owruczu lub Żytom. Sądzić się maiących vel his

29deficientibus in aliis proxime subsequentibus Sa-

30dzi Obliczonie y Zawicie stanęli na Instancyą

31Instygatora Sądowego y Jego Delatorki Jaśnie

32Wielm. Marcybelli z Ozimkich [?] na Bakszta[?] y

33Berdyczowie Hrabiney Zawiszyney Marszał.

34kowey Nadworney W. Xięs. Litt. Bobruysk. Sum. etc.

35[reklamant:] Starościney

k. 514v

1Starościney Dobr Berdyczowa y Zawiszyna Dziedziczki

2tudzież Urodz. Szymańskiego Gubernatora Zawiszyńskiego

3a principaliter J. Wiell. Pryncypałki ktora przychilaiąc

4się do Prawa pospolitego y Manifestow w tey sprawie

5zaniesionych pozywa W. W. Ołó: Iż W. Twoia Wiell. Prze-

6ciątu niekontentuiąc się dawnieyszemi krzywdami

7ktore właśnie ktore właśnie z iedney zawziętości JaśnieOświeconey [?]

8Wiell. Aktorce czyniłeś kiedy przez lat kilka niemaiąc

9żadnego textu y interessu do tych Dobr JW. Aktorki corocznie

10grunta Zawiszyńskie Swaykowskie y Raieckie gwał-

11townie cum guerra hominum armatim całkowi-

12tim [?] z kosami cepami rucznicami z kozakami, z czeladzią

13Dworską iakotez szlachtą Gracialistami ze strzelbą y

14spisami napadałeś y pervim one usurpuiąc sobie przy-

15właszczałeś pożytki z tychże gruntow gwałtownie

16zabierałeś et in commodum tui obracałeś, tudzież Pod-

17danych Dziedzicznych J. Wiell. Aktorki toties quoties po po-

18lach napadałeś, biłeś ranił, rąbał, y kaleczył y zaniemi

19strzelał, bydła y trzody tychże Poddanych y Dworskie

20dobytki similiter po polach goniłeś bił y kaleczył, w płu-

21gach woły pokaleczył, pługi porąbał, ludzi ranił, z pol z-

22spędzał inne niepraktykowane wiolencye czynił y czy-

23nie karał tak dalece iż ci Poddani dziedziczni miserissime

24per tui tantas molestias zebrawszy się rożnemi czasy

25więcey czterdziestu, odpadszy od bydeł zboża y gruntow

26rozeyść się musieli a drudzy przez ucisk y dolegliwość ta-

27ką do ostatney przychodzili mizeryi y kaszty [?] i za kto-

28rych to W. T. J. W. Aktorce zapłacić lubtez zbiegłych przy-

29wrocić teneris kiedy albowiem tam in praedicati exem-

30plo niepozasiedzku ale właśnie iakby z nieznaiomą

31invicinitate z JaśnieW. Aktorką zachowałeś się iedy-

32nie na zgubę y ruinę Fortuny JW. Aktorki godząc przechwał-

33ki na Poddanych pomienionych czyniłeś łapaniem y wie-

34szaniem srzibienie [?] pod miastem stawić obiecywaniem

35odgrażałeś y tym sposobem od własności swoiey wielu

36ludzi iednych Dziedzicznych drugich zasiedziałych podd.

37pędzałeś. Insuper Anno Praesenti iż z zabytności JW. Aktorki w

38Dobrach swich Dziedzicznych Berdyczowie in contemptum

39[reklamant:] własnie

k. 515

1własnie JW. Aktorki na Grunta dziedziczne Zawiszynskie temerario

2et illicito ausu ludzi więcey Sta cum vario armorum genere z spi-

3sami Rusznicami Pistoletami, Kosami Cepami, nasłałes zboża

4własne Zawiszynskie iuz też zielone in parte porząc, in parte

5pokosic kazałes et funditus zniszczyłes y potratowałes lu-

6dzi, Poddanych JW. Aktorce miłosierdzia w tym punkcie

7proszących łapać, bić, kaleczyć za niemi strzelać y rozpędzać

8kazałes et defacto bites y kaleczył iako o tym szerzey uczy-

9niona opiewa Protestacya. Tandem pokrywaiąc swoy ta-

10kowy występek JW. Aktorce o iakowąs wiolencyą, kto-

11ra nunquam stabitur et deducetur na Sądy Kapturowe cum sum-

12ma circumscriptione Honoru przypozwałes, przez co

13Winom Prawnym popadłes. Zatym tak JW. Aktorka

14tak do uczynienia Kalkulacyi z branych przez tyle

15lat prowentow z Gruntow JW. Aktorki dziedzicznych

16y zwrocenia onych iakoteż do zapłacenia y na-

17grodzenia szkod blisko na trzydziescie Tysięcy

18przez niegodziwe najazdy, w ludziach gruntach y zbo-

19żach poczynionych, tudziez o zapłacenie lub stawienie pod-

20danych, ktorzy occasione sui pouchodzili necnon

21pro sumendis pœnis tam personalibus quam cri-

22minalibus ratione multoties illatarum violentiarum

23commissionis abusus bombardarum, invasionis fundorum

24ac aliarum perpetratorum criminum et excessuum, necnon per

25statuitionem inculpatorum aresto innodatorum sumendis per ipsos

26pœnis, tum pro restitutione damnorum ac eliminatione quarum-

27vis transactionum laesivarum na Terminie wyz oznaczonym

28pozywaiąc sitis parituri et ad praemissa judicialiter responsuri. Datt

29w Żytt. Millesimo, Septingentesimo Quadragesimo Anno

30Die Nona Augusti. De quo plens ejusdem Mtis R[…]tio. Hrehory

31Borysowicz Woźny scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

WXL – Wielkiego Xięstwa Litewskiego; Vice Regent – zastępca regenta kancelarii ziemskiej.

palam publiceque ac per expressum recognovit – jawnie, publicznie i wyraźnie zeznał; quocunque titulo et praetextu – pod jakimkolwiek tytułem i pozorem; cuiusvis nominis – jakiegokolwiek imienia; ex persona et delicto suo – z osoby i przewinienia swego; vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły, na innych najbliżej następujących; „Pozew Cztery tygodniowy” – pozew z terminem czterotygodniowym; Tatarynówka – dobra należące do ordynacji ostrogskiej. Fragment łacińsko-polski w środkowej części miejscami niepewny w odczycie.

Dalszy ciąg pozwu (najpewniej oblaty pozwu) w sprawie Starościny, dziedziczki Berdyczowa i Zawiszyna, oraz Szymańskiego, gubernatora zawiszyńskiego, przeciw sąsiadowi o najazdy na grunta.

a principaliter – a głównie; cum guerra hominum armatim – z gromadą ludzi zbrojnie; in commodum tui – na swój pożytek; toties quoties – ilekroć; similiter – podobnie; miserissime per tui tantas molestias – najnędzniej wskutek tak wielkich twoich udręczeń; teneris – jesteś obowiązany; Anno Praesenti – w roku bieżącym; in contemptum – na wzgardę.

Ołó: – prawdopodobnie „Oświecony” lub nazwisko pozwanego skrócone; J. Wiell. / JW. – Jaśnie Wielmożna; Aktorka – powódka; Pryncypałka – strona główna.

Foliacja w lewym górnym rogu „514” i obok zapewne druga numeracja („6” lub „b”); odczyt niepewny.

temerario et illicito ausu – zuchwałym i niegodziwym postępkiem; cum vario armorum genere – z rozmaitym rodzajem broni; in parte… in parte – częściowo… częściowo; funditus – doszczętnie; defacto – faktycznie; nunquam stabitur et deducetur – nigdy nie zostanie wykazana i dowiedziona; cum summa circumscriptione Honoru – z największym uszczerbkiem czci; occasione sui – z jego (pozwanego) powodu.

Fragment łaciński: o zapłacenie kar tak osobistych, jak kryminalnych z powodu wielokrotnie zadanych gwałtów, nadużycia broni palnej, najazdu gruntów i innych popełnionych przestępstw i występków, a także przez stawienie obwinionych, aresztem objętych, do poniesienia przez nich kar, oraz o zwrot szkód i usunięcie wszelkich krzywdzących układów; sitis parituri et ad praemissa judicialiter responsuri – stawcie się i odpowiadajcie sądownie na powyższe. Datum w Żytomierzu, roku 1740, dnia 9 sierpnia. Końcówka o relacji woźnego częściowo niepewna; Woźny scribendi ignarus – woźny niepiśmienny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

30VIII 1740 woźny Hrehory Borysowicz zeznał, że 19 VIII położył we dworze we wsi Tatarynówka pozew czterotygodniowy na sądy ziemskie kijowskie (pisany w Żytomierzu 9 VIII 1740) od Zawiszynej, marszałkowej nadwornej litewskiej, przeciw Andrzejowi Trzeciakowi, pisarzowi grodzkiemu żytomierskiemu, posesorowi Tatarynówki należącej do ordynacji ostrogskiej – o rachunek i zwrot prowentów pobieranych przez lata z dziedzicznych gruntów aktorki, o szkody blisko 30 000 zł z niegodziwych najazdów na ludzi, grunty i zboża, o zapłatę lub stawienie zbiegłych poddanych, kary za wielokrotne gwałty, strzelanie i najeżdżanie gruntów oraz o stawienie zaaresztowanych sprawców.

Transkrypcja

k. 515

1Areszt Ludzi y Rzeczy Dworskich Wielm.

2Trzeciaka Podstolego Owruckiego Pisa-

3rza Grodz. Zytom. w sprawie Jasnie

4Wielm. Zawiszyney Starosciny Chmielnickiey [?]

5Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

6Miesiąca Augusti Trzydziestego Dnia.

7[reklamant:] Na urzędzie

k. 515v

1Na Urzędzie Xiąg Ziem. Wdztwa Kijow. przedemną Stefa-

2nem z Wyhowa Wyhowskim Vices Regentem y Namiestni-

3kiem natenczas Akt Ziem. Kijow. Stanowszy oczewi-

4ście Woźny Gnłł Wdztwa Kijow. y innych Opatrzny Hre-

5hory Borysewicz in vim suae verae ac fidelis Reli palam

6publice liberéq ac expressum recognovit. Iż On Ro-

7ku teraźn. Tysiąc Siedmset Czterdziestego Dnia Dwu-

8dziestego Dziewiątego Augusti ad affectationem

9juridicamq requisitionem JW. JeyMości Pani Mar-

10cybelli z Ogińskich Zawiszyney Marszałkowey Na-

11dworney W. X. Litt: Sulim. Czerem. Bobr. &c Starościny

12maiące przy sobie Strony Szlachty ludzi wiary

13godnych Urodz. Ichmościów Panów Piotra Iasinskiego

14y Iana Cewkowskiego eo majoris ac eviden-

15tioris Testimonij gratia sibi adhibitos był w

16Dobrach Wsi Tatarynowce Possessyi Wiel. JmPana

17Trzeciaka Podst. Owr. Pisarza Grodz. Zytt. gdzie bę-

18dące u Wuyta tameyszego y całey gromady Tataryn-

19nowskiey Urodz. quorumvis nomine Tarczewskiego

20przeszłego y teraźn. Podst. Tatarynowskich Sasin-

21skiego Augusta y innąj czeladź dworską W. JmP. Podst. Owr. iako

22excessantow y wiolatorow w winach prawem pttym opi-

23sanych arestował et ad decisionem juridicam officiose

24przyporuczył, który to Arest Wuyt pomieniony y cała gro-

25mada Tatarynowska Nomine W. JmPana Podst. Owr. Pana

26swoiego benevole przyiowszy przeniosony Podstaro-

27ściech Urodz. Sawinskiego y innych Sług y czeladzi dwor-

28skiey Pana swoiego do rosprawy prawney do-

29trzymać deklarowali. w czym On mianowa-

30ny Woźny tąż Stroną Szlachty sobie przy-

31tomną oswiadczywszy się z tamtąd odiechał

32y tu ad Acta praesentia przybywszy tą swoią pra-

33wdziwą Arestu przedemną Urzędem uczy-

34nił y zeznał Relacyą prosząc eam Actis con-

35notari co y otrzymał. + Hrehory Borysewicz

36Woźny scribendi ignarus.

37Mensis Septembr.

38[reklamant:] Relacya

Objaśnienia i tłumaczenia

Podstoli owrucki – urzędnik ziemski ziemi owruckiej; Pisarz Grodzki Żytomirski – pisarz sądu grodzkiego w Żytomierzu.

Odczyt tytułu starościny (Chmielnickiey / Szmilyskiey) niepewny.

in vim suae verae ac fidelis relationis palam publice liberéque ac expresse recognovit – w mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie, dobrowolnie i wyraźnie zeznał.

ad affectationem juridicamque requisitionem – na prawne żądanie i wezwanie; eo majoris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – dla większego i oczywistszego świadectwa przybranych; ad decisionem juridicam – do rozstrzygnięcia prawnego; quorumvis nomine – czyimkolwiek imieniem; eam Actis connotari – by ją zapisano w aktach; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Podst. Owr. – podstoli owrucki; Sulim. Czerem. Bobr. – starościna sulimska (?), czeremska (?), bobrujska; Mensis September – nagłówek nowego miesiąca wpisów; „Relacya” w prawym dolnym rogu – kustosz/początek następnego wpisu.

Rok 1740 (Czterdziestego) – zdarzenie 29 VIII 1740.

Streszczenie

30VIII 1740 woźny Hrehory Borysewicz zeznał, że 29 VIII na żądanie Marcibelli z Ogińskich Zawiszynej, marszałkowej nadwornej litewskiej, starościny [chmielnickiej?], ze szlachtą Piotrem Jasińskim i Janem Cewkowskim, był we wsi Tatarynówka, posesji Andrzeja Trzeciaka, podstolego owruckiego, pisarza grodzkiego żytomierskiego, i u wójta i gromady tatarynowskiej dokonał aresztu ludzi i rzeczy dworskich (zob. nr 99). Ostatni wpis z VIII 1740.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 516

1Relatia położonego Pozwu na Roki Ziem.

2Kijow. od JO. Xiążęcia Swiatopełka

3Czetwertyńskiego po Wielm. Ilinskich

4Starostów Nieżyskich [?] Intus.

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego.

6Miesiąca Septembra, Wtorego Dnia.

7Na Roki Sądowe Ziemskie Kijowskie. Przedemną

8Michałem z Tryzny [?] Tryzną [?] Dedowiczem [?] Stryszeskim [?]

9Łowczym Mścisławskim, Komornikiem Ziemskim Ki-

10jowskim y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijowskiemi.

11Stanowszy osobiście Woźny Generał Województwa

12Kijowskiego y Inszych, opatrzny Jan Skoczko,

13który w moc prawdziwey wierney y skuteczney

14Relacyi swoiey, iawnie, iasnie, ustnie y dobro-

15wolnie zeznał. Iż on Roku teraznieyszego Ty-

16siąc Siedmset, Czterdziestego, Dnia Pierwszego

17Septembris. Pozew Ziemski Kijowski, na Wiel-

18branie [?] Ziemskim tego Województwa pisany

19z Dworu od Dóbr Wsi Ł[…]rnego [?], y tam ten Pozew

20na Stole we Dworze tam Będącym, położywszy

21o położeniu onego samym Dzierżawcom [?], y Czela-

22dzi Dworney, Ludziom na Wsi będącym, y kogo

23tylko na ten czas widzieć mógł, prawnie opowie-

24dział, y każdemu z osobna do wiadomości przy-

25wiódł, pisany był ten Pozew Tenoris sequentis

26August Trzeci z Bożey łaski, Król Polski, Wielki

27Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki,

28Zmudzki, Inflantski, Smoleński, Siewierski,

29Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Inflantski [?]

30y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiążę Saski

31y Elektor

k. 516v

1y Elektor. Wielmoznym Kazimierzowi y Annie

2Suszczewiczownie Ilinskim Woyskim Kijowskim

3Starostom Dzisnenskim [?] Mttom samey Pozwaney cum

4assistentia Mariti de Iure incumbenti, Pozwanym

5z Dobr y wszystkich gnłł. Dobr leżących ruchomych,

6y Summ pienięznych, z powagi Naszey Krolewskiey

7przykazuiemy, abyście WWo. przed Sądem Na-

8szym Ziemskim Woiewodztwa Kijowskiego na Kadencyi

9ktora po Dacie y podaniu tego Pozwu nay pier-

10wiey przypadnie y sądzona będzie, albo wtenczas

11gdy ta Sprawa z Regestru sobie należytego przy-

12padnie y przywołana będzie sami, osobiście

13y pewnie staneli, na Instancyą Instygatora

14Sądowego y iego Delatora, JO Xiązia Stefana

15Czetwertyńskiego [?] na Nowey Czetwertni Komarzycach [?]

16y Żurovycach [?] Swiatopełka Czetwertynskiego

17Włodzimirskiego [?] Dziedzicznym [?] Dzierżawcy [?] Staro-

18sty Owruc[?]-

19ra, ktory przyłączaiąc się we wszystkim

20do Prawa pomienionego, y Assesoru eo Nomine Zapisa-

21nego pozywa WWo. do stanienia przed Sąd

22Nasz Roboczych Petra Smorhuna, Iwana

23Turnika, Opanasa Moskala, Iurka, Iwana,

24Kołodnyca, Pawła Bednarczuka Budnikow

25z Maydanu Żurovyckiego JO Dziedzicznego Ewo-

26ra [?] z Długami Znacznemi, ktore osobliwym

27Regestrem specyfikowane in Tractu Causa

28będą otrzymane [?] y do Maydanow WWo uszłe

29y teraz actualiter znayduiących się, ktorych

30ad Requisitionem wydać niechcieliście, ani też

31Długow żadnych zapłacić curastis, Indictę

32do wydania wyż wyrażonych Maydannikow

33[reklamant:] owieczych [?]

k. 517

1a w niewydaniu do Zapłacenia Summy, któ:

2ra Regestrem specyfikowana będzie, do sze:

3ścia [?] Tysięcy extenduiącey się, wraz w Winna:

4mi Prawnemi, osobliwie Robocznego [?] Pa:

5rła [?] Bednarczuka, do wydania z Żoną, z

6Dziećmi, Bydłem, et tota eius supellectili

7domestica, iako Poddanego Dziedzicznego

8z Dobr Miasteczka Kurczyc, w Dobrach WJm

9Kureńszczyzną [?] znayduiącego, arestem

10innodowanego, praesentique Citatione arestan:

11tur, z nadgrodzeniem carentiae laboris, ścho:

12dy [?] y kosztów z tąd pochodzących nadgrodzenia

13sitas [?] itaque haberi, et ad praemissa omnia iu:

14dicialiter responsuri. Datum in positione actoris

15Terrestrium Kijoviensium Żytomiriae, Anno

16Millesimo, Septingentesimo Quadragesimo.

17Die Decima Octava Augusti. Za którym to

18Pozwem wyż mianowany Woźny, Roki y Termin

19Stronom Obom, Powodowi do attentowa:

20nia, Pozwaney do usprawiedliwienia się

21przed tymże Sądem Ziem. Wdztwa Kijow.

22według Ordynacyi w Pozwie wyrażoney, sw[?] ro:

23zprawie prawney, stanowienia się złożył y

24naznaczył, de quo Officium eiusdem Actis Re:

25latio. † Jan Mozolewski [?] Woźny tenendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Intus – „wewnątrz” (tekst pozwu wpisany w relację); Tenoris sequentis – „następującej treści”; JO. – Jaśnie Oświecony; Wielm. – Wielmożny.

Odczyt nazwiska komornika i nazwy wsi niepewny; data „Wtorego” = drugiego.

cum assistentia Mariti de Iure incumbenti – przy asystencji męża, jak prawo nakazuje.

actualiter – obecnie; ad Requisitionem – na żądanie; curastis – postaraliście się; in Tractu Causae – w toku sprawy.

Fragment pozwu królewskiego (sprawa o zbiegłych budników z Majdanu); nazwiska i nazwy miejscowe w części trudne do odczytu.

et tota eius supellectili domestica – i z całym jego sprzętem domowym; arestem innodowanego – obciążonego aresztem (zajęciem); praesentique Citatione arestantur – i niniejszym pozwem aresztuje się; carentiae laboris – utraty robocizny; ad praemissa omnia iudicialiter responsuri – mający sądownie odpowiadać na wszystkie powyższe; Datum … – Dano w pozycji akt ziemskich kijowskich w Żytomierzu, roku 1740, dnia 18 sierpnia; de quo Officium eiusdem Actis Relatio – o czym relacja do akt tegoż urzędu; tenendi ignarus – nieumiejący pisać (stąd krzyżyk).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

2IX 1740 woźny Jan Mozolewski [Skoczko?] zeznał, że 1 IX położył we dworze we wsi Ł[…] i ogłosił dzierżawcom, czeladzi i ludziom pozew na roki ziemskie kijowskie (pisany w Żytomierzu 18 VIII 1740) od ks. Światopełka Czetwertyńskiego przeciw Kazimierzowi i Annie z Suszczewiczów [?] Ilińskim, wojskim kijowskim, starostom [?] – o wydanie dziedzicznego poddanego […]narczuka z żoną, dziećmi i bydłem, zbiegłego z miasteczka Kurczyce do dóbr pozwanych Kureńszczyzna [?], zaaresztowanego, wraz z wynagrodzeniem utraconej robocizny i kosztów (zob. nr 102).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 517

1Relacya Arestu Budników [?] u WJm[?]

2Pińskiego Starosty Niżyny [?] u Xstra:

3nii [?] JO Xiążęcia Światopełka Czetwer:

4tyńskiego.

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego.

6Miesiąca

k. 517v

1Miesiąca Septembra Wtorego Dnia.

2W Roku Sądowe Ziems. Kijowskie. Przedemną Mi-

3chałem z Szypola [?] Bedowiczem [?] Przysięgłym Ziems.

4Pisarzy [?] Komornikiem Ziemskim Kijowskim y Xię-

5gami Ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Sta-

6nowszy osobiście Woźny Gen. Wdztwa Kijows.

7y Inszych, opatrzny Jan Skoczko [?], który

8w moc prawdziwey wierney y skuteczney Relacyi

9swoiey iasnie iawnie, osobnie y dobrowolnie

10zeznał. Iż w Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset

11Czterdziestego. Dnia Dwudziestego Augusti ad affecta-

12tionem Juridicamq[ue] Requisitionem JOXiążęcia

13JmPana Stefana Felicyana na Nowey Czetwertni [?]

14Czartoryskiego [?] y Kurzycach [?] Swatopełka Czetwertyń-

15skiego Danicrowskiego [?] Utayskowsky [?] [skreślone: …] Starosty

16mając przy sobie Stronę Szlachtę, maioris ac e[vi]-

17dentioris testimonij gratia sibi adhibitos Urodz.

18JchmPanow Józefa Arabskiego [?] y Szymona

19Odrzickiego [?], był w Dobrach Wsiach Kuleszach [?] y Chu-

20drzejowiczach [?], gdzie będąc Robocznych Petra Szmor-

21hina [?], Iwana Turnika [?], Opanasa Nochala [?], Jurka,

22Iwana Kołomyica [?], Pawła Bednarczuka Budni-

23ków z Maydanu JOświeconego Requirenta Kur-

24czyckiego [?] z Długami znacznemi do Summy czte-

25rech Tysięcy wynoszącemi zbiegłych y do Mayda-

26nu Wiell. JchmPanow Kazimierza y Anny z Suz-

27czewiczow [?] Ilinskich [?] Pw Nizynsky [?] Mw [?] uszłych

28y tam ad praesens znayduiących się w Summie

29wyżwyrażoney Czterech Tysięcy Złł. Poll. y w Wi-

30nach prawnych arestował, y prawnie wszystkich

31wyżwyrażonych Budnikow przypowiedział, ktory

32arest JmPan Pisarz Maydanu tameczniego Imie-

33niem Wiell. JchmPanow [?] Starostow Nizyns. [?] Urodz.

34JmPan Matyasz Sucharzewski [?] bonewoli [?] przyiąwszy pomienionych Bud-

35nikow do rosprawy prawney dotrzymać deklarował woź-

36ny Szlachtę y sobie przytomną oświadczywszy się, o tym

37swoię Relacyą arestu tego przyznał. Ktorey ea[n]dem [?] Actis connotari

38y ingrossari [?] + Jan Skoczko Woźny scribendi ignarus.

39[nad wierszem i w ostatnich liniach pismo drobne, odczyt niepewny]

40[reklamant:] Relacya

Objaśnienia i tłumaczenia

numer marginalny odczytany jako „10 2do” – prawdopodobnie 102do (102), sprawdzić.

Notatka „4” u góry strony; foliacja „517/6” w lewym górnym rogu.

ad affectationem Juridicamque Requisitionem – na prawne żądanie i wezwanie; maioris ac evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa; ad praesens – obecnie; scribendi ignarus – nieumiejący pisać; Actis connotari – zapisać do akt.

Relacja woźnego o areszcie zbiegłych budników; zdarzenie 20 VIII 1740, zeznanie 2 IX 1740 (rok wg tekstu „Czterdziestego”).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

2IX 1740 woźny Jan Skoczko zeznał, że 20 VIII na żądanie ks. Stefana Felicjana na Nowej Czetwertyni Światopełka Czetwertyńskiego dokonał aresztu budników [w tytule: u Ilińskiego?, starosty niżyńskiego?]; tekst w dużej części niepewny.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 518

1Relacya Pozwu na Sądy Ziem. Kijow.

2od JO Xiążęcia Swiatopełka Czetwer-

3tyńskiego po Wielm. Niemiryczow

4Sędziów Ziem. Kijow. Inn.

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Septembra Wtorego Dnia

7Na Roki Sądowe Ziemskie Woiew. Kijowskiego

8Przedemną Michałem z Trypola Dedowiczem [?]

9Trypolskim Komornikiem Ziem. Kijowskim

10y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijow. stanowszy

11osobiście woźny Generał Woiewództw Kijow. y in-

12nych Opatrzny Jan Skoczko [?] który w swey prawdzi-

13wey wierney y skuteczney Relacyi swoiey iawnie

14y ustnie y dobrowolnie zeznał, iż on Roku

15teraznieyszego Tysiąc Siedmset Czterdziestego Dnia

16Dwudziestego Drugiego Augusta Pozew Ziemski

17Woiewództwa Kijowskiego na mym Pozwie Ziemskim [?]

18tegoż Woiewództwa pisany, na most do Dobr

19Czyczyna [?] y tam Panu Pawłowi Zarządcy y Żydu

20Karczmarzowi [?] pewnemu w Ręce oddanym, oddanym y położe-

21niu onego od tego, po kiego, y w iakiey Sprawie był

22pisany y wydany, prawnie opowiedział, y koldem [?]

23pisany y wydany prawnie, ktory w tym przywodzi, pisany był

2420 ostra [?] do Wiadomości przywodził, pisany był

25ten Pozew Tenoris Sequentis August Trzeci

26z Bożey Łaski Król Polski, Wielki Xiąże Litewski,

27Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski, Smoleński,

28Siewierski, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski, Inflan-

29czemski [?], a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor

30Wielm. Alexandrowi y Anieli z Wyhowskich [?] na-

31Olexie [?] Niemiryczom Sędziom Ziemskim Kijowskim

32Małżonkom, samey cum assistentia Mariti de iure

33requisita, Pozwanym, z Osob y z innych tych Imion

34Realiter Dobr Ichm. leżących, ruchomych y Sum

35pieniężnych Powagą naszą Królewską przy-

36[reklamant:] kazuie

k. 518v

1karaniey a Sprawie W.W. przed Sądem naszym Ziem.

2Woiewodztwa Kijowskiego naznaczoney. Ktory naypie-

3rwiey po dalszego Pozwu przypadnie y sądzona będzie

4albo w ten czas gdy ta Sprawa z Regestru sobie na-

5leżytego lub z wpisu odłożonego JO. Aktorowi uczy-

6nionego Sami obiecznie [?] Zawisze Stanąć [?] macie [?]

7stawszy y prawne przyczyny Sądowi popierać

8y JO. Delatory [?] J.O. Xiężnie Felicyanie Stefanii [?]

9na Kowey [?] Czetwertyn [?] Kurczyckiey [?] y Konsor-

10cie Dni Swiatopełka Czetwertyńskiego Dani-

11łowskiego [?] Uteykowskiego [?] etc. Starosty Aktora

12ktory przychylacie [?] się wszystkim do Prawa

13Pospolitego co mnie napisanego Pozwie [?] dowod [?]

14W.W. Jarczewskim [?] Sędzia zostaiąc in functione Sądowey

15Ziemskiey Jaśnie Oświeconego mieyscu Aktora

16contra contextum et praescriptum Legis evocato

17nie odbywaniem Rok [?] w Równiey [?] wedle Statutu

18Litewskiego w Woiewodztwie Brzeskim a Powiecie

19Pinskim leżące mające sobie kontraktem dusznie

20onym pusowne [?] cum praefixione Termini do Sądu tutey-

21szego Woiewodztwa Kijowskiego wydać Pozew przyłączać się

22dziatku [?] Prawa w dobrze wiadomemu Jaśnie

23Oświeconego Aktora extra Provinciam et districtum

24evocatis teraz następnie do temuż Prawu pro sugeren-

25dis et irrogandis tam lege sancitis quam et Judicij

26Arbitrarijs poenis do nadgrodzenia Szkody y kosztow

27z tąd pochodzących solidi a sancitis et ad praemissa

28sa omnia ac alia Citamus pro ponendo Patri-

29mo in Termino respondendi Datum w Żytomierzu

30Die Decima Septima Augusti Millesimo

31Septingentesimo Quadragesimo Anno. Za ktorym

32to Pozwem Przypomniony Rok y Termin

33Stronom tym Pozwanym do attentowania Pra-

34wnego do Sprawie Ninieyszey przed tym

35Sądem Ziem. Woiewodztwa Kijowskiego według

36[reklamant:] praefixij

k. 519

1prefixyi w Pozwie wyrażoney ku rozprawie przy-

2szłey stawać zniemi zł[ożył?] y nazwał. De quo

3Ipsius ejusdem Ministerialis Relatio Jan Matu-

4szewicz [?] pisać nie umieiący +

Objaśnienia i tłumaczenia

Tenoris Sequentis – następującej treści; cum assistentia Mariti de iure requisita – z asystencją męża, jak prawo wymaga; Realiter – rzeczowo (co do dóbr); Inn. – innych.

Tekst pisany niestarannie, liczne odczyty niepewne.

Odczyt wielu fragmentów niepewny z powodu bardzo kursywnego pisma; foliacja „518” z dopiskiem „6” (może „518b”) – sprawdzić.

contra contextum et praescriptum Legis evocato – wbrew treści i przepisowi prawa pozwanemu; extra Provinciam et districtum – poza prowincję i powiat; pro sugerendis et irrogandis tam lege sancitis quam et Judicij Arbitrarijs poenis – w celu wskazania i nałożenia kar zarówno ustawowych, jak i według uznania sądu; Citamus pro ponendo … in Termino respondendi – pozywamy do stawienia się w terminie do odpowiedzi; Datum w Żytomierzu Die Decima Septima Augusti … Quadragesimo Anno – dan w Żytomierzu 17 VIII 1740; praefixij – wyznaczenia (terminu).

Fragment pozwu wpisanego w akt (prawdopodobnie relacja woźnego lub dekret); data pozwu 17 VIII 1740.

De quo Ipsius ejusdem Ministerialis Relatio – o czym (jest) relacja tegoż woźnego.

Odczyt nazwiska woźnego niepewny; w następnym wpisie występuje woźny Jan Matu…[?], prawdopodobnie ta sama osoba.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

2IX 1740 woźny Jan Matuszewicz zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie (pisany w Żytomierzu 17 VIII 1740) od ks. Światopełka Czetwertyńskiego przeciw Aleksandrowi i Anieli z Wyhowskich Niemiryczom, sędziom ziemskim kijowskim, małżonkom – o to, że pozwany jako sędzia ziemski, wbrew prawu, pozwał aktora poza jego województwo i okręg (extra provinciam), o kary prawne i arbitralne oraz zwrot szkód i kosztów (zob. nr 70).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 519

1Relacya podanego Pozwu na Sądy Ziem-

2skie Kijowskie od Wielebnych OO. Bog[…] X. Satowicza [?] Kon-

3wentu Kijowskiego [?] przeciwko WJmP Stryby-

4ła [?] Cześnika Nowogr. y Innych

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego.

6Miesiąca Septembra, Trzeciego Dnia.

7W Roki Sądowe Ziemskie Wojewodztwa Kijow-

8skiego. Przedemną Ignacym [?] Ł[…]ieczem [?] Podczu-

9szym [?] Komornikiem Ziem. Kijowskim, y Xięga-

10mi Ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Sta-

11nowszy osobiście Woźny Generał Wojewodztwa Ki-

12jowskiego y Innych Szlachetny Jan Matuse-

13wicz [?], Wmoc prawdziwey Wierney y skuteczney

14Relacyi swoiey, ustnie y dobrowolnie zeznał.

15Iż on Roku teraznieyszego, Tysiąc Siedmset,

16Czterdziestego Dnia Trzeciego Septembris

17Pozew Ziemski Kijowski, una cum Oresto [?] od-

18niosł do Dobr Wsi Dowkowa [?], y tam ten Pozew we

19Dworze tameyszym, w Izbie na Stole położył, o

20położeniu onego od kogo y o co był pisany pra-

21wnie opowiedział y doniosł, mocy przyniósł, któ-

22rego Pozwu iest Tenor takowy. Augustus Trzeci

23z Bozey Łaski, Krol Polski, Wielki Xiąże Litewski

24Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Inflantski,

25Smoleński, Siewierski, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski

26Smoleński [?] y Czerniechowski a Dziedziczny Xiąże

27[reklamant:] y Elektor

k. 519v

1y Elektor. Wiel[mo]. Michałowi na Bonkowie Stryszkowi[?]

2Cześnikowi Nowogr[odzkiemu] Panu, Także Urzędy cuiusvis Inis[?] Sz[?]:

3kowskiemu Gubernatorowi y Innym wielu zgromadzo:

4nym Poddanym Bonkowskim po Imionach y Przezwi=

5skach Wolepiey wiadomym qui Evicti ac Innodati

6oficioso Aresto ad affectationem infra Scripti Actoris

7in Praesentia Nobilium Generosorum Joannis Jackowski,

8ac Francisci Burzynski per memoratum Ministerialem

9Joannem Matulewicz sub tali Lege concepta, z Osoby y ze

10wszystkich gruntów Dóbr W.T. leżących ruchomych y Summ

11pieniężnych przypozywamy, abyś W.T. przed Sądem

12Naszym Ziem[skim] Kijow[skim], gdy ta Sprawa z Regestru so:

13bie należytego przypadnie, Personalnie y zawi=

14cie stanął, na Instancyą Instygatora Sądowego y Jego

15Delatora Wielebnego w Bogu Xiędza Brata Konstan:

16tego Sawicza de Monte Sancti Carmeli Aktora,

17który przypozywa się do Nadmowi wszelkiey y pospo:

18litego Prawa W.T. pozywa na Termin vindican:

19do Honorem Divinum ac Laesionem Charakteris

20sui, którą in Libera Cursus via przez Podstawnego

21W.T. y Ludzi ponieść musiał, kiedy ci pomienieni

22Poddani Bonkowscy nie wiedzieć czyli z przy:

23czyny raioney (ile w tym kraiu) ad omne nefandos

24Actus odważni swey czyli z jussu et manuductione

25pomienionego Gubernatora Swego, zastąpiwszy

26Aktora na dobrowolney drodze nie uważaiąc na

27Prawo omnem Securitatem euntibus et redeun:

28tibus obliviri sub securitate Judiciorum celebran:

29tium pozwolone, wzięli się bić kaleczyć, iako hor=

30rendissime zbili skrwawili, o czym Manifestacya

31am[pliu]s Deductione fusius in se sonat, konia szpakowa[tego]

32Bardzo vi et violenter odebrali, a zatym W.T.

33Wiel[mo]. Cześnika Nowogr[odzkiego] tenże Aktor na Termin wyznaczony

34o Statuicyą wyżwyrażonych Poddanych wraz z Gubernato:

35rem pro determinandis suis illis poenis Criminalibus ex rigore

36Juris, a w niestaniu do odpowiadania Sprawy ziem[skiej] [?]

37o zwrócenie konia szpaka pozywa. Scriptum Kijoviae[?]

38Millesimo Septingentesimo Quadragesimo anno die tertia Septembris[?] [?]

39L.S. [?]

k. 520

1de quo prsens ejusdem Ministerialis Relatio Jan Matu-

2lewicz [?] Woźny ut supra scribendi Ignarus

Objaśnienia i tłumaczenia

una cum – wraz z; Tenor – brzmienie, treść; Septembris – września; WJmP – Wielmożny Jegomość Pan; Nowogr. – nowogrodzki (siewierski).

Data 3 IX 1740 – przypadek z formuły; rok 1740 w zakresie księgi. Liczne odczyty imion w tytule niepewne.

Fragment pozwu instygatora sądowego (wpis z k. poprzedniej); odczyt wielu słów niepewny, pismo kursywne.

qui Evicti ac Innodati oficioso Aresto ad affectationem infra Scripti Actoris – którzy zostali objęci urzędowym aresztem na żądanie niżej wymienionego powoda; in Praesentia Nobilium Generosorum – w obecności szlachetnie urodzonych; sub tali Lege concepta – sporządzonym w takiej treści.

de Monte Sancti Carmeli – karmelita; vindicando Honorem Divinum ac Laesionem Charakteris sui – dochodząc czci Bożej i naruszenia swego stanu (duchownego); omnem Securitatem euntibus et redeuntibus... sub securitate Judiciorum celebrantium – bezpieczeństwo idącym i wracającym w czasie odprawiania sądów; vi et violenter – gwałtem i przemocą; pro determinandis... poenis Criminalibus ex rigore Juris – dla wymierzenia kar kryminalnych z surowości prawa.

Data pozwu: 3 IX 1740 [?]; L.S. – locus sigilli.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

3IX 1740 woźny Jan Matulewicz zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od bazylianina [Satowicza?] z konwentu [kijowskiego?] przeciw Strybyle [?], cześnikowi nowogródzkiemu, i innym – o obrazę czci Bożej i znieważenie stanu duchownego aktora na wolnym gościńcu przez podstawionego człowieka pozwanego i jego poddanych bonkowskich [?].

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 520

1Relatia Pott. Pozwu na Sądy Ziem. Kijow.

2od Urodz. JmP. Piotra Trzeciaka [?] Nosl[…] [?]

3Urzęd. po Urodz. Ławeckich [?] y Innych

4Roku Tysiąc Siedmset, Czterdziestego

5Miesiąca Septembris, Piątego Dnia

6Na Roki Sądowe Ziem. Kijow. Przedemną Michałem

7z Trypola Trypolskim Łowcz. Mścisl. Komornikiem

8Ziem. Kijowskim, y Xięgami ninieyszemi Ziem. Kijow.

9Andrzey Odziewski [?] Woźny Generał Województwa Kijow. y Innych

10Opatrzny Nicefory [?] Borodiański [?] in vim sud verb. ac fidelis

11Relationis palam publice liberè ac per expressum re-

12cognovit, iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset, Czter-

13dziestego Miesiąca Septembris Trzeciego Dnia, Pozew Ziem.

14Kijow. Autentyczny od Niego do Dobr Lasi [?] Lipow[…] [?] y tam

15ten Pozew we Dworze Zamieyszym w izbie na stole położyw-

16szy, od kogo y o jakowy Sprawie był pisany pra[…]

17dowiadomości przypuszczał którego Pozwu Series taka. Au-

18gust Trzeci z Bożey Łaski Król Polski Wielki Xiążę Litewski Ruski

19Pruski Mazowiecki Żmudz. Inflanc. Smoleń. Siewier. Kijowski

20Wołyń. Podol. Podl. Brack. y Czernihow. Dziedziczny Xiąże

21Saski y Elektor Urodz. Anastazyi z Brzeziński [?] Trzyny

22Rudnickiey recenter pozostały wdowie Annie z Rudnickich

23Matce wdowie, y Antoniemu Synowi Ławeckim Sukcessorom

24z pozostałey Zeszłego Urodz. Jerzego Rudnickiego Dobr Szwie[…] [?]

25[…] y Zelinszczyzna post fata ejus naturalnym Posses-

26sorom y Innym którzyby do tey Sprawy należyć chcieli

27assystencyi się potrzebuiącym, samym przez się a po-

28trzebuiącym cum assistentia de Jure debita pozwanym

29Generaliter wszystkich Leżących należących do

30Zezwy [?] Dobr w ws generaliter wszystkich leżących należą

31mych y Summ pieniężnych powagą Naszą Krolew-

32ską przykazuiemy abyście wierność Wasza

33przed Sądem Naszym Ziemskim Kijowskim na

34Rokach Ziemskich Kijowskich nay pierwszy po

35dacie y położeniu tego Pozwu in Loco solito Judi-

36ciorum Sądzących się aut in aliis proximè subse-

37quentibus sami osobliwie y Zawsze stanęli na

38Instancyą Instygatora Sądowego y tego Delatora

39[reklamant:] Urodz.

k. 520v

1Urodz. Piotra Strzeciaka Mostowe Rzeczy Aktora

2który przychylaiąc się do Prawa Pospolitego o

3Manifestacyi Assekuracyi, Aresztów, Rewo-

4lucyi [?], Dekretów, Kondemnat, Publikat,

5y całego Processu w tey Sprawie Dalszego re-

6vificando [?] Causam Morte Generosi Georgii

7Ludnicki [?] interruptam [?] w wyż wyrażonej Sprawie y Akcyi

8do wydania Poddanych cum Omni

9Supellectili et usu fructu Roboczych

10Maxyma z Bracią Jego Rodzonemi Bok-

11danenków [?] Mnie Iure Legitimo należących

12a u W. w Lipowce y Sokorszczyzny [?] z nie Sytem

13Osiadłych Aresztem niegdyś [?] innodowanych [?]

14a do tych czas nie wydanych, Etiam kon-

15wikcyą Processu Trybunalskiego sobie

16należących, a w niewydaniu onych do za-

17płacenia za każdego z nich taxy Prawem

18Pospolitym opisanej pro Poenis ratione

19Contraventionis assekuracyi pro solutio-

20ne Poenarum Lucratarum Decretis adjudicatarum

21ac Compensatione damnorum exinde causatorum

22na termin wyż oznaczony pozywa y przypozywa.

23Sitis itaque parituri Pisan w Żyt. Die Secunda

24[…]ris Anno Millesimo, Septingentesimo

25Quadragesimo de quo praesens

26ejusdem Ministerialis Relatio

27Hrehory Borodianski Woźny Scri-

28bendi Ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

de quo praesens ejusdem Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; ut supra scribendi ignarus – jak wyżej, pisać nieumiejący.

in vim suae verae ac fidelis relationis palam publice libere ac per expressum recognovit – w moc swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie, dobrowolnie i wyraźnie zeznał; recenter – niedawno; post fata ejus – po jego śmierci; cum assistentia de iure debita – z asystencją prawem wymaganą; in loco solito iudiciorum – w zwykłym miejscu sądów; aut in aliis proxime subsequentibus – albo na innych bezpośrednio następujących.

Pott. = Pottentionis? – raczej „Podania”; odczyt tytułu i wielu nazw niepewny.

Fragment końcowy pozwu (wpisanego w relację woźnego); odczyt wielu wyrazów niepewny.

revificando causam morte Generosi Georgii … interruptam – wskrzeszając sprawę przerwaną śmiercią Urodzonego Jerzego …; cum omni supellectili et usu fructu – ze wszystkim sprzętem i użytkiem; pro poenis ratione contraventionis – o kary z racji naruszenia; pro solutione poenarum lucratarum decretis adjudicatarum ac compensatione damnorum exinde causatorum – o zapłatę kar wygranych, dekretami przysądzonych, i wynagrodzenie szkód stąd wyrządzonych; sitis itaque parituri – bądźcie więc posłuszni; Pisan w Żyt. – pisan w Żytomierzu; Die Secunda … Anno 1740 – dnia drugiego … roku 1740; de quo praesens ejusdem ministerialis relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

5IX 1740 woźny Hrehory Borodiański [Andrzej Odziewski?] zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Piotra Trzeciaka [?] przeciw Anastazji z Brzezińskich [?] Rudnickiej, świeżo owdowiałej, Annie z Rudnickich Ławeckiej, matce i wdowie, jej synowi Antoniemu i innym sukcesorom zmarłego Jerzego Rudnickiego – o wznowienie przerwanej jego śmiercią sprawy o wydanie poddanych (na podstawie manifestacji, asekuracji, aresztów, dekretów i kondemnat).

Transkrypcja

k. 520v

1Relatia na Trybunał Koronny Lubelski ad

2Urodz. Jerzego Wyhowskiego y Innych,

3Wiel. Steckiego Łowczego Owruc. y Innych.

4[reklamant:] Roku

k. 521

1Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego,

2Miesiąca Septembris, Piątego Dnia,

3Na Rokach Sądowych Ziem. Kijow. Prze-

4demną Michałem z Trypola Dedawiczem [?]

5Trypolskim Łowcz. Mścisław. Komor. Ziem. Kijow. y Xięga-

6mi ninieyszemi Ziem. Kijow. Stanowszy oczewiście

7Woźny Generał Woiewództwa Kijow. y Innych Szlachetny Maciey

8Nawrocki [?], wmoc swoiey wierney prawdziwey, y Autentyczney

9Relacyi iawnie, ustnie, y dobrowolnie Zeznał. Iż on Roku te-

10raznieyszego, Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego, Dnia Trzeciego [?]

11Septembris, Pozew z Prze[świetnego] Trybunału Koron. Lubel. ad[...] [?]

12do Dobr Miasteczka Łuhin [?], y tam ten Pozew, we Dworze na Stole

13położywszy, o położeniu onego, od kogo, przeciwko komu, y w iakiey Sprawie

14był pisany prawnie opowiedział, y publikował, pisan był

15ten Pozew tenoris sequentis, Augustus Tertius Dei Gratia Rex

16Poloniae, Magnus Dux Lithvaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Sa-

17mogitiae, Livoniae, Kijov. Volhin. Podoliae, Podlachiae, Smolen.

18Severiae Czerniechoviaeque nec non Haereditarius Dux Saxoniae et Prin-

19ceps Elector. Tibi Mag[nifi]co Michaeli Steck[i] [?], Venatori Ovrucen. alijsque in

20originalibus Terminis expressis Complicibus Tuis, de Persona Causa

21infra Scripta Bonisque tuis, Inter Trinita[tem] mandamus, ut coram Iudicio nostro,

22ordinario generali, Tribunali Regni Lublinen. tunc dum et quando causa praesens ex Regestro

23Sibi Competenti ad Iudicandum vocata, et accepta legitime inciderit, ad Insta-

24ntiam Iuris Iudicij nostri, eiusque Delatorum: Generosorum Georgij Wyszkowski [?], tum

25Ioannis Olbrycht [?], et Benedicti Pastewski [?] Actorum: Personaliter,

26legitime peremptorieque compareas, qui te in Haeredo legis Regni Citat

27seu potius, ad praetitulatos antea Terminos, porrectam processum, praetextu Decreta

28et Inscriptiones in Actis quibusvis pendentes adesse debeat, ideoque pro eo, quatenus

29Tu, salva [?] attentatis exequendo Inquisitione deducendos qua [...] con-

30travenis seu Convulsionis Decretum Tribunalium poenas ad mentem

31Legis eliias [?], damna et litis expensas compensas, Decretis satis-

32facias, ceteraque per causae praesentis exigentiam praeteris, et exequa-

33ris, praesentibus Citaris. Si praeterea dicetur alterius et ad praesen-

34[reklamant:] ac alio

k. 521v

1ac alia oretenus fusius tibi Iudicialiter proponenda respon-

2surus Datt Lublini Feria Secunda post Festum Visitationis Be-

3atissimæ Virginis Mariæ proximâ Anno Domini Millesi-

4mo, Septingentesimo, Quadragesimo. X Maciey Kawec-

5ki pisać nieumieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

ad – na wniosek, przeciw; Łowczy Owruc. – łowczy owrucki.

Nagłówek bez tytułu; łaciński tekst pozwu silnie skrócony, odczyt rozwinięć hipotetyczny.

Augustus Tertius… – August III z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski itd.; Tibi … mandamus ut … compareas – nakazujemy Ci, abyś stawił się przed naszym sądem, Trybunałem Koronnym Lubelskim, na instancję woźnego i powodów.

Łowcz. Mścisław. – łowczy mścisławski; Komor. Ziem. Kijow. – komornik ziemski kijowski; Venator Ovrucen. – łowczy owrucki.

ac alia oretenus fusius tibi Iudicialiter proponenda responsurus – i na inne rzeczy, które ustnie szerzej zostaną ci sądownie przedstawione, odpowiedzieć mający.

Datt Lublini Feria Secunda post Festum Visitationis Beatissimæ Virginis Mariæ proximâ Anno Domini 1740 – Dan w Lublinie w najbliższy poniedziałek po święcie Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny roku Pańskiego 1740 (tj. 4 VII 1740).

X – znak krzyża zamiast podpisu osoby niepiśmiennej.

Streszczenie

5IX 1740 woźny Maciej Kawecki [Nawrocki?] zeznał o położeniu pozwu (po łacinie) na Trybunał Koronny Lubelski od Jerzego Wyhowskiego i innych przeciw Michałowi Steczce [Steckiemu?], łowczemu owruckiemu, i jego wspólnikom – o naruszenie dekretów i zapisów; termin po św. Trójcy [?] / Narodzeniu NMP 1740.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 521v

1Prezentacya Klaczy Urodz. JmPana

2Ignacego Lenkowskiego [?] przez Urodz.

3JmP. Marcina Czarneckiego do Sprawy

4wziętey.

5Roku Tysiąc Siedmset, Czterdziestego.

6Miesiąca Septembra; Piątego Dnia.

7Na Roki Sądowe Ziemskie Kijowskie, Przedemną Michałem

8z Trzebińska [?] Dedowiczem [?] Trzypolskim [?] Zeżeryn [?] Miast [?]

9Komornikiem Ziemskim Kijowskim, y Xięgami Ni-

10nieyszemi Ziemskiemi Kijow. Comparens Urodz.

11JmPan Marcin Czarnecki post Manifestationem

12klacz starą schudzoną Sierścią Bułaną po zboże [?]

13Mści Comparenti przy zabieraniu do rzeczy zboża

14eiusdem Comparenti Violento Modo przez Urodzonych

15JchMciów Panów Lenkowskich Mtka [?] pustopasy chodzącą, y

16przez tegoż dnia Comparenta wziętą tu przed Urzędem Ni-

17nieyszym Ziem. Kijow. prezentował, o tazę [?] oney

18prosił, ataką Urząd annuendo affectationi Comparenti

19Woźnego Gnała Wdztwa Kijowskiego Szlachetnego Józefa Do-

20browolskiego ad Taxandum przydatez, ktory to Woźny

21in Praesentia Urodzonych JchMciów Panów Jana Olszy [?] Dysz-

22kiewicza, Piotra Dubińskiego, y innych Jchmciów na

23tenczas na Sądy zgromadzonych tę Klacz we dwudzie-

24stu Złł. Polsk. otaxował, y taxy Relacyą przedemną

25Urzędem uczynił y zeznał, po ktorey tamże

26Idem Comparens tę wspomnioną klacz circa

27Officium zwołanym wypuszczeniem komu zdie [?] należało

28zostawiwszy prosił hoc totum Actis Connotari co y otrzymał.

29Marcin Czarnecki mpp. Józef Dobrowolski Woźny mpp.

30[reklamant:] Rzeka [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

post Manifestationem – po uprzedniej manifestacji (proteście); violento modo – gwałtownie; annuendo affectationi Comparenti – przychylając się do prośby stawającego; ad Taxandum – do oszacowania; in Praesentia – w obecności; circa Officium – przy urzędzie; hoc totum Actis Connotari – aby to wszystko zapisano w aktach.

Gnała Wdztwa – Generała Województwa (woźny generał); Złł. Polsk. – złotych polskich; mpp. – manu propria, własnoręcznie.

Odczyt imienia i urzędu przyjmującego (Michał … komornik ziemski kijowski) niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

5IX 1740 Marcin Czarnecki, po wcześniejszej manifestacji, okazał w urzędzie starą, wychudzoną klacz bułanej maści, należącą do Ignacego Lenkowskiego [?], którą zatrzymał, gdy chodziła samopas w czasie gwałtownego zabierania jego zboża przez Lenkowskich; woźny Józef Dobrowolski poświadczył prezentację.

Transkrypcja

k. 522

1Manifestacya cum Publicatione Wielm[?]

2Urodz. JchMciów PP. Klimaszewskich Małż[onków]

3przeciwko Wielm. JmP. Charlenskiemu Łowcz[emu]

4Kijow. y innym.

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Septembra, Dziewiątego Dnia.

7Na Roki Sądowe Ziem. Kijow. w Żytomirzu po S[więtym]

8Bartłomieju Apostole przypadłe y[?] na akcie wyrażonego sądzie

9się zaczęte. Przede mną Michałem z Czetwertni[?] Rudowi-

10czem[?] Trypolskim Łowczym Mścisław. Komornikiem

11Ziem. Kijowskim, y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijow.

12Comparens personaliter Urodz. JmP. Grzegorz Didkowski[?] imie[niem] Wiel-

13możnych JchMciów Panów Antoniego y Franciszki

14z Janowskich primi voti Jamontowey[?], secundi

15vero Klimaszewskiey Klimaszewskich Małżonków in-

16haerendo iuxta scripto Decreto, solenniter przeciwko

17Wielm. JmPanu Mateuszowi Charlenskiemu Łowczemu

18Kijow. y Urodz. Józefowi Bieńkowskiemu świadczył

19y manifestował się w ten sposób y o to. Iż co Dekretem

20Grodz. Kijow. Anno Millesimo Septingentesimo Qua-

21dragesimo, Die Decima Sexta Martii, Między Urodz. JchM.

22PP. Klimaszewskiemi Małż. quorum nomine

23manifestatur Actorami z iedney, a Wielm. JchMci Pany

24Józefem Tadeuszem, y Kiędrem[?] Dionizym Karto-

25wnikiem[?] Kijow. Charlenskiemi, y Urodz. Józefem Bieńkow-

26skim Pozwanemi z Drugiey strony na Kadencyi Marco-

27wey w Żytomirzu Sądzącey się stałym y ferowanym, sto-

28suiącsię do Zapisu od niegdy Wielm. JmPana Jana Franciszka

29Charlenskiego, in rem Urodz. Jana y Maryanny Kowalskie[?]

30go Jamontów, Roku Tysiąc Siedmset Dwudziestego

31Ósmego, Dnia Trzydziestego Augusti w Grodzie Żytomi[rskim]

32zeznanego iniunctum est. aby Wielm. JmP. Mateusz Charlen-

33ski

k. 522v

1ski, y Urzędy Bienkowski, Zażywania Rol, Lasow

2y Sianożęci na Siedlisku Durowie Stronie Rowdo-

3kiey, y Ludziom tey, według Colloquacyi pomie-

4nionego, nieimpedyiowali owszem zupełnego

5używania dopuścili, pod Winą Banicyi na pier-

6wszey Kadencyi Sądow Ziemskich Kijow, by też

7by też przy Manifestacyi publikowaniu podło-

8giey. ktoremu Dekretowi JchmćPP Obwinieni sprze-

9ciwiaiącsię, tymże wszystkich Rol, Lasow, y Sia-

10nożęci do pomienionego Siedliska Durowski, ab

11actu Contractus należących Querulantom

12Zabronili, y partycypowac, niedopuścili, przeco

13Prawo plte violarunt, poenasq[ue] in Decreto appo-

14sitas in se et Bona sua contraxerunt, Aż tym

15respectu praemissorum Idem Comparens Mani-

16festowawszysię, Stosuiącsię do pomienionego

17Dekretu, prosił mnie Sądu o przydanie Woźnego

18ad proclamandum rigorem, a tak Ja Sąd satisfa-

19ciendo Legi et Justitiae, Woźnego Generała Szla-

20chetnego Józefa Dobrowolskiego Judicij hui appari-

21tora ad publicandum Winy Banicyi wieczney

22przydałem, ktory stanowszy in Loco Publicationum

23solito, in praesentia wielu JchmPP Szlachty pod ten

24czas tamże zgromadzonych pomienioną Winę Banicyi

25wieczney obwołał, y publikował, a po obwołaniu

26e Loco Publicationum rediens, przed Sądem swoim

27stanowszy, Relacyą tey Publikaty uczynił y ze-

28znał, y prosili tak Comparens swoię Manifestacyą, iako

29y Woźny Publikaty Relacyi actis connotari, co y

30otrzymali, Grzegorz Didkowski mp. Jozef Dobrowolski

31Woźny. mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

cum Publicatione – z ogłoszeniem; inhaerendo iuxta scripto Decreto – trzymając się wydanego dekretu; solenniter – uroczyście.

Anno Millesimo Septingentesimo Quadragesimo, Die Decima Sexta Martii – roku 1740, dnia 16 marca; primi voti … secundi vero – z pierwszego małżeństwa … z drugiego zaś; quorum nomine manifestatur – w których imieniu się manifestuje; Actorami – powodami; in rem – na rzecz; iniunctum est – nakazano.

ab actu Contractus – od chwili zawarcia kontraktu; przeco Prawo plte violarunt, poenasq[ue] in Decreto appositas in se et Bona sua contraxerunt – przez co prawo publicznie (plene?) pogwałcili i kary w dekrecie ustanowione na siebie i swe dobra ściągnęli; respectu praemissorum Idem Comparens – z uwagi na powyższe tenże stawający; ad proclamandum rigorem – do ogłoszenia rygoru (kary); satisfaciendo Legi et Justitiae – czyniąc zadość prawu i sprawiedliwości; Judicij hui apparitora – woźnego tego sądu; ad publicandum – do ogłoszenia; in Loco Publicationum solito – w zwykłym miejscu ogłoszeń; in praesentia – w obecności; e Loco Publicationum rediens – wracając z miejsca ogłoszeń; actis connotari – zapisać do akt; mp. – manu propria.

odczyt „podłogiey”, „Rowdokiey”, „Colloquacyi” niepewny.

Streszczenie

9IX 1740 Grzegorz Didkowski [?] w imieniu Antoniego i Franciszki z J[…] Klimaszewskich, małżonków, manifestował się z publikacją przeciw Józefowi Tadeuszowi i Dionizemu [?] Charleńskim, łowczemu [i …] kijowskim, i innym – o niewykonanie dekretu grodzkiego kijowskiego z 16 III 1740, wydanego między Klimaszewskimi a Charleńskimi; woźny Józef Dobrowolski podał relację publikacji.

Transkrypcja

k. 522v

1Manifestacya Urzędy JmPP. Macieja Becha

2y Innych przeciwko Urzędy JchmPP. Minenkom

3Bechom y Hordynszenkom [?] Didkowski

4Roku Tysiąc, Siedmset Czterdziestego. Miesiąca

k. 523

1Miesiąca Septembra Trzynastego Dnia

2Na Roki Sądowe Ziem. Kijow. w Żytomirzu po Swię:

3tym Bartłomieiu Roku teraz [?] idącego [?] wyrażonego

4Sądzić się zaczęte. Przedemną Janem Zawiałłem [?]

5Mocarskim [?] Komornikiem Ziem. Kijow. y Xięgami Ni:

6nieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi. Comparens p[erson]al[ite]r

7Urodz. JmPan Maciey Bech, Tak swoim y innych JchMciów

8Braci swoich imieniem, reificando Causam inte:

9gram, a przychylaiącsię do dawnieyszych Manifesta:

10cyi, Pozwow, Relacyi, Dekretow, Infamii w tey

11Sprawie nastąpionych, ostregaiąc zas całości For:

12tuny y Substancyi swoiey, przed Aktami Ninieysze:

13mi Ziemskiemi Kijowskiemi Summo cum dolore przeciw:

14ko Urodz. JchMMPanom Teodorowi y Janowi Braci

15między sobą rodzonym Mineykom [?] Bechom, niemniey

16Sukcessorom po zeszłym niegdy Zaryonie [?] Kornouchu

17Didkowskim, Jakubowi Oycu, y Bazylemu Syno:

18wi Kornouchom Didkowskim, Łukaszowi Kalno:

19wi [?] y Anastazyi de altera Linea itidem Didkowskim

20Maciejowi, Andrzejowi Kaszyńskim [?], Janowi, Sykowi [?]

21Hrehoremu Janowi, Michałowi y Eufrozynie z Bechow

22Chodakowskim, y innym ktoreby ad hanc Causam

23spectare mogli, zaświadczył, Manifestował, y protestował

24się w ten niżey opisany sposob y o to. Iż JchMść Bracia

25ni godząc szczegulnie na uszczerbek Substancyi Com:

26parentis, nullis servatis Vicinitatis Juribus, nie

27kontentuiącsię dawnieyszemi krzywdami, y oppressy:

28ami, rożnych Lat uczynionemi, iako Oycu [?] Dzia:

29czy [?] Mście [?] y Relacye, na Ostatek przeniesiony

30Proces ultimum Consumens w sobie zawieraiąca

31Infamia in Causa Criminali nastąpiona od antecesso:

32row Comparentis moderni w rożnych krzywdach y

33oppressyach, aż do tych czas miasto rekompensy w

34[…]liwey dolegliwości, Comparens y oni od obrażo:

35wanych zostaie, własnie kiedy usque Servitutis

36Servieni [?], niebędąc niczym ochoczy [?] w swoiey woli

37[reklamant:] własnow [?]

k. 523v

1własności, kiedy wyż wyrażeni Obżałowani appriu:

2do siebie własne Grunta Pola y Sianożęci Comparentis

3mocno, gwałtem y odpowiedziami, na życie y zdrowie

4odgrażaiąc, iako y teraźnieyszego Tysiąc Siedmset

5Czterdziestego Roku, wiosny od granicy Uszczapow:

6skiey nazywaiącey Lasna [?] Burka wereichowego [?]

7Sotwora [?] y w pniennym przezwiskach z podziału od

8Antecessorow Comparentis rite et legitime wydzie:

9lone Pola gwałtem zabieraią y bezprawnie do

10swoiey Obżałowani Possessyi Legitimuią y przy

11właszczaią Drzewa Bartne y niebartne zawo

12dzą drugie ze pnia rąbią, pszczoły Sposobem bez

13prawnym wydzieraią, pożytki wszelkie niema

14iące Comparenta teraźnieyszego y Innych Za

15Dziedzica quod testantur Privilegia biorą usi:

16tuiące koniecznie de Possessione quod Sapit vetera

17ta ex Lucre [?] viet fortiter na żadne nieuważaiące

18a munimenta Prawa pomienionego haereditatem uti pro:

19prium mentille [?] respectere odważaiące y odgraża

20iące na zdrowie y życie iako Swiadczą dawnieysze

21Manifestacye że niezdrowiey Insze valedixit nie,

22gdy Urodz. Mikołay Bech [?] raczy y przyczyny tylko

23Urodz. Obżałowanych, więc iż Obżałowani coby mieli w tym

24Siebie poprawić et diminuere pejora te iescze

25addendo nulla data occasione parobka y Dzie

26wierzynę [?] teraźnieyszego Comparenta na ustawicznie

27zostaiących zbili Stukli przez utrzymać nie

28podobna hdi [?] proferendo co parobkowi bydło to

29y Panu naiedynych fundujęsz [?] odpowiedziach

30Sianożęci własne Comparentis iedne Sami ko

31szą y zabieraią a drugie postronnym Ludziom

32oddaią ad extremum doniszczyło Comparenta

33przypuście niechcąc zatym tenże Comparens

34odrywaiące Sprawę Swoię y Proces z Sobą

35zaczęty przy Sylaiące w Instancyi Rokom do prawa

36[reklamant:] pomienionego

k. 524

1pttego iterum atq iterum Swiadczy y Manife-

2stuie Salvam meliorationem vel perdendas

3Citationes zostawiwszy correctionem hanc breviter

4Scriptam actis praesentibus Connotari prosit wy[?]trzy-

5mał + Macicy Bech pisać nieumieiący

Objaśnienia i tłumaczenia

numer marginalny odczytany jako 109no – sprawdzić; nazwiska w tytule niepewne.

Komornik ziemski kijowski – urzędnik zastępujący sędziego przy przyjmowaniu zeznań do akt; comparens personaliter – stawiwszy się osobiście.

reificando Causam integram – odnawiając całą sprawę; Summo cum dolore – z największym żalem; de altera Linea itidem – z drugiej linii również; ad hanc Causam spectare – mieć związek z tą sprawą; nullis servatis Vicinitatis Juribus – nie zachowując żadnych praw sąsiedzkich; ultimum Consumens – ostatecznie pochłaniający; in Causa Criminali – w sprawie kryminalnej; antecessorow Comparentis moderni – przodków obecnego zeznającego.

Data dzienna: 13 IX, rok wg poprzedniej strony (formuła „Roku …” na poprzedniej karcie).

Fragment manifestacji (protestacji) o gwałtowne zabieranie gruntów, pól, sianożęci i drzew bartnych w 1740 r.

rite et legitime – należycie i prawnie; quod testantur Privilegia – co poświadczają przywileje; de Possessione – z posiadania; haereditatem uti proprium – dziedzictwo jako własne; et diminuere pejora – i umniejszyć szkody; addendo nulla data occasione – dodając, bez żadnej danej przyczyny; ad extremum – na koniec.

Foliacja „523” z dopiskiem „6” – odczyt niepewny; wiele wyrazów odczytanych przybliżenie.

iterum atque iterum – raz po raz, wielokrotnie; salvam meliorationem vel perdendas citationes – z zastrzeżeniem poprawy (manifestu) albo wydania pozwów; correctionem hanc breviter scriptam actis praesentibus connotari – aby tę krótko spisaną poprawkę zapisano w aktach niniejszych.

Znak krzyża zamiast podpisu: Maciej Bech, niepiśmienny.

Data wpisu: 13 IX 1740 – z formuły „Roku … Miesiąca … Dnia” w tekście (w transkrypcji wstępnej: 9 IX 1740, Żytomierz [wg poprzedniego wpisu]).

Streszczenie

13IX 1740 [data wg poprzedniego wpisu] Maciej Bech w imieniu swoim i braci manifestował się przeciw Minenkom Bechom, Hordynszenkom [?] i Didkowskim, wznawiając sprawę, o krzywdy i opresje wyrządzane mu od lat wbrew prawom sąsiedzkim, na szkodę jego majątku.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 524

1Manifestacya tegoż JmPana Becha prze-

2ciwko Urodz. JchmPanom Zawackim

3Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

4Miesiąca Septembra Trzynastego Dnia

5Na Roki Sądowe Ziemskie Kijow. Przedemną Janem Zaw-

6[?]ałyczem[?] Mocrulskim[?] Komornikiem Ziem. Kijow. y

7Xięgami Niniey[szemi] Ziem. Kijow. Comparens Urodz.

8JmPan Maciey Bech swym y Jnnych JchmPanów Braci

9swoich imieniem, przed actami niniey[szemi] Ziem. Kijow.

10praecavendo omnimodae Securitati Substantiae suae, a-

11żeby napotym ponieść niemogł iakowey uszczerbku przeciwko Uro-

12dzonym JchmPanom Romanowi, Semenowi y Janowi Za-

13wadzkim Swiadczy y Manifest[uie], y protestował się w tem niżey

14opisany sposob y o to iż JchmPP Obżałowani in unicam

15oppressionem godzące Manifestantium, wznieca[ią]ce nie-

16pokoy sąsiedzki, nic nienależąc do Rol y Gruntow

17[…] tylko szczegulnie przy nieiakowes zmy-

18ślonych[?], tylko szczegulnie przy nieiakowes [?] Comparenti

19słone Prawa y Dokumenta, ktore y tych Comparenti

20pokazać y produkować niechcąc recusando zawsze

21z pomienionych gruntach y Rolach osobliwsze czyniąc

22krzywdy ausu proprio wdzieraiące nullum Jus et

23Interesse do Dobr Bechow[?] Szczerzyny[?] maiąc, więcey

24Rol y Sianożęci pod siebie y w swoią Posessyą ode-

25brawszy Comparenta y Jnnych z Jchże własno-

26ściey[?] powstawszy nescitur za iakiemby Prawem in-

27tercipere mogli własną Manifestantium Gruntow

28Sianożęci et id genus Posessyą, niepokazuiąc w tym

29żadnego Zapisu ani iakiego kolwiek Prawa y Dokumen-

30tu, tylko szczegulnie per vim et fortia mocno gwałtem

31[reklamant:] y

k. 524v

1uporczywie nalezec chcące nieznośne czynią prepe:

2dycye wwszystkim Comparenti moderno żanie

3maiące Prawo Dziedziczne Comparenta ktore zdawien

4dawnych Starozytnośći wsobie zawieraiące od Nay

5iasnieyszych Regnantow Korony Polskiey nad Dobra

6Bełky Służące, co większa pozostałych z Dokumentow ob:

7żałowanych [?] y spomogłszy [?] cuiuscis [?] Nnis Zawadzki

8będące na usłudze Rzeczy Pospolitey ukrzywda teraz:

9nieyszego Comparenta, gdzie post fata tego Rzyczay [?]

10w Woysku Zabitego Konie, Karabin, Pare Pisto:

11letow, Pancerz y z Pieniędzy dworu niemałą po:

12zabierałszy nescitur gdzie by się miał podziać,

13Zaczym obżałowani powinni będą odpowiedzieć

14de sortiuncula Gruntowey y innych krzywdy y op:

15pressyi co y piorem wypisać niepodobna, Zatym

16tenże Comparens nomine quorum supra iterum

17atq[ue] iterum de Omnis [?] omnibus swiadczy y Ma:

18nifestuiący się salvam Meliorationem zostawiwszy

19prosząc tey Manifestacyi o przyięcie do Akt co y

20otrzymał + Maciey Beck [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

praecavendo omnimodae securitati substantiae suae – zabezpieczając wszelako bezpieczeństwo swego majątku; in unicam oppressionem – na wyłączny ucisk; ausu proprio – własną zuchwałością; nullum ius et interesse – żadnego prawa i interesu; nescitur – nie wiadomo; intercipere – zagarnąć; et id genus – i tym podobne; per vim et fortia – przemocą i siłą.

Odczyt imienia i nazwiska komornika niepewny; Ziem. – ziemski.

prepedycye – przeszkody; post fata – po śmierci; nescitur – nie wiadomo; de sortiuncula – o cząstkę (gruntu); nomine quorum supra iterum atque iterum – w imieniu tych co wyżej, raz jeszcze i jeszcze; salvam meliorationem – z zachowaniem prawa do poprawienia (manifestu).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

13IX 1740 Maciej Bech w imieniu swoim i braci manifestował się przeciw Zawadzkim o to, że wzniecając niepokój sąsiedzki, wdzierają się w role i grunty, do których nie mają prawa, na podstawie jakichś zmyślonych pretekstów, podczas gdy manifestujący mają prawa i dokumenty, które mogą okazać.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 524v

1Manifestacya Urodz. JmPana Żerebiły

2Porucznika Znaku Wielm. Steckiego Zarzucaiących [?]

3iako Urodz. Zygmuntowicy [?] Żerebiłowey

4Roku Tysiąc Siedmset, Czterdziestego.

5Miesiąca Septembra, Trzynastego Dnia

6Na Roki Sądowe Ziem. Kijow. Przedemną Micha:

7łem z Trypola Bedowskiem [?] Trypolskim Łowczym

8Wołyńskim [?] Namiestnikiem Komornikiem Ziem. Kijowskim y Xięgami

9Ninieyszemi Ziemskiemi Kijow. Comparens per:

10sonaliter Urodz. JmPan Jakub Żerebiło Porucznik

11Znaku Wielm. JmPana Steckiego Łowczego Kijow:

12skiego y Braci swoich Imieniem, postrzegaiąc wszel:

13[reklamant:] kiey

k. 525

1kiey infuturum całości, ne aliquod oriat[ur] successu

2temporis w Sukcessyonalney post fata Urodz[onego] [...] [?]

3Zygmonta Żerebiłły Brata Rodzonego comparentis pozosta:

4łey Fortunie, detrimentum, przeciwko Urodz[oney] JeyMości Pani Kon:

5stancyi z Waryńskich Zygmontowey Żerebiłowey [...]

6[...] Wdowie, solenniter protestował się y manifestował się

7takowym sposobem. Iż JeyMość Bratowa zostawszy post

8obitum Małżonka swego in individuali statu całey For:

9tunki iego leżącey y ruchomey compos tamże dobrami

10leżącemi to iest Wsią nazwaną Zapadnia w Woiewództwie

11Kijowskim a Powiecie Żytomirskim [?] leżącą w Zastawney Tenucie

12Summą Dwoma Tysiącami Złł. Poll. przy Wielm[ożnym] JmP. Wa-

13wrzyńca Kruszyńskiego Podstolego [...] onerowaną trzy-

14maiąc a na tey że summie, iakoby iakowymsi Zapisem swoim

15Dożywotnim zaszczycaiąc się onemi rządzi usum fructum

16sine quavis expeditione dzierży, do tego his omnibus non sati:

17ata konwellendo legum de viduis positivam tot constitutioni:

18bus solidatam, calcandoque iustitiam sepeliendo insimul amo:

19rem proximorum, czyniąc szczegulnie per iniquum consilium

20[...] [?], przeciw Regestr ruchomości, które część Dzie:

21[...] [?], przeciw Regestru ruchomości wyrażonych [...] [?] Oblatowany do akta

22idący w onym, ruchomości wyrażonych [?] pod Oblatę, do akta

23publica podawszy, super realitate tegoż Regestru restricti[?]

24ve Iurament wykonała, po wykonanym Iuramencie niekto:

25re ruchomości pozostałe, w Regestrze niewyrażone, osobli:

26wie Rynsztunki Żołnierskie bricie całe do niey nienależą-

27ce, przedaie, konie pravo [?] [...] takie, quo zgoła abusive [?] [...]

28mało dispersit ruchomości, które Cardinali do Sukcessorów

29Małżonka swego należących, czemu wszystkiemu [...]

30y Zapis [...] ex his aliisque rationibus in Foro Fori

31remonstrandis invalidando iterum iterumque oświadcza y

32manifestuiesię salva melioratione, Zostawiwszy przeciw

33tey oprzyięcie do akt co y otrzymał. Iakub Żerebiło mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Data 13 IX 1740 (Czterdziestego, Trzynastego); odczyt urzędu przyjmującego niepewny.

Fragment silnie niepewny; liczne miejsca nieczytelne. in futurum – na przyszłość; ne aliquod oriatur successu temporis detrimentum – aby z biegiem czasu nie powstała jakaś szkoda; post fata/obitum – po śmierci; in individuali statu – w stanie nierozdzielnym; usum fructum sine quavis expeditione – użytkowanie bez żadnego rozliczenia; his omnibus non satiata – tym wszystkim nienasycona; konwellendo legem de viduis – naruszając prawo o wdowach; calcando iustitiam – depcząc sprawiedliwość; per iniquum consilium – niegodziwym zamysłem; salva melioratione – z zastrzeżeniem poprawy; mp. – manu propria.

Zapadnia – wieś w woj. kijowskim (identyfikacja niepewna).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

13IX 1740 Jakub Żerebiło, porucznik znaku [chorągwi] Steckiego, łowczego kijowskiego, w imieniu swoim i braci manifestował się przeciw bratowej, Zygmuntowiczównie [?] Żerebiłowej, o to, że po śmierci męża zawładnęła całym jego majątkiem, w tym wsią Zapadnia w powiecie żytomierskim, trzymaną w zastawie za 2000 zł u Wawrzyńca Kruszyńskiego, podstolego [mścisławskiego?], i rzekomo na mocy zapisu dożywotniego pobiera z niej pożytki, krzywdząc braci zmarłego.

Transkrypcja

k. 525

1Manifestacya Urodz. JeyMości Pani Bigockiey

2przeciwko Urodz. JmP. Bigockiemu Małżon:

3kowi swemu.

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego.

5Miesiąca Septembra, Trzynastego Dnia.

6Na Rokach Sądowych Ziemskich Kijowskich Przedemną [...] Zawi:

7[...] Nowodworskim [?] Komornikiem Ziem. Kijow. y Xięgami

8niniejszemi Ziem. Kijowskiemi Comparens personaliter Urodz. JeyMość Pani

9Alexandra z Starzeńskich [?] Bigocka, Urodz. Beniamina

10[reklamant:] Bigockiego

k. 525v

1Bigockiey Małżonka, w assystencyi Urodz. Józefa Dulczewskiego [?] Bra:

2ta swego tuż na Urzędzie stawaiącego, naprzeciwko temuż Urodz.

3Benjaminowi Bigockiemu Małżonkowi swemu solenny w tym

4punkcie zanosi Protestacyą. Oto Iż Urodz. Beniamin Bigocki

5teraznieyszey Comparentki Małżonek, zapisawszy Interczyzą sła:

6bną Summy Cztery Tysiące Złł. Poll. Comparentce na Dobrach

7swoich Dziedzicznych gdzie wszystkich, osobliwie na Dobrach Wsi

8Bezowie [?], Brazynce [?], y Chwedorowce [?], iako tasz Interczyza sze:

9rzey w sobie obmawia, potym tenże Urodz. Bigocki ninieysz:

10szey Comparentki Małżonek, przepomniawszy affektu y Miłości

11Małżeńskiey, Donacyą Dóbr swoich Dziedzicznych, na których

12Summa Cztery Tysiące Złł. Poll. Comparentce Zapisana Urodz.

13Urodz. Horbowskim [?] Szwagrowi y Siestrze Rodzoney swoiey od

14Lat kilku w Grodzie Zytomirskim sub tempus Interregni post fata

15Serenissimi Augusti Secundi Regis Poloniarum Zeznał której

16Donacyi do Podpisu teraznieyszey Comparentkę Małżonkę

17swą koniecznie przymusił, skiedy tasz Comparentka, zapatru:

18iąc się; y Atam [?] chcąc Protestem [?] z tymże Urodz. Beniaminem

19Bigockim Mężem swoim przeniesć [?], ułatwiać napomienioney

20Donacyi podpisywać się niechciała, y od tey Wszystkich umikała

21a przecie nietylko wspomniony teraznieyszey Comparentki Urodz. Mał:

22żonek ani na afekt Małżeński, ani na zbliżaiące równo z Życiem

23swe Dziatki, ani tesz na swoy Interczyzowy Zapis, w którym Comparent:

24kę przymuszał, iako sam się tylko z wodzięczią [?] ku Comparentce

25serwórem y nieafektem przymusił, co volens nolens obawia:

26iąc się dalszey niesnaski w Stanie Małżeńskim Wolą Małżonka

27Swego Comparentka wykonać musiała, Lecz teraz postrzegaiąc

28Całości swoiey y Dziatek swoich, aby na potym iakowe exinde

29detrimentum emergi niemogło de Nullitate ac Invaliditate

30pomienioney Donacyi byz defectu Specyfikowaney nienaru:

31szaiąc bynaymniey ku sobie afektu Małżonka swego Miłego

32tak ratione przymuszenia, iako tesz o nieważność pod:

33su napomienioney Donacyi często wspomniona Comparent:

34ka iterum atque iterum manifestuie się y protestuie, sal:

35vo tyrze [?] Manifestacyi simul y Protestacyi do Melio:

36rowania sobie y na potym Sukcessorom swoim czasu

37potrzeby zachowuiąc y rezerwuiąc. + Namieyscu

38Urodzoney Alexandry z Studnickich [?] Bigockiey ia:

39ko pisać nieumieiącey przy krzyżyku Ręką

40własną położonym podpisuię się Stefan Dwalewski [?]

41Lenkowski [?] mpp. Iozef Dulczewski [?] iako nieumieiący

42pisać in Assistentia Siostry swoiey Ręką swoią wła:

43sną krzyżyk położył +.

44[reklamant:] Manifestacya

Objaśnienia i tłumaczenia

Numer marginalny trudny do odczytania (zapisany jak „11do”?). comparens personaliter – stawiwszy się osobiście.

sub tempus Interregni post fata Serenissimi Augusti Secundi Regis Poloniarum – w czasie bezkrólewia po śmierci Najjaśniejszego Augusta II, króla Polski (1733).

exinde detrimentum emergi – stąd szkoda wyniknąć; de Nullitate ac Invaliditate – o nieważności i bezskuteczności; iterum atque iterum – raz po raz; volens nolens – chcąc nie chcąc; simul – zarazem; salvo – z zachowaniem prawa; mpp. – manu propria, ręką własną.

Interczyza – zapis przedślubny (oprawa wiana); Grodzie Zytomirskim – w sądzie grodzkim żytomierskim.

Streszczenie

13IX 1740 Aleksandra ze Starzeńskich [?] Bigocka, przy asystencji brata Józefa Dulczewskiego [?], manifestowała się przeciw mężowi Beniaminowi Bigockiemu o to, że zapisawszy jej intercyzą 4000 zł na swoich dobrach dziedzicznych, zwłaszcza na wsiach Bezów [?], Brazynka [?] i Chwedorówka [?], zapomniawszy miłości małżeńskiej, przed kilku laty darował te dobra swemu szwagrowi i siostrze Horbowskim [?].

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 526

1Manifestacya Wielm. JmP. Me:

2ciaka [?] Podstol. Owruc. przeciwko Wielm.

3JmPanu Glinskiemu Staroście Nizyn:

4skiemu y Innym

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Septembra Piętnastego Dnia

7W Roki Sądowe Ziemskie Kijowskie Przedemną Janem

8Zawieliczem [?] Hoczulskim [?] Komornikiem Ziemskim

9Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami Niniejszemi Ziem:

10skiemi Kijowskiemi. Comparens personaliter Wielmo

11Zny JmPan Andrzey Trzeciak [?] Podstoli Owrucki Pi:

12sarz Grodzki Zytomierski de diligentia sui ne aliquod

13exinde in fortuna patiatur detrimentum przeciwko

14Wielm. JmPanu Kazimierzowi Glinskiemu, Woyskie:

15mu Kijowskiemu: tudzież opatrznemu Mateusze:

16wi […] fałszywie niewydawszy pozwu in tempore ale

17wprzody Relacyą zeznawaiącemu świadczył [?] y ma:

18nifestował się in eum modum. Iż Wielmożny

19JmPan Starosta Nizynski lubo non iniusta praetensio

20ne kiedy o zarobkow [?] y Pastuchow [?] iednych w Dobrach obza:

21ne [?] […] dawnieyszych [?] ktorym do tych czas decernita mor:

22towanego […] nie miał exoluta, drugich ad mentem Legis Ziemstwa nie:

23[…] zasiedziałych do Sądu Ziemskiego Kijowskiego pro ea:

24dem [?] wydane onych pozywa, o ktorych pomieniony Woźny

25fałsz recognovit Relacyą, A zatym praecavendo […]

26iterato […] manifestuie się, żeby […] szyrsze […]

k. 526v

1ras Juris exigerit. A teraz breviter napisany actis

2connotari prosił, co y otrzymał. Andrzey Brzeciak [?]

3Sadecki [?] Owrucki, Miarz [?] Grodzki Żytomirski m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

de diligentia sui ne aliquod exinde in fortuna patiatur detrimentum – dla swej ostrożności, aby stąd nie poniósł jakiej szkody w majątku; in tempore – we właściwym czasie; in eum modum – w ten sposób; non iniusta praetensione – nie bez słusznej pretensji; ad mentem Legis – według myśli prawa; praecavendo – zabezpieczając się; iterato – ponownie.

Podstol. Owruc. – Podstoli Owrucki; Nizyn. – Niżyński (Nieżyn); odczyt nazwiska manifestanta (Mezeciak/Trzeciak) niepewny.

quantum ras [?] juris exigerit – ile wymaga porządek prawa (początek zwrotu na poprzedniej stronie).

breviter … actis connotari – krótko napisany (tekst) prosił, aby wpisano do akt.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15IX 1740 Andrzej Trzeciak, podstoli owrucki, pisarz grodzki żytomierski, manifestował się przeciw Glińskiemu [Mińskiemu?], staroście niżyńskiemu, i innym o to, że starosta pozwał go do sądu ziemskiego kijowskiego o wydanie parobków i pastuchów, częściowo nie zasiedziałych według prawa, a woźny podał fałszywą relację (zob. nr 82).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 526v

1Manifestacya cum Reprotestatione Urodz. JmP. Ma-

2cieja Wykowskiego przeciwko Urodz. JmP. No-

3kiczowi.

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego.

5Miesiąca Septembra Piętnastego Dnia.

6W Roki Sądowe Ziem. Woiewództwa Kijowskiego. Przedemną Mi-

7chałem z Trypola [?] Bobrowiczem [?] Trypolskim [?] Cześnikiem [?] Mścisł-

8awskim [?], Komornikiem Ziem. Kijow. y Xięgami Niniejszemi

9Ziemskiemi Kijowskiemi. Veniens Urodz. JmPan Ma-

10ciey Wykowski [?], iak prędko o niesłusznie za-

11niesionym przez nizey wyrażonego JmPa Obżałowanego

12przeciwko sobie Manifeście dowiedzieć się mógł, tak zaraz reconven-

13do Integritati Fortunae suae Ademniter [?] Na przeciwko Urodz. JmP. Mika-

14łowi [?] Seweryna [?] Nokiczowi [?] skarzył, żalił y reprotestował się

15w ten sposób, yż. JmPan Obżałowany lubo maiąc sobie od

16Nieboszczyka Urodz. JmPana Jerzego Zubienieckiego [?] Rudnickiego [?] quodam

17Juris titulo puszczoną część Wsi Dzierszczyzny [?] huius [?]

18pacifice bo bez żadney przeszkody od Comparenta w swoiey posses-

19syi trzyma, iednak uformowawszy sobie iakowyś niesłuszny

20y zmyślony do Comparenta pretext iniuste ac indebite prze-

21ciwko ninieyszemu Protestantowi ad Acta Żytomiriensia podał Mani-

22festationem do którey JmPan Comparens lubo tylko maiąc słuszney

23Pretensyi ratione Invasionis na swoy Poddanych Manifestata

24y rożne wiolencye y krzywdy tymże Protestantis Poddanym

25czynienia niechciał dla sąsiedzkiey przyiaźni (choćby y należało)

26JmP. Obżałowanego procesować et ad Jus invocare, to JmPan No-

27kicz obwiniony bez żadney racyi y pretensyi do tegoż Com-

28parenta indebitissime pozwał [?], zaczym tenże Comparens

29ratione iniustae Praecipitationis ac indebitae vexationis [?] tota-

30rum iterumq contra eundem Inculpatum manifesto-

31wawszy się y reprotestowawszy się salvam meliorationem

32zostawiwszy prosił hanc breviter scriptam Manifestationem

33Actis connotari co y otrzymał + Maciey Wykowski.

34[reklamant:] Relacya

Objaśnienia i tłumaczenia

Manifestacya cum Reprotestatione – manifestacja z protestem przeciwnym (odpowiedź na wcześniejszy protest strony przeciwnej).

reconvenendo Integritati Fortunae suae – broniąc nienaruszalności swego mienia/dobrego imienia; quodam Juris titulo – pewnym tytułem prawnym; pacifice – spokojnie.

iniuste ac indebite – niesłusznie i bezpodstawnie; ad Acta Żytomiriensia – do akt (grodzkich) żytomierskich; ratione Invasionis – z powodu najazdu; ad Jus invocare – pozwać do sądu.

ratione iniustae Praecipitationis ac indebitae vexationis – z powodu niesłusznego pośpiechu i bezpodstawnego nękania; salvam meliorationem – z zastrzeżeniem prawa poprawienia (manifestu).

Podpis „+ Maciey Wykowski” – znak krzyża, prawdopodobnie podpis niepiśmiennego lub ręką pisarza; nazwisko w tytule czytane „Wykowskiego”, w podpisie „Wykowski” [?].

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15IX 1740 Maciej Wykowski [?] manifestował się z reprotestacją przeciw Nokiczowi [?] o to, że ten, choć sam trzyma [dobra?] w swojej posesji, podał przeciw niemu do akt żytomierskich niesłuszną i zmyśloną manifestację, podczas gdy to Wykowski ma słuszną pretensję o najazd na swoich poddanych.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 527

1Relacya na Sądy Ziem. Ki-

2jowskie od Wielmm. Pruszynskich

3Podstolich Mścisław. Małż. po

4Wielmm. Niemiryczów Sędziów

5Ziem. Kijow. Małż.

6Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego

7Miesiąca Septembra Piętnastego Dnia

8W Roki Sądowe Ziemskie Kijowskie, Prze-

9demną Michałem Dedowiczem z Trypola Try-

10polskim Podczasym Mścisław. Komornikiem

11Ziemskim Wdztwa Kijowskiego y Xięgami Ninieys-

12zemi Ziemskiemi Kijowskiemi, Stanąwszy oczy-

13wiscie Woźny Generał Wodztwa Kijow. y Innych

14Opatrzny Sawka Saikenko [?] authenticatus Jura-

15tus in vim suae verae ac fidelis Relationis

16palam publice liberequé recognovit. Iż on Ro-

17ku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset Czterdzie-

18stego Dnia Trzynastego Septembris, Pozew

19Ziemski Kijowski Autentyczny, na mem-

20branie Autentyczney pisany odniosł do

21Dobr wsi Suszek [?] w Woiewodztwie Kijow.

22a Powiecie Zytomir. leżących, y tamten Pozew

23na wsi u Woyta w Izbie położywszy, o poło-

24zeniu y Ekspensyi onego od tego pokoiu y wiaku [?]

25Sprawie był pisany prawnie publikuiąc

26do wiadomosci przywiodł, ktorego Pozwu Series

27talis. August Trzeci z Bozey Łaski Krol

28Polski W. X. L. Ruski Pruski Mazowiecki

29Zmudzki, Inflantski, Smolenski Siewierski Kijowski,

30Wołyński Podolski Podlaski Brac. y Czernichowski Dzie-

31[reklamant:] dziczny

k. 527v

1dziczny Xiążę Saski y Elektor Wielm. Alexan-

2drowiy Anieli z Wysz[…]skich Niemirycowey [?] Mie-

3cznikowey [?] Ziem. Kijow. Małż. Porwanym z osoby

4Dobr y Rzeczy wszystkich WW leżących ruchło-

5mych y Summ Pieniężnych Powagą Naszą Kro-

6lewską przykazuiemy abyście WW przed Sądem

7Naszym Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. Kijow.

8in Loco Solito Judiciorum w Mieście Naszym

9Żytomierzu gdy ta Sprawa z Regestru sobie na-

10leżnego przypadnie etiam z wpisu WW przy-

11zwołana będzie Sami osobiście y rzeczywiście

12stanęli, na Instancyą Ingra [?] Żydowskiego y Jego

13Delatorow Wielm. Wawrzyńca y Katarzyny

14z Hutnickich Pruszyńskich Podst. Mielnickiego [?]

15Małż. Dobr Rokitny Dziedziców Aktorow, kto-

16rzy przychylaiąc się do Prawa Pttego y Remanife-

17stacyi ea in causa in Castro Zytomiriensi uczy-

18nioney WW: pozywaią o to że WW niewarując na

19Prawo Pospolite śmieli y ważyli się iniuste ac

20indebite Manifestem y Terminem swoim

21opisać Wielm. Aktorow że iakoby Wielm. Akt.

22violento modo Jozwie [?] Rudnikowi z Łuki [?] Ru-

23dni kazali zabrać Bydła rogatego Pięcioro a nie

24Rogatego Pięcioro y one ad multas requisitiones oddać niech-

25cieli co nigdy in rerum natura niebyło ani Inkwizycyą

26WW Wielm. Aktorom dowieść możecie bo sami WW. Stara-

27iąc się do dekretu w Owruczu Roku Tysiąc Siedmset

28Trzydziestego Dziewiątego stałego y do komplenacyi w Sno-

29widowiczach Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Dzie-

30wiątego Dnia Trzydziestego Pierwszego Martyi Między

31Wiernością Waszą a Wielm. Aktorami uczynionej Rudz-

32nika [?] Jakona [?] Bruchowieckiego z Żoną Dziećmi bydłem pię-

33ciorgiem Rogatym a nie Rogatym Pięciorgiem benevole wy-

34dali y do Dobr Wielm. Aktorow pomienionego Jakima [?] cum

35supellectili omni Wiernę W[…] Ludźmi swoiemi przystali

36także w tymże Manifeście y Terminie swoim WW: wy-

37dazać [?] że iakoby Poddanki iakowey sie z Dobr WW. Hu-

38rowcy [?] zbiegłey do Dobr Aktorow y one także wydać cie-

39niechcą o ktorą żadney Rekwizycyi WW. nieczynili

40[reklamant:] cowiekha

k. 528

1co większa y to w Terminie WW: nie stawiwszy[?] do tey ziemi[?]

2Wiell. JmPani Prusynska[?] Podstolina Mścisławska miała za

3ordynować Ludzi aby Poddanki WW: Maruszkę[?] z Synem

4Stefanem na dobrowolney drodze wzięli y Ludzi WW:

5przytym Poddanice będących bili, skaliczyli, co nigdy tego

6wszystkiego WW: Inkwizycyą nie dowiedzieć a za tym

7ciż Aktorowie tak pro indebita vexa et Laesiva Inscriptio-

8ne Wiell. Aktorów iako tez o nieslusznie[?] Uroszczenie pre-

9tensyi do nadgrodzenia Szkod y Expens na Prawnie Ter-

10minie z tąd Erogowanych, do Przysłuchaniay[?] Winowskaw-

11nym[?] na Termin Oznaczony WW pozywaią Sitis paritur[?]

12et ad praemissa Omnia Judicialiter Respensuri[?] pisan

13w Zytomierzu Dnia Dwunastego Septembris Roku Tysiąc

14Siedmset, Czterdziestego dzięki[?] prawem[?] [...]

15Relatio + Woźny ut supra ignarus scribendi

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae ac fidelis Relationis palam publice liberequé recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; authenticatus Juratus – uwierzytelniony, zaprzysiężony; Series talis – treść taka.

Rozwinięcia: Wielmm. – Wielmożnych; Mścisław. – Mścisławskich; Małż. – Małżonków; Wdztwa/Wodztwa – Województwa; W. X. L. – Wielki Xiążę Litewski; Brac. – Bracławski; Podczasym – Podczaszym.

in Loco Solito Judiciorum – w zwykłym miejscu sądów; iniuste ac indebite – niesprawiedliwie i bezpodstawnie; violento modo – gwałtownym sposobem; ad multas requisitiones – mimo wielu upomnień; in rerum natura – w rzeczywistości; benevole – dobrowolnie; cum supellectili omni – z całym dobytkiem; ea in causa in Castro Zytomiriensi – w tej sprawie w grodzie żytomierskim; Pttego – prześwietnego (?).

Fragment pozwu królewskiego (Augusta III) w sprawie Pruszyńskich przeciw Niemirycowej o zbiegłych poddanych i bydło.

Sitis paritur[i] et ad praemissa omnia judicialiter responsuri – stawcie się, aby odpowiadać sądownie na wszystko powyższe; pro indebita vexa et laesiva inscriptione – za niesłuszne nękanie i krzywdzący zapis; Relatio … ut supra ignarus scribendi – relacja woźnego jak wyżej, nieumiejącego pisać (znak krzyża).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15IX 1740 woźny Sawka Sajkenko [?] zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Pruszyńskich, podstolich mścisławskich, małżonków, przeciw Niemiryczom, sędziom ziemskim kijowskim, małżonkom – o to, że pozwani niesłusznie opisali aktorów w swojej manifestacji i terminie, jakoby ci gwałtownie [coś zabrali] (na podstawie remanifestacji w grodzie żytomierskim).

Transkrypcja

k. 528

1Requizycya Laudum Electionis

2JchmM Deputatow na Trybunał Koronny

3w Sprawie Urodz. JmP. Radwanskiego.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

5Miesiąca Septembra, Dziewiętnastego Dnia

6W Xięgi Sądowe Ziemskie Kijowskie. Przedemną

7Janem Zawiszą[?] Szczęsnym[?] Komornikiem

8Ziemskim Kijow. y Xięgami Niniejszemi Ziemskiemi

9Kijow. Stanowszy osobiście Woźny Gnal. Woiewodztwa

10Kijow. y Jnnych Szlachetny Józef Dobrowolski w

11Kijow. y Jnnych Szlachetny Józef Dobrowolski

12moc prawdziwy wierney y skuteczney Relacyi

13swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał. Iż on

14Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset, Czter-

15dziestego, Dnia Dziewiętnastego Septembris

16ad affectationem Juridicam Requisitionem

17Urodz. Jana Radwanskiego maiąc przy sobie stro-

18nę Szlachty Ludzi wiary godnych, Urodzonych Jana

19Kropotskiego y Łukasza Hryniewicza, eo maio-

20ris ac evidentioris testimonij gratia sibi ad-

21hibitos, był w Miescie Jego Krol. Mci Zyto-

22mirzu w Kancellaryi Ziem. Kijow. gdzie będąc

23requirował Ode mnie o wydanie Laudum Electionis

k. 528v

1Wielm. Deputatow na Trybunał Koronny Lubel.

2na Rok następuiący to iest Tysiąc Siedmset Czter-

3dziesty Pierwszy, a tak da Urzędzie Ziem. Kijow. czy-

4niąc zadosyć woli Requiruiącego, Wziąwszy Pro-

5tokuł Kancellaryi Ziem. Kijow. ab actu Dwunastego

6Septembris, usq. ad actum hodiernum praesentis

7diligenti studio skwerendowałem, ale pomienione

8Laudum tak w Protokule iako et in actis Terrestr.

9Kijowien. nieznayduię, w tym pomienionego Lau-

10dum upewniłem, wczym ia Woźny tęż Stronę

11Szlachty sobie przytomney oświadczywszy się

12prosił mnie Urzędu hoc totum actis connotari

13co y otrzymał, de quo praesens eiusdem Ministerialis

14Relatio. Iozef Dobrowolski Woźny mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Laudum Electionis – uchwała sejmiku o wyborze (deputatów); ad affectationem juridicam requisitionem – na sądowe żądanie; eo maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa; Gnal. – Generał. Wiersz z „Kijow. y Jnnych Szlachetny Józef Dobrowolski” odczytany niepewnie, możliwe powtórzenie błędne transkrypcji. Numer marginalny odczytany jako „11vo” niepewnie (może „11mo”).

ab actu Dwunastego Septembris usq. ad actum hodiernum praesentis – od aktu z 12 września aż do aktu dzisiejszego obecnego; diligenti studio skwerendowałem – pilnie przeszukałem; et in actis Terrestr. Kijowien. – i w aktach ziemskich kijowskich; hoc totum actis connotari – aby to wszystko zanotowano w aktach; de quo praesens eiusdem Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego.

Laudum – uchwała sejmiku (tu dotycząca wyboru deputatów na Trybunał Koronny Lubelski na rok 1741).

Streszczenie

19IX 1740 woźny Józef Dobrowolski zeznał, że tegoż dnia na żądanie Jana Radwańskiego, ze szlachtą Janem Kropockim i Łukaszem Hryniewiczem, był w kancelarii ziemskiej kijowskiej w Żytomierzu i żądał wydania laudum elekcji deputatów na Trybunał Koronny Lubelski na rok 1741; po przejrzeniu protokołu od 12 IX laudum takiego nie znaleziono.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 528v

1Requizycya Relacyi na Sądy Ziemskie Kijow.

2od Wielm. JmP. Steckiego Kasztell.

3Kijow. po Wielm. JmP. Młodeckiego Podstol.

4Nowogr. w Sprawie wyżey mieni Zapisaney

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego.

6Miesiąca Septembra, Dziewiętnastego Dnia.

7W Roki Sądowe Ziemskie Kijow. Przedemną Ianem

8Zawadzkiem [?] Moczulskim Komornikiem Ziem.

9Kijow. y Xięgami Nineyszemi Ziem. Kijowskiemi.

10Stanowszy osobiście Woźny Gen. Wdztwa Kijow.

11y Innych Szlachetny Iozef Dobrowolski, in vim

12suam verae ac fidelis Relationis, publice, liberequ.

13recognovit. Iżem Roku teraznieyszego, Tysiąc,

14Siedmset, Czterdziestego, Dnia Dziewiętnastego Se-

15ptembris, na affektacyą y prawną Requizycyą Wielm.

16JmPana Franciszka z Wielkiego Młodzenina Młodec-

17kiego Podstolego Nowogrodz. maiąc przy sobie Stronę

18Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz. JchmPanow Iana

19Łorkowskiego [?] y Andrzeia Niedwedowskiego [?], et maiores

20[reklamant:] ac uidel [?]

k. 529

1ac evidentioris testimonij, gratia sibi adhibitos, był

2w Kancellaryi Ziemskiey, gdzie będąc officiose requiro-

3wał, ieżeli iest od JWiel. JmPana Kazimierza na

4Steczance [?], Kustyniu [?] y Iwanczycach [?] Steckiego

5Kasztellana Kijow. Dymirskiego Żydowskiego [?] etc. Staro-

6sty po teraznieyszego Wiel. Requirenta Relacya

7położonego Pozwu na Sądy Ziem. Kijow. w Aktach

8Ziemskich Kijow. zeznana y zapisana, czyli nieiest;

9atak do Urzęd czyniące zadosyć Iurisdycyey przerze-

10czonego Woznego affektacyi y Requizycyi, tak Proto-

11kułu, iako y Akta Ziem. Kijow. a die Vigesima Se-

12ptima Augusti Anni Millesimi Septingentesimi

13Trigesimi Octavi usq ad diem hodiernam, diligen-

14ti studio skwerendowawszy [?] żadna Relacya

15od wyżwyrażonego JWiel. JmP. Kasztellana Kijow.

16po Wiel. JmPana Franciszka Młodeckiego [?] Podstoli

17Nowogrodz. teraznieyszego affektanta in Eodem actis

18nie znayduie, upewniła; Którym on Woźny Szlachtę

19sobie przytomną oświadczył się. Relacyą Requizy-

20cyi przedemną urzędem uczynił y zeznał, które

21ex actis comnotari [?] y otrzymał. Józef Dobrowolski [?]

22mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

in vim suae verae ac fidelis Relationis, publice liberequ. recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie i dobrowolnie zeznał; et maiores – i większej (wiary).

Komornik ziemski – zastępca podkomorzego, tu przyjmujący zeznanie przed księgami.

ac evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos – i dla wyraźniejszego świadectwa przy sobie przybranych; officiose requirowal – urzędowo dopytywał się; a die Vigesima Septima Augusti Anni Millesimi Septingentesimi Trigesimi Octavi usq ad diem hodiernam – od dnia 27 sierpnia roku 1738 aż do dnia dzisiejszego; diligenti studio – pilnie; in eodem actis – w tychże aktach; ex actis – z akt.

Jurisdycyey – jurysdykcji (urzędowi grodzkiemu/ziemskiemu); relacja woźnego o rekwizycji akt.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19IX 1740 przed [Józefem?] Moczulskim, komornikiem ziemskim kijowskim, woźny Józef Dobrowolski zeznał, że na żądanie Franciszka z Wielkiego Młodzenina Młodeckiego, podstolego nowogródzkiego, ze szlachtą Janem Łorkowskim [?] i Andrzejem Niedźwiedowskim [?], żądał wydania relacji pozwu od Steckiego, kasztelana kijowskiego, przeciw Młodeckiemu; po przejrzeniu protokołu i akt ziemskich kijowskich od 27 VIII 1738 do dnia bieżącego relacji takiej nie znaleziono.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 529

1Manifestacya Wiel. JmPana Sko-

2rupki Miecz. Sochaczew. y Innych

3cum Publicatione przez Wiel. JmPana

4Oszańskiego [?] Braci.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego.

6Miesiąca Septembra Dwudziestego Czwartego Dnia.

7Na Roki Sądowe Ziemskie Kijowskie. Przedemną Iozefem [?]

8Zawiszą [?] ... Komornikiem Ziem. Kijow. y

9Xięgami Ninieyszemi, Ziemskiemi Kijow. Comparens perso[naliter]

10Wielm. Pan Franciszek Skorupka Miecznik Sochaczew.

11syn [?] y Wiel. Stanisława Duka [?] Miecznika Brac-

12law. [?] Imieniem Solenną zanosi Manifestacyą naprzeciw Wiel.

k. 529v

1Jerzemu Starostie [?] Pawle y Michałowi Czesznikowi [?] Kijow.

2Obrzanskim [?] Bracią między Sobą Rodzonym w ten niżey

3Opisany Sposob y oto: Iż co Dekret Grodz. Kijow. Roku

4teraznieyszego Tysiąc Siedmset Czterdziestego Miesią-

5ca Marca Siedmnastego Dnia na Rokach w Żytomirzu

6Sądow Grodz. Kijow. Między Wielm. Dzikiem [?] Aktorem

7z Jedney, a Wiel. Obrzanskiemi Pozwanemi wyż mia-

8nowanemi z drugiey Strony ferowany wydanie Pod-

9danych toiest Kalenika Rysa [?] z Synami Mikitą Opa-

10nasem [?] y Iwanem, Martyna ze Dwiema Synami Ho-

11łodkow [?], Hawryła, Iwana, Wasyla Antonenkow alias

12Ośloniczukow [?], Iwana, Ihnata, Fedora drugiego Fedora

13Diaka Sawczenkow, Fedora Tkacza, Antona Marusy-

14cza, Petra Tkacza Wełykoho Iwana Syna, Leska

15Chwileńczuka [?], Ktima [?] Tkacza z Dobr Dawnego do tego

16czasu Brusiłowa [?], z Żonami, Dziećmi, Końmi, Bydłem

17y wszelkim Ich Sprzętem domowym, za poprzedzaiącym

18Jednak Juramentem przez Stronę Powodową toiest Wiel.

19Dzika na Rokach Ninieyszey Sądow Ziem. Kijow. ad-

20ferens [?] Andrzeiewi [?] nakazał, Ktory to Jurament Wiel. Dzik

21Mieczn. Brac. na Początku Sądow Ziem. Kijow. in facie

22Judicii Terrestris Kiovien. in praesentia Wiel. y Urodz. Wielu Jm

23Obywatelow Prześwietnego Woiew. Kijow. na tenczas Spraw

24Swoich attendujących in eam Juramenti Rotham, iako

25ci Poddani Jedni są Dziedziczni drudzy ziemstwo zasiedzie-

26li, exceppto Andreia [?] wykonawszy y Dekretowi wyż wyra-

27zonemu zadosyć uczyniwszy wydania wyż wspomnionych

28Poddanych do Dnia Dzisieyszego na Aktie wyrażonego

29toiest do limity Sądow Ziem. czekał, ale Wiel. Obrzanscy

30pomienionych Poddanych Restauruiący Wielm. Jmc

31Panu [?] Miecz. Brac. nie oddali y owszem wyż wspomnione-

32mu Dekretowi Grodz. Kijow. in toto sprzeciwiwszy się w Rygor

33tegoż Dekretu popadli więc wspomniany Mieczn. de dila-

34pentia [?] sui w odebraniu Poddanych vero renitentia w oddaniu Podda-

35nych iterum iterumque Manifestat. vne vero contraventionis

36pomienionemu Dekretowi tenze Manifestans stawiaiący się

37in toto dotego Dekretu Grodz. Kijow. prosił Sądu tego o przydanie

38Woznego Gtta do publikowania Banicyi Wieczney przez tenze Dekret

39Grodz. Kijow. uskazaney, ktorego Sąd Ninieyszy Ziem. Kijow.

40annuendo Prozbie, tudzież Justitiae et dignitati adhaerendo [?] Wo-

41znego Gtta Szlachetnego Jozefa Dąbrowskiego [?] Sądow swo-

42ich Apparytora przydał, Atak pomieniony Wozny z przy-

43dania Sądowego tudzież czyniąc zadosyć funkcyi swoiey

44Wozneńskiey głosem audiendo wyniosłym przed Izbą Sądową

45in praesentia Wielu Jmciow Obywatelow Woiewodztwa Kijow.

46wyż wspomnionych Wiel. Obrzanskich in plena Banni-

47[reklamant:] tionis

k. 530

1tionis publikował proklamował y do wiadomości wszyst-

2kich doniosł y o tym swoię Rellacyą przed Sądem ninie-

3yszym uczynił y zeznał prosząc tak Comparens swoię ma-

4iąc [?] y Woźny Rellacyi Actis connotari a y otrzymał.

5Franciszek Skorupski Miecznik Ochadowski [?] mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

cum Publicatione – wraz z ogłoszeniem; Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; Miecz. Sochaczew. – miecznik sochaczewski.

numer marginalny odczytany jako „1800” – niepewny, sprawdzić.

in facie Judicii Terrestris Kiovien. – w obliczu sądu ziemskiego kijowskiego; in praesentia – w obecności; in eam Juramenti Rotham – według tej roty przysięgi; excepto – z wyjątkiem; de dilapentia [prawdopodobnie diligentia] – o swojej gorliwości; renitentia – opór; iterum iterumque – raz po raz; contraventionis – sprzeciwienia się (dekretowi); annuendo – przychylając się; Justitiae et dignitati adhaerendo – trzymając się sprawiedliwości i powagi; in plena Bannitionis – w pełnej banicji.

Mieczn. Brac. – miecznik bracławski; Gtt – generał (woźny generał); Woiew. – województwo.

Dekret grodzki kijowski z 17 III 1740; nakazywał wydanie poddanych z dóbr Brusiłowa.

Actis connotari – (prosił) o zanotowanie w aktach; Comparens – stawający.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24IX 1740 Franciszek Skorupka, miecznik sochaczewski, w imieniu własnym i Stanisława Duka [?], miecznika bracławskiego [?], manifestował się z publikacją przeciw braciom Jerzemu, staroście [owruckiemu?], i Michałowi, cześnikowi kijowskiemu, Olszańskim [Obrzańskim?] – o niewykonanie dekretu grodzkiego kijowskiego z 17 III 1740 (sprawa Dzika [?] z Olszańskimi), nakazującego wydanie poddanych: Kalenika Rysa [?] z synami Mikitą, Opanasem i Iwanem, Martyna Hołodka z dwoma synami, Hawryła, Iwana i Wasyla Antonenków [Ośloniczuków?], Sawczenków, Fedora Tkacza, Antona Marusycza i innych.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 530

1Retta Pott. Mur. [?] od Urod. Ich Mś Panow Gałeckich [?]

2po Urod. Ich Mś Panow Stępkowskich [?] y innych

3Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego

4Miesiąca Septembra Trzydziestego Dnia

5Na Urzędzie Xięgi Ziemskich Woiewodztwa

6Kijowskiego Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhow-

7skim Vices Regentem y Namiestnikiem pro tunc

8akt Ziemskich Kijowskich, y Xięgami ninieyszemi

9Ziemskiemi Kijowskiemi, Stanowszy Osobiście

10Woźny Generał Woiewod. Kijowskiego y innych Szla-

11chetny Stefan Brzozowski in vim Sui verae

12ac fidelis Relationis, palam publice libere-

13que ac per expressum Recognovit, Iż on Roku

14teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Czterdziestego Mie-

15siąca Septembra Trzydziestego Dnia Pozew

16Ziemski Kijowski autentyczny na Membra-

17nie Ziemskim Kijowskim pisany zaniósł

18do Dobr Miasta Kodni [?] y tamten Pozew w Dwo-

19rcu tamecznym w Izbie na Stole położył oddał [?]

20daniu y położeniu onego od kogo po kogo y w ia-

21[reklamant:] kiey

k. 530v

1kiey Sprawie by był pisany Prawnie opowiedział

2y do wiadomości przywiodł ktorego Pozwu iest Tenor

3takowy, August Trzeci z Bozey Łaski Krol Polski

4Wielki Xiąże Litewski Ruski, Pruski Mazow.

5Zmudz. Inflanski Smolenski Siewierski Kijow.

6Wołynski Podolski Podlaski, Braclł. y Czer:

7nichowski, a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor.

8Wieln. Katarzynie Gasperskiego Primi Głębo:

9kiey Secundarij Nuptus Łukaszewskiey Podcz.

10Łatyczowskiey Matce Wdowie Janowi Gabry:

11elowi Jeremu Synom Braci Rodzonym Mi:

12chałowi Józefowi Deliganowi [?] Mikołajowi

13Synowiom Braci iisdem Rodzonym Sukces:

14sorom Wiel. niegdy Antoniego Głębockiego Głę:

15bockim Maryannie Hulewiczowey, Elzbie:

16cie Primo Voti Malewiczowey Secundo Se:

17weryn[?]owey Altamowiczowey cum assistentia

18Maritorum vestrorum de Iure Dobro Rodzo:

19nym Zośki [?] y Ze Wszystkich gnt Dobr WW:

20Leżących Ruchomych y Sum Pieniężnych

21Authoritate nostra Regia przykazuiemy aby:

22ście WW: przed Sądem naszym Ziemskim Kijow.

23na Rokach Ziemskich Anno Millesimo Sep:

24tingentesimo Quadragesimo Primo Decur:

25te Ventura in Loco solito Iudiciorum w Mies:

26[reklamant:] cie

k. 531

1cie naszym Curuli Lub Gdy in Januario przypadaią-

2cym y Sądzie Maiącym vel his deficientibus in aliis

3proxime Subsequentibus Sami osobliwie y stawić się Sta-

4neli na Instancyey Instygatora Sądowego y Jego Delatorow

5Urod. Doroty Zelkiporow [?] Primo Stanisławowey Gu-

6teckiey [?] Secundo voto Bohusławskiey Matki Lodo-

7wy [?] Sukcessorki [?] Jerzego Syna Gabriela [?] Aktorow

8ktory inhaerendo Legi Publicae Protestacyom Pozwom

9Relacyom Kondemnatom et toti huic in Causa Sub-

10secuto Processui et Signanter Decreto Compromissoriali

11Sub Securitate Judiciorum Tribunalitiorum Lublini

12Anno Millesimo Septingesimo Vigesimo Primo Die Vi-

13gesima Julii, Między Aktorami a Wiernoscią Waszą

14Pozwanemi Lato post Extinctam Capitis tum tum Trans-

15lapsos Terminos, Wiernosci Wasze pozywaią o to: Iż

16Wiernosci Wasze et Signanter pozostała Łukaszew-

17ska Panie Gabryelowa [?] y Jerzy Stężecki [?] fomentu [?] in-

18justa et Illegitima Tensione vexatoriae Captione

19obtenta in Judiciis Tribunalitiis Condemnatione

20quam per Decretum Sublata violentam de Bo-

21nis Metyki [?] uczynili sie Expulsionem Circa quam

22nie tylko ze Domowy Spiklerz [?] ze wszelkiemi

23Sprzętami y Ruchomosciami gospodarskiemi po

24Obiaństwy [?] pozabierali sie, Woła Mitowne y nie-

25mitowne w Snopach, Gęsi Kury, beczki Beczuł-

26ki Putbeczki [?] y inne rzeczy pozabierali sie Ci-

27his [?] Latius Regestrze Spisane enucleatuntur pre-

28tensye, ale quod Maximum Sama Urod. Aktor-

29[reklamant:] ke

k. 531v

1ły biliście potrzaskaliście Czeladź Dworną pozdyma

2waliście y inne inkonweniencye poczyniliście przez

3odebranie Zboż, Sian, w Bydle rogatym y nierogatym

4tym wielką Szkodę uczyniliście Insuper też Dobra

5przez Lat trzy w gwałtowney possessyi trzyma-

6iąc Usum fructum braliście y na Swóy pożytek obra-

7caliście Wszystko Ideo Actores WWś: tak pro Su-

8mendis Poenis ratione Violentae Expulsionis resti-

9tutionis rerum et frumentorum interceptorum tum

10pro faciendo Calculo ex Perceptis Proventibus, Com-

11pensationey Damnorum ad Dnia Millia Causatorum

12na Termin Wyżey Oznaczony pozywaią, Actis pariter

13in Datis w Zytomierzu Die Sexta Septembris Anno Mil-

14lesimo Septingentesimo quadragesimo de qua prae-

15sens Ejusdem Ministerialis Relatio [?] Woźny ut Supra Con-

16tendi [?] ignarus [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Retta Pott. Mur. [?] – prawdopodobnie relacja (woźnego) o pozwie; skróty w tytule niepewne.

Vices Regens… pro tunc – zastępca regenta… natenczas.

in vim Sui verae ac fidelis Relationis, palam publice libereque ac per expressum Recognovit – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie, swobodnie i wyraźnie zeznał.

Kodnia [?] – zapewne Kodnia pod Żytomierzem.

Primi/Secundarij Nuptus (właśc. nuptiis) – z pierwszego/drugiego małżeństwa; Primo Voti/Secundo – z pierwszego/drugiego ślubu; cum assistentia Maritorum vestrorum – z asystencją waszych mężów; de Iure Dobro Rodzonym – z prawa dobrze urodzonym (szlachcie); Authoritate nostra Regia – powagą naszą królewską; Anno Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Primo decurrente Ventura – na roki przypadające w bieżącym roku 1741; in Loco solito Iudiciorum – w zwykłym miejscu sądów.

Braclł. – Bracławski; Podcz. – podczaszyna; gnt – zapewne skrót „generalnie”/„gruntów” – niepewne.

Fragment pozwu królewskiego (Augusta III) wpisanego do akt; numer foliacji „539” odczytany z „53?6” w lewym górnym rogu – niepewny.

Fragment pozwu instygatora sądowego z delacji spadkobierców; łac. inhaerendo Legi Publicae – trzymając się prawa pospolitego; Decreto Compromissoriali Sub Securitate Judiciorum Tribunalitiorum Lublini Anno 1721 Die 20 Julii – dekretem kompromisarskim pod zabezpieczeniem sądów trybunalskich w Lublinie z 20 lipca 1721; post Extinctam Capitis – po wygaśnięciu (śmierci) osoby; iniusta et illegitima tensione vexatoriae captione obtenta condemnatione – na podstawie kondemnaty uzyskanej niesłusznym i bezprawnym, szykanującym podstępem; circa quam – przy której; latius ... enucleantur – szerzej są wyłożone; quod maximum – co najważniejsze; in aliis proxime subsequentibus – w innych najbliżej następujących (sądach).

Insuper – ponadto; usum fructum – użytkowanie (pożytki); Ideo Actores – przeto powodowie; pro sumendis poenis ratione violentae expulsionis restitutionis rerum et frumentorum interceptorum – dla pobrania kar z racji gwałtownego wyrugowania, zwrotu rzeczy i zboża zabranego; pro faciendo calculo ex perceptis proventibus – dla uczynienia obrachunku z pobranych dochodów; compensationey damnorum – wynagrodzenia szkód; Actis … in Datis w Zytomierzu Die Sexta Septembris Anno 1740 – działo się w Żytomierzu dnia 6 września 1740; końcowa formuła zniekształcona, sens: relacja tegoż woźnego jak wyżej; podpis woźnego jako niepiśmiennego (ignarus).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

30IX 1740 woźny Stefan Brzozowski zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od Gałeckich [?] przeciw Katarzynie z Gasperskich [?] 1° voto Głębockiej, 2° voto Łukaszewskiej, podczaszynie latyczowskiej, wdowie, jej synom Janowi Gabrielowi i Jerzemu oraz Michałowi Józefowi [Stępkowskim?] i innym – na podstawie protestacji, pozwów, kondemnat i dekretu kompromisarskiego zawartego pod zabezpieczeniem Trybunału w Lublinie 20 VII 1721.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 531v

1Relatia Poll [?] Pozwu od Urod. IchMciów Panow Bechow

2po Urod. IchMciów Panow Bechow

3Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

4Miesiąca Septembra Trzydziestego Dnia

5NA Urzędzie [?] Xięg Ziemskich Woiewodztwa Kijow.

6Przedemną Stefanem z Wyhowa Wyhowskim Nam-

7miesnikiem y Vice Regentem Ziemskim Kijow.

8y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijowskiemi,

9Stanowszy osobiście Woźny Generał Woiewodztw

10Kijow. y innych Opatrzny Grzegorz Rogalski [?] w

11moc prawdziwey Wierney y Skuteczney Relacyi Swo-

12[reklamant:] iey

k. 532

1iey uczyni ustnie y dobrowolnie Zeznał iż on Roku

2teraz nieyszego Tysiąc Siedmset Czterdziestego dnia dzie-

3więtnastego Septembris Pozew Ziemski Kijow. Authen-

4tyczny, od niego do Dobr Wsi Bechow y ter[aź]nie[y]szego Possessora [?]

5od niemu Pozwanych wydany na stole Urodz. Jana

6Becha położył, o oddaniu y położeniu tego Pozwu

7od tegoż pokoju y wiadomie Sprawie wszyst[kich] pisany [?]

8opowiedział y prawnie publikując do wiadomo-

9ści przywiodł; którego Pozwu tenor sequitur talis [?]

10modi. August Trzeci z Bożey Łaski Król Polski Wiel-

11ki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki

12Żmudzki Inflantski Smoleński Siewierski Kijow.

13Wołyński Podolski Podlaski Inflantski [?] y Czernihowski

14a Dziedziczny Xiążę Saski y Elektor. Urodz[onym]

15Teodorowi y Janowi Braci między sobą Rodzonym

16Oycom Bazylemu, Theodorowi, Stefanowi, Jakubowi

17Synom Braci Minenkow Bechow, niemniey Ja-

18kubowi Kornowiczowi Dydkowskiemu Successoro-

19wi quovis Iuris titulo Ospicz[?] Bechi [?] y innym

20Successorom Pozostałym niegdy Zaryonie [?] Kornowiczow[ny]

21Dydkowskiey Possessorom [?], Jakubowi, Pawłowi,

22Ohienkowi, Janowi y Anastazyi ex altera li-

23nea Dydkowskim, Maciejowi y Andrzejowi Ła-

24szyńskim [?], Michałowi Oycu a Andrzejowi Syno-

25wi Eufrozynie z Bechow Chodakowskim y in-

26nym którzy by ad hanc causam spectare mieli

27Pozwanym z osob y ze wszystkich gatu[nkó]w Dobr Wło-

28ściach Ruchomych, y Sum Pieniężnych przy-

29[reklamant:] dzieiemy

k. 532v

1stawiennych dzisiay WW. Przed Sądem Naszym Ziem.

2Kijow. po Dacie tego Pozwu na naypierwszey kaden-

3cyi in loco solito Iudiciorum w Miescie Owruczu lub gdzie

4przypadaiącey y sądzić się maiącey, y hac deficiente

5in alia proxime subsequenti Sami osobliwie y

6Zawicie Assystencyi niepotrzebuiące Sami przez się

7a potrzebuiące cum Assa de Iure debita Stanieci na

8Instancyą Ingressu Sądowego y Iego Delatorow Urod.

9Macieia Konstantego Batzkiego [?], Iana, Piotra, Stefa-

10na y Michała Braci Między sobą Rodzonych Be-

11chow [?] Aktorow Ktorzy in eruendo Legis Publicae rati-

12one anteriori Processui, hac in Causa Subsecuto revi-

13ficando Causam in integrum post extinctam Capito Urod.

14Alexandra Oyca Aktorow y Mikołaia Brata Ostatnią

15ter Sukiery [?] zanionego [?] et occasione restituendi hac Lucem

16Dekretu WW. pozywaią y przypozywaią ato Szlachet-

17nie Kontentuiące z dawnieyszemi Krzywdami Szkodami

18Wielkiemi wiela Zabranieni y Zabiciem Brata

19Aktorow Gruntow Usurpativo Modo nie do Nich nie

20należące Zaieżdżaniem Sianożęciami Zabraniem Pszczół pod

21patrywaniem Lasow Borow y Bortnych Usurpowa-

22niem Drzewa Rąbaniem Dzięgciarzow Stano-

23wieniem y od nich Dziesięciny Branie y Myto

24Kupcow Przechodzących extorsive Odbieranie y na

25Swoy Pożytek Obracaniem ale aż do Roku teraz-

26nieyszego Tysiąc Siedmset Czterdziestego in Dziesię-

27tnicę [?] przez lat kilkadziesiąt incessanter wyrz-

28dzoną [?] Krzywdy Szkody Czynione y Czynione nie-

29przestaiące na Domy Aktorow nachodzić y Czynić

30[…]

k. 533

1Sicie, gratiÿ Zboża zabieraniu palicie Paschow

2Aktorow bicie Myta Bierzcie Aktorow do Zad-

3nych Pożytkow w ich własności nie do przysz[...]

4ieszcze przechwatki na Zdrowie y Życie czynie

5o Sałzy [?] Kiedy Actores tak tak[?] tychze grunt-

6towie Zabranych Gruntow Siedzący uczynienie

7nie kalkulacyi Zabranych Inwentow Myt

8Dziesięciny Odpatrzywania Pszczoł y inszych Poży-

9tkow, iako też pro Sumendis Poenis ratione Pa-

10tratae [?] racis [?] in Persona olim Panowi Niewlyszek [?]

11et Arbitraria Iudicÿ decernendis tum pro invasione

12Domum vernor [?] et frumentorum violenter acci-

13ceptorum, ac aliis Pretensionum in Termino Termini

14lutius [?] ad requisitione probandarum et per interrogatio-

15nem deducendarum na Termin Wyż Opisany Poz[y]-

16wam y Przypozywam Citos [?] partium Terminorum

17tentationis [?]. Pisan Zytomierzu Anno Millesimo

18Septingentesimo Quadragesimo Die Decima

19Sexta Septembris de quo Praesens Lis [?] Mus Re-

20latio, + Grzegorz Rogalski Urzędny pisarza nie

21mięcy [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Relatia Pozwu – relacja woźnego o doręczeniu pozwu; Namiesnik y Vice Regent Ziemski Kijowski – zastępca regenta ziemskiego.

tenor sequitur talis – treść następuje taka; quovis iuris titulo – z jakiegokolwiek tytułu prawnego; ex altera linea – z drugiej linii; ad hanc causam spectare – dotyczyć tej sprawy.

Ciąg relacji woźnego o położeniu pozwu ziemskiego kijowskiego z 19 IX 1740 r. w dobrach Bechów; początek wpisu na poprzedniej stronie.

Odczyt wielu nazw i wyrazów niepewny ze względu na kursywę. Wpis – pozew (instancja ingresu sądowego) z kancelarii sądu ziemskiego kijowskiego; kadencja w Owruczu. in loco solito Iudiciorum – w zwykłym miejscu sądów; hac deficiente in alia proxime subsequenti – gdyby ta nie doszła, na następnej najbliższej; cum Assistentia de Iure debita – z asystencją prawem wymaganą; in eruendo Legis Publicae – w dochodzeniu prawa publicznego; reviviscendo causam in integrum post extinctum capite – wznawiając sprawę w całości po śmierci; incessanter – nieustannie; extorsive – przemocą. Data wspomniana: rok 1740.

pro sumendis poenis – w celu uzyskania kar; arbitraria iudicii decernendis – według uznania sądu do orzeczenia; pro invasione domum – za najście domów; frumentorum violenter acceptorum – zboża przemocą zabranego; Pisan Zytomierzu Anno 1740 Die 16 Septembris – pisany w Żytomierzu 16 IX 1740. Tekst łaciński mocno zepsuty, odczyt w wielu miejscach niepewny. Krzyżyk przy nazwisku – znak niepiśmiennego woźnego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

30IX 1740 woźny Grzegorz Rogalski zeznał, że 19 IX położył we wsi Bechy, na stole u Jana Becha, pozew na sądy ziemskie kijowskie (pisany 16 IX 1740) od Bechów (zob. nr 109) przeciw braciom Teodorowi i Janowi, ojcom, oraz Bazylemu, Teodorowi, Stefanowi i Jakubowi, synom, Minenkom Bechom, oraz Jakubowi Kornowiczowi Didkowskiemu i innym.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 533

1Retta [?] Pozw Popraw [?] Sądy [?] Ziemskie

2Kijow. od tychże dzi[?] Mu [?] p[...] Urod.

3Zawadzkich.

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Septembra Trzydziestego Dnia

6Na urzędzie Xiąg Ziemskich Kijowskich Prze-

7demną Stefanem Z[?] W. Wyhowskim Namiesnikiem

8pro tunc y Vices Regentem Ziem. Kijow. y Xięgami

9ninieyszemi

k. 533v

1niniejszemi Ziem. Kijow. Stanowszy oczewiście Woź:

2ny Generał Woiewodz. Kijow. y innych Opatrzny Grzegorz

3Rogalski in vim Suae verae ac fidelis Relationis suae palam

4publice libere ac per expressum recognovit, iż On Roku te:

5raźnieyszego Tysiąc Siedmset Czterdziestego, Miesiąca

6Septembra Dziewiętnastego Dnia Pozew ziem. Kijow.

7autentyczny odniósł do Dobr Wsi Lupola [?] y tam tedy

8Pozew u Dzwi [?] nachodu [?] Urodz. Zawadzkiego położył, oddaniu

9y położeniu onego od kogo y w iakiey Sprawie

10y potrzebie onego opowiedział y do wiadomości przywiódł; Który ząś [?] Po:

11był pisany Opowiedział [?] tali Augusta Trzeci z Bożey łaski Krol Polski W. X.

12Li. Ruski Prus. Mazow. Urodz. Józefowi [?] Chwalibowej [?] Kijow. Wotyns.

13Podol. Podlas. Bracław. y Czerni. a Dziedziczny Rzeczy [?] Saski y Elektor

14Urodz. Romanowi Semenowi y Janowi Zawadzkim Braci Między

15sobą Rodzonym Zosob [?] y ze Wszystkich Dobr Wsi Lupoli [?] Ruchomych y

16Sum pieniężnych przykazuiemy aby ście Wm przed Sądem Naszym

17Ziem. Kijow. na Rokach Ziem. in Loco Solito Iudicioś ut Mies:

18ce Owruczu [?] Sub Czas przypadaiących y odprawuiących się Rokami

19Wyżey wyrażonych sami osobiście y zaraz stanęli na Instancya

20Urodz. Szydłowskiego [?] y Jego Delatorów Urodz. Maciejowi, Konstantego, Bazy:

21lego, Jana, Piotra, Stefana y Michała Braci Rodzonych Bechowskich [?]

22Aktorów, którzy ni Ławeczko [?] Legi Manifestatione hac in

23Causa Subsecuta Wm przyznaią otóż iż Wm nullam Iuset

24in teresse maiąc do Dobr Wsi Bechowa [?] Gruntu Pola Sianożę:

25+ Borku Lasów usurpatis Usurpatio modo et intrusive

26Zażywaiąc y Aktorom należytych Dziedziców do onych

27niedopuszczacie, a zatym Autores pro Reproductione Iu:

28ris ut vigore quorum praetenditis et usurpatis Grun:

29tow Wsi Bechowa in casu non reproductionis do Us:

30tąpienia onych y uczynienia kalkulacyi z bra:

31nych Prowentów, Pro restitutione koni

32Czworga Valoris po Dziesięć Talerów bitych

33y Woza Parokonnego Pistoletów Par dwoch Valo:

34ris Talerow bitych Osim kara tinna [?] valoris Talerow

35Dwoch y innych rzeczy post fata bliz [?] Urodz. Abraha:

36[reklamant:] ma

k. 534

1ma Becka Dziada Aktorow przez Dziada WW:

2natenczas a dziada Aktorow w Służbie Woienney zosta-

3iącego Zabranych y dotąd nieuroconych[?] pozywaią

4Stis pariturj Datt w Żytomierzu Die Decima Sex-

5ta Septembris, Millesimo, Septingentesimo Qua-

6dragesimo Anno decur. Item Mlis[?] Relatio Wo-

7źny ut supra scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

pro tunc – na ten czas; Vices Regentem – zastępcą regenta; Namiesnik – namiestnik. Numer marginalny trudny do odczytania.

in vim suae verae ac fidelis relationis – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji; palam publice libere ac per expressum recognovit – jawnie, publicznie, dobrowolnie i wyraźnie zeznał.

in loco solito iudiciorum – w zwykłym miejscu sądów; nullum ius et interesse – żadnego prawa ani interesu; usurpative modo et intrusive – w sposób uzurpacyjny i najazdem; pro reproductione iuris – o okazanie prawa; in casu non reproductionis – w razie nieokazania; pro restitutione – o zwrot; valoris – wartości; post fata – po śmierci.

Relacja woźnego z doręczenia pozwu z 19 IX 1740; liczne nazwy odczytane niepewnie, pismo kursywne trudne.

Stis pariturj – „Sądowi stawić się mający” (formuła pozwu); Datt w Żytomierzu Die Decima Sexta Septembris Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Anno decur. – dano w Żytomierzu 16 września roku bieżącego 1740.

Item … Relatio Woźny ut supra scribendi ignarus – także relacja woźnego jak wyżej, pisać nieumiejącego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

30IX 1740 woźny Grzegorz Rogalski zeznał o położeniu pozwu na sądy ziemskie kijowskie od tychże Bechów przeciw braciom Romanowi, Semenowi i Janowi Zawadzkim z wsi Łupoły [?] – o to, że bez żadnego prawa użytkują grunty, pola, sianożęcia, borek i lasy we wsi Bechy i nie dopuszczają do nich aktorów, prawych dziedziców (zob. nr 110).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 534

1Rell. na Sąd Ziemskie od Pozostałey

2y Sukcessorow między Urodz. JmPana

3Jana Lewkowskiego Namiesnika Grodz.

4Kijow. po Wiell. ś.p. JPP. Łęsnickich[?] Sta-

5rostow Żytt. y Jnnych

6Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego,

7Miesiąca Septembra, Trzydziestego Dnia.

8Na Czerninie[?] Xiąg Ziemskich Woiewodztwa Kijow.

9Przedemną Stefanem z Wykowa Wykowskim

10Vices Regentem y Namiesnikiem pratunc Akt

11Ziem. Kijow. y Xięgami niniejszemi Ziemskie-

12mi Kijowskiemi. Stanowszy Oczewiscie Woźny Ge-

13nerał Wdztwa Kijow. y Jnnych Opatrzny Dem-

14ko Białakowski[?] mihm sed vero ac fidelis Re-

15latioris palam libere recognovit Jż on Roku te-

16raznieyszego, Tysiąc Siedmset, Czterdziestego Dnia

17Piątego Augusta Pozew Ziem. Kijow. Autentyczny od

18niego do Dobr Miasta Wiełednia[?] y tam Dworu Za-

19mku[?] … w Jzbie na stole położywszy odkąd położo-

20ku tameczym w Jzbie na stole położywszy pratunc dowiedzo-

21y uwalniczy[?] Sprawie był pisany pratunc dowiedo-

22mości przywiodł, Ktorego Pozwu Series takowa Au-

23gust Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski, Wielki Xiąże

24Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Jnflan-

25ski, Smolenski, Siewierski, Kijow. Wołynski, Podolski,

26Podlaski, Bracławski y Czerniechowski a Dziedziczny Xią-

27ze Saski y Elektor. Wiell. Alexandrowi y Marydnie[?] Z

k. 534v

1Kopatowskich Leśnickim Starostom Zyt[?] Matt[?]

2tudzież Władysławowi y Franciszce z Lewaniew-

3skich[?] Marchelewiczom[?] Matt[?] y Eleonorze Wistowic-

4wey[?] Wdowie y Jnnym potrzebnym z Osoby y Dobr WW.

5WW. Rzeczych[?] ruchomych y Summ pieniężnych powa-

6gą naszą Królewską przykazuiemy abyście WW.

7przed Sądem naszym Ziem. Kijows. na Rokach Ziem.

8Wdztwa Kijows. w Żytomirzu lub gdzie Sądzić

9się maiących vel his deficientibus in aliis proxime sub-

10sequentibus Sami osobiście y zawicie stanęli na Instan-

11cyą Instygatora Sądowego y Jego Delatorow Urodz. Mary-

12anny z Skoruszskich[?] Lewkowskiey pozostałey Wdo-

13wy Matki, tudzież Urodz. Mikołaja Katerzyny y

14Anny Lewkowskich Syna y Corek niegdy Urodz. Jana

15Walentego[?] Lewkowskiego Namiestnika Grodzkiego[?] Kijows.

16Aktorow, ktorzy przychylaiąc się do Prawa, sztego[?]

17y Areesztu eo nomine zaniesionego WW. o Exdacyą[?]

18Poddanych Roboczych Ioska Hrina[?] Dziedzicznego

19Opanasa Zięcia Ziemstwo[?] zasiedziałego, Anny

20Matki y Jacka Syna Bondarow Dziedzicznych z

21Dobr Wsi Lewkowicz Swywolnie z Żonami Dzie-

22ćmi końmi Wołami krowami ac cum

23Omni Supellectili eorum zbiegłych y

24w Dobrach Miescie Wieledniskach y Wsi Przy-

25bytkach do Miasta Wieledniki należącey

26y tym osiadłych et ad praesens znaydują-

27cych się a przez teraznieyszych Akto-

28row officiose aresztowanych a

29w niewydaniu onych do Zapłace-

30[reklamant:] nia

k. 535

1nia Pozwy w Prawie Pztym opisaney y

2do nadgrodzenia szkod ztąd pochodzących

3na Termin Wyż Oznaczony, idą recedèn-

4do a Foro Castrensi Kijoviensi pozywaiąc

5Litis parituri. Datt Żytomiriæ Mille-

6simo, Septingentesimo, Quadragesimo,

7Anno. Die Prima Augusti, de quo Opens

8ejusq Mobilis Relatio. quam Actis Commo-

9tari presit eo y otrzymał x Dembko Bie-

10lakowski Woźny Scribendi ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment środkowy (linie o doręczeniu pozwu) odczytany z dużą niepewnością; możliwe pomyłki w kolejności i brzmieniu linii.

Vices Regens – wicerejent; pratunc Akt – „ówczesnych akt”; Rel. – relacja woźnego (zeznanie o doręczeniu pozwu).

vel his deficientibus in aliis proxime subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły do skutku, na innych najbliżej następujących; eo nomine – z tego tytułu; cum omni supellectili eorum – z całym ich dobytkiem; ad praesens – obecnie; officiose – urzędownie. Wpis jest pozwem (citatio) królewskim w sprawie zbiegłych poddanych.

Foliacja: w lewym górnym rogu ołówkiem „534/6” (?), u góry pośrodku „11” – odczyt niepewny.

Wielednikach/Wieledniki – Wełednyky (Wieledniki) koło Owrucza; Lewkowicze – wieś w pow. owruckim.

recedendo a Foro Castrensi Kijoviensi – odstępując od sądu grodzkiego kijowskiego; Litis parituri – mający stanąć w sprawie.

Datt Żytomiriæ Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Anno Die Prima Augusti – dano w Żytomierzu 1 VIII 1740; de quo … Relatio, quam Actis commendari petiit – o czym relacja, którą prosił wpisać do akt; Scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Odczyt formuł łacińskich częściowo niepewny (zapis zniekształcony przez pisarza).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

30IX 1740 woźny Demko Białakowski [Bielakowski?] zeznał o położeniu pozwu na sąd ziemski od Jana Lewkowskiego, namiestnika grodzkiego kijowskiego, przeciw Aleksandrowi i Mariannie z Łopatowskich [?] Leśnickim, starostom żytomierskim, Władysławowi i Franciszce z Lewaniewskich [?] Marchelewiczom [?], Eleonorze W[…] i innym – na podstawie aresztu, o wydanie poddanych roboczych zbiegłych ze wsi Lewkowicze: dziedzicznego Joska Hrina [?], Opanasa, zięcia zasiedziałego, Anny, matki, i Jacka, syna, Bondarów, z żonami, dziećmi, końmi i wołami.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 535

1Relacya na Kondescensyą od Konwen-

2tu Berdyczowskiego po Wiel. JmPa

3Pana Leśnickiego Starostę Żyt. y

4Innych.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego,

6Miesiąca Octobra, Pierwszego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Kijowskich, Przede-

8mną Antonim Koztenskim [?] Vice Regentem y

9Namiesnikiem Akt Ziemskich Kijowskich

10y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi Kijow-

11skiemi. Stanowszy Osobiście Woźny Ge-

12nerał Województwa Kijowskiego y Innych

13Opatrzny Dembko Przezowski [?] w moc Spraw-

14dziwey, wierney y służebney Relacyi swo-

15iey iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał

16Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset,

17[reklamant:] Czterdziestego

k. 535v

1Czterdziestego, Dni roznych Miesiąca Septem-

2bris. Pozew Ztowny Trybunalski Koronny Lu-

3belski Autentycznych na membranach Ziem.

4Kijowsk. unius ejusdemq. essentiae pisanych

5in numero Pięc naniżey mianowane miey-

6sca podnosił et quidem pierwszy Die

7Vigesima odniosł do Miasta JeyM. Krolew-

8skiey Mości Zytomirza Drugi zas Pozew

9Dnia tegoż odniosł do Miasteczka Łow-

10kowa, Trzeci Actu eodem do Miasta Le-

11szczyna, Czwarty Die Vigesima Tertia od-

12niosł do Dobr Wsi Horodyszcza a Piąty do Dobr

13Wsi Prazowa [?] tu w Wdztwie Kijowsk. a Powiecie

14Zytt. leżących y tamte Pozwy w Zamkach,

15Dworach tameyszych w Izbach każdemu

16z Pozwanych seorsive na stole połozył o po-

17łozeniu onych od kogo potrzeba y niniey

18sprawie byłyby opisane prawnie publi-

19kuiąc do wiadomosci przywiodł ktorych

20Pozwow tenor sequitur talis. August Trze-

21ci z Bożey Łaski, Krol Polski Wielki Xiążę

22Litewski, Ruski, Pruski, Zmudzki, Mazowiec-

23ki, Inflantski, Smolenski, Siewierski, Kijowsk.

24Wołynski, Podoll. Podlaski, Bracławski, y Czer-

25niechowski a Dziedziczny Xiążę Saski y

26Elektor Wiell. Alexandrowi na Ozdiutyczach [?]

27y Andruszy Lesnickiemu Staroscie Zytt.

28[reklamant:] grod.

k. 536

1quoq[ue] Titulo Bonor[um] Staniszowka Possessori Micha:

2łowi na Łowkowie Stryjeńskiemu [?] Cześnikowi Powagą [?]

3oppidi Łowkowa Dziedzicowi Wiel. Jozefowi z

4Potoka na Stanisławowie Potockiemu Wojewo:

5dzie Kijow. Hettmanowi Wielkiemu Koron. War

6szawskiemu Śniatyńskiemu Leżayskiemu etc.

7Staroście cakoteż Jozefowi Sołtykowi [?] Possesso:

8ribus Bonor[um] oppidi Leszczyna [?] cum attinentijs

9niemniey Wiel. Bogusławowi y Katarzy:

10nie z Popielow primo voto Hrabinej Tarnow

11skiey secundo Załuskiey [?] Małż. Żyt. ad praesens

12Lanckorońskiey Starościnej Stobnickiey

13Lanckorońskim Starostom Stobnickim

14Małż. cakoteż pozostałym y Sukcessorom

15między Wielm. Marcyana Załuskiego [?] Małż. żyjącym

16Possessorom Dobr wsi Prałowa [?] tudzież Wiel.

17Jozefowi Popielowi Cześn. Żydacz. Bonorum

18Horodyszcze [?] Possessori uti Collateralibus cum

19assistentia de iure debita Pozwanym z Osob

20y Dobr ww. lerzących [?] ruchomych y sum pienię:

21żnych Powagą naszą Krolewską przykazuiemy

22abyście ww. przed Sądem naszym Granicznym

23Podkomorskim na Gruncie w sporze będącym

24między Dobrami wsią Skomorochami Dziedzicz:

25nemi Wiel. Oycow Karmelitow bosych Konwen

26tu Berdyczowsk. a dobrami wsią Staniszowką

27do Starostwa naszego należącą y Inszemi Sąsiedzka:

28mi in ordine do rozgraniczenia sami osobli:

29wie y zawicie ab actu praesentis citationis in duo:

30bus septimanis iuxta Obloquentiam

31Decreti Tribunalis Anno praesenti Tysiąc Siedm

32[reklamant:] set

k. 536v

1set Czterdziestego Die Quinta Augusti Lublini mię:

2dzy Sprawami Woytowa Wołynskiego między Konwen:

3tem Berdyczowskim Oyców Karmelitow bosych z iedney

4a Wiel. Leśnickim Starostą Cytowskim [?] y Innemi z dru:

5giey Strony ex serie controversiy prolati Stane:

6li na Instancyą Instygatora Sądowego y Iego

7Delatora Przewielebnego w Bogu Xiędza Fer:

8dynanda a Spiritu Sancto Przeora y całego

9zgromadzenia Konwentu Berdyczowskiego Wielebnych

10Oyców Karmelitow bosych cum assa Superiorum

11de Iure requisita Dziedziców Dobr wsi Skomorochy [?]

12Aktorow Ktory przychylaiącsię do Prawa Rzttego [?] De:

13kretow Trybunalskich et specialiter ultimaru [?] supra spe:

14cificati wwpozywaią w Sprawie y akcyi

15do attentowania cum famatis Civibus

16subditis Iabronosis [?] Duktu Granicznego mię:

17dzy dobrami wsią Skomorochami Dziedzi:

18cznemi teraznieyszych Aktorow a Dobrami

19Stanisowką [?] y Innemi przez Sąd nasz Podko:

20morski prowadzic maiącego, tudziez do przy:

21słuchaniasię wszelkich kontrowersyi dw:

22wodow Prawnych słusznosci ysprawie

23dłuzności, iakoteż pro satisfactione totius

24Drti iuxta sonantiam anteriorum Terminorum Vi:

25sionis Ductus delineationum per Mappam Gra:

26nicem enucleantium totiusque Processus

27hac in causa perducti na Termin wyz:

28naczony pozywaią albo raczey przypozy:

29waią Sitis parituri Termini Condescens. Atten:

30tationi Datt. w Lubblinie Die Decima Quinta Anno

31Millesimo septingentesimo Quadragesimo [?] […]

32Presens ejus mittio [?] Rett. Z Wozny ut supra scribendi gnary [?]

33[reklamant:] Relacyą

Objaśnienia i tłumaczenia

Wiel. JmPana – Wielmożnego Jegomości Pana; Żyt. – Żytomierskiego; Vice Regent – zastępca regenta kancelarii ziemskiej; Kondescensya – zjazd sądowy na grunt.

Folio: na marginesie „535/6” – prawdopodobnie numer strony rękopisu lub foliacja; strona verso, przypisano k. 535v [?].

Pozew ztowny – pozew złożony (zbiorczy); unius ejusdemque essentiae – jednej i tej samej treści; in numero – w liczbie; et quidem – a mianowicie; Die Vigesima – dnia dwudziestego; Actu eodem – tegoż czasu; Die Vigesima Tertia – dnia dwudziestego trzeciego; seorsive – oddzielnie; tenor sequitur talis – treść następuje taka.

Fragment relacji woźnego o doręczeniu pozwów Trybunału Koronnego Lubelskiego, wrzesień 1740 r. (Czterdziestego), w dalszej części treść pozwu króla Augusta III.

Wiell. – Wielmożnemu; Zytt. – Żytomierskiemu.

quoque Titulo Bonorum … Possessori – a także z tytułu dóbr … posesorowi; oppidi – miasteczka; cum attinentijs – z przynależnościami.

primo voto … secundo – z pierwszego męża … z drugiego; ad praesens – obecnie; uti Collateralibus cum assistentia de iure debita – jako współstronom z należną prawnie asystencją (mężów).

in ordine do rozgraniczenia – w sprawie rozgraniczenia; ab actu praesentis citationis in duobus septimanis iuxta Obloquentiam Decreti Tribunalis Anno praesenti – od doręczenia niniejszego pozwu w ciągu dwóch tygodni zgodnie z brzmieniem dekretu Trybunału roku bieżącego. Tekst jest częścią pozwu królewskiego do sądu granicznego podkomorskiego.

Ex serie controversiae prolati – wydanych z biegu sporu; cum assistentia Superiorum de iure requisita – z asystencją przełożonych prawem wymaganą; cum famatis civibus subditis – z sławetnymi poddanymi; pro satisfactione totius Decreti iuxta sonantiam anteriorum Terminorum Visionis Ductus, delineationum per Mappam granicem enucleantium totiusque Processus hac in causa perducti – dla zadośćuczynienia całemu dekretowi według brzmienia poprzednich terminów wizji, duktu, delineacji na mapie granicę wyjaśniających i całego procesu w tej sprawie przeprowadzonego; Sitis parituri Termini Condescensionis Attentationi – macie stawić się na termin zjazdu sądowego (podkomorskiego); Datum w Lublinie die decima quinta, anno millesimo septingentesimo quadragesimo – dan w Lublinie dnia 15, roku 1740.

Fragment pozwu (przypozwu) przed sąd podkomorski w sprawie granicy między dobrami Skomorochy karmelitów bosych z Berdyczowa a dobrami sąsiednimi; poniżej zaczyna się relacja woźnego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

1X 1740 woźny Demko Przezowski [?] zeznał, że 20–23 IX położył pięć pozwów na Trybunał Koronny Lubelski – w Żytomierzu, Łówkowie, Leszczynie, wsi Horodyszcze i Prazów [?] – od przeora ks. Ferdynanda od Ducha Świętego i konwentu karmelitów bosych w Berdyczowie, dziedziców wsi Skomorochy, przeciw Aleksandrowi Leśnickiemu, staroście żytomierskiemu, posesorowi dóbr Staniszówka, Michałowi Stryjeńskiemu [?] na Łówkowie, cześnikowi, i innym – o kondescensję i przeprowadzenie przez sąd podkomorski granicy między Skomorochami a Staniszówką.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 537

1Relacya Rozwozu od Urodz.

2Strybyła [?] Czernika [?] Woznego

3od Xiążąt Lubomirskich Woi-

4wodziców Czerniechow. [?] y Urodz. Lesznie-

5ckich [?] Stanisław [?] Zyl[…]

6Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

7Miesiąca Octobris Trzeciego Dnia

8Na Rezenii [?] Xiąg Ziemskich Kijowskich Przedemną

9Antonim Rzeczyckim [?] Namiestnikiem y Vice Regen-

10tem [?] [….] Ziemskim Kijowskim y Xięgami ninieysz-

11szemi Ziemskiemi Kijowskiemi Stanowszy osobiście Opatr-

12ny Strybył [?] Woźny Kijowskiego y Innych opatrzony [?] […]

13Doszkiewicz [?] in tym [?] […] […] Relationis

14[…] publice Liberey recognovit Zeznał [?] Roku teraźniey-

15szego Tysiąc Siedmset Czterdziestego dwudziestego Szóste-

16go [?] Septembris ad affectationem [?] juridicum Requisitio-

17nem Urodz. Michała na[…] Strybyła [?] Czernika

18Woznego mając przy sobie Strone Szlachty Ludzi wiary

19godnych Urodz. Andrzeja Monastyrskiego y Samuela

20Hryniewicza propter maius evidentiaem Testimonium

21[…] dla […] Był w dobrach Wsiach Trościaniec [?]

22[…] Pawołoczy [?] należących Dziedzicznych […]

23[…] Xiążąt Lubomirskich Woiewodzicow

24Czerniechowskich [?], y Tam będąc […] […] Kulesza [?]

25[…] Lucka [?] […] w Dobrach Horodyszcze [?] […]

26Horbaczenka Andrzeja […] Mazurenka

27w Dobrach Lewdyńcach [?] […] Mazurenka w Dobrach

28Zarubińcach [?] […] Czornego […] Czornokozenka [?]

29[…] w Dobrach Browkach [?] […]

30Fedora cognomine Udowca [?] w Dobrach Ruzynach [?] z

31Dobr […] Dziedzicznych […] Relinquenta [?]

32[…] z Konmi z Dziećmi z Końmi z bydłem et

33[…] cum tota Supellectili zbiegłych y wspomnianych

34Dobrach Klucza Pawołoczskim [?] Bytem [?] […]

k. 537v

1et ad praesens znayduiących się u Urod. Koźmiana

2Gubernatora Włości Pawołoczskiey, każdego Rozwie

3w Tysiącu dwuchset grzywnach arestował, y prawnie przy to-

4myż Arestcie Urodzony Koźmian Guberna-

5tor Pawołoczyzny benevole nomine Jaśnie Oświe-

6conych Panów Lubomirskich przyiąwszy do sprawy prawney

7wyż pomienionych Poddanych zatrzymał deklarował

8w czym pomieniony Woźny eadem facto nobilium

9sibi praesente oświadczywszy się, Eadem die et mense

10circa idem positum arestum Pozew Ziem. Kijowski

11odniosł do Dobr miasta Pawołoczy w Woiewodztwie

12y Powiecie Kijowskim leżących, y tamten Pozew w Zam-

13ku temuż Urod. Koźmianowi Gubernatorowi Włości

14Pawołoczskiey do rąk oddawszy, z oddaniem onego

15odległego pobytu y wielkiey sprawie był zeznany, w któ-

16rym odpowiedział y publikował, który to Pozew Zyg-

17gismundi [?] Augusti Trzeci Krol Polski Wielki Xiąże

18Litewski Ruski Pruski Zmudzki etc. Jaśnie Oświeconym

19Xiążętom Józefowi Panu Sandomirskiemu Stani-

20sławowi Podolskiemu Wielkiemu Koronnemu Panu

21[…] Lubomirskim Woiewodzicowi Sendomir-

22skiemu Panom, Tudzież Urod. Imci Panu Koźmia-

23nowi Gubernatorowi miasta Pawołoczy Pozwanym

24z osob y Dobr ych w. w. leżących y Pomienionych

25Powagą naszą Krolewską przykazuiem abyście wm. przed

26Sądem naszym Ziem. Kijowskim in loco solito wtenczas gdy

27tey sprawie z Regestru sobie przypadnie y przywołana

28będzie, Sami obecznie y Zupełnie stawili na Instan-

29cyą Urodzonego […] y Jego Dzierżawcy Wieś Chałata

30y wsi Nowego y Jego […] Czesnika Nowogrodzkiego, który

31na […] przybyła [?] […] Nowogrodz. Aktora

32który Aktor adhaerendo legi publicae wm. wydanie

33Robocznych Jakowa Kołeszczuka […] Kowalenka

34do Dobr Którow [?] y przez Piotra Terbaczenka Andrzeja

35Rozwadka [?] Matwieia Korzenka do Dobr Lisiec y wieś

36Hryciecha Przeszurenka do Dobr Zawalisicc Zacharka

37Czarnego Iwka Zarnohuzenka Stecyszyna […]

38do Dobr Browek Miszka Kotiuna, Eodem Cognomine

39Udowca [?] do Dobr Poczayeli [?] z Dobr Iwankowa Dziedzicz-

40nych Aktora do Dobr wm. Pawołoczyzny

41[…] Przywolnie zbiegłych y tam będących z Żonami

42[reklamant:] z Dziećmi

k. 538

1z Dziecmi Końmi Wołami et cum tota Supellectili

2osiadłych iednych Dziedzicznych a drugich plusquam

3Ziemstwo zasiedziałych Wszystkim Innotowanych officiose

4y tamże gwałtem zabranych zl Judzie [?]

5Szkody y Expensa prawne z tąd pochodzące Idem Actor

6na Termin oznaczony pozyska [?] Sitis paritur [?] et ad pre-

7missa Judicialiter responsuri Dat w Zytomirzu die vige-

8sima Tertia Septembris anno millesimo Septingentesimo

9Dwudziestym [?]. Et in Continenti Stanowszy tenze Woźny

10Gnat [?], Jzon [?] Roku teraznieyszego die prima Octobris ad

11affectationem Juridicamque Requisitionem Wiel. Mości-

12Pana Przybyła Czesnika [?] Owruckiego [?] maiąc przy sobie Strony

13Szlachty Ludzi Wiary godnych Urod. Dominika [?] y Mi-

14kołaja [?] Michniewiczów [?] ob maiorem evidentiam rei

15Testimonij gratia Sibi adhibitos był w Dobrach Wsi

16[…] Lesnicy [?] w Województwie y Powiecie Kijowskim

17[…] y w Possessyi Wiel. Leśnickich Mość. Starostów

18Leżących w Possessyi [?] Zytomirskich zostaiących, gdzie [?] Kołowrotnego [?]

19Ignaszka [?] Nikonenka Poddanego Dziedzicznego z Dóbr

20Dubkowa [?] Wiel. Requirenta Dziedzicznych Przywolnie

21Zbiegłego y tamże z Zoną z Dziecmi Końmi bydłem et cum

22tota Supellectili bytem osiadłego et ad praesens znay-

23duiącego się, u Administratora Lesnickiego y tam przy-

24Lewnady [?] y Zamcyszey [?] w Tyszacu [?] Uczynach [?] areszto-

25wał y prawnie przypowiedział, który Areszt ponie-

26waż y prawnie przypowiedział, wyrzeczo-

27niey Administrator onego że przyięłyszy wyrzeczo-

28nego poddanego nomine Łanowo [?] Swoich do rozprawy

29Prawney dotrzymać deklarował, Circa quod Arestum

30Idem ministerialis eodem die et mense tenże Ro-

31ku Ziemski Kijowski oddał y poddaniu prawnie oznay-

32mił y publikował de tenore tali Wiel. Alexan-

33dra [?] Leśnickich Mość

34drowi y Imieniem z Possesorskich Lesnickich Mość

35Stawiłem Zyt [?] Pozwanym zarob [?] y Dobr wsi Lesn

36cych y samym pieniężnych Powagą naszą Królewską

37przyiechaniem uczyniłem. Mid [?] na Rokach naszych Ziem.

38Kijowskich in loco solito w ten czas gdy ta Sprawa

39z Regestru Swego należytego do Sądzenia przypadnie

40y przywołana będzie stawić obliczney y zaniecić Sta-

41wiłem [?] na Instancyą Prawa Sądowego y tego Delatora

42Wiel. na Instancyą Wiel. Przybyła Czesnika Owru-

43ckiego Michała na Dubkowie [?] Przybyła Czesnika do

44grodu Oblatą, który Oblator przyiechał [?] […] do

45[…]

k. 538v

1Prawa Pospolitego oprawieł[?] danego Rzeczy Ziemskiey

2Kijowskiey[?] Dziedzicznego z Dobr […] Dziedzicz-

3nych, Które do Dobr […] Ich Mciów Dożywotnie Dziedzicz-

4nych[?] z Żoną swoią […] Rytem[?] et cum tota supel-

5lectili […] osiadłego Aresztem officiose immodowanego[?]

6et ad praesens znayduiącego się Iudicz[?] o Expensa

7prawne z tąd pochodzące […] Ich Mciów na Termin

8oznaczony […] Partes paritura et ad praemissa

9Iudicialiter responsura. Datum w Żytomierzu die Vigesima

10Septembris Anno Millesimo Septingentesimo

11Quadragesimo De quo praesens ejusdem Ministerialis […]

12alis Relatio Leonty Desphiewicz[?] Ministerialis […]

13russ Scribendi Crucem posuit +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt w znacznej części niepewny; pismo bardzo kursywne. Relacya rozwozu – relacja woźnego o objeździe dóbr (tu w sprawie zbiegłych poddanych).

propter maius evidentiae testimonium – dla większego świadectwa oczywistości; cum tota supellectili – z całym sprzętem (dobytkiem); cognomine – z przezwiska; relinquenta – pozostawiwszy.

Odczyt przy dużej kursywności w wielu miejscach przybliżony; foliacja: „537” oraz druga, niepewna cyfra „6”.

benevole nomine – dobrowolnie w imieniu; nobilium sibi praesente – w obecności szlachty; eadem die et mense circa idem positum arestum – tegoż dnia i miesiąca przy tymże założonym areszcie; in loco solito – w zwykłym miejscu; adhaerendo legi publicae – trzymając się prawa publicznego; eodem cognomine – tegoż nazwiska.

Pozew zbiegłych poddanych z dóbr aktora do włości pawołockiej Lubomirskich; tekst w środku: „Zyggismundi Augusti” zapewne zniekształcone „Augustus”.

Strona słabo czytelna, odczyt w wielu miejscach przybliżony; relacja woźnego o areszcie zbiegłego poddanego.

plusquam Ziemstwo zasiedziałych – zasiedziałych dłużej niż przewiduje prawo ziemskie; officiose – urzędowo; Idem Actor – tenże powód; Sitis paritur et ad premissa Judicialiter responsuri – stawcie się i odpowiadajcie sądownie na powyższe; die vigesima Tertia Septembris anno millesimo Septingentesimo – dnia 23 września roku 17..; Et in Continenti – i zaraz; die prima Octobris – dnia 1 października; ad affectationem Juridicamque Requisitionem – na prawne żądanie i wezwanie; ob maiorem evidentiam rei Testimonij gratia Sibi adhibitos – dla większej jasności rzeczy przybranych sobie dla świadectwa; et cum tota Supellectili – z całym dobytkiem; ad praesens – obecnie; nomine – imieniem; Circa quod Arestum – przy którym areszcie; Idem ministerialis eodem die et mense – tenże woźny tegoż dnia i miesiąca; de tenore tali – w takiej treści; in loco solito – w zwykłym miejscu.

rok w dacie pozwu nieczytelny/niepewny („Dwudziestym” [?]) – sprawdzić.

Fragment łaciński: „i ze wszystkimi sprzętami”; „z tego obecnie”; „strony staną i na powyższe sądownie odpowiedzą. Dan w Żytomierzu dnia 20 września roku 1740. O czym niniejsza relacja tegoż woźnego […] Leontego Desphiewicza, który nie umiejąc pisać krzyż położył”.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

3X 1740 woźny Leonty Desphiewicz [?] zeznał o położeniu pozwu od Strybyła [?] przeciw ks. Lubomirskim, wojewodzicom [czernichowskim? sandomierskim?], i Leszczyńskim [?] – o wydanie poddanych roboczych zbiegłych do różnych dóbr: Jakowa Kołeszczuka, […] Kowalenka, Piotra Terbaczenka, Andrzeja Rozwadka [?], Matwieja Korzenka (do dóbr Lisiec), Hryćka Przeszurenka (do dóbr Zawalisicze [?]), Zacharka Czarnego, Iwka Żarnohuzenka, Stecyszyna i innych.

Transkrypcja

k. 538v

1Manifestacya cum Publicatione

2Wielm. JmPana Fecz[?]a Nowosieleckiego

3Czesnika Latyczowskiego [?] Przeciwko Jmci Jeymci

4Pani Zawiszyney M. N. W. X. L.

5Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

6Miesiąca Octobris Siódmego Dnia

7Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Woiewodztwa Kijowskiego

8Przedemną Janem Ochockim[?] Cypryckim[?] Namie-

9stnikiem y Viceregentem natenczas Akt Ziems. Kijows.

10y Xięgami Ninieyszemi Ziems. Kijows. Comparens Wielm.

11Wielm. JmPan Józef Fecz[?] Nowosielecki Czesnik Latyczows.

12przychylaiąc się do Dekretu niżey wyrażonego, Solenniter

13przeciwko Jmci Jeymci Pani Marcybelli z Ogińskich Zawiszy-

14nie Jmci Marszałkowey Nadworney W. X. L. tenore Urzędowi Sąd.

15czyli y Manifestował się w ten sposob y oto. Iż co Dekretem

16Sądu Ziems. Kijows. między Imcią Comparentem, a Jeymcią

17Panią Marszałkową Litewską Roku teraznieyszego, Dnia

18Dwudziestego Trzeciego Septembris, stałym y formowa-

19nym injunctum est, aby Jeymść Pani Marszałkowa

20Summę Trzy Tysiące Złł. Poll. wraz z Prowizyą ab

21actu Assekuracyi w tymże Dekrecie, de actu et Data

22specyfikowany, należącą, iako winny Manifestantowi,

23ab actu eiusdem Decreti in Duabus Septimanis

24to iest na teraznieyszym Terminie, coram actis praesen-

25tibus oddała y zapłaciła, wraz z Winą Czternastu Grzy-

26wien pod Winą Banicyi wieczney przy uczynieniu Assekuracyi

27[reklamant:] do publika

k. 539

1do publikowania nateraźnieyszey, któremu Dekretowi Ja-

2śnie Wiel[mo]żna Jeymć Pani Zaniszyna [?] Sparwathowa [?] Liteʃka [?]

3contraveniendo Summy pomienioney, na Assekuracyą

4winney, y Dekretem pomienionym przysądzoney, y kwity

5na teraznieyszym Terminie nieopłaci, przeto w winę Ba-

6niey Wieczney popadła, więc Idem Comparens, de Diligentia

7sua in Levanda eadem Summa, iterum iterumq[ue] Manife-

8stuiąc się, prosił mnie oprzydanie Woźnego, ad exten-

9dendum et promulgandum Decreto Commemorato appo-

10situm vigorem, videlicet poenam Banitionis, a tak opatrzny

11Grzegorz Bogalski [?] odemnie przydany, tęż winę Banicyi

12Wieczney na JWielm. Jeymć Panią Zaniszyną [?] Sparwathową [?]

13Nadworney W.X.Lit. [?] tey, iako Dekretem pomienionemu sprze-

14ciwiaiącey się, in Loco Publicationum Solito, in Praesentia

15Urodz. Jchmć Panow Jozefa Budzynskiego [?], Jana Szczeniow-

16skiego [?], Jakoba Zolskiego [?] y innych Jchmć obwołał y opu-

17blikował, po którym obwołaniu, przed aktami niniejszemi

18Ziem[skiemi] Kijow[skiemi] stanowszy uczynił y zeznał Relacyą y opisa-

19li, tak Idem Comparens, iako y Woźny hoc omne Actis

20connotari co y otrzymali. Jozef Szczęsny [?] Nowosielski [?]

21Josnik [?] Łatyczewski [?] m.p. + Grzegorz Bogalski [?] Woźny pisać

22nieumieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

cum Publicatione – z publikacją (ogłoszeniem); M. N. W. X. L. – Marszałkowa Nadworna Wielkiego Księstwa Litewskiego; injunctum est – nakazano; ab actu Assekuracyi – od daty asekuracji; de actu et Data – co do daty; in Duabus Septimanis – w ciągu dwóch tygodni; coram actis praesentibus – przed niniejszymi aktami.

contraveniendo – sprzeciwiając się; de Diligentia sua in Levanda eadem Summa – o swojej staranności w ściągnięciu tejże sumy; iterum iterumque – raz po raz; ad extendendum et promulgandum Decreto Commemorato appositum vigorem, videlicet poenam Banitionis – dla rozciągnięcia i ogłoszenia przydanej wspomnianemu dekretowi mocy, mianowicie kary banicji; in Loco Publicationum Solito – w zwykłym miejscu ogłoszeń; hoc omne Actis connotari – by to wszystko zapisano w aktach.

Nazwiska pozwanej i świadków bardzo niepewne.

Streszczenie

7X 1740 Józef [Szczęsny?] Nowosielecki, cześnik latyczowski, manifestował się z publikacją przeciw Zawiszynej, marszałkowej nadwornej litewskiej, o niewykonanie dekretu sądu ziemskiego kijowskiego z 23 IX 1740, który nakazał jej zapłacić aktorowi 3000 zł z prowizją od daty asekuracji (zob. nr 86); woźny Grzegorz Rogalski podał relację publikacji.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 539

1Manifestacya Urodz. JmP. Zerebity [?] Jako Urodz. Wielm[ożnemu]

2Jmci Xiędzu Andrzejowi Wieniawskiemu [?] Archi[diakonowi] [?]

3Kijow[skiemu] [?] … Ochrony [?] […]

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Oktobra, Siodmego Dnia.

6Na Sezenu [?] Xiąg Ziemskich Woiewodstwa Ki-

7iowskiego, przedemną Janem Okiejem [?] Dysztkiewi-

8czem [?] Namiesnikiem na tenczas Akt Ziemskich, y

9Xięgami niniejszemi Ziemskiemi Kijowskiemi,

10Comparens Personaliter Urodzony Jakub Zerebito Po-

11dstarościc [?] Imieniem Wielmożnego Jmci Pana Łowczego Kijow-

12skiego, przed Aktami niniejszemi świadectwa [?] ma-

13nifestował

k. 539v

1nifestował, y protestował się przeciwko, Wielmożnym, Xiędzu

2Andrzejowi Bienieckiemu Archimandrycie Owruckiemu

3y Wawrzyncowi Potockiemu Skarbnikowi Żytomierskie-

4mu, wten niżey Opisany, Sposob, y oto, Iż, Wiell. Obratowa-

5ny, puściwszy dobra Swoie Lit. li cum Attinentiis teraz

6nieyszemu Comparentowi, Kontraktem Arędownym

7y Dawszy onemu, iako Secundum Ius Sibi disponendi w

8Zrzowszy Sobie, totalem Satis factionem circa Contractum

9oczym testatur quietatio, rowne krzywdy, y opressye

10czynił, iako to Circa expirationem, czyli post mutuas quie-

11tationes, Hreczki kop Sto Dwadzieścia w Stogach już złożo-

12ney, do ktorey Wiell. Obratowany żadney by niepowinien, prze[z]

13się zabrać kazał; Żyta Iarego w Gumnie kop Dwadzieścia

14Owsa Młoconego Osmak Dziesięć, itidem zboża grani

15varij Osmak Dziesięć, naczynia Gospodarskiego Sztuk

16Kilkanaście iako to beczki, Bodnie y wszelkie posudki do

17winnicy należące, przez Komparenta pokupione y sporzą-

18dzone, czyli Wiell. Bieniecki czyli JmP. Potocki, to wszystko

19Sub genus, lubo nulla habita ratione et pretextu poza-

20bierawszy in Commodum Sui obrocił, Comparentowi wiel-

21kie w Gospodarstwie uczynił w szczerbek o czym wsze-

22Comparens Iterum iterumque Świadczy y Manifestu-

23ie się, Salvam meliorationem zostawiwszy, vel per Ea-

24dos Citationes Correctionem, hanc vero breviter Sim-

25plam actis Connotari prosił co y otrzymał. Iakub

26Zerbin [?] mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens Personaliter – stawiwszy się osobiście. Odczyt tytułu i nazwisk bardzo niepewny.

cum Attinentiis – z przynależnościami; Secundum Ius Sibi disponendi – według prawa rozporządzania sobą; totalem Satis factionem circa Contractum – pełne zadośćuczynienie co do kontraktu; testatur quietatio – świadczy kwit; post mutuas quietationes – po wzajemnych kwitach; grani varij – różnego ziarna; nulla habita ratione et pretextu – bez żadnej racji i pretekstu; in Commodum Sui – na swoją korzyść; Iterum iterumque – raz po raz; Salvam meliorationem – z zastrzeżeniem poprawy; Citationes Correctionem – poprawę przez pozwy; hanc vero breviter Simplam actis Connotari – tę zaś krótką, prostą [manifestację] do akt zapisać; mp. – manu propria, własnoręcznie.

Archimandryta owrucki – przełożony monasteru w Owruczu; Obratowany – obwiniony, przeciw któremu manifestacja.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

7X 1740 Jakub Żerebiło, podstarościc [?], w imieniu Steckiego, łowczego kijowskiego, manifestował się przeciw ks. Andrzejowi Wieniawskiemu [?], [archidiakonowi?] kijowskiemu, o to, że ten, wypuściwszy aktorowi swoje dobra kontraktem arendownym i pokwitowawszy go z całości, po wygaśnięciu kontraktu kazał zabrać 120 kop gryki w stogach, 20 kop żyta jarego w gumnie, 10 osmaków owsa młóconego, 10 osmaków innego zboża i naczynia.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 539v

1Relacya położonego Rozwu na Sądy Ziem.

2Kijow. od Urody Wyhowskiego podanej[?]

3Stefana Jeneńka[?] Wyhowskiego y Rodzieństwa

4Roku Tysiąc Siedmset, Czterdziestego

5Miesiąca Octobris Siodmego Dnia.

6Na Urzędzie y Xięgach Ziemskich Grodzkich[?] Kijowskich

7przedemną Danielem[?] Tyszkiewiczem[?]

8Namiesnikiem Grodzkim[?] ako Ziemskich, y Xięgami

9[reklamant:] Ninieyszemi

k. 540

1ninieyszemi Ziemskiemi Kijowskiemi Stano=

2wszy Osobiście Woźny Generał Wdztwa Kijow.

3y Jnnych Szlachetny Jozef Dobrowolski, wmoc

4prawdziwey wierney y skuteczney Relacyi swoiey

5ustnie y dobrowolnie zeznał. Jż on Roku tera=

6znieyszego Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego, Dnia

7Trzeciego Octobris, Pozwow Ziemskich Autenty=

8cznych in una eademq. essentia pisanych Nu=

9mero Dwa, od nich [?] ieden do Dobr Wsi Mty=

10nyszcz [?] Drugi do Dobr Wsi Morzkowiec [?], y tam=

11że Pozwy niżey wyrażonym Pozwanym w

12ręce powddawszy, od kogo przeciwko y wiakiey [?]

13sprawie były pisane opowiedział y do wiado=

14mości przywiodł których Pozwow est Tenor

15takowy August Trzeci z Bożey Łaski, Krol Pol=

16ski, Wielki Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Ma=

17zowiecki, Zmudzki, Jnflantski, Smoleński, Sie=

18wierski, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski,

19Bracławski, y Czerniechowski a Dziedziczny Xią=

20że Saski y Elektor. Urodzonym Stefanowi Wyhow=

21skiemu Perzchowi [?] y Samuelowi Rodkiewiczko=

22wi niegdy zeszłego Alexandra Rodkiewicza Sy=

23nowi Braciąm [?] Stow [?] Pozwanym z Osob y Dobr Wa=

24szych ruchomych y Summ pienięznych przy=

25kazujemy abyście WW. przed Sądem naszym

26Ziems. Kijows. na Rokach Ziems. Kijows. w Owru=

27czu [?] Anno Deo dante futuro Millesimo, Septin=

28gentesimo, Quadragesimo, Primo, Sądzić się ma=

29iących po Nowym Lecie vel his deficientibus in

30aliis proxime Subsequentibus Sami Osobiście

31y zaraz staneli na Jnstancyą Jnstygatora Sądo=

32[reklamant:] wego

k. 540v

1wego y Jego Delatora Urodz. Stefana Wyhowskiego Vices

2Regenta Ziem. Kijow. Aktera, który przychylaiącsię do

3Prawa pospol. y Manifestacyi Ubericz hac in re uczy:

4nioney WW.: tak Wpwnią Urodz. Stefanie Wyhowski

5Czerwonego Złotego, iako y Wpwnią Urodz. Samuelu Rod:

6kiewicz [?] Dwoch Czerwonych Złtych pożyczanym sposo:

7bem na czas krotki, w Żytomirzu Anno Currenti, primis

8Diebus Quadragesimae bez żadney Assecuracyi tylko

9ad Verbalem Sponsionem przez WW. u teraznieysze:

10go Aktera Wziętych a do tych czas nieoddanych, do Za:

11płacenia una cum poenis Litisq. expensis na Ter:

12min Wyż oznaczony pozywa Litis pandus, et ad

13Omnia hic, ac alias Judicialiter vobis proponenda

14responsuri. Pisan w Żytomirzu Millesimo, Septin:

15gentesimo, Quadragesimo Anno. Die Prima Octobris,

16de quo Praesens ejusdem Mtis Relat. Jozef Dobrowolski

17Woźny mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

„Rozwu” – prawdopodobnie „Pozwu”; tytuł częściowo niepewny.

in una eademq. essentia – w jednej i tej samej treści; est Tenor – brzmią one (których treść jest taka); Anno Deo dante futuro Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Primo – w przyszłym, da Bóg, roku 1741; vel his deficientibus in aliis proxime Subsequentibus – albo, gdyby te nie doszły do skutku, na następnych najbliższych.

Relacja woźnego o doręczeniu 3 X 1740 dwóch pozwów (Mtyniszcze? i Morzkowiec?, odczyt nazw niepewny) z instancji instygatora sądowego.

hac in re – w tej sprawie; Anno Currenti, primis Diebus Quadragesimae – roku bieżącego, w pierwszych dniach Wielkiego Postu; ad Verbalem Sponsionem – na słowne przyrzeczenie; una cum poenis Litisq. expensis – wraz z karami i kosztami procesu; Litis pandus – (do sprawy) do rozpoczęcia; et ad omnia hic, ac alias Judicialiter vobis proponenda responsuri – i abyście odpowiadali na wszystko, co tu i gdzie indziej sądownie wam będzie przedstawione; Pisan … Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Anno, Die Prima Octobris – pisan 1 X 1740; de quo Praesens ejusdem Mtis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż miesiąca.

Fragment pozwu (oblatowanego w relacji woźnego) – początek na poprzedniej stronie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

7X 1740 woźny Józef Dobrowolski zeznał, że 3 X oddał do rąk pozwanym dwa pozwy na sądy ziemskie kijowskie (pisane w Żytomierzu 1 X 1740), we wsiach Mtynyszcze [?] i Morzkowiec [?], od Stefana Wyhowskiego, wicesregenta ziemskiego kijowskiego, przeciw Stefanowi Wyhowskiemu Perzchowi [?] i Samuelowi Rodkiewiczowi, synowi zmarłego Aleksandra Rodkiewicza – o zwrot pożyczek na słowo, bez asekuracji, w Żytomierzu na początku Wielkiego Postu 1740: jednego czerwonego złotego (Wyhowski) i dwóch czerwonych złotych (Rodkiewicz).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 540v

1Relacya położonego Pozwu na Trybunał

2Koron. Lubell. od Wiell. Wyhowskich Mat:

3ki y Synow po Wiell. Lenkiewiczu [?] Staro:

4ście Krzemienieckiego.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Czterdziestego,

6Miesiąca Octobra, Siodmego Dnia.

7Na Urzędzie Xiąg Ziemskich Wdztwa Kijow. Przede:

8mną Janem Chyżem [?] Pyrzkiewiczem [?] Namiestnikiem

9pro tunc Akt Ziem. y Xięgami ninieyszemi Ziemskiemi

10Kijow. Stanowszy Osobiście Woźny Generał Wdztwa

11Kijow. y Innych Opatrzny Roman Hryczewicz [?] mocą

12sua Verae ac fidelis Relationis palam publice libe:

13req. recognovit. Iż on Roku teraznieyszego Ty:

14siąc, Siedmset, Czterdziestego, Dnia Trzeciego Octo:

15bris, Pozew Zrowny Trybunalski Koronny Lubell. auten:

16tyczny na membranie Ziem. Kijow. pisany odniosł

17do Dworu Wsi Leszimec [?] w Wdztwie y Powiecie Kijow. leżą:

18cych y tamżen Pozew Woźnemu tameyszemu w Izbie na stole po:

19[reklamant:] łożył

k. 541

1łożył opisaniu y Expensy onego w kożdey potrzebie y wia-

2domości Sprawie był pisany tenur Wyżeni [?] Szczęsney [?] Gro-

3madzie Łozinskiey prawnie opowiedział y do wiadomości

4przywiodł, którego Pozwu Series takowa August Trzeci

5z Bożey Łaski Król Polski, Wielki Xiąże Litewski, Ruski,

6Pruski, Mazowiecki, Zmudzki, Inflantski, Smolenski, Sie-

7wierski, Kijowski, Wołynski, Podolski, Podlaski, Bracławski

8y Czerniechowski, a Dziedziczny Xiąże Saski y Elektor. Wiel.

9Leonardowi Spoltorskiemu [?] Lukomskiemu [?] Staroście Krze-

10mienczuckiemu y Jnnym quos Causa presentis onus

11afficit responsionis pozwanym z Osob y wszystkich

12generaliter Dobr WW Leżących ruchomych y Summ pie-

13niężnych powagą naszą Krolewską przykazuiemy aby-

14ście WW przed Sądem naszym Głownym Trybunalskim

15Koronnym Lubelskim od daty y położenia tego Pozwu za Niedziel

16Cztery albo na dzień ów gdy ta Sprawa z Regestru ko-

17lei którytego do Sądzenia przypadnie y przywołana

18będzie, każdy obliczne y zawicie staneli na Jnstancyą

19Jnstygatora Sądowego y iego Delatorow Wiel. Anny z Zy-

20pola [?] Skarbnikowey Ziem. Podstarościney Grodz. Zyt. oraz

21Michała Skarbnika Zyt. y Stefana z Wykowa Wykowskich

22Synow Aktorow, którzy przychylaiące się do Prawa pism y do

23dokumentow Swoich na Dobra Miasteczko Nowosiołki cum

24attinentijs służących WW. pozywaią non obstantibus quib-

25vis Decretis Siquae praejudicium Juri Actorum uti Absen-

26te comparitione eorum subsecuta inferre possunt

27tum quoque non attenta Testamentaria Dispositione Olim

28Generosorum Bohuszow praejudiciose subsecuta quinimo

29Capata [?] propriis WW. ratione nullo Jure Aktorow Ro-

30nae Fidei possessorow Dobr Nowosiołek y Jnnych niechcą

31dotąd nienależące in Jus et Litis expensas Evocatio-

32nis y osobne Expensy na termin wyżey oznaczony po-

33zywaią. Na którym iako na zawitym aby WW Wiel.

34Stanowszy na wszystko sądownie odpowia-

35dali y Dekretowi [?] Sądu Naszego usprawiedliwili. Datt w Lublinie Mil-

36lesimo, Septingentesimo, Quadragesimo Anno. Die

37Vigesima Sexta Septembris, Regni Nostri quintodecimi [?]

38Relt. Roman Hrycewicz Woźny pisac nieumieiący

Objaśnienia i tłumaczenia

Wiell. – Wielmożny; Wdztwo – województwo; Zrowny – (pozew) zgodny z oryginałem [?]; pro tunc – wówczas; Verae ac fidelis Relationis palam publice libereq. recognovit – prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; na membranie – na pergaminie.

quos causa presentis onus afficit responsionis – których dotyczy obowiązek odpowiedzi w niniejszej sprawie; generaliter – ogólnie; cum attinentiis – z przynależnościami.

non obstantibus quibusvis decretis… – bez względu na jakiekolwiek dekrety, które mogłyby przynieść szkodę prawu aktorów, wydane pod ich nieobecność; także bez względu na rozporządzenie testamentowe niegdyś Urodzonych Bohuszów, wydane ze szkodą; in ius et litis expensas evocationis – o prawo i koszty sprawy pozwu.

Data pozwu: Lublin, 26 IX 1740, roku panowania naszego piętnastego [?]. Woźny podpisał się jako niepiśmienny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

7X 1740 woźny Roman Hrycewicz zeznał o położeniu pozwu na Trybunał Koronny Lubelski (pisany 26 IX 1740) od Wyhowskich, matki i synów, przeciw Leonardowi Spoltorskiemu [?] Łukomskiemu [?], staroście krzemieńczuckiemu, i innym – o okazanie praw do miasteczka Nowosiółki z przyległościami, do którego aktorzy mają dokumenty, mimo dekretów zaocznych i testamentu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 541v

1Manifestacya imie Wielm. JchmPP. Niemiryczow

2Horoszkow Dziedzicow przeciwko Wielmu JmP. Podhorodyńskie-

3mu natenczas Deputatowi y Jnnym.

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Octobris, Siodmego Dnia

6Na Urzędzie y Xięgach Ziem. Grodzkich Kijow. Przedemną Ja-

7nem Oktawianem [?] Tyszkiewiczem Namiesnikiem [?] na

8ten czas Akt Ziem. y Xięgami Ninieyszemi Ziem. Kijowskiemi

9Comparens personaliter Urodz. JmPan Jan Meleniewski [?] nomine et ex

10speciali commisso Wielm. JchmPP. Karola na Czerniachowie [?] y

11Antoniny z Jelonickich [?] Niemiryczow Horoszkowskich [?] Mcich [?] Pryn-

12cypałow swoich, postrzegaiąc wszelkiey całości Wolności tychże

13Wielm. Pryncypałow swoich ponoszących tak ciężką krzywdę y op-

14pressyą od niżey wyrażonych JchmPP. Obwinionych, o ktorych iak tylko

15dowiedzieć się mogł, natychmiast przed Aktami Ninieyszemi zanosi

16Manifestacyą naprzeciwko Wielm. JmPanu Łukaszowi [?] Podhorodyńskiemu

17Pisarzowi Ziem. Czerniechowskiemu Deputatowi na Trybunał Koronny

18Lubelski Woiewodztwa Czerniechowskiego Obranemu, Wielm. Wawrzyńcowi Kru-

19szyńskiemu [?] Podstoli Mścisławs. y Jnnym ktorzyby do tey Sprawy na-

20leżeć mieli, w takowy sposób y o to. Jż Wielm. JmPan Podhorodyński nie-

21maiąc żadnego Prawa y pretenxyi do Części Wielm. Pryncypałow Ma-

22nifestuiących się we Wsi Skołobowie [?] z dawnych czasow do Klucza

23Horoszkowskiego należącey, żadnych Summ nieobciążoney, in actu-

24ali Possessione od obięcia Dobr Horoszkowszczyzny przez Pryncy-

25pałow Mcich per officiosam Traditionem zostaiącey, postponendo

26Legem positivam de prd occupatoribus alienae Substantiae seve-

27re descriptam, ipse existendo in Executione Justitiae, pomienioną

28Część violento Modo pod niebytność Wielm. Pryncypałow uskarżaiące-

29go się w tuteyszych krajach odebrać kazawszy, y tak gwałtownie o-

30debrawszy z spokoynego Dzierżenia zrzuciwszy, Siermiężnemu [?] sam trzyma-

31iące, a potym Wielm. JmPanu Kruszyńskiemu Podstol. Mścisław. puści-

32wszy, ktory dotąd Obwiniony wszelkie prowenta, iako to Danie Mio-

33dowe, Czynsze, Osypy od Poddanych teyże Części biorąc in suam […]

34modum obracaie, y z tego wszystkiego korzystuie, a Pryncypałowie

35Mcii na swoich w Własności decrescunt. Zatym idem Comparens no-

36mine quorum supra ratione violentae Expulsionis de Bonis Skołobow [?]

37alias Sorte eorundem Bonorum, eorumque Proventuum Interceptionis, va-

38riarum Violentiarum, item iterum Mcich prosząc eam Actis connotari,

39co y otrzymał. Jan Meleniewski [?] mp.

40[reklamant:] Mensis

Objaśnienia i tłumaczenia

Rok: „Czterdziestego” = 1740; odczyt formuły niepewny.

nomine et ex speciali commisso – w imieniu i ze szczególnego polecenia; in actuali Possessione – w rzeczywistym posiadaniu; per officiosam Traditionem – przez urzędowe podanie (intromisję); postponendo Legem positivam de praedatoribus/occupatoribus alienae Substantiae severe descriptam – lekceważąc prawo pozytywne surowo opisane o zajmujących cudze mienie; ipse existendo in Executione Justitiae – sam będąc (urzędnikiem) wykonującym sprawiedliwość; violento Modo – gwałtownie; decrescunt – ponoszą uszczerbek; ratione violentae Expulsionis de Bonis … Proventuum Interceptionis, variarum Violentiarum – z powodu gwałtownego wyzucia z dóbr, zagarnięcia dochodów i różnych gwałtów; eam Actis connotari – by ją zapisano w aktach.

Osypy – daniny zbożowe; Mcich/Mcii – Mościwych/Mościwi; Podstol. Mścisław. – podstoli mścisławski.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

7X 1740 [?] Jan Meleniewski [?] w imieniu Karola i innych Niemiryczów, dziedziców Horoszek, manifestował się przeciw Podhorodyńskiemu, ówczesnemu deputatowi, i innym o to, że bez żadnego prawa najechał część wsi Skołobów [?], od dawna należącą do klucza horoszkowskiego, nieobciążoną sumami i będącą w posesji manifestujących, i dopuścił się różnych gwałtów.