Akty 0a–40

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

[karta luźna, „1a”[?]] (skan 0002, strona prawa; górny brzeg zalany)

1[koniec poprzedniego wpisu, zalany:]

2[…]ości Sprawiedliwości nakoniec[?] [?] W[?] Urzędowi[?] [?]

3[…] wszelkiemu Zakonie[?] Znosząc[?] [?] powtórnie ma[?] [?]

4[pro]testowawszy się y Całkiem tey Manifestacyi [?]

5[re]stytuowawszy[?] oto wszystko [?] [?] [?]

6[?] [?] [?] [?]

7JPu Wo Rakowskiemu

8[R]oku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

9[M]iesiąca Januarii Dwudziestego Ósmego Dnia

10[P]rzed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Urzędu

11[P]rzedemną Antonim Jałowickim Namiestnikiem

12[P]odwojewodstwa Grodu Winnickiego Comparens [?] [?] Jmść Pan Ma-

13[?] [?] [?] nomine et ex speciali Commi-

14[ssione] Wiel. Jmści Pani Joanny z Bukowskich primo

15[vo]to Tchorzewskiey, secundo ad praesens Rakowskiey, Acta

16[ad]ire nie mogący, tudzież imieniem Wiel. Sta-

17[nis]ława y Angeli z Tchorzewskich Wiratyckich Szaf[?]-

18[?] Matt. y Wiel. Michała Antoniego Braci, y Maryanny

19[?] Siostry Tchorzewskich, niegdy Wiel. Michała Tcho-

20[rzew]skiego Synów y Córki, quorum subveniendo integrita-

21[ti] substantiae et Summae me in eis[?] [?] [?]

22[?] solenniter[?] [?] Wiel. Michałowi Rakowskiemu Pod-

23[?] y wyżey wyrażoney Wiel. Joanny z Bukowskich

24[pri]mo voto Tchorzewskiey, a teraźnieyszey Rakow-

25[skiey] [?] maritum et tutorem [?] [?] [?]

26[pro]testuie się o to. Iż Tenże W. Michał Rakowski Pod-

27[?]kanowski[?] [?] maritus et tutor derelictorum

28[mi]norennium[?] Dzieci[?] Tchorzewskich, gdy[?] in ulti-

29[mam] perniciem dilapidationem Substantiae eorundem

30[?] pierwszy Wiel. Joanny z Bukowskich primo voto Tchorzewskiey

31[?] [?] ten[?] Małżonki Swoiey niby dla [?] Manife-

32[stanta] do Grodu Lubelskiego[?] sprowadziwszy, Dożywocie Sobie

33[?] Zapisać na ninieyszy Małżonce Swoiey podpisać

34[?] sine Minus[?] Consensu et benevolentia, subreptitie [?]

35[?] iniuria Dzieci Otrzymał y wymógł, Po tym otrzymaw-

36[szy] takowe dla Siebie dożywocie, Substantiam omnem mo-

37[bili]um et Immobilium pod Swoię władzę zabrawszy y abso-

38[lute] [?] Woły, Konie, Krowy, Owce, y inne domowe Rzeczy

39[?] Cogenite[?] accepitate[?] niezostawszy, żadnych Długów

40[?] [?] Pieniądze na Swóy pożytek obrócił y ad Summam

41[?] [?]tatem Małżonki Swoiey y Dzieci Tchorzewskich Dziedzicow

42[?] przyprowadził, Proszę[?] y ad Summy dzienne

43[?] Roczny odbierał y one na Swóy pożytek obracał,

44[?] Swoie wyposażał, y Substancyą iakową w Ciepły[?] zastał

45[?] Stracił, y nareszcie zbawił[?] Sama Wiel. Małżonka

46[S]woię Źle traktuie, iż[?] y wyganie[?] Wiel. Angeli z Tcho-

47[rzew]skich Wiratyckiey Córki z Dziećmi do Matki Swoiey

48[kustosz:] pod czas

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Czystopis tego wpisu = akt 21 (k. 11v–12): komparent Marcin Karczewski[?], obżałowany Michał Rakowski, podczaszy ciechanowski; Stanisław i Angela Wiratyccy – skarbnikowie owruccy. Luźna karta (ołówkowy numer archiwalny odczytany jako „1a”[?] lub „12”[?]) oprawiona przed k. 1 księgi; strona recto. Górne 5 wierszy – koniec innego wpisu, zalane i prawie nieczytelne. Dalej manifestacja z 28 I 1769 (data słownie) złożona przed Antonim Jałowickim, namiestnikiem podwojewodstwa grodu winnickiego, przez pełnomocnika (imię nieczytelne) w imieniu Joanny z Bukowskich 1° v. Tchorzewskiej, 2° v. Rakowskiej, oraz dzieci zmarłego Michała Tchorzewskiego – Stanisława i Angeli z Tchorzewskich Wiratyckich (małżonków), Michała Antoniego (braci) i Maryanny (siostry) – przeciw Michałowi Rakowskiemu (urząd ziemski niepewny: Pod…), drugiemu mężowi Joanny i opiekunowi małoletnich, o to, że wymusił na żonie zapis dożywocia (w grodzie lubelskim[?]), zabrał ruchomości i nieruchomości, bydło i sprzęty, nie płacił długów, obracał dochody na swój pożytek, źle traktuje żonę i wygania córkę Angelę z dziećmi. Lewy brzeg karty obcięty – początki wierszy uzupełnione w nawiasach kwadratowych. Ciąg dalszy (kustosz „pod czas”) nie znajduje się na odwrocie (skan 0003 lewa zawiera inny tekst – akt 0b); dalszej części należy szukać w księdze (k. 11v–12?).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment manifestacji z 28 I 1769 (gród winnicki): Joanna z Bukowskich, 1° v. Tchorzewska, 2° v. Rakowska, i dzieci zmarłego Michała Tchorzewskiego oskarżają Michała Rakowskiego, jej drugiego męża i opiekuna dzieci, o wymuszenie zapisu dożywocia, zagarnięcie i roztrwonienie majątku dzieci oraz złe traktowanie żony i pasierbicy (tekst urwany).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

[karta luźna, „1a”[?], verso] (skan 0003, strona lewa; górna część silnie zalana)

1[?] [?] [?] [?] [?] [?] [?] [?] [?]

2[?]wszy, w[?] [?] [?] [?] [?] [?] w [?] [?] [?] [?]

3[?] [?] [?] ktore[?] ninieyszych [?] [?] [?] [?]

4[?] [?] [?] [?] bez[?] [?] [?] [?] [?] [?]

5[?] [?] [?] Ośmiu[?] [?] [?] dożywocie[?] [?]

6[?] [?] [?] manifestować się[?] [?] [?] [?]

7[?] [?] [?] [?] ad Wiel. [?] [?]

8[?] [?] [?] [?] Dziedzica[?]

9[?] [?] [?] do osadzenia Słobody w tey[?] [?]

10[?] nie mogąc Sam owszem dla dzierżawy swoiey [?]

11y reparowania ninieyszego Manifestanta wielkim[?] [?]

12[?] czasami zobowiązał, aby tę Słobodę w Swoiey mocy [?]

13y iak mógł przyprowadził do perfekcyi Wiel. Zaś

14[Obwi]niony za dosyć tey obligacyi, gdy pomieniony Słobodę

15[?] w Starym[?] [?]tym sumptem y expensem Swoim w Starym[?] [?]

16[?]rnym[?] [?] [?] [?] do takiey perfekcyi do-

17[p]rowadził y osadzał porząd, do takiey perfekcyi [?]

18przyprowadził w krótkim czasie, że z Samey arendy

19[?]sięcy Złotych Polskich wynoszące intraty Wiel. [?]

20[?]towanemu przynosił. Potym za Kontraktem [?]

21[?]nym Arendownym ad Wiel. Obwinionego przez [?]

22[?]terminowany trzymając: co weźmie, też Dobra repa-

23[ro]wać y coraz więcey a więcey awanturuie, przymnażając

24[?] [?] [?] [?]. Expiracya Kontraktu

25w Roku ostatnim dzienny[?]: [?] [?]

26dzała Tenże Załącza się tak że reparacyą Dobr iłe[?]

27do Zwyczayney perfekcyi przyprowadził. Jako też oddał

28Złotych Polskich Czterysta przebranych, tudzież za niedob[ór]

29Złotych Dwieście Siedmdziesiąt Trzy [?] nadgrodzeniu

30[?]nał się. Wiel. Obwiniony nie tylko tego nie oddał

31[?] nadgradzał, ale co większa różne prepedycye w Possessyi

32[?]nie Arendarowi, który Pięćset Siedmdziesiąt y Pułtrza Zło-

33[tych] Polskich Manifestantowi za Ratę nie wypłacony pozostał

34winien, Kotły y inne Ruchomości pod niebytność Mani-

35[festanta] wydać kazał, y w tym Załączając się niesłusznie[?] ukrzywdzić,

36[w]ówczas Expiracyi, gdy ninieyszy Załączał się urodzić[?] bli-

37[sko] nadchodzące niebezpieczeństwo Buntu Chłopskiego, oraz

38tym grożące nieszczęściem pobliskich[?] [?] zwyczajem

39Prawem pozwolonego Possessorom[?] o miłe [?]

40[?] wywozu, Ludności[?] na wykorzenienie ruchomości [?]

41[?] dopraszał się, Wiel. Obwiniony nie mając

42względu, że do tak znaczney Perfekcyi nie tylko

43[Do]bra przyprowadził, ale też y za Reparacyą y inne

44[wy]żey wyrażone poczynione Krzywdy żadney Satysfakcyi

45[?] nie odebrał, żadną miarą żadnego niebespie-

46[czeń]stwa przynaymniey pozwolić nie chciał, przez ktorą [?]

47[?]czynność do takowey nieszczęśliwości Manifestanta

48[przy]prowadził, że podczas Rabunku w Umaniu bliskiego [?]

49[?] ustawni Żadnych[?] Rzeczy z Wsi Zaduża[?] Samego tylko załączając[?]

50[?] Wypuściwszy z Kretesem zabrawszy na [?]

51[?] dzieciały[?] Zyski[?], iako ozdobnym Regestrem czasu Sąd[?]

52specyfikowane będzie, Szkody naczynił y do wielkiey [?]

53[?]ny przyprowadził. A Zatym ninieyszy Manifest [?]

54[kustosz:] sędzią do Owr[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Odwrocie luźnej karty „1a”[?]; tekst nie łączy się z rectem (akt 0a) – zapewne karty pierwotnie w innym miejscu księgi lub zachowany tylko jeden liść z bifolium. Górna część zalana, odczyt w pierwszych wierszach prawie niemożliwy (obraz wzmacniany odejmowaniem tła). Treść: manifestant (nazwisko niewidoczne), dzierżawca dóbr (ze słobodą), które własnym kosztem doprowadził do „perfekcji” (arenda przynosiła tysiące złotych), skarży „obwinionego” (właściciela?) o niezwrócenie 400 zł i 273 zł za niedobór, przeszkody w posesji, nakaz wydania kotłów i ruchomości pod jego nieobecność oraz odmowę pozwolenia na wywiezienie ruchomości w obliczu nadciągającego „buntu chłopskiego” – przez co podczas „rabunku w Umaniu” (rzeź humańska, VI 1768) stracił mienie (wieś Zaduża[?]). Szkody miały być wyszczególnione w rejestrze. Liczne odczyty niepewne.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment manifestacji (1769?) dzierżawcy dóbr ze słobodą przeciw właścicielowi, który nie rozliczył się z nakładów i zaliczek oraz nie pozwolił wywieźć ruchomości przed buntem chłopskim 1768, przez co manifestant utracił mienie podczas rabunku w Humaniu.

Transkrypcja

k. 1 (skan 0003, strona prawa; w górze „1.” i ołówkiem „1”)

1ANNUS Millesimus Septin-

2gentesimus Sexagesimus Nonus.

3Mensis Januarius.

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

5Miesiąca January Drugiego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną

7Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Gro-

8du Winnic. Comparens Pter[?] Urod. Jmć Pan Grzegorz Raciborowski Jmie-

9niem Wiel. Jmć Pana Szembeka, Gnatta[?] Graffa, Pana Dobr Wsi Andru-

10siówki[?], podług Prawa Swego Possessora Pana, niemniey Roboczych[?] Sawki

11Mielnika, Hrycka Mielnika, Matusa Leska[?], Wasylenka, Hrycka tegoż

12Wasylenka Mielnika Syna, y innych Andrusiowskich Ludzi, przed Aktami

13Ninieyszemi naprzeciwko Wiel. Jmć Panu Jakubowskiemu Podczaszemu Pomorskie-

14mu[?], Dobr Wsi Pliskowa Dziedzicowi Panu, et eiusdem Jmć Łohadyńskiemu

15tychże Dobr Dyspozytorowi, niemniey Kozakom y całey Gromadzie Plisko-

16wskiey do Osob plus minus półtorasta, na niżey wyrażone Wiolencye

17krzywdy y Szkody zebranym, y przysposobionym, Żali manifestuie

18y protestuie się w takowy sposob y o to: Iż W. Obżałowany nikontent[?]

19tuiąc się dawnieyszemi Wiolencyami, nasyłaniem Ludzi swoich dla

20czynienia Krzywd Ludziom JW. Comptis Pryncypała Andrusiowskim,

21y Samemu temuż JW. Pryncypałowi Comptis, ale y teraz niedawnemi

22czasy zebrawszy tumultuosam Guerram Szlachty, Gracyalistow Ko-

23zaków, wraz z różnymi przysposobionymi y Gromadnymi Ludźmi, z Woza-

24mi, na Domostwo y Dom roboczego[?] Hrycka Mielnika Andrusio-

25wieckiego, ważył się, niewiedzieć z iakowey przyczyny, na ztaskto[?]

26rzy Subordynowani iadąc na miejsce tam sobie naznaczone, Miel-

27nika y wyżey wyrażonych wszystkich powiązawszy, a niektórych y bez

28żadney Przyczyny zbiwszy, w tegoż Hrycka mizernego Mielni-

29ka Andrusiowskiego, z Toku zboża, Krzyżni[?] Kopy[?] więcey Kop

30Dwadzieścia, w Toku znayduiących się, tam gdzie zawsze Zboże [?]

31składane y chowane bywało, tez[?] Sterty[?] Krzyżni[?] [?] [?]

32pomieniony Łohadyński Dyspozytor Pliskowski Zabrać gwałtem

33wnił[?] dysponował, a zabrane do Dobr Wsi Pliskowa y na Toku

34Pańskim W. Obżał[owanego] zaprowadzić y złożyć kazał. Wymiary[?] w[?]

35po Synach Andrusiowskich wiele tylko w ktorym znaydowa[ło się]

36[dół karty zalany i uszkodzony; kustosz:] Zboża[?]

k. 1v (skan 0004, strona lewa)

1mogło natenczas y wprzody porazy[?] Cztery tenże Dyspozytor Zabierał, y Wie-

2cey iak na Czterdzieści[?] różnemi Czasy Zabrał, u Hrycka Wasylen-

3ka Mielnika, takie Andrusiowskiego, na Ogrodzie Snopow[?] już nie-

4których y rodzących[?], więcey Pięćdziesiąt, iedne wykopać drugie wyłamać

5violenter dopuścił, a nadamego[?] tegoż Hrycka aby go złapać za-

6radził[?] Czynił, Lasy Andrusiowskie Derobił[?] y Siano z [?] podobnym

7gwałtem Czasu Kosowicy wykazać kazał, Siano zabierać y do in-

8nych różnych Krzywd y Wiolencyi Tenże W. Obżałow. Dyspozytor Swo-

9ich Ludzi Pliskowskich czynił, różnych nie[?] zawsze[?] Gwałtem. Quorum

10Comparens Imć tenże JW. Pryncypała Swoiego iterato Vice naprzeciwko

11temuż W. Obżał. y Dyspozytorowi Iego, manifestowawszy się, prae-

12sentem Copiam Actis Annotari prosit y otrzymał. Andrzey Raciborowski[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Por. akt 8 (relacja z aresztu i pozew w tej sprawie: Franciszek Szembek, Stanisław Jakubowski, Sawka Łohadyński). Pierwszy wpis księgi grodzkiej winnickiej z 1769 r. (sygnatura 44-1-5), poprzedzony ozdobnym nagłówkiem „Annus Millesimus Septingentesimus Sexagesimus Nonus. Mensis Januarius” (nad nagłówkiem ołówkiem późniejszy dopisek, odczytany jako „Nowotrzecia”[?] – sens niejasny). Data wpisu: 2 I 1769. Urzędnik: Antoni Jałowicki (nazwisko niepewne), namiestnik ówczesnego burgrabstwa grodu winnickiego (w akcie 0a – „namiestnik podwojewodstwa”). Komparent – Grzegorz Raciborowski (na końcu podpis „Andrzey Raciborowski[?]” – rozbieżność imion; podpis może należeć do innej osoby lub być błędem pisarza), plenipotent Wielm. Szembeka (hrabiego – „Graffa”; imię Franciszek według aktu 8; formuła „Gnatta” nierozwiązana), pana dóbr wsi Andrusiówka[?]. Obżałowani: Wielm. Jakubowski, podczaszy pomorski[?], dziedzic Pliskowa, jego dyspozytor Łohadyński oraz kozacy i gromada pliskowska (ok. 150 osób). Zarzuty: najazd na dom młynarza Hrycka Wasylenka z Andrusiówki, związanie i pobicie ludzi, zabranie z toku ponad 20 kóp „krzyżni”[?] (zboża w snopach), wcześniej czterokrotne zabieranie zboża (ponad 40), niszczenie snopów (ponad 50) na ogrodzie, wyrąb lasów andrusiowskich, zabór siana w czasie kosowicy. Dolna część k. 1 zalana; wyraz „Krzyżni”[?] w nagłówku i tekście niepewny. Na lewym marginesie k. 1 pionowa notatka (Lecta per…?).

Streszczenie

Manifestacja z 2 I 1769 (gród winnicki): plenipotent hr. Szembeka, pana Andrusiówki, skarży podczaszego Jakubowskiego, dziedzica Pliskowa, i jego dyspozytora Łohadyńskiego[?] o najazd z kozakami i gromadą pliskowską na dom młynarza w Andrusiówce, pobicie i związanie ludzi, zabór zboża z toku oraz wcześniejsze gwałty (zabór snopów i siana, wyrąb lasu).

Transkrypcja

k. 1v (skan 0004, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Drugiego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną

4Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Gro-

5du Winnic. Stanowszy oczewisto Woźny Gnatt.[?] Woiewodztwa Bracł. y In-

6nych Opatrzny Daniel Bodakowski[?] in vim suae relationis[?] [?]

7[re]lationis dobrowolnie zeznał. Iż on Roku Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

8siąt Dziewiątego, Dnia Drugiego January ad affectationem Urodzo-

9[n]ey Requisitionem JW. Katarzyny z Potockich[?] Kossakowskiey Kaszte-

10llanowey[?] Kamieńskiey[?] y Wiel. Michała Stoińskiego[?] Podstolego Krzemienieckiego, Dobr Kłuka[?]

11Kossakowskiego Possessora, mając przy sobie Stronę Szlachty Ludzi Wia-

12ry Godnych Urodz. Jchmw Panów Marcina Skowrońskiego y Józe-

13fa Pigłowskiego[?], maioris evidentioris Testimonii Gratia sobie adhibi-

14tos, był w Dobrach Wsi Stadnicy JW. Grocholskich Dziedziczney, gdzie

15będąc Pracowitego Wasyla Szakuna[?] Poddanego Stadnickiego, ex vi

16pretensionis[?] tegoż Winnego Długu za Parę Wołow wziętych u Poddanego

17z Pieńkówki[?] we Dworze w Stadnicy u W. Administratora y u Gromady

18Stadnickiey w Gryzywnach[?] Prawnych Aresztował y prawnie przyo-

19rzekł, z całey Jego Chudoby, ktory Areszt Urod. Dyspozytory Gro-

20mada natenczas Wasyla Szakuna y Chudobę Woły Krowy pogotowie[?]

21wole przyiowszy[?], Pomienionego Wasyla Szakuna dorzeczy prawny Za-

22wsze otrzymać deklarowali, ktory to Pomieniony Woźny Szlachtę

23sobie przytomną oświadczywszy się stamtąd tu ad Acta stanowszy

24przedemną Urzędem uczynił y zeznał prawdziwego Aresztu Rela-

25cyą deguo[?] [?] Imkiszkett[?] [?] Imnlis[?] ignarus Scribendi Crucem po-

26[sui]t Daniel Bodakowski[?] Woźny +

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Relacja woźnego (zeznanie aresztu): woźny generalny województwa bracławskiego Daniel Bodakowski[?] (nazwisko niepewne) zeznaje, że 2 I 1769, na żądanie Katarzyny z Potockich[?] Kossakowskiej, kasztelanowej kamieńskiej[?], i Michała Stoińskiego[?], podstolego krzemienieckiego, possessora dóbr „Kłuka[?] Kossakowskiego” (odczyt niepewny), w asyście szlachty Marcina Skowrońskiego i Józefa Pigłowskiego[?], był we wsi Stadnica, dziedzicznej Grocholskich, i zaaresztował u administratora dworu i gromady całą „chudobę” (woły, krowy) poddanego Wasyla Szakuna[?] z powodu długu za parę wołów wziętych od poddanego z Pieńkówki[?]; gromada przyjęła areszt. Woźny niepiśmienny – krzyżyk. Wiele nazwisk i tytułów niepewnych. Nagłówek „Arest … w Stadnicy ex parte WW. Kossakowskich y innych”.

Streszczenie

Zeznanie woźnego z 2 I 1769 (gród winnicki): na żądanie Katarzyny Kossakowskiej i Michała Stoińskiego[?] woźny Daniel Bodakowski[?] zaaresztował we wsi Stadnica (Grocholskich) woły i krowy poddanego Wasyla Szakuna[?] za dług za parę wołów.

Transkrypcja

k. 1v (skan 0004, strona lewa – dół, zalany)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Piątego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną

4[dół karty zalany; kustosz:] Anto[nim]

k. 2 (skan 0004, strona prawa; w górze „2”)

1Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Grodu Winnic.

2Comparens Pter[?] W. Jmć Pan Paweł Rakowski Miecznik Winnicki naprzeciwko W.

3Jmć Panu Jakubowi Zarzyńskiemu Cześnikowi Sieradzkiemu Żali y mani-

4festuie o to: Iż on Jmć Obżałowany będąc pilnie potrzebny Pieniędzy na Are-

5downą[?] Tenutę Dobr Klucza Supronowskiego[?] pod Czas Kontraktów Lwow-

6skich Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siódmego gdy nie mógł nigdzie Kre-

7dytu zyskać w zaciągnieniu potrzebney sobie Summy, tedy będącego W. Komparen-

8ta w Lwowie na tychże Kontraktach opadł, y usilnie przez Dni kilka prosił

9o pożyczenie Summy Pięćset Czerwonych Złotych, przyrzekaiąc że za tęż Summę

10miał dać Potażu Kotłowego z Dobr Supronowskich[?] Szyfuntów Sto Dwadzie-

11ścia pięć, rachuiąc każdy Szyfunt po Cztery Czerwone złote, y tenże Potaż Swo-

12iemi Podwodami y Kosztem do Kazimierza przystawić w tymże Roku, iako

13y wyrażono w Sobie Skrypt tegoż Jmć Obżałowanego tamże w Lwowie Dnia

14Czternastego January Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siódmego Roku da-

15towany świadczy, pod ktorym takowym Sposobem wymożeniu naSkrypt

16wyrażoney Summy Pięćset Czerwonych Zł. y odliczeniu oney do Rąk

17Swoich Tenże Jmć Obżałowany, powróciwszy z Lwowa y obiowszy w Aren-

18downą Possessyą Dobra Klucz Supronowski[?] powtórnie przybył do W. Komparenta

19do Dobr Wsi Kolibabińce[?] Domu własnego W. Comptis prosząc iepał[?] o po-

20życzenie Stu Czerwonych Zł. na rozprzędzenie[?] Maydanu y Ekonomiki w

21Dobrach Supronowskich, podobnież obliguiąc za też Sto Czerwonych Zł.

22Potaszem po Cztery Czerwone Zł. Szyfunt rachuiąc wyrobić[?] y ten Potasz

23wraz z pierwszym Potaszem do Kazimierza przystawić, apelluiąc się[?]

24iako Skrypt powtórny de Acta et Data eius w Kolibabińcach[?] Dnia Ósme-

25go Februarij Roku tegoż Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siódmego dato-

26wany wyświadcza, ktore Sto Czerwonych Zł. wziowszy gdy przyszedł Czas

27Potaszu przystawienia za Summę wraz z tę[?] Sześćset Czerwonych Zł.

28do Kazimierza, tedy Jmć Obżałowany lubo spóźniwszy bardzo Czas przy-

29stawienia Potaszu, atoli iednak Łaś Siedmnaście Podwodami Swemi

30uprowadził, ale Expensą własną W. Komparenta z Samego miejsca Sa-

31pronowa[?] tożoną do Kazimierza przystawił, z kąd gdy pomieniony Potasz

32Łaś Siedmnaście do Gdańska był spławiony y do sprzedania

33na Dworze Popielnym w Gdańsku był wyłożony, tedy tam nie więcey

34się tylko Osmdziesiąt Cztery Szyfuntów y Łyżek Osmnaście po wytrze-

35niu Zwyczaynych za Łasy Szyfuntów Cztery Łyżek do Zapłacenia

36zaważył, iako o tym Ważeniu y sprzedaniu y defrauduc[?] Swy[?] ruy[?]

37ny Kwitach w Gdańsku dany Attestatur. Który Potaż Osmdziesiąt

38Cztery Szyfuntów y Łyżek Osmnaście ważący W. Compns sprzedawszy

39tylko każdy Szyfunt po Talerów Gdańskich Piętnaście Zł. przyczyny

40iako też y Expensa Frachtowego znaczny poniósł Detryment, y Utra-

41tę. Ale niedosyć natym bo Jmć Obżałowany biorąc od W. Manifestan-

42ta Summę Sześćset Czerwonych Zł. opisał się Skryptami wyżey wy-

43rażonemi Potaszu tyle przystawić ile za pomienioną Summę

44Sześćset Czerwonych Zł. należało rachuiąc podług Swego Skryptu

45na miejscu po Cztery Czerwone Zł. a że tylko Osmdziesiąt Cztery Szy-

46funtów y Łyżek Osmnaście przystawiony Potasz w Gdańsku zaważył,

47[?], a Jmć Pan Zarzyński Skryptom Swoim gdyby nie wystarczało

48zato ogulny Summę Potaszu przystawionym[?] pod Akt W. Kom-

49parenta z Kwitu z Popielnego Dworu resztuiącą Summę za niedo-

50starczony Potasz należycie wrócić W. Komparentowi apelluiąc się

51y obligowany został, Tenże zaś gdy iuż [?] [?] Pokazanego Gdań-

52skiego[?]

k. 2v (skan 0005, strona lewa)

1skiego Attestatu że Jmć Obżałowany in vim Summy Sześćset Czerwonych Zł.

2Potaszu Osmdziesiąt Cztery Szyfuntów y Łyżek Osmnaście za Summę Trzysta Trzy-

3dzieści Dziewięć Czerwonych Zł. y Zł. Pol. Dziesięć y Groszy Dwadzieścia Cztery

4wypłacił, resztą zaś ad Complementum Summy Sześćset Czerwonych Zł. Sum-

5ma Dwieście Sześćdziesiąt Czerwonych Zł. y Zł. Siedm, Groszy Sześć Pol. naSkrypt

6wzięta Oryginalna, oprócz tego na Sprowadzenie Potaszu za Grobelne, Spasne, Mo-

7stowe y inne Podróżne Expensa Czerwonych Zł. Dwadzieścia ieden za Matt[?]

8Osmnaście do Nakrycia Potaszu na Podwodach będącego Zł. Pol. Trzy-

9dzieści y Cztery, Insuper Prowizya Dwuletnia od Oryginalney Summy Dwuch-

10set Sześćdziesiąt Czerwonych Zł. Pięćdziesiąt y Dwa Czerwone złote wyno-

11sząca wraz z łączona Trzysta Trzydzieści Pięć Czerwonych Zł. y Zł. Pięć

12Groszy Sześć Pol. Summa W. Komparentowi słusznie do oddania należą-

13ca przy Jmć Obżałowanym do tych czas została, ktorey Summy Trzysta

14Trzydzieści Pięciu Czerwonych Zł. y Zł. Pięć y Groszy Sześć sprawiedliwie

15należącey ani na różne y częste Listowne y Osobiste Rekwizycye ani

16na rzetelne Prośby y Perswazye niechce Jmć Obwiniony oddać,

17owszem z Domu Swego y widzenia się z W. Komparentem zawsze

18unika y nie stępnie do tych czas Satisfakcyi zwłacza, a w tym czasie

19gdy iuż y Tenuta Dobr Klucza Supronowskiego Jmć Obwinionemu

20skończy się, Jmć zaś Obwiniony nie maiąc inney Possessyi nawet y z Woy-

21ewództwa tuteyszego w inny Kray wyprowadza się, Zaczym W.

22Comparens ubespieczaiąc całość Fortuny Swoiey oraz przychylaiąc się

23do dawnieyszey Swoiey co do równie zaniesioney Manifestacyi y zano-

24tego w Grodzie tuteyszym o to Protestu, hanc ad Acta offert Manifesta-

25tionem oświadczaiąc się respectu Jmć[?] porro prawnie czynić. Paweł

26Rakowski Miecznik Winnicki m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Por. akt 25 (protest plenipotenta dziedzica klucza Supronowskiego, chorążego Mniszcha[?], przeciw aresztom na rzeczach arendarza Zarczyńskiego/Zarzyńskiego). Manifestacja z 5 I 1769. Paweł Rakowski, miecznik winnicki (podpis własnoręczny), oskarża Jakuba Zarzyńskiego (nazwisko i urząd – „C. S.” – cześnik sieradzki – niepewne), arendarza (tenutariusza) dóbr klucza Supronowskiego[?] (Sapronów[?]): na kontraktach lwowskich (skrypt 14 I 1767) pożyczył 500 czerw. zł, zobowiązując się dostarczyć na nie 125 szyfuntów potażu kotłowego (po 4 czerw. zł) do Kazimierza; drugi skrypt (Kolibabińce[?], 8 II 1767) – dalsze 100 czerw. zł na rozkręcenie majdanu (potażarni) – razem 600 czerw. zł = 150 szyfuntów. Zarzyński dostarczył spóźniony potaż (17 łasztów) – na koszt Rakowskiego – który spławiony do Gdańska i zważony na „Dworze Popielnym” dał tylko 84 szyfunty i 18 łyżek (po 15 talarów gdańskich), wartych 339 czerw. zł 10 zł 24 gr; brakująca reszta 260 czerw. zł 7 zł 6 gr, koszty spławu (grobelne, spasne, mostowe – 21 czerw. zł), maty (34 zł) i 2-letnia prowizja (52 czerw. zł) – razem 335 czerw. zł 5 zł 6 gr. Dłużnik unika spotkań, a po skończeniu dzierżawy wyprowadza się z województwa. Lewy margines k. 2: pionowa notka „Lecta p[er] Jmć …”. Dół k. 1v zalany. Rachunki odczytane z dobrą pewnością; nazwy własne Supronowski/Sapronów i Kolibabińce niepewne.

Streszczenie

Manifestacja z 5 I 1769 (gród winnicki): Paweł Rakowski, miecznik winnicki, skarży Jakuba Zarzyńskiego, arendarza klucza Supronowskiego[?], że z 600 czerwonych złotych pożyczonych w 1767 r. pod dostawę potażu (spławionego do Gdańska) nie oddał reszty wraz z kosztami i prowizją – 335 czerwonych złotych – i wyprowadza się z województwa.

Transkrypcja

k. 2v (skan 0005, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Siódmego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną

4Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrabstwa

5Grodu Winnic. Compns Pter Urodz. Jmć Pan Jan Bal Miedzwiecki

6nne[?] et ex parte Urodz. Jmć Pana Kazimierza Kownackiego[?] solenniter

7przeciwko Urodz. Jmć Pani de Sztegne[?] Obodyńskiey niegdy Urodz. Jakuba

8Obodyńskiego pozostałey Małżonce Wdowie y Sukcessorom de Iure

9ż[?] onegoż idącym skarży y manifestuie się o to: Iż Urodz. niegdy

10Jakub Obodyński za Życia Swego wstateczney[?] z Urodz. Kownackim

11będąc Przyiaźni y Sąsiedztwie[?], przez Szczupłość u Siebie mieysca spe-

12cyalnie[?] depozyta w Spichlerzu onegoż zostawił y odumarł, Żyta Kor[cy?]

13[?]y Dwadzieścia Sześć, Pszenicy Korcy Cztery y Gieletkę[?] Jedną, ze też

14Sukcessorowie wspomnianego Urodz. Obodyńskiego ad requisi-

15tionem tegoż Urodz. Kownackiego ani odbierać nie chcą y nie[?] [?]

16[?]zystuie[?] do Skłonności takowey y Sami przyjść a w prożną napaść

17y nieśminy[?] Urodz. Kownackiego przyprowadzić mogą, tedy

18ninieyszy Comparens ostrzegaiąc całości tegoż Urodz. Kownackiego

19ażeby przy Szkodzie w tymże Zbożu zaszłey iakowey nie

20ponosił Krzywdy oświadczaiąc się in promptitudine zawsze

21oddania należącego[?] Zboża[?] [?] między Urodz. Jakuba

22Obodyńskiego [?]

k. 3 (skan 0005, strona prawa; w górze „3”)

1Obodyńskiego zaciągnionego, tudzież o istotę y całość onegoż przy-

2chylaiąc się do dawnieyszey eiusdem[?] manifesta iterato Nomi-

3ne quo supra ratione Jmć porro queritur et Maatur[?]. Jan Bal[?]

4Miedzwiecki[?] m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja z 7 I 1769. Komparent: Jan Bal Miedzwiecki (nazwisko niepewne) w imieniu Kazimierza Kownackiego[?] (w nagłówku z urzędem skróconym – „Pisa…”[?]). Pozwani: wdowa po Jakubie Obodyńskim („de Sztegne”[?] – nazwisko rodowe niepewne) i jego sukcesorzy. Zmarły Obodyński, z braku miejsca u siebie, zdeponował w spichlerzu Kownackiego (albo odwrotnie – sens zdania wskazuje, że zboże Kownackiego pozostało w spichlerzu Obodyńskiego; formuła „depozyta w Spichlerzu onegoż zostawił” – odczyt dwuznaczny) 26 korcy żyta, 4 korce i jedną gieletkę pszenicy. Sukcesorzy nie chcą odebrać (lub wydać) zboża; manifestant zabezpiecza się przed odpowiedzialnością za szkody w zbożu i deklaruje gotowość oddania. Dół k. 2v wyblakły; zakończenie na k. 3 (nawiązanie do wcześniejszej manifestacji, podpis komparenta). Sens prawny wymaga weryfikacji z oryginałem.

Streszczenie

Manifestacja z 7 I 1769 (gród winnicki) w imieniu Kazimierza Kownackiego[?] przeciw wdowie i sukcesorom Jakuba Obodyńskiego w sprawie zboża (żyto, pszenica) pozostawionego w depozycie w spichlerzu, którego sukcesorzy nie odbierają; manifestant zastrzega się przed odpowiedzialnością za jego zepsucie.

Transkrypcja

k. 3 (skan 0005, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Siódmego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną Anto-

4nim Jałowickim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu Winnic. Comparens

5Pter Urodz. Jmć Pani Marianna z Łyszkowskich[?] primo voto Witkowska,

6secundo autem voto Czyżowska pozostała Wdowa Swym y Urodz. Domicelli

7Zawadzkiey Siestrzenicy Swoiey Imieniem, ubespieczaiąc całość Sub-

8stancyi Prawem Natury sobie należącey, a przychylaiąc się do daw-

9nieyszych Manifestów, ty Protestu[?] naprzeciwko W. Jmć Panu Sta-

10nisławowi Worcellowi[?] S.Z.K.[?] y Pawłowi Gutowskiemu[?] świadczy y

11manifestuie się o to: Iż Jchmć Oskarżeni wiedząc dostatecznie że na

12Urodz. Komparentkę y Siestrzenicę oney Część w Dobrach Wsi Sobolowce[?]

13Prawem Natury należy, y że Protest o to iest zaczęty, ważyli się czy-

14niąc na Szkodę Komparentki Tranzakcyą iakowąś między sobą o tę Wła-

15sność Komparentki spisać y zawrzeć, a zatym Urodz. Komparentka

16suo et eius supra nne[?] Pro tym[?] wyż Oskarżonym o zmowne

17zawarcie Tranzakcyi na Substancyą Maantis iako też o niewa-

18żność tychże Tranzakcyi powtórnie manifestuie się. Maryanna

19Czyżowska.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Krótka manifestacja z 7 I 1769. Manifestantka: Marianna (Maryanna) z Łyszkowskich[?] (nazwisko rodowe niepewne – może Jaszkowskich), 1° v. Witkowska, 2° v. Czyżowska, wdowa – w imieniu własnym i panny (domicelli) Zawadzkiej, swojej siostrzenicy. Pozwani: Stanisław Worcell[?] (z tytułem skróconym „S.Z.K.” – np. stolnik/skarbnik ziemi …; nierozwiązany) i Paweł Gutowski[?]. Zarzut: mimo wiedzy, że manifestantce i siostrzenicy należą prawem natury (dziedzicznie) części we wsi Sobolówka[?] (Sobolowce[?]) i że toczy się o to protest, zawarli między sobą zmowną transakcję o te dobra. Manifestantka nawiązuje do wcześniejszych manifestów i protestuje o nieważność transakcji. Podpis własnoręczny.

Streszczenie

Manifestacja z 7 I 1769 (gród winnicki): Marianna Czyżowska, wdowa, w imieniu własnym i siostrzenicy Zawadzkiej protestuje przeciw Stanisławowi Worcellowi[?] i Pawłowi Gutowskiemu[?], którzy zawarli między sobą zmowną transakcję o należące jej części wsi Sobolówka[?].

Transkrypcja

k. 3 (skan 0005, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Siódmego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną

4Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Gro-

5du Winnic. Osobiście się stawiwszy Urodz. Jmć Pan Jan Jedlecki Instygator

6Grodu Winnic. Xiążęcia Jmci Janusza Swatopełka Czetwertyńskiego Pod-

7komorzego Jmci[?] Plenipotent, Imieniem y z wyraźney woli tegoż Xiążęcia

8Jmci Pryncypała Swego, uroczyście naprzeciwko Xiążęciu Jmci Antoniemu Swa-

9topełkowi Czetwertyńskiemu Staroście Danic.[?] świadczy y manife-

10stuie się o to: Iż JOX. Jmć Antoni Swatopełk Czetwertyński Staro-

11sta Danic.[?] sprzeciwiwszy się Dekretowi Kondescensoryalnemu Dnia

12Jedynastego Czerwca Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Sió-

13dmego Roku, między JO. Maantis Pryncypałem z iedney, a Obża-

14łowanym z Drugiey Strony, z mocy Dekreta Grodz. Winnic. na grun-

15cie Dobr Wsi Krasnołki[?] nastąpionemu, Summy Pięćset Ośmie-

16dziesiąt y Siedmiu Zł. y Groszy Sześciu Pol. in bonificationem Połowy

17Intraty z Dobr Wsi Kamionohorki[?] na Schedę JOXcia Jmci manifestuiące-

18go się Pryncypała przypadłey, a pod Dożywociem W. Wiernicarza[?] zos-

19taiącey, przed Aktami Ninieyszemi na Dniu y Terminie dzisieyszym[?]

20to iest nazaiutrz po Święcie Świętych Trzech Królów Rzymskich[?], pod

21Winą Banicyi Wieczney JO. Maanta Pryncypałowi do zapłacenia przez

22Dekret wyrażoney y wskazaney, JO. Obżałowany oznaczoney nie zapłacił, a zatym Rygor Banicyi

23Wieczney przerzeczonym Dekretem obwarowany na Siebie zaciągnął, do

24obwołania

k. 3v (skan 0006, strona lewa)

1obwołania ktorego Urodz. Maant prosił mnie Urzędu o przydanie Wo-

2źnego, ktorego Ja Urząd dosyć czyniąc prozbie przydałem Woźnego Gene-

3ralnego[?] Opatrznego Michała Kadlińskiego[?], ktory we drzwiach Gro-

4dzkich[?] y Innych Opatrz. Michała Kadlińskiego[?], ktory w przytomno-

5ści Urodz. Jchmw Panów Onufrego Czaykowskiego y Andrzeia Brudni-

6ckiego y Innych wielu Ichmw przed Wrotami Kancellaryi tuteyszey

7Winnickiey Banicyi Wieczney na JOXcia Jmci Antoniego Swatopełka Czetwer-

8tyńskiego Starostę Danic.[?] wyniosłym Głosem Woźniowskim obwołał

9y Publikował, a obwoławszy y Publikowawszy Relacyą tey Publikaty przede-

10mną Urzędem zeznał y uczynił. Ktora Urodz. Komparent Maancyi

11Woźny zaś Publikaty Relacyi o przyięcie do Akt prosili, y otrzyma-

12li. Jan Jedlecki Inygr[?] Grodz. Winn. m.p. Woźny nie umieiący pisać położył

13Krzyżyk. Michał Kadliński[?] +

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja połączona z publikacją banicji, 7 I 1769. Plenipotent księcia Janusza Świętopełka Czetwertyńskiego (podkomorzego – województwo w nagłówku skrócone, odczyt „Bracł.”[?]) – Jan Jedlecki, instygator grodu winnickiego (podpis). Pozwany: ks. Antoni Świętopełk Czetwertyński, starosta „Danic.”[?] (odczyt niepewny – może dancki/daniłowiecki). Podstawa: dekret kondescensoryjny (wydany na gruncie, na zjeździe sądu) z 11 VI 1767 we wsi Krasnołki[?], z mocy dekretu grodu winnickiego, nakazujący zapłatę 587 zł 6 gr tytułem połowy intraty z dóbr Kamionohorka[?], należnej z działu Janusza, a pozostającej pod dożywociem W. Wiernicarza[?] – termin: nazajutrz po Trzech Królach (7 I) pod rygorem banicji wiecznej. Wobec niezapłacenia woźny generalny Michał Kadliński[?] (niepiśmienny, krzyżyk) obwołał banicję przed wrotami kancelarii grodzkiej w obecności szlachty Onufrego Czajkowskiego i Andrzeja Brudnickiego. Dwa wiersze na k. 3v zdublowane przez pisarza (powtórzone „Michała Kadlińskiego, który…”).

Streszczenie

Manifestacja z 7 I 1769 (gród winnicki): plenipotent ks. Janusza Czetwertyńskiego wykazał, że ks. Antoni Czetwertyński nie zapłacił w terminie 587 zł 6 gr (połowa intraty z Kamionohorki[?]) zasądzonych dekretem z 11 VI 1767; woźny Michał Kadliński[?] obwołał na niego banicję wieczną przed kancelarią grodzką.

Transkrypcja

k. 3v (skan 0006, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Siódmego Dnia

3[dalej puste miejsce na tekst, przekreślone dużym zakrętasem w kształcie „Z”]

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Wpis bez numeru marginalnego: nagłówek i data, poniżej puste miejsce (ok. 2/3 strony) skreślone wielkim zakrętasem – tekst nie został wpisany. Pozwany: JW. Branicki, hetman wielki koronny (Jan Klemens Branicki, zm. 9 X 1771). Nazwisko manifestantów „Płatonowskich”[?] niepewne.

Streszczenie

Niewprowadzony wpis z 7 I 1769 (gród winnicki): nagłówek manifestacji Płatonowskich[?] przeciw hetmanowi wielkiemu koronnemu Branickiemu; tekst nie został wpisany.

Transkrypcja

k. 3v (skan 0006, strona lewa – dół)

1[kustosz:] Roku

k. 4 (skan 0006, strona prawa; w górze „4”)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Siódmego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną Onufrem

4Moszkowskim[?] Subdelegatem uproszonym. Compns Pter Urodz. Jmć Pan

5Franciszek Xawery Dorożyński[?], nne JOXcia Jmci Antoniego Swatopełka Cze-

6twertyńskiego Staro. Danic.[?] solenniter naprzeciwko JOXciu Jmci Januszowi Cze-

7twertyńskiemu P[odkomorzemu] Br[acławskiemu] y W. Janowi Jedleckiemu Instygatorowi Grodz. Winnic.

8tegoż JOXcia Jmci Plenipotentowi, praecipitanter Publikatę wyrabiaiące-

9mu, y Urodz. Antoniemu Jałowickiemu Susceptantowi Grodz. Winnic.

10też samą Publikatę niesłusznie przyimuiącemu, żali y manifestuie

11się w takowy Sposób: Iż Urodz. Comparens lubo wszystkiemi Siłami

12Dekretowi Działowemu chciał zadosyć uczynić y dosyć wcześnie

13z Dobr Janusgroda[?] wyiechał, tylko że Drakty[?] nieszczęśliwe, y w ostro-

14żnieyszym Czasie do wyrażenia trudne spieszącego ziechania[?] nie

15dopuściły, w ktorym nieszczęściu pół dnia prawie bawiąc się przed

16zapaleniem Świecy do Akt nie pospieszył, y lubo na tymże Terminie

17tylko z trochy spóźnioną porą iuż po zapaleniu Świecy przyiechał

18przecież odebrania Pieniędzy y odstąpienia od Publikaty praecipitan-

19ter wyrobioney żadnym[?] od Strony przeciwney nie pozyskał, dla

20czego Tenże Compns tak de diligentia Principalis sui, iako też de in-

21subsistentia tegoż Publikaty praecipitanter nastąpioney iteratis ma-

22nifestowawszy się Vicibus, Summę Zł. Pol. Pięćset Osmdziesiąt Siedm

23y Groszy Sześć Dekretem Działowym Kondescensoryalnym mię-

24dzy temiż JOXiążętami, sub Poena Banitionis wiecznie wypłacić

25nakazaną, prezentował, et ad Fideiussionem partis zostawić chciał,

26tylko że tak Strona nescitur ob quam rationem odebrać tey

27Summy rekuzowała, iako też Gród obstante publica Calamitate

28ad Sequestrum Officii przyiąć niechciał, przeto Tenże Urodz.

29Compns też Summę rursus do Siebie wyrzekł[?], y z odebrania

30oney ninieyszą Tranzakcyą Gród zakwitował. Fr. Xawery Doro-

31żyński[?] m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Kontrmanifestacja do aktu 6, tego samego dnia (7 I 1769), złożona przed Onufrym Moszkowskim[?] (nazwisko niepewne), subdelegatem „uproszonym” – bo namiestnik Antoni Jałowicki (tu nazwisko wyraźne: „Antoniemu Jałowickiemu Susceptantowi Grodzkiemu Winnickiemu”) jest stroną. Plenipotent ks. Antoniego Czetwertyńskiego, Franciszek Ksawery Dorożyński[?] (podpis), twierdzi, że jego mocodawca wcześnie wyjechał z dóbr Janusgród[?] (Januszpol?), lecz przez złe drogi („Drakty”[?]) przybył dopiero po zapaleniu świecy (koniec urzędowania), a instygator Jedlecki pośpiesznie wyrobił publikację banicji. Prezentował sumę 587 zł 6 gr zasądzoną dekretem działowym kondescensoryjnym i chciał złożyć z poręczycielami (fideiusorami); strona przeciwna odmówiła przyjęcia, a gród „z powodu publicznej klęski” (obstante publica Calamitate – konfederacja barska / zamieszki 1768) nie przyjął sumy do sekwestru, więc ją zabrał z powrotem i pokwitował gród. Nagłówek („cum Praesentatione Zł. 587 et Fideiussorum”) na dole k. 3v (skan 0006 lewa), tekst na k. 4.

Streszczenie

Kontrmanifestacja z 7 I 1769 (gród winnicki): plenipotent ks. Antoniego Czetwertyńskiego protestuje przeciw pospiesznemu obwołaniu banicji na wniosek ks. Janusza Czetwertyńskiego (akt 6) – jego mocodawca spóźnił się przez złe drogi tylko nieco po zapaleniu świecy; zaprezentował zasądzoną sumę 587 zł 6 gr, której strona i gród nie przyjęły.

Transkrypcja

k. 4 (skan 0006, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dziesiątego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y przedemną Antonim

4Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Grodu Winnic. Stano-

5wszy oczewisto Woźny Gnatt[?] Wwa Bracł. y Innych Opatrzny Jan Ste-

6becki[?] w moc wierney Relacyi Swoiey, iawnie y dobrowolnie zeznał. Iż on

7Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego Dnia Siódme-

8go January na Affektacyą y Prawną Rekwizycyą W. Szembeka Gnatta[?] Graffa,

9Pana Dobr Wsi Andrusiówki vigore Prawa Swego Possessora Pana, maiąc

10przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz. Pawła Woyciecho-

11wskiego[?] y Dominika Tomaszewskiego, maioris evidentioris Testimo-

12nii Gratia do tego Aktu wziętych, był w Dobrach Wsi Pliskowie[?] gdzie

13będąc Sawki Łohadyńskiego, rządzącego w Czasie teraźnieyszym

14Dobrami Pliskowskiemi, tudzież W. Jaworskiego Gracyalisty

15y Roboczych Kozaków Pliskowskich, u Dyspozytora, a Dyspozytora

16u Gromady

k. 4v (skan 0007, strona lewa)

1u Gromady w Grzywnach Prawem opisanych, aresztował, po ktorym Areszcie

2tenże Woźny zaraz tamże we Dworze w Izbie na stole Pozew Grodzki

3Winnic. położył, o położeniu onego y Sperancyi każdemu prawnie opowie-

4dział Tenoris Sequentis. Józef Kurumna[?] z Bor na Wielkim Czarnowie[?]

5Czosnowski Winnic. Starosta. Tobie Wiel. Stanisławowi lub innego Imie-

6nia Jakubowskiemu Podczaszemu Pomorskiemu Dobr Wsi Pliskowa

7Dziedzicowi Panu Pozwanemu, niemniey Urodz. Cuiuscis nominis Ja-

8worskiemu Gracyaliście, iako też Sawce Łohadyńskiemu y Kozakom

9Pliskowskim, Arestem innodowanym, stawić się maiącym z Sprawy

10niżey pisaney Powagą JKMci y moią Starościńską przykazuię, Aby

11ście przedemną Samym czyli Urzędem moim Grodz.

12Winnic. w ten czas gdy ta Sprawa z Regestru sobie należytego do

13Sądzenia przypadnie y przywołana będzie, Sami osobiście y Zani-

14ście stanęli, na Instancyą Instygatora Sądowego y Jego Delat. W. Fran-

15ciszka Szembeka Gnatta[?] Graffa Jmci y Urodz. Andrzeia Raciborowskie-

16go, Józefa y Stanisława Barańskich Braci Aktorów, ktorzy przy-

17chylaiąc się do Prawa pospolitego y Manifestów hac in Causa zaniesio-

18nych, niemniey Aresztu Wasz pozywaią, pro poenis ratione nasy-

19łania Ludzi Swoich Pliskowskich, z wyrażonym Sawką Łohadyń-

20skim, y Kozaków, dla czynienia Krzywd różnych y Wiolencyi Lu-

21dziom Andrusiowskim, y Samemu Aktorowi, Zabierania pokil-

22karazy[?] Wymiarów, w Młynach Andrusiowskich Młynarzów bicia,

23zasadzek na nich czynienia, Młyna spalenia, Krzyżni Sterte większey

24Kop Pięćset gwałtownie zabrania, y o inne Pretensye na Termin

25oznaczony pozywaią się pariter. Datt. w Winnicy die Trigesima Pri-

26ma Decembris Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo

27Anno. Imkis[?] ignarus scribendi Crucem posuit Jan Stebecki[?] +

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Relacja woźnego generalnego województwa bracławskiego Jana Stebeckiego[?] (niepiśmienny), zeznana 10 I 1769: 7 I 1769, na żądanie Franciszka Szembeka, hrabiego (formuła „Gnatta Graffa” – nierozwiązana; „Gnatt.” występuje też przy tytule woźnego – może skrót „Generalnego”/„Generosi”), pana dóbr Andrusiówka, w asyście Pawła Wojciechowskiego[?] i Dominika Tomaszewskiego zaaresztował w Pliskowie (w grzywnach prawem opisanych) dyspozytora Sawkę Łohadyńskiego, gracjalistę Jaworskiego i kozaków pliskowskich, i położył na stole w izbie dworskiej pozew grodzki. Treść pozwu (wystawiony 31 XII 1768 przez Józefa Czosnowskiego, starostę winnickiego): pozwani – Stanisław Jakubowski, podczaszy pomorski, dziedzic Pliskowa, gracjalista Jaworski, Sawka Łohadyński i kozacy pliskowscy; powodowie (aktorzy) – instygator, Franciszek Szembek, Andrzej Raciborowski, Józef i Stanisław Barańscy, bracia; zarzuty: nasyłanie ludzi, krzywdy ludziom andrusiowskim, zabieranie wymiaru w młynach, bicie młynarzy, zasadzki, spalenie młyna, zabór sterty krzyżni (ponad 500 kóp). Por. akt 1 (manifestacja z 2 I 1769), gdzie: komparent Grzegorz Raciborowski (tu Andrzej – zgodnie z podpisem w akcie 1). Tytulatura starosty: „Józef Kurumna[?] z Bor na Wielkim Czarnowie[?] Czosnowski” – część odczytu niepewna (u Czosnowskich herb Kurozwęcki?).

Streszczenie

Relacja woźnego z 10 I 1769 (gród winnicki): na żądanie hr. Franciszka Szembeka, pana Andrusiówki, woźny Jan Stebecki[?] zaaresztował w Pliskowie dyspozytora Sawkę Łohadyńskiego, gracjalistę Jaworskiego i kozaków oraz położył pozew grodzki dla nich i dziedzica Pliskowa, podczaszego pomorskiego Stanisława Jakubowskiego, o gwałty na ludziach andrusiowskich, spalenie młyna i zabór zboża.

Transkrypcja

k. 4v (skan 0007, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dziesiątego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y przedemną Antonim Jało-

4wickim Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Grodu Winnic. Stanowszy ocze-

5wisto Woźny Gnatt[?] Wwa Bracł. y Innych Opatrzny Jan Drobotowski[?] w moc

6wierney Relacyi Swoiey iawnie zeznał. Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedm-

7set Sześćdziesiąt Dziewiątego Dnia Dziewiątego Stycznia, na Affektacyą y Pra-

8wną Rekwizycyą W. Jmć Pana Pawła Rakowskiego Miecznika Winnic. maiąc

9przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz. Jchmw Panów Micha-

10ła Kożuchowskiego y Stanisława Szostowskiego[?] evidentioris Testimonii Gra-

11tia do tego Aktu wziętych, był w Dobrach Klucza Supronowskim to iest Wsiach

12Supronówce[?], Lisijowie[?], Sośnie[?] y Maydanie Supronowskim, gdzie będąc w każ-

13dey Wsi distinctim we Dworze aresztował, Zboża tak w Ziarnie iako y

14w Snopie będące, tudzież Siana, Gorzałki, Miody, Kotły, Potaż, Pasieki, Sum-

15my z Arend karczemnych, Czynszów y różnych Powinności pochodzące W.

16Jmć Pana Zarzyńskiego przeszłego tych Dobr Arendownego Possessora włas-

17ne y onemu należące na Gruncie wyż wspomnionych Dobr pozostałe

18y aktualnie znayduiące się, a to w Summie Czterechset Czerwonych

19Złotych, ktory Arest Dozorcy tych Dobr, iako to Wasyl Dmytrenko

20Woyt Supronowski, Janko Przysiężny Maydański, Wasyl Przysię-

21żny Lisijowski, Wasyl dawny Gajowy[?] Sosieński oraz Gromady

22[kustosz:] Dobr

k. 5 (skan 0007, strona prawa; w górze „5”)

1Dobr wspomnionych benevole przyiowszy pomienione rzeczy, iako to Zboża

2w Ziarnie y Stertach, Siana, Gorzałki, Miody, Pasieki, Kotły, Potaż, Sum-

3my z Arend Czynszów pochodzące do przerzeczonego W. Zarzyńskiego nale-

4żące na Gruncie dotrzymać y do rozprawy prawney dochować w cało-

5ści deklarowali y submittowali się, w czym on Woźny Szlachtę sobie

6przytomną oświadczywszy się prawdziwego Aresztu przedemną Urzędem

7uczynił y zeznał Relacyą Woźny nieumieiący pisać, kładzie znak

8Krzyża Świętego Jan Drobotowski[?] +

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Por. akt 25 (protest plenipotenta dziedzica klucza Supronowskiego, chorążego Mniszcha[?], przeciw aresztom na rzeczach arendarza Zarczyńskiego/Zarzyńskiego). Relacja woźnego generalnego województwa bracławskiego Jana Drobotowskiego[?] (niepiśmienny), zeznana 10 I 1769: 9 I 1769, na żądanie Pawła Rakowskiego, miecznika winnickiego, w asyście Michała Kożuchowskiego i Stanisława Szostowskiego[?], zaaresztował we dworach wsi klucza Supronowskiego (Supronówka[?], Lisijów/Lisiówka[?], Sośnie/Sosna[?], Majdan Supronowski) zboże, siano, gorzałkę, miody, pasieki, kotły, potaż oraz sumy z arend karczemnych i czynszów należące do byłego arendarza tych dóbr Zarzyńskiego – do wysokości 400 czerwonych złotych; dozorcy (wójt supronowski Wasyl Dmytrenko, przysiężni Janko z Majdanu i Wasyl z Lisijowa, dawny gajowy[?] Wasyl z Sośni) i gromady przyjęli areszt i zobowiązali się dochować rzeczy do rozprawy. Związek z manifestacją Rakowskiego przeciw Jakubowi Zarzyńskiemu, akt 3.

Streszczenie

Relacja woźnego z 10 I 1769 (gród winnicki): na żądanie Pawła Rakowskiego, miecznika winnickiego, zaaresztowano w kluczu Supronowskim zboże, siano, gorzałkę, miód, kotły, potaż i dochody z arend należące do byłego arendarza Zarzyńskiego, do sumy 400 czerwonych złotych.

Transkrypcja

k. 5 (skan 0007, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego.

2Miesiąca January Dziesiątego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną An-

4tonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Grodu Win-

5nickiego. Stanowszy oczewisto Woźny Gnatt[?] Wwa Bracł. y Innych O-

6patrz. Szymon Kortowski[?] w moc wierney Relacyi swoiey iawnie

7zeznał. Iż on Roku teraźnieyszego Dnia Piątego Stycznia na Affekta-

8cyą y Prawną Rekwizycyą W. Jmć Pana Józefa Wrzepira[?] Łowcze-

9go Czernih.[?] maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary Godnych

10Urodz. Jchmw Panów Jana Pastawskiego[?] y Ignacego Czaykows-

11kiego był w Dobrach Wsi Telatyńce[?] przed tym do Possessyi W. Affektanta

12podległych, gdzie będąc Ludzi Nadwornych tak JOXcia Jmci Kajetana

13Czetwertyńskiego Staro. Woron.[?], iako też W. Gabryela Bobrowskie-

14go Skarbnika Kowelskiego[?], tuteyszych Szlachtę, Gracyalistow y Kozaków

15aktualnych Wiolatorów, to iest, Quorum Nominum, Maiewskiego[?],

16Ostrowskiego, Pęskiego[?] y Biesiadeckiego[?], Malickiego, Czaplińskiego,

17Leśniczego Pawła Pałkę[?], Mandrzyckiego[?], Szkurbę[?] Kozaka, Orga-

18na[?] Wasylka, Wyłuszkę[?], Zawieruchę[?], Szamraja, Pazę Łysaczka[?], Jurka

19Pilipaka[?], Mikitę Bilika[?], Danila Kratiuka[?], Jurka Szewca y innych

20Kozaków y prostych Kmieciów do Wiolencyi przybranych, u W. Bobro-

21wskiego Skarbnika Kowelsk.[?], iako też Woyta y Gromady tamecz-

22ney w Grzywnach Prawem opisanych aresztował y prawnie

23przyporęczył, ktory Areszt, tak W. Bobrowski Skarbnik Kowelski[?], ia-

24koteż Woyt y Gromada dobrowolnie przyiowszy do rozprawy Pra-

25wney dotrzymać deklarowali y submittowali się, w czym on

26Woźny Szlachtę sobie przytomną oświadczywszy się tu ad Acta

27przybył y przed Urzędem ninieyszym prawdziwego Aresztu

28swego uczynił y zeznał Relacyą, Woźny nieumieiący Krzyż Świę-

29ty kładzie Szymon Kortowski[?] +

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Relacja woźnego generalnego województwa bracławskiego Szymona Kortowskiego[?] (niepiśmienny), zeznana 10 I 1769: 5 I 1769, na żądanie Józefa Wrzepira[?] (nazwisko i tytuł „Ł. C.” – łowczy czernihowski[?] – niepewne), w asyście Jana Pastawskiego[?] i Ignacego Czajkowskiego, w dobrach Telatyńce[?] (wcześniej w posesji wnoszącego) zaaresztował ludzi nadwornych ks. Kajetana Czetwertyńskiego (starosta „Woron.”[?]) i Gabriela Bobrowskiego (skarbnik „Kowelski”[?]) – szlachtę, gracjalistów i kozaków, czynnych sprawców gwałtów – wymienionych z nazwiska (wiele odczytów niepewnych), oraz kozaków i chłopów „do wiolencji przybranych”; areszt przyjęli Bobrowski, wójt i gromada. Nazwy własne w tym akcie w znacznej części niepewne.

Streszczenie

Relacja woźnego z 10 I 1769 (gród winnicki): na żądanie Józefa Wrzepira[?] zaaresztowano w Telatyńcach[?] ludzi nadwornych ks. Kajetana Czetwertyńskiego i Gabriela Bobrowskiego – szlachtę, gracjalistów i kozaków oskarżonych o gwałty; areszt przyjęli Bobrowski, wójt i gromada.

Transkrypcja

k. 5 (skan 0007, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego.

2Miesiąca January Szesnastego[?] Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przede-

4mną Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrab-

5stwa Grodu Winnic. Stanowszy oczewisto Woźny Gnatt[?] Wwa Bracł.

6y Innych Opatrzny Józef Domaradzki w moc prawdziwey y Wia-

7rogodney Relacyi Swoiey, iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał. Iż

8on Roku teraźnieyszego Dnia Piętnastego Stycznia na Affekta-

9cyą y prawną Rekwizycyą W. Jmć Pana Marcina Gardlińskiego[?]

10Skarbnika

k. 5v (skan 0008, strona lewa)

1Skarbnika Wyszogrodzkiego maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych

2Urodz. Jchmw Panów Kazimierza Choieckiego y Mikołaia Pacholickiego[?]

3dla większey wiary do tego Aktu wziętych był w Dobrach Wsi Radaw-

4cach[?] JW. Chotoniewskiego[?] Kaszt. Bełskiego[?] dziedzicznych do Klu-

5cza Janowskiego należących, tu w Wwie Bracł. a Powiecie Winnic.

6leżących w Possessyi W. Piaseckiego Subdelegata Grodu Bełsk. zostaiących,

7gdzie będąc Roboczych Chwedora Primaka[?] Pawła Korzykowego[?] Pasierba[?],

8Ostapa[?] Mazura, Iwana Surmy y Syna Iego, Szynkarów[?] Wasyla Nabury[?], Kiryła Szy-

9mona[?] z Dobr Wsi Samkowiec[?] Possessyi W. Rekwirenta podległych, z ktorych

10zbiegłych zasiedziałych aktualnych Dłużników y złodzieiów do Dobr Radaw[iec] zbiegłych

11y tam bytem osiadłych, tudzież niewiernych Arona y Lejby Arendarzów

12Radawieckich, onychże Przewodników y Spólników, u tegoż W. Piaseckie-

13go Subdel. Bełsk. Possessora oraz u Woyta y Gromady z Żonami, Dziećmi,

14Końmi, Wołami, y wszelką chudobą aresztował y prawnie przyporęczył,

15ktory Areszt, tak W. Piasecki Possessor, iako też Woyt y Gromada na Pa-

16mienionych Zbiegów y Przewodników dobrowolnie przyiowszy tychże do

17rozprawy prawney dotrzymać deklarowali y submittowali się, w

18czym on Woźny Szlachtę Sobie przytomną oświadczywszy się tu ad Acta

19przybył y przed Urzędem ninieyszym prawdziwego Aresztu Swego uczy-

20nił y zeznał Relacyą Woźny nie umieiący pisać Krzyż kładzie Józef

21Domaradzki +

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Relacja woźnego generalnego województwa bracławskiego Józefa Domaradzkiego (niepiśmienny). Data zeznania „Szesnastego”[?] (cyfrowo niepewna – czternastego/szesnastego), areszt 15 I 1769. Na żądanie Marcina Gardlińskiego[?], skarbnika wyszogrodzkiego (S. W.), w asyście Kazimierza Chojeckiego i Mikołaja Pacholickiego[?], we wsi Radawce[?] (należącej do klucza janowskiego, dziedzicznej Chołoniewskiego (pis. Chotoniewskiego), kasztelana buskiego, w województwie bracławskim, powiecie winnickim, w posesji Piaseckiego, subdelegata grodu bełskiego) zaaresztował zbiegłych z Samkowiec[?] (wsi w posesji wnoszącego) poddanych – dłużników i złodziei – z żonami, dziećmi, końmi, wołami i całym dobytkiem, oraz Żydów Arona i Lejbę, arendarzy radawieckich, jako przewodników i wspólników zbiegów. Imiona zbiegów w części niepewne. Nazwa wsi zapisana „Radawce/Radawcach” – możliwe też Kadawce.

Streszczenie

Relacja woźnego ze stycznia 1769 (gród winnicki): na żądanie Marcina Gardlińskiego[?], skarbnika wyszogrodzkiego, zaaresztowano we wsi Radawce[?] (w posesji Piaseckiego) zbiegłych z Samkowiec[?] poddanych z rodzinami i dobytkiem oraz arendarzy Arona i Lejbę jako ich przewodników.

Transkrypcja

k. 5v (skan 0008, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Szesnastego[?] Dnia.

3[dalej strona pusta, wyblakła i poplamiona; na dole kustosz:] Maa

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Wpis bez numeru marginalnego: nagłówek protestacji Chotoniewskich[?] (K. B. – kasztelan buski, Chołoniewski; por. akt 12) przeciw Mysłowskim[?] i innym z datą, bez tekstu (pozostawione miejsce niewypełnione). Kustosz „Maa” zapowiada następny wpis (nr 12, k. 6).

Streszczenie

Niewprowadzony wpis ze stycznia 1769 (gród winnicki): nagłówek protestacji Chotoniewskich[?] przeciw Mysłowskim[?]; tekst nie został wpisany.

Transkrypcja

k. 6 (skan 0008, strona prawa; w górze „6”)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Siedmnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną

4Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Grodu

5Winnic. Compns Pter U. Jan Witaszyński[?] nne et ex speciali Commissione

6WW. Józefa Krasickiego[?] Kon.[?] Ksz.[?] Sczanskiego[?] Opiekuna y Franciszka

7Urodzica[?] Poznańskiego[?] Małoletniego Dobr Klucza Niemirowskie-

8go[?] Dziedzica Potockich Braci między Sobą rodzonych, ktorych prze-

9strzegaiąc honoru Fortuny y Dobr Lasow, żeby iakiego w nich nie

10ponieśli Detrymentu solennie manifestował się Pro W. Adamowi

11Myszce Chołoniewskiemu Kasztelanowi Buskiemu y Urodz. Cuiuscis

12nnis Krynickiemu, Administratorowi Dobr Ometyniec y Poddanym

13tychże Wsi WW. Kaszt. Buskiego Dziedziczney protestuie się o to: Iż Urodz.

14Krynicki Administrator Ometyniecki, Czyli z Dyspozycyi Kommissa-

15rzow, Czyli też Proprio Ausu, niekontentuiąc się dawnieyszemi Wio-

16lencyami Krzywdami w Lasach z Ludźmi y Kozakami poczynio-

17nemi, z ktoremi infante Actis Kilkanaście[?] razy na Własne Grunta y Lasy

18Dziedziczne Kryłowieckie[?] naieżdżał, Lasy wycinał, Grunta

19odbierał, Urodz. Ktosińskiego[?] Leśniczego na Własnych Gruntach Kry-

20łowieckich nie od Ometyniec ale z drugiey Strony od Piaseczyna[?]

21będących naiechał, y horrende zbił, a zbitego y ledwie żywego

22do Kryłowiec przywieziono, nunc recenter zaś Tenże Urodz.

23Krynicki Dyspozytor Ometyniecki z Kozakami y Zbroyno na Dwór

24Kryłowiecki y W. Łosiego[?] Administratora Kryłowieckiego violen-

25ter naiechawszy, tegoż W. Dyspozytora we Dworze Kryłowieckim

26lżył, diffamował, do Pistoletów nawet[?] się porywał, Szablą bić y rąbać

27chciał, Kozakowi Swemu tegoż W. Dyspozytora Kryłowieckiego za

28Łeb porwać y w Pięty[?] bić rozkazał, różnych Wiolencyi Hałasów na-

29czynił z pogrożkami y iako Roku przeszłego tak y teraz innym[?] y za-

30y Kryłowieckie Dziedziczne od Wieków w Lasie Poddanym Ome-

31tynieckim w dziki[?] wycinać y dezolować rozkazuie, Poddanym

32zaś Kryłowieckim Krzywdy, Zabory y Pretensye do Poddanych Ome-

33tynieckich maiącym, żadney Sprawy rozsądzić Satisfakcyi uczy-

34nić nie chce, y owszem Onych ze Dworu y Izby Swoich zgania

35y więcey a więcey Wiolencyi Zaborów w Lasach y Gruntach Kryło-

36wieckich Poddanym czyni, y też Lasy y Grunta Kryłowieckie coraz

37dalszy[?] odbiera y do Dobr Ometyniec przywłaszcza, Zaczym żeby

38Jchmw. WW. Potoccy Dobr Kryłowiec Dziedzicowie więcey tey Szkody

39w Gruntach y Lasach nie ponosili Tenże Urodz. Protestans nomine

40quo supra iterato manifestował się, et in Verificationem Commissorum[?] [?] [?]

41tegoż W. Krynickiego Administratora Ometynieckiego w Dobrach

42Wsi Kryłowcach y w Samym Dworze poczynionych Wiolencyi od-

43wożnego[?] Józefa Kwinta[?] Urlowiniecz[?] Syna, Kozaka Ometynieckiego,

44co na tym naieżdżał, Szablę Swoią y Spis[?] tegoż W. Krynickiego

45Anwazkora[?] W Kłanie[?] coram Actis Castrensibus prezentował, y w Kancellaryi

46[kustosz:] Ninieyszey

k. 6v (skan 0009, strona lewa)

1Ninieyszey do wyrzeczenia Parti[?] zostawuie, prosząc to wszystko Actis

2Commovari[?] y otrzymał. Jan Witaszyński[?] pisać nieumieiący

3Krzyż kładzie +

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja z 17 I 1769 (nagłówek: „Maa WW. Potockich Contra W. Chotoniewskiemu K. B. y Innym” – „Chotoniewski” to forma pisarza nazwiska Chołoniewski; kasztelan buski Adam Myszka Chołoniewski – por. 44-1-4, gdzie ten sam magnat jako „kasztelan buski/bełski” – rozstrzyga to dawną wątpliwość: w tekście „Kasztelanowi Buskiemu”). Akty 11a (protestacja Chotoniewskich przeciw Mysłowskim) i 12 wskazują, że i w akcie 11 „Chotoniewski K. B.[?]” = Chołoniewski, kasztelan buski. Komparent: Jan Witaszyński[?] (niepiśmienny – krzyż, choć wyrażenie „pisać nieumieiący” dotyczy może woźnego/świadka). Mocodawcy: opiekun Józef Krasicki[?] (tytuł skrócony, nierozwiązany) i małoletni Franciszek – Potoccy, bracia rodzeni, dziedzice klucza (Niemirowskiego[?] – odczyt niepewny) i wsi Kryłowce[?]. Obwiniony administrator Ometyniec Krynicki: wielokrotne najazdy z Kozakami na grunta i lasy Kryłowiec, pobicie leśniczego Ktosińskiego[?], napad na dwór kryłowiecki i zelżenie administratora Łosia[?] (groźby pistoletem i szablą, kazał Kozakowi bić go), wycinanie lasów, odbieranie gruntów, odmowa sprawiedliwości poddanym. Na dowód złożono w kancelarii szablę i „spis”[?] Kozaka ometynieckiego Józefa Kwinta[?]. Wiele nazw własnych niepewnych.

Streszczenie

Manifestacja z 17 I 1769 (gród winnicki) w imieniu małoletnich Potockich, dziedziców Kryłowiec[?], przeciw kasztelanowi buskiemu Adamowi Chołoniewskiemu i administratorowi Ometyniec Krynickiemu o najazdy z Kozakami na lasy i grunta, pobicie leśniczego i napad na dwór kryłowiecki; złożono w grodzie szablę zabraną Kozakowi.

Transkrypcja

k. 6v (skan 0009, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dwudziestego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przede-

4mną Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Bur-

5grabstwa Grodu Winnickiego. Compns Pter Urodz. Jmć Pan Jan

6Bal Miedzwiecki[?] ostrzegaiąc całości Prawa y Cessyi na Budowę[?]

7Dworku[?] w Mieście Jchmć Winnicy od W. Jmć Pana Zacharyasza Jaroszyńskie-

8go Podstolego Winnickiego Komparentowi Ninieyszey zapisaney, y za-

9razem wynikaiące odmiany Życia y Ruiny Fortuny Dobr y Osob

10ut innotescat Sukcessorom przyczyna Cessyi nastąpioney, te zaniósł oświad-

11czenie: Iż W. Zacharyasz Jaroszyński Podst. Winn. zaciągnął był

12Skrypt Złoty[?] u W. Niegdy Stanisława Radzkiego[?] Czerwonych

13Zł. Trzydzieści, o ktorą to Summę gdy w Prześwietnym Trybuna-

14le Radomskim wypadł Dekret Solutionis una cum Poenis[?]

15ad alterum tantum pendente z W. Woyciechem Radzkim Woyskim[?]

16Radomskim, Urodz. Komparent przyjął pomienioną kwotę takowąż

17W. Radzkiemu Woyskiemu Radomsk. zapłacił, y Prawa Cessyi pro

18Persone sui nabył, za ktorą Obowiązek długu W. Jaroszyński znosząc

19Zł. Pol. Dwieście[?] gotowemi Pieniędzmi Urodz. Komparentowi zapłacił,

20w Resztę zaś Dworku Cessyą na Ossobę[?] tegoż W. Komparenta uczy-

21nił, Dlaczego ninieyszy Comparens, Sub[?] Wieczney Samą dawnością[?] ...

22mania Interessów pewnych tegoż W. Jaroszyńskiego, bo Anno

23Millesimo Septingentesimo Quinquagesimo Sexto[?] zaszczytny, że

24y Rekompensy długu pomieszczoney na tenże Dwór pozyskał Pra-

25wo y Cessyą, tak osiedlony[?] sobie uczynioną Cessyą z wyrażonych Przy-

26czyn wyniknął, iako też w odpadnienie quo facto tegoż Dworku a Ubez-

27pieczenie y Całości Summy y kwoty w Rekompensę z ustąpieniem Dwor-

28ku bonifikowaney, aby Sukcessorowie W. Komparenta Sub Vam

29że Urodz. Komparent Sialowego[?] nieponiósł pokrzywdzenia, iterato

30de Praemissis queritur et protestatur, vice Jan Bal Miedzwiecki m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja („de diligentia” – dla zachowania pilności) z 20 I 1769. Jan Bal Miedzwiecki (nazwisko pisane „Bal Miedzwiecki”, w akcie 4 jako komparent; tu podpis) przedstawia historię nabycia od Zachariasza Jaroszyńskiego, podstolego winnickiego, prawa (cesji) do dworku z placem w Winnicy: Jaroszyński był winien Stanisławowi Radzkiemu[?] 30 czerw. zł ze skryptu; dekret trybunału radomskiego (o zapłatę z podwójną karą, „ad alterum tantum”) w sprawie z Wojciechem Radzkim, wojskim[?] radomskim; komparent zapłacił dług Radzkiemu i nabył cesję, a Jaroszyński oddał mu część gotówką, a w resztę scedował dworek. Manifestacja ma zabezpieczyć sukcesorów komparenta. Kilka wierszy w środku i rok (1756[?]/1765[?]) niepewne; składnia pisarza mętna.

Streszczenie

Manifestacja z 20 I 1769 (gród winnicki): Jan Bal Miedzwiecki zabezpiecza swoje prawa do dworku w Winnicy, nabytego cesją od podstolego winnickiego Zachariasza Jaroszyńskiego w zamian za spłatę jego długu wobec Radzkich (dekret trybunału radomskiego).

Transkrypcja

k. 6v (skan 0009, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dwudziestego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przede-

4mną Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrab-

5stwa Grodu Winnic. Comparens Pter Urodz. Jmć Pan Jan Bal

6Miedzwiecki, niegdy WW. Andrzeja y Heleny z Romanowskich Balów

7Miedzwieckich Stołn.[?] Mozyrskich[?] Syn, solennie Pro W. Jmć Panu Józe-

8fowi Balowi Miedzwieckiemu Stołn.[?] Mozyr.[?] Bratu rodzonemu, skarży y

9manifestuie się o to: Iż W. Obżałowany bę-

10dąc przy śmierci wyż wspomnionych Rodziców tak Komparenta

11iako y rownie

k. 7 (skan 0009, strona prawa; w górze „7”)

1iako y rownie Obżałowanego, wszystkie Dokumenta y mobilia, gdy fatis Paren-

2tum pozostałe, zabrał, ktorych to Rodziców Pogrzeby Urodz. Komparent pro

3pro peculio Swoim kosztem[?] Zł. Pol. Trzysta zapłacił. Gdy W. Obżałowany w

4Dom Komparenta do Winnicy przyiachał y w Obecności Godnych Ziemian Wwa

5Bracł. Komplanacyą in Ordine oddania rzeczy po Rodzicach, tudzież Sum-

6my u Wmścia[?] Koszewskiego[?] Officyała Bracł. będącey z Urodz. Kom-

7parentem zawarł, podług zaszłey Komplanacyi, ani rzeczy tych nie stawił

8ani zaprzysiągł, lecz siedne[?] pomarnotrawił, Inne zaś na zatłumienie pogni-

9ły y popsuł, a wziowszy u ninieyszego Komparenta Zł. Dwadzieścia Cztery

10gotowych, Kontusz wartuiący Zł. Osmdziesiąt, Szablę z rapciami iedwab-

11nemi wartuiącą Czerwonych Zł. Trzy, Czapkę z Siwem Baranem wartuią-

12cą Zł. Dwadzieścia Cztery, wprzód wymógłszy na Komparencie Skryp-

13tów Dwa, ieden na kwotę Zł. Dwieście Pięćdziesiąt, Drugi na Zł. Trzy-

14dzieści Dwa, po tych wszystkich Swoich Obłudach y Wymożeniach skrzy-

15nie próżne trzy, w ktorych posiele[?], Futra, Bielizna z gruntu pognite były,

16y Klepek[?] Wóz cały z Dobr Sosan[?] przysłał, ktore gdy Urodz. Komparent uyrzał

17że z gruntu popsute y naniesione[?] nieznały w Obecności Woźnego y Godnych Szla-

18chty przyiąć niechciał y przez też Podwody nazad onemuż odesłał, teraz zaś

19tak o zatracenie wszelkich mobiliów po Rodzicach Komparentowi przy-

20należytych, iako et de nullitate Skryptów podstępnie na Komparencie

21wymożonych, tudzież o wzięte Pieniądze y rzeczy, kwotę Zł. Pol. Sto

22Osmdziesiąt Dwa wynoszących, przeciwko temuż Urodz. Józefowi Balowi

23Miedzwieckiemu iterato quam solennissime queritur et manifestatur.

24Jan Bal Miedzwiecki m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja z 20 I 1769. Rodzice: Andrzej i Helena z Romanowskich Bal Miedzwieccy (tytuł skrócony – odczytany „Stołn. Mozyrskich”[?] – niepewny). Komparent Jan (podpis „Jan Bal Miedzwiecki m.p.”, por. akty 4, 13) oskarża brata Józefa: po śmierci rodziców zabrał dokumenty i ruchomości (Jan zapłacił za pogrzeby 300 zł), nie dotrzymał komplanacji (ugody) zawartej w Winnicy przy ziemianach (m.in. w sprawie sumy u oficjała bracławskiego Koszewskiego[?]), zmarnował rzeczy, wziął od Jana 24 zł gotówką, kontusz (80 zł), szablę z jedwabnymi rapciami (3 czerw. zł), czapkę z siwym barankiem (24 zł) i wymusił dwa skrypty (250 zł i 32 zł), a potem przysłał z dóbr Sosan[?] trzy puste skrzynie i wóz zgniłej bielizny i futer, których Jan przy woźnym i szlachcie nie przyjął. Suma pretensji pieniężnych 182 zł. Na marginesie k. 7 pionowo „Lecta p[er] Jmć …”.

Streszczenie

Manifestacja z 20 I 1769 (gród winnicki): Jan Bal Miedzwiecki skarży brata Józefa, że po śmierci rodziców przywłaszczył i zmarnował ich ruchomości, nie dotrzymał ugody, zabrał mu pieniądze, kontusz, szablę i czapkę oraz wymusił skrypty dłużne.

Transkrypcja

k. 7 (skan 0009, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dwudziestego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną Antonim

4Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Grodu Winnic. Stanowszy

5oczewisto Woźny Gnatt Wwa Bracł. y Innych Opatrzny Błażey Linicki[?]

6autenticatus Juratus Officio praesenti notus in vim suae verae et fidelis Relatio-

7nis palam publice liberoque per expressum recognovit, Iż on Roku Prze-

8szłego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Ósmego Miesiąca Decembris Czte-

9rnastego Dnia na Affektacyą y prawną Rekwizycyą U. Jmć Pana Jana

10Bala Miedzwieckiego St.[?] Mozyr.[?] maiąc przy Sobie Stronę Szlachty

11Ludzi wiary Godnych Urodz. Jchmw Panów Jana Wielogórskiego[?] y Ja-

12kuba Dąbrowskiego, tudzież w obecności wiele przytomnych Urodz.

13Jchmw Panów Palestry Grodz. Winnickiey był w Dworku tegoż Urodz.

14Jmć Pana Bala Miedzwieckiego w Mieście Jchmć Winnicy na

15przeciw Klasztoru y Kościoła WWOO. Kapucynów[?] sytuowanym, gdzie

16będąc widział y oglądał Skrzyń trzy malowanych, kowanych, ze

17szczętami[?] zgniłych y w onych Pościel, Bieliznę, Suknie, Futro Matki

18y Inne Drobiazgi, materye, Kołdry zgnoione y doszczętnie zepsute y

19zbutwiałe, tudzież Klepki z Ułtów[?] y wszystko Gospodarskie z gruntu

20nie zdatne, o ktorych rzeczach zgnoionych y popsutych

21przez W. Józefa Miedzwieckiego Brata Rekwirenta y że po śmierci

22Rodziców onegoż pozostałe od Ludzi ktory to wszystko z Sosan przywie-

23źli słyszał y te wszystkie nazad do Sosan odesłane widział, ktorey

24to Wizyi swoiey istotną y rzetelną przedemną Urzędem uczynił

25y zeznał

k. 7v (skan 0010, strona lewa)

1y zeznał Relacyą. Błażey Linicki[?] m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Relacja wizji woźnego generalnego województwa bracławskiego Błażeja Linickiego[?] (podpis własnoręczny m.p.), zeznana 20 I 1769: 14 XII 1768, na żądanie Jana Bala Miedzwieckiego, w asyście Jana Wielogórskiego[?] i Jakuba Dąbrowskiego oraz przy obecności palestry grodzkiej, oglądał w dworku Miedzwieckiego w Winnicy, położonym naprzeciw klasztoru i kościoła [OO. Kapucynów?], trzy malowane, okute skrzynie z zgniłą pościelą, bielizną, sukniami, futrem matki, kołdrami itd., przywiezione z Sosan[?] przez ludzi Józefa Miedzwieckiego i odesłane tam z powrotem. Por. akt 14. Zakon klasztoru – odczyt „Kapucynów”[?] niepewny (w Winnicy byli jezuici, dominikanie, kapucyni).

Streszczenie

Relacja woźnego z 20 I 1769 (gród winnicki) o oględzinach w dworku Jana Bala Miedzwieckiego w Winnicy trzech skrzyń z zepsutymi i zgniłymi ruchomościami po jego rodzicach, przysłanych przez brata Józefa i odesłanych z powrotem.

Transkrypcja

k. 7v (skan 0010, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dwudziestego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną An-

4tonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Grodu Winnic.

5Compns pter W. Jmć Pani Barbara z Poniatowskich Chmielecka Podcza-

6szyna Zwinogrodzka[?] Dobr Wsi Korżowego Kuta w Kluczu Umańskim

7leżących zastawna Possessorka Swoim y U. Mikołaia Chmieleckiego Syna

8Swego małoletniego, z niegdy W. Jmć Panem Mikołajem Chmieleckim

9Podczaszym Zwinogrodzkim Towarzyszem Znaku Pancernego W. Woyskiego[?]

10[?] Matt. Swoim spłodzonego Imieniem de diligentia Sui Ma-

11nifestował się o to: Iż teraźnieysza Manifestka po ostatnim przez Na[y]-

12[wyższego] wspomnionego Męża Swego Zabiciu[?] z wspomnianym Synem

13Swoim pozostała, w Dobra wyż wyrażone Wsi Korżów Kut Urzędo-

14wnie podług Praw sobie służących y naturalnego Syna Swego Opieki

15Intromittowała się (ktora Intromissya w Grodzie tuteyszym Włodzi-

16mierskiego[?] Powiatu Dnia Dwudziestego Czwartego Septembris Roku Tysiąc

17Siedmset Sześćdziesiąt Ósmego iest zeznana) y podług tychże Praw

18Swoich iako y wyrażoney Intromissyi w tychże Dobrach od cza-

19su tegoż aż dotąd spokoynie bez żadney od nikogo przeszkody wy-

20siedziała Possessyą, y o tey zupełnie wysiedzianey [possessyi] całości Swoiey

21y Syna Swego manifestował się. Barbara z P[oniatowskich] Chmielecka nieumie-

22iąca pisać Znak Krzyża Świętego kładzie +

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja „de expleta possessione” (o wysiedzeniu spokojnej posesji – zabezpieczenie prawa do zastawu) z 20 I 1769. Barbara z Poniatowskich Chmielecka (niepiśmienna – krzyż), wdowa po Mikołaju Chmieleckim, podczaszym zwinogrodzkim[?] („Z.” – odczyt tytułu niepewny), towarzyszu znaku pancernego, w imieniu własnym i małoletniego syna Mikołaja, zastawna posesorka dóbr Korżowy Kut[?] w kluczu humańskim (Potockich). Fraza o śmierci męża („po ostatnim … Zabiciu”[?]) niepewna – może zginął w 1768 r. (bunt hajdamacki/koliszczyzna). Intromisja zeznana 24 IX 1768 (powiat – odczyt niepewny).

Streszczenie

Manifestacja z 20 I 1769 (gród winnicki): wdowa Barbara z Poniatowskich Chmielecka, w imieniu swoim i małoletniego syna, oświadcza, że od intromisji z 24 IX 1768 spokojnie posiada zastawne dobra Korżowy Kut[?] w kluczu humańskim.

Transkrypcja

k. 7v (skan 0010, strona lewa – dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dwudziestego Dnia.

3[dalej puste miejsce przekreślone zakrętasem]

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Nagłówek i data bez tekstu, miejsce skreślone (wpis niewprowadzony). Tytuły skrócone: „S. W. B.” (np. stolnik/skarbnik województwa bracławskiego?), „P. G. W.” (pisarz grodzki winnicki?) – nierozwiązane.

Streszczenie

Niewprowadzony wpis z 20 I 1769 (gród winnicki): nagłówek protestacji Kotowicza[?] przeciw Czerniawskiemu[?]; tekst nie został wpisany.

Transkrypcja

k. 8 (skan 0010, strona prawa; w górze „8”; u góry strony puste miejsce skreślone zakrętasem)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dwudziestego Trzeciego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną

4Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Burgrabstwa

5Grodu Winnic. Compns Pter Urodz. Jmć Pan Ignacy Niepokojczycki[?]

6z woli Sobie od W. Mikołaia Junoszy Piaskowskiego Podkomorzego

7Krzemienieckiego, # S. Stawa Orderu Kawalera, Dobr Klucza Kra-

8snianskiego[?] z Przyległościami y Wsi Ujarzyńce Dziedzica, in Dili-

9gentia manifestował się, Iż W. Pryncypał Maantis nabywszy Dobr

10Wsi Ujarzyńce tu w Wwie Bracł. leżących, od JOXcia Jmci Stanisła-

11wa Lubomirskiego Wwdy Bracł. w Possessyi Sp. W. Jmć Pana Andrze-

12ja Godziemby Wardeńskiego Stolnika Latyczewskiego z mocy Kon-

13traktu Zastawnego y dożywotniego zwiedzy[?] Sp. JOXciem Jmcią Józe-

14fem Lubomirskim Podstolim Wwtwa Lit.[?] wspomnionych Dobr

15podtenczas Dziedzicem, a W. tak że Sp. Andrzejem Wardeńskim Stol-

16nikiem Latyczewskim die quarta Martii Millesimo Septingentesi-

17mo Quinquagesimo Anno, w ktorym o Dobra Zabokrzycz[?] Wielki[?]

18Klucza Kapłonowskiego[?] y Wieś Ujarzyńce Klucza Krasnianskiego, a Sum-

19mie Trzydziestu Tysięcach spisanego, chcąc wyż wyrażone Dobra od

20W. Pryncypała Swego iako Dziedzica okupić, y oswobodzić, tedy post

21Fata Sp. W. Andrzeja Godziemby Wardeńskiego St.[?] Lat. [?] [?] [?] Kon-

22trakt Zastawny y dożywotni wyż wyrażony obowiązał, zadosyć

23czyniąc wypłaceniu Summy z Kontraktu Zastawnego wyż wyrażo-

24nego wynikaiący na Dobrach Wsi Ujarzyńcach będący z Intrat Zabokrzy-

25cza Wielkiego, y Wsi Ujarzyńce Trzecią Część umiarkowany Sukcesso-

26rom W. Sp. Andrzeia Wardeńskiego Stolnika Lat. oświadczał y

27iako miejsca wypłacenia Tenże Czasu wspomniony Kontrakt zastawny

28y dożywotni Summy[?] wyznaczył, tak W. Komparent z Dyspozycyi

29W. Pryncypała Swego ad Praesens wyż wyrażonych Dobr Ujarzyniec Dzie-

30dzica w Domu Zatworzi[?] wyliczenia Summy Sukcessorom W. Sp. An-

31drzeja Godziemby Wardeńskiego Stol. Lat. to iest W. Jmć Panu Janowi

32Wardeńskiemu Podkomorzemu Sarnowskiemu[?] naturalnemu

33Sukcessorowi szukał, a że tey Zatworzi[?] nie otrzymał więc od Propor-

34tionem Proportionalney Zabokrzycza Wielkiego, biorąc ledwie Trzecią

35Część w Ujarzyńcach znaleźć może, Trzecią też Część y Summy

36na Zastawie będący w Kontrakcie Zastawnym wyż wyrażonym ogulnie

k. 8v (skan 0011, strona lewa)

1ogulnie Trzydzieści Tysięcy na Zabokrzyczu Wielkim y Ujarzyńcach wyrażoney,

2być z Działu tak też Trzecią Część na Dobrach Ujarzyńcach extenduiącą się to

3iest Dziesięć Tysięcy Zł. Pol. przez Akta Grodz. Winnic. Wwa Bracł.

4Dobr sytuowanych Właściwemi, W. Janowi Wardeńskiemu Podkomorze-

5mu Sarnowskiemu[?], naturalnemu Sukcessorowi Sp. W. Wardeńskiego

6St. Lat. oddać y wyliczyć cum Quietatione pretendował, a że Wiel.

7Wardeński Podkomorzy Sarnowski[?] lubo o maiącym dostateczne uwiadomił

8nil, ani Sam przez Siebie, ani Umocowany Tegoż tu się nieznaydo-

9wał, Liczenia nie attentował, więc też Dziesięć Tysięcy w monecie różney

10Polskiey Kurrencyi odliczywszy reponować ad Fideiussionem Par-

11tis W. Wardeńskiego Podkomorzego Sarnowskiego chciał, a że Kancel-

12larya Grodu Winnic. obstante publica Calamitate niema Skarbu

13Swego[?] do przyięcia, iakoż y przyiąć niechce[?] [nad wierszem: ex praemissiorum Summy], przeto ninieyszy Maans

14Zapobiegaiąc wszelkiey całości W. Pryncypała Swego in diligentia

15manifestował y [?] do należytego Interessowania się Possessyi Wsi

16Ujarzyniec brania się zamyślał y Intraty wszelkie na rzecz W.

17Piaskowskiego Podk. Krzem. Pryncypała Swego odbieraiące z chęci

18wyż wyrażoną Summę Dziesięć Tysięcy Zł. Pol. w różney Monecie

19iako będącą na Okupno Wsi Ujarzyniec W. Wardeńskiemu Podk.

20Sarnowskiemu[?] [?] [?]

21[?] odlicza, prezentował, a prezentowaną y dziesięcią Grodowi Przy-

22zwoitą zapieczętowaną, dla niebezpieczeństwa Inkursyami Groźnego[?]

23y przez Kancellaryą Grodu Winnickiego, z odebrania Dziesięciu

24Tysięcy Zł. Pol. prezentowanych kwitował, otrzymał W. War-

25deńskiemu Podk. Sarnowskiemu[?] każdego Czasu sobie Quietationem od-

26dania oświadcza. Ignacy Niepokojczycki[?] m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja „in diligentia” z prezentacją sumy, 23 I 1769. Komparent Ignacy Niepokojczycki[?] (podpis; nazwisko niepewne), plenipotent Mikołaja Junoszy Piaskowskiego[?] (podkomorzy krzemieniecki, kawaler orderu św. Stanisława – „P. K.” w nagłówku), dziedzica klucza Krasnianskiego[?] i wsi Ujarzyńce[?]. Ujarzyńce i Zabokrzycz Wielki[?] (klucz Kapłonowski[?]) były w zastawie 30 000 zł u Andrzeja Godziemby Wardeńskiego, stolnika latyczowskiego, z kontraktu zastawnego i dożywotniego z 4 III 1750 zawartego z ks. Józefem Lubomirskim (podstolim litewskim[?]); Piaskowski nabył Ujarzyńce od ks. Stanisława Lubomirskiego, wojewody bracławskiego. Chcąc wykupić Ujarzyńce (1/3 sumy, tj. 10 000 zł), plenipotent szukał spadkobiercy Jana Wardeńskiego, podkomorzego „Sarnowskiego”[?] (urząd niepewny – może sanockiego/żarnowskiego), który nie stawił się; gród wobec „publicznej klęski” (najazdy, konfederacja barska) nie chciał przyjąć pieniędzy do skarbca, więc zapieczętowaną sumę prezentowano i kancelaria grodzka pokwitowała jej okazanie. Liczne nazwy własne niepewne; jeden wiersz na przejściu strip (koniec k. 8v, ok. w. 23) nie odczytany. Na lewym marginesie k. 8 pionowa notka z odsyłaczem „#” – dopisek do tytułu (prawdopodobnie „# S. Stawa Orderu Kawalera”) – nieczytelna w całości.

Streszczenie

Manifestacja z 23 I 1769 (gród winnicki): plenipotent Mikołaja Piaskowskiego[?], podkomorzego krzemienieckiego, przedstawił 10 000 zł na wykup z zastawu wsi Ujarzyńce[?] od spadkobiercy Andrzeja Wardeńskiego, stolnika latyczowskiego; ponieważ Jan Wardeński się nie stawił, a gród nie przyjął pieniędzy do depozytu, sumę okazano i zapieczętowano.

Transkrypcja

k. 8v (skan 0011, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dwudziestego Czwartego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y

4Przedemną Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Bur-

5grabstwa Grodu Winnickiego Compns Pter W. Jmć Pani Zofia z Ku-

6limowskich[?] Benetowa, niegdy W. Jmć Pana Ignacego Beneta Starosica Swię-

7torzeckiego[?] pozostała Małżonka Wdowa, ostrzegaiąc całości y Istoty Substan-

8cyi Prawem Dziedzictwa, Sukcessorom Prawu zaś dożywotniemu y

9Wniosków[?] Sobie Komparentce podległey, solennie tak Swoim tako

10y Urodz. Jana y Stanisława Synów Swoich z niegdy wyż wyra-

11żonym Małżonkiem spłodzonych, a Dobr Części pewney Zarwanicy[?]

12Dziedziców Imieniem Contra WW. Jchmw Panom Bogumiłom Bykowskim

13niegdy W. Macieja Bykowskiego Podst. Bracł. Małżonce Wdowie, nie-

14mniey czyli raczey pro Principali WW. Romanowi y Stanisławowi By-

15kowskim wyż wspomnionych WW. Podstolich Bracł. Sukcessorom, ich

16przychylaiąc się do wnieyszych Wiedeń[?] y Manifestów w Grodzie tym zło-

17żonych skarży y manifestuie się o to: Iż wyż wspomnieni WW.

18Bykowscy iako współ Dziedzice Dobr Zarwanicy z Innemi prywatny[?]

19Sposobem podług należytości Praw każdego maiąc między sobą wy-

20dzielone Części w Siedlisku[?] w Polach y Sianożęciach Dworach y Poddan-

21stwie, a do Ogulnego Użytku y Pożytku Młyn, Las y Karczmę

22Szlakową

k. 9 (skan 0011, strona prawa; w górze „9”)

1Szlakową zastawioną bez żadnego względu na równie należących wzwyż

2wspomnianych Komparentów, nayprzód w Młynie powinney na Części

3Komparentów Miarki zabronili, Arendarza Części tyże oddalili, od

4wszelkiego zaś Dworskiey potrzeby Paliwa w pół[?] a Czasem większą

5połowę Zboża zabieraiąc, na Arendarza Części Komparentów przechwałki[?]

6czyniąc do porzucenia Arendy y Karczmy przymusili, Pola do Czę-

7ści Komparentów należące gwałtownie odbieraiąc, Sługi Dworskie

8bili, przez ktore nieustanne Pola Zabronickie[?], Wiosna y Jesień w

9Swych Zasiewach upadła. Na Sianożęci napadłszy Siana w kopicach

10więcey nad Dziesięć Wozów zabrali, Markowi Poddanemu Części

11Komparentów Sad, kilka Zaborów czyniąc na Swoy pożytek gwałto-

12wnie odebrali, Chłopa tegoż zabić grożąc do ucieczki przymusili,

13Nareszcie dla większego tychże Komparentów uciemiężenia Po-

14dwórze Dworskie Częstokrotnie przyiot[?], a wzbraniaiąc Komparentkę

15łżyć, dyffamować, bić y zabić, Dwór spalić odgrażaiąc, wszelkich

16umowy[?] Strzelaiąc Snopek zapalili, z nie mało rzeczy y Ruchomości Szko-

17dy, Samą, Dzieci, Czeladź poprzestraszali, z Gutta[?] na wyżywił z For-

18tuny Komparentów gonią, rozwiązły Czeladź, a mianowicie Demian-

19ka z dawna Swywolnego y podeyrzanego niepowiązawszy ktorego

20Demianko in Conspectu ac[?] Motivo w podroży będącą Woży z Rucho-

21mościami Comptis napadły, też Woży trzęsł ważyli się, gdzie w Kuba-

22kach y bieliźnie szkody poczynione y nietylko dotkliwych rzeczy

23wniosku[?] krzywd, ale coraz one powtarzaiąc od ogulnego Użytku

24w Lasach y Sadzie oddalili, ponieważ wywozu Drew na Opał bro-

25nią, sami zaś postronnym z pokrzywdzeniem wszystkich Dziedziców

26z nacznym[?] Prowentem Swoim Lasy przedaią. Sad nadwiśnie[?]

27wielki do wszystkich Dziedziców należący gwałtownie na siebie odda-

28brali y na Osobę Swoią wszelki Użytek Ponieważ obrocili, Karczmę

29na Szlaku będącą rozebrali, y na inne budowle rozporządzili, a do te-

30go ramiona[?] w Litwie będąc uczyniwszy się iedynemi ponikogdy[?] Sp. W.

31Jerzym Beneta[?] Starościcu Swiętorzeckim Regentem Mińskim

32a Bracie rodzonym niegdy W. Jgnacego Beneta Starościca Swiętorze-

33ckiego, a Comparentium Oyca Sukcessorami, pominowszy[?] Mniey-

34szych Komparentów, iako naturalnych Sukcessorów y Rodzo-

35nych Synowców, na Tysięcy Dwadzieścia lub więcey odebrali,

36y pod siebie podgarnęli, mobilia gdy splendida argenterye

37y apparencye Żołnierskie y Domowe Szlacheckiemu y Urzędni-

38ka Stanowi przyzwoite w Sukniach Pasach, Karabelach

39Łatach[?] Orężu rozmaitym, Cynie, Miedzi y Srebrze między sobie

40dysportymentowali[?], y podzielili, y Samiż nie całe nienależące

41iakby bez potomności Brata rodzonego y Domu Benetów kupi-

42towali y Zabrali, Dlaczego ninieysza Komparentka Swymy

43Dzieci Swoich z niegdy W. Jgnacym Benetem a Małżonkiem

44Swym spłodzonych Imieniem, czyniąca ile przy Sieroctwie wda

45wiego Stanu, pokrzywdzona ostrzegaiąc całości wszelkiey

46Substancyi Dziedziczney tak spadkowey iako y w ręku

47onegoż ad praesens będącey, tudzież Zdrowie Życia y Honoru

48Swego

k. 9v (skan 0012, strona lewa)

1y Honoru Swego przy tak wielkich Zamachach, Przechodach, Krzy-

2wdach, Przechwałkach, ażeby peiora mala non accrescant zapo-

3biegaiąc de nullitate wszelkich Tranzakcyi y kwitów z pokrzy-

4wdzeniem Dzieci ac ratione Praemissorum Jure agere oświadczaiąc

5się, teraz iterato suo et quorum supra nomine queritur et ma-

6nifestatur. Zofia Benetowa m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja z 24 I 1769. Manifestantka (podpis „Zofia Benetowa m.p.”): Zofia z Kulimowskich[?] (nazwisko rodowe niepewne), wdowa po Ignacym Benecie, starościcu „Swiętorzeckim”[?], dożywotniczka; w imieniu synów Jana i Stanisława, dziedziców części Zarwanicy[?]. Pozwani: Bykowscy – wdowa po Macieju Bykowskim, podstolim bracławskim (zapis „Bogumiłom Bykowskim” – może imię Bogumiła albo forma liczby mnogiej), oraz synowie Roman i Stanisław. Zarzuty: w młynie wspólnym zabronili pobierania miarki na część manifestantki, oddalili jej arendarza karczmy szlakowej (później karczmę rozebrali), zabierali połowę zboża, odbierali pola, bili sługi, zabrali z łąk ponad 10 wozów siana, odebrali sad poddanemu Markowi i grozili mu śmiercią, napadali na podwórze, lżyli i grozili spaleniem dworu, strzelając zapalili snopek, ich czeladnik Demianko napadł na wozy z ruchomościami, wzbraniają drewna z lasów, które sami sprzedają, zagarnęli wielki sad. Ponadto, „będąc w Litwie”, po śmierci Jerzego Beneta, regenta mińskiego (brata Ignacego), pominąwszy małoletnich bratanków, zabrali ponad 20 000 zł i kosztowne ruchomości (srebra, rzędy żołnierskie, suknie, pasy, karabele, broń, cynę, miedź). Liczne odczyty niepewne (oznaczone).

Streszczenie

Manifestacja z 24 I 1769 (gród winnicki): wdowa Zofia Benetowa w imieniu swoim i synów oskarża współdziedziców Zarwanicy[?], Bykowskich, o liczne gwałty i zabory (młyn, karczma, pola, siano, sad, las, groźby spalenia dworu) oraz o zagarnięcie spadku po Jerzym Benecie, regencie mińskim (ponad 20 000 zł i kosztowności).

Transkrypcja

k. 9v (skan 0012, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dwudziestego Czwartego Dnia

3[reszta strony pusta, przekreślona długą kreską i zakrętasem; u dołu kustosz:] Maa W.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Nagłówek manifestacji palestry (adwokatów) grodu winnickiego przeciw Baranowskiemu (może temuż, co w akcie 8 – Józef/Stanisław Barańscy? – inna pisownia), z datą 24 I 1769; tekst niewpisany, strona przekreślona. Na odwrocie (przebitka) widać pismo z k. 10. Kustosz „Maa W.” zapowiada akt 19 (k. 10).

Streszczenie

Niewprowadzony wpis z 24 I 1769 (gród winnicki): nagłówek manifestacji palestry grodzkiej winnickiej przeciw Baranowskiemu.

Transkrypcja

k. 10 (skan 0012, strona prawa; w górze „10”)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dwudziestego Ósmego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Prze-

4demną Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc Bur-

5grabstwa Grodu Winnic. Compns Pter W. Jmć Pan Maciey Małko-

6wski Łowczy Drohicki naprzeciwko Urodz. Jmć Panu Józefowi Poznań-

7skiemu Gubernatorowi y Niewiernemu Jchowi[?] Dawidowiczowi

8Obywatelowi y Arendarzowi Przeszłemu Pikowskim, uroczyście

9manifestował się o to: Iż W. Maans prowadziwszy przez Dobra Pi-

10kow w Roku niedawno przeszłym Hanyżu[?] Sto Sześćdziesiąt Ka-

11mieni, do Dobr Swoich w Kijowskie, gdzie dla nastąpioney rapto-

12wey Rezolucyi niemogąc już Sanną Drogą do zamierzonego do-

13prowadzić miejsca, Urodz. Jmć Pana Józefa Poznańskiego

14Gubernatora Pikowskiego uprosił, ażeby pomieniony Hanyż[?]

15mógł złożyć do Czasu na mieyscu nayhezpieczniejszym, Jmć[?]

16Obżałowany uczyniwszy Oświadczenie dobrego Affektu ku

17Wiel. Manifestantowi tenże Hanyż u Siebie w Zamku Piko-

18wskim schować pozwolił, y na schowany dla lepszego bez-

19pieczeństwa temuż W. Zaięciu[?] się dał Dokument, czyli

20Rewers, po ktorym złożeniu Hanyżu y odebraniu Rewer-

21su tenże Maans oczekuiąc poprawienia Drogi do Samey

22prawie Wiosny, gdy zaraz na Wiosnę potemże Hanyż poie-

23chać chciał y odebrać go zamyślił, tedy publiczne niebezpie-

24czeństwo y zamieszanie w Kraiu tuteyszym w to Podroż iechać

25zabroniło, y dotych czas tego Interessu odwlec się musiał. Jmć

26Pan Poznański widząc że żadney dotąd o ten Hanyż niema

27odezwy, a podobno mniemaiąc że y ninieyszy Manifestans

28ile Dobra w Włości Umańskiey trzymaiący tęże publiczną

29podpadł Klęskę, niewiedzieć z iakiey przyczyny Sam Sobie

30do myśli Swey[?] bo ani Ustnie ani Listownie był o to obligo-

31wany, Niewiernemu Jchowi[?] Dawidowiczowi Obywatelo-

32wi y Arendarzowi Pikowskiemu sine scitu Manifestan-

33tis tenże Hanyż zgodziwszy się za Kamień po Zł. Pol. Siedm-

34[naście?] nietylko nie wzdał[?] tow Pieniędze, ale co większa iesce na potrzeb-

35nie do Swięta S. Piotra Ruskiego w Roku teraźnieyszym

36przypadaiącego, z wielką Krzywdą y Utratą Manifestanta

37bo samiż Żydzi tenże Hanyż zaraz sprzedaiąc po Tynfów

38Czterynaście za ieden Kamień brali, nad sprawiedliwość

39modo Creditorey dać y Skrypt na Osobę Swoią od tegoż

40niewiernego Żyda Dawidowicza tylko na Sto Dziesięć Kamie-

41ni wziąć[?], resztę zaś niewiedzieć gdzie po-

42dział Śmiał y odważył się. Przez tedy W. Querelans po-

43[kustosz:] uspokoieniu

k. 10v (skan 0013, strona lewa)

1po Uspokoieniu się Buntów Chłopskich przybywszy w Kray tuteyszy

2gdy u tegoż Obżałowanego o swoią własność dopominał się, Jmć Ob-

3winiony wszystkiego Zł. Pol. Trzydzieści Dziewięć y Groszy Piętnaście in

4vim szczegulney Satisfakcyi W. Manifestantowi Sam z Swoiey osoby

5dał, a na Siedmset Siedmdziesiąt Sześć Złotych Polskich Skrypt

6aby Żyd dał przykazał, co nietylko przez tęnią[?] Ugodę z pokrzywdze-

7niem y Utratą iest Manifestanta, ale też przez poczekanie w Czasie

8teraźnieyszym niebezpiecznym do tak długiego Terminu Pieniędzy

9gotowym iest Upadkiem. A zatym ninieyszy Querelans widząc tak

10nieznośną Krzywdę Swoią na Pko[?] wyż wyrażonym Obżałowa-

11nym et Praecipue Urodz. Poznańskiemu, tak o niesłuszne cudzy-

12ch własności dysponowanie, iako też za taniey kwoty na Kredyt do

13długiego Czasu dać Hanyżu ważenie się, tudzież o niewaźność

14tey Ugody z pokrzywdzeniem bez woli Maanta nastąpioney,

15powtórnie a solennie Salva huius Maationis melioratione żalił

16y manifestował się. Maciey Małkowski.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Odpowiedź Poznańskiego – akt 40. Manifestacja z 28 I 1769. Manifestant: Maciej Małkowski (podpis), „Ł. D.” – łowczy drohicki (potwierdzone w akcie 20). Obżałowani: Józef Poznański, gubernator (rządca) Pikowa, i Żyd „Jcho”[?] (Icko?) Dawidowicz, mieszkaniec i były arendarz pikowski. Małkowski wiózł w ubiegłym roku przez Pików 160 kamieni „hanyżu”[?] (towaru – może anyżu albo „hanysu”, czyli konopi/lnu; odczyt niepewny) do swoich dóbr w Kijowskiem; z powodu „raptownej rezolucji” (odwilży – nie mogąc już jechać saniami) złożył go za rewersem w zamku pikowskim. Bunt chłopski (koliszczyzna 1768) uniemożliwił odbiór na wiosnę. Poznański, sądząc, że Małkowski – trzymający dobra we włości humańskiej – padł ofiarą „publicznej klęski”, bez jego wiedzy sprzedał towar Dawidowiczowi na kredyt po 17[?] zł za kamień (gdy Żydzi sprzedawali po 14 tynfów), z terminem płatności do św. Piotra ruskiego, przy czym skrypt Żyda wystawiono tylko na 110 kamieni. Po uspokojeniu buntów Poznański zapłacił 39 zł 15 gr, a na 776 zł polecił Żydowi wystawić skrypt. Manifestant żąda unieważnienia ugody.

Streszczenie

Manifestacja z 28 I 1769 (gród winnicki): Maciej Małkowski skarży gubernatora pikowskiego Józefa Poznańskiego i arendarza Dawidowicza, że towar (160 kamieni hanyżu[?]) złożony przez niego w zamku pikowskim na czas buntu chłopskiego 1768 sprzedano bez jego zgody, tanio i na kredyt.

Transkrypcja

k. 10v (skan 0013, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dwudziestego Ósmego Dnia

3[reszta strony pusta, przekreślona zakrętasem; na dole kustosz:] Arest

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Nagłówek kolejnej manifestacji Małkowskiego, bez tekstu (strona skreślona). Nazwisko pozwanego i tytuł „P. O.” niepewne.

Streszczenie

Niewprowadzony wpis z 28 I 1769 (gród winnicki): nagłówek manifestacji Małkowskiego przeciw Kamienieckiemu[?] o różne krzywdy.

Transkrypcja

k. 11 (skan 0013, strona prawa; w górze „11”)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dwudziestego Ósmego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi

4Winnickiemi y Przedemną Antonim Jałowickim Na-

5miesnikiem protunc Burgrabstwa Grodu Winnickiego

6Stanowszy oczewisto Woźny Gnatt Woiewodztwa Bra-

7cławskiego y Innych Opatrzny Teodor Janowski w

8moc wierney Relacyi Swoiey dobrowolnie zeznał, Iż

9on Roku, Miesiąca y Dnia na Akcie wyrażonych

10na Affektacyą y Prawną Rekwizycyą Wiel. Jmć

11Pana Macieja Małkowskiego Łowczego Drohic-

12kiego maiąc przy Sobie Stronę Szlachty Ludzi Wia-

13ry Godnych Urodzonych Jchmw Panów Józefa Tomasze-

14wskiego y Jana Kubinowskiego[?] dla większey Wiary do tego

15Aktu Użytych był w Dobrach Miescie Pikowie, tu w Wwie

16Bracł. a Powiecie Winnickim leżących, JOXcia Jmci Antonie-

17go Lubomirskiego Wwdy Lubel. Dziedzicznych, gdzie bę-

18dąc Niewiernego Jcha[?] Dawidowicza Obywatela y Arenda-

19rza Przeszłego Pikowskiego, W. Józefa Poznańskiego Gu-

20bernatora tychże Dobr, tudzież Woyta y Gromady, a zaś te-

21goż W. Poznańskiego Gubernatora u tychże Woyta y Groma-

22dy Pikowskich w Grzywnach Prawem opisanych Areszto-

23wał y prawnie przyporęczył, ktory Arest tak Urodz.

24Poznański Gubernator na wyż wspomnionego niewierne-

25go Jcha[?] Dawidowicza iako też Woyt y Gromada na W.

26Poznańskiego Gubernatora Imieniem[?] tegoż Wolnia[?] Jmci

27Pana Swoiego dobrowolnie przyiowszy, onych do roz-

28prawy Prawney dotrzymać deklarowali y Submitto-

29wali się, w czym on Woźny Szlachtę Sobie przy-

30tomną oświadczywszy się tu ad Acta przybył

31y przed Urzędem Ninieyszym prawdziwego Are-

32sztu Swego uczynił y zeznał Relacyą. Woźny nie

33umieiący pisać Krzyż S. kładzie. Teodor Janowski +

34[kustosz:] Maa

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Relacja woźnego generalnego województwa bracławskiego Teodora Janowskiego (niepiśmienny), zeznana 28 I 1769 (areszt tego samego dnia – „Roku, Miesiąca y Dnia na Akcie wyrażonych”). Na żądanie Macieja Małkowskiego, łowczego drohickiego, w asyście Józefa Tomaszewskiego i Jana Kubinowskiego[?] w mieście Pikowie (pow. winnicki, dziedzicznym ks. Antoniego Lubomirskiego, wojewody lubelskiego) zaaresztował Żyda Jcha[?] (Icka) Dawidowicza u gubernatora Józefa Poznańskiego, wójta i gromady, a Poznańskiego – u wójta i gromady. Kontynuacja sprawy z aktu 19.

Streszczenie

Relacja woźnego z 28 I 1769 (gród winnicki): na żądanie Macieja Małkowskiego, łowczego drohickiego, zaaresztowano w Pikowie gubernatora Józefa Poznańskiego i arendarza Jcha[?] Dawidowicza.

Transkrypcja

k. 11v (skan 0014, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Dwudziestego Ósmego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic.

4y Przedemną Antonim Jałowickim Namiesnikiem

5Burgrabstwa Grodu Winnic. Comparens Pter Urodz. Jmć

6Pan Marcin Karczewski[?] Nomine et ex speciali

7Commisso W. Jmć Pani Joanny z Bukowskich pri-

8mo Voto Tchorzewskiey, Secundo ad praesens Rakow-

9skiey, Acta praesentia dla Choroby adire niemogącey,

10tudzież Imieniem WW. Stanisława y Angeli z Tchorze-

11wskich Wiratyckich Skarbników Owruckich Matt.

12y Urodz. Michała Antoniego Braci y Maryanny

13Siostry Tchorzewskich, niegdy W. Michała Tchorze-

14wskiego Synów y Córki, quorum subveniendo Inte-

15gritati Substantiae et Summarum ne in eis

16patiantur Jacturam, solenniter Contra W. Mi-

17chałowi Rakowskiemu Podczaszemu Ciechanowskie-

18mu, niżey wyrażoney W. Joanny z Bukowskich

19primo voto Tchorzewskiey a teraźnieyszey Rako-

20wskiey Ślubnemu Maritum et Tutorem mani-

21festuie y protestuie się o to: Iż Tenże W. Michał

22Rakowski Podczaszy Ciechanowski Ślubny Maritus

23et Tutor derelictorum minorennium Genero-

24sorum Tchorzewskich goniąc in ultimam perniciem

25et dilapidationem Substantiae Eorundem nayprzod

26W. Joannę z Bukowskich primo Tchorzewską

27ad praesens Małżonkę Swoią niby dla uczynienia Ma-

28nifestu do Grodu tuteyszego sprowadziwszy Dożywocie

29Sobie służące napisać y na nim się podpi-

30sać Małżonce Swoiey kazał, sine illius assensu et be-

31nevolentia, subreptitie cum Summa Iniuria Dzie-

32ci otrzymał y wymógł, potym otrzymawszy

33dla Siebie takowe Dożywocie, Substantiam omnem

34mobilem et immobilem pod Swoią władzę zabrawszy

35y absolute

k. 12 (skan 0014, strona prawa; w górze „12”)

1y absolute podbiwszy, Woły, Konie, Krowy, Owce y inne

2różne rzeczy nulla cogente necessitate niezostawuiąc

3żadnych Długów wyprzedał, Pieniądze na Swoy pożytek

4obrócił, y ad Summam egestatem Małżonkę Swo-

5ią y Urodz. Tchorzewskich Pasierbów przyprowadził.

6Prowizyą od Summy Dziewięćdziesięciu[?] corocznie odbierał one

7na Swoy Pożytek obracał, Córki Swoie wyposażał y

8Substancyą iakową w Possessyi zastał Dzieciny[?] stra-

9cił y zaprzepaścił, Samą W. Małżonkę Swoią źle tra-

10ktuie, łży, dyffamuie, W. Angelę z Tchorzewskich Wira-

11tycką Córkę z Dziećmi do Matki Swoiey pod czas U-

12cieczki przed Koliami przybyłą źle traktował, łżył,

13dyffamował, Dzieciom Swoim bić odgrażał, Dzieci

14w Ospie małe będące na Zimno do Piekarni wynieść

15kazał, ktore z Zaziębienia umarło, Samą zaś W. Wiraty-

16cką z Drugiemi Dziećmi małemi prawie gołemi ze Dwor-

17ku od Siebie pod czas Samey Zawieruchy Wiatrów

18Śnieżnych y Mrozów wygnał, z ktorey okazyi Dzieci

19małe nogi poodmrażali z Małżonką Swoią, a W. Wira-

20tyckiey Matkę na Śmiertelnym Łożku leżącą, Hanie-

21bnie łżył, dyffamował. W. zaś Antoniego Tchorzewskie-

22go Pasierba Swego indignissime traktuie, w Piecu palić, iść[?]

23gotować, Koniom Siana y Obroku dawać, napawać

24etiam niebyrgate[?] bydło każe, do robot nieprzyzwoitych

25zażywa, Edukacyi żadney niedaie, Zgoła wszystkich

26od Swoiey własności wygania y wszelkie Oppresye

27czyni. Zaczym idem Maans Nomine supra expres-

28sorum Suorum Principalium ratione Praemissorum Infra scri-

29ptorum Contra Eundem Magnificum Rakowski, ut nullitate

30et invaliditate Iuris Advitalitii subdolo emunctio-

31ne Libera Tutoria Matki Swey et mala tractatione

32y Dzieci oneyże, tudzież de abusu Iuris Advitalitii Emar-

33citivi[?] manifestuie się. Marcin Karczewski[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Czystopis manifestacji, której wcześniejsza (urwana) wersja znajduje się na luźnej karcie przed k. 1 (akt 0a – tam data 28 I 1769 i te same strony). Komparent: Marcin Karczewski[?] (podpis). Mocodawcy: Joanna z Bukowskich 1° v. Tchorzewska, 2° v. Rakowska (chora, nie mogła przybyć do akt), oraz dzieci zmarłego Michała Tchorzewskiego: Stanisław i Angela z Tchorzewskich Wiratyccy (małżonkowie, skarbnikowie owruccy), Michał Antoni i Maryanna. Obżałowany: Michał Rakowski, podczaszy ciechanowski (P. C.), mąż Joanny i opiekun małoletnich Tchorzewskich. Zarzuty: podstępnie wymusił na żonie zapis dożywocia w grodzie, zagarnął całą substancję, sprzedał bydło i ruchomości, nie płacił długów, brał prowizję od sumy i wyposażał z niej własne córki; źle traktuje żonę; córkę Angelę Wiratycką, która z dziećmi uciekła do matki „przed Kolijami” (hajdamacy – koliszczyzna 1768), lżył, kazał jej dzieci chore na ospę wynieść na zimno do piekarni (jedno zmarło), samą z dziećmi wygnał w zamieć i mróz (dzieci odmroziły nogi); pasierba Antoniego zmusza do prac służebnych (palić w piecu, karmić konie, paść bydło) i nie daje mu edukacji. Wnosi o nieważność dożywocia i odjęcie opieki. Nazwiska: „Wiratycki” – w akcie 0a odczytane „Wratycki[?]” – poprawić na Wiratycki; mąż Joanny w 0a – urząd nieodczytany (tu: podczaszy ciechanowski).

Streszczenie

Manifestacja z 28 I 1769 (gród winnicki): w imieniu Joanny Rakowskiej (1° v. Tchorzewskiej) i dzieci Tchorzewskich oskarżono jej drugiego męża, podczaszego ciechanowskiego Michała Rakowskiego, o wymuszenie dożywocia, roztrwonienie majątku pasierbów, okrutne traktowanie żony, pasierbicy Angeli Wiratyckiej i jej dzieci (wygnanie w mróz, śmierć dziecka) oraz pasierba Antoniego.

Transkrypcja

k. 12 (skan 0014, strona prawa – dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Trzydziestego Pierwszego Dnia.

3[kustosz:] Maa

k. 12v (skan 0015, strona lewa)

1[na górnych 2/3 strony trzykrotnie wielkim ozdobnym pismem:] Vacuum. Vacuum. Vacuum.

2[pod spodem przebija pismo z odwrocia]

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Nagłówek kolejnej manifestacji w sporze książąt Czetwertyńskich (por. akty 6–7): Janusz, podkomorzy bracławski (P. B.) przeciw Antoniemu, staroście danickiemu[?] (S. D.), 31 I 1769. Tekst nie został wpisany – następną stronę pisarz oznaczył trzykrotnym „Vacuum” (miejsce puste). Numer marginalny 22 nadany.

Streszczenie

Niewprowadzony wpis z 31 I 1769 (gród winnicki): nagłówek manifestacji ks. Janusza Czetwertyńskiego przeciw ks. Antoniemu Czetwertyńskiemu; miejsce na tekst oznaczone jako „Vacuum”.

Transkrypcja

k. 12v (skan 0015, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca January Trzydziestego Pierwszego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic.

4y Przedemną Antonim Jałowickim Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Grodu Winnic. Compns Pter Urodz. Szymon Pru-

6cknicki[?] przestrzegaiąc całości Swoiey w pilności mani-

7festuie się Iż Urodz. Maans od Komparycyi y Manifes-

8tu Siebie przez Dnia Dwudziestego Dziewiątego Decembris Roku

9dopiero przeszłego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Ósmego

10Imieniem W. Jełowickiego[?] Stoł.[?] Bracł. Contra W. Kazimierzowi

11Skarbnikowi Owruckiemu Oycu y Dominikowi Synowi Szpen-

12dowskim[?] niesłusznie y złożoną w Aktach ninieyszych

13uczynionego odstępuie y ten Manifest za Kassowany

14mieć chce y maiąc powtórnie w pilności Swoiey

15Manifestuie się. S. Prucknicki[?] m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Krótka manifestacja „in diligentia cum recessu” (z odstąpieniem od wcześniejszego manifestu), 31 I 1769. Szymon Prucknicki[?] (nazwisko niepewne, podpis „S. Prucknicki m.p.”) odstępuje od manifestu, który złożył 29 XII 1768 w imieniu Wojciecha[?] Jełowickiego[?] (tytuł „St. Bracł.” – stolnik bracławski[?]) przeciw Kazimierzowi (skarbnikowi owruckiemu) i jego synowi Dominikowi Szpendowskim[?], i chce go mieć za skasowany. Tekst w części zalany. Nazwiska Jełowicki i Szpendowski – odczyty niepewne.

Streszczenie

Manifestacja z 31 I 1769 (gród winnicki): Szymon Prucknicki[?] odstępuje od manifestu z 29 XII 1768, który wniósł w imieniu Jełowickiego[?] przeciw Kazimierzowi i Dominikowi Szpendowskim[?], i uznaje go za skasowany.

Transkrypcja

k. 13 (skan 0015, strona prawa; w górze „13”)

1Mensis Februarius Anni

21769ni.

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego.

4Miesiąca February Pierwszego Dnia.

5Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

6y przedemną Antonim Jałowickim Namiesnikiem Burgrabstwa

7Grodu Winnic. Stanąwszy Oczewiście W. Jmć Pani Teresa z Kopystyńskich[?]

8pierwszego Łasocina, powtórnego zaś Stanisława Witkowskiego Szcze-

9gulnieyszey Opatrzności Boga ocalona w czasie przed Aktami Grodzkie-

10mi Winnickiemi przez niehamowane Hultaystwa w Narodzie Pod-

11danych rozpuszczenie ktore z doświadczenia stanowi Szlacheckiemu okru-

12ten[?] nayzym praktykowało się męczeństwem w Czasie ktorego niegdy Urodz.

13Antoni Łasota pierwszy Małżonek teraźnieyszey Manifestuiącey

14się okrutnie zabitym został przy zabiciu ktorego tak do Substancyi

15teraźnieyszey Manifestuiącey się iako y pozostałych Sukcessorów

16z niegdy Urodz. Łasoty spłodzonych Dokumenta wszelkie ściągaiące

17się y okazuiące Istotność Substancyi poginęły, szczegulnie po o-

18ćcu[?] y o kazuiące[?] Istotność Substancyi […] […] aż by w tym

19mienionym Stanie nie z żadney letkomyślności aż by w tym

20Osieroconym Stanie niedowszczętu[?] ieszcze zgubioney Fortunie

21ninieyszey Manifestantki y małoletnich dać było komu radę y ratu-

22nek Dzieciom wpowtórnie Małżeństwo za Urodz. Jmć Pana Sta-

23nisława Witkowskiego za ktorego usilnym staraniem w Sądowa[?]

24Poddanego własnego mniey potrzebne Szpargały na odebra-

25ne y przez tegoż w Tawczynie[?] leżnia[?] zaraz do Manifestantki

26przywiezione między ktoremi rewiduiąc Manifestantka Dożyw-

27otniey[?] Ręczne z podpisem y Pieczęcią między S. P. pierwszego Mał-

28żonka na wszystko generalnie Substancyą przyznaną wynalazła

29ktore ieszcze za Życia niegdy S. P. Urodz. Łasota autentycznie przy-

30znać ninieysze Manifestantce upewniał, aże Czas okropny

31y przerwanie Życia upewnienia stała się przeszkodą, iednak

32w nadgrodę szczerego przywiązania Myśla y wola Zapisów

33ręcznym z mocy Statutu Litewskiego dopełnił, żeby żadney ni-

34nieysza Manifestuiąca się w Swoiey własności y pozostałych Suk-

35cessorów z niegdy pierwszym Małżonkiem spłodzonych, iako wcale

36przez nie praktykowaną ruinę Hultaystwa[?] Pozbawiona Papierów nie

37popadała uszkodzeniu Swoym y małoletnich Imieniem w Asy-

38stencyi wyżey zmiankowanego powtórnego Małżonka iako Opie-

39kuna przed Aktami Grodu Winnickiego w pilności zanosi u-

40żalenie ktore ta[?] do Akt przyiąć prosi. Teresa Witkowska Jakobina[?]

k. 13v (skan 0016, strona lewa – 1. wiersz)

1Assystent Żony moiey podpisuię się Stanisław Witkowski m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja „in diligentia” z 1 II 1769 (pierwszy wpis lutego; ozdobny nagłówek „Mensis Februarius Anni 1769ni”). Manifestantka: Teresa z Kopystyńskich[?] (nazwisko rodowe niepewne), 1° v. Łasotowa, 2° v. Witkowska (podpis – ostatni wyraz niejasny, może „Jakobina”/„m.p.”), osobiście, z asystencją drugiego męża Stanisława Witkowskiego jako opiekuna. Pierwszy mąż, Antoni Łasota, został okrutnie zabity w czasie rozruchów chłopskich („hultajstwa w narodzie poddanych rozpuszczenie”, męczeństwo stanu szlacheckiego – koliszczyzna 1768), a jego dokumenty i dowody majątku zaginęły. Witkowski odzyskał przez poddanego część papierów (przywiezione z Tawczyna[?]), wśród których znalazł się ręczny zapis dożywotni z podpisem i pieczęcią Łasoty na rzecz żony, zgodny ze Statutem litewskim. Manifestacja zabezpiecza jej prawa i prawa małoletnich dzieci z pierwszego małżeństwa. Liczne miejsca składniowo mętne i kilka słów nieczytelnych.

Streszczenie

Manifestacja z 1 II 1769 (gród winnicki): Teresa Witkowska, 1° v. Łasotowa, oświadcza, że jej pierwszy mąż Antoni Łasota zginął w czasie buntu chłopskiego 1768, a jego dokumenty zaginęły; zabezpiecza odnaleziony zapis dożywocia na swoją rzecz i prawa małoletnich dzieci.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 13v (skan 0016, strona lewa; pismo bardzo gęste, liczne kleksy)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca February Pierwszego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną Antonim

4Jałowickim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu Winn. Osobiście Stanowszy

5Urodz. Jmć Pan Ignacy Radanowicz[?] JW. Jmć Pana Mniszka[?] Chorążego N[adwornego] K[oronnego] Dobr Klucza Su-

6pronowskiego[?] Dziedzica Plenipotent [?] [?] de diligentia

7[?] [?] Pryncypała Swego manifestuie się o to: Iż to Jmć Pan Jakób Zarczyński[?]

8[?] [?] trzymaiąc przez arendę z wspomnionych Dobr Klucza Supronowskiego [?]

9[?] [?] Dobr Wsi niektóre Wsi [?] [?] Dzierżawcom, Dębnowskiemu[?], Potoczyńskiemu[?]

10[?] innym Subarendował a inne Sam trzymał, y nie dość na tym że przez te subarendowanie

11Poddaństwo iest uciemiężone ale też y Pretensye[?] [?] do wspomnionych Possessorów Subarendownych

12[?] [?] to do Jmć Pana Czeczela[?] Stra[żnika?] [?] [?] a niegdy do [?]towickiego[?] do tych Intratnych

13[?] [?] y wielu Possessorów pozachodziły, [?] [?] [?] wspólney[?] Chudoby

14Zarczyńskiego Woytów y Gromad Possessye tegoż z tey będących[?] dobrowolnie były przyięte

15w Procesach [?] Pryncypała czyniącego niewinnie iest dotknięty y też

16y [?] areszta[?] do tey rzeczy zakończone, a Wiel. Zarczyński na uspokoienie wyż wyrażonych

17pretensyi [?] [?] że Areszt pod czas iego Possessyi zayszły [?] miał wziąć kwotę [?] dostarczaiące[?]

18od Arendarzów [?] [?] Possessorów swoich y tenże z mocy tychże aresztów uspokoić nie

19ma [?] [?] nadto Jure że nie w possessyi tychże Dobr będący o Areszta[ch]

20nie wiedząc y do tychże Dobr zbytych Interessować się nie mogąc nie winnie w

21też Procesu iest zawołowany y też Pretensye żadnym Sposobem do Dobr wyż wyra-

22żonych Klucza Supronowskiego [?] ściągaiąc się nie powinny, owszem do W. Zarczyńskiego

23regulowane być maią. Podobnym Sposobem W. Jmć Pan Rakowski Miecznik Winn.

24za iakiś Dług sobie od Wiel. Zarczyńskiego winny Czynsze z Arend Karczemnych

25Wiel. y inne Prowenta Pasieki Zboża Gorzałki tegoż Wiel. Zarczyńskiego w tychże Dobrach

26[?] aresztował y ten Areszt przez Woytów y Gromady w Asystencyi tegoż obżałowanego

27[?] [?] niby dobrowolnie przyięty, tym Sposobem W. Rakowski do Dobr Klu-

28cza Supronowskiego pretensyą Swoią, a Dług Sobie od W. Zarczyńskiego winny

29[?] uregulować usiłuie, a też że Nawet Imieniem JW. Chorążego N[adwornego] K[oronnego] czyni

30oświadczenie że Possessya Arendowna W. Zarczyńskiego trwać będzie do Roku

31[?] w Roku teraźnieyszym [?] Jmć[?] Pana Chorążego nadto ieszcze maiąc daleko większe

32pretensye o angarye y zepsucie Poddanych o Dezolacyą Lasów y spustoszenie

33[?] Ziemi [?] Dobr [?] [?] [?] Z przyczyn że teraz w Zarczyńskiego Intraty

34nowe [?] wybrać a pasieki zwyczay[?] Zedrzy[?] nie umie[?] y nie wypełniwszy

35nic y pod [?] opisu Kontraktu nie może, owszem przy Expiracyi tegoż Possessyi

36[?] Zu[?] Rędyca[?] przyiacht[?] nadgrodą nie na[?] [?] [?] [?] Pozwanie z tymże Ozymina[?]

37będzie a W. Rakowski choćby tenże Zboża Gorzałki Pasieki Chudoby Sprzęty

38domowe iest się iakie znaydują w Kluczu Supronowskim nayechawszy[?] chce[?]

39Dobra zabrał y tylko by Poddaństwa nie pokrzywdził Ipe[?] Opieki[?] Komisarz[?]

40[?] [?] nie myśle[?] ani będzie, a pretensya tu z mocy Aresztu do Osoby y Sub-

41stancyi Wiel. Zarczyńskiego Ściągać się powinny, o to teraz Wiel.

42[?] Imieniem JW. Pryncypała Swego manifestuie się o nieważność

43Aresztów. Ignacy Radanowicz[?] m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja „in diligentia” z 1 II 1769, nagłówek: „Maa Nomine JW. Mniszka[?] Chorą[żego] N. K.” (chorąży nadworny koronny – w 1769 urząd ten piastował Józef Mniszech? – identyfikacja niepewna; nazwisko odczytane z nagłówka jako „Mniszka”). Komparent i plenipotent: Ignacy Radanowicz[?] (podpis; nazwisko niepewne – może Radanowicz/Radziwonowicz). Treść: arendarz klucza Supronowskiego (Supranowskiego) Jakub Zarczyński (= Zarzyński z aktów 3 i 9; tu pisownia „Zarczyński”) podarendował niektóre wsie innym dzierżawcom (m.in. Dębnowskiemu[?], Potoczyńskiemu[?]), uciskając poddanych; wierzyciele Zarczyńskiego (m.in. Paweł Rakowski, miecznik winnicki – akt 9) zaaresztowali w dobrach klucza czynsze, prowenta, pasieki, zboże i gorzałkę. Plenipotent dziedzica protestuje, że pretensje te nie dotyczą dóbr ani dziedzica, lecz osoby i substancji Zarczyńskiego; że posesja arendowna Zarczyńskiego trwa do określonego roku; że dziedzic ma własne, większe pretensje do arendarza (angarie i zepsucie poddanych, dewastacja lasów, spustoszenie ziemi, niewypełnienie kontraktu), i wnosi o nieważność aresztów. Strona bardzo gęsto zapisana, z kleksami i przekreśleniami – znaczna część tekstu odczytana tylko fragmentarycznie; liczne [?].

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Manifestacja z 1 II 1769 (gród winnicki): plenipotent dziedzica klucza Supronowskiego, chorążego Mniszcha[?], protestuje przeciw aresztom nałożonym w dobrach klucza przez wierzycieli arendarza Jakuba Zarczyńskiego (m.in. Pawła Rakowskiego, miecznika winnickiego) i zgłasza własne pretensje do arendarza o ucisk poddanych i dewastację lasów (odczyt fragmentaryczny).

Transkrypcja

k. 13v (skan 0016, strona lewa – dół, zalany)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca February Pierwszego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnickie-

4mi y przedemną Antonim Jałowickim Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Grodu Winnic. Comparens personaliter W. Jmć Pan To-

6masz Majewski Podstoli Brzeski Kujawski Skarbu Koronnego

7JKMci y Rzeczypospolitey Komory Raszkow[skiey] Rewizor in di-

8ligentia manifestuie się. Iż W. Manifestant z Obowiązku Urzę-

9du Swego Rewizorskiego iako nayściśley całości Skarbu Koronnego zawsze

10[kustosz:] przestrzegał

k. 14 (skan 0016, strona prawa; w górze „14”)

1przestrzegał, Jednak że Urodz. Ludwik Górski tey że Komory Raszkow[skiey]

2Skarbu Koronnego JKMci y Rzeczypospolitey Pisarz nayprzód

3przywłaszczywszy Sobie Kommendę nad Woyskowemi nad Strażą-

4mi y przez Siebie zaciągnionemi tudzież w Usłudze Skarbu Koron-

5nego Rzeczypospolitey będącemi w naymnieyszym Porozumieniu

6z Wiel. Manifestantem (iako należytość Urzędu wyciągała) nieznosiłe się,

7Tychże Ludzi po Ługach Skarbowych porozstawiał, potym tymże

8Ludziom do Kommendy Sobie uzurpowaney należącym nietyl-

9ko od Zagranicznych lecz od Krajowych Ludzi oprócz kwoty Pie-

10niężney, Fanty różne Oręż, Broń, Żołnierską, Woły, Konie, Bydła,

11y Inne ruchome rzeczy na kilka Tysięcy wynoszące niewiedzieć ia-

12kowym Pretextem, iedynie swemu Użytkowi przywłaszczaiąc brać

13kazał, w czym ninieyszy Manifestant przestrzegaiąc całości Swo-

14iey aby w dalszym Czasie iakowego nieponiósł uszczerbku iako

15nie partycypował, żali w Czesne zanosi oświadczenie w pilności

16Swoiey. Tomasz Majewski m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja „in diligentia” z 1 II 1769. Manifestant: Tomasz Majewski (podpis), podstoli brzeskokujawski (P. B. K.), rewizor komory celnej raszkowskiej skarbu koronnego (Raszków nad Dniestrem – komora na granicy z Mołdawią). Obwiniony: Ludwik Górski, pisarz tejże komory, który bez porozumienia z rewizorem objął komendę nad strażnikami i ludźmi wojskowymi zaciągniętymi w służbie skarbu, rozstawiał ich po „ługach skarbowych” (nadrzecznych zaroślach – posterunki celne) i kazał im pobierać – nie tylko od cudzoziemców, ale i od krajowców – pieniądze i fanty (broń, woły, konie, bydło, ruchomości) na kilka tysięcy złotych, na własny pożytek. Majewski zastrzega, że w tym nie uczestniczył. Dół k. 13v częściowo zalany.

Streszczenie

Manifestacja z 1 II 1769 (gród winnicki): rewizor komory celnej raszkowskiej Tomasz Majewski zastrzega swoją niewinność wobec nadużyć pisarza komory Ludwika Górskiego, który samowolnie objął komendę nad strażą skarbową i kazał zabierać od ludzi pieniądze, broń i bydło na własny pożytek.

Transkrypcja

k. 14 (skan 0016, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca February Pierwszego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnickie-

4mi y przedemną Antonim Jałowickim Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Grodu Winnic. Comparens personaliter Urodz. Mikołay

6Obuchowski Administrator Dobr Wsi Żabokrzycza[?] Nomine

7et ex speciali Commisso Jaśnie W. Józefa Potockiego Krayczego Kor[onnego]

8Starosty Leżaynskiego Dobr Wsi Żabokrzycza Dziedzica tu-

9dzież Wiel. Józefa Kommorowskiego[?] Pułkownika Woysk Kor[onnych]

10Dobr tychże Possessora quorum subveniendo integritati Dziedzi-

11ctwa y Possessyi niewątpliwey żeby na potym iakowey nieponieśli

12Szkody solennie Pro Wiel. Kazimierzowi Szawłowskiemu[?] Mie-

13cznikowi[?] nullo iure do Części Żabokrzycza interessuiącemu się

14y Urodz. Józefowi Wilińskiemu[?] manifestuie się o to. Iż Wiel. Szawłowski[?]

15wiedząc dobrze o tym że żadney Summy in paratis Urodz. Mi-

16chałowi Miastkowskiemu nie importował, ale temu iakowyś

17rządzik[?] Szpinkami[?] czyli Judziami[?] Częstemi Nayazdami

18nibywiele wartuiący dał, który Urod. Michał Miastkowski

19będąc od Przyiaciół Obiaśniony Części Swoiey Żabokrzy-

20cza Wiel. Obżałowanemu zatę kwotę oddać niechciał. W. Szaw-

21łowski[?] z Ludźmi Armatnemi na Dwór y na Osobę W.

22Michała Miastkowskiego naszedłszy y domego z Pistoletu [strzelić]

k. 14v (skan 0017, strona lewa)

1strzelać chciał y zmierzał, tedy Urod. Michał Miastkowski zabiciem zastraszony

2ille Annos incompetentis do Obremienia[?] w Swoim Dworze Sitmena[?]

3iący musiał nolens volens Skrypt gotowy napisany y waloryzowany[?]

4na ten Rządzik wyrażony podpisać, ktory to Wiel. Szawłowski[?]

5natym dosyć nie maiąc napisawszy Sobie Kontrakt zastawny

6na tę Część Żabokrzycza y Inwentarz iako się mu podobało

7w tych Pieniędzach za Rządzik przez Siebie Samego napisa-

8nych w Skrypcie do tegoż Kontraktu y Inwentarza powtór-

9nie do podpisania tegoż Wiel. Michała Miastkowskiego przy-

10musił y iako o tym Manifesta wyżey zaniesione świadczą, y po-

11mogł[?] potym propter involutionem Processu tenże Wiel. Szaw-

12łowski[?] też Same Część niby bene vole od W. Miastkowskiego Sobie

13ustąpioną[?] pomienionemu W. Michałowi Miastkowskiemu me-

14do Subarendario swoim Kontraktem puścił, a gdy tenże Urod. Mi-

15chał Miastkowski exiculando[?] też Część swoię Wiel. Ruszkow-

16[skie]mu a W. Ruszkowski Wiel. Krynieweckiemu[?] Starościcowi Ba-

17reckiemu puścił, tedy Wiel. Szawłowski[?] uformowawszy Sobie

18pretextuosum delatum expulsionis Tychże do Trybu-

19nału Lwowskiego zapozwał y nie będąc w Possessyi Dekret

20reinductionis ac si in bona violenter ademptu cum praestando

21calculo otrzymał na ktorym Terminie Kondescensyi w

22Dobrach Żabokrzyczu agituiącey się ad velle Sui praetex-

23tuose został reinductus u względem zaś Kalkulacyi y niewchodzeniu w żadney

24włość[?] panny[?] remissa nazad do Trybunału Koronnego Lwowskiego intu-

25itu rozeznania Oney nastąpiła, y tak Wiel. Szawłowski[?] z takiemi

26Kontraktami, Skryptami, Manifestami inwalidowanemi y wymu-

27szonemi Skasowania bezwątpliwości podległemi zostawszy nieuważa-

28iąc nato że te Dobra Żabokrzycza dla Wiel. Manifestuiącey

29Jaśnie Wiel. Comparentis Pryncypałom iure Hereditario przypadli,

30utrzymuiąc się violenter przy Possessyi, Łany, Grunta, Pola, Siano-

31żęci, bo odbierał y też Pola przez Lat kilka zasiewał y zbie-

32rał, Sianożęci kosił y Siana zabierał na Pasieki[?] Dworskie

33Wiel. Komorowskiego Possessora nayeżdżał y Pni Pszczół piętna-

34ście, y u Poddanych Jego własnych Pni Sześć Siana kopic osiem-

35dziesiąt na własney Sianożęci Wiel. Possessora Dworskiey zabrał,

36Urod. Tomasza Rakowskiego sługę Wiel. Komorowskiego ale Siebie

37z Listem przyiechałego zbił, skrwawił, Żupan y Kontusz na

38nim podarł, oczy popodbiiał, nogami onegoż deptał. Roku

39przeszłego Siano na Sianożęci do Siebie nienależące po brał, y Prętem[?]

40zasiał, y pozbierał. Ludziom tamecznym Wiolencye różne przez te wszystkie Lata

41za tak Dworowi iako y Poddanym czynił, Kozakowi z Listem

k. 15 (skan 0017, strona prawa; w górze „15”)

1do Urodz. Dyspozytora y Plenipotentów Zapał[?], bił, Konie odbierał z

2Listami y one darł, Kozaków w Dobrach trzymał y niezil[?] Konie

3niewinnie zabrane przetrzymał, Ludzi Poddanych Wiel. Possesso-

4ra grabił, Siekiery, Świdra, Fanty, onym zabierał, nawet po-

5zbiegłym Poddanym Wiel. Komorowskiego własnym w pade[?] ze

6zLudźmi na Gumnie Żyta Korcy kilka zabrał, Pracowitego Wasy-

7la Juszynka[?] zawołowszy do Siebie do Dworu zbił. Roku zaś te-

8raźnieyszego tenże Wiel. Szawłowski[?] zabrawszy Podwody z Ludźmi

9kilku zbrojno y orężem przybranych Summowane na Gumna Wiel. Komo-

10rowskiego Possessora własne violenter naiechał y tam w tymże Gumnie

11Jęczmienia Sztyrty[?] y Grochu Stóg, Pszenicy tamże w tymże Gumnie

12Płóg zabrał y do Dworu Swego zaprowadził przy ktorym za-

13bieraniu zboża Ludzi Swoich Zbroynych po wszystkich Traktach

14Drog porozstawiał, ktorzy za Ludźmi Szlachta z Orężem tak po

15Wsi iako y po drogach uganiali się y Urod. Dębickiego aż do Młyna

16wypędzili. Sam zaś Wiel. Szawłowski[?] z Urod. Wilińskim zebrawszy Ludzi

17Swoich uzbroionych Kosami, y Cepami, Spisami, Samopałami,

18pod Dwór Wiel. Komorowskiego Possessora podszedłszy na front

19y Chaty Dwie Poddanych Wiel. Possessora własnych naszedł,

20y tam Koni Trzy, Kulbaki Trzy, Sakwy, Samopał Jeden, Spis

21y tam Dwie w Chałupach będące gwałtownie zabrał Ludziom tam

22będącym violencyi Krzywd naczynił wraz z Urod. Wilińskim

23złączywszy się, Ktorych też Urod. Wiliński Jtidem[?] Ludzi Swoich z Pod-

24wodami zabrawszy na Piątą Sianożęć własną Wiel. Komorowskiego

25Possessora Żabokrzycza naiechał y Siana Sztyrtę Sążni sześć ko-

26szowych[?] Wołkiem maiącą violenter zabrał. Wiel. zaś Szawłowski[?] roz-

27nych[?] violencye Krzywdy czym Konie zabrane Kozackie do Winni-

28cy przyprowadziwszy przez Dni Pięć nieprzetrzymuiąc w Siebie

29trzymał głodem Onemorzał[?] y przetrzymane nazad zabrał y onych

30Stronie Oddać niechciał. O co wszystko ninieyszy Comparens po-

31wtórnie Manifestuie się. Mikołay Obuchowski m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Protestacja z 1 II 1769 (nagłówek: „Protta nne JW. Potockiego K. K.” – krajczego koronnego – „Jako y W. Szawłowskiemu[?] S. M.[?] y Innym”; w nagłówku zapewne „Contra”). Komparent: Mikołaj Obuchowski (podpis), administrator dóbr Żabokrzycz[?] (Żabokrzycze/Żabokrzyki, odczyt niepewny), w imieniu dziedzica – Józefa Potockiego, krajczego koronnego, starosty leżajskiego – i posesora Józefa Komorowskiego[?], pułkownika wojsk koronnych. Obżałowani: Kazimierz Szawłowski[?] (tytuł „S. M.”/„miecznik” – niepewny) oraz Józef Wiliński[?]. Szawłowski, choć nie dał Michałowi Miastkowskiemu żadnej sumy gotówką, a jedynie jakiś „rządzik” (tani towar?), groźbą zastrzelenia wymusił na nim skrypt, a potem kontrakt zastawny i inwentarz na jego części Żabokrzycza; uzyskał w trybunale lwowskim dekret reindukcyjny (powrót do posesji), choć części przeszły przez Miastkowskiego na Ruszkowskiego i Krynieweckiego[?], starościca bareckiego; latami odbierał pola i sianożęci, zasiewał i zbierał, zabrał 15 pni pszczół, 6 pni poddanych i 80 kopic siana, pobił sługę Tomasza Rakowskiego, bił kozaków z listami, zabierał konie, siekiery, świdry, zboże; w bieżącym roku najechał z uzbrojonymi ludźmi gumna i zabrał jęczmień, groch i pszenicę, a jego ludzie gonili szlachtę po drogach; z Wilińskim i ludźmi uzbrojonymi w kosy, cepy, spisy i samopały napadł dwie chaty poddanych, zabierając konie, kulbaki, broń; Wiliński zabrał sztyrtę siana; zagarnięte konie kozackie Szawłowski trzymał 5 dni o głodzie w Winnicy. Wiele nazw własnych i słów niepewnych; strony zalane w dolnej części.

Streszczenie

Protestacja z 1 II 1769 (gród winnicki): administrator dóbr Żabokrzycz[?] w imieniu dziedzica, krajczego koronnego Józefa Potockiego, i posesora Józefa Komorowskiego[?] oskarża Kazimierza Szawłowskiego[?] i Józefa Wilińskiego[?] o wymuszenie kontraktu zastawnego groźbą zabicia oraz wieloletnie gwałty: zabory pól, siana, pszczół, zboża, koni i broni, pobicia ludzi i zbrojny najazd na dwór i chaty poddanych.

Transkrypcja

k. 15 (skan 0017, strona prawa – dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego.

2Miesiąca February Pierwszego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnic-

4kiemi y przedemną Antonim Jałowickim Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Grodu Winnic. Comparens personaliter Wiel. Jmć Pan

6Jan Antoni Feld[?] Bukojemski Podstoli Podlaski Swoim y Urod.

7Kurkowskiego[?] Józefa Imieniem czyniący iako prędko atak znaczney

8[kustosz:] Krzywdzie

k. 15v (skan 0018, strona lewa)

1Krzywdzie Swoiey y publicznym Stalu[?] zastąpieniu nietylko Podwód

2ze Zbożem, Leguminami, Mięsiwem, Rybami, Motkami[?] y Końmi

3Samiami[?] przez niżey wyrażonych maiących zabraniu do wiedzia-

4ność[?] tak zaraz przychylaiąc się do Prawa y Konstytucyi pu-

5blicznych Drog y przejazdów ubespieczaiące, y iako też wszelkich zabie-

6rów grabieży y złera[?] zabraniaiący solennie na przeciw W. Jch Panstwa

7Janowi y Franciszce z Załęskich Kupczyńskim małżonkom tu-

8dzież Józefowi Malinowskiemu[?] Siestrzeńcowi cuiusvis Nominis Bu-

9ranskiemu[?] Dereblowemu[?] iakiego kolwiek Imienia y nazwiska

10Gospodarzowi y innym do Osob Dzieściu[?] z drągi, Kije przybra-

11nym drogi publiczney zastąpieniem skarży y protestuie się o to. Iż

12Wiel. Kupczyńska nie dosyć maiąc na ustawicznym Wiel. Kom-

13parenta Krzywd czynieniu y przez rozne Osobami rożnych

14Czasach, Honoru czernieniu, łzeniu, Dyffamowaniu, iako dawniey-

15sze świadczą Manifesta, ale tylko w naymnieyszym Punkcie nie

16zachowuiąc Prawa Spokoynosci, ile już po wypadłym Dekre-

17cie w Prześwietnym Trybunale Lwowskim na Woiewodztwie

18Bracławskim, peior a Malis addendo Die Vigesima Octava Janu-

19arii Anno praesenti Millesimo Septingentesimo Sexagesimo No-

20no z Ludźmi wyżey wyrażonemi Sama w Osobie Swoiey Podwód

21kilka do Wiel. Komparenta na Podole idące na drodze Publicz-

22ney zastąpiwszy, Ludzi Podwodników z Końmi, Saniami, na

23ktorych Santach[?] Pszenicy Czystey Korcy Szesnaście, Jagieł

24pięknych Korcy Sześć, Wieprzów Karmnych oprawnych Sześć,

25Tłustych Połci Dwanaście, Pochrzybcin[?] Sześć, Schabów Dwa-

26naście, Kumpi Dwadzieścia Cztery, Kiełbas Osmdziesiąt, kilka ki-

27szek, Nogi, Zadu y Inne Podroby, tudzież Motków Przędze-

28wianych kilkadziesiąt, Owsa Korcy Sześć, Gołego Worow[?]-

29wych[?] Trzydzieści y Kilka[?], Kapłunów Oprawnych Osmnaście, Gę-

30si Osm, Indyków dziewięć, Prosiąt oprawnych Sześciora gwał-

31townie zabrała y zaprowadziła do Dworku Swego, za Urod.

32Kurkowskim z Kijami goniąc, wiązać y łapać kazała, w czym

33wszystkim tenże Comparens uciekaiąc się do Prawa y Sprawie-

34dliwości w tak wielkiey Krzywdzie przeciwko Wiel. Janowi Kup-

35czyńskiemu iako Mężowi onie[?] wstrzymanie Wiel. Mał-

36żonki Swoiey przeciwko zaś Wiel. Kupczyńskiey y Innym

37wyżey wyrażonym tak o zastąpienie z Kijami na do-

38browolney Drodze iako też o zabranie Zboża, Mięsiwa,

39Jagieł, Rzeczy, Sani[?] y Innych rzeczy na 6 Tysięcy Złotych

40idące wynoszących, Iterata de praemissis Inju-

41riis Supra[?] Nominatos Inculpatos[?] Violatores et Obsessores[?] …

42[podpis:] … res[?] Strutt[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Odpowiedź Kupczyńskiej (Kopczyńskiej), subdelegatowej grodu winnickiego – akt 38. Manifestacja z 1 II 1769. Manifestant: Jan Antoni Feld[?] Bukojemski (nazwisko niepewne), podstoli podlaski, w imieniu własnym i Józefa Kurkowskiego[?]. Obżałowani: Jan i Franciszka z Załęskich Kupczyńscy, małżonkowie, Józef Malinowski[?], siostrzeniec, gospodarz (Burański[?] Derebłowy[?]) i inni – razem ok. 20 osób uzbrojonych w drągi i kije. Mimo dekretu trybunału lwowskiego w sprawie (na województwo bracławskie), Kupczyńska 28 I 1769 osobiście zastąpiła na drodze publicznej podwody manifestanta jadące na Podole i zabrała: 16 korcy pszenicy, 6 korcy jagieł (kaszy jaglanej), 6 karmnych wieprzy oprawionych, 12 połci słoniny, 6 „pochrzybcin”[?], 12 schabów, 24 kumpie (szynki), 80 kiełbas, kiszki, nóżki, podroby, kilkadziesiąt motków przędzy, 6 korcy owsa, kilkadziesiąt (?), 18 kapłonów, 8 gęsi, 9 indyków, 6 prosiąt – na 6000 zł, zawiozła to do swego dworku, a Kurkowskiego kazała gonić z kijami i wiązać. Na marginesie k. 15v gwiazdki (*) – poprawka w wierszu 2. Zakończenie na k. 16: manifestuje się o zastąpienie drogi publicznej („Stratae publice”) i zastrzega dochodzenie prawem; podpis „Jan Antoni Feld[?] Bukojemski m.p.” (nazwisko potwierdzone podpisem i nagłówkiem aktu 29). UWAGA: wcześniejsza wersja tego pliku błędnie uznała wpis za urwany – wyraz „Krzywdzie” na dole k. 15 to kustosz, a nie podpis.

Streszczenie

Manifestacja z 1 II 1769 (gród winnicki): podstoli podlaski Bukojemski oskarża Franciszkę Kupczyńską (z mężem Janem i ludźmi z kijami), że 28 I 1769 zatrzymała na drodze publiczną jego podwody jadące na Podole i zabrała zboże, mięso, wędliny, drób i przędzę wartości 6000 zł, a jego człowieka Kurkowskiego kazała gonić i wiązać.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 16 (skan 0018, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca February Pierwszego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Win-

4nickiemi y Przedemną Antonim Jałowickim Namie-

5snikiem Burgrabstwa Grodu Winnic. Comparens perso-

6naliter Urod. Jmć Pan Jan Ant[oni] Feld[?] Bukojemski JWiel.

7Piotra Potockiego Starosty Śniatyńskiego Dobr Ukraiń-

8skich Plenipotent. Jak predko o wypadłym w Roku prze-

9szłym Tysiącznym Siedmsetnym, Pięćdziesiątym Ósmym[?],

10w Sobotę przed Świętem Świętego Tomasza Apostoła mię-

11dzy JWiel. Pociejem Strażnikiem W. W. X. Lit. Wiel. Stani-

12sławem Dalbą[?] z Jedney, a Wiel. Remigianem Długim[?]

13Regentem y Leonem Maszkiewiczem[?] Susceptantem Grodz-

14kim Kamienieckim, JW. Piotrem Potockim Starostą Śnia-

15tyńskim, y Sobolewskim[?] Podstolim Latyczowskim, Fran-

16ciszkiem[?] Sobolewskim[?] Podstolim Latyczowskim[?] y Inne

17Urod. Komparentem y Innemi z drugiey Strony w Przepi-

18[s]ie[?] … Dekrecie Dowiedział się[?]

19w Trybunale Lwowskim … przychylaiąc się do Prawa Pospo-

20litego y Manifestu Swoiego dawniey uczynionego solennie

21na przeciw JW. Pociejowi Strażnikowi W. W. X. Litewskiego W. Ber-

22nardowi[?] … Wiel. Antoniemu Czajkowskiemu Regento-

23wi Kor[onnemu] y Stronie … zmowny Dekret przypuszczaiącemu Star-

24[o]stwo Ziemskiemu[?] Lat[yczowskiemu?][?] … y protestuie się w takowy sposob. Iż JWiel. Strażnik

25W. W. X. Litewskiego tak z Antecessorów Swoich iako y Swoię w

26Koronie Polskiey y Wielkim Xięstwie Litewskim Znakomite

27Czynności … miane nayprzyzwoitszem będąc

28nadzieiony Honorami w Oyczystym pomnożeniu, w

29osoblinszym[?] nie … Dostoyności… Kom-

30parenta pozbawić … został powaźnemu, że tak

31pogardzenie y Krzywdę Urod. Komparenta

32Prawa Koronnego niemaiącemu w Woiewodztwie

k. 16v (skan 0019, strona lewa)

1Bracławskim Possessyi ut Juris et Moris est, pozwu położyć

2nie kazał y za … Urod. Komparenta obwieściwszy, oświad-

3czoney do niewinnego Komparenta Pretensyi Dekret

4w Prześwietnym Trybunale Koronnym Lwowskim przed Sa-

5mą Limitą z uderzeniem Urod. Komparenta ile

6nie zapozwanego zaczął[?]. W. zaś Antoni Czajkowski R. Z. L.[?]

7nie będąc o Obronie Interessu y Sprawy wiadomy ani maiąc

8ad hanc Causam od Urodz. Komparenta zeznaney Plenipo-

9tencyi zakłaszy[?] nadurament Dekret niezgodny przypu-

10ścił w czym Urod. Compns maiąc Swoię sprawiedliwe Obrony

11Czasu Prawa pokazać się maiące, ile niemaiący żadnego

12Pozwu ani Wiel. Czajkowskiego ad defensionem tey Spra-

13wy obliguiący, de insubsistentia Puncti Decreti Superi-

14us de Dato et de Data Expressi quo spectat Cathegoriam

15Mantis Comptis et Juditium Inferentis Lege et Justitia subsistere non va-

16lentis ratione praemissorum Omnium iterata Contra Supranomina-

17tos Inculpatos manifestatur vice offerendo hanc Injuriam ju-

18re vindicaturum ac veritatem expressam juramento Corpo-

19raturam[?] velle. Jan Antoni Feld[?] Bukojemski m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja „de insubsistentia puncti decreti” (o nieważność punktu dekretu trybunału koronnego lwowskiego), 1 II 1769. Komparent i podpisujący: Jan Antoni Feld[?] Bukojemski (podstoli podlaski – akt 28), plenipotent Piotra Potockiego, starosty śniatyńskiego, dla dóbr ukraińskich. Spór wynikał z transakcji (zapisu) zawartej w sobotę przed św. Tomaszem Apostołem 1758[?] między Pociejem, strażnikiem wielkim litewskim (i Stanisławem Dalbą[?]) a regentem Remigianem Długim[?], susceptantem grodzkim kamienieckim Leonem Maszkiewiczem[?], Piotrem Potockim, Franciszkiem Sobolewskim[?], podstolim latyczowskim, i komparentem. Bukojemski zarzuca, że dekret trybunału lwowskiego zapadł tuż przed limitą bez pozwu, bo nie posiada on dóbr w województwie bracławskim, a Antoni Czajkowski (regent – tytuł skrócony „R. Z. L.”[?]), bez pełnomocnictwa od niego, dopuścił do „zmownego” dekretu. Środkowa część tekstu na k. 16 (ok. 10 wierszy) odczytana tylko fragmentarycznie (gęste skróty, zalanie). Rok transakcji („Pięćdziesiątym Ósmym”[?]) niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Manifestacja z 1 II 1769 (gród winnicki): Jan Antoni Feld[?] Bukojemski, plenipotent starosty śniatyńskiego Piotra Potockiego, protestuje przeciw strażnikowi wielkiemu litewskiemu Pociejowi i Antoniemu Czajkowskiemu o nieważność punktu dekretu trybunału lwowskiego wydanego bez pozwu i bez jego pełnomocnictwa.

Transkrypcja

k. 16v (skan 0019, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego.

2Miesiąca February Pierwszego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnic-

4kiemi y Przedemną Antonim Jałowickim Namiesni-

5kiem Burgrabstwa Grodu Winnic. Comparens Personaliter

6W. Jmć Pan Jan Feld[?] Bukojemski Podst[oli] Podl[aski] Urod. Józefa

7Bukojemskiego Syny[?] Rodzony przychylaiąc się do Dawniey-

8szych Manifestów Swoich hanc in diligentiam offert

9Manifestationem. Iż w Roku przeszłym Tysiącznym

10Siedmsetnym Sześćdziesiątym Ósmym pro educatione

11tudzież na Okrysie[?] wyexpensował na tegoż Synowca

12Swego na Buty przez Rok Złotych Dziewięć, za Pas[?]

13Dwa Zł. Sześć groszy Piętnaście, za Sukno na Bekieszkę[?]

14Łokci Cztery Zł. Szesnaście, za Baranki Złotych Jedynaście,

15zapotrzebki[?] Krawcowi y Kuśnierzowi Zł. Cztery, na Kon-

16trybucyą y Kałamarz[?] … Złotych Dwa Groszy

17Dziewięć, za Czapkę Złotych Sześć. Gospodyni Zł.

18[kustosz:] Dwadzieścia

k. 17 (skan 0019, strona prawa; w górze „17”)

1Dwadzieścia Cztery, Dyrektorowi[?] Złotych Pol. Czterdzieści Trzy,

2Effectibus[?] Złotych Pol. Sto Dwadzieścia Jeden, Jest Dwadzieścia Czte-

3ry de Diligentia et promptitudine Sui iterata manifestatur vice.

4Jan Antoni Feld[?] Bukojemski

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja „in diligentia” z 1 II 1769: Jan Antoni Feld[?] Bukojemski (por. akty 28–29) wylicza wydatki poniesione w 1768 r. na wychowanie („pro educatione”) i odzież synowca (bratanka) Józefa Bukojemskiego (w tekście „Syny[?] Rodzony” – zapewne syn brata rodzonego): buty (9 zł/rok), pas, sukno na bekieszkę (4 łokcie, 16 zł), baranki (11 zł), krawiec i kuśnierz (4 zł), kontrybucja i kałamarz[?], czapka (6 zł), gospodyni (24 zł), dyrektor (szkoły?) 43 zł, „effectibus”[?] 121 zł. Kilka pozycji i wyrazów niepewnych; suma końcowa niejasna.

Streszczenie

Manifestacja z 1 II 1769 (gród winnicki): Jan Antoni Feld[?] Bukojemski, podstoli podlaski, zabezpiecza swoje roszczenia z tytułu wydatków na wychowanie i odzież bratanka Józefa Bukojemskiego w 1768 r.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 17 (skan 0019, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca February Pierwszego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y

4Przedemną Antonim Jałowickim Namiesnikiem Burgrabstwa

5Grodu Winnic. Comparens personaliter Urod. Jmć Pani Bar-

6bara z Tchorzewskich Zekrzdzina[?] Wdowa niegdy Urod. Macieja

7Zekrzdy[?] Mał[żonka] Pozostała, Subveniendo integritati substantiae et

8Mariti Sui demortui ne aliquam in posterum patiatur Jacturam solenniter Ita

9de diligentia Sui przeciwko W. Jmć Panu Józefowi Szambowi[?] Borzkowi[?]

10[?]owskiemu Cześnikowi S…[?] Marszałkowi y Kommissarzo-

11wi Ante hac Dobr Kochanowskich[?] JW. Wielkopolskiego Komissarzowi[?]

12manifestuie się o to. Iż W. Borzki[?] Cześnik S…[?] siedząc

13w Dobrach Kossakowce[?] przy Urod. Komparentki Małżonku na-

14ten czas na Dyspozycyi w Dobrach Kossakowce[?] u JW. Katarzy-

15ny z Potockich Kossakowskiey Kasztelanowey Kamien[ieckiey?] będących, tey-

16że z Potockich Kossakowskiey … Dwadzieścia y Jeden wzię-

17giem Koni Trzy za Czerwonych Złotych Dwadzieścia y Jeden wzię-

18wszy y stargowawszy, też same Konie targiem wzięte przedał pienię-

19dze odebrał y w Zanie[?] Urod. Manifestuiącey się Małżonkowi tey

20Kwoty Dwadzieścia y Jeden Czerwonych Zł. nie oddał, y owszem

21Sukien put Trzech Parę, Ładownice y Parę put Pistoletów[?] wzięt

22Dwudziestu y Jeden Czerwonych Zł. zatrzymał od Lat Sześciu, przez

23tyle ich Rekwizycyi Przyiacielskich oddał, y przez lat Sześć

24przez tyle rekwizycyi y Przyia-

25cielskich ani Sukien swoich odebrać, a Dwudziestu y Jeden Czerwo-

26nych Zł. oddać niechciał y niechce, ale ieszcze in Ultimam perniti-

27em Urod. Protestantki czyniąc in Viduali Statu będącey Gruntu

28Pretensya[?] satisfactione Onemuż oddaiącey Całą Chudobę y Rzeczy

29w Dobrach Wsi Przyborowce[?] będące ważył się Sine Ulla

30iusta Pretensione Aresztować, a pieniędzy oddawać

31niechce, a zatym ninieysza Manifestuiąca się te Sukne W.

32Obżałowanemu ex nunc oddać deklaruiąc Każdego Dnia

33y Jedyny[?] Gdy W. Obwiniony chciał oddać Dwa-

34dzieścia y Jeden Czerwonych Złotych A teraz

35Iterate de Indebite Aresto Imposito y Nieoddanie Tey

36[kustosz:] Sobie

k. 17v (skan 0020, strona lewa)

1Sobie należącey Summy Manifestuie się. Barbara Zekrzdzina[?] m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja z 1 II 1769. Manifestantka: Barbara z Tchorzewskich Zekrzdzina[?] (nazwisko niepewne; podpis), wdowa po Macieju Zekrzdzie[?]. Obżałowany: Józef … Borzki[?] (nazwisko i tytuł „C. S.” – cześnik s…[?] – niepewne), b. marszałek i komisarz dóbr kochanowskich[?] wojewody wielkopolskiego[?]. Gdy był w dyspozycji w dobrach Kossakowce[?] Katarzyny z Potockich Kossakowskiej (por. akt 2 – kasztelanowa kamieńska), kupił od jej męża trzy konie za 21 czerw. zł, sprzedał je, a pieniędzy przez sześć lat nie oddał; zastawił też (?) trzy pary sukien, ładownicę i parę pistoletów; teraz bez podstawy aresztował jej chudobę we wsi Przyborowce[?]. Manifestantka deklaruje zwrot jego rzeczy i żąda 21 czerw. zł. Kilka wierszy (pisarz powtarzał wiersze) mętnych; liczne [?].

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Manifestacja z 1 II 1769 (gród winnicki): wdowa Barbara Zekrzdzina[?] skarży Józefa Borzkiego[?], że od sześciu lat nie zapłacił jej zmarłemu mężowi 21 czerwonych złotych za trzy konie, a teraz bezprawnie zaaresztował jej dobytek w Przyborowcach[?].

Transkrypcja

k. 17v (skan 0020, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego.

2Miesiąca February Pierwszego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnicki-

4mi y Przedemną Antonim Jałowickim Namiesnikiem

5Burgrabstwa Grodu Winnic. Comparens Personaliter Wie-

6lebny w Bogu Jmć Xiądz Trofim[?] Pawłowicz Ordinis Di-

7vini Basilii Magni tak Swoim iako Przewielebnego Jmci

8Xiędza Arsemiusza[?] Nowosieleckiego[?] Superiora Bazyliańskie-

9go y Całego Zgromadzenia Tegoż Konwentu Imieniem

10przeciwko WW. Jchm Panom Leonowi y Dawidowi Abramo-

11wiczom Podczaszym[?] Jeste[?] Braciom między Sobą rodzo-

12nym in diligentia Sui ac Suorum Manifestuie y Protestu-

13ie się o to. Iż Ci Wielmożni Podczaszowie Jeste[?] na Skrypt

14ręczny zaciągnowszy Summy Dwa Tysiące Zł. Polskich

15u Konwentu wyż wyrażonego, Roku Tysiąc Siedm-

16set Sześćdziesiątego Siódmego, Dnia Szóstego[?] Maja,

17a w Roku niedawno Przeszłym Tysiącznym, Siedmsetnym,

18Sześćdziesiątym, Ósmym, w tymże Dniu y Czasie w

19Skrypcie ręcznym ad Satisfactionem wyrażonym oddać deklarowali

20raz z prowizyą onemy należącą, oddać deklarowali,

21y Opisali się, Ale ani Summy ani Prowizyi nie oddali y

22Konwentu wspomnionego nie uspokoili ratione Contraventionis opisaniu

23swemu więc considerando integritatem Ejusdem totius

24Conventus nomine Cujus Supra Manifestat et protestatur,

25Salva manente Melioratione si opus fuerit huius Mani-

26festationis Melioratione Eandem vero Actis Connotari pro-

27sit co y otrzymał. X. Trofim[?] Pawłowicz Ord. D. B.

28[na lewym marginesie, pod tekstem:] Magni.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja z 1 II 1769. Komparent: ks. Trofim[?] Pawłowicz, zakonnik Zakonu św. Bazylego Wielkiego (OSBM; podpis „X. Trofim Pawłowicz Ord. D. B. [Magni]”), w imieniu własnym, superiora ks. Arsemiusza[?] Nowosieleckiego[?] (lub superiora klasztoru nowosieleckiego) i całego konwentu. Pozwani: Leon i Dawid Abramowiczowie (tytuł „P. S.” – podczaszowie s…[?]), bracia rodzeni. Pożyczyli od konwentu na skrypt ręczny 2000 zł w 1767 r. (6[?] maja), zobowiązując się oddać w 1768 r. z prowizją, czego nie uczynili. Imię zakonnika i nazwa superiora/klasztoru niepewne.

Streszczenie

Manifestacja z 1 II 1769 (gród winnicki): bazylianin ks. Trofim[?] Pawłowicz w imieniu konwentu protestuje przeciw braciom Leonowi i Dawidowi Abramowiczom o niezwrócenie pożyczonych w 1767 r. 2000 zł wraz z prowizją.

Transkrypcja

k. 17v (skan 0020, strona lewa – dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego.

2Miesiąca February Pierwszego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Win-

4nickiemi y Przedemną Antonim Jałowickim Na-

5miesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Winnickim

6[kustosz:] Comparens

k. 18 (skan 0020, strona prawa; w górze „18”)

1Comparens personaliter Urod. Jmć Pan Antoni Drużbowicz

2przychylaiąc się do Inquizycyi y dowodów solennie Contra

3W. Jmć Panu Franciszkowi Rokickiemu Łowczemu Pod[olskiemu?][?]

4Dobr Sałchebuwki[?] Części pewney Possessorowi iako Panu,

5Urod. Przerowiczowi[?] Podstarościemu y Gromadzie tey-

6że Części Skarży y Manifestuie się o to. Iż Gromada Poddan-

7stwa W. Rokickiego wziowszy wspułeczność z Hultajami y Za-

8bóycami a gdzie niektorzy sprowadziwszy Onych z umysłu na

9rabunki y Zabóystwa, iako się w Czasie dostatecznie dowiedział,

10napadłszy na Dwór Urod. Obżałowanego[?] z gruntu zrabowawszy

11wszystkie dobra y sprzęty wszelkie zabrawszy y między Siebie

12rozebrawszy podstarości y Gromada zalili[?] tenże Dwór spalili, w ktorym

13za Spaleniu nietylko rzeczy same w Osobności ale y Skrzynie[?]

14Sepet[?] w ktorych do między rzeczami y Apparencye Szlache-

15ckie Papiery do różnych Fortun Skrypta Zebrany na różne

16Summy, a Mianowicie Papiery do Possessyi Dobr Smarzyń-

17niec[?] pogorzeli, gdy zaś ponadeyściu dla uspokoienia Bun-

18tów Kommendy z woli Onegoż stawienia Tych Hultajów w

19Zwierzchności Dworu W. Rokickiego Urod. Komparent do-

20magał się, Jmć Xiądz Rokicki Brat Obżałowanego pod ten-

21czas znaiduiących się Ludzi do usprawiedliwienia się niestawił, na-

22reszcie wyznawaiących dla ucięcia od Kary do od przy-

23służenia się dopuścił, a przeto Komparenta do wielkiey Szko-

24dy y w dalszym Czasie do niebespieczeństwa Życia przy-

25prowadził. Dlaczego ninieyszy Comparens inquoviszero[?] y szko-

26dy y Zabóystwa przez Poddaństwo wyrażone popełnione de pomnie-

27się de Klauzulą[?] teraz rożne permissum omnium ut Innotescat Actis

28et Successoribus Eiusdem przeciwko wyż wyrażonym obżałowa-

29nym queritur et Manifestat. Antoni Drużbowicz

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Protestacja z 1 II 1769. Komparent: Antoni Drużbowicz (podpis). Obżałowani: Franciszek Rokicki (łowczy – województwo w skrócie niepewne), posesor części dóbr Sałchebuwka[?] (nazwa niepewna), podstarości Przerowicz[?] i gromada tej części. Poddani Rokickiego w czasie buntu 1768 sprzymierzyli się z hultajami (hajdamakami), niektórzy umyślnie ich sprowadzili; napadli i doszczętnie zrabowali dwór komparenta (w tekście „Obżałowanego” – pomyłka pisarza), rozebrali łupy i spalili dwór wraz ze skrzyniami z dokumentami, skryptami na różne sumy i papierami do posesji dóbr Smarzyńce[?]. Gdy po nadejściu komendy (wojska) do uspokojenia buntu komparent domagał się wydania winnych, ks. Rokicki, brat obżałowanego, nie stawił ich, a nawet pomógł im uniknąć kary. Kilka wierszy (koniec tekstu) składniowo mętnych.

Streszczenie

Protestacja z 1 II 1769 (gród winnicki): Antoni Drużbowicz oskarża Franciszka Rokickiego, jego podstarościego i gromadę o to, że poddani w zmowie z hajdamakami obrabowali i spalili jego dwór wraz z dokumentami w czasie buntu 1768, a winnych nie wydano.

Transkrypcja

k. 18 (skan 0020, strona prawa – dół)

1[poniżej puste miejsce i zamaszysty zakrętas – tekst nie wpisany na tej stronie]

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Nagłówek protestacji (bez numeru marginalnego w widocznej części), z pustym miejscem skreślonym zakrętasem; odczyt nagłówka bardzo niepewny („Protta nne … Sanguszkówny … W. Tomaszewiczowi o opuszczenie Urz…”). Także górne 3/5 k. 18v puste i skreślone zakrętasem; wpis niewprowadzony, bez numeru marginalnego.

Streszczenie

Nagłówek protestacji przeciw Tomaszewiczowi[?] (1769); tekst nie został wpisany lub znajduje się na następnej karcie.

Transkrypcja

k. 18v (skan 0021, strona lewa – dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca February Trzeciego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnic-

4kiemi y przedemną Antonim Jałowickim Namiesnikiem

5Burgrabstwa Grodu Winnic. Comparens personaliter Urod. Jmć

6Pan Stefan Lewski Imieniem JO. Xięcia Jmci Antoniego Lu-

7bomirskiego Woiewody Lubel[skiego] Dobr Klucza Pikowskiego Ostrożka

8cum Attinentiis y Innych Dziedzica widząc znaczne a niżey wyra-

9zić się maiące Jchmw Obwinionych dla JO. Xięcia Jmci Ma-

10nifestantis Pryncypała czynione Krzywdy y w Dobrach

11Dziedzicznych bez Prawne wdzieranie się, solennie naprzeciwko WW. Jchmw

12Panom Adamowi Cześnikowi Zwinogrodzkiemu[?], Ignacemu Łowczemu Nowogrodzkiemu[?] y Janowi

13[kustosz:] Podczaszemu

k. 19 (skan 0021, strona prawa; w górze „19”)

1Podczaszemu Malborskiemu Przytulskim Braci między Sobą rodzonym ma-

2nifestuie y Protestuie się w takowy Sposób. Iż JO. Xiążę Jmć Wojewo-

3da Lubelski Comparentis Pryncypał po zeszłym niegdy W. Andrze-

4ju Przytulskim Chorążym[?] … Zatym WW. Jchmw Obwinionych Oycu,

5y powygasłym Prawie dożywotnim na Dobra Ostrożek temuż

6niegdy W. Chorążemu danym y służącym podług Prawa

7iako Dziedzic w Dobra Swoie Dziedziczne Ostrożek Officiose

8Intromissyą wziąć y Possessyą wysadzać kazał, Jchmć Obwinieni

9nullo iure ac praetextu nastawiwszy Ludzi Zbroynych na też Do-

10bra Ostrożek Urod. Jchmw Panów Szulatyckich[?] y Braci Pierwszego[?]

11spokoynie Possessyą wysiaduiących wypędzić y Possessyą na

12Siebie odebrać Dysponowali. Dlaczego Urod. Manifestans widząc

13tak wielką dla JO. Pryncypała Swoiego Krzywdę zapobiegaiąc

14dalszym Inkonweniencyom, ażeby w Czasie pozniejszym JO.

15Pryncypał w Substancyi swoiey Dziedzicznej takowego nie po-

16niosł bez Prawia nomine Cuius Supra contra Nominatos Inculpatos

17ratione bez żadnego Prawa Sobie służącego w Dobra Ostrożek

18JO. Pryncypała Dziedziczne wdzierania się, Szlachty Possessyą

19wysiaduiących wypędzenia, Possessyi na Siebie odebrania, zacho-

20wawszy Salwę tey Manifestacyi poprawienia iteratis mani-

21festat vicibus prosząc hanc Copiam do Akt przyjęcia co y otrzy-

22mał. Stefan Lewski m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Odpowiedź Przytulskich – akt 35. Manifestacja z 3 II 1769. Komparent: Stefan Lewski (podpis), w imieniu ks. Antoniego Lubomirskiego, wojewody lubelskiego (por. akt 20 – dziedzic Pikowa), dziedzica klucza pikowskiego i dóbr Ostrożek (nazwa potwierdzona w akcie 35). Obwinieni: bracia Przytulscy – Adam (cześnik zwinogrodzki[?]), Ignacy (łowczy nowogrodzki[?]) – tytuły według aktu 35 i Jan (podczaszy malborski). Po śmierci ich ojca, Andrzeja[?] Przytulskiego, chorążego[?], któremu dano dożywocie na Ostrużku, prawo dożywotnie wygasło i książę kazał urzędowo wziąć intromisję; tymczasem bracia nasłali zbrojnych ludzi, wypędzili spokojnych posesorów (szlachtę Szulatyckich[?]) i objęli dobra. Kilka słów w połowie k. 19 nieodczytanych.

Streszczenie

Manifestacja z 3 II 1769 (gród winnicki): plenipotent ks. Antoniego Lubomirskiego, wojewody lubelskiego, oskarża braci Przytulskich[?], że po wygaśnięciu dożywocia ich ojca na dobrach Ostrożek zbrojnie wypędzili posesorów i bezprawnie objęli dobra księcia.

Transkrypcja

k. 19 (skan 0021, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca February Czwartego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi

4Winnickiemi y przedemną Antonim Jałowickim

5Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu Winnic. Comparens

6personaliter Wiel. Jmć Pan Jan Przytulski Podcz[aszy] Malbor[ski]

7Swoim y Braci Swoich Wiel. Adama Cześ[nika] Zwinogr[odzkiego]

8Ignacego Łowczego Nowogr[odzkiego] Przytulskich Imieniem czy-

9niący, ktora mogł powziąć wiadomość o takowym nieuzna-

10łamaniu[?] poprzedni czyniącym przestrzegaiąc Całości Praw

11Sobie y Braci Swoim służących y nadanych, ażeby przez

12zamilczenie iakowego uszczerbku nie poniosł, tak zaraz zna-

13Urod. quaerellis[?] Cominum Poznańskiemu Gubernatorowi

14Klucza Pikowskiego zali y Manifestuie się w ten niżey opisany

15[kustosz:] Sposob

k. 19v (skan 0022, strona lewa)

1Sposob y o to. Iż Obwiniony wiedziawszy zupełnie o Prawie nadanym przed

2Tranzakcyami Sendomirskiemi przez JO. Xięcia Jmci Janusza Sanguszkę

3Marszałka Nadwornego W. X. Lit. w Roku Tysiąc Siedmset Czterdzie-

4s[tym][?] …, Dnia Dziesiątego Sierpnia datowanym w Konstanty-

5nowie[?] Starym, Dnia Dziesiątego Sierpnia … Oycu

6nie Wiel. Andrzejowi Przytulskiemu[?] Podstarościemu Grodz. Krzemie[nieckiemu] Oycu

7Adamowi Cześnikowi Zwinogr[odzkiemu], Ignacemu Łowczemu Nowogr[odzkiemu], Janowi Pod-

8czaszemu Malbor[skiemu] Synom Przytulskim na Dobra Wieś Ostrożek y In-

9sze[?] [?] y Nowy Ostrożek y na Inne w Woiewodztwach Bracł. Kijowskim

10y Wołyńskim leżące, vigore ktorych Praw in Actuali Possessione prae-

11sentanei Comparentes iako też y Konstytucyi na Seymie Warszawskim

12Extraordynaryinym świeżo nastąpioney w Roku Tysiąc Siedmset

13Sześćdziesiątym Ósmym, wszystkie Prawa nadane przed Tranzak-

14cyami Sendomirskiemi vigore Juris Ordinationis y utwierdzaiącey

15Iż Sukcessorowie Tranzakcyom Possessorów maiący Sobie Służące

16y nadane przed temiż Tranzakcyami Sendomirskiemi Prawa do

17dzierżenia Dobr Prawu Ich dożywotniemu podległych do da-

18lszy[?] niebyli w Aktualnym dzierżeniu Dobr zostawie maią zpe-

19[łnie][?] winni będą, Jeden zas[?] Oskarżony śmiał y ważył się w Dobra Wieś

20Ostrożek cum Attinentiis Intromitować się z nasłaniem Szlachty

21ktorzy iako Inwazorowie postępowali Ludzi po Wsi Kaleczach[?] bi-

22ciem niemiłosiernym y Inne wiolencye czyniąc, Zaczym użalaiąc

23się tak o nieważność tego bez Prawnego uważywania się iako

24o Inwazyą Dobr niesłusznie przez Szlachtę uczynioną Iterum

25atque Iterum Manifestuie się offerendo se ex praemissis Omnibus Ju-

26re mediante Actorum Transactiones hanc Causam evincentes Fore

27in termino nullo vicio Juris Subjectam demonstraturum poenasque

28ratione vexationis ac refusionem damnorum causatorum et cau-

29sandorum expatiturum velle Salva Ejusdem Mantis agendo J. Przy-

30tulski m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Kontrmanifestacja z 4 II 1769 do aktu 34. Jan Przytulski (podpis), podczaszy malborski, w imieniu swoim i braci Adama (cześnika zwinogrodzkiego) i Ignacego (łowczego nowogrodzkiego), przeciw Józefowi Poznańskiemu, gubernatorowi klucza pikowskiego (por. akty 19–20). Przytulscy dzierżą Ostrożek (Stary i Nowy) i inne dobra w województwach bracławskim, kijowskim i wołyńskim na mocy nadania ks. Janusza Sanguszki, marszałka nadwornego litewskiego, danego przed transakcjami sandomierskimi (ordynacja ostrogska) ojcu Andrzejowi, podstarościemu grodzkiemu krzemienieckiemu (data: 10 VIII 174…[?], Konstantynów Stary[?]), utrzymanego w mocy konstytucją sejmu nadzwyczajnego warszawskiego 1768. Poznański mimo to intromitował się w Ostrożek z nasłaną szlachtą, która jak najeźdźcy biła ludzi we wsi Kalecze[?]. Kilka miejsc (rok nadania, część wiersza o miejscowości wydania) nieodczytanych. Nazwa dóbr: tu wyraźnie „Ostrożek” – w akcie 34 odczytana jako „Ostrużek[?]”.

Streszczenie

Kontrmanifestacja z 4 II 1769 (gród winnicki): bracia Przytulscy bronią swojego prawa do dóbr Ostrożek, nadanych ich ojcu przez ks. Janusza Sanguszkę i potwierdzonych konstytucją 1768, przeciw gubernatorowi pikowskiemu Józefowi Poznańskiemu, który z nasłaną szlachtą przemocą intromitował się w te dobra.

Transkrypcja

k. 19v (skan 0022, strona lewa – dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca February Dziewiątego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winni-

4ckiemi y Przedemną Antonim Jałowickim Namiesni-

5kiem Burgrabstwa Grodu Winnic. Comparens personaliter

6Urod. Jmć Pan Antoni Pawlicki[?] nne et ex speciali Commisso JO.

7Barbary z Duninów na Strzynie[?] Duninowey[?] Marszałkowey

8Wielkiey Wielkiego Xięstwa Lit. Matki, Józefa Marszałka

9Wielkiego W. X. Lit., Hieronima Starosty Czerkaskiego y Janusza

10Synów Xiążąt Lubartowiczów Sanguszków Dobr Wsi

11Krasnenkiego[?] z Przyległościami w Woiewodztwie Bracł[awskim]

12[kustosz:] leżących

k. 20 (skan 0022, strona prawa; w górze „20”, obok przekreślone „12”)

1leżących Dziedziców przychylaiąc się do Manifestu Roku przeszłego Ty-

2siąc Siedmset Sześćdziesiątego Ósmego, Dnia Dziewiątego Kwietnia

3w Grodzie Krzemienieckim zaniesionego Solenniter Contra JW. Adamowi y Salomei

4z Kąckich Chołoniewskim Kasztelanom Buskim Matt. Dobr Wsi Ometyniec

5Dziedzicom Manifestuie oraz przeciwko Protestacyi Roku prze-

6szłego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Ósmego Dnia Dziewią-

7tego Septembris w Grodzie Winnickim uczynioney reprotestuie się

8o to. Iż JWW. Chołoniewscy Kasztelanowie Buscy Matt. wiedząc dobrze

9iż Konstytucyi Roku Tysiąc Sześćset Pierwszego Titulo Ap-

10probacya Listu Meleszkowego, że Dobra Wsi Ometyniec więcey rozle-

11głości gruntów mieć niepowinne tylko na pół Mili; nato iednak nie

12uważaiąc gdy Woiewodztwo Bracł. y Cała Ukrayna przez dawnieysze

13rewolucye w Swoich Osadach Puste y bez Ludne zostawało, dopiero

14po Konstytucyi Tysiącznego Siedmsetnego, Siedmnastego Roku,

15gdy tamten Kray ubespieczony osadzać poczoł, natenczas Dobra Wieś O-

16metyńce opuściwszy starodawne Swoie Siedlisko daleko niżey nad Rze-

17ką Ometynką będące nowe w innym mieyscu wyżey osiadła, kie-

18dy Dobra Wieś Ometyńce JW. Adam Chołoniewski Kasztelan Buski

19do Possessyi Swoiey obiowszy zaraz więcey Jak naduc[?] mile Grunta do

20tychże Dobr Wsi Ometyniec rozszerzać poczoł, iakoż zabrawszy

21naprzod Grunta od Dobr Wsi Krępiwny[?] W. Spędowskiego[?] Dziedzi-

22cznych y do Dobr Wsi Ometyniec przywłaszczywszy y przez Staro-

23dawne Granice y Grobla Kropiwiańskie[?] nienależyce przechodząc Grun-

24ta, Lasy y Sianożęci Krasnianskie[?] Uroczyskami Worszczanka, Las

25Wielki, Róg, także Las Martynców zwany Dąbrowa Sołtusza[?]

26cha nazwana z Sianożęciami zdawna do Dobr Wsi Krasnenkiego

27należące mocą Kozaków nato trzymanych odebrać y do Dobr

28Wsi Ometyniec przyłączyć niesłusznie usiłuie, ktorych Gron-

29tów, Pól, Lasów y Sianożęci iako Swoich własnych y Dziedzi-

30cznych do Dobr Wsi Krasnenkiego zdawna należących po-

31nieważ JOO. Xiążęta Jchm Sanguszkowie pomienionych

32Dobr Krasnenkiego Dziedzice słusznie y sprawiedliwie

33Derwania y odebrania bronią, a niedopuszczaią, ta JW. Chołoniew-

34ski Kaszt. Buski w Manifestach Swoich Osobliwie Ostatnim

35wyżey wyrażonym zawiłe iakoweś poczytuie, ktorych JOO.

36Xiążęta Jchm Sanguszkowie nikomu nigdy niezwykli czynić, ale szczegulnie

37tylko własności Swoiey przestrzegaią. Atoli JW. Chołoniewski Ka-

38sztelan Buski wyraża w Manifeście Swoim wyżey de Actu wyra-

39żonym że czynił Przyiacielską Kroki w zachodzącey o Grunta Kłu-

40tni do JO. Xiężney Jeymci Sanguszkowey Marszałkowey Wiel-

41kiey W. X. Lit. Sąsiadkami[?] Sam tego JW. Chołoniewski Kaszt.

42Buski że y JOO. Xiążęta Jchm Sanguszkowie Dziedzice Dobr

43Wsi

k. 20v (skan 0023, strona lewa)

1Wsi Krasnenkiego niebyli dalecy od Zakończenia y uspokoienia Przy-

2iacielskiego a tym końcem porazy kilka według umowy Przyiaciół

3z Strony Swoiey uproszonych na Grunt Krasnenkiego sprowadzali bez

4żadnego iednak uspokoienia y zakończenia Interessu, albowiem lubo kol-

5wiek uproszeni z Obudwóch Stron Przyiaciele na Grunt wyieżdżali

6znaleźli zawsze Silnuiącą Oppozycyą z Jedney Strony Dziedziców

7Dobr Krępiwny z Drugiey Strony Dziedziców Dobr Krasno[?]-

8wiec przez ktorych Granice JW. Chołoniewski Kaszt. Buski prze-

9stępuiąc y Grunta ciech Dobr do Wsi Ometyniec zabieraiąc ustę-

10powat ieszcze od Dobr Wsi Krasnenkiego Grunta, Pola, Lasy, y Siano-

11żęci do tychże Dobr Swoich Wsi Ometyniec przywłaszczyć

12y przyłączyć, dlatego sprowadzeni Przyiaciele widząc oczywiście

13niesprawiedliwe wdzieranie się y odbieranie cudzych Gruntów przez JW.

14Chołoniewskiego Kaszt. Buskiego a niemogąc Onemu po Przyiaciel-

15sku wyperswadować musieli bez żadnego Skutku rozjeżdżać się.

16Co zas przynależy ostatniey Tranzakcyi w Lubartowie Roku

17Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Szóstego Dnia Piętnaste-

18go Grudnia przez JW. Chołoniewskiego Kaszt. Buskiego ekspe-

19dyowaney JO. Xiężnie Jeymci Sanguszkowey Marsz. Wielkiey W. X.

20Lit. podaney, ktora ponieważ Oczewiście na potwierdzenie

21Gruntów do Dobr Krasnenkiego zdawna należących iest na-

22pisana, dlatego przez Manifest w Grodzie Krzemienieckim wyżey

23de Actu wyrażonego zreklamowana, Jako y Teraźnieyszy

24Manifestans nomine JOO. Xiążąt Jchm Pryncypałów

25Swoich de nullitate et Invaliditate pomienioney Tran-

26zakcyi tum ratione praemissorum Omnium Manifestuie y pro-

27testuie się oraz przeciwko wyżey de Actu zaniesionemu Imie-

28niem JW. Chołoniewskich Matt. z Niesprawiedliwym

29Opisaniem Manifestowi reprotestuie się oświadczaiąc Imie-

30niem JOO. Xiążąt Jchm Pryncypałów Swoich Staro-

31dawne Granice y Używanie Gruntów zdawna do Dobr Wsi

32Krasnenkiego należących utrzymywać. Salva praesenti

33Manifestationis si opus fuerit melioratione reservata.

34Antoni Pawlicki[?] m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja i reprotestacja z 9 II 1769. Komparent: Antoni Pawlicki[?] (podpis; nazwisko niepewne). Mocodawcy: Barbara z Duninów Sanguszkowa, marszałkowa wielka litewska (wdowa po Pawle Karolu Sanguszce), i jej synowie, książęta Lubartowicze Sanguszkowie: Józef (marszałek wielki litewski), Hieronim (starosta czerkaski) i Janusz – dziedzice Krasnenkiego[?] (Krasne?) w województwie bracławskim. Przeciw: Adam i Salomea z Kąckich Chołoniewscy, kasztelanostwo buscy (por. akt 12), dziedzice Ometyniec. Nawiązanie do manifestu w grodzie krzemienieckim z 9 IV 1768 i reprotestacja przeciw protestacji Chołoniewskich w grodzie winnickim z 9 IX 1768. Argumentacja: konstytucja 1601 (approbata „listu Meleszkowego”) ogranicza grunty Ometyniec do pół mili; po konstytucji 1717 wieś przeniesiono w inne miejsce, wyżej nad rzeką Ometynką, i Chołoniewski rozszerzał grunty, zabierając je od Krępiwny[?] (Spędowskiego[?]), przechodząc dawne granice i groble kropiwiańskie[?] i zabierając z pomocą kozaków grunty, lasy i sianożęcia Krasnenkiego (uroczyska Worszczanka, Las Wielki, Róg, Las Martynców zwany Dąbrowa Sołtusza[?]). Przyjacielskie zjazdy rozjemców nie przyniosły skutku. Transakcja w Lubartowie z 15 XII 1766, wydana przez Chołoniewskiego i podana marszałkowej, ma być nieważna. Dolne partie kart zalane; nazwy uroczysk i wsi częściowo niepewne.

Streszczenie

Manifestacja z 9 II 1769 (gród winnicki) w imieniu Barbary Sanguszkowej, marszałkowej wielkiej litewskiej, i jej synów przeciw Adamowi i Salomei Chołoniewskim, kasztelanostwu buskim, o zabór gruntów, lasów i sianożęci dóbr Krasnenkie[?] do Ometyniec i przesunięcie granic; zarzut nieważności transakcji lubartowskiej z 1766 r.

Transkrypcja

k. 20v (skan 0023, strona lewa – dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca February Dziewiątego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzki-

4mi Winn[ickiemi]

k. 21 (skan 0023, strona prawa; w górze „21”)

1Winnickiemi y Przedemną Antonim Jałowickim Namiesni-

2kiem Burgrabstwa Grodu Winnic. Comparens personaliter Urod.

3Jmć Pan Stefan Lewski nomine et expresso Commisso JO. Xięcia Jmci

4Antoniego Lubomirskiego W. L. Dobr Chomutyniec Dziedzica coram

5Actis Praesentibus Castrensibus Capitanealibus Winnic. de Diligentia Eius Manifestuie się.

6Iż JO. Xiążę Jmć po zeszłym niegdy Walerym Michałowskim Łow-

7czym Zwinogr[odzkim] Dobr Chomutyniec Dożywotnim Possessorze y powy-

8gasłym Onego Prawie w też Dobra Chomutyńce podług Prawa Juri

9dice iako Dziedzic Intromittowawszy się przez Urod. Nowickiego y

10Glińskiego Spokoynie bez żadney prepedycyi Possessyą wysie-

11dział. Ktorey Possessyi Spokoynym wysiedzeniu Urod. Comparens

12Imieniem JO. Xięcia Jmci Woiewody Lubel. wspomnianych Dobr

13Dziedzica przed Aktami Ninieyszemi oświadczywszy się zupełno-

14ści tegoż JO. Xięcia Jmci Pryncypała Swoiego iteratis Manifestat

15vicibus. Stefan Lewski m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Por. akt 39 (zajęcie Chomutyniec przez wdowę Honoratę Michałowską). Manifestacja „de expleta possessione” z 9 II 1769. Stefan Lewski (podpis; nazwisko tu wyraźne – w akcie 34 odczytane z [?]) w imieniu ks. Antoniego Lubomirskiego, wojewody lubelskiego, dziedzica dóbr Chomutyńce: po śmierci dożywotnika Waleriana Michałowskiego (łowczego – województwo w skrócie „Zwinogr.”[?]) i wygaśnięciu jego prawa książę jako dziedzic przez Nowickiego i Glińskiego intromitował się i spokojnie, bez przeszkód, wysiedział posesję.

Streszczenie

Manifestacja z 9 II 1769 (gród winnicki): plenipotent ks. Antoniego Lubomirskiego oświadcza, że po śmierci dożywotnika Waleriana Michałowskiego książę objął i spokojnie posiada dobra Chomutyńce.

Transkrypcja

k. 21 (skan 0023, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego.

2Miesiąca February Dziewiątego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnic.

4y Przedemną Antonim Jałowickim Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Grodu Winnic. Stanowszy się Osobiście Wiel. Jey-

6mć Pani Franciszka Kopczyńska[?] Subdelegatowa Grod.

7Winnic. Swym y Wiel. Feliksa Kopczyńskiego[?] Subdelegata

8Grod. Winnic. Małż[onka] Swego Imieniem w Assystencyi Urod. Jana Jedle-

9ckiego Instyga[tora] Grod. Winnic. uroczyście naprzeciwko Wiel. Jmci Panu Jano-

10wi Bukojemskiemu Podstol. Podl. skarży Manifestuie y

11remanifestuie się w niżey opisany Sposob y o to. Iż Wiel. Oskar-

12żony nietylko że Wiel. Komparentkę y Małżonka Oney Dobr

13Części Wsi Łuki[?] Zabokrzyckiey Prawnych y Sprawiedli-

14wych Possessorów nasławszy Kozaków gwałtownie z

15teyże ze Wsi Łuki wygnał y wyiechał Zboża, Bydła

16y wiele Inne rzeczy różnych przy tymże Nayeździe zabrał

17y na Swoy pożytek obrocił, Blankiet[?] powierzony Sobie od Wiel.

18Manifestantki Małżonka niesprawiedliwie Zapisał w Trybunale

19Koronnym Lwowskim w Sprawie nayazdu y wygnania Ewikcyi[?]

20uchylaiąc przeciwko Słuszności Prawu y Zwyczajowi Ziemskiemu

21Dekret Zysku podstępnie postarał się, ale ieszcze

22lubo nawet Ekwizycyą[?] przysławszy z Dobr Wsi Łuki za

23Wiel. Manifestantów własnoy Onych Pszenicy put Ja[?]

24Korca, Jagieł putora Korca, Szyniny Chudey put Ćwiartki[?]

k. 21v (skan 0024, strona lewa)

1Połetka Sadeł Małych Dwie, Schabów Pięć, Kumpiów trzy, Nog

2Wieprzowych Sześć, Głów Dwie, Polędwic Dwie, Kiełbas Pa-

3r[?] Jedynaście, Motków Konopnych na Aryzynowe[?] Mołom-

4o motanych pięć, Worków Dziewięć, Pięć Starych Łatanych

5wartkich[?] a Czterech Nowych małych na dwóch Podwodach

6Parokonnych Chcąc wykierować[?] Wiel. Manifestantki

7y Małżonka Oney z Ich własności przy wyieździe y wy-

8gnaniu z Dobr Łuki zabraney y zagarnięney Łakat[?]

9natychmiast pretendować Kwotę ile nie przystał y nad dwóch Podwo-

10dach Parokonnych żadnym Sposobem pomieścić się nie

11mogło, aże Wiel. Komparentka nie naważywszy iak należy oną mała

12Sobie z Własności Swoiey przysłanego Kwit dać z Sprawiedli-

13wości powinna była y ten podpisawszy Podwodnikom Ja o-

14dać kazała, Czas widząc iż nie natychmiast Kwit był dany na Sie

15Wiel. Bukojemski Pod. Podl. pretendować go niesłusznie przy-

16kazał ale tylko nale co przywiezli na Dwóch Podwodach Kwi-

17tu nieprzyjmujący Wiel. Bukojemskiemu donieśli przeto W. Oskar-

18żony zemsty ten Sposób tak podstępny nie Udat za Mani-

19festował się niesprawiedliwie przeciwko Wiel. Manifestance usiłując

20przymieć oczywistość prawney y Sprawiedliwey Wiel. Kompa-

21rentki y Oney Małżonka Sprawy niby o iakąś gwałt Zabor

22y zastąpienie na Drodze, lecz iako wszystkie Kroki W. Bukojem-

23skiego Podst. Podl. we Sprawie Wiel. Manifestantki y Mał[żonka]

24Oney z Sobą oskarżonym zmianą są podstępne y niesprawie-

25dliwe Tak y Obietnica uprzerzeczonym Manifeście iest nie-

26słuszna ponieważ rzecz do wierzenia niepodobna aby Dwie

27Podwody Parokonnych tyle unieść mogły ile W. Oskar-

28żony w Manifeście Swoim wyraził, że zaś nie były gra-

29bione też Dwie Podwody ale Sam One iako z własności Ma-

30nifestantów W. Bukojemski przysłał, ktore W. Oskar-

31żony w Łuce przy nayeździe zabrał. A zatym W. Komparentka

32Swym y W. Małż. Swego Imieniem w Assystencyi Prawny

33Contra temuż W. Bukojemskiemu Pod. Podl. o niesłusznie

34Manifestem opisanie y niesprawiedliwe Obietnice oświadcza-

35jąc się z przystanego Sobie słodnie odebrała to w Czasie Rez[?]

36… … … do żądzenia się przyiąć powtórnie Manifestuie się y Remani-

37festuie. Franciszka Kopczyńska. Jako Assystent podpi-

38suię się Jan Jedlecki Instyg. Grod. Winnic. m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Kontrmanifestacja z 9 II 1769 do aktu 28. Manifestantka (podpis „Franciszka Kopczyńska”): Franciszka (z Załęskich – akt 28) Kopczyńska/Kupczyńska, subdelegatowa grodu winnickiego (S. G. W.), w imieniu własnym i męża Feliksa[?] Kopczyńskiego, subdelegata grodu winnickiego, z asystencją instygatora Jana Jedleckiego (podpis). Twierdzi, że Bukojemski wcześniej z nasłanymi kozakami wygnał ją i męża, prawnych posesorów części wsi Łuka Zabokrzycka[?], zabrał zboże, bydło i rzeczy, nadużył powierzonego blankietu i podstępnie uzyskał w trybunale lwowskim dekret zysku; dwie podwody parokonne z żywnością (pszenica, jagły, słonina, sadło, schaby, kumpie, nogi wieprzowe, głowy, polędwice, kiełbasy, motki konopne, worki) były z jej własnego, zabranego w Łuce dobra i zostały przysłane przez Bukojemskiego; przyjęła je jako swoje i chciała dać kwit; niemożliwe, by dwie podwody uniosły tyle, ile Bukojemski wymienił. Nazwisko pisane tu „Kopczyńska”, w akcie 28 „Kupczyńska”; imię męża (Feliks) w akcie 28 – Jan; rozbieżność pozostawiona. Kilka wierszy (koniec) zalanych i niejasnych.

Streszczenie

Kontrmanifestacja z 9 II 1769 (gród winnicki): Franciszka Kopczyńska (Kupczyńska), subdelegatowa grodu winnickiego, zaprzecza zarzutom Bukojemskiego (akt 28) – podwody z żywnością były jej własnością zabraną wcześniej przez niego przy zbrojnym wygnaniu jej i męża z części wsi Łuka; oskarża Bukojemskiego o najazd i podstępny dekret.

Transkrypcja

k. 21v (skan 0024, strona lewa – dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca February Jedynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi

4Winnickiemi

k. 22 (skan 0024, strona prawa; w górze „22”)

1Winnickiemi y Przedemną Antonim Jałowickim Namie-

2snikiem Burgrabstwa Grod. Winnic. Comparens personaliter Urod.

3Jmć Pan Józef Poznański Ekonom Dobr Klucza Pikowskie-

4go znieść niemogąc tak wielkiey JO. Xięciu Jmci Lubomirskiemu

5Woiewodzie Lubel. Dobr Chomutyniec Dziedzicowi przez

6niżey wyrazić się maiących Jchm Obwinionych uczynioney

7krzywdy nne et ex Commisso tegoż JO. Xięcia Jmci Antoniego

8Lubomirskiego Woiewody Lubelskiego Contra W. Honoracie z Dzierż-

9bickich[?] Michałowskiey Łowczyni Zwinogr. pozostałey Wdowie

10Urod. Cuiusvis Nominum Sieleckiemu[?] y Innym Szlachcie tu-

11dzież Roboczym Poddanym z Polesia sprowadzonym po Imio-

12nach y Przezwiskach W. Obwinioney dobrze wiadomym Żali

13y Manifestuie się w takowy Sposob. Iż Wiel. Obwiniona wie-

14dząc dostatecznie że Prawa dożywotne na Dobra Chomu-

15tyńce Samemu tylko W. Walerianowi Michałowskiemu

16Łowczemu Zwinogr. dane y służące było, ktore Prawo potym tylko

17służyło poki W. niegdy Michałowski in Vivis zostawał, nadto

18cypat[?] pożyciu tegoż W. Michałowskiego W. Obżałowaney Mał-

19żonce[?] niemaiąc względu że JO. Xiążę Jmć Manifestantis Pryn-

20cypał Juridice iako Dziedzic w też Dobra Intromittowawszy się Spokoy-

21nie Possessyą wysiedział, Jeymć Obwiniona nastawszy Ludzi bez

22żadnego Sobie Prawa służącego intrusive też Dobra Chomuty-

23ńce in Suy Possessionem odebrała a JO. Xięcia Jmci tychże Dobr

24Dziedzica gwałtownie wycisnęła, Szlachty Dwoch w Zamku

25dla Dyspozycyi będących wygnać dysponowała, nadto ieśli

26nieustąpili Kijmi Ich przegrażano się, Koni Onych w Czasie wyga-

27niania pokaliczono y Innych nieznośnych Krzywd naczynio-

28ne dla czego Urod. Comparens tak nieznośnego dla JO. Xięcia

29Jmci Pryncypała Swoiego uczynionego milczeniem niemogąc

30pokryć ukrzywdzenia tam ne et Bonis Supra memoratis

31expulsionis quam etiam circa expulsionem variarum perpetra-

32tarum violentiarum nne Cuius Supra contra Nominatos In-

33culpatos Salva manente melioratione Iterum Iterumque Ma-

34nifestatur. J. B. D.[?] Poznański m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Manifestacja z 11 II 1769. Komparent: Józef Poznański (podpis „J. B. D.[?] Poznański”), ekonom (w aktach 19–20 – gubernator) klucza pikowskiego, w imieniu ks. Antoniego Lubomirskiego, wojewody lubelskiego, dziedzica Chomutyniec (por. akt 37 – intromisja i spokojne wysiedzenie posesji). Obwinieni: Honorata z Dzierżbickich[?] Michałowska, wdowa po Walerianie Michałowskim, łowczym zwinogrodzkim, Sielecki[?] i inna szlachta oraz poddani sprowadzeni z Polesia. Dożywocie na Chomutyńce służyło tylko zmarłemu Walerianowi; mimo intromisji księcia wdowa z nasłanymi ludźmi zajęła dobra, wygnała dwóch szlachciców-dyspozytorów z zamku, grożąc im kijami i kalecząc konie. Imię dożywotnika: tu „Walerian” (w akcie 37 odczytane „Walery[?]”).

Streszczenie

Manifestacja z 11 II 1769 (gród winnicki): ekonom pikowski Józef Poznański w imieniu ks. Antoniego Lubomirskiego oskarża wdowę Honoratę Michałowską i jej ludzi o przemocowe zajęcie Chomutyniec po wygaśnięciu dożywocia jej męża i wygnanie dyspozytorów księcia.

Transkrypcja

k. 22 (skan 0024, strona prawa – dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego

2Miesiąca February Jedynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi

4Winnickiemi y Przedemną Antonim Jałowickim

5Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winnic. Comparens

6Personaliter Urod. Jmć Pan Józef Poznański iak tylko

7[kustosz:] o Manifeście

k. 22v (skan 0025, strona lewa)

1o Manifeście od Wiel. Małkowskiego Contra Sobie w Aktach Ninie-

2yszych Grod. Winnic. Anno praesenti Die Vigesima Octava Janu-

3arii zaniesionym wiele Niesprawiedliwemi Zarzutami napełnio-

4nym mogł powziąć wiadomość tak zaraz przychyliwszy się do

5Samey Słuszności solennie naprzeciwko W. Maciejowi Małkowskie-

6mu Łowczemu Drohickiemu Manifestuie y remanifestuie się w takowy

7Sposob. Iż Jmć Obwiniony prowadząc z Pobereża Hanysz[?]

8ieszcze w Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmym

9na Wiosnę Stanął w Dobrach JO. Xięcia Jmci Woiewody

10Lubel. w Pikowie stał niemogąc żadnym Sposobem daley

11prowadzić z przyczyny że Droga mocno popsuła na nie

12zbyt Jmć Obwinionego uproszeniu na przytrzymanie Sie mu-

13siał Urod. Manifestans pozwoliwszy mieysca na Złożenie

14mie ten Hanysz przyjąć po ktorym Złożeniu zobaczy-

15wszy się Urod. Manifestans z Wiel. Obżałowanym Jmć[?] przed Swiętym

16Michałem o odebranie tego Hany-

17szu upraszał Jmć Obwiniony niemaiąc Sposobności odebrania

18oprzedanie Onego Kamień po Zł. Siedm[naście] a uwrzeszczę[?] iak mo-

19żna będzie W. Załączeyo[?] się z Obligował Urod. Manifestans

20szacuiąc Sobie Przyiaźń dobrą Spodziewaiąc się za Uczyn-

21ność Swoią wzaiemną Przyiaźnią zawdzięczenia ile w Czasie

22teraźnieyszym krytycznym wszelkich Towarów do Zbycia

23trudnym z wielką trudnością wynalazł Kupca y po Zł. Siedm[naście]

24Niewiernemu Jchowi[?] Dawidowiczowi Obywatelowi Pikowskie-

25mu dobrze się maiącemu y pewnemu, obawiaiąc się aby w

26Czasie teraźnieyszym iakowym Sposobem ten Hanysz

27nieprzepadł na Kartę oddał ktorego Hanyszu Kamieni

28Sto Szesnaście y Ok. kilkanaście wyszło po ktorym prze-

29daniu W. Obwiniony dopiero Anno praesenti in Januario

30przyiechawszy y Zakamiem Sześć pieniądze odebrawszy

31Coram Actis praesentibus Castr. Winnic. o przedanie tego Ha-

32nyszu niby swoim domysłem bez żadney Obligacyi W. Obża-

33łowanego Zamiost ktore przedanie iako niewiele przymdo-

34mysłem lecz za usilną Obligacyą W. Obwinionego nastą-

35piło tak oniesłuszne opisanie tenże Urod. Comparens Con-

36tra Nominatum Inculpatum iteratis quam Solennissi-

37me Manifestat ac Remanifestat vicibus. J. B. D.[?]

38Poznański m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

[Uwagi transkrybenta:] Kontrmanifestacja z 11 II 1769 do aktu 19 (manifestacja Małkowskiego z 28 I 1769). Józef Poznański (podpis „J. B. D.[?] Poznański”) twierdzi, że Maciej Małkowski, łowczy drohicki, wioząc wiosną 1768 r. hanysz[?] (towar – może anyż/konopie) z Pobereża, zatrzymał się w Pikowie z powodu zepsutej drogi i na jego prośbę złożono towar; przed św. Michałem przy spotkaniu Małkowski prosił, by wobec braku możliwości odbioru Poznański sprzedał go po 17[?] zł za kamień; w trudnych czasach Poznański z trudem znalazł kupca – pewnego Żyda Jcha (Icka)[?] Dawidowicza, mieszczanina pikowskiego – i sprzedał na kartę (kredyt) 116 i kilkanaście kamieni; w styczniu 1769 Małkowski przyjechał i odebrał część pieniędzy. Sprzedaż nastąpiła na wyraźne zobowiązanie Małkowskiego, a jego manifest jest niesłuszny. Kilka słów (zwłaszcza fragment o zobowiązaniu i cena „po Zł. Siedm…”) niepewnych.

Streszczenie

Kontrmanifestacja z 11 II 1769 (gród winnicki): Józef Poznański odpiera zarzuty Macieja Małkowskiego (akt 19) – towar złożony w Pikowie sprzedał Żydowi Dawidowiczowi na prośbę samego Małkowskiego, w trudnych czasach i za dobrą cenę, a Małkowski odebrał już pieniądze.