Włodzimierz

Kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Jezusowego i św. Ignacego Loyoli (dawny kościół jezuicki)

Pocztówka: „Włodzimierz Wołyński : kościół Serca Jezusowego”, fot. F. Stern, nakł. Wł. Lickindorf, Włodzimierz Wołyński, [1926–1933], domena publiczna, źródło: Polona (Biblioteka Narodowa)

(…) Monaster męzki, z cerkwią p. w. Narodzenia J. Chr., przerobiony został z kościoła jezuickiego, wzniesionego w 1755 r. przez sstę Słonimskiego Ignacego Sadowskiego, oddanego pierwotnie po kasacie jezuitów w 1786 r. bazylianom. Do monasteru należy 259 dzies. (…) (SGKP, t. XIV, s. 169)

SGKP (t. XIV, 1895) opisuje tę świątynię jeszcze jako prawosławny monaster; samej parafii nie zna, bo powstała dopiero w okresie międzywojennym. Dalsze dane według artykułu M. Dębowskiej, „Rewindykacja pojezuickiego kościoła i klasztoru we Włodzimierzu Wołyńskim w 1921 roku”, „Studia Pastoralne” 2014, nr 10, s. 497–510 (PDF): jezuici mieli we Włodzimierzu stację misyjną od 1719 r. (fundacja Jadwigi z Saczków Zahorowskiej z 1718 r.). Murowany kościół, budowany od 1755 r. kosztem Ignacego Sadowskiego, starosty słonimskiego, pod nadzorem jezuity Michała Radziminowskiego, poświęcił w 1770 r. bp Feliks Paweł Turski pw. Rozesłania Apostołów. Po kasacie zakonu (1773) Komisja Edukacji Narodowej oddała kościół i kolegium bazylianom (1783 r.; SGKP podaje 1786 r.). Od 1840 r. była to cerkiew prawosławna pw. Narodzenia Pańskiego, od 1891 r. z rezydencją biskupią. W grudniu 1921 r. zabudowania rewindykowano na rzecz Kościoła rzymskokatolickiego; 31 lipca 1922 r. bp Ignacy Dub-Dubowski poświęcił kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego i św. Ignacego Loyoli. Dekretem z 22 marca 1925 r. erygował przy nim parafię, wydzieloną z parafii farnej św. Joachima i Anny; pierwszym proboszczem był ks. Witold Kurowski. W schematyzmach diecezji łuckiej od 1929 r. kościół figuruje pod dawnym wezwaniem Rozesłania Apostołów (Divisio Apostolorum), co trzeba uwzględnić przy kwerendach. Po 1945 r. kościół zamknięto i zdewastowano; w 1992 r. przekazano go Cerkwi prawosławnej. Dziś jest to sobór Narodzenia Pańskiego (ul. Cynkałowskiego 20).

MIEJSCOWOŚCI:

wschodnia część m. Włodzimierza, Bolesławówka, Cegielnia, Chobułtowo, Falemicze, Głęboka Dolina, Horyczów, Marcelówka, Nowojanka, Ostrówek, Poniczów, Siedmiarki, Smołowa, Szystów, Zimno, Zofiówka Nowa, Zofiówka [Stara], Zygmuntówka (wg dekretu erekcyjnego z 1925 r., za M. Dębowską)

східна частина м. Володимир, сс. Хобултова, Фалемичі, Горичів, Острівок, Поничів, Смолява, Шистів, Зимне (dla pozostałych miejscowości nie ustalono nazw ukraińskich [?])

Księgi metrykalne znajdują się w Archiwach:

AGAD – Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie

ADŁ [?] – Archiwum Diecezji Łuckiej [?]

— – publikacja / źródło drukowane

DAWoO – Państwowe Archiwum Obwodu Wołyńskiego

Uwagi:

1922–1939 [?] – akta parafii (zespół „Parafia NSJ”: dokumenty dotyczące kościoła i parafii)
1925–1939 – kronika parafii (wydanie drukiem)
— – brak ksiąg tej parafii w katalogu

Indeksy zapisów metrykalnych:

Geneteka – Włodzimierz

Metryki-Wołyń – Włodzimierz

Źródło: Poradnik genealogiczny – Gubernia Wołyńska (Tom IV, Diecezja Łucko-Żytomierska), opracowanie Marcin Kowal, 2026.