Akty 41–80

Transkrypcja

k. 38v (skan 0040, strona lewa – od połowy)

1Possessya Ur. JPana Stanisława Rostockiego Dobra

2Części wsi Mizatyniec [?] wzięta i służąca —

3Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt Czwartego

4Miesiąca Decembra dwudziestego dziewiątego Dnia

5Na Urzędzie Grodzkim w Zamku Jego Krolewskiey Mości Żytomierskim prze-

6demną Samuelem Boantem [?] Subdelegatem stanowszy osobiście Woźny Generał

7Wdztwa Wołyńskiego i innych Szlachetny Jan Sabatowicz [?] w moc prawdziwey wier-

8ney i skuteczney Rellacyi swoiey iawnie ustnie i dobrowolnie dla zapisania do Ksiąg

9niniejszych zeznał: Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Szesćset [Sześćdziesiąt] Czwar-

10tego dnia dziewiętnastego Decembris na affektacyą i prawną Rekwizycyą Ur. JPana

11Stanisława Rostockiego maiąc przy sobie stronę Szlachtę Ludzi wiary godnych Urr.

12Leona Chronińskiego [?] i Jakoba Witwickiego dla lepszey wiary uczynku i przysposo-

13bionych był w Dobrach wsi Mizatyńcach [?] w Wdztwie Kijo. Sytuowaney, gdzie będąc

14Część tey wsi vigore juris et naturalis po Oycu JPanu Michale Rostockim

15na teraźnieyszego Rekwirenta iako iedynego i naturalnego Syna spadłą na-

16leżącą ze wszystkiemi do tey Części należącemi Poddanemi, Polami, Rolami,

17Lasami, Sianożęciami, ogrodami, nawozami, Siedliskami, Uroczyskami

18et cum omnibus attinentiis et pertinentiis w spokoyną Realną i aktual-

19ną dziedziczną podał postąpił i uwiązał temuż Ur. Stanisławowi

20Rostockiemu teraźnieyszemu Rekwirentowi Possessyą, poczem tęż

21Szlachtę przy sobie będącą oświadczywszy się z tamtąd odiechał i o tem

22tę swoią prawdziwey czynności uczynił i zeznał Rellacyą prosząc onną actis

23inscribere co i otrzymał — Jan Sabatowicz Woźny m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

Wieś „Mizatyńce [?]” (w tytule „Mizatyniec”, w tekście „Mizatyńcach”) – ta sama nazwa, co w aktach 12 i 30 („Mizatyńce [?]”); tu odczyt wyraźniejszy, w woj. kijowskim. W dacie wwiązania wyraz „Sześćdziesiąt” zakryty plamą atramentu – uzupełniony wg nagłówka. Świadek „Leon Chroniński [?]” – odczyt niepewny.

Łacina: vigore juris et naturalis [successionis] – mocą prawa i (dziedziczenia) naturalnego; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przynależnościami i przyległościami; actis inscribere – wpisać do akt; m.p. – manu propria. „Nawozy” – grunty nawożone; „uroczyska” – nazwane miejsca w polu/lesie.

Streszczenie

29XII 1664 przed urzędem grodzkim w zamku żytomierskim (subdelegat Samuel Boant [?]) woźny generał województwa wołyńskiego i innych Jan Sabatowicz [?] zeznał relację, że 19 XII 1664, na żądanie Stanisława Rostockiego, w obecności szlachty Leona Chronińskiego [?] i Jakuba Witwickiego, był w dobrach wsi Mizatyńce [?] w województwie kijowskim i część tej wsi, przypadłą Rostockiemu jako jedynemu synowi po ojcu Michale Rostockim, z poddanymi, polami, rolami, lasami, sianożęciami, ogrodami, nawozami, siedliskami, uroczyskami i wszelkimi przynależnościami podał mu w spokojne, realne i aktualne posiadanie dziedziczne; po czym odjechał i prosił o wpisanie relacji, co uzyskał.

Transkrypcja

k. 39 (skan 0040, strona prawa)

1Possessya Ur. Piotra Galimskiego [?] w Do-

2bra Części wsi Chodakow służąca —

3Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt Czwartego

4Miesiąca Decembra dwudziestego dziewiątego dnia

5Na Urzędzie Grodzkim w Zamku Jego Krolewskiey Mości Żyto-

6mierskim przedemną Samuelem Boantem [?] Subdelegatem

7stanowszy osobiście Woźny Generał Wdztwa Wołyńskiego

8i innych Szlachetny Jan Sabatowicz [?] w moc prawdziwey

9wierney i skuteczney Rellacyi swoiey iawnie ustnie i dobro-

10wolnie dla zapisania do Ksiąg niniejszych zeznał: Iż on Roku

11teraźnieyszego Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt Czwartego

12dnia dwudziestego Decembra na affektacyą i prawną re-

13kwizycyą WJmPana Piotra Galimskiego [?] pierwey Marszałka

14a teraz Starosty Orszańskiego [?] maiąc przy sobie stronę Szlachty

15Ludzi wiary godnych Urr. Jozefa Przezdowskiego [?] i Adama Ma-

16rzynowskiego [?] dla lepszey wiary uczynku i przysposobionych

17był w Dobrach wsi Chodakach w Wdztwie Kijowskim Sytuowaney

18gdzie będąc Część tey wsi vigore juris et naturale po Oycu Ur.

19JmPanie Grzegorzu Galimskim [?] na teraźnieyszego Rekwirenta

20iako iedynego i naturalnego Syna spadłą i należącą ze

21wszystkiemi tey Części Poddanemi Polami, Lasami, Sianożęciami

22ogrodami, nawozami, Siedliskami, Uroczyskami et cum omni-

23bus attinentiis et pertinentiis w spokoyną realną i aktualną

24dziedziczną podał postąpił i uwiązał temuż WJmPanu Piotrowi

25Galimskiemu [?] pierwey Marszałkowi a teraz Staroście Orszańskie-

26mu [?] teraźnieyszemu Rekwirentowi i Synowi Jego teraz małolet-

27niemu Janowi Galimskiemu [?] Possessyą, poczem poddanych tey że

28Części zebrawszy o nowym ich panie uwiadomił i pełnie

29posłuszeństwo zalecił, w czem szlachtę przy sobie będącą oświad-

30czywszy się z tamtąd odiechał i o tem tę swoią prawdziwey

31czynności uczynił i zeznał Rellacyą prosząc onną actis

32inscribere co otrzymał — Jan Sabatowicz Woźny m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

Nazwisko rekwirenta „Galimski [?]” (w rkp. „Galimskiego”, „Galimskim”, „Galimskiemu”) – odczyt dość wyraźny, identyfikacja niepewna. Urząd: „pierwey Marszałka a teraz Starosty Orszańskiego [?]” – „marszałek” bez bliższego określenia (zapewne marszałek koła/sejmiku lub dworu); „Orszańskiego” – odczyt niepewny (starostwo orszańskie w woj. witebskim). Wieś Chodaków (woj. kijowskie) – ta sama, co w aktach 20 i 35 (sprzedaż części przez Budzyńskiego [?] Michałowi Trypolskiemu, 1651). Formuła identyczna jak w akcie 41 (ten sam woźny, subdelegat i dzień oblaty); tu dodatkowo zebranie poddanych i polecenie im posłuszeństwa nowemu panu.

Łacina: vigore juris et naturale [!] – mocą prawa i (dziedziczenia) naturalnego; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przynależnościami; actis inscribere – wpisać do akt; m.p. – manu propria.

Streszczenie

29XII 1664 przed urzędem grodzkim w zamku żytomierskim (subdelegat Samuel Boant [?]) woźny generał województwa wołyńskiego i innych Jan Sabatowicz [?] zeznał relację, że 20 XII 1664, na żądanie Piotra Galimskiego [?], niegdyś marszałka, a obecnie starosty orszańskiego [?], w obecności szlachty Józefa Przezdowskiego [?] i Adama Marzynowskiego [?], był w dobrach wsi Chodaków w województwie kijowskim i część tej wsi, przypadłą rekwirentowi jako jedynemu synowi po ojcu Grzegorzu Galimskim [?], z poddanymi, polami, lasami, sianożęciami, ogrodami, nawozami, siedliskami, uroczyskami i wszelkimi przynależnościami podał w spokojne, realne i aktualne posiadanie dziedziczne Piotrowi i jego małoletniemu synowi Janowi; zebrawszy poddanych, oznajmił im o nowym panu i polecił posłuszeństwo; po czym odjechał i prosił o wpisanie relacji, co uzyskał.

Transkrypcja

k. 40 (skan 0041, strona prawa)

1Kwit JP. Dymitrego Markiewicza —

2Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

3Miesiąca Lutego Dwudziestego Osmego Dnia

4Na Urzędzie Grodzkim w Zamku Jego Krolewskiey Mości Żytomierz.

5przedemną Pawłem Ziołkowskim [?] podstarościm Żytomirskim i Księgami niniejszemi

6Grodzkiemi Żytomirskiemi Comparens Personaliter WJmP. Dymitry Markiewicz z WPana

7Onufrego Markiewicza Chorążego Woysk Polskich Syn zdrowy będąc na ciele i umy-

8śle odstąpiwszy swey własney należney Jurysdykcyi prawa Forum Woiewodztwa

9a pod teraźnieysze Kwitowe zeznanie poddaiąc i wcielaiąc wiadomo iawno czynię

10i dobrowolnie zeznaię iż Ja zeznawaiący maiąc moie własne Dobra Części Wsi

11Jankowki [?] w Woiewodztwie Wołyńskim Leżący z Sześciu poddanych składaiącą się

12ze wszystkiemi do tey Części przynależytościami, Polami, Lasami, i wszelkiemi attynen-

13cyami po Oycu moim ś.p. JmP. Onufrym Markiewiczu Chorążym Woysk Polskich

14z prawa natury iako naturalnego Sukcessora spadłey, a maiąc wolność Mayątkiem

15swoim iak chcieć rządzić dysponować Komu chcieć dać darować, przedać,

16lub zamieniać umyśliłem pomienioną Część wsi Jankowki [?] W. Adamowi

17Gruszeckiemu za Summę Cztery tysiące Złotych Polskich odprzedać, nato zawarta

18została między mną a W. Adamem Gruszeckim poprzednicza zawarta Przedaży [?]

19[…] […] Gruszecki […] […] […] pozostałey

20Lecz gdy WJP. Adam Gruszecki w dniu dzisieyszym resztę pozostałey

21Summy dwa tysiące Złł. Poll. do Rąk moich wypłacił i wyliczył przeto Ja z odebraney Sum-

22mowey [?] Summy Cztery tysiące Złł. Poll. uprawniaiąc poprzednicze zawarte

23Przedażny [?] Kwitnie [?] i wolności żadnych roszczenia się do tey Części Wsi

24Przedażney Kwituię i Każdym Czasie Dozwalam [?] i ani sam przez się, ani też przez Ur. Łukasza

25Markiewicz Syna mego, ani przez żadne Subordynowane osoby żadney opiekuny [?]

26czynić niemam prawa, owszem od wszelkich impetycyi zastępować i bronić obowią-

27zuię się — mocą dobrowolnie zawartey poprzedniczey Przedaży i teraz następnego Kwitowego

28zeznania mego Dymitr Syn Onufrego Markiewicz — Ktory Kwit ad acticandum przyięty i wpisany iest —

Objaśnienia i tłumaczenia

Data roczna czerwoną kredką poprawiona z „1765” na „1665” (por. akt 37: „1764” → „1664”); w tekście „Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego”. Urzędnik „Paweł Ziołkowski [?] podstaroście żytomierski” – odczyt nazwiska niepewny (pierwsza litera Z/D; w akcie 46 wyraźniej „Ziołkowskim”). Wieś „Jankówka [?]” (w rkp. „Jankowki”) – odczyt dość pewny. Wiersz po „poprzednicza zawarta Przedaży [?]” zatarty (zapewne o zadatku 2000 zł zapłaconym wcześniej). Na lewym marginesie u góry dopisek „Vid[i]” – adnotacja kontrolna.

Łacina: Comparens Personaliter – stawający osobiście; ad acticandum – do wpisania do akt; impetycye – roszczenia, napaści prawne; „Subordynowane osoby” – osoby podstawione.

Streszczenie

28II 1665 przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) Dymitr Markiewicz, syn Onufrego, chorążego wojsk polskich, zeznał kwit: mając po ojcu część wsi Jankówka [?] w województwie wołyńskim (6 poddanych, z polami, lasami i przynależnościami), sprzedał ją Adamowi Gruszeckiemu za 4000 zł polskich na mocy wcześniejszej umowy sprzedaży; ponieważ Gruszecki tego dnia dopłacił mu pozostałe 2000 zł, Markiewicz kwituje go z całej sumy 4000 zł, zrzeka się wszelkich roszczeń do tej części wsi – w imieniu własnym i syna Łukasza – i zobowiązuje się bronić nabywcę przed wszelkimi roszczeniami.

Transkrypcja

k. 40v (skan 0042, strona lewa)

1Possessya JP. Stanisława Fiałkowskiego

2Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

3Miesiąca Lutego Dwudziestego Osmego dnia

4Na Urzędzie Grodzkim w Zamku Jego Krolewskiey Mości Żytomierskim

5przedemną Pawłem Ziołkowskim [?] Podstarościm Żyto. i Księgami niniejszemi Grodz. Żyto.

6Comparens Persl. Woźny Generał Wdztwa Woł. Szlachetny Jan Sabatowicz [?] w moc pra-

7wdziwey wierney i Skuteczney Relacyi swoiey Jawnie ustnie i dobrowolnie dla zapi-

8sania do Ksiąg niniejszych zeznał iż on Roku teraźnieyszego dnia Dwudziestego

9Czwartego Lutego na affektacyą i prawną rekwizycyą WJP. Stanisława

10Syna Adama Fiałkowskiego Cześnikowicza Liwskiego maiąc przy sobie stronę

11Szlachtę Ludzi wiary godnych Urr. JmPP. Adama Michalskiego i Mikołaja

12Boreckiego dla lepszey wiary uczynku był w Dobrach Części wsi Rzyszczowie [?]

13w Wdztwie Kij. a Powiecie Żyto. Leżący, gdzie będąc vigore zapisu perpetuae

14Donationis od WJmP. Piotra Zbijowskiego [?] Ułańskiego [?] affektantowi danego

15i służącego de acta et data ejus w Krzemieńcu Anno Millesimo Sexcentesimo Sexa-

16gesimo quarto die Secunda Decembris anno mense et die eodem coram

17actis Castren. Capitanealibus Cremenecensibus personaliter zeznanego in personam

18Praedicti affectantis też Dobra w Części wsi Rzyszczowa [?] cum omnibus

19attinentiis et pertinentiis owszem fusius obloquitur zapis pomieniony, z wszystkiemi

20poddanemi ciągłemi i nieciągłemi, Polami, Gruntami, ornemi i nieornemi,

21ogrodami, Łąkami, Sianożęciami, Lasami, Dąbrowami, Domami, Karczmą, pod-

22danych robocizną czynszami i innemi wszystkiemi ogulnie y spolu mianowanemi

23i nie mianowanemi pożytkami owsz zgoła ze wszystkiemi iako się te Dobra przed

24tym ta Część Rzyszczowa [?] miała i teraz ma w possessyą realną dziedziczną affektantowi

25podał i postąpił — nemine Impugnante et contradicente w te Dobra Intromittowawszy po-

26mienionego Rekwirenta, szlachtę przy sobie będącą oświadczywszy się

27[reklamant:] z tamtąd

k. 41 (skan 0042, strona prawa – góra)

1z tamtąd tu przybywszy naprzod oczem swoim przedemną

2Urzędem uczynił i zeznał Rellacyą Possessyą prosząc onną actis

3inscribere co i otrzymał — Jan Sabatowicz Woźny m.p. —

Objaśnienia i tłumaczenia

Nazwa wsi niepewna: w rkp. „Części wsi Brzeszczowie”/„Rzyszczowie”, „wsi Rzyszczowa”, „Część Rzyszczowa” – pierwsza litera niejednoznaczna (R/Br); możliwe, że to ta sama wieś, co „Rzeszczów [?]” w akcie 21. Darczyńca „Piotr Zbijowski [?] Ułański [?]” – drugi człon może być przydomkiem albo (zniekształconym) tytułem, np. „Ułanowskiego” (starosta ułanowski); odczyt niepewny. Podstarości żytomierski „Paweł Ziołkowski [?]” – jak w aktach 43, 45, 46 (w akcie 46 nazwisko wyraźniejsze).

Łacina: Comparens Persl. (personaliter) – stawający osobiście; vigore zapisu perpetuae Donationis – mocą zapisu wieczystej darowizny; de acta et data ejus w Krzemieńcu Anno Millesimo Sexcentesimo Sexagesimo quarto die Secunda Decembris – z aktem i datą tegoż w Krzemieńcu roku 1664 dnia 2 grudnia; anno mense et die eodem coram actis Castren. Capitanealibus Cremenecensibus personaliter zeznanego in personam Praedicti affectantis – tegoż roku, miesiąca i dnia przed aktami grodzkimi starościńskimi krzemienieckimi osobiście zeznanego na osobę wspomnianego żądającego; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przynależnościami; fusius obloquitur – obszerniej mówi; nemine Impugnante et contradicente – nikt się nie sprzeciwiał i nie zaprzeczał; actis inscribere – wpisać do akt.

Streszczenie

28II 1665 przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) woźny generał województwa wołyńskiego Jan Sabatowicz [?] zeznał relację, że 24 II 1665, na żądanie Stanisława Fiałkowskiego, syna Adama, cześnikowicza liwskiego, w obecności szlachty Adama Michalskiego i Mikołaja Boreckiego, był w dobrach – części wsi Rzyszczów [?] w województwie kijowskim, powiecie żytomierskim – i na mocy zapisu wieczystej donacji Piotra Zbijowskiego [?] (zeznanego w grodzie krzemienieckim 2 XII 1664) podał Fiałkowskiemu w realne posiadanie dziedziczne tę część wsi z poddanymi ciągłymi i nieciągłymi, polami, gruntami ornymi i nieornymi, ogrodami, łąkami, sianożęciami, lasami, dąbrowami, domami, karczmą, robocizną i czynszami poddanych; nikt się nie sprzeciwiał; po czym zeznał relację i prosił o jej wpisanie, co uzyskał.

Transkrypcja

k. 41 (skan 0042, strona prawa)

1Possessya JPP. Jakoba i Antoniego Synow Eliasza Piotrowi-

2czow do wsi Kuchar —

3Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

4Miesiąca Lutego Dwudziestego osmego dnia

5Na Urzędzie Grodzkim w Zamku Jego Krolewskiey Mości Żyto. przedemną Pawłem Ziołkowskim [?] Pod-

6starościm Żytomierskim i Księgami niniejszemi Grodzkiemi Żytomierskiemi stanowszy Oczewisto

7Woźny Generał Wdztwa Wołyńskiego Szlachetny Jan Sabatowicz [?] w moc prawdziwey wierney i

8skuteczney Rellacyi swoiey iawnie ustnie i dobrowolnie dla zapisania do Ksiąg niniejszych zeznał

9iż on Roku teraźnieyszego dnia Dwudziestego Lutego na Affektacyą i prawną Rekwizycyą WJPP.

10Jakoba i Antoniego Piotrowiczow Braci między sobą rodzonych maiąc przy sobie stronę Szlachty

11Ludzi wiary godnych Urr. JJPP. Adama Mińkowskiego [?] i Łazarza [?] Podhorodeckiego [?] dla lepszey

12wiary uczynku był w Dobrach wsi Kucharach, gdzie będąc vigore spadku po Oycu JP. Eli-

13aszu Piotrowiczu Cześniku Sanockim na teraźnieyszych Rekwirentow spadłe ze wszystkiemi

14do tey przyległościami, Poddanemi, [nad wierszem: Gruntami] Wygonami, Zapustami i temu podobnemi attynencyami

15iako się te Dobra w posłowiu [?] swoim zdawna w swoich miedzach i granicach miały i za-

16wierały i teraz maią i zawieraią w spokoyną realną i dziedziczną podał postąpił

17i uwiązał Possessyą, poczem tęż stronę Szlachty oświadczywszy się z tamtąd powrocił

18i o tem tę swoią prawdziwey Czynności uczynił i zeznał Rellacyą prosząc onną actis

19inscribere co i otrzymał — Jan Sabatowicz [?] Woźny m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

Wieś „Kucharów” (w rkp. „do wsi Kuchar”, „w Dobrach wsi Kucharach”) – ta sama, co w akcie 16 (darowizna J. Pirałowskiego [?] dla Eliasza Piotrowicza, cześnika sanockiego, „Kucharów [?]”); akt niniejszy potwierdza powiązanie i lekcję nazwy (rozstrzyga akt 16). Podpis woźnego tu w formie „Sobatowicz” – ta sama osoba co Jan Sabatowicz [?] w aktach 40–44, 46. Świadkowie „Adam Mińkowski [?]” i „Łazarz [?] Podhorodecki [?]” – odczyty niepewne. „W posłowiu [?] swoim” – odczyt niepewny (może „w posiadaniu”).

Łacina: vigore spadku – mocą spadku; attynencye – przynależności; actis inscribere – wpisać do akt; m.p. – manu propria.

Streszczenie

28II 1665 przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) woźny generał województwa wołyńskiego Jan Sabatowicz [?] zeznał relację, że 20 II 1665, na żądanie braci rodzonych Jakuba i Antoniego Piotrowiczów, w obecności szlachty Adama Mińkowskiego [?] i Łazarza [?] Podhorodeckiego [?], był w dobrach wsi Kucharów i dobra te, przypadłe rekwirentom w spadku po ojcu Eliaszu Piotrowiczu, cześniku sanockim, z przyległościami, poddanymi, gruntami, wygonami, zapustami i innymi przynależnościami, w dawnych miedzach i granicach, podał im w spokojne, realne i dziedziczne posiadanie; po czym powrócił i prosił o wpisanie relacji, co uzyskał.

Transkrypcja

k. 41 (skan 0042, strona prawa – dół)

1Possessya JP. Jakoba Szychalskiego [?] do Części Wsi Podzamcza

2Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

3Miesiąca Lutego Dwudziestego osmego dnia

4Na Urzędzie Grodzkim w Zamku Jego Krolewskiey Mości Żyto. przedemną Pawłem Ziołkowskim [?]

5Podstarościm Żyto. i Księgami niniejszemi Grodz. Żyto. stanowszy Oczewisto Woźny Generał Wdztwa

6Wołyńskiego Szlachetny Jan Sabatowicz [?] w moc prawdziwey wierney i Skuteczney Rellacyi swoiey

7iawnie ustnie i dobrowolnie dla zapisania do Ksiąg niniejszych zeznał iż on Roku teraźnieysze-

8[reklamant:] go

k. 41v (skan 0043, strona lewa – góra)

1dnia Dwudziestego Szostego Lutego na affektacyą i prawną Rekwizycyą WJP. Jakoba

2Szychalskiego [?] maiąc przy sobie stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urr. JJPP. Onufrego

3Kozarskiego [?] i Jana Pereziechego [?] dla tym lepszey wiary uczynku był w Dobrach Części wsi Pod-

4zamczu, gdzie będąc Część tę vigore spadku po Oycu Rekwirenta JP. Antonim Szychal-

5skim [?] na niego spadłą cum omnibus attinentiis et pertinentiis tojest Poddanemi

6ich dobytkiem i Sienmienistością [?], pożytkami, Polami, Gruntami oranemi i nieoranemi

7ogrodami Łąkami, Sianożęciami, Lasami, Dąbrowami i innemi wszystkiemi in genere

8et specie mianowanemi i niemianowanemi pożytkami owsz zgoła iako się te Dobra

9przed tym miały i zawierały w spokoyną Realną Dziedziczną affektantowi podał

10i postąpił, nemine impugnante et contradicente w te Dobra Intromittowawszy pomie-

11nionego Rekwirenta szlachtę przy sobie będącą oświadczywszy się z tamtąd tu przy-

12bywszy naprzod o tem swoią przedemną Urzędem uczynił i zeznał wieczystey Pos-

13sessyi Rellacyą prosząc onną actis inscribere co i otrzymał — Jan Sabatowicz [?] Woźny m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

Nazwisko rekwirenta „Szychalski [?]” (w rkp. „Szychalskiego”, „Szychalskim”; pierwsza litera z pętlą – S/T) – ta sama rodzina, co „A. Szychalski [?]” w akcie 15 (darowizna J. Skorupskiego na Podzamcze, woj. wołyńskie); akt niniejszy wskazuje, że obdarowanym w akcie 15 był Antoni, ojciec Jakuba. Świadkowie „Onufry Kozarski [?]” (w rkp. raczej „Łdzarskiego”/„Kozarskiego”) i „Jan Pereziechy [?]” – odczyty niepewne. „Sienmienistość [?]” – zapewne „siemienistość”/„sienność” (inwentarz? siano?) – wyraz niejasny.

Łacina: vigore spadku – mocą spadku; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przynależnościami; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; nemine impugnante et contradicente – nikt się nie sprzeciwiał ani nie zaprzeczał; actis inscribere – wpisać do akt; m.p. – manu propria.

Streszczenie

28II 1665 przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) woźny generał województwa wołyńskiego Jan Sabatowicz [?] zeznał relację, że 26 II 1665, na żądanie Jakuba Szychalskiego [?], w obecności szlachty Onufrego Kozarskiego [?] i Jana Pereziechego [?], był w dobrach – części wsi Podzamcze – i tę część, przypadłą rekwirentowi w spadku po ojcu Antonim Szychalskim [?], z poddanymi i ich dobytkiem, pożytkami, polami, gruntami ornymi i nieornymi, ogrodami, łąkami, sianożęciami, lasami, dąbrowami i wszelkimi innymi przynależnościami podał mu w spokojne, realne i dziedziczne posiadanie, przy czym nikt się nie sprzeciwiał; po czym zeznał relację wieczystej posesji i prosił o jej wpisanie, co uzyskał.

Transkrypcja

k. 41v (skan 0043, strona lewa – od połowy)

1Zapis Donationis od Pana Dymitrego Czaplica

2JP. Tomaszowi Duszakiewiczowi [?] dany —

3Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

4Miesiąca Lutego Dwudziestego Osmego dnia

5Na Urzędzie Grodzkim w Zamku Jego Krolewskiey Mości Żytomierskim

6przedemną Pawłem Ziołkowskim [?] Podstarościm Żytomierskim i Księgami

7niniejszemi Grodzkiemi Żytomierskiemi Comparens personaliter WJP. Dymitr

8Czaplic ten Zapis wieczystey darowizny od siebie zeznawaiącego in rem et

9personam WP. Tomasza Duszakiewicza [?] [przekreślone: …] na Dobra Części

10wsi Sarnowki [?] z podpisem Ręki swey także JJPP. Przyiacioł, dla wpisania

11do Ksiąg niniejszych Grodzkich Kijowskich podawszy przyznał, owszem ten

12Zapis wieczy Inscrowany [?] szerzey i dostatecznie w sobie obmawia Ktory

13podawszy mnie Urzędu prosił aby przyięty i w Księgi niniejsze wpisany był

14Ktorego affektacyey Ja Urząd Annuendo przyimuiąc czytałem i tak się

15w sobie ma — Ja Dymitr Czaplic odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey

16Jurysdykcyi prawa forum Powiatu i Wdztwa, a pod teraźnieyszy List dobrowol-

17ny Zapis moy wieczystey darowizny cale się poddaiąc i inkorporuiąc zdrowy

18będąc na ciele i Umyśle wiadomo czynię i dobrowolnie zeznawam

19[reklamant:] i oznaymuię

k. 42 (skan 0043, strona prawa)

1i oznaymuię, iż Ja zeznawaiący niebędąc od nikogo nienamowiony ani przy-

2muszony, ale z dobrey i rozmyślney woli mojey, maiąc też wolność z prawa pospo-

3litego Dobrami swoiemi iako chcieć rządzić i dysponować, zatem Dobra moie Dzie-

4dziczne Części Wsi Sarnowki [?] w Woiewodztwie Kijowskim Sytuowaną nikomu

5żadnym prawem niezawiedzioną ze wszystkiemi tey Części przynależytościa-

6mi i uroczyskami, prawem, panstwem, Tytułem i Dziedzictwem ze wszyst-

7kiemi poddanemi osiadłemi i nieosiadłemi Komornikami ich robotami Czyn-

8szami miodowemi, osypnemi i wszelakiemi powinnościami, Łąkami, Grun-

9tami, Lasami, Polami, Rzekami, Jeziorami, Łowieniem Ryb, Dąbrowami

10i innemi wszystkiemi i wszelakiemi pożytkami dochodami przychodami

11tak iako się te Dobra w swoich miedzach graniciach okolicznościach i obychodziach

12zdawnych czasow miały i zawierały nic nie Excypuiąc ani wyimuiąc

13ale wszystko ogołem i pospolitowie zawieraiąc, tem wszystkiem WP. To-

14maszowi Duszakiewiczowi [?] [przekreślone: …] potomkom i Sukcessorom

15onego daię, daruię, i tym Zapisem moim wieczystey Rezygnacyi ustępuię

16wolen tedy iest i będzie tenże WJP. Tomasz Duszakiewicz [?] wyż wzmian-

17kowanemi Dobrami iako iuż swemi własnemi szafować i dysponować, a Ja

18zeznawaiący odtąd żadney prepedycyi zadawać niemam, i niepowinien będę

19ani mi potomkowie i Sukcessorowie moi niemaią i niepowinni będą, a to pod zakła-

20dami Ziemskiemi prawem opisanemi, i nato daię ten moy List Zapis

21wieczystey Rezygnacyi z podpisem Ręki mey własney i JJPP przyiacioł usto-

22nie [?] odemnie do podpisu uproszonych — Działo się w Sarnowce [?] Roku Tysiąc Sześć-

23set Sześćdziesiąt piątego dnia osmego Lutego, u tego Zapisu wieczystey daro-

24wizny podpisy Rąk tymi słowy — Dymitry Czaplic m.p. Jako przytomny świa-

25dek wzięty do tey Czynności podpisuię się Jan Sobotowski [?] m.p. Swiadek ustnie

26uproszony przez JP. zeznawaiącego do tego Zapisu podpisuię się Michał Burzyński [?]

27Ustnie i oczewisto uproszony świadek na tym Zapisie Donacyinym

28podpisuię się Ignacy Bierzicki [?] m.p. Ktory to Zapis wieczystey

29Rezygnacyi de verbo ad verbum iak się w sobie ma do Ksiąg

30niniejszych Grodzkich Żytomierskich iest Ingrossowany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Nazwisko obdarowanego „Duszakiewicz [?]” (w rkp. „Duszakiewiczowi”, „Duszakiewicza”, „Duszakiewicz”; pierwsza litera D/B) – odczyt dość wyraźny, nazwisko nieznane. Po nazwisku dwukrotnie przekreślony przez kopistę wyraz (zapewne powtórzone imię). „Grodzkich Kijowskich” w formule oblaty – omyłka kopisty (oblata w grodzie żytomierskim). Wieś „Sarnówka [?]” (w rkp. „Sarnowki”, „w Sarnowce”) – możliwe, że ta sama, co „Sarnawki [?]” w akcie 32. „Inscrowany [?]” – zapewne „inskrybowany” (wpisany). Świadkowie „Jan Sobotowski [?]”, „Michał Burzyński [?]”, „Ignacy Bierzicki [?]” – odczyty niepewne; imię „Ignacy” w XVII w. rzadkie – możliwe, że kopista zmienił formę.

Łacina i wyrazy obce: Donationis – (zapis) darowizny; Comparens personaliter – stawający osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; Annuendo – przychylając się; Excypować – wyłączać; prepedycya – przeszkoda; zakłady Ziemskie prawem opisane – kary umowne przewidziane prawem ziemskim; de verbo ad verbum – słowo w słowo; Ingrossowany – wpisany do ksiąg; m.p. – manu propria. „Osypne” – daniny w zbożu; „Komornicy” – chłopi bez własnej ziemi.

Streszczenie

28II 1665 przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) Dymitr Czaplic osobiście podał i przyznał zapis wieczystej darowizny dla Tomasza Duszakiewicza [?]. W zapisie (Sarnówka [?], 8 II 1665) Czaplic, poddając się jurysdykcji grodzkiej, z dobrej woli daje, daruje i wieczyście rezygnuje Duszakiewiczowi [?], jego potomkom i sukcesorom swoje dziedziczne części wsi Sarnówka [?] w województwie kijowskim, wolne od innych zobowiązań, ze wszystkimi przynależnościami i uroczyskami, poddanymi osiadłymi i nieosiadłymi, komornikami, robociznami, czynszami miodowymi i zbożowymi, łąkami, gruntami, lasami, polami, rzekami, jeziorami, łowieniem ryb i dąbrowami, w dawnych miedzach i granicach, niczego nie wyłączając; zrzeka się w imieniu własnym i sukcesorów wszelkich przeszkód pod zakładami prawa ziemskiego. Świadkowie: Jan Sobotowski [?], Michał Burzyński [?], Ignacy Bierzicki [?].

Transkrypcja

k. 42v (skan 0044, strona lewa)

1Possessya JP. Jana Krzyżanowskiego do Dobr

2Części Wsi Podzamcza

3Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

4Miesiąca Lutego Dwudziestego dziewiątego dnia

5Na Urzędzie Grodzkim w Zamku Jego Krolewskiey Mości Żytomierzu przedemną

6Pawłem Ziołkowskim [?] Podstarościm Żytomierskim i Księgami niniejszemi Grodzkiemi

7Żytomierskiemi Stanowszy Oczewisto Woźny Generał Woiewodztwa Wołyńskiego

8Szlachetny Jan Sabatowicz [?] wmoc prawdziwey wierney i Skuteczney Rellacyi swoiey

9iawnie ustnie i dobrowolnie dla zapisania do Ksiąg niniejszych zeznał iż on Roku

10teraźnieyszego dnia Osmnastego Lutego na affektacyą i prawną rekwizycyą WJP.

11Jana Krzyżanowskiego, maiąc przy sobie stronę Szlachty Ludzi wiary godnych

12Urr. JJPP. Jozefa Podalcowskiego [?] i Jakoba Szychalskiego [?] dla większego upoważnienia

13uczynku był w Dobrach Części Wsi Podzamczu, i tam będąc pomienioną Część vigore

14iure et naturale nanego [!] Spadłą ze wszystkiemi poddanemi, Polami, Rolami, Siano-

15żęciami, Pastwiskami, wygonami, Łozami, Lasami, Borami, Dąbrowami i ze

16wszystkiemi in genere et specie pożytkami dochodami Intratami w spokoyną, Re-

17alną, dziedziczną, bezprzeszkodnie [nad wierszem: affektantowi] podał i postąpił, nemine impugnante et contradi-

18cente w te Dobra zaintromittowawszy pomienionego Rekwirenta w czem wszystkiem

19szlachtę przy sobie będącą oświadczywszy się z tamtąd tu przybywszy napowrot

20o tem tę swoią prawdziwą przedemną Urzędem uczynił i zeznał wieczystey Pos-

21sessyi Rellacyą, prosząc onną actis inscribere co i otrzymał — Jan Sabatowicz [?] Woźny m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

Data oblaty „Lutego Dwudziestego dziewiątego dnia” roku 1665 – data niemożliwa (rok 1665 nie był przestępny), co dodatkowo podważa wiarygodność dat w tym zbiorze odpisów (por. noty o datacji w aktach 6, 25–33, 37). Tu i w akcie 49 ten sam dzień.

Część wsi Podzamcze – ta sama wieś, co w aktach 15 i 46 (Szychalscy [?]); świadkiem jest tu Jakub Szychalski [?], wwiązany w inną część Podzamcza 26 II 1665 (akt 46). Podstawa intromisji niedookreślona („vigore iure et naturale na niego spadłą” – mocą prawa naturalnego [dziedziczenia]; brak imienia spadkodawcy). Jan Krzyżanowski – możliwe pokrewieństwo z Mikołajem [?] Krzyżanowskim z aktów 10 i 17. Świadek „Józef Podalcowski [?]” – odczyt niepewny.

Łacina: vigore iure et naturale [!] (popr. iuris et naturalis) – mocą prawa i (dziedziczenia) naturalnego; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; nemine impugnante et contradicente – nikt się nie sprzeciwiał ani nie zaprzeczał; actis inscribere – wpisać do akt; m.p. – manu propria. „Łozy” – zarośla wierzbowe.

Streszczenie

„29 II 1665” przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) woźny generał województwa wołyńskiego Jan Sabatowicz [?] zeznał relację, że 18 II 1665, na żądanie Jana Krzyżanowskiego, w obecności szlachty Józefa Podalcowskiego [?] i Jakuba Szychalskiego [?], był w dobrach – części wsi Podzamcze – i tę część, przypadłą rekwirentowi prawem dziedziczenia naturalnego, z poddanymi, polami, rolami, sianożęciami, pastwiskami, wygonami, łozami, lasami, borami, dąbrowami i wszelkimi pożytkami, dochodami i intratami podał mu w spokojne, realne, dziedziczne posiadanie, bez sprzeciwu kogokolwiek; po czym zeznał relację wieczystej posesji i prosił o jej wpisanie, co uzyskał. Data oblaty (29 II w roku nieprzestępnym) niemożliwa.

Transkrypcja

k. 42v (skan 0044, strona lewa – dół)

1Possessya JP. Piotra Sośnickiego w Dobra Części

2Wsi Sosnowki wzięta

3Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

4Miesiąca Lutego dwudziestego dziewiątego dnia

5Na Urzędzie Grodzkim w Mieście [!] Jego Krolewskiey Mości Żytomierzu

k. 43 (skan 0044, strona prawa – góra)

1przedemną Pawłem Ziołkowskim [?] Podstarościm Żytomierskim i Księgami

2niniejszemi Grodzkiemi Żytomierskiemi Stanowszy Oczewisto Woźny

3Generał Wdztwa Wołyńskiego i innych Szlachetny Jan Sabatowicz [?]

4w moc prawdziwey wierney i Skuteczney Rellacyi swoiey iawnie ust-

5nie i dobrowolnie dla zapisania do Ksiąg niniejszych zeznał iż on

6Roku teraźnieyszego dnia Dwudziestego Lutego na affektacyą i prawną

7Rekwizycyą JP. Piotra Sośnickiego maiąc przy sobie stronę Szlachty

8Ludzi wiary godnych Urr. Prochima [?] Jankowskiego i Zdana [?] Nahoreckiego [?]

9dla większego upoważnienia uczynku był w Dobrach Części Wsi Sosnow-

10ki, i tam będąc Część tę vigore iure et naturali [nad wierszem: po Oycu ś.p. Ignacym Sośnickim] [przekreślone: …] spadłą ze wszyst-

11kiemi poddanemi, Polami, Sianożęciami, Lasami, Pastwiskami, Borami, Dą-

12browami i ze wszystkiem tym co z dawnych czasow do pomienioney Części

13Wsi Sosnowki przynależało i przynależy w spokoyną Dziedziczną, bez-

14przeszkodną Affectanti podał i postąpił nemine contradicente et impu-

15gnante w te Dobra zaintromittowawszy pomienionego Rekwirenta,

16w czem wszystkiem stronę Szlachty przy sobie będącą oświadczy-

17wszy się z tamtąd tu przybywszy napowrot o tem tę swoią prawdzi-

18wą przedemną Urzędem uczynił i zeznał wieczystey Possessyi Rellacyą

19prosząc onną actis inscribere co i otrzymał Jan Sabatowicz [?] Woźny —

Objaśnienia i tłumaczenia

Data oblaty „Lutego dwudziestego dziewiątego” 1665 – niemożliwa (rok nieprzestępny); zob. akt 48. W formule oblaty „w Mieście Jego Krolewskiey Mości” zamiast zwykłego „w Zamku” – zapewne omyłka kopisty. Dopisek nad wierszem „po Oycu ś.p. Ignacym Sośnickim” wprowadzony przez kopistę w miejsce przekreślonego wyrazu. Imiona świadków „Prochim [?]” (Prochor? Jochim?) i „Zdan [?]” oraz nazwisko „Nahorecki [?]” – odczyty niepewne. Wieś Sosnówka – nazwa częsta; tu bez określenia województwa.

Łacina: vigore iure et naturali [!] (popr. iuris et naturalis) – mocą prawa i (dziedziczenia) naturalnego; Affectanti – żądającemu; nemine contradicente et impugnante – nikt nie zaprzeczał ani się nie sprzeciwiał; actis inscribere – wpisać do akt.

Streszczenie

„29 II 1665” przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) woźny generał województwa wołyńskiego i innych Jan Sabatowicz [?] zeznał relację, że 20 II 1665, na żądanie Piotra Sośnickiego, w obecności szlachty Prochima [?] Jankowskiego i Zdana [?] Nahoreckiego [?], był w dobrach – części wsi Sosnówka – i tę część, przypadłą rekwirentowi prawem naturalnym po ojcu Ignacym Sośnickim, z poddanymi, polami, sianożęciami, lasami, pastwiskami, borami, dąbrowami i wszystkim, co z dawna do niej należało, podał mu w spokojne, dziedziczne posiadanie bez sprzeciwu kogokolwiek; po czym zeznał relację i prosił o jej wpisanie, co uzyskał. Data oblaty niemożliwa (29 II w roku nieprzestępnym).

Transkrypcja

k. 43 (skan 0044, strona prawa – dół)

1Zapis wspolnego dożywocia między JPPaństwy

2Majewskiemi Małżonkami uczyniony —

3Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

4Miesiąca Lutego Dwudziestego dziewiątego dnia

5Na Urzędzie Grodzkim w Mieście [!] Jego Krolewskiey Mości Żyt. przedemną

6Pawłem Ziołkowskim [?] Podstarościm Żytomierskim i Księgami niniejsze-

7mi Grodz. Żyto. Comparens pers. Urodz. JP. Roman i Tekla Trypolskiego [!]

8Suchna Majewscy Małż. ten Zapis wspolnego dożywocia sobie ad vicem

9[reklamant:] przyznał

k. 43v (skan 0045, strona lewa – bardzo wyblakła)

1przyznali, z podpisami Rąk swoich własnych i z podpisami Rąk

2JJPP. przyiacioł, per oblatam podali prosząc mnie Urzędu aby przy-

3ięty i do Ksiąg wpisany był, Ktory to Zapis Ja Urząd przyimuiąc

4czytałem i tak się w sobie ma — Ja Roman Suchna Majewski

5i Ja Thekla Wielm. [?] Imci Pana Jana z Trypola Trypolskiego Corka

6Małż. zdrowi będąc na ciałach i umysłach naszych odstąpiwszy

7swey własney i sobie należney Ziemskiey Jurysdykcyi prawa Powiatu

8Wdztwa, a pod teraźnieyszy Zapis nasz wcale się poddaiąc

9i wcielaiąc iawnie ustnie i dobrowolnie przyznawaiący sobie wzaiem-

10nie zeznawamy Każdemu Komu by o tem wiedzieć należało

11teraz i napotem oznaymuiemy iż My w całe lat kilkunastym naszym [?]

12Małżeńskim pożyciu oświadczywszy wspolney przysięgi [?] i

13wzaiemney przychylności przeto Ja zeznawaiący Roman Suchna

14Majewski na Dobrach moich generaliter wszystkich prawem Dzie-

15dzictwa po Oycu moim Romanie na mnie spadłych iako to na Części

16Wsi Horodyszcze w Wdztwie Kijow. Leżącey tudzież [na] Summach [?] wszyst-

17kich pewnych Ktore teraz mam i napotem za Łaską Boską

18mieć będę na wszystkich Generaliter Dobrach Srebrach Złocie i wszy-

19stkich Ruchomościach iakim kolwiek sposobem nazwiskiem nazwać

20się maiących wyż wspomnioney zeznawaiącey Ma[łżo]nce mojey miłey

21dożywocie Zapisem niniejszym Zapisuię ad vitae ejus tempora

22Ktorych Dobr Summ i wszelkiey Ruchomości wzwyż pomienio-

23ney używać będzie — a post Extinctus [!] ius advitalitatis też

24Dobra moie wyżey mianowane do Sukcessorow moich tojest te-

25raz żyiącego małoletniego Syna Pawła i innych Ktorym nas

26Pan Bog opatrzy według prawa wracać się maią, wzaiemnie

27[reklamant:] i Ja

k. 44 (skan 0045, strona prawa)

1i Ja zeznawaiąca Thekla z Trypola Suchna Majewska

2takowymże sposobem na wszystkich Dobrach moich Summach

3posagowych, przywianowanych [?] i innych Summach rucho-

4mych i nieruchomych tudzież Złocie Srebrze Kleynotach Szatach

5i wszelkich Ruchomościach iakimkolwiek tytułem nazywaiących

6się teraz mianych i napotym za Łaską Bożą nabytych,

7niniejszym Zapisem moim dożywocie Jegomości Panu Romanowi

8Suchna Majewskiemu Małżonkowi memu miłemu ad vitae

9tempora zapisuię — po ktorego zeyściu (day Boże iak nay

10dłuższym Życiu) do Sukcessorow naturalnych całe prawo onych

11wracać się maią — i nato smy dali ten nasz dobrowolny Za-

12pis społnego dożywocia z pieczęciami i z podpisami Rąk naszych

13także Jchmość Panow przyiacioł uproszonych — Działo się w Żyto-

14mierzu Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego dnia Dwudziestego

15Lutego — Roman Suchna Majewski m.p. Thekla Suchna Majewska

16proszony do podpisu Antoni na P. Potachi [?] m.p. proszony do pod-

17pisu przyiaciel Franciszek Praszczyński [?] Nowog[rodzki ?] [?] m.p.

18ustnie uproszony od JPP. zeznawaiących przyiaciel podpisuię

19się Jan Niemirycz — Ktory to Zapis wspolnego dożywocia

20za podaniem i prozbą JPP. zeznawaiących, a za moim Urzędow-

21nym przyięciem do Ksiąg teraźnieyszych iest Ingrossowany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Data oblaty „Lutego Dwudziestego dziewiątego” 1665 – niemożliwa (rok nieprzestępny); por. akty 48–49. W formule oblaty „Tekla Trypolskiego” – zapewne skrót „[z Trypola] Trypolskiego [córka]”. „Suchna Majewski” – nazwisko z przydomkiem (w rkp. „Suchna Majewski”, „Suchna Majewska”). Tekla – córka Jana z Trypola Trypolskiego (por. Trypolscy w aktach 35–36: Michał i Jan Trypolscy, 1651). Strona k. 43v bardzo wyblakła – odczyt z odejmowaniem tła; „w całe lat kilkunastym [?]”, „wspolney przysięgi [?]” – odczyty niepewne. Świadkowie: „Antoni na P. Potachi [?]” – odczyt bardzo niepewny; „Franciszek Praszczyński [?] Nowog[rodzki ?]” – skrót urzędu/ziemi niejasny; Jan Niemirycz – nazwisko znanego rodu kijowsko-wołyńskiego.

Łacina: Comparens pers. (personaliter) – stawający osobiście; ad vicem – wzajemnie; per oblatam – przez oblatę; ad vitae ejus tempora – na czas jej (jego) życia; post Extinctus [!] ius advitalitatis (popr. post exstinctum ius advitalitatis) – po wygaśnięciu prawa dożywocia; generaliter – ogólnie; Ingrossowany – wpisany do ksiąg. Horodyszcze – wieś w woj. kijowskim (nazwa częsta).

Streszczenie

„29 II 1665” przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) małżonkowie Roman Suchna Majewski i Tekla, córka Jana z Trypola Trypolskiego, osobiście podali do oblaty zapis wspólnego dożywocia. W zapisie (Żytomierz, 20 II 1665), w uznaniu wieloletniego zgodnego pożycia, Roman zapisuje żonie dożywocie na wszystkich swoich dobrach dziedzicznych po ojcu Romanie, w tym na części wsi Horodyszcze w województwie kijowskim, a także na sumach, srebrach, złocie i ruchomościach obecnych i przyszłych; po wygaśnięciu dożywocia dobra mają wrócić do jego sukcesorów – małoletniego syna Pawła i innych dzieci. Tekla wzajemnie zapisuje mężowi dożywocie na swych dobrach, sumach posagowych i wianowych, złocie, srebrze, klejnotach, szatach i ruchomościach, które po jego śmierci mają wrócić do sukcesorów naturalnych. Podpisy małżonków i świadków: Antoni […] Potachi [?], Franciszek Praszczyński [?], Jan Niemirycz.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 44 (skan 0045, strona prawa – dół)

1Plenipotencya od JP. Piotra Przyszychow-

2skiego [?] Synowi swemu Bazylemu uczyniona —

3Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

4Miesiąca Marca pierwszego dnia

5Na Urzędzie Grodz. w Mieście [!] Jego Krolewskiey Mości Żytomierzu przedemną

6[reklamant:] Pawłem

k. 44v (skan 0046, strona lewa – skrajnie wyblakła; odczyt z odejmowaniem tła)

1Pawłem Ziołkowskim [?] Podstarościm Żytomier[skim] i Księ-

2gami niniejszemi Grodzkiemi Żytomierskiemi [?] […] JP.

3Piotr Przyszychowski [?] zdrowy będąc na ciele i umyśle

4odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey Jurys-

5dykcyi prawa Forum Powiatu i Wdztwa, a pod teraźnieyszą

6Plenipotencyą [?] zeznanie [?] swoie cale się poddaiąc i wcielaiąc

7wiadomo iawno czynię ustnie i dobrowolnie […] […]

8Każdemu niniejszym zeznaię iż […] zeznawaiący maiąc

9sprawy [?] […] […] w […] […] […] […]

10[…] […] […] […] […] […]

11[…] w […] Sprawach […] […] i […] […]

12Ktorych sam iako […] […] […] […]

13[…] […] […] i sobie […] […] […]

14[…] […] Syna mego WJP. Ba-

15zylego Przyszychowskiego [?] […] […] […]

16[…] i […] […] plenariam facultatem

17omnimodam absolutamque potestatem […] […]

18Generaliter w sprawach tak […] […] […]

19[…] […] tako i […] […] […]

20[…] […] i […] […] […] […]

21[…] […] […] […] […] […]

22[…] […] i Sprawiedliwość [?] […] […]

23[…] […] i […] […] […]

24[…] […] […] […]

25Dekretami […] […] […] […]

26[…] […] […] […] […] […]

27[…] […] […] […] […] […] […]

28Przyszychowskiego [?] […] […] […] […] i […]

29[…] […] […] […] […] […]

30[…] do wszystkiego […] […] […] […]

31[…] et […] […] […] […] […]

32[…] […] […] […] […]

33[…] […] […] […] […] […]

k. 45 (skan 0046, strona prawa – góra)

1i […] […] […] consequentur [?] po […]

2[…] […] […] […] dobrowolnego

3zeznania mego Ktorego o przyięcie i do Akt

4wpisanie mnie Urzędu prosił i otrzymał —

5Piotr Przyszychowski [?] m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

Akt FRAGMENTARYCZNY (#PARTIAL): k. 44v (skan 0046 lewa) skrajnie wyblakła – nawet przy silnym odejmowaniu tła czytelne tylko pojedyncze wyrazy; odczytano szkielet formuł zeznania (jak w aktach 30, 32, 34) i łacińskie wyrażenie pełnomocnictwa. Liczba wierszy z […] odpowiada w przybliżeniu liczbie wierszy na karcie. Nazwisko „Przyszychowski [?]” (w rkp. „Przyszychowskiego”, „Przyszychowski”) – por. Anna Przyszychowska [?] (testament, akt 9).

Łacina: plenariam facultatem omnimodam absolutamque potestatem – pełne uprawnienie i wszelką, nieograniczoną władzę (formuła pełnomocnictwa); Generaliter – ogólnie; m.p. – manu propria. Plenipotencja – pełnomocnictwo do prowadzenia spraw sądowych i majątkowych w imieniu mocodawcy.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

1III 1665 przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) Piotr Przyszychowski [?] zeznał plenipotencję (pełnomocnictwo) dla swego syna Bazylego Przyszychowskiego [?], dając mu pełną i nieograniczoną władzę prowadzenia w jego imieniu wszelkich spraw, zapewne sądowych i majątkowych (szczegóły nieczytelne), i prosił o wpisanie zeznania do akt, co uzyskał; podpis: Piotr Przyszychowski [?]. Akt w większości nieczytelny (skrajnie wyblakła karta).

Transkrypcja

k. 45 (skan 0046, strona prawa – wyblakła)

1Possessya WJm. Pana […] Zemki [?] w Dobra

2Części Wsi Podzamcza służąca

3Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

4Miesiąca Lutego dwudziestego pierwszego [?] dnia

5Na Urzędzie Grodzkim w Mieście [!] Jego Krolewskiey Mości

6Żytomierzu przedemną Pawłem Ziołkowskim [?] Podstaro-

7ścim Żytomierskim i Księgami niniejszemi Grodz. Żyto.

8Stanowszy Oczewisto Woźny Generał Wdztwa Kijow.

9i innych Szlachetny Jan Sabatowicz [?] w moc prawdzi-

10wey wierney i skuteczney Rellacyi swoiey iawnie ustnie

11i dobrowolnie dla zapisania do Ksiąg niniejszych zeznał

12iż on Roku teraźnieyszego dnia dziesiątego Lutego

13na affektacyą i prawną Rekwizycyą JP. […] Zemki [?]

14[…] […] […] maiąc przy sobie stronę

15Szlachty Ludzi wiary godnych Urr. Alexandra Orzecho-

16wskiego [?] i Jana Cackowskiego [?] dla większego upoważnienia

17uczynku był w Dobrach Wsi Podzamczu w Wdztwie

18Kijowskim Leżący i tam będąc Część tey Wsi vigore iure

19et naturali po Oycu Pawle Zemki [?] i z Matki Anny

20Gołkowny [?] niniejszego [?] Spadłą i należącą ze wszystkiemi Podda-

21nemi, Polami, Sianożęciami, Lasami, Borami i ze wszystkiem tym

22co z dawnych czasow do pomienioney Części przynależało

23i przynależy w spokoyną Dziedziczną i bezprzeszkodną affektanto-

24wi podał i postąpił nemine contradicente et impugnante w te Do-

25bra zaintromittowawszy pomienionego Rekwirenta w czem

26wszystkiem stronę Szlachty przy sobie będącą oświadczywszy się z tamtąd tu

27przybywszy napowrot o tem swoią prawdziwą przedemną Urzędem uczynił

28i zeznał Rellacyą prosząc onną actis inscribere co i otrzymał Jan Sabatowicz [?] Woźny —

Objaśnienia i tłumaczenia

Data oblaty: „Lutego dwudziestego pierwszego [?]” – odczyt niepewny (karta wyblakła); w zbiorze odpis występuje po aktach z 28/„29” II i 1 III 1665 – kolejność odpisów nie jest chronologiczna. Woźny tytułowany tu „Wdztwa Kijow. i innych” (w aktach 40–50 – „Wołyńskiego (i innych)”). Imię rekwirenta i jego dalszy opis nieczytelne; nazwisko „Zemka [?]” (w rkp. „Zemki”) – odczyt niepewny; matka „Anna Gołkówna [?]” – odczyt niepewny. Świadkowie „Aleksander Orzechowski [?]” i „Jan Cackowski [?]” – odczyty niepewne. Podzamcze – w województwie KIJOWSKIM (w akcie 15 – wołyńskim); możliwe, że chodzi o różne wsie lub błąd kopisty. Por. akty 15, 46, 48.

Łacina: vigore iure et naturali [!] – mocą prawa i (dziedziczenia) naturalnego; nemine contradicente et impugnante – nikt nie zaprzeczał ani się nie sprzeciwiał; actis inscribere – wpisać do akt.

Streszczenie

21[?] II 1665 przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) woźny generał województwa kijowskiego i innych Jan Sabatowicz [?] zeznał relację, że 10 II 1665, na żądanie […] Zemki [?], w obecności szlachty Aleksandra Orzechowskiego [?] i Jana Cackowskiego [?], był w dobrach wsi Podzamcze w województwie kijowskim i część tej wsi, przypadłą rekwirentowi w spadku po ojcu Pawle Zemce [?] i matce Annie z Gołków [?], z poddanymi, polami, sianożęciami, lasami, borami i wszystkimi dawnymi przynależnościami podał mu w spokojne, dziedziczne posiadanie bez sprzeciwu; po czym zeznał relację i prosił o jej wpisanie, co uzyskał.

Transkrypcja

k. 45v (skan 0047, strona lewa)

1Possessya WJP. Marcina Byko-

2wskiego [?] w Dobra Części Wsi

3Olszanowa [?] służąca

4Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

5Miesiąca Lutego Dwudziestego dziewiątego dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście [!] Jego Krolewskiey

7Mości Żytomierzu przedemną Pawłem Ziołkowskim [?]

8Podstarościm Żytomierskim i Księgami niniejszemi

9Grodzkiemi Żytomierskiemi stanowszy oczewisto

10Woźny Generał Wdztwa Kijowskiego i innych Szlachetny

11Jan Sabatowicz [?] w moc prawdziwey wierney i sku-

12teczney Rellacyi swoiey iawnie ustnie i dobrowolnie

13dla zapisania do Ksiąg niniejszych zeznał iż on

14Roku teraźnieyszego dnia dziewiętnastego Lutego

15na affektacyą i prawną Rekwizycyą WJP. Marcina

16Bykowskiego [?] maiąc przy sobie stronę Szlachty

17Ludzi wiary godnych WWJJPP. Ludwika Proszkowskiego

18i Krzysztofa [?] Omelanowskiego [?] dla większego upoważnienia

19uczynku był w Dobrach Wsi Olszanowce [?] i tam będąc

20Część tey Wsi vigore iure et naturali na teraźnieyszego

21Rekwirenta po Oycu Jego JP. Janie Bykowskim [?]

22Spadłą i należącą ze wszystkiemi […] […] na

23Granicy ciągnącemi się i z Ludźmi […] ornemi

24i nieornemi, Zarostami, Lasami, Dąbrowami, Ławni-

25czami [?] i tym wszystkiem co do tey Części teraz należy

26affektantowi przypadało w spokoyną, Dziedziczną i bez-

27przeszkodną zaraz wspomnionemu affektantowi podał

28i postąpił Possessyą, poczem poddanych tamecznych do

29Gromady zwoławszy o nowym ich Panie teraźnieyszym

30Rekwirencie uwiadomił, i pełnie posłuszeństwo zalecił,

31w czem stronę Szlachty przy sobie będącą oświadczywszy się

32z tamtąd odiechał i tu ad acta przybywszy wierney i prawdziwey

33swoiey uczynił i zeznał Rellacyą, prosząc onną actis inscri[bere]

34co otrzymał Jan Sabatowicz [?] Woźny —

Objaśnienia i tłumaczenia

Data oblaty „Lutego Dwudziestego dziewiątego” 1665 – niemożliwa (por. akty 48–50). Nazwisko rekwirenta „Bykowski [?]” (w rkp. „Bykowskiego”, „Bykowskim”; pierwsza litera B/R) – odczyt niepewny. Wieś: w tytule „Olszanowa [?]”, w tekście „Olszanowce [?]” – odczyt niepewny (Olszanówka?). Świadkowie „Ludwik Proszkowski” (por. Maciej Proszkowski, akty 14, 31) i „Krzysztof [?] Omelanowski [?]” – drugi odczyt niepewny. „Ławniczami [?]” – wyraz niejasny (zapewne rodzaj gruntów). Woźny tytułowany „Wdztwa Kijowskiego i innych”.

Łacina: vigore iure et naturali [!] – mocą prawa i (dziedziczenia) naturalnego; ad acta – do akt; actis inscribere – wpisać do akt.

Streszczenie

„29 II 1665” przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) woźny generał województwa kijowskiego i innych Jan Sabatowicz [?] zeznał relację, że 19 II 1665, na żądanie Marcina Bykowskiego [?], w obecności szlachty Ludwika Proszkowskiego i Krzysztofa [?] Omelanowskiego [?], był w dobrach wsi Olszanówka [?] i część tej wsi, przypadłą rekwirentowi po ojcu Janie Bykowskim [?], z ludźmi, gruntami ornymi i nieornymi, zarostami, lasami, dąbrowami i innymi przynależnościami podał mu w spokojne, dziedziczne posiadanie; zwoławszy gromadę poddanych, oznajmił im o nowym panu i polecił posłuszeństwo; po czym zeznał relację i prosił o jej wpisanie, co uzyskał.

Transkrypcja

k. 46 (skan 0047, strona prawa; lewy margines dolnej połowy zatarty – ubytek warstwy papieru)

1Zapis Dymissionis od WJmci Pana

2Gabriela Uriembły [?] na rzecz Syna

3swego WJmci Pana Jana Uriembły [?]

4dany i służący —

5Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

6Miesiąca Lutego dwudziestego dziewiątego dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Mieście [!] Jego Krolewskiey

8Mości Żytomierzu przedemną Pawłem Ziołkowskim [?]

9Podstarościm Żytomierskim y Księgami niniejszemi

10Grodzkiemi Żytomierskiemi Comparens personaliter

11WJmć Pan Gabriel Syn Stanisława Uriembło [?] ten Zapis

12Dymissionis od siebie zeznawaiącego in rem et personam

13WJmci Pana Jana Uriembły [?] Syna swego zeznał prosząc

14mnie Urzędu o przyięcie y do Xiąg wpisanie, a tak

15Ja Urząd annuendo affectationi przyimuiąc czytałem

16Ktory tak w sobie się ma — Ja Gabriel Syn Stanisława

17Uriembło [?] zdrowy będąc na ciele i umyśle odstąpiwszy

18swey własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi, a pod te-

19raźnieyszy Zapis moy Dimissionis cale się poddaiąc

20i inkorporuiąc, wiadomo iawno czynię ustnie y dobro-

21wolnie zeznawam iż Ja zeznawaiący maiąc Dobra

22[…] Dziedziczne Wsi Kuchary po Oycu moim

23[…] P. Ur. Stanisławie Uriembłe [?] Stolniku Przemys[kim]

24[…] mnie spadłe, i dobyą w moiey dzierżawie [?]

25[…] moiem fortuną moią własną ex vo-

26luntatem meam iak chcieć rozporzą-

27dzać, widząc wolne potrzeby Syna mego

28[…] y przytym ab illo dla osoby moiey reveren-

29[cyą …] […] pomienioną część temuż Synowi me-

30[…] Jmć Panu Janowi Uriembłe [?] przyustąpić, iakoż

31przywodzę takowy moy zamiar do skutku pomienione

32Dobra Wsi Kuchary z poddanemi oboiey płci, Polami,

33rolami, Lasem, Pastwiskami, Sianożęciami, Zarosta-

34mi, Stawami, Stawiskami, w nich Łowi[e]niu Ryby y w

35[Lasach] bicia zwierza y ze wszystkiemi do tych Dobr

36przyległościami y attynencyami, nic na siebie ani na

37nikogo innego nie wyimuiąc ni też excypuiąc, ale wszy-

38stko ogołem zawieraiąc, temuż Synowi memu z pod

39[reklamant:] Possessyi mey

k. 46v (skan 0048, strona lewa – góra)

1mego wypuszczam y dymittuię, wolny tedy odtąd iest

2i będzie wspomnioną wieś obiąwszy w swoie władanie

3rządzić i szafować, dysponować, swoim prawem, komu

4chcieć odprzedać, z tym aby dług pozostały Panu

5Antoniemu Sienkiewiczowi [?] obligiem wolim [?] tysiąc

6szesćset pięćdziesiąt szostym dnia pierwszego Junia

7[…] […] […] […] talarow bitych dziewięćdziesiąt dziewię-

8ciu zawiniony, dotąd należny Sukcessorom onego iako z

9prawa natury przychodzić będą był ułatwiony, a Ja

10zeznawaiący od datty niniejszego Zapisu żadnego pra-

11wa do powrotu tych Dobr nie mam i mieć nie będę,

12nato daię ten moy List Zapis Dymissionis

13podpisem Ręki mey własney stwierdzony — Dattum

14w Kucharach Roku tysiąc szesćset szesćdziesiąt

15piątego dnia piątego Lutego — Gabriel Syn Stani-

16sława Uriembło [?] — Jako świadek i przyiaciel na tym

17Zapisie Dymissyinym podpisuię się Jan Witwicki

18m.p. Ustnie uproszony świadek na tey Dymissyi

19podpisuię się Dominik Niewmierzycki [?] m.p.

20Przytomny świadek na tey Dymissyi podpisuię się

21Woyciech Konieczbski [?] m.p. — Ktory to Zapis Dymi-

22ssionis za podaniem i oświadczeniem […]

23osoby, a za moim […] przyięciem co do słowa do Xiąg niniey-

24szych Ingrossowany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Nazwisko „Uriembło [?]” (w rkp. „Uriembły”, „Uriembło”, „Uriembłe”; Ur- może być U-/W-) – możliwe zniekształcenie nazwiska Wrzembło/Urębło; odczyt niepewny. Ojciec – Stanisław, stolnik przemyski [?] („Stolniku Przemys[kim]” – koniec wiersza w ubytku). Wieś „Kuchary” – możliwe, że ten sam Kucharów, co w aktach 16 i 45 (Piotrowicze), ale w innym ręku – identyfikacja niepewna. Lewy margines dolnej połowy k. 46 zatarty (ubytek wierzchniej warstwy papieru) – początki wierszy nieczytelne.

Wierzyciel „Antoni Sienkiewicz [?]” – dług z obligu z 1 VI 1656, „talarów bitych dziewięćdziesiąt dziewięć” (kwota częściowo nieczytelna); zobowiązanie przechodzi na syna. Data oblaty „29 II 1665” – niemożliwa (por. akty 48–50, 53). Świadek Jan Witwicki – por. Jakub Witwicki (akt 41). „Dominik Niewmierzycki [?]”, „Wojciech Konieczbski [?]” – odczyty niepewne.

Łacina: Dimissionis – (zapis) dymisji (przekazania dóbr); Comparens personaliter – stawający osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; annuendo affectationi – przychylając się do żądania; ex voluntate mea – według mej woli; ab illo … reverencya – (okazywane) przez niego uszanowanie; attynencye – przynależności; excypować – wyłączać; Dattum – dano; m.p. – manu propria; Ingrossowany – wpisany do ksiąg.

Streszczenie

„29 II 1665” przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) Gabriel Uriembło [?], syn Stanisława, zeznał zapis dymisyjny dla syna Jana. W zapisie (Kuchary, 5 II 1665) oświadczył, że mając dziedziczną wieś Kuchary po ojcu Stanisławie, stolniku przemyskim [?], widząc potrzeby syna i jego uszanowanie, przekazuje mu tę wieś z poddanymi obojga płci, polami, rolami, lasem, pastwiskami, sianożęciami, zarostami, stawami, łowieniem ryb, polowaniem i wszystkimi przynależnościami, niczego nie wyłączając; syn może nią swobodnie rozporządzać, lecz ma spłacić dług u Antoniego Sienkiewicza [?] z obligu z 1 VI 1656 (99 talarów bitych [?]); ojciec zrzeka się prawa powrotu. Świadkowie: Jan Witwicki, Dominik Niewmierzycki [?], Wojciech Konieczbski [?].

Transkrypcja

k. 46v (skan 0048, strona lewa – dół)

1Dymissya od Ur. Macieja Budzyńskiego

2Synowi swemu Floryanowi Woyciechowi [?]

3Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

4Miesiąca Lutego dwudziestego dziewiątego dnia

5Na Urzędzie Grodzkim w Mieście [!] Jego Krolewskiey Mości Żytomie-

6rzu przedemną Pawłem Ziołkowskim [?] Podstarościm Żytomierskim

7y Księgami niniejszemi Grodzkiemi Żytomierskiemi Comparens

8personaliter Ur. Maciey Budzyński ten Zapis Dymissyonis od siebie zezna-

9waiącego in rem et personam Ur. Floryana Woyciecha Budzyń-

10skiego Syna swego uczyniony, dla wpisania do Ksiąg niniejszych

11przyznał, prosząc mnie Urzędu aby przyięty i w Księgi wpisany był

12a tak Ja Urząd pomieniony Zapis ad acticandum przyimuiąc

13czytałem i ten tak się w sobie ma — Ja Maciey Budzyński zdrowy

14będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey

k. 47 (skan 0048, strona prawa – góra)

1Jurysdykcyi prawa forum Powiatu y Woiewodztwa, a pod teraźnieyszy

2Zapis moy Dymissyonis cale się poddaiąc i wcielaiąc wiadomo iawno

3czynię ustnie i dobrowolnie zeznawam iż Ja zeznawaiący maiąc Dobra

4moie Dziedziczne Części Wsi Rakowszczyzny [?] w Wdztwie Kijo. Sytuowane

5Ktoremi według prawa pospolitego będąc moiemi iako swoią

6własnością rozrządzać, a widząc Syna mego Ur. Floryana

7Woyciecha dwoimiennego Budzyńskiego ku mnie przychylnego

8Umyśliłem przeto wyżey wyrażone Dobra temuż Synowi

9memu Floryanowi Woyciechowi Budzyńskiemu ze wszystkie-

10mi do tych Dobr [nad wierszem: Części wsi Rakowszczyzny] należącemi poddanemi, polami, Rolami,

11Lasami, Sianożęciami, wypasami i z tym wszystkiem co do tey

12Części od naydawnieyszych czasow przynależało y przynależy da-

13rować i Dymittować, Jakoż tym moim Zapisem daię

14i Dymittuię — Wolen tedy odtąd iest i będzie tenże Syn

15moy wyraz wspomnionemi Dobrami iako swoią właś-

16nością rządzić szafować y dysponować, a Ja zeznawaiący

17żadnego odtąd zwrotu ani sobie ani komu inszemu nie

18zostawuię, y nato ten moy Zapis Dymissyonis Ręką moią

19własną przy uproszonych Świadkach i przyiaciołach

20podpisuię — Dattum w Rakowszczyźnie [?] dnia piątego Stycznia

21Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego Anno — Maciey Budzyń-

22ski m.p. Jako świadek i przyiaciel na tey Dymissyi

23podpisuię się Jan Zerebiło [?] m.p. przytomny będąc uczy-

24nieniu [?] Zapisu Dymissyinego podpisuię się

25Onufry […]wicz Mełniewski [?] m.p. Będąc naocznym za

26Świadka [tego ?] Zapisu Dymissyinego podpisuię się

27Piotr Ch[…]kowski [?] m.p. Ktora to Dymissya za poda-

28niem y prozbą, a za moim Urzędowym przyięciem

29do Ksiąg niniejszych iest Ingrossowana —

Objaśnienia i tłumaczenia

Akt rozstrzyga nazwisko z aktu 35: „Budzyński” (tam „Budzyński [?]”) – Florian Wojciech „dwoimienny” (o dwóch imionach), syn Macieja. SPRZECZNOŚĆ: w akcie 35 (zapis datowany w Owruczu 12 IX 1651) Florian Wojciech mówi o „ś.p.” ojcu Macieju, tu zaś (1665) Maciej żyje i sam przekazuje synowi inne dobra – kolejna niezgodność w datacji/treści odpisów tego zbioru (por. noty o datacji w aktach 6, 25–33, 37, 48).

Wieś „Rakowszczyzna [?]” (w rkp. „Rakowszczyzny”, „w Rakowszczyźnie”) – odczyt dość pewny, identyfikacja nieustalona. Data oblaty „29 II 1665” – niemożliwa. Świadkowie: „Jan Zerebiło [?]” (Żerebiło?), „Onufry […]wicz Mełniewski [?]”, „Piotr Ch[…]kowski [?]” – odczyty niepewne, część liter zakryta plamami.

Łacina: Dymissyonis (dimissionis) – (zapis) dymisji; Comparens personaliter – stawający osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; Dattum … Anno – dano … roku; m.p. – manu propria; Ingrossowana – wpisana do ksiąg.

Streszczenie

„29 II 1665” przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) Maciej Budzyński osobiście przyznał zapis dymisyjny dla syna Floriana Wojciecha. W zapisie (Rakowszczyzna [?], 5 I 1665) oświadczył, że części wsi Rakowszczyzna [?] w województwie kijowskim, swoje dobra dziedziczne, z poddanymi, polami, rolami, lasami, sianożęciami, wypasami i wszystkimi dawnymi przynależnościami, widząc przychylność syna, daruje i dymituje Florianowi Wojciechowi Budzyńskiemu, który może nimi swobodnie rozporządzać; sam zrzeka się wszelkiego zwrotu. Świadkowie: Jan Zerebiło [?], Onufry […]wicz Mełniewski [?], Piotr Ch[…]kowski [?].

Transkrypcja

k. 47 (skan 0048, strona prawa – dół)

1Dymissya od Ur. Bazylego Nowickiego Synowi

2swemu Piotrowi służąca —

3Roku Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego

4Miesiąca Lutego dwudziestego dziewiątego dnia

5Na Urzędzie Grodzkim w Mieście [!] Jego Krolewskiey Mości Żyto. przedemną Pawłem

6[Ziołk]owskim [?] Podstarościm Żytomierskim y Księgami niniejszemi Grodz. Żyto.

7[Compar]ens person. Ur. Bazyli Nowicki ten Zapis Dymissyonis od siebie ze-

8[zna]waiącego in rem et personam Ur. Piotra Nowickiego Syna swego uczy-

9niony dla zapisania do Ksiąg niniejszych przyznał prosząc mnie Urzędu aby przyięty

10i w Księgi wpisany był, a tak Ja Urząd pomieniony Zapis ad acticandum przyimuiąc

11czytałem i ten tak się w sobie ma — Ja Bazyli Nowicki zdrowy będąc na ciele i Umyśle

k. 47v (skan 0049, strona lewa – góra; dalej zakrętasy, reszta karty pusta)

1odstąpiwszy swey własney należney Jurysdykcyi prawa forum Powiatu i Wdztwa

2a pod teraźnieyszy Zapis moy Dymissyonis zupełnie się poddaiąc i inkorporuiąc wiadomo czynię

3ustnie i dobrowolnie zeznaię iż Ja zeznawaiący maiąc dobra moie dziedziczne Części Wsi

4Domanowa [?] w Wdztwie Kij. Sytuowane, Ktoremi według prawa pospolitego będąc moiemi

5iako swoią własnością rządzić szafować i dysponować, ani mądrzeysza [?] w Synie moim

6cale iuż adulta niemogąc nie widzieć oraz doskonały w nim sposobności ku rzą-

7dzeniu persona sua y maiątkiem swoim, a przyzwoitey ab illo ku osobie moiey re-

8verencyi doznawszy wyżey przerzeczone dobra Części Wsi Domanowa [?] z Poddanemi

9Polami, Rolami, Lasami, Sianożęciami, Zaroślami, wypasami, Ogrodami, nawozami

10et cum omnibus attinentiis et pertinentiis temuż WJmPanu Piotrowi Nowickiemu

11Synowi memu z pod fortuny moiey wypuszczam y Dymittuię — Wolen tedy iuż

12iest i będzie pomieniony Syn moy wyżey wyrażonemi dobrami dziś przezemnie

13temu darowanemi rządzić szafować y dysponować, pożytkow rozkich [?] wyciągaiąc

14i onemi użytkować, a Ja zeznawaiący raz iuż zrzekłszy się prawa do pomienionych

15Dobr mi służącego żadnego zwrotu mieć niebędę, y nato dałem ten moy List dobro-

16wolny Zapis Dymissyonis z podpisem Ręki mey własney i JchmPanow przyia-

17cioł odemnie do podpisu uproszonych — Dattum w Żytomierzu dnia dwudziestego

18Lutego Tysiąc Szesćset Sześćdziesiąt piątego Anno — u tego Zapisu Dymissyonis pod-

19pisy tak temi słowy — Bazyli Nowicki m.p. Ustnie uproszony za Świadka i przyia-

20ciela od WJmPana Bazylego Nowickiego do podpisania tego Zapisu Dymissyinego podpi-

21suię się Jan Wiśniewski [?] m.p. Świadek przytomny uczynienia tego Zapis Dymissyonis

22podpisuię się Floryan Zaręba Chor. Woysk. Kor. [?] m.p. Za Świadka y przyiaciela na tey

23Dymissyi podpisuię się Stefan Dulęski [?] m.p. Ktory zaś to Zapis Dymissyonis za po-

24daniem i prozbą, a za moim Urzędowym przyięciem do Ksiąg niniejszych

25iest Ingrossowany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Wieś „Domanów [?]” (w rkp. „Części Wsi Domanowa”) – odczyt dość pewny, identyfikacja nieustalona. Fragment uzasadnienia („ani mądrzeysza [?] w Synie moim cale iuż adulta niemogąc nie widzieć …”) zapewne zniekształcony przez kopistę; sens: widząc syna już dorosłego i zdolnego do zarządzania sobą i majątkiem. Świadkowie: „Jan Wiśniewski [?]” (w rkp. „Wiśniewski”/„Wieprzski”), „Floryan Zaręba Chor. Woysk. Kor. [?]” (skrót urzędu niepewny – może chorąży wojsk koronnych), „Stefan Dulęski [?]” – odczyty niepewne. Data oblaty „29 II 1665” – niemożliwa.

Łacina: Comparens person. (personaliter) – stawający osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; adulta – dorosły; persona sua – własną osobą; ab illo – od niego; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przynależnościami; Dattum … Anno – dano … roku; m.p. – manu propria; Ingrossowany – wpisany do ksiąg.

Streszczenie

„29 II 1665” przed urzędem grodzkim żytomierskim (podstarości Paweł Ziołkowski [?]) Bazyli Nowicki osobiście przyznał zapis dymisyjny dla syna Piotra. W zapisie (Żytomierz, 20 II 1665) oświadczył, że widząc syna dorosłego i zdolnego do rządzenia sobą i majątkiem oraz doznając od niego należnego uszanowania, przekazuje mu swoje dziedziczne części wsi Domanów [?] w województwie kijowskim z poddanymi, polami, rolami, lasami, sianożęciami, zaroślami, wypasami, ogrodami, nawozami i wszelkimi przynależnościami; syn może nimi swobodnie rozporządzać i pobierać pożytki, a ojciec zrzeka się prawa zwrotu. Świadkowie: Jan Wiśniewski [?], Florian Zaręba [?], Stefan Dulęski [?].

Transkrypcja

k. 48 (skan 0049, strona prawa)

1Banniia [?] między Instygatorem Sądowym a Jego Delatorem

2JP. Stanisławem Bartoszewiczem, a JmćPanem Łuka-

3szem Moczulskim Por. [?] Chor. Husar. —

4Roku Tysiącza Szestsot wosimdesiat Czetwertoho

5Miesiaca Oktiabria Desiatoho Dnia

6Na Roczkach Sudowych Hrodzkich Kijowskich ot dnia piatoho Miesiaca

7i Roku teper iduczoho wyszey na Akcie menowanych w Miestie JeKo

8Korolewskoy Myłosti Owruczom prypałych, i Sudownie otprawowat-

9sia [!] zaczatych, pered Namy Dymitrom na Zabokrzycach [?] Zabokrzyckim

10Podczaszym Wiłkomirskim Podwoiewodom, Wacławom Konstantinom Zu-

11bkowskim [?] Podczaszym Nowohrodskim Sudiein, i Tomaszom na Hulankach [?]

12Hulanickim [?] Pisarom, Uradnikami Jeneralnymi Wdztwa Kijowskoho, gdy

13przypadła sprawa z Regestru Sądowego, za przywołaniem Woźnego Jene-

14rała Wdztwa Kij. Szlachetnego Fedora Trzcińskiego [?] między Instygato-

15rem Sądowym, Jego Delatorem Ur. JP. Stanisławem Bartoszewiczem

16Aktorem, a JmćPanem Łukaszem Moczulskim Rotmistrzem Chorągwi Hu-

17sarskiey pozwanym, za pozwem Grodz. Kij. od Powoda Pozwanym na termin

18Sądzenia [?] spraw teraźnieyszych w sprawie niżey mianowaney wydanym,

19tedy postanowiwszy się na termin w Sądzie niniejszym wyż rzeczona Strona

20powodowa sama oczewisto, pozwany zaś za potrzykrotnym Woźnego

21wyż mianowanego przywoływaniem do prawa nie stanowił i nic

22stawiać się Sądowi niniejszemu i Stronie powodowey żadney wiadomości

23nie dał, onego iako niestałego i prawa pospolitego nieposłusznego

24Sądowego upad [?] w Zysku [?] wziętey sprawie niżey wyrażonym miano-

k. 48v (skan 0050, strona lewa)

1mianowaniu wyrażoney, w winie wieczney Banniey z przydaniem Wo-

2źnego do publikacyi i obwołaniu na Banicyą z wolnym iednak tey

3sprawy i wydaniu iey do zwykłey godziny aresztem wydała na po-

4zew ten pisany Słowy — Marcin na Kątach Kątski Woiewoda i Jenerał

5Ziem Kijowskich Podolskich [?] i Artyleryi Kamieniecki, Latyczowski, Wy-

6szogrodzki etc. Starosta Ur. JmćPanu Łukaszowi Moczulskiemu Rot-

7mistrzowi Chorągwi Husarskiey ze wszystkich Generaliter Dobr

8Leżących Ruchomych, zwierzchnością Jego Krolewskiey Mości, a władzą

9Urzędu mego przykazuię, abyście Waszmość przedemną samym

10albo sądem moim Grodzkim Kijowskim na Roczkach Grodzkich w Zamku

11Jego Krolewskiey Mości Owruczu in loco solito iudiciorum w Ro-

12ku teraźnieyszym Tysiąc Szesćset osmdziesiąt Czwartym w Miesiącu

13Oktobrze piątego dnia przypadaiących i Sądzić się maiących, vel bis de-

14ficientibus, in aliis subsequentibus na prawne poparcie skarży gatora [!]

15Sądowego i Jego delatora Ur. JmćPana Stanisława Bartoszewicza Ktory

16Waszmości pozywa iż WmćPan Łukasz Moczulski niedbaiąc

17na prawo pospolite i winy w nim opisane, owszem one lekce

18sobie poważaiąc częstokrotnie Lat przeszłych z czeladzią swoią

19z Bartnikami na Gronka [?] i ostrowy w Maiętności Delatora w Ko-

20stryci [?] na części Aktora leżący, drzewa bartne nimaiąc do

21tych Dobr delatora żadnej należytości zachodząc przezoty [?] na

22tychże drzewach Delatora bartnych wydzierać rozkazali się, cało[ść]

k. 49 (skan 0050, strona prawa)

1i po wydzieraniu na swoy pożytek obracali i miod ten Ktory koszto-

2wał złotych Siedmdziesiąt zaprowadzili i na swoy użytek obrocili i dla

3tego na trzysta złotych straty przyprawili i przywiedli, do przy-

4słuchiwania się tedy winom prawnym przed Sąd nasz na Waszmości

5wskazanym wszystkim tym rownych godzin [?] do nagrodzenia szkod

6wyż mianowanych Aktor Waszmości na termin wyż oznaczony

7pozywa na Ktorym iako na zawitym abyście Waszmość stali winom

8prawnym na siebie wskazanym przysłuchiwali, iako i szkody wyż

9mianowane nagrodzili, i we wszystkim na końcu żądaniu odpowia-

10daiąc usprawiedliwili się — Pisany w Zamku Owruckim Roku Tysiąc

11Szesćset Osmdziesiąt Czwartego Miesiąca Septembra [?] Szostego [?]

12dnia Ktorego wydania i z pozwem będąc o godzinie zwykłey

13aresztowey do Aresztu tey sprawy przez Woźnego wyż mianowanego

14przywoływani nie aresztowali, aresztować i usprawiedliwiać się

15niechcieli, a przerzeczona strona powodowa na nich iako niestałych

16i prawa pospolitego nieposłusznych, dalszego w tey sprawie postępku

17prawnego prosiła i domawiała się, przeto Sąd niniejszy Grodz. Kijo.

18za niestawieniem pomienionych pozwanych, a za domowieniem się

19prawnem postępkiem strony powodowey przychilaiąc się do prawa

20pospolitego i wzdania tyże [?] strony powodowey w dalszym tyże

21strony postępku prawnym w sposob zysku, winy prawne

22w prawie pospolitym opisane, toiest winę wieczney Banniey za

23uczynek przez pozwanego pomienionego w pozwie wyrażonym mia-

24nowany, wskazuie i Woźnego Sądowego Szlachetnego Fedora Trzcińskiego [?]

k. 49v (skan 0051, strona lewa)

1do obwołania i publikowania tey winy Bannicyi wieczney przy-

2daie i onego exnunc publikować nakazuie, Ktory zaś to Woźny

3czyniąc dosyć rozkazowi Sądowemu, z powinności Urzędu swego

4Woźniowskiego te winę wieczney Banicyi na pozwanych w Mieście

5Jego Krolewskiey Mości Owruckim w Izbie Sądowey in prae-

6sentia judicii i innych wielu Ludzi zacnych szlachty, Jmć

7obywatelow Wdztwa Kijowskiego spraw swoich u Sądu pilnuiących

8głosem wysokim obwołał i publikował przywodząc to wszyst-

9kim do wiadomości, aby z przerzeczonemi pozwanemi żadnego

10spotkania [?] ani obcowania nie mieli, rady i pomocy onym w ni-

11czem niedawali, w domach i maiętnościach onych nieprzechowywali

12się [!], ale się z niemi iako banitami i prawem przekonanymi

13we wszystkim według srogości prawney, pod winami w prawie

14o tem opisanemi zachowali, oczem mianowany Woźny iż tą Ba-

15nicyą na pozwanym obwołał i publikował oczewiście przed Sądem

16niniejszym stanąwszy relacyą swoią o tem uczynił i zeznał —

17a po obwołaniu i publikowaniu na pomienionym pozwanym

18tey winy Banicyi wieczney Sąd niniejszy tę sprawę na moc-

19ną i skuteczną i nieodwołaczną według prawa Exekucyą do Sądu

20i Urzędu wszelakiego dobrom pozwanych należących odsyła, Kto-

21ry zaś to Sąd i Urząd wszelaki dobrom pozwanego należący

22Exekucyą mocną skuteczną i nieodwołaczną na do-

23brach prawem przekonanych wszelakich Leżących

k. 50 (skan 0051, strona prawa – góra)

1ruchomych i Summach pieniężnych za rekwirowaniem

2strony powodowey i okazaniem tego Dekretu niniejszego

3uczynić i odprawić ma z powinności Urzędu swego powin-

4nien będzie pod winami w prawie pospolitym opisanemi —

5Kto się dla pamięci do Knyh nyniszniych Hrodzkich Kijew-

6skich iest Zapisano —

Objaśnienia i tłumaczenia

Zmiana ręki i języka: od tego odpisu (czerwona data „1684”) – dekrety grodu KIJOWSKIEGO odprawianego w OWRUCZU (po utracie Kijowa w 1667 r. urzędy kijowskie rezydowały w Owruczu i Żytomierzu). Formuła wstępna zapisana ruszczyzną kancelaryjną w alfabecie łacińskim („Roku Tysiacza Szestsot wosimdesiat Czetwertoho Miesiaca Oktiabria Desiatoho Dnia”, „Na Roczkach Sudowych Hrodzkich Kijowskich … pered Namy … Uradnikami Jeneralnymi”, „do Knyh nyniszniych Hrodzkich Kijewskich”), dalszy tekst po polsku.

Urzędnicy grodzcy kijowscy 1684: podwojewodzi Dymitr na Zabokrzycach [?] Zabokrzycki [?], podczaszy wiłkomierski (potwierdza akt 58); sędzia Wacław Konstanty Zubkowski [?], podczaszy nowogrodzki; pisarz Tomasz na Hulankach [?] Hulanicki [?] – wszystkie odczyty niepewne. Wystawca pozwu: Marcin na Kątach KĄTSKI, generał artylerii, starosta kamieniecki [?], latyczowski, wyszogrodzki – tu tytułowany „Woiewoda i Jenerał Ziem Kijowskich Podolskich [?]” (Kątski był wojewodą kijowskim od 1688, ruskim od 1706; w 1684 – generał artylerii koronnej, komendant Kamieńca? – tytulatura w odpisie może być zniekształcona). Woźny generał woj. kijowskiego Fedor Trzciński [?].

Pozwany Łukasz Moczulski – w tytule „Por. [?] Chor. Husar.”, w tekście „Rotmistrz Chorągwi Husarskiey”. Miejsce szkód: „ostrowy w Maiętności Delatora w Kostryci [?]” – odczyt niepewny; „na Gronka [?]” – niejasne. Data pozwu: „Septembra [?] Szostego [?]” – niepewna. Wyrok: kara wiecznej banicji (infamii) za uporczywe niestawiennictwo (kontumacja) i odesłanie do egzekucji. „Banniia [?]” w tytule – zapewne „Bannicya” (banicja).

Łacina: in loco solito iudiciorum – w zwykłym miejscu sądów; vel bis deficientibus, in aliis subsequentibus – lub, gdyby (sądy) dwukrotnie nie doszły, na następnych; in praesentia judicii – w obecności sądu; exnunc – odtąd, natychmiast. „Instygator sądowy i jego delator” – oskarżyciel publiczny i donosiciel (strona prywatna popierająca oskarżenie).

Streszczenie

10X 1684 na sądach grodzkich kijowskich w Owruczu (podwojewodzi Dymitr Zabokrzycki [?], podczaszy wiłkomierski, sędzia Wacław Konstanty Zubkowski [?], pisarz Tomasz Hulanicki [?]) rozpatrzono sprawę instygatora sądowego i jego delatora Stanisława Bartoszewicza przeciw Łukaszowi Moczulskiemu, rotmistrzowi (porucznikowi [?]) chorągwi husarskiej, pozwanemu pozwem wojewody/starosty Marcina Kątskiego: Moczulski miał wielokrotnie z czeladzią i bartnikami wchodzić w ostrowy w majętności delatora w Kostryci [?], wydzierać barcie i zabrać miód wart 70 zł, przyprawiając go o 300 zł straty. Pozwany, trzykrotnie wywoływany przez woźnego Fedora Trzcińskiego [?], nie stawił się ani nie dał wiadomości; sąd, na żądanie powoda, skazał go zaocznie na wieczną banicję, nakazał woźnemu ją obwołać (co ten uczynił w izbie sądowej w Owruczu, ostrzegając, by nikt nie udzielał banitom pomocy ani schronienia) i odesłał sprawę do egzekucji na wszystkich dobrach pozwanego.

Transkrypcja

k. 50 (skan 0051, strona prawa – od połowy)

1Bannicya między Instygatorem Sądowym

2a Jego delatorem Wielm. Panem Lwem Opoczyńskim

3P[odkomorzym] K[ijowskim] a JP. Dawidem Pruszyńskim —

4Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Czetwertoho

5Miesiaca Oktobra Szesnadcatoho dnia

6Na Roczkach Sudowych Hrodzkich Kijewskich so dnia piatoho Miesiaca i Roku

7teper iduczych na akcie menowanych w Miestie JeHo Korolewskoy Mosti

8Owruczom Sudownie odprawowat sia zaczatych pered nami Dymitrom

9na Zabokrzycach Zabokrzyckim [?] Podczaszym Wiłkomirskim Podwoiewodom,

10Wacławom Konstantym Zubczewskim [?] Podczaszym Nowohrodskim Sudyiu

11i Tomaszom na Hulankach Hulanickim Pisarom Uradnikami Generalnymi

12Wdztwa Kijowskoho, gdy przypadła sprawa z Regestru Sądowego za

13przywołaniem Woźnego Generała Wdztwa Kij. Szlachetnego Fedora

14Trzcińskiego [?] między Instygatorem Sądowym i Jego delatorem Wielm.

15JmPanem Lwem Opoczyńskim Podkomorzym bywszym [?] Kijowskim Aktorem a JP.

16Dawidem Pruszyńskim, Ludźmi Jego Czeladzią pozwanymi za pozwem Grodz.

17Kijowskim od Powoda pozwanym na termin Sądzenia się roczkow teraźnie-

18yszych w sprawie niżey mianowaney wydanym, tedy postanowiwszy się w Sądzie

19niniejszym wyż rzeczona strona sama oczewisto, pozwani zaś

k. 50v (skan 0052, strona lewa)

1za potrzykrotnem Woźnego wyż rzeczonego przywoływaniem do prawa nie

2stanowili i o niestaniu swoim Sądowi niniejszemu i stronie powodowey żad-

3ney wiadomości nie dali, onych iako niestałych i prawa pospolitego nieposłusz-

4nych z dopuszczenia Sądowego na upad w zysku rzeczy w pozwie niżey wy-

5inserowanym mianowaniu wyrażoney, i winach Bannicyi wieczney z przydaniem

6Woźnego do publikacyi i odesłaniem na exekucyą, z wolnem iednak tey sprawy

7i wzdania iey do zwykłey godziny aresztem wzdała, na pozew wyż rzeczony

8tak się w sobie maiący — Marcin na Kątach Kątski Woiewoda [?] Jenerał Kijowski

9i Artyleryi Koronney Kamieniecki Latyczowski, Wyszogrodzki etc. Starosta Ur.

10JP. Dawidowi Pruszyńskiemu ludziom Czeladzi WmciPanu Pruszyńskiemu ewen-

11tualnie [?] asystencyi onym de actu competenti samemuż Waści po Imionach i nazwiskach

12lepiey wiadomymi z osob ze wszystkich generaliter dobr leżących i ruchomych

13i Summ pieniężnych zwierzchnością JKMci a władzą Urzędu przykazuię

14abyście Wć przed Sądem moim Grodzkim Kijowskim na Roczkach Grodzkich

15Kijowskich w Zamku JKMci Owruckim in loco solito w Roku teraź-

16nieyszym Tysiąc Szesćset osmdziesiąt Czwartym do Sądzenia przypadaiących

17i Sądzić się maiących, a w niesądzeniu tych dla iakich kolwiek przyczyn

18tedy neypierwszych po tych do Sądzenia przypadaiących i Sądzących się

19sami obliczni i zaraz stanęli na zarzuty [?] i prawne poparcie Instygatora

20Sądowego i Jego delatora Wielmożnego JegoMPana Lwa Opoczyńskiego

21Podkomorzego bywszego [?] Kijowskiego, Ktory Wmości pozywa o to: Iż WMci

22przepomniawszy boiaźni Bożey i srogości prawa pospolitego żadne-

23go respektu w Roku zeszłym Tysiąc Szesćset osmdziesiąt drugim

24Miesiąca Septembra Siedmnastego dnia mocno gwałtem napadłszy

25na maiętność Aktora Wieś Diwacki [?] prawem dziedzictwa po Ante-

26[reklamant:] cessorach

k. 51 (skan 0052, strona prawa)

1Antecessorach trzymaną, tamże zabraliście zboże w kopach na polu stoiące

2iako pszenicy kop pięćdziesiąt, żyta kop siedmdziesiąt, prócz tego zagrabili-

3ście wołow sztuk osmnaście, koni pięcioro, prócz tego tym niekonten-

4tuiąc się, na wieś napadłszy i zdrowiu Aktora grozić poczęliście, podda-

5nych zaś i sług za sprawą swego Pana tylko [?] boiarom swoim i niepor-

6ney czeladzi bić i kaleczyć rozkazali się, Ktorą wolą waszą oni niczem [?]

7taiąc [?] wypełnili i poddanych, a Ktore iednych stłukli, drugich porozpędzali,

8także stąd Aktor w samym czasie robocizny nieznierno [?] wielkie szkody

9w gospodarstwie poniosł, przez co prawu pospolitemu sprzeciwiwszy się wi-

10ny prawne na dobra i osoby swoie zaciągneliście do wskazania tedy

11i Exekwowania na Wmci Win prawnych za uczynek przez Wmości

12popełniony godnych Aktor Wmci na termin wyż oznaczony pozywa,

13na Ktorym iako na zawitym abyście Wmć stanowszy winom prawnym

14na osobie wskazanym przysłuchali się i we wszystkim słusznie uspra-

15wiedliwili — Pisan w Zamku Owruckim Roku Tysiąc Szesćset Osmdziesiąt

16Czwartego Miesiąca Septembra dziewiętnastego dnia — Ktore wzdanie i po-

17zwani będąc o godzinie zwykłey aresztowey do Aresztu tey sprawy przez

18Woźnego wyż mianowanego przywoływani nie aresztowali, aresztować

19i usprawiedliwiać się niechcieli, a przerzeczona strona powodowa na nich

20iako niestałych i prawa pospolitego nieposłusznych dalszego w tey sprawie po-

21stępku prawnego prosiła i domawiała się — Przeto Sąd niniejszy Grodzki Kij.

22za niestaniem pomienionych pozwanych, a za domowieniem się

23i prawnemi postępkami strony powodowey przychilaiąc się do prawa

24pospolitego i wzdania tyże strony powodowey o dalszem w tey sprawie

25[reklamant:] postępku

k. 51v (skan 0053, strona lewa)

1postępku prawnym w sposob zysku, winy prawne w prawie pospolitym opi-

2sane, toiest winę wieczney banicyi na przerzeczonych pozwanych za uczynek

3przez nich popełniony w pozwie wyż inserowanym mianowany wskazuie i Wo-

4źnego Sądowego wyż mianowanego do obwołania i publikowania tey winy banicyi

5wieczney przydaie, i one exnunc publikować nakazuie — Ktory to Woźny wyż

6mianowany od Sądu przydany, czyniąc dosyć woli i rozkazowi Sądowemu

7i z powinności Urzędu swego Woźniowskiego tę winę wieczney Banicyi tu w Mie-

8ście JKMci Owruczu w Izbie Sądowey in praesentia judicii i innych wielu

9Ludzi zacnych Wiell. Obywatelow Wdztwa Kij. spraw swoich u Sądu pilnuiących

10głosem wysokim obwołał i publikował przynoszę to wszystkim do wia-

11domości, aby z przerzeczonymi pozwanymi żadnego spotkania [?] ani obcowania

12nie mieli, w niczem pomocy onemu niedawali, ale się z nim iako banitem

13wiecznym i prawem przekonanym we wszystkim według srogości prawa

14pospolitego zachowali — Poczem mianowany Woźny tę winę banicyi

15wieczney na rzeczonych pozwanych obwołał i publikował, oczewiście przed

16Sądem niniejszym stanąwszy o tem uczynił i zeznał rellacyą, a po obwo-

17łaniu i publikowaniu na pomienionych pozwanych tey winy banicyi

18wieczney Sąd niniejszy z niemi tę sprawę na mocną skuteczną i nie-

19odwołaczną według prawa Exekucyą do Sądu i Urzędu wszelakiego dobrom

20pozwanych należnego odsyła, Ktory zaś to Sąd i Urząd wszelki Exekucyą mo-

21cną, skuteczną i nieodwołaczną na Dobrach i Summach pieniężnych

22za rekwirowaniem strony powodowey JP. Lwa Opoczyńskiego i okaza-

23niem tego Dekretu naszego uczynić i odprawić ma i powinien będzie

24z Urzędu swego pod winami w prawie o niedbałych Urzędnikach opisa-

25nemi — Kto dla pamięci iest do Knyh Zapisano —

Objaśnienia i tłumaczenia

Ten sam skład sądu, woźny i wystawca pozwu (Marcin Kątski) co w akcie 57 – formuły bliźniacze, wzajemnie się rozstrzygają: podwojewodzi Dymitr na Zabokrzycach Zabokrzycki [?], podczaszy WIŁKOMIERSKI (tu wyraźnie; w akcie 57 poprawione), sędzia Wacław Konstanty – tu „Zubczewski [?]”, w akcie 57 „Zubkowski [?]” – nazwisko niepewne; pisarz Tomasz na Hulankach Hulanicki. Kątski tytułowany „Woiewoda [?] Jenerał Kijowski i Artyleryi Koronney”.

Powód: Lew Opoczyński, „Podkomorzy bywszy [?] Kijowski” (w tytule skrót „P. K.”); wyraz „bywszy” niepewny. Wieś „Diwacki [?]” – odczyt niepewny. Pozwani: Dawid Pruszyński z czeladzią i „boiarami” (bojarzy – drobna służebna szlachta/chłopi zbrojni na Rusi). Szkody: 50 kop pszenicy, 70 kop żyta, 18 wołów, 5 koni, pobicie i rozpędzenie poddanych w czasie robocizny. Najazd 17 IX 1682, pozew z Owrucza 19 IX 1684, wyrok 16 X 1684.

Łacina: de actu competenti – z aktu właściwego; in loco solito – w zwykłym miejscu; in praesentia judicii – w obecności sądu; exnunc – odtąd, natychmiast. Formuły „Na Roczkach Sudowych Hrodzkich Kijewskich …”, „pered nami …”, „Kto dla pamięci iest do Knyh Zapisano” – ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim.

Streszczenie

16X 1684 na sądach grodzkich kijowskich w Owruczu (podwojewodzi Dymitr Zabokrzycki [?], podczaszy wiłkomierski; sędzia Wacław Konstanty Zubczewski/Zubkowski [?], podczaszy nowogrodzki; pisarz Tomasz Hulanicki) rozpatrzono sprawę instygatora sądowego i jego delatora Lwa Opoczyńskiego, byłego [?] podkomorzego kijowskiego, przeciw Dawidowi Pruszyńskiemu i jego czeladzi, pozwanym pozwem Marcina Kątskiego (Owrucz, 19 IX 1684): 17 IX 1682 pozwani zbrojnie napadli na wieś Opoczyńskiego Diwacki [?], zabrali z pola 50 kop pszenicy i 70 kop żyta, zagrabili 18 wołów i 5 koni, grozili zdrowiu powoda, a z rozkazu Pruszyńskiego jego bojarzy i czeladź bili i kaleczyli poddanych i sługi, rozpędzając ich w czasie robocizny. Pozwani, trzykrotnie wywoływani przez woźnego Fedora Trzcińskiego [?], nie stawili się; sąd skazał ich zaocznie na wieczną banicję, woźny obwołał ją w izbie sądowej w Owruczu, a sprawę odesłano do egzekucji na dobrach i sumach pozwanych na żądanie Opoczyńskiego.

Transkrypcja

k. 51v (skan 0053, strona lewa – dół)

1Plenipotencya od JP. Fryderyka Ettingera [?]

2na rzecz Syna swego Medycyniana [?] uczyniona

3[reklamant:] Roku

Objaśnienia i tłumaczenia

Sam nagłówek odpisu, bez numeru marginalnego i bez tekstu; pod nim reklamant „Roku”, lecz następna strona (k. 52) zaczyna się już odpisem nr 59 (dymisja A. Lachowskiego). Kopista zapewne pominął tekst plenipotencji. Fryderyk Ettinger – por. intromisję F. Ettingera (akt 8, oblata żytomierska „1630”); imię syna „Medycynian [?]” – odczyt niepewny (może Maksymilian?).

Streszczenie

Nagłówek odpisu plenipotencji (pełnomocnictwa) Fryderyka Ettingera [?] dla jego syna Medycyniana [?]; tekst nie został przepisany.

Transkrypcja

k. 52 (skan 0053, strona prawa)

1Dymissya WJPana Andrzeja Sankowskiego

2Synowi swemu Stanisławowi dana i służąca

3Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Czetwertoho

4Miesiaca Oktobra Dwadcatoho dnia

5Na Roczkach Sudowych Hrodzkich Kijewskich od dnia piatoho

6Miesiaca i Roku teper iduczych wyszey na Akcie menowanych

7w Miestie JeHo Korolewskoy Mosti Owruczom prypałych i sudownie

8odprawowat sia zaczatych pered namy Dymitrom na Zabokrzy-

9cach Zabokrzyckim Podczaszym Wiłkomirskim Podwoiewodom,

10Wacławom Konstantinom Zubkowskim [?] Podczaszym Nowohrodskim

11Sudyiu i Tomaszom na Hulankach Hulanickim Pisarom

12Uradnikami Jeneralnymi Wdztwa Kij. i Knyhami nynisznymi Hrodzkimi

13Kijewskimi — Comparens pers. WJPan Andrzey Sankowski tę Dymis-

14syą niżey Inserowaną od siebie zeznawaiącego in rem et per-

15sonam Syna swego JPana Stanisława Sankowskiego daną y

16służącą libere ac benevole przyznał, prosząc mnie Urzędu aby

17przyięta i w Xięgi wpisana była, a tak Ja Urząd ad acticandum

18przyimuiąc czytałem i tak się w sobie ma — Ja Andrzey Syn

19Jana Sankowski zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpi-

20wszy swey własney należney Jurysdykcyi prawa, Forum Powiatu

21i Wdztwa, a pod ten moy List czyli Zapis Dymissyonis cale się

22poddaiąc i inkorporuiąc oznaymuię: Iż Ja przez affekt ku

23Synowi moiemu Stanisławowi Sankowskiemu widząc onego

24Kreacyą Część Wsi Nehrebyszcz w Wdztwie Kij. Sytuowaną

k. 52v (skan 0054, strona lewa)

1po Oycu moim WJPanie Janie Sankowskim namnie spadłą

2Ktorą iako naturalny Sukcessor maiąc prawo rządzić szafować

3i dysponować, a niemogąc niewidzieć w Synie moim doskonały

4sposobności ku rządzeniu persona sua i maiątkiem swoim

5a ten będąc przyzwoitey ab illo dla osoby moiey reverencyi

6Ktorey doznawszy, wyżey wyrażone Dobra z Poddanemi

7Polami, Rolami, Lasami, zapustami, wodami, Błotami, Sta-

8wami, Stawiskami w nich Łowy Rybnemi i ze wszystkiemi

9in genere et specie mianowanemi i niemianowanemi przy-

10należytościami WJPanu Stanisławowi Sankowskiemu Synowi

11memu z pod Fortuny moiey wypuszczam y Dymittuię — Wolen

12tedy odtąd Syn moy pomienioną Część obiąwszy w swoie

13władanie rządzić szafować i dysponować, a Ja zeznawaiący

14żadnego powrotu do tych Dobr Części Wsi Nehrebyszcz mieć

15nie będę, Inato daię ten moy List Zapis Dymissyonis

16Ktory przy uproszonych Swiadkach i przyiaciołach Ręką

17moią własną podpisuię — Dattum w Owruczu Roku Ty-

18siąc Szesćset Osmdziesiąt Czwartego Miesiąca Oktobra

19Osmego dnia — u tego Zapisu podpisy Rąk temi słowy —

20Andrzey Sankowski m.p. Jako świadek uczynienia tey Dymis-

21syi podpisuię się Wawrzyniec Obiedziński [?] — Swiadek przytomny

22niniejszey Dymissyi podpisuię się Onufry Ziebrzycki [?] — Ustnie upro-

23szony Swiadek do podpisania tey Dymissyi podpisuię się Adam

24Drużbacki — Ktory to Zapis za podaniem i prozbą, a za moim

25przyięciem do Knyh nyneszniych iest wpisany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Nazwisko: w tytule odpisu wyglądało na „Lachowskiego”/„Łankowskiego”, w tekście wyraźnie „Sankowski” (pierwsza litera S, podobna do Ł/L); wieś Nehrebyszcz łączy akt z intromisją A. SANKOWSKIEGO [?] do Nehrebyszcza (akt 24) – co potwierdza lekcję „Sankowski” (w akcie 24 można zdjąć [?]). Nehrebyszcz – por. też akty 10, 17 (Krzyżanowski, Zabiełło). Świadkowie „Wawrzyniec Obiedziński [?]”, „Onufry Ziebrzycki [?]”, „Adam Drużbacki” – pierwsze dwa odczyty niepewne.

Ten sam skład sądu, co w aktach 57–58 (podwojewodzi Dymitr na Zabokrzycach Zabokrzycki, podczaszy wiłkomierski; sędzia Wacław Konstanty Zubkowski [?], podczaszy nowogrodzki; pisarz Tomasz na Hulankach Hulanicki). Formuła wstępna ruszczyzną w alfabecie łacińskim; „do Knyh nyneszniych” – do ksiąg niniejszych.

Łacina: Comparens pers. (personaliter) – stawający osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; libere ac benevole – swobodnie i dobrowolnie; ad acticandum – do wpisania do akt; persona sua – własną osobą; ab illo – od niego; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; Dattum – dano; m.p. – manu propria.

Streszczenie

20X 1684 na roczkach grodzkich kijowskich w Owruczu (podwojewodzi Dymitr Zabokrzycki, sędzia Wacław Konstanty Zubkowski [?], pisarz Tomasz Hulanicki) Andrzej Sankowski, syn Jana, przyznał zapis dymisyjny dla syna Stanisława. W zapisie (Owrucz, 8 X 1684) oświadczył, że część wsi Nehrebyszcz w województwie kijowskim, odziedziczoną po ojcu Janie Sankowskim, widząc w synu zdolność do rządzenia sobą i majątkiem oraz doznając od niego uszanowania, przekazuje mu z poddanymi, polami, rolami, lasami, zapustami, wodami, błotami, stawami, stawiskami z łowami rybnymi i wszelkimi przynależnościami; syn może nią swobodnie rozporządzać, a ojciec zrzeka się powrotu. Świadkowie: Wawrzyniec Obiedziński [?], Onufry Ziebrzycki [?], Adam Drużbacki.

Transkrypcja

k. 53 (skan 0054, strona prawa)

1Testament WJ. Bohdana Kobylińskiego

2z rozporządzeniem maiątku uczyniony —

3Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Czetwertoho

4Miesiaca Oktobra dwadcatoho dnia

5Na Roczkach Sudowych Hrodzkich Kij. od dnia piatoho Mca i Roku teper iduczych

6wyż na akcie menowanych w Mieście JeHo Korolewskoy Mylosti Owru-

7czom prypadłych i Sudownie odprawowat sia zaczatych pered namy Dy-

8mitrom na Zabokrzykach Zabokrzyckim Podczaszym Wiłkomirskim Pod-

9woiewodzym, Wacławom Konstantinom Zubkowskim [?] Podczaszym

10Nowohrodzkim Sudieiu y Tomaszom na Hulankach Hulanickim

11Pisarom Uradnikami Generalnymi Wdztwa Kij. i Knyhami nynisznymi

12Hrodzk. Kij. — Comparens pers. Ur. Jan Dziadkowski [?] ten Testament

13z rozporządzeniem maiątku przez Ur. Bohdana Kobylińskiego uczyniony

14dla zapisania do Xiąg niniejszych podał, a tak Ja Urząd pomieniony

15Testament ad acticandum przyimuiąc czytałem i ten tak się w sobie

16ma — Ja Bohdan Tymofiewicz Herbu Łodzia Kobyliński będąc iuż w

17wieku nie młodym, i niewiedząc czasu śmierci od Boga przeznaczoney

18takowe czynię rozporządzenie — Primo: Gdy Przywilejem Roku Tysiąc

19Szesćset pięćdziesiątego od Nayiaśnieyszego Jana Kazimierza Krola

20Polskiego y Naymiłościwszego Pana na Ziemię Kobylińską w Wdztwie

21Kij. a Powiecie Owruckim potorzoną [?], a to namnie i innych JJPP. Kobylińskich

22Nayposłusznieysze Prozby nadanym, używanie dobrodzieystw w tymże Przy-

23wileiu wyrażonych dozwolone zostało — A na moy zrobioney z JJPP. Koby-

24lińskiemi swoiemi Krewnemi i Imiennikami umowy, z Gruntow do

25wielkiego y małego Kobylina należących, w trzy zmiany po Morgow

26dwieście pięćdziesiąt y osobno na Sianożęcie Morgow Sto Sześćdziesiąt

27oprocz użycia na wszelkie potrzeby Lasu, y robienia Korczunkow [?] mnie

28przeznaczono, a to z powodu że takowe Grunta od kilku mil roz-

29dobyć [?] i maiąc, iże Ja osobistemi Trudami z niemałą Expensą

30[…] […] dla dobra wszystkich JchmPP. Kobylińskich wspołdziedziców

31nayusilniey zaymywałem się, tedy takowe Grunta dla Syna mego Krzysz-

32tofa Kobylińskiego Jego Sporow [?] oddaię, a sobie tylko do końca życia

33w Każdey zmianie po morgow pięćdziesiąt zostawuię — Secundo: a że

34mię revolucyine zmusiły mię dawniey do przedania Dziedzicznych

35moich Poddanych tak płci Męskiey iako i Zenskiey i tylko z liczby

36tych Dziesiątek [?] Męskich, Ktore, były w Zbiegach pozostało przeto takowe

37dla Teodora i Piotra Synow Krzysztofa Kobylińskiego, a moich wnukow

38oraz po Złotych pięćset dla tychże przeznaczam, Ktorą Kwotę Syn moy

39Krzysztof pod Błogosławieństwem Boskim z Summ moich u siebie

40mianey dla swoich dzieci wyż wyrażonych wypłacić i sprawiedliwość

41Oycowską w dziele zachowa — Tertio: Na Cerkiew Parafialną Złotych Sto

42z pozostałego Maiątku Zapisuię — Quarto: powyżey wyrażone poddani

43nazywaią się, a to pierwszy Iłko Jeszczyszyn [?], drugi Iwan Szpak,

44trzeci Hawryło Prociuk, Czwarty Demid Kryniuz [?], a zbyt że niektorzy

45z tych niechcieliby przykładać się do pracy Gospodarskiey y stanu tedy

46do woienney służby Litewskich [?] oddać zalecam — Quinto: Jeżeliby kto

47z osiemnastu [?] Grunta y ostrowy do Kobylina należne

k. 53v (skan 0055, strona lewa – góra)

1kwestyonował lub przemocnie do tych wdzierał się tedy Syna

2mego Krzysztofa i innych wspołdziedziców Kobylińskich obliguię

3aby na mocy prawa dla dobra swych następcow Ziemię swoią od

4wszelkiey napaści bronili — Pisan w Owruczu dnia Czwartego Marca

5Tysiąc Szesćset Osmdziesiąt Czwartego Roku — Bohdan Tymofiewicz

6Łodzia Kobyliński — przytym Testamentowym rozporządzeniu

7Swiadkami osobistemi i do podpisania się natym za przyiacioł od

8tegoż JPana Bohdana Kobylińskiego proszeni byliśmy — Mikołay Koby-

9liński, Maxymilian Kobyliński Ukrain [?] Kodniewicz [?] — Jan Niedarz-

10kowski [?], Dominik Lachowski [?] Piotr Niemierycki [?] — Ktory to Testament

11za podaniem i prozbą a za moim Urzędowym przyięciem do

12Knyh nynisznych Hrodz. Kijewskich iest wpisany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Język i realia testamentu (np. „revolucyine [?] zmusiły mię … do przedania … Poddanych”, „Morgi”, oddanie opornych poddanych „do woienney służby”, imię „Maxymilian”, „Dominik”) wskazują raczej na XVIII w. niż na 1684 r. – kolejny sygnał, że daty w tym zbiorze odpisów są wątpliwe (por. noty w aktach 6, 25–33, 37, 48, 55). Przywilej Jana Kazimierza z 1650 r. na „Ziemię Kobylińską” w pow. owruckim dla Kobylińskich – zgodny z formularzem serii przywilejów z lat 1649–1650 w aktach 25–33.

Odczyty niepewne: komparent „Jan Dziadkowski [?]”; „potorzoną [?]” (zapewne „położoną”); „Korczunkow [?]” (karczunków – wykarczowanych gruntów); „Jego Sporow [?]”; „Dziesiątek [?] Męskich”, „w Zbiegach” – zdanie o poddanych częściowo niezrozumiałe; poddani: Iłko Jeszczyszyn [?], Iwan Szpak, Hawryło Prociuk, Demid Kryniuz [?]; „Litewskich [?]”; „z osiemnastu [?]” – zapewne „z osiedzonych/sąsiednich”; świadkowie: Mikołaj Kobyliński, Maksymilian Kobyliński „Ukrain [?] Kodniewicz [?]” (tytuł/przydomek niejasny), Jan Niedarzkowski [?], Dominik Lachowski [?], Piotr Niemierycki [?]. Kobylin Wielki i Mały – okolica szlachecka Kobylińskich w pow. owruckim.

Łacina: Comparens pers. (personaliter) – stawający osobiście; ad acticandum – do wpisania do akt; Primo, Secundo, Tertio, Quarto, Quinto – po pierwsze … po piąte.

Streszczenie

20X 1684 na roczkach grodzkich kijowskich w Owruczu (podwojewodzi Dymitr Zabokrzycki, sędzia Wacław Konstanty Zubkowski [?], pisarz Tomasz Hulanicki) Jan Dziadkowski [?] podał do oblaty testament Bohdana Tymofiewicza Kobylińskiego herbu Łodzia (Owrucz, 4 III 1684). Testator, nie młody: (1) przypomina, że przywilej Jana Kazimierza z 1650 r. nadał Kobylińskim „Ziemię Kobylińską” w powiecie owruckim, a z umowy z krewnymi przypadło mu z gruntów Wielkiego i Małego Kobylina po 250 morgów w trzech zmianach i 160 morgów sianożęci (za jego trudy i nakłady dla wspólnoty) – grunty te oddaje synowi Krzysztofowi, zachowując sobie dożywotnio po 50 morgów w każdej zmianie; (2) pozostałych po sprzedaży poddanych przeznacza wnukom Teodorowi i Piotrowi, synom Krzysztofa, oraz po 500 zł dla każdego z nich, które ma wypłacić Krzysztof; (3) cerkwi parafialnej zapisuje 100 zł; (4) wymienia poddanych (Iłko Jeszczyszyn [?], Iwan Szpak, Hawryło Prociuk, Demid Kryniuz [?]) i poleca opornych oddać do służby wojskowej; (5) zobowiązuje syna i współdziedziców do obrony gruntów i ostrowów kobylińskich przed roszczeniami i napaściami. Świadkowie: Mikołaj i Maksymilian Kobylińscy, Jan Niedarzkowski [?], Dominik Lachowski [?], Piotr Niemierycki [?].

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 53v (skan 0055, strona lewa – dół)

1Zapis perpetuae Donationis od WJP. Mikołaia Dynow-

2skiego [?] WJP. Dominikowi Smoleńskiemu [?] dany y

3służący —

4Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Czetwertoho

5Miesiaca Oktiabra Dwadcatoho Dnia

6Na Roczkach Sudowych Hrodzkich Kijewskich od dnia Piatoho

7Miesiaca i Roku teper iduczych wysz na akcie menowanych

8w Miestie JeHo Korolewskoy Mosti Owruczom prypałych i Su-

9downie odprawowat sia zaczatych pered Nami Dymitrom na Za-

10bokrzycach Zabokrzyckim Podczaszym Wiłkomirskim Pod Woiewodym

11Wacławom Konstantinom Zubkowskim [?] Podczaszym Nowohrodzkim

12Sudyiu i Tomaszom na Hulankach Hulanickim Pisarom Uradnikami

13Generalnymi Wdztwa Kijewskoho i Knyhami nyneszniymi Hrodzkimi Kijew-

14skimi comparens personaliter WJP. Mikołay Dynowski [?] ten Zapis perpetuae

15Donationis od siebie zeznawaiący in rem et personam WJP. Dominika Smo-

16leńskiego [?] dany i służący do wpisania [?] do Xiąg niniejszych przyznał temi słowy —

17Ja Mikołay Dynowski [?] zdrowy będąc na ciele i umyśle odstąpiwszy [?] swey

18własney należney Jurysdykcyi [...] Forum Powiatu i Wdztwa

19a pod ten moy List czyli Zapis perpetuae Donationis cale się poddaiąc i wcielaiąc

20wiadomo jawno [?] czynię [...] dobrowolnie [?] zeznaię iż Ja zeznawaiący maiąc

21dobra moie dziedziczne [?] [...] Wsi [...] w Wdztwie Kijowskim

22leżące po Oycu moim ś.p. WJP. [...] Dynowskim [?] [...] spadłe [?]

23[...] ktorem iako [...] rządzić szafować [?]

24i dysponować [...] umyśliłem [?] tylko [?] Dobra te wyżey wyrażone Część Wsi [...]

25ze wszystkiemi [...] Polami, Rolami, Lasami [?], Sianożęciami [?] [...]

26[...] WJP. Dominikowi Smoleńskiemu [?] [...]

27[...] w dożywotnie [?] [...] i Synom onegoż [?] [...]

28[...] Wolen tedy odtąd [...]

29[...] WJP. Dominik Smoleński [?] [...] tym dobrom [?] iako swoim [?]

30[...] władać [?] rządzić i dysponować [?], a Ja zeznawaiący żadnego [?]

31prawa [?] do pomienioney Części Dobr [...] nie zostawuię [?]

32[...] ani sobie ani [...] Sukcessorom moim [?] [...] Na to daię

33ten moy List perpetuae Donationis [...] przy uproszonych [?] Swiadkach

34ręką moią podpisuię — Dattum w Owruczu Roku [...]

35[...] Miesiąca Oktobra [...] dnia — u tego Zapisu podpisy Rąk

36temi słowy — Mikołay Dynowski [?] m.p. — [...] Swiadek [?] [...]

37[...] Adam Sikorzewski [?] przytomny [?] [...]

38[...] się Jan Kaszkowski [?] — Ktory to

39Zapis za podaniem i prozbą a za moim [?] przyięciem do

40Knyh [?] iest wpisany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Tekst odpisu na k. 53v (dolne dwie trzecie strony) skrajnie wyblakły; czytany z odejmowaniem tła (kanał niebieski, kilka wariantów kontrastu). Formuła wstępna (wiersze 4–14) odczytana pewnie dzięki identycznym formułom w aktach 57–60; środkowa część zapisu (opis dóbr, nazwa wsi, imię ojca wystawcy) i dzień daty w znacznej części nieczytelne – stąd #PARTIAL. Podział na wiersze w środkowej części przybliżony (linie pisma mocno opadają w lewo).

Nazwiska stron: „Dynowski” [?] (w tytule „Dynow-skiego”, w tekście „Dynowski”) i „Smoleński” [?] – lekcje prawdopodobne, ale niepewne; nazwa wsi (może „Krasiłówka” [?] lub podobna) – nieodczytana. Świadkowie „Adam Sikorzewski [?]”, „Jan Kaszkowski [?]” – odczyt bardzo niepewny.

Ten sam skład sądu, co w aktach 57–60 (podwojewodzi Dymitr na Zabokrzycach Zabokrzycki, podczaszy wiłkomierski; sędzia Wacław Konstanty Zubkowski [?], podczaszy nowogrodzki; pisarz Tomasz na Hulankach Hulanicki).

Formularz zgodny z aktem 62 (zapis Puchalskiego dla Piotrowskiego, 1685), który rozstrzyga lekcje „cale się poddaiąc i wcielaiąc wiadomo jawno czynię … zeznaię iż Ja zeznawaiący maiąc dobra moie dziedziczne…”.

Łacina: perpetuae Donationis – wieczystej darowizny; comparens personaliter – stawający osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; absolute – bezwarunkowo; Forum – sąd (właściwość sądowa); Dattum – dano; m.p. – manu propria, własnoręcznie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

20X 1684 na roczkach grodzkich kijowskich w Owruczu (podwojewodzi Dymitr Zabokrzycki, sędzia Wacław Konstanty Zubkowski [?], pisarz Tomasz Hulanicki) Mikołaj Dynowski [?] przyznał zapis wieczystej darowizny na rzecz Dominika Smoleńskiego [?]. W zapisie (Owrucz, październik 1684) wystawca, poddając się jurysdykcji sądu, oświadcza, że dobra dziedziczne – część wsi w województwie kijowskim (nazwa nieodczytana), odziedziczoną po ojcu – przekazuje wieczyście Smoleńskiemu [?] (i jego potomkom [?]) ze wszystkimi polami, rolami, lasami, sianożęciami i przynależnościami; obdarowany może nimi swobodnie władać i rozporządzać, a darczyńca zrzeka się wszelkich praw do nich dla siebie i swoich sukcesorów. Podpisy: Mikołaj Dynowski [?] oraz świadkowie (m.in. Adam Sikorzewski [?], Jan Kaszkowski [?]). Tekst bardzo wyblakły – streszczenie oparte na częściowym odczycie i formularzu.

Transkrypcja

k. 54 (skan 0055, strona prawa)

1nyneszniymi Hrodz: Kijewskimi Comparens persona-

2liter WJPan Maciey Puchalski ten Zapis perpetuae

3ac irrevocabilis Donationis od siebie zeznawaiącego

4in rem et personam WJPana Jana Piotrowskiego Chor:

5Woysk Polskich dany i służący Na zapisanie do Xiąg

6nynieyszych podał Ktory Ja Urząd ad acticandum

7przyimuiąc czytałem i tem tak się w sobie ma — Ja

8Maciey Puchalski z ś.p. Jana Puchalskiego Cześni-

9ka Grodzieńskiego Syn swem i Syna

10swego Krzysztofa Imieniem czyniący, zdrowy

11będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey własney

12należney Ziemskiey [?] Jurysdykcyi prawa Forum Powiatu

13i Wdztwa, a pod teraznieyszy Zapis moy perpetuae Donatio-

14nis cale się poddaiąc i wcielaiąc wiadomo jawno czynię

15ustnie i dobrowolnie zeznaię, Iż Ja zeznawaiący maiąc

16Dobra moie dziedziczne Część wsi Potijowki [?] w Wdztwie

17Kijowskim Sytuowane Ktorem z prawa pospolitego

18iako w moiey mocy [?] swoią własnością rządzić i szafo-

19wać i dysponować, używaiąc przeto tey wolności prawem

20dozwoloney Umyśliłem przerzeczone Dobra z Poddanymi

21trzydziestu pięciu składaiące się, tudzież z Polami, Rolami

22Lasami, Sianożęciami, Uroczyskami, Pastwiskami [?], zaroślami

23Krzakami, Jeziorami, ostrowami, i ze wszystkiemi imie-

24nnie mianowanemi i niemianowanemi pożytkami dochodami i Przy-

25chodami WJPanu Janowi Piotrowskiemu daię, daruię i na

26wieczność Rezygnuię. Jakoż niniejszym Zapisem

27moim daię, daruię i Rezygnuię — Wolen tedy odtąd już

28iest i będzie WJPan Jan Piotrowski Chorąży Woysk Polskich

29temi Dobrami iako iuż swemi własnemi rządzić

k. 54v (skan 0056, strona lewa)

1szafować i dysponować, Ja zaś zeznawaiący żad-

2nego prawa do powrotu rzeczonych Dobr ani sobie

3ani Synowi memu Krzysztofowi Puchalskiemu

4niezostawuię. Ynako [?] daię ten moy List Zapis

5perpetuae Donationis Ktory Ręką moią własną

6przy uproszonych Swiadkach i przyiaciołach pod-

7pisuię — Dattum w Żytomierzu Roku Tysiąc Szesćset

8Osmdziesiąt piątego Dnia dwudziestego dziewiątego

9Kwietnia — Maciey Puchalski mpp. Jako Swiadek

10i przyiaciel na tym Zapisie perpetuae Donatio-

11nis podpisuię się Andrzey Wesznowski [?] mp.

12Swiadek przytomny uczynienia tego Zapisu

13wieczystey darowizny podpisuię się Domi-

14nik Bykowski [?] mp. Za Swiadka i przyiaciela

15na tym Zapisie podpisuię się Ignacy Garwoliński [?]

16Rakorzy [?] — Ktory to Zapis za podaniem i prozbą

17a za moim Urzędowym przyięciem do

18Knyh nyneszniych iest wpisany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Odpis zaczyna się w połowie formuły oblaty („…nyneszniymi Hrodz: Kijewskimi Comparens personaliter…”) – brak tytułu odpisu, daty i składu urzędu; poprzednia karta (k. 53v) kończy się kompletnym aktem 61, więc początek odpisu 62 nie został naklejony (zaginął lub pominięty przez kopistę). Księga grodzka kijowska – zapewne roczki/urząd w Owruczu lub Żytomierzu 1685; dopisek ołówkiem po rosyjsku „1685 года 29 Апреля” (29 kwietnia 1685) powtarza datę samego zapisu, czerwona data „1625” – omyłka (por. podobne omyłki dat w aktach 37 i nast.).

Formularz identyczny z aktem 61 (zapis Dynowskiego [?] dla Smoleńskiego [?]) – tekst tego aktu pozwolił uzupełnić lekcje „cale się poddaiąc i wcielaiąc wiadomo jawno czynię”. Wieś „Potijowki” [?] (część wsi z 35 poddanymi) – odczyt niepewny (może Potijówka/Potyjówka w pow. żytomierskim). „Ynako” [?] – zapewne „Inako”/„Na to”. „Rakorzy” [?] na początku ostatniego zdania – może dokończenie podpisu Garwolińskiego (przydomek lub „mp.”); niepewne.

Łacina: Comparens personaliter – stawający osobiście; perpetuae ac irrevocabilis Donationis – wieczystej i nieodwołalnej darowizny; in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; Forum – sąd właściwy; Dattum – dano; mpp. / mp. – manu propria, własnoręcznie.

Streszczenie

Oblata (początek odpisu brak) w księgach grodzkich kijowskich: Maciej Puchalski, syn zmarłego Jana, cześnika grodzieńskiego, działając w imieniu własnym i syna Krzysztofa, przyznał zapis wieczystej i nieodwołalnej darowizny na rzecz Jana Piotrowskiego, chorążego wojsk polskich. W zapisie (Żytomierz, 29 IV 1685) darczyńca, poddając się jurysdykcji sądu, oświadcza, że swoje dziedziczne dobra – część wsi Potijówka [?] w województwie kijowskim, z 35 poddanymi, polami, rolami, lasami, sianożęciami, uroczyskami, pastwiskami [?], zaroślami, krzakami, jeziorami, ostrowami i wszelkimi pożytkami – daruje i wieczyście rezygnuje Piotrowskiemu; obdarowany może nimi rządzić jak własnymi, a darczyńca nie zostawia sobie ani synowi Krzysztofowi prawa powrotu. Podpisy: Maciej Puchalski; świadkowie Andrzej Wesznowski [?], Dominik Bykowski [?], Ignacy Garwoliński [?].

Transkrypcja

k. 55 (skan 0056, strona prawa)

11686 Konfirmacya Kontraktu Arędawnego między Przywieleb: w Bogu

2Jozefem Szumlanskim, a JP. Łukaszem Moczulskim zawarty —

3Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Szostoho

4Miesiaca Auhusta Odynnadcatoho Dnia

5Na Uradi Hrodzkom w Miesti JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczom

6peredomnoiu Kazimirom Pocielum [?] Namiestnikom Hrodz: Jeneral-

7Wdztwa Kijewskoho i Knyhami nyneszniymi Hrodz: Kij. Comparens Pers.

8WPan Szłamowicz [?] dla wpisania do Xiąg niniejszych Grodz. Kijows.

9podał per oblatam confirmacyą Kontraktu Arędownego o Dobra do

10Metropolii i Archimandryi Kijowskiey należące między Jaśnie Prze-

11wielebnym w Panu Bogu Jegomością Oycem Jozefem Szumlanskim

12[nad wierszem:] Metropolii Kijowskiey Archimandryta

13Episkopem Lwowskim Administratorem Pieczarskim z iedney a WJmP.

14Łukaszem Zawalicz [?] Moczulskim Rotmistrz: Chor: Usarsk: z drugiey

15strony uczynionego od JeHo Krolewskiey Mości z podpisem Ręki

16własney, tudziesz i Sekretarskiey z pieczęcią Koronną wex [?]

17Kancelaryi wydaney, w czem [?] ta Konfirmacya niżey [?] w sobie wyrażo-

18wane rzeczy w sobie obeymuie, a tak ia Urząd na affektacyą

19podawaiącego tę Konfirmacyą ad acta przyimuiąc czytałem i tem

20iest inserowana słowy. Jan Trzeci z Bożey Łaski Krol Polski

21Wielki Xiąże Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki,

22Kijowski, Wołyński, Podolski, Inflantski, Smoleński, i Czerniechowski,

23Oznaymuiemy tym Listem naszym wszem wobec i kożdemu z

24osobna komu o tem wiedzieć należy, iż gdy nam przełożono iest

k. 55v (skan 0057, strona lewa)

1Imieniem Wielebnego Jozefa Szumlanskiego Episkopa Lwowskiego Admini-

2stratora Metropolii Kijowskiey Archimandryty Pieczarskiego, oraz WJmP.

3Łukasza Zawalicz [?] Moczulskiego Rotmistrza Chorągwi Usarskiey, że

4między nimi stanął pewny Kontrakt Arędowny na Lat trzy o Dobra

5pewne do Archimandryi i Metropolii należące w tymże Kontrakcie

6pod datą, w Warszawie Dnia Szesnastego Mca Marca w Roku te-

7raznieyszym zawartym opisane, suplikowano, Nam zatym Imieniem

8tychże Kontrahentów, abyśmy Kontrakt tenże maioris firmitatis causa

9powagą naszą Krolewską zatwierdzili, przeto my do słuszności o-

10nych prozby Łaskawie się skłoniwszy tenże Kontrakt postanowiony po-

11twierdzić umyśliliśmy, iakoż tym Listem naszym, prout juris est we

12wszystkich punktach i Kondycyach potwierdzamy i wzmacniamy, oraz

13pomienionego WJP. Moczulskiego przy Posessyi Dobr inxta [!] eiusdem

14Contractus do Lat trzech Expiracyi zostawuiemy, Prawo nasze

15Rzpltey i Kościoła Katolickiego Rzymskiego wcale także zachowane

16i nienaruszone mieć chcę, na co dla Lepszey wiary przy podpisie Ręki

17naszey pieczęć Koronną przycisnąć rozkazaliśmy. Dano w Warszawie

18dnia XX. Mca Kwietnia Roku pańskiego MDCLXXXVI. Pano-

19wania naszego XII. u ciey Konfirmacyi pry pieczati Koronnoy

20Polskoy Kancellaryi, Podpis Rąk JeHo Korolewskoy Mylosti

21i Sekretarskoy tymi słowy Jan Krol, Woyciech Chrościński

22JeHo Krolewskiey Mości Sekretarz — Kotoraiaż to Konfirmacya

23za podaniem i prozbą wyszey menowanoy osoby, a za pryniatiem moim

24Urędowym do Knyh nyneszniych iest wpisana —

25[podpis kopisty (?) w prawym dolnym rogu:] Popczyc [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Józef Szumlański – prawosławny (od 1677 potajemnie unicki) biskup lwowski, od 1685/1686 administrator metropolii kijowskiej (w rkp. także „Archimandryta Pieczarski” – administrator archimandrii Ławry Pieczerskiej); kontrakt arendowny dotyczy dóbr metropolii i archimandrii kijowskiej na prawobrzeżu (w granicach Rzeczypospolitej). Wojciech Stanisław Chróściński – sekretarz królewski Jana III, poeta (w rkp. „Woyciech Chrościński”). XII rok panowania Jana III (koronacja 1676, elekcja 1674) – zgodne z 1686.

Lekcje niepewne: namiestnik grodzki „Kazimirom Pocielum” [?] (może zniekształcone nazwisko); komparent „WPan Szłamowicz” [?]; „Zawalicz” [?] – przydomek Moczulskiego (dwukrotnie: „Zawalicz”, „Zawialicz”); „wex” [?] – może skrót „większą” (pieczęć koronna większa); „inxta” – błąd kopisty za „iuxta”. Czerwona/ołówkowa data „1686” w nagłówku zgodna z treścią.

Formuły ruskie: „Na Uradi Hrodzkom … peredomnoiu … Namiestnikom” – na urzędzie grodzkim … przede mną … namiestnikiem; „u ciey Konfirmacyi pry pieczati Koronnoy Polskoy Kancellaryi” – przy tej konfirmacji z pieczęcią Kancelarii Koronnej; „Kotoraiaż … za pryniatiem moim Urędowym do Knyh nyneszniych iest wpisana” – która … za moim urzędowym przyjęciem do ksiąg niniejszych została wpisana.

Łacina: per oblatam – przez oblatę; ad acta – do akt; maioris firmitatis causa – dla większej mocy; prout juris est – jak prawo nakazuje; iuxta eiusdem Contractus – według tegoż kontraktu; Expiracyi – wygaśnięcia (upływu terminu).

Streszczenie

11VIII 1686 na urzędzie grodzkim kijowskim w Owruczu przed namiestnikiem Kazimierzem Pocielem [?] Szłamowicz [?] podał do oblaty konfirmację królewską kontraktu arendownego. Król Jan III (Warszawa, 20 IV 1686, XII rok panowania) na prośbę stron zatwierdza kontrakt arendowny na trzy lata o dobra należące do metropolii i archimandrii kijowskiej, zawarty w Warszawie 16 III 1686 między Józefem Szumlańskim, biskupem lwowskim, administratorem metropolii kijowskiej i archimandrii pieczerskiej, a Łukaszem Zawaliczem [?] Moczulskim, rotmistrzem chorągwi husarskiej; Moczulski ma pozostać w posesji dóbr do upływu trzyletniego terminu, z zachowaniem praw króla, Rzeczypospolitej i Kościoła katolickiego. Podpisy: Jan Król, Wojciech Chróściński, sekretarz JKM.

Transkrypcja

k. 56 (skan 0057, strona prawa)

1Possesya JP. Bydławskiego [?]

2Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Szostoho

3Miesiaca Auhusta Dwanadcatoho dnia

4Na Uradi Hrodzkom w Miesti JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczu pered-

5mnoiu Kazimirom Pocielum [?] Namiestnikom Hrodzkim Jeneralnym pod-

6woiewodzkim Kij: i Knyhami nyneszniymi Hrodz: Kij: Personaliter Stanowszy

7Woźny Generał Wdztwa Kijowskiego i Inszych Szlachetny Jan Morzkowski [?] Ktory iako

8prawdziwey Relacyi swoiey cale i dobrowolnie zeznał iż on Roku Teraznie-

9yszego Tysiąc Szesćset Osmdziesiąt Szostego Miesiąca Augusta Siódmego dnia

10ad requisitionem WJmPana Andrzeia Syna Jakoba Bydłowskiego [?] Woyskie-

11go i podstarosty Halickiego maiąc przy sobie strony Szlachty ludzi osob wiary

12godnych WWJmPP. Nikodema Bzentkowskiego [?] i Jana Kalinskiego [?] były we wsi

13Klekach [?] w Parafii Sinskiey [?] będących i tam będąc według Zapisu perpetuae

14Donationis od WJmP. Jana Morgula [?] Cześn: Lidz: in personam mia-

15nowanego JP. Andrzeia Bydłowskiego [?] Chorążego coram actis Castr. [?] tegoż

16Roku i Mca wyż na akcie mianowanych zeznanego w części pewnej wsi Kleku [?] tak [?]

17w Summie Czterdziestu Kop Litewskich zawiedzioney, iakoż w należności

18oycu Rekwirenta JP. Jakobowi Bydłowskiemu [?] Woyskiemu podstarości Halickiemu

19Dziewięćdziesiąt dwa talarow bitych Kartą ręczną przez tegoż WJmPana

20Jana Morgula [?] z Olipotką [?] na inszych dobrach ubespieczonych za pokazaniem

21przez WJmPana Jana Morgula [?] Cześnika Lidzkiego Części z Siedliskami

22Polami, Ogrodami [?] i Jeziorami, poddanemi, Intratą dosyć oznaczoną i z tym

23wszystkim quo modo prius JmPP. Lubiccy [?] Małż: trzymali i używali te-

24muż JP. Andrzeiowi Bydłowskiemu [?] Chorążemu w mianowaney Summie

25Czterdziestu Kop Litewskich i dziewięćdziesiąt dwóch Talarow bitych Oycu

26Rekwirenta należnych nemini Contradicente et impugnante do Possessyi podał i postąpił

27co wszystko Szlachta przy sobie będąca oświadczywszy o tym

k. 56v (skan 0058, strona lewa – góra)

1Relacyą swoią prawdziwą czyni i zeznawa, prosząc aby to

2wszystko actis praesentibus connotatum było co i otrzymał Woźny

3Jan Morzkowski [?] &. —

Objaśnienia i tłumaczenia

Por. akt 66 – równoległa intromisja tego samego dnia (Józef „Bedzycki” [?], syn Walentego, wojskiego i podstarościego halickiego) – nazwiska w obu odpisach różne, zapewne ta sama rodzina. Nazwisko wwiązanego: w tytule „Bydławskiego”, w tekście „Bydłowskiego” – pierwsza litera niepewna (B/Bz); por. ród Bydłowskich. Ojciec Jakub – „Woyskiego i podstarosty Halickiego” (wojski i podstarości halicki). Darczyńca Jan „Morgul”/„Morgula” [?], cześnik lidzki – nazwisko niepewne. Wieś „Klekach”/„Kleku” [?] w „Parafii Sinskiey” [?] – lekcje niepewne (por. Klecko?/Kleki?); „z Olipotką” [?] – może imię żony darczyńcy lub nazwa dóbr. „JmPP. Lubiccy Małż.” [?] – poprzedni posesorowie (małżonkowie).

Sens: Morgul [?] zapisem wieczystej darowizny (zeznanym w grodzie tego samego roku) zapisał chorążemu Andrzejowi Bydłowskiemu [?] część wsi zawiedzioną (obciążoną) w sumie 40 kop groszy litewskich; ponadto ojcu wwiązanego, Jakubowi, należały się 92 talary bite z karty ręcznej (kartą ręczną zabezpieczone na innych dobrach). Woźny wwiązał Andrzeja w część wsi z siedliskami, polami, ogrodami [?], jeziorami, poddanymi i intratą – tak jak dotąd trzymali ją małżonkowie Lubiccy [?] – w obu sumach, bez sprzeciwu.

Ten sam namiestnik grodzki, co w akcie 63 („Kazimirom Pocielum” [?]). Formuła ruska: „Na Uradi Hrodzkom … peredmnoiu … Namiestnikom Hrodzkim Jeneralnym podwoiewodzkim” – na urzędzie grodzkim … przede mną, namiestnikiem grodzkim generalnym podwojewodzińskim.

Łacina: ad requisitionem – na żądanie; perpetuae Donationis – wieczystej darowizny; in personam – na osobę; coram actis Castr(ensibus) – przed aktami grodzkimi; quo modo prius – w taki sposób, jak dotąd; nemini contradicente et impugnante – nikomu się nie sprzeciwiającemu ani nie zaskarżającemu; actis praesentibus connotatum – zapisane w aktach niniejszych.

Streszczenie

12VIII 1686 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu woźny generał województwa kijowskiego Jan Morzkowski [?] zeznał relację, że 7 VIII 1686, na żądanie Andrzeja Bydłowskiego [?], chorążego, syna Jakuba, wojskiego i podstarościego halickiego, w obecności szlachty Nikodema Bzentkowskiego [?] i Jana Kalińskiego [?], był we wsi Klek [?] w parafii Sińskiej [?] i tam – na podstawie zapisu wieczystej darowizny Jana Morgula [?], cześnika lidzkiego – wwiązał Andrzeja w posesję części tej wsi (z siedliskami, polami, ogrodami, jeziorami, poddanymi i intratą, jak ją dotąd trzymali małżonkowie Lubiccy [?]) w sumie 40 kop groszy litewskich oraz 92 talarów bitych należnych jego ojcu Jakubowi z karty ręcznej Morgula; nikt się nie sprzeciwił.

Transkrypcja

k. 56v (skan 0058, strona lewa – od 1/6 wysokości)

1Testament JP. Stefana Gliwińskiego z rozporządze-

2niem maiątku swego uczyniony —

3Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Szestoho

4Miesiaca Oktobra piatnadcatoho dnia

5Na Uradie Hrodzkim w Miesti JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczom peredomnoiu

6Kajetanom Pocielum [?] Namiestnikom natot czas podwoiewodztwa, Vice Rejentom

7Hrodzkim Generału Woiewodztwa Kijewskoho i Knyhami nyneszniymi Hrodzkimi

8Kijewskimi Comparens personaliter WJP. Baltazar Gliwiński dla zapisania do Xiąg

9niniejszych Dyspozycyi Ostatniey woli zeszłego z tego Swiata ś.p. Stefana Gliwiń-

10skiego Cześnika Łuckiego, z podpisem Ręki własney Jegomości z podpisem Rąk

11JmPanow Przyiacioł na rozporządzenie Maiętności swey uczyniony, per oblatam

12Pod: [?] a tak Ja Urząd Annuendo affektacyi podawaiącego pomieniony Testament

13do Xiąg wpisuiąc czytałem i tak się w sobie ma — W Imię [?] Boga Oyca

14Syna i Ducha Swiętego ku wieczney pamięci Amen — Upatruiąc ja odmianę

15Wieku Ludzkiego i nie pewnieyszego nad śmierć niewidząc, a wiedząc

16o tem, iż po śmierci gdy czego pismem niebywa wyrażona, tedy Ludzi do

17Zamieszania i zwady prowadzi ja iednak chcąc moie Dzieci w porządku

18i Miłości nienaruszony zostawić będąc ieszcze dobrego Zmysłu Rozumu

19i Pamięci w podeszłym moim wieku, ieśli umrę ostatnią wolę moią tak czy-

20nię — Ja Stefan Gliwiński Cześnik Łucki naprzód ducha mego nayświętszey

21Opatrzności i nayczystszey Bogarodzicy w Ręce oddaię, i proszę dzieci moie, aby

22za Duszę moią dobrze czynili — ciało moie przyzwoicie pogrzebione być ma. Do Ko-

23scioła na Mszy Sto [?] trzydzieści z pozostałych rzeczy moich daię — Ubyszę [?] dla ubogich

k. 57 (skan 0058, strona prawa)

1sprawić i po groszy kilka każdemu na pacierze rozdać, aby Duszę ratować

2maiąc [?] dwoie [?] Dzieci, gdy mi te dowodzą [?] po ostatni moment równey troskli-

3wości i Miłości Pana Baltazara Syna i Corkę Konegundę, między nich

4mienie moie spadkowe narowno podzielam i tak ustanawiam i ordynuię

5Dobra moie Część Wsi Komarowki w Woiewodztwie Kijowskim Powiecie

6Owruckim leżące in metis et limitibus suis z futorkiem Dziekciarka [?] zwa-

7nym, domem należącym, do posiadania i wieczne czasy dzierżenia Synowi mo-

8iemu Baltazarowi Gliwińskiemu zapisuię — Summę zaś, półtora tysiąca u Mikul-

9skiego [?] Skarbnika na Wsi Mikulicze [?] lokowane, i dwa tysiące dwieście trzydzieści

10Złotych i Groszy dwadzieścia Skryptem W. Sobolskiego [?] zapewnione, które mi

11Bogobyna [?] Żona moia legowała Corce moiey Kunegundzie ordynuię, a dla

12zrownania iey działu Pana Baltazara obowiązuię, iey zaraz po moiey

13śmierci [nad wierszem: spłacić] ze części swoiey Złotych Tysiąc osmset — Jakubowi co odwieku tak u mnie

14służy, pełnił [?] dwa Konie gniade, i Złotych Sto, co pozostanie z tego wszego [?] dwo-

15rze [?] daruię i Bogu wszystkich Polecam. Działo się w Komarowce Roku Tysiąc

16Szesćset Siedmdziesiąt osmego Dnia trzeciego [?] Octobris — U tego Testamentu podpisy

17Rąk tymi słowy Stefan Gliwiński Ręką swą. Jako ustnie proszony i obec-

18nie będący przyiaciel do tego Testamentu podpisuię się Grzegorz Lupałowicz [?]

19Jako ustnie proszony i obecnie będący przyiaciel i Swiadek Adam Ber-

20kozowski [?] — Jako ustnie proszony i obecnie będący przyiaciel i Swiadek Win-

21ty [?] Antoszewicz — Kotoryżeto Testament za podaniem i prozbą prypło-

22diaszczało [?] a za moim Uradowym pryniatiem do Knyh nyneszniych iest

23wpisany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Nazwisko testatora: w tytule i tekście „Gliwiński”, w tytule odpisu wygląda na „Gliwinskiego” – możliwe też „Głowiński” (litera l/ł niepewna). Urząd: „Cześnik Lucki/Łucki” (cześnik łucki). Namiestnik grodzki tym razem „Kajetanom Pocielum” [?] (w aktach 63–64 „Kazimirom Pocielum” [?]) – rozbieżność imienia, zapewne ta sama osoba (błąd kopisty w jednym z miejsc).

Lekcje niepewne: „Mikulskiego Skarbnika na Wsi Mikulicze” [?]; „Skryptem W. Sobolskiego” [?]; „Bogobyna” [?] – może przymiotnik („bogobojna”) lub nazwisko żony; „futorkiem Dziekciarka zwanym” [?] (dziegciarnia); „Win-ty Antoszewicz” [?] – może „Wincenty”; „prypło-diaszczało” [?] – zniekształcona formuła ruska (może „wyszmenowanoho”). Data testamentu: 1678 – oblata dopiero 1686, po śmierci testatora.

Łacina: per oblatam – przez oblatę; Annuendo affektacyi – przychylając się do żądania; in metis et limitibus suis – w swoich granicach i miedzach; Octobris – października.

Streszczenie

15X 1686 na urzędzie grodzkim kijowskim w Owruczu (namiestnik i wicerejent Kajetan [Kazimierz?] Pociel [?]) Baltazar Gliwiński [?] podał do oblaty testament swego zmarłego ojca Stefana Gliwińskiego [?], cześnika łuckiego. W testamencie (Komarówka, 3 [?] X 1678) testator poleca duszę Bogu i Bogarodzicy, każe przyzwoicie pochować ciało, przeznacza 130 [?] zł na msze i jałmużnę dla ubogich; majątek dzieli równo między syna Baltazara i córkę Kunegundę: syn otrzymuje na wieczność część wsi Komarówka w pow. owruckim z futorem Dziegciarka [?] i dworem, córka – sumy legowane jej przez matkę (1500 zł ulokowane u skarbnika Mikulskiego [?] na wsi Mikulicze [?] oraz 2230 zł 20 gr zabezpieczone skryptem Sobolskiego [?]), a Baltazar ma jej dopłacić 1800 zł dla wyrównania działów; słudze Jakubowi zapisuje dwa gniade konie i 100 zł, a resztę ruchomości dworu – ubogim [?]. Podpisy: Stefan Gliwiński; świadkowie Grzegorz Lupałowicz [?], Adam Berkozowski [?], Win[cen]ty [?] Antoszewicz.

Transkrypcja

k. 57 (skan 0058, strona prawa – dół)

1Possesya WJP. Jozefa Bedzyckiego [?]

2w Dobra Część Wsi Klek [?] tak [?]

3Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Szestoho

4Miesiaca Auhusta dwanadcatoho dnia

k. 57v (skan 0059, strona lewa – góra)

1Na Uradi Hrodzkom w Miesti JeHo Korolewskoy Mylosti

2Owruczu peredomnoiu Kazimirom Pocielum [?] Namiest-

3nikom Hrodzkim Jeneralnym Podwoiewodzkim Kij: i Kny-

4hami nyneszniymi Hrodz: Kijewsk: personaliter stanowszy

5Woźny Jenerał Wdztwa Kij: i inszych Szlachetny Jan Morz-

6kowski [?], Ktory iako prawdziwey relacyi swoiey pewnie [?]

7i dobrowolnie zeznał iż on Roku teraznieyszego Tysiąc

8Szesćset Osmdziesiąt Szostego Miesiąca Augusta Siodme-

9go dnia ad requisitionem WJPana Jozefa Bedzyckiego [?] z WJP.

10Walentego [?] Bedzyckiego [?] Woyskiego i Podstarosty Halickiego

11Syna maiąc przy sobie strony szlachty ludzi osob wiary

12godnych WWJPanow Nikodema Bzentkowskiego [?] i Jana Kalinskiego [?]

13były we wsi Klek [?], a tam będąc Część pewną tey że Wsi po oycu

14Walentym na Rekwirenta spadłą, z Siedliskami, z Polami [?], [...]

15nemi i Jeziorami, poddanemi, entratą dosyć Części oznaczoną

16i z tym wszystkiem quo modo prius JP. Walenty Bedzycki [?]

17Woyski i podstarosta Halicki Oyciec Rekwirenta trzymał

18i używał temuż Panu Jozefowi Bedzyckiemu [?] nemine

19contradicente et impugnante podał i postąpił co wszystko

20szlachta przy sobie będąca widząc [?] i dowiedziawszy się [?] o tem prawdziwą

21relacyą swoią czyni i zeznawa, prosząc aby to wszystko

22actis praesentibus connotari było, co i otrzymał Jan Morzkowski [?] +

Objaśnienia i tłumaczenia

Akt równoległy do aktu 64 (ten sam dzień oblaty 12 VIII 1686 i intromisji 7 VIII 1686, ten sam woźny Jan Morzkowski [?], ci sami szlachcice Nikodem Bzentkowski [?] i Jan Kaliński [?], ta sama wieś Klek [?]). W akcie 64 wwiązany to Andrzej „Bydłowski” [?], syn Jakuba, wojskiego i podstarościego halickiego; tu – Józef „Bedzycki” [?], syn Walentego, wojskiego i podstarościego halickiego. Nazwiska i imiona ojców w obu odpisach różnią się – zapewne ta sama rodzina (bracia?), a różnice wynikają z błędów kopisty lub moich odczytów; pierwsza litera nazwiska pewna (B), dalsza część niepewna. Rozstrzygnięcie wymaga lepszego odczytu lub źródła równoległego.

Strona silnie zabrudzona przebitką tekstu z odwrocia karty (pismo lustrzane) – odczyt z odejmowaniem tła; wyraz po „z Polami” i początek następnego wiersza („…nemi”) nieodczytane. „Klek … tak” w tytule – niepewne.

Łacina: ad requisitionem – na żądanie; quo modo prius – tak jak dotąd; nemine contradicente et impugnante – bez niczyjego sprzeciwu i zaskarżenia; actis praesentibus connotari – zapisać w aktach niniejszych.

Streszczenie

12VIII 1686 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu woźny generał Jan Morzkowski [?] zeznał, że 7 VIII 1686, na żądanie Józefa Bedzyckiego [?], syna Walentego, wojskiego i podstarościego halickiego, w obecności szlachty Nikodema Bzentkowskiego [?] i Jana Kalińskiego [?], był we wsi Klek [?] i tam wwiązał Józefa w część tej wsi, spadłą na niego po ojcu Walentym – z siedliskami, polami, jeziorami, poddanymi i intratą, tak jak ją dotąd trzymał ojciec – bez niczyjego sprzeciwu. Por. akt 64 (intromisja Andrzeja Bydłowskiego [?] w tę samą wieś tego samego dnia).

Transkrypcja

k. 57v (skan 0059, strona lewa – dół)

1Kwit WJP. Jerzego Dzięciołowskie-

2go WJP. Kazimierzowi Gławackie- [?]

3mu dany i służący —

4Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Szostoho

5Miesiaca Oktiabra Dwadcatoho dnia

6Na Uradi Hrodzkom w Miesti JeHo Korolewskoy

7Mylosti Owruczu peredomnoiu Kazimirom Pocie-

8lum [?] Namiestnikom Hrodz: Jeneralnym Wdztwa Kij:

9i Knyhami nyneszniymi Hrodzkimi Kijewskimi

10Comparens pers. WJP. Jerzy Dzięciołowski [?] sanus

11mente et corpore existens z pod niniejszą [...]

12cale się i zupełnie z Ludźmi [?] Słowami [?] i protestacyami [?]

k. 58 (skan 0059, strona prawa – góra)

1ac cum bonis Suis generaliter omnia poddaiąc i wcie-

2laiąc, palam, publice, libereque ac per expressum

3[ze]znawał [?] — Iż gdy WJP. Kazimierz Gławacki [?] M[...]

4Sandomierski [?] ad mentem perpetuae Donationis [...]

5Części wsi Krechowki [?] z poddanymi w niey [...]

6[...] się z Radzimiem [?] [...] Trzebinie [?] [...]

7Roku Tysiąc Szesćset Siedmdziesiąt pierwszego Sabbatho

8post Festum Nativitatis Beatissimae Virginis Mariae

9proximo przez Comparenta zawartey Inductiones [?]

10tey Donacyi rzetelnie [?] Summę Złotych Polskich Tysiąc

11ad complementum pretii przy Granicy [?] postanowioney

12realiter et effective oddzierżał [?] do rąk Comparenta

13wyliczył i wypłacił przeto de persoluto pretio ozna-

14mia [?] zaledz [?] dobra [...] WJPana

15Kazimierza Gławackiego [?] Jego Sukcessorow i potomkow

16una cum Successoribus suis wiecznemi i nigdy nie-

17odzownemi czasy kwituie — żadnego regressu sobie i Suk-

18cessorom moim do odprzedaney wyżey wspomnioney

19Części Krechowki [?] nie zostawuiąc, czego [...] prosił [?]

20[...] — Jerzy Dzięciołowski [?] m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

Nazwiska: wystawca kwitu „Dzięciołowski” [?] (tytuł i podpis); kwitowany „Gławacki” [?] (w tytule „Gławackie-mu”, w tekście „Gławackiego”; może Głowacki), w wierszu 3 k. 58 nazwisko z niepewnym skrótem urzędu („M…”, może miecznik) i „Sandomierski” [?] na początku następnego wiersza. Wieś „Krechowki” [?] – odczyt niepewny (może Krechówka).

Strona lewa silnie zabrudzona przebitką z odwrocia; prawa wyblakła. Wiersze „z pod niniejszą […]” (k. 57v) oraz „[…] się z Radzimiem [?] […] Trzebinie [?]” (k. 58, w. 6) nieodczytane w całości. Formuła sądu bez sędziego i pisarza – oblata przed samym namiestnikiem (jak w aktach 63–66).

Łacina: sanus mente et corpore existens – będąc zdrowym na umyśle i ciele; ac cum bonis Suis generaliter omnia – wraz ze wszystkimi swoimi dobrami; palam, publice, libereque ac per expressum – jawnie, publicznie, swobodnie i wyraźnie; ad mentem perpetuae Donationis – w myśl wieczystej darowizny; Sabbatho post Festum Nativitatis Beatissimae Virginis Mariae proximo – w najbliższą sobotę po święcie Narodzenia NMP (8 IX; w 1671 r. – 12 IX); ad complementum pretii – na dopełnienie ceny; realiter et effective – rzeczywiście i skutecznie; de persoluto pretio – z zapłaconej ceny; una cum Successoribus suis – wraz z jego następcami; regressu – prawa powrotu; m.p. – manu propria.

Streszczenie

20X 1686 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu Jerzy Dzięciołowski [?], zdrowy na umyśle i ciele, poddając się jurysdykcji sądu, zeznał, że Kazimierz Gławacki [?] (urzędnik ziemi sandomierskiej [?]), któremu Dzięciołowski zapisem wieczystej darowizny (zawartym w 1671 r., w sobotę po Narodzeniu NMP) przekazał część wsi Krechówka [?] z poddanymi, wypłacił mu rzeczywiście 1000 zł polskich na dopełnienie umówionej ceny. Dzięciołowski kwituje go z tej zapłaty wraz z sukcesorami na wieczne czasy i zrzeka się dla siebie i swoich sukcesorów wszelkiego prawa powrotu do sprzedanej części Krechówki [?]. Podpis: Jerzy Dzięciołowski [?].

Transkrypcja

k. 58 (skan 0059, strona prawa – dół)

1Possesya WJP. Wilczynskiego [?] w Do-

2bra połowę Wsi Korytyszcza [?] [...]

3Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Czetwiertoho

4Miesiaca Awgusta Dwanadcatoho Dnia

5Na Uradie Hrodzkim w Miesti JeHo Korolew-

6skoy Mylosti Owruczom peredomnoiu Kazimirom

7Pociekim [?] Namiestnikiem Hrodzkim Jeneralu Woie-

8wodztwa Kijewskoho, i Knyhami nyneszniymi Hrod-

9zkimi Kijewskimi personaliter stanowszy Woźny Jene-

10rał Woiewodztwa Kijowskiego i Innych Szlachetny Jan

11Marzkowski [?], Ktory pewnie [?] Suae Suae [!] veraeque fi-

12dei relationi palam publice libereque recognovit

k. 58v (skan 0060, strona lewa)

1Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Szesćset Osmdziesiąt

2Czwartego dnia Osmego Augusta [?] maiąc przy sobie stro-

3ną szlachtę ludzi wiary godnych WWJPP. Grzegorza

4Habdankiego [?] i Trochima Woyciechowskiego [?] na affektacyą y pro-

5śną [?] rekwizycyą WJ. Kazimierza Wilczynskiego [?] Vices Regen- [?]

6ta [?] Grodzkiego Brańskiego [?] był w Dobrach wsi Korytysz-

7czach [?] w Woiewodztwie Kijowskim sytuowanych gdzie będąc po-

8łowę tey Wsi post fatum niegdy WJ. Jana Wilczyń-

9skiego [?] Łowczego Lwowskiego [?] Jańskiego [?] Oyca teraznieyszego i Affektanta na

10tegoż spadłą i należącą z gruntami, Polami oranemi i nie-

11oranemi, Zasianemi i niezasianemi, Lasami, dąbrowami, woda-

12mi, Błotami z wolnym stawieniem [?] ryb w wodach, bra-

13ciem [?] Zwierza w Lasach, Sianożęciami, ostrowami i zabudo-

14waniami Dworskiemi i Chłopskiemi, z poddanymi ciągły-

15mi i pieszemi z całym ich poddaństwem, posłuszeństwem

16i daniami [?], stołowemi [?] z czynszami podatkami, cum omnibus

17attinentiis et pertinentiis ze wszystkiemi wolnościami [?] i intratami

18nic na nikogo innego nie excypuiąc ani zostawuiąc

19ale tak iako się te Dobra zdawien dawna w sobie mieli

20zawierali nemine impugnante et contradicente do spokoy-

21ney realney aktualney Dziedziczney WJP. Kazimierzowi

22Wilczynskiemu [?] podał, postąpił, intromitował posłu-

23szeństwo [?] poddanych do Gromady zwoławszy [...] o Panu

24teraznieyszym affektancie uwiadomił, wszem też aby po-

25słuszni nie będąc przeciwni robić co im kazano poczęli, — a

26tak wyż mianowany Woźny Szlachtą sobie przytom-

27ną oświadczywszy się intromisyą [?] odprawił [?] i tem że swoią

28prawdziwą Relacyą uczynił i zeznał, prosząc aby

29była przyięta i do ksiąg zapisana co i otrzymał —

Objaśnienia i tłumaczenia

Strona k. 58v (skan 0060 lewa) skrajnie wyblakła – czytana z mocnym odejmowaniem tła; strona k. 58 z silną przebitką odwrocia. Nazwisko wwiązanego: w tytule i tekście „Wilczynski” / „Wilczyński” [?] (może „Wiłczyński”). Urząd: „Vices Regen-ta Grodzkiego Brańskiego” [?] – odczyt niepewny (może wicerejent grodzki brański). Ojciec Jan – „Łowczego Lwowskiego Jańskiego” [?] – nieodczytane pewnie. Wieś „Korytyszcza”/„Korytyszczach” [?] w woj. kijowskim; ostatni wyraz tytułu (po nazwie wsi) nieodczytany.

Woźny generał tu „Marzkowski” [?] – zapewne ten sam co „Morzkowski” w aktach 64 i 66 (rok 1686); tu rok 1684 (czerwona data i tekst „Czwartego”). Namiestnik „Kazimirom Pociekim” [?] – por. „Pocielum” w aktach 63–67. Strona szlachty: Grzegorz Habdanki [?] (może zniekształcone „Habdank” – herb), Trochim Woyciechowski [?].

Łacina: Suae veraeque fidei relationi palam publice libereque recognovit – w swojej prawdziwej i wiarygodnej relacji jawnie, publicznie i swobodnie zeznał („Suae Suae” – dittografia kopisty); post fatum – po śmierci; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; nemine impugnante et contradicente – bez niczyjego zaskarżenia i sprzeciwu.

Streszczenie

12VIII 1684 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pociekim [Pocielem?] w Owruczu woźny generał województwa kijowskiego Jan Marzkowski [?] zeznał, że 8 VIII 1684, w obecności szlachty Grzegorza Habdankiego [?] i Trochima Wojciechowskiego [?], na żądanie Kazimierza Wilczyńskiego [?], wicerejenta grodzkiego brańskiego [?], był we wsi Korytyszcze [?] w woj. kijowskim i wwiązał go w połowę tej wsi, spadłą na niego po śmierci ojca Jana Wilczyńskiego [?], łowczego [lwowskiego?] – z gruntami, polami, lasami, dąbrowami, wodami, błotami, prawem rybołówstwa i łowów, sianożęciami, ostrowami, zabudowaniami dworskimi i chłopskimi, poddanymi ciągłymi i pieszymi, czynszami i wszelkimi przynależnościami, tak jak te dobra od dawna się zawierały; zwołał gromadę, oznajmił poddanym nowego pana i nakazał im posłuszeństwo; nikt się nie sprzeciwił.

Transkrypcja

k. 58v (skan 0060, strona lewa – dół)

1Testament WJP. Alexandra Meleszki

2z rozporządzeniem maiątku uczyniony —

3Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Szestoho

4Miesiaca Oktobra Semoho Dnia —

5Na Uradu Hrodzkim w Miestie JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczom

6peredomnoiu Kazimirom Pocielum [?] Namiestnikom Hrodzkim

7Jeneralu podwojewodztwa Kijewskoho i Knyhami nyneszniymi

8Hrodzkimi Kijewskimi Comparens pers. WJP. Łukasz Smolski niżey

9Inserowany Testament ostatniey woli ś.p. Alexandra Meleszki z rozpo-

10rządzeniem

k. 59 (skan 0060, strona prawa)

1z rozporządzeniem substancyi Jego dla zapisania do Xiąg

2niniejszych podał iako wszystkie rzeczy ten Testament w sobie [?]

3sobie zawiera, Ktorego podawaiący prosił aby przyięty

4i do Xiąg niniejszych wpisany był. A tak Ja Urząd dla

5wpisania do Xiąg ten Testament przyimuiąc czytałem

6i tem iest pisany słowy — W Imię Oyca i Syna i Ducha

7Swiętego, Niech się stanie ku wieczney pamięci Amen.

8Upatruiąc Ja odmianę wieku Ludzkiego a nic pewnieY-

9szego nad Smierć nie widząc, a wiedząc o tym

10że po Smierci gdy czego pismem nie bywa wyrażono

11tedy Ludzie do zamieszania częstokroć przywodzi, Ja

12iednak chcąc swoie dziatki w porządku i miłości nienaru-

13szoney zostawić, będąc ieszcze dobrego zmysłu, rozumu

14i pamięci, w podeszłym moim wieku Ja Alexander

15Fedora Syn Meleszko, naprzod polecam Ducha mego

16w Ręce Boga Wszechmogącemu i przeczystey Pannie

17Bogarodzicy i wszystkim Swiętym. Dziatek moich

18żądam, aby ciało moie Ziemi oddawszy za duszę moią

19czynili dobrze czynić według przemożenia. Rozporządzaiąc

20zaś dziatki moie tak ich zostawuię, pierwszych oddawszy

21w moc [...] opiekę Boga Wszechmogącemu, a potem

22wielce upraszam WJP. Łukasza Smolskiego, aby Oycem

23i dobrodzieiem Dziatkom moim był i nim Pan Nay-

24wyższy prędko okazyą do poczciwego pożycia i starania

25się samych o siebie był opiekunem, dobrodzieiem, poradą

26[...] pod protekcyą swoią. Substancyą zaś moią

27tak rozporządzam, Dobra moie dziedziczne wieś Berezo-

28wiec [?] w Wdztwie Wołyńskim [?] Powiecie Łuckim sytuowane Synowi

29memu WJP. Tomaszowi Meleszce cum omnibus attinentiis

30et pertinentiis zapisuię — Corkom zaś moim Maryi

31Helenie i Ewdoksyi w mieyscu spadku całe bywszy od

32Brata im należą, naznaczam Summy gotowe

33mnie od rozmaitych osob należące, Tysiąc Osmset Talarow

34od WJPana Krzysztofa Bohdanowicza, Tysiąc trzysta

35pięćdziesiąt od WJP. Szymona Kobylenskiego [?] i dwieście

k. 59v (skan 0061, strona lewa – góra)

1trzydzieści od WJPana Daniela Mokronowskiego [?] — Ktory

2to Testament i wolę moią dla lepszey wiary podpisem

3własney moiey Ręki przy uproszonych Swiadkach i przyia-

4ciołach stwierdzam, pisan w Owruczu Anno millesimo

5Sexcentesimo octuagesimo quinto die nona Julii — u tego

6Testamentu pry pieczatiach prytysznenych [?] podpisy Rąk

7tymi słowy: Alexander Meleszko — Ustnie i oczewisto

8proszony do tego Testamentu Swiadek i przyiaciel

9podpisuię się Baltazar Szumlanski — Ustnie i oczewisto

10proszony do tego Testamentu Swiadek i przyiaciel

11podpisuię się Zygmunt Brzostowski mp. — Kotoryi to

12Testament za podaniem i prozbą wyszmenowanoy

13osoby, a za pryniatiem moim Uriadowym do Knyh

14nyneszniych Hrodzkich Kijewskich iest wpisany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Nazwisko testatora: w tytule „Maleszki”/„Meleszki”, w tekście i podpisie „Meleszko”, syna – „Tomaszowi Meleszce”; przyjęto formę MELESZKO. Opiekun dzieci i podający testament – Łukasz SMOLSKI (por. „Smoleński” [?] w akcie 61 – inny odczyt, inna osoba?). Świadek „Baltazar Szumlanski” – por. Józef Szumlański (akt 63).

Lekcje niepewne: wieś „Berezo-wiec” [?] – podział wyrazu na końcu wiersza; „w Wdztwie Wołyńskim [?] Powiecie Łuckim” – skrót województwa nieczytelny („Wdztwie Wo[łyńskim]”), powiat łucki pewny; „Kobylenskiego” [?] (por. Kobylińscy z aktu 60); „Mokronowskiego” [?]; „Tysiąc Osmset Talarow” [?] – wyraz po „Osmset” niepewny. Kwota od Mokronowskiego: „dwieście trzydzieści” (bez jednostki). W wierszu o opiece („w moc […] opiekę”) wyraz zakryty plamą.

Data testamentu: Owrucz, 9 VII 1685 (po łacinie); oblata – 7 X 1686, po śmierci testatora. Formuły ruskie: „pry pieczatiach prytysznenych [?] podpisy Rąk” – przy przyciśniętych pieczęciach podpisy rąk; „za pryniatiem moim Uriadowym” – za moim urzędowym przyjęciem.

Łacina: Comparens pers. (personaliter) – stawający osobiście; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; Anno millesimo sexcentesimo octuagesimo quinto die nona Julii – roku 1685 dnia 9 lipca; mp. – manu propria.

Streszczenie

7X 1686 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu Łukasz Smolski podał do oblaty testament zmarłego Aleksandra Meleszki, syna Fedora. W testamencie (Owrucz, 9 VII 1685) testator poleca duszę Bogu, Bogarodzicy i świętym, prosi dzieci o pochówek i dobre uczynki za duszę; opiekę nad dziećmi powierza Bogu i Łukaszowi Smolskiemu, prosząc go, by był im ojcem i dobrodziejem. Dziedziczną wieś Berezowiec [?] w powiecie łuckim zapisuje synowi Tomaszowi; córkom Marii, Helenie i Eudoksji, w miejsce udziału w spadku, przekazuje gotowe sumy należne mu od różnych osób: 1800 talarów [?] od Krzysztofa Bohdanowicza, 1350 od Szymona Kobyleńskiego [?] i 230 od Daniela Mokronowskiego [?]. Podpisy: Aleksander Meleszko; świadkowie Baltazar Szumlański i Zygmunt Brzostowski.

Transkrypcja

k. 59v (skan 0061, strona lewa – od połowy)

1Zapis od WJ. Jana Sokołowskiego WJP.

2Janowi Zaczęszkowskiemu [?] dany —

3Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Szestoho

4Miesiaca Oktobra Sedmoho dnia

5Na Uradie Hrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Mylosti

6Owruczom peredomnoiu Kazimirom Pocielum [?] Namiestnikom

7Hrodzkim Jeneralu podwoiewodztwa Kij. i Knyhami nynesz-

8nymi Hrodz. Kij. Comparens pers. WJ. Jan Sokołowski ten Zapis

9perpetuae Resignationis od siebie zeznawaiącego in rem et personam

10WJ. Jana Zaczęszkowskiego [?] uczyniony dla zapisania do Xiąg

11niniejszych przyznał prosząc mnie Urzędu aby przyięty

12i w Xięgi wpisany był, a tak Ja Urząd pomieniony Zapis ad acti-

13candum przyimuiąc czytałem i ten tak się w sobie ma —

14Ja Jan Syn Kaliny [?] Sokołowski swem i małoletnich dzie-

15ci moich Alexandra, Michała, Jozefa i Jana Imieniem

16czyniący zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey

17własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi prawa, Forum

18Powiatu y Wdztwa, a pod niniejszy Zapis moy perpetuae

19Resignationis cale się poddaiąc i inkorporuiąc wiado-

20mo czynię ustnie i dobrowolnie zeznawam i oznaymuię

21Iż Ja zeznawaiący maiąc Dobra moie dziedziczne Część

22wsi Domanowa [?] w Wdztwie Kij. sytuowaną po Oycu moim

23z WJ. Kalinie [?] Sokołowskim na mnie spadłą, Ktorą podług

24prawa pospolitego będąc mocen iako swoią własnością

25rządzić, szafować i dysponować, używaiąc przeto tey

26wolności prawem dozwoloney, Umyśliłem pomienione

k. 60 (skan 0061, strona prawa)

1Dobra ze wszystkiemi Gruntami, Polami, Rolami, Lasami,

2Sianożęciami, Ogrodami, Nawozami [?], Jeziorami, Bło-

3tami, Krzakami, Łozami, wypasami, pastwiskami, pu-

4szczami [?], poddanemi ich dobytkiem, ich robotami [?], daniami

5dannemi [?], stawami [?], ze wszystkiemi in genere et specie

6mianowanemi y niemianowanemi pożytkami przy-

7chodami y przynależytościami, tak iż mianowane

8nie mianowanemi, a niemianowane mianowa-

9nemi w niczem nie ubliżało ani uszkodzało

10WJmPanu Janowi Zaczęszkowskiemu [?] dać, darować

11y na wieczność Rezygnować, Jakoż tym Zapisem

12moim perpetuae Resignationis daię, daruię i nawiecz-

13ność Rezygnuię, a to za dobrowolnie umowioną

14Summę Trzynaście Tysięcy Osmset Złotych Polskich [?]

15zodebraną Ktorey tym moim Zapisem kwituię —

16Wolen tedy od tąd iuż iest i będzie WJPan Jan Zaczęsz-

17kowski [?] wyżey wspomnionemi Dobrami iako swoią

18własnością rządzić szafować i dysponować pożytkow

19sobie przymnażać, a Ja zeznawaiący raz wyzuwszy

20z wszelkiego prawa do tych Dobr Części Wsi Domanowa [?]

21mnie służącego żadnego Zwrotu ani Interessowania

22się ani sobie nitez wyż wspomnionym synom moim

23niezostawuię pod zakładem drugiey takowey że Summy

24y Szkodami Ziemskiemi na ten przedmiot oszacowanemi —

25Inato daię ten moy List Zapis perpetuae Resignationis Ktory

26Ręką moią własną przy uproszonych Swiadkach y przyiaciołach

27podpisuię, Dattum w Owruczu Dnia Drugiego Oktobra Tysiąc

28Szesćset Osmdziesiąt szostego Anno — u tego Zapisu podpisy

29Rąk tymi słowy — Jan Sokołowski mp. Ustnie uproszony Swia-

30dek od WJPana Jana Sokołowskiego do podpisania tego Zapisu

31perpetuae Resignationis podpisuię się Daniel Wilczyński [?]

32Przytomny Swiadek uczynienia tego Zapisu wie-

33czystey przedaży podpisuię się Woyciech Komiciński [?]

34mp. Jako Swiadek y przyiaciel ustnie uproszo-

35ny do podpisania tego Zapisu wieczystey Rezygna-

36cyi podpisuię się Jozef Zublewski [?] mp. Kotoryi

37żeto Zapis za podaniem y prozbą wyszme-

38nowanoy podawaiuszczoie [?] osoby, a za pry-

39niatiem moim Uradowym do Knyh nyneszniych

40Hrodzkich Kijewskich iest wpisany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Nazwiska: nabywca „Zaczęszkowski” [?] (w tytule „Zaczęszkowskiemu”, w tekście „Zacąszkowskiego”, „Zaczęz-kowski”) – lekcja niepewna. Imię ojca wystawcy „Kaliny”/„Kalinie” [?] (w odpisie „Syn Kalina”, „z WJ. Kalinie”) – niepewne. Wieś „Domanowa”/„Domanowo” [?] – zapewne Domanów (w woj. kijowskim, pow. owrucki?). Świadkowie: Daniel Wilczyński [?] (por. Wilczyńscy, akt 68), Wojciech Komiciński [?], Józef Zublewski [?].

Kwota „Trzynaście Tysięcy Osmset Złotych” [?] – „Trzynaście” odczytane niepewnie (może „Trzy”); w zapisie nazwanym „rezygnacją” świadek mówi wprost o „wieczystey przedaży” – w istocie sprzedaż. Formuła końcowa „wyszmenowanoy podawaiuszczoie [?] osoby” – zniekształcona ruszczyzna kopisty („wyszmenowanoj podawajuczoje osoby”).

Łacina: perpetuae Resignationis – wieczystej rezygnacji (zrzeczenia się); in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; Forum – sąd właściwy; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; Dattum – dano; Anno – roku; mp. – manu propria.

Streszczenie

7X 1686 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu Jan Sokołowski przyznał zapis wieczystej rezygnacji na rzecz Jana Zaczęszkowskiego [?]. W zapisie (Owrucz, 2 X 1686) Sokołowski, syn Kaliny [?], działając w imieniu własnym i małoletnich synów Aleksandra, Michała, Józefa i Jana, poddając się jurysdykcji sądu, zrzeka się na wieczność na rzecz Zaczęszkowskiego [?] swojej dziedzicznej, odziedziczonej po ojcu części wsi Domanów [?] w województwie kijowskim – ze wszystkimi gruntami, polami, lasami, sianożęciami, ogrodami, jeziorami, błotami, łozami, pastwiskami, poddanymi, ich powinnościami i daniami oraz wszelkimi pożytkami – za umówioną i odebraną sumę 13 800 [?] zł polskich, z której go kwituje; nie zostawia sobie ani synom prawa powrotu pod zakładem drugiej takiej sumy i szkód. Podpisy: Jan Sokołowski; świadkowie Daniel Wilczyński [?], Wojciech Komiciński [?], Józef Zublewski [?].

Transkrypcja

k. 60v (skan 0062, strona lewa)

1Zapis od JP. Rzepecwicza [?]

2JP. Michałowi Kazimierzowi

3M[ieszkuszczyńskiemu?] i potomnym [?] służący [?]

4Roku Tysiacza Szestsot Wosemdesiat Szestoho

5Mca Oktiabra Semoho dnia

6Na Uradie Hrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczom peredo-

7mnoiu Kazimirom Pocielum [?] Namiestnikom Hrodzkim Jeneralu Wdztwa Kij. i Kny-

8hami nyneszniymi Hrodz: Kij. Comparens pter [personaliter]: JP. Woyciech Rzepecwicz [?] ten Zapis

9rezygnacyiny od siebie zeznawaiącego in rem et personam W. Michała Kazimierza

10[...] Mieszkuszczyńskiego [?] uczyniony dla zapisania do Xiąg niniejszych przy-

11znał prosząc mnie Urzędu, aby przyięty i do Xiąg wpisany był, a tak Ja Urząd

12pomieniony Zapis ad acticandum przyimuiąc czytałem i ten tak się w sobie ma —

13Ja Woyciech Rzepecwicz [?] zdrowy będąc na ciele i umyśle odstąpiwszy

14swey własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi prawa Forum Powtu i Wdztwa, a pod-

15[ty?] niniejszy moy zapis wieczystey rezygnacyi cale się poddaiąc i wciela-

16iąc wiadomo iawno czynię ustnie i dobrowolnie zeznawam Iż Ja ze-

17znawaiący maiąc dobra moie dziedziczne wieś Czetyrbówkę [?] po rodzicu [?]

18[moim] naturalnego spadku na mnie spadłą, Ktorą podług prawa pospolitego

19będąc mocen iako swoią własnością rządzić szafować i dysponować

20używaiąc przeto tey wolności prawem dozwoloney umyśliłem pomienio-

21ne Dobra ze wszystkiemi poddanemi, Gruntami, Polami, Rolami, Lasami,

22Sianożęciami, Ogrodami, pastwiskami, stawami, ze wszystkiemi tym ciało [?]

23tey wsi zdawien dawna przynależało [...] mianowanemi

24a niemianowanemi, w niczem nie uszkadzało ani ubliżało WJP.

25Michałowi Kazimierzowi [...] Synowi Marcina Mieszkuszczyńskiego [?]

26dać darować i na wieczność rezygnować, Jakoż niniejszym rezygnacyi wie-

27czystey Zapisem moim daię daruię i na wieczność rezygnuię [?] —

28[...] na wieczne czasy odstępuię, a to za Summę gotową dobrowolnie umo-

29wioną Zł. pol. dwadzieścia trzy tysiące [?] odebraną, z Ktorey tym moim

30Zapisem kwituię, Wolen tedy od tąd iuż iest i będzie teraznieyszy nabywca JP.

31JP. Michał Kazimierz Mieszkuszczyński [?] wyżey wspomnionemi dobrami

32iako swoią własnością rządzić, szafować i dysponować, a Ja zeznawaiący

33żadnego mi [?] wszelkiego prawa, tytułu i dziedzictwa żadnego powrotu do pomie-

34nionych dobr nie zostawuię, a to pod zakładem drugiey takowey Summy i Szko-

35dami Ziemskiemi na ten przedmiot oszacowanemi, i nato daię ten moy

36List Zapis perpetuae resignationis Ktory Ręką moią własną podpisu-

37ię — Dattum w Żytomierzu Tysiąc Szesćset Osmdziesiąt Szostego Roku dnia

38Siódmego Oktobra — Woyciech Rzepecwicz [?] mp. ustnie [...]

39[...] Swiadek i przyiaciel do tey rezygnacyi uproszony podpisu-

40ię się Michał Zelinicz [?] mp. Proszony za Swiadka podpisuię

41się Władysław Muraim [?] mp. Jako Swiadek i przyiaciel podpisuię

42się Tiwan [?] Mazycki [?] mp. Kotoryi to Zapis za podaniem i prozbą

43wyszmenowanoho podawaiuszczoho [?], a za moim Uradowym

44pryniatiem do Knyh nyneszniych Hrodzkich Kijowskich iest

45wpisany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Strona skrajnie wyblakła, pismo drobne i zatarte (k. 60v) – czytana z odejmowaniem tła (crop2: luminancja, blur 30, subtract, autocontrast). Nazwiska bardzo niepewne: wystawca „Rzepecwicz” [?] (w tytule „Rzepecwicza”, w tekście i podpisie „Rzepecwicz”), nabywca „Michał Kazimierz … Mieszkuszczyński” [?] (syn Marcina; w tekście kilka różnych zapisów, część nieczytelna); wieś „Czetyrbówka” [?] („wsi Czetyrbówkę”, podkreślone w rkp.). Kwota „dwadzieścia trzy tysiące” [?] – odczyt niepewny. Świadkowie: Michał Zelinicz [?], Władysław Muraim [?], Tiwan [Iwan?] Mazycki [?].

Formularz identyczny z aktem 70 (rezygnacja J. Sokołowskiego, oblata tego samego dnia – 7 X 1686, ten sam namiestnik); stamtąd uzupełnione formuły „zdrowy będąc na ciele i umyśle”, „pod zakładem drugiey takowey Summy i Szkodami Ziemskiemi”.

Łacina: Comparens personaliter – stawający osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; perpetuae resignationis – wieczystej rezygnacji; Dattum – dano; mp. – manu propria.

Streszczenie

7X 1686 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu Wojciech Rzepecwicz [?] przyznał zapis wieczystej rezygnacji dla Michała Kazimierza Mieszkuszczyńskiego [?], syna Marcina. W zapisie (Żytomierz, 7 X 1686) Rzepecwicz [?], poddając się jurysdykcji sądu, odstępuje na wieczność swoją dziedziczną wieś Czetyrbówka [?], spadłą na niego po rodzicu, ze wszystkimi poddanymi, gruntami, polami, lasami, sianożęciami, ogrodami, pastwiskami, stawami i przynależnościami, za gotową sumę 23 000 [?] zł polskich, z której kwituje; nie zostawia sobie prawa powrotu pod zakładem drugiej takiej sumy i szkód. Podpisy: Wojciech Rzepecwicz [?]; świadkowie Michał Zelinicz [?], Władysław Muraim [?], Iwan [?] Mazycki [?]. Tekst bardzo wyblakły – nazwiska niepewne.

Transkrypcja

k. 61 (skan 0062, strona prawa)

1Possesya JP. Jana Kotwickiego [?] —

2Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Simoho

3Miesiaca Maia Simnatcatoho Dnia —

4Na Uradie Hrodzkom w Miesti JeHo Korolewskoy Mylosti Owru-

5czom peredomnoiu Kazimirom Pocielum [?] Namiestnikom Hrodzkim

6Jeneralu Woiewodztwa Kijewskoho i Knyhami nyneszniymi Hrodzkimi

7Kijewskimi, oczewisto stanowszy Woźny Jenerału Wdztwa Kijowskiego i innych

8Szlachetny Prokop Szkorupiński [?], Ktory iako moc prawdziwey wierney i

9skuteczney relacyi swoiey iawnie i dobrowolnie zeznał, iż on Roku teraz-

10nieyszego Tysiąc Szesćset Osmdziesiąt Siódmego, Miesiąca Maia Siodmego

11dnia ad requisitionem WJmPana Jana Kotwickiego [?], maiąc przy sobie

12stronę szlachtę Ludzi dobrych, wiary godnych WWJmPanow Theodora

13Dumińskiego i Alexandra Olejowskiego [?], dla tym lepszey wiary użytych

14był we wsi Radyszowce [?] w Wdztwie Kijowskim leżącey, i tam będąc pewną

15Część tey wsi po Antecessorach, a mianowicie po niegdy świętey

16pamięci WJ. Antonim Kotwickim [?] Oycu Rekwirenta vigore juris natu-

17ralis spadłą i należącą, cum omnibus attinentiis et pertinentiis, całą to

18Poddanymi, Polami, Gruntami, Lasami, Sianożęciami, owo zgoła iako się

19ta Część zdawien dawna w swoich miedzach i granicach miała i zawie-

20rała WJmPanu Kotwickiemu [?] do Possessyi wieczystey, nemine contradi-

21cente et impugnante podał i postąpił, i poddanych do gromady zebrawszy

22[...] wszelakie Robocizny mianowanemu JmPanu Rekwirentowi odprawować

23przykazał, Ktorzy poddani co im kazano, natychmiast pełnić poczęli i nikt tego bronić

24nie chciał, ani z prawem pierwszem ani poślednieyszem nieodzywał się, Co mianowany

25Woźny Szlachtą przy sobie będącą oświadczywszy się o tem tę swoią relacyą prawdziwą

26czyni i zeznawa, prosząc aby była przyięta i do Xiąg zapisana co i otrzymał

27Prokop Szkorupiński [?] Woźny —

Objaśnienia i tłumaczenia

Nowy rok w zbiorze: czerwona data „1687” nad odpisem; namiestnik grodzki ten sam (Kazimierz „Pocielum” [?]). Nazwisko wwiązanego „Kotwicki” [?] (w tytule „Kotwickiego”, w tekście „Kotwickiego”, „Kotwickim”) – por. A. KOTWICKI [?] w akcie 29 (Kalinowce, 1649). Woźny generał Prokop „Szkorupiński” – tak w tym odpisie (dwukrotnie); w akcie 73 (ten sam dzień) wyraźnie „Skorupinski” – przyjęto SKORUPIŃSKI. Wieś „Radyszowce” [?] – odczyt niepewny. Szlachta: „Theodora Dumińskiego” i „Alexandra Olejowskiego [?]”.

Ci sami szlachcice występują w akcie 74 (19 V 1687, ten sam woźny): „Feodora Dumińskiego” (pewne) i „Alexandra Olasiewskiego” [?] – lekcja „Olejowski” w tym akcie niepewna.

Wiersz po „do gromady zebrawszy” – początek nieodczytany (może „i im posłuszeństwo i”).

Łacina: ad requisitionem – na żądanie; vigore juris naturalis – mocą prawa naturalnego (dziedziczenia); cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; nemine contradicente et impugnante – bez niczyjego sprzeciwu i zaskarżenia.

Streszczenie

17V 1687 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu woźny generał województwa kijowskiego Prokop Skorupiński zeznał relację, że 7 V 1687, na żądanie Jana Kotwickiego [?], w obecności szlachty Teodora Dumińskiego i Aleksandra Olejowskiego [?], był we wsi Radyszowce [?] w województwie kijowskim i wwiązał Kotwickiego w wieczystą posesję części tej wsi, spadłej na niego prawem naturalnym po ojcu, zmarłym Antonim Kotwickim [?] – z poddanymi, polami, gruntami, lasami i sianożęciami, w dawnych granicach; zebrawszy gromadę, nakazał poddanym odrabiać robocizny nowemu panu, co natychmiast zaczęli czynić; nikt się nie sprzeciwił.

Transkrypcja

k. 61v (skan 0063, strona lewa)

1Possessya JP. Michała i Stefana braci Wasiłkowskich [?]

2do Części wsi Miratyniec [?]

3Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Siemoho

4Miesiaca Maia Siemnadcatoho Dnia —

5Na Uradu Hrodzkom w Miesti JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczu pered-

6mnoiu Kazimirom Pojeclum [?] Namiestnikom Hrodzkim Jeneralu Wdztwa

7Kijewskoho i Knyhami nyneszniymi Hrodz. Kij. Stanowszy oczewisto

8Woźny Jenerału Wdztwa Kijowskiego i innych Szlachetny Prokop Skorupin-

9ski, Ktory wmoc prawdziwey wierney i skuteczney Relacyi swoiey iawnie

10i dobrowolnie zeznał, iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Szesćset Osm-

11dziesiąt Siodmego Miesiąca Maia Dwonastego dnia ad requisitionem

12WWJPP. Michała i Stefana braci między sobą rodzonych Wasiłkowskich [?]

13maiąc przy sobie stronę Szlachty Ludzi dobrych wiary godnych

14WWJ. Tadeusza Oszpowskiego [?] i Trochima Buka [?] dla tym lepszey

15wiary użytych był we wsi Miratyńcach [?] w Wdztwie Kijowskim

16leżącey i tam będąc Część tey wsi po Oycu ich WJP. Włodysła-

17wie [?] Wasiłkowskim [?] Podstaroscim Winnickim vigore iuris naturalis

18spadłą i należącą, cum omnibus attinentiis et pertinentiis, całą to

19poddanymi, Polami, Gruntami, Lasami, Sianożęciami, owo zgoła

20iako się ta Część zdawien dawna w swoich miedzach i granicach

21miała i zawierała WWJPP. Michałowi i Stefanowi Wasiłkow-

22skim [?] do Possessyi wieczystey nemine impugnante et Contradicente

23podał i postąpił, poddanych do gromady zebrawszy wszelkie robociznę mia-

24nowanemu JP. Rekwirentowi odprawować przykazał, Ktory Poddani zaczem nie będąc oporny [?]

25[…]ni co im robić kazano co instanter pełnić poczęli, a tak mianowany Woźny Szlachtą przy sobie

26będącą oświadczywszy się o temże swoią relacyą prawdziwą czyni i zeznawa, prosząc aby była przyięta i do Xiąg

27zapisana co i otrzymał Prokop Skorupinski Woźny —

Objaśnienia i tłumaczenia

Formularz identyczny z aktem 72 (oblata tego samego dnia, 17 V 1687; ten sam woźny – tu wyraźnie „Prokop Skorupinski”, w akcie 72 odczytany jako „Szkorupiński” [?]). Namiestnik tu „Pojeclum” [?] – ta sama osoba co „Pocielum” w aktach 63–72.

Nazwiska i nazwy niepewne: bracia „Wasiłkowscy” [?] (w rkp. „Wasilkowskich”, „Wasiłkow-skim”); ojciec „Włodysławie” [?] – podstarości winnicki; wieś „Miratyniec” (tytuł), „Miratyńcach” (tekst) [?] – por. „Mizatyńce” [?] w akcie 30 (dymisja T. Rozmarynowskiego) – możliwe, że ta sama wieś. Szlachta: „Tadeusza Oszpowskiego” [?], „Trochima Buka” [?].

Łacina: ad requisitionem – na żądanie; vigore iuris naturalis – mocą prawa naturalnego; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; nemine impugnante et contradicente – bez niczyjego zaskarżenia i sprzeciwu; instanter – natychmiast.

Streszczenie

17V 1687 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu woźny generał województwa kijowskiego Prokop Skorupiński zeznał relację, że 12 V 1687, na żądanie rodzonych braci Michała i Stefana Wasiłkowskich [?], w obecności szlachty Tadeusza Oszpowskiego [?] i Trochima Buka [?], był we wsi Miratyńce [?] w województwie kijowskim i wwiązał ich w wieczystą posesję części tej wsi, spadłej na nich prawem naturalnym po ojcu Władysławie [?] Wasiłkowskim [?], podstarościm winnickim – z poddanymi, polami, gruntami, lasami, sianożęciami, w dawnych granicach; zebrawszy gromadę, nakazał poddanym odrabiać robocizny, co natychmiast zaczęli czynić; nikt się nie sprzeciwił.

Transkrypcja

k. 62 (skan 0063, strona prawa)

1Possessya JP. Grzegorza Lisowskiego —

2Roku Tysiacza Szestsot Osmdesiat Simoho

3Miesiaca Maia dewiatnadcatoho Dnia —

4Na Uradie Hrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczom

5peredomnoiu Kazimirom Posielkim [?] Namiestnikom Hrodzkim Je-

6nerału Woiewodztwa Kijewskoho i Knyhami nyneszniymi Hrodzkimi Kijew-

7skimi oczewisto stanowszy Woźny Jenerał Wdztwa Kijowskiego i innych

8Szlachetny Prokop Szkorupinski, Ktory wmoc prawdziwey wierney

9i skuteczney relacyi swoiey iawnie i dobrowolnie zeznał, iż on Roku teraz-

10nieyszego Tysiąc Szesćset Osmdziesiąt Siodmego Miesiąca Maia Szo-

11stego dnia ad requisitionem WJmPana Grzegorza Lisowskiego Rządca [?]

12Ziemskiego Kijowskiego maiąc przy sobie stronę Szlachty Ludzi dobrych,

13wiary godnych Urodzonych JmPanow Feodora Dumińskiego i Alexandra

14Olasiewskiego [?] dla tym lepszey wiary użytych, był we wsi Zozulin [?] w Wdztwie

15Kijowskim a powiecie Owruckim Sytuowaney, i tam będąc Część tey wsi

16vigore juris naturalis po Antecessorach na pomienionego Rekwirenta

17spadłą i należącą cum omnibus attinentiis et pertinentiis, całą to Pod-

18danymi, Polami, Lasami, Borami, i Siedliskami, owo zgoła

19tak iak niegdy świętey pamięci Daniel Lisowski dzierżał i posiadał,

20do Possessyi wieczystey, nemine impugnante et contradicente

21podał i postąpił, poddanych do gromady zebrawszy wszelakie robocizny

22odprawować mianowanemu JmPanu Grzegorzowi Lisowskiemu

23przykazał, Ktorzy Poddani specyfikowanemu JmPanu Grzegorzowi

24[reklamant:] Lisowskiemu

k. 62v (skan 0064, strona lewa – góra)

1Lisowskiemu oddawać i uprzątać [?] poczęli, i nikt się z żadnym

2prawem tak pierwszym iako i poślednim nieodzywał i bronić nie chciał

3co mianowany Woźny szlachtą przy sobie będącą oświadczywszy się

4o tem Relacyą swoią prawdziwą uczynił i zeznawa, prosząc aby

5była przyięta i do Xiąg zapisana co i otrzymał Prokop Szko-

6rupinski Woźny —

Objaśnienia i tłumaczenia

Trzecia z serii intromisji woźnego generała Prokopa Skorupińskiego (akty 72–74, V 1687); w tym odpisie dwukrotnie „Szkorupinski”, w akcie 73 „Skorupinski” – przyjęto SKORUPIŃSKI. Szlachta ta sama co w akcie 72: Feodor (Teodor) DUMIŃSKI i Aleksander OLASIEWSKI [?] (w akcie 72 odczytany jako „Olejowski” [?]). Namiestnik tu „Posielkim” [?] – ta sama osoba co „Pocielum” (akty 63–73).

Lekcje niepewne: urząd Lisowskiego „Rządca [?] Ziemskiego Kijowskiego” (wyraz przed „Ziemskiego” – może „Regenta”, tj. regent ziemski kijowski); wieś „Zozulin” [?] (może Zozulińce/Zozulino) w pow. owruckim; „uprzątać” [?] (może „usłużać”). Ojciec/poprzednik – „niegdy świętey pamięci Daniel Lisowski”.

Łacina: ad requisitionem – na żądanie; vigore juris naturalis – mocą prawa naturalnego (dziedziczenia); cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; nemine impugnante et contradicente – bez niczyjego zaskarżenia i sprzeciwu.

Streszczenie

19V 1687 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu woźny generał Prokop Skorupiński zeznał relację, że 6 V 1687, na żądanie Grzegorza Lisowskiego, rządcy [regenta?] ziemskiego kijowskiego, w obecności szlachty Feodora Dumińskiego i Aleksandra Olasiewskiego [?], był we wsi Zozulin [?] w powiecie owruckim województwa kijowskiego i wwiązał Lisowskiego w wieczystą posesję części tej wsi, spadłej na niego prawem naturalnym po przodkach – z poddanymi, polami, lasami, borami i siedliskami, tak jak dzierżył ją zmarły Daniel Lisowski; poddani zaczęli oddawać powinności nowemu panu, nikt się nie sprzeciwił.

Transkrypcja

k. 62v (skan 0064, strona lewa – od 1/4 wysokości)

1Dymissya JP. Piotra Sosnickiego Synowi

2swemu Mikołaiowi uczyniona

3Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Siemoho

4Miesiaca Maia Dewiatnadcatoho dnia

5Na Uradie Hrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczom peredo-

6mnoiu Kazimirom Poiekim [?] Namiestnikom Hrodzkim Jeneralu Wdztwa Kijewskoho

7i Knyhami nyneszniymi Hrodzkimi Kijewskimi oczewisto Stanowszy JP. Piotr Sośnic-

8ki Dymissyą niżey inserowaną od siebie zeznawaiącego in personam Syna

9swego JP. Mikołaia Sośnickiego daną i służącą libere ac benevole przyznał, Ktorą

10Ja Urząd ad acticandum przyimuiąc czytałem i tak się w sobie ma — Ja Piotr Sośnicki

11zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey własney należney Jurysdykcyi prawa

12Forum Wdztwa a pod ten moy List czyli zapis Dymissyonis poddaiąc się i inkorpo-

13ruiąc oznaymuię iż Ja przez affekt ku Synowi memu Mikołaiowi Sośnickiemu

14widząc onego Kreacyą Wieś Sosnówkę nową [?] w Wdztwie Kij. Sytuowaną po Oycu

15moim JP. Ignacym Sośnickim Podstarościm Lwowskim [?] namnie spadłą, Ktorą

16Jako naturalny Sukcessor maiąc prawo dobrami temi rządzić szafować i dysponować

17a niemogąc niewidzieć w nim doskonałey Sposobności ku rządzeniu persona sua

18i Maiątkiem swoim, a ten będąc przyzwoitey ab illo dla osoby moiey Reverencyi

19Ktorey doznawszy wyżey wyrażone Dobra z Poddanemi, Polami, Rolami, Lasa-

20mi, zapustami, Puszczami, Błotami, Krzakami, Oczeretami, Stawami, Stawiska-

21[reklamant:] mi

k. 63 (skan 0064, strona prawa – góra)

1Łowy Rybnemi i Łowami Zwierza, i ze wszystkiemi in genere et specie mianowa-

2nemi i niemianowanemi przynależytościami, tak aby mianowane niemianowanemu

3a niemianowane mianowanemu nic nie szkodziło, ani ubliżało JP. Mikołaiowi Sośni-

4ckiemu Synowi memu z pod Fortuny moiey wypuszczam i Dymittuię, o czem wszelako

5aby wszyscy do Gruntu przynależący [?] przez Urząd Krayowy wiadomi zostali [?] — Wolen

6tedy odtąd pomienioną wieś Sosnowkę obiąć w swoie władanie i onąż według upo-

7dobania swego i woli rozrządzić, komu chcąc dać, darować, odprzedać, i ku nay-

8lepszemu pożytkowi swemu obrócić. Ja zaś raz wyzuwszy się prawa żadnego

9powrotu niemam i mieć niemogę, i na to daię ten moy List Zapis Dymis-

10syonis z podpisem Ręki mey własney, ia też [?] JPP. przyiacioł do tego uproszonych

11stwierdzony, Dattum w Żytomierzu Roku Tysiąc Szesćset Osmdziesiąt Siodmego

12Dnia Dwunastego Januaryi — u tego Zapisu Dymissyonis podpisy Rąk tymi

13słowy Piotr Sośnicki mpp. Ustnie uproszony Swiadek do tego Zapisu Dymis-

14syonis podpisuię się Antoni Mierzejewski — Jako przytomny Swiadek temu

15Zapisowi Dymissyonis podpisuię się Jerzy Borowicki — Ktoryżeto Zapis Dymissy-

16onis za podaniem i prozbą wyż rzeczoney osoby, a za moim Urzędowym przy-

17ięciem cale i zupełnie do Xiąg niniejszych iest Ingrossowany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Formularz dymisji niemal słowo w słowo jak w akcie 59 (dymisja A. Sankowskiego, 1684) – stamtąd potwierdzone lekcje „przez affekt ku Synowi … widząc onego Kreacyą”, „persona sua”, „ab illo … Reverencyi”. Namiestnik tu „Poiekim” [?] (por. „Pocielum”, „Posielkim” w aktach 63–74).

Lekcje niepewne: „Wieś Sosnówkę nową” [?] (w dalszym tekście „wieś Sosnowkę”); ojciec wystawcy „JP. Ignacym Sośnickim Podstarościm Lwowskim” [?] – urząd odczytany niepewnie (może „Owruckim”); „do Gruntu przynależący … wiadomi zostali” [?] – zdanie słabo czytelne.

Łacina: in personam – na osobę; libere ac benevole – swobodnie i dobrowolnie; ad acticandum – do wpisania do akt; Dymissyonis – dymisji (zapisu wypuszczenia dóbr z władzy ojcowskiej); persona sua – własną osobą; ab illo – od niego; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; Dattum – dano; mpp. – manu propria; Ingrossowany – wpisany (ingrosowany) do ksiąg.

Streszczenie

19V 1687 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu Piotr Sośnicki przyznał zapis dymisyjny dla syna Mikołaja. W zapisie (Żytomierz, 12 I 1687) ojciec, widząc w synu zdolność do rządzenia sobą i majątkiem oraz doznając od niego szacunku, wypuszcza mu spod swej władzy wieś Sosnówkę Nową [?] w województwie kijowskim, odziedziczoną po ojcu Ignacym Sośnickim, podstarościm [lwowskim?], z poddanymi, polami, rolami, lasami, zapustami, puszczami, błotami, krzakami, oczeretami, stawami, łowami rybnymi i zwierzęcymi i wszelkimi przynależnościami; syn może nią swobodnie rozporządzać (dać, darować, sprzedać), a ojciec zrzeka się prawa powrotu. Podpisy: Piotr Sośnicki; świadkowie Antoni Mierzejewski i Jerzy Borowicki.

Transkrypcja

k. 63 (skan 0064, strona prawa – dół)

1Dymissya JP. Reynalda Sadowskiego Synowi

2swemu uczyniona

3Roku Tysiacza Szestsot Wosimdesiat Siemoho

4Miesiaca Maia Dewiatnadcatoho Dnia —

5Na Uradie Hrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczom

6peredomnoiu Kazimirom Poiecim [?] Namiestnikom Hrodz. Jeneralu

7Wdztwa Kijewsk. i Knyhami nyneszniymi Hrodz. Kijewsk. Oczewisto stanowszy

8JP. Reynald Sadowski tę Dymissyą niżey inserowaną od siebie zeznawaiącego

9in personam Syna swego JP. Mikołaia Sadowskiego daną i służącą libere ac

10benevole przyznał, Ktorą Ja Urząd ad acticandum przyimuiąc czytałem

11i tak się w sobie ma — Ja Reynald Sadowski z ś.p. Tomasza Sadowskiego

12[reklamant:] Syn

k. 63v (skan 0065, strona lewa)

1Syn zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey własney należney

2Jurysdykcyi prawa Forum Wdztwa, a pod teraznieyszy Zapis moy Dymissy-

3onis poddaiąc się i inkorporuiąc oznaymuię, iż Ja przez przywiązanie

4iakie mam ku Synowi memu Mikołaiowi Sadowskiemu i widząc dobrą

5Kreacyą onego i postępki Część Wsi Płotyny [?] po Oycu moim JP. Tomaszu

6Sadowskim namnie spadłą, Ktorą iako naturalny Sukcessor maiąc z pra-

7wa pospolitego moc dobrami temi rozrządzać, a niemogąc niewidzieć

8w Synie moim JP. Mikołaiu Sadowskim wspaniałey sposobności ku rzą-

9dzeniu persona sua i maiątkiem swoim, Ktorem będąc przyzwoitey ab illo

10dla osoby moiey Reverencyi tey doznawszy, wyżey wyrażone Dobra

11z Poddanemi ich Robotami, czynszami, Polami, Lasami, Wodami, Błota-

12mi, Stawami, Młynami i innemi wszystkiemi i wszelakiemi pożytkami

13[...] temiż JP. Mikołaiowi Sadowskiemu Synowi memu z pod władania mego

14wypuszczam i Dymittuię — wolnym tedy iuż iest i będzie odtąd Syn moy

15temi dobrami władać i pożytkow wszelkich wynaydować, a Ja zeznawaiący

16odtąd żadney mocy i prawa do powrotu mieć niebędę, i na tego [?] ninieyszą

17Dymissyą przy uproszonych przyiaciołach Ręką moią własną podpisuię. Dato

18w Owruczu Roku Tysiąc Szesćset Osmdziesiąt Siodmego dnia dziewiątego

19Maia. U tego Zapisu Dymissyinoho podpisy Rąk tymi

20słowy — Reynald Sadowski mpp. Swiadek będąc przy-

21tomny tey Dymissyi podpisuię się Adam Sośnicki [?] Ch. [?] mp.

22Jako Swiadek i przyiaciel na tey Dymissyi podpisuię się

23Jerzy Sieniński [?] mpp. Kotoryiżeto Zapis za po-

24daniem i prozbą Pana zeznawaiuczoho, a za Urzędowym

25moim pryniatiem do Knyh nyneszniych iest wpisan —

Objaśnienia i tłumaczenia

Formularz dymisji jak w aktach 59 i 75 (ten sam dzień oblaty, co akt 75 – 19 V 1687). Imię wystawcy w rkp. „Reynald”/„Rynald” (Reginald). Namiestnik tu „Poiecim” [?] (por. „Pocielum” w aktach 63–75).

Lekcje niepewne: wieś „Płotyny” [?] (w rkp. „Wsi Płotyny” – może Płotnica/Płotycze); świadek „Adam Sośnicki [?] Ch.” (skrót po nazwisku – może „Chorąży”; nazwisko por. Sośniccy, akt 75); „Jerzy Sieniński” [?] (może „Sieniecki”). Słowo przed „temiż” (początek wiersza) nieodczytane.

Łacina: in personam – na osobę; libere ac benevole – swobodnie i dobrowolnie; ad acticandum – do wpisania do akt; Dymissyonis – dymisji; persona sua – własną osobą; ab illo – od niego; Dato – dano; mpp./mp. – manu propria. Formuła ruska: „za Urzędowym moim pryniatiem do Knyh nyneszniych iest wpisan” – za moim urzędowym przyjęciem do ksiąg niniejszych został wpisany.

Streszczenie

19V 1687 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu Reginald (Rynald) Sadowski, syn zmarłego Tomasza, przyznał zapis dymisyjny dla syna Mikołaja. W zapisie (Owrucz, 9 V 1687) ojciec, z przywiązania do syna i widząc jego dobre wychowanie, postępki i zdolność do rządzenia sobą i majątkiem, wypuszcza mu spod swej władzy część wsi Płotyny [?], odziedziczoną po ojcu Tomaszu, z poddanymi, ich robociznami i czynszami, polami, lasami, wodami, błotami, stawami, młynami i wszelkimi pożytkami; syn może nią swobodnie władać, a ojciec zrzeka się prawa powrotu. Podpisy: Reynald Sadowski; świadkowie Adam Sośnicki [?] i Jerzy Sieniński [?].

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 64 (skan 0065, strona prawa – góra)

1Jan Kazimirski [?] mp. Jako Swiadek podpisuię się na

2tym Zapisie Konstanty Borowicki mpp. Ktory żeto Za-

3pis słowo w słowo iako się w sobie ma, do Xiąg niniejszych

4iest ingrossowany —

Objaśnienia i tłumaczenia

Karta 64 zaczyna się od zakończenia odpisu, którego początku brak: poprzednia karta (63v) kończy się kompletnym aktem 76 (dymisja R. Sadowskiego, z formułą „…do Knyh nyneszniych iest wpisan”). Między k. 63v a k. 64 zaginęła zatem co najmniej jedna karta odpisów (albo kopista nakleił fragment innego odpisu). Ręka tych wierszy – ta sama staranna kaligrafia, co akt 77 (nowa ręka od k. 64). Czerwona data „1690” odnosi się do aktu 77. Świadek Konstanty Borowicki – por. Jerzy Borowicki (akt 75).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment: końcowe wiersze nieznanego zapisu – podpisy świadków Jana Kazimirskiego [?] i Konstantego Borowickiego oraz formuła, że zapis został słowo w słowo ingrosowany do ksiąg niniejszych. Początek odpisu (strony, przedmiot, data) nie zachował się.

Transkrypcja

k. 64 (skan 0065, strona prawa – od 1/5 wysokości)

1Zapis Donationis od Siestrzewitow-

2skiego [?] Piotrowi Milanskiemu [?] dany.

3Roku Tysiącnego Szesćsetnego Dziewięćdziesiątego

4Miesiąca Julij Dwudziestego dnia.

5Na Urzędzie Grodzkim w Mieście J. Krolewskiey Mci

6Owruczu przedemną Łukaszem Antonim Bohdanowiczem

7Namiestnikiem natenczas podwoiewodziem y Vice Regent: Grodz: Gen:

8WWa Woł. [?] y Xięgami niniejszemi Grodz: Woł. [?] Compa-

9r[ens] p[erson]ali[te]r W. Daniel Siestrzewitowski [?] ten Zapis Perpetuae

10Donationis od siebie zeznawaiącego in rem et personam

11W. JP. Piotra Milanoskiego [?] dany y służący dla zapisa-

12nia do Xiąg niniejszych podał, ktory Ja Urząd przyi-

13muiąc czytałem y ten de tenore Talis: Ja Daniel Sie-

14strzewitowski [?] zdrowy będąc na ciele y umyśle, odstąpiwszy

15swey własney należney Ziemskiey Juridictionem, pra-

16wa, Forum, Powiatu y Woiewodztwa, a pod teraznieyszy

17Dobrowolny Zapis moy perpetuae Donationis cale się

18poddaiąc y wcielaiąc, wiadomo iawnie czynię, ustnie

19y dobrowolnie zeznawam, iż Ja zeznawaiący maiąc

20Dobra moie Dziedziczne Część Wsi Pustomyt [?] w Woiew:

21[...] Sytuowane, maiąc też wolność dobrami

22swemi iako chcę rządzić, szafować y dysponować,

23umyśliłem przeto pomienione Dobra ze wszystkie-

24mi poddanemi, polami, Rolami, Lasami, Bora-

25mi, Wodami, Łąkami [?], Zabudowaniami tak Dwor-

26[reklamant:] skiemi

k. 64v (skan 0066, strona lewa)

1skiemi iako y Chłopskiemi, y ze wszystkiem tym

2co do pomienioney Części przynależało y przyna-

3leży, W. JmPanu Piotrowi Milanskiemu [?],

4Synowi tegoż Mikołaiowi, y Potomkom ich

5dać, darować, y na wieczne czasy rezygnować,

6Jakoż niniejszym Zapisem moim daię, da-

7ruię y rezygnuię — Wolni tedy odtąd iuż będą

8Ich Mć Piotr y Mikołay Syn tegoż Milanscy [?]

9Dobrami temi iako swoią własnością rządzić, szafować,

10y dysponować, pożytki wynaydywać y ku nay-

11lepszemu swemu dobru obracać, a Ja zeznawa-

12iący zrzekłszy się prawa do wspomnionych Dobr

13odtąd żadnego powrotu ani sobie ani Sukcessorom

14moim nie zostawuię — A na to daię ten moy List

15Perpetuae Donationis, Ktory przy Swiad-

16kach ręką własną podpisuię — Dattum w Pu-

17stomytach [?] — Anno Millesimo Sexcentesimo

18Nonagesimo — Die Decimo Quinto Men-

19sis Julij — Daniel Siestrzewitowski [?] mpp.

20Swiadkowie obecni temu Zapisowi podpisuie-

21my się Tomasz Borycki [?] mpp. Jakub [?] [...]-

22kowski [?] mpp. Jozef Stanyński [?] mpp. Ktory-

23to Zapis Perpetuae Donationis, iako się w sobie

24ma de verbo ad verbum do Xiąg niniejszych

25Grodz: Woł. [?] iest Ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Od k. 64 nowa ręka kopisty – staranna, kaligraficzna, z ozdobnymi inicjałami, czysto po polsku (formuły oblaty nie ruszczyzną, lecz po polsku). Czerwona data „1690”. Namiestnik: Łukasz Antoni BOHDANOWICZ, „Namiestnik natenczas podwoiewodzi y Vice Regent Grodzki Generalny” – województwa oznaczonego skrótem „WWa Woł.” [?] (w ostatnim wierszu „Xiąg niniejszych Grodz: Woł.” [?]); skrót niepewny – może „Wołyńskiego”, choć urząd działa w Owruczu (woj. kijowskie) – do sprawdzenia przy dalszych aktach.

Nazwiska niepewne: darczyńca „Siestrzewitowski” [?] (w tytule „Siestrzewitow-skiego”, w tekście „Sie-strzewitowski”, w podpisie podobnie); obdarowany „Milanski”/„Milanoski”/„Milanowski” [?]; wieś „Pustomyt”/„w Pustomytach” [?] – województwo po „w Woiew:” nieodczytane. Świadkowie: Tomasz Borycki [?], Jakub [?] […]kowski [?] (plama), Józef Stanyński [?].

Łacina: Comparens personaliter – stawający osobiście; Perpetuae Donationis – wieczystej darowizny; in rem et personam – na rzecz i osobę; de tenore Talis – takiej treści; Juridictionem – jurysdykcję; Anno Millesimo Sexcentesimo Nonagesimo, Die Decimo Quinto Mensis Julij – roku 1690, dnia 15 miesiąca lipca; de verbo ad verbum – słowo w słowo; mpp. – manu propria.

Streszczenie

20VII 1690 przed Łukaszem Antonim Bohdanowiczem, namiestnikiem podwojewodzim i wicerejentem grodzkim, na urzędzie grodzkim w Owruczu Daniel Siestrzewitowski [?] podał do ksiąg zapis wieczystej darowizny na rzecz Piotra Milanowskiego [?]. W zapisie (Pustomyty [?], 15 VII 1690) darczyńca, poddając się jurysdykcji sądu, daruje i wieczyście rezygnuje Piotrowi Milanowskiemu [?], jego synowi Mikołajowi i ich potomkom swoją dziedziczną część wsi Pustomyty [?] ze wszystkimi poddanymi, polami, rolami, lasami, borami, wodami, łąkami [?], zabudowaniami dworskimi i chłopskimi oraz przynależnościami; obdarowani mogą nią swobodnie rozporządzać, a darczyńca nie zostawia sobie ani sukcesorom prawa powrotu. Podpisy: Daniel Siestrzewitowski [?]; świadkowie Tomasz Borycki [?], Jakub [?] […]kowski [?], Józef Stanyński [?].

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 64v (skan 0066, strona lewa – dół)

1Kwit od Lubeńskiego [?] Konwen-

2towi Owruc[kiemu] OO. Bazylianow

3dany —

4Na Urzędzie Grodzkim w Mieście J. K. Mci

5[reklamant:] Owruczu

Objaśnienia i tłumaczenia

Odpis urwany po pierwszym wierszu formuły oblaty (bez numeru marginalnego); następna karta (k. 65, skan 0066 prawa) zaczyna się od nowego odpisu nr 78 – dalsza część kwitu nie została naklejona (lub zaginęła). Nazwisko wystawcy „Lubeńskiego” [?] – odczyt niepewny (może „Lubomirskiego”). Konwent bazylianów (unicki monaster) w Owruczu.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Sam nagłówek odpisu: kwit wystawiony przez Lubeńskiego [?] konwentowi owruckiemu oo. bazylianów, oblatowany na urzędzie grodzkim w Owruczu; treść kwitu nie zachowała się.

Transkrypcja

k. 65 (skan 0066, strona prawa)

1Zapis perpetuae Donationis od JP. Daniela Byko-

2wskiego [?] W. JP. Baltazarowi Feyszowi [?] służący

3Roku Tysiacza Szestsot Dewiatdesiatoho

4Miesiaca Septembra Trynadcatoho Dnia

5Na Uradie Hrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Mylosti Owru-

6czom peredomnoiu Kazimirom Paulum [?] Namiestnikom Hrodzkim

7Jeneralu Wdztwa Kijewskoho i Knyhami nyneszniymi Hrodzkimi Kijewski-

8mi personaliter Stanowszy Wielm. JmP. Daniel Bykowski [?] Cześnik

9Nowogr. [?] dla zapisania do Xiąg niniejszych Grodzkich Kijowskich

10podał i oczewiście przyznał tak dobrowolny wieczystey Donacyi i rezy-

11gnacyi Zapis swoy według prawa sprawiony od siebie WJP. Baltaza-

12rowi Feyszowi [?] Szlachcicowi Nobilitowanemu na rzecz w tym Zapisie

13mianowicie wyrażoną, A ustnym swoim zeznaniem oczewiście

14wzmocniwszy i stwierdziwszy prosił aby przyięty i do Xiąg niniejszych

15wpisany był — A tak Ja Urząd na affektacyą zeznawaiącego

16ten Zapis ad acticandum przyimuiąc czytałem i tymi iest pisany

17słowy — Ja Daniel Bykowski [?] z ś.p. Xawerego [?] Bykowskiego [?] Syn

18naturalny i Jedyny Sukcessor zdrowy będąc na ciele i Umyśle

19odstąpiwszy swey własney Ziemskiey należney Jurysdykcyi, prawa,

20Forum Powiatu i Wdztwa, a pod teraznieysze dobrowolne zeznanie

21moie cale się poddaiąc i wcielaiąc, iawnie i dobrowolnie tym moim

22Zapisem wieczystey Darowizny i nigdy nieodzowney rezygnacyi

23iawnie czynię i zeznawam każdemu Komu by o tem wiedzieć

24[reklamant:] należało

k. 65v (skan 0067, strona lewa)

1należało teraz napotym i zawżdy iż Ja zeznawaiący maiąc z prawa

2pospolitego po Antecessorach moich namnie spadłe Dobra Ziemskie

3Dziedziczne nikomu niezawiedzione w Wdztwie Kijowskim a Powie-

4cie Owruckim Sytuowane Część Wsi Czerniawki [?], a maiąc wolność

5onemi iako chcę dysponować, dać, przedać, darować kiedy z dobrey

6a nieprzymuszoney woli moiey Część tę wyż pomienioną

7umyśliłem przedać, dać, darować i nawieczność rezygnować

8WJPanu Baltazarowi Feyszowi [?] Szlachcicowi Nobilitowanemu

9od Nayjaśnieyszego Krola Jegomości Jana Trzeciego — A przywo-

10dząc na dzień dzisieyszy takowy moy Zamysł do skutku

11dobra wyż pomienione Część Wsi Czerniawki [?] z Gruntami

12Polami oranemi i nieoranemi, Lasami, Borami, biciem Zwierza,

13Rzekami, Łowieniem Ryb, z poddanemi ciągłymi i pieszymi

14z całą ich Siemienistością [?], poddaństwem i posłuszeństwem

15z Daniami, daninami, czynszami, Osypami, ze wszystkiemi

16przynależytościami nic nie wyłączaiąc ani Excypuiąc,

17ale tak iako się te Dobra zdawien dawna w swoich mie-

18dzach, Granicach i obychodach mieli i zawierali i teraz maią i zawie-

19raią, tak aby mianowane niemianowanemu, a niemianowa-

20ne mianowanemu w niczem nieubliżało i nieprzeszkadzało

21WJmPanu Baltazarowi Feyszowi [?] daię, daruię i nawieczność

22rezygnuię, sam się wszelkiego prawa i tytułu dziedzictwa

23[reklamant:] pomienionych

k. 66 (skan 0067, strona prawa)

1pomienionych Dobr zrzekam — Wolen tedy odtąd iest i będzie po-

2mieniony JmP. Baltazar Feysz [?] do pomienionych Dobr

3wszedłszy Dziedziczną Possessyą onemi rządzić szafować

4dysponować i ku naylepszemu swemu pożytkowi obracać. A Ja

5w posiadaniu i zażywaniu tych Dobr żadney przeszkody ani sam

6ani przez Subordynowane osoby czynić niemam i niepowi-

7nien będę, a ponim Sukcessorowie i Potomkowie moi niemaią, ani

8powinni będą owszem od wszelakich Impedimentow prawnych

9i nieprawnych od kogokolwiek o te Dobra zachodzących bronić za-

10stępować i Ewinkować WJP. Baltazara Feysza [?] Potomkow i Successorow

11Jegomości sam wraz z Sukcessorami moimi obowiązuię

12się i zapisuię i to własnym moim kosztem i nakładem

13pod szkodami Ziemskiemi Stawnie [?] Krom przysięgi cielesney

14oszacowanemi za ktore Szkody Ziemskie odpowiadać w każdym

15Sądzie Ziemskim Grodzkim i Trybunale Koronnym Lubelskim

16a w czasie (chowaj Boże) Bezkrolewia w Sądzie Kapturowym

17powinien będę, ponim Sukcessorowie moi powinni będą

18niezażywaiąc appellacyi, dylacyi, ani żadnych innych dobrodziejstw

19prawem dozwolonych — I na to dałem ten moy List

20Dobrowolny Zapis perpetuae ac irrevocabilis donationis —

21Ktory dla lepszey wiary i ważności Ręką moią

k. 66v (skan 0068, strona lewa)

1własną przy uproszonych Swiadkach i Przyiaciołach

2podpisuię — Pisan w Owruczu dnia Jedynastego Septem-

3bra Tysiąc Szesćset Dziewięćdziesiątego Roku — u tego Zapisu

4perpetuae Donationis podpisy Rąk tymi słowy — Daniel

5Byhowski [?] mp. Ustnie i oczewisto od WJP. Daniela By-

6kowskiego [?] do tego Zapisu in rem et personam Urodzonego

7JmPana Baltazara Feysza [?] sporządzonego proszony

8Swiadek i przyiaciel podpisuię się Feodor Bajkowski [?] mp.

9Ustnie i oczewisto proszony od Wielm. JmPana

10Daniela Bykowskiego [?] do tego Zapisu Donatio-

11nis Swiadek i przyiaciel podpisuię się Klemens

12Zabrzycki [?] mp. Ustnie i Oczewisto proszony

13od JmPana zeznawaiącego do tego Zapisu

14Donationis Swiadek i przyiaciel podpisuię

15się Samuel Beck [?] mpp. Kotoryi to Zapis

16za podaniem i prozbą wyż zeznawaiuszczey oso-

17by, a za moim Uradowym pryniatiem slo-

18wo w słowo cale iak sia w sobi maiet do nyneszniych

19Hrodzkich Knyh iest wpisanyi —

Objaśnienia i tłumaczenia

Odpis rozciąga się na cztery strony (k. 65–66v). Nazwisko darczyńcy w odpisie zmienne: „Bykowskiego”, „Bykowski”, „Byhowski”, „Bybawskiego” – przyjęto BYKOWSKI [?] (możliwe Byhowski). Ojciec „Xawerego” [?] – odczyt niepewny. Urząd „Cześnik Nowogr.” [?] – skrót niepewny. Obdarowany „Baltazar Feysz” [?] (w rkp. „Feyszowi”, „Feysza”, „Feyszow”) – szlachcic nobilitowany przez Jana III. Wieś „Czerniawka” [?] (w rkp. „Czerniawki”, „Czerniawki”) w pow. owruckim. Namiestnik „Kazimirom Paulum” [?] – zapewne ten sam Kazimierz „Pocielum” co w aktach 63–76 (odczyt zniekształcony).

Świadkowie: Feodor (Teodor) Bajkowski [?], Klemens Zabrzycki [?], Samuel Beck [?]. „Osypami” – daninami w zbożu (osyp); „Siemienistością” [?] – zapewne „z całą ich czeladzią/rodziną” (siemia – rodzina); „Stawnie [?] Krom przysięgi” – może „Statutowo, krom przysięgi” (szkody szacowane bez przysięgi).

Łacina: perpetuae ac irrevocabilis donationis – wieczystej i nieodwołalnej darowizny; ad acticandum – do wpisania do akt; Forum – sąd właściwy; Ewinkować (evincere) – bronić w posiadaniu, zastępować w sporze; in rem et personam – na rzecz i osobę; dylacyi – odroczeń; mp./mpp. – manu propria.

Streszczenie

13IX 1690 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu Daniel Bykowski [?], cześnik nowogrodzki [?], podał i osobiście przyznał zapis wieczystej i nieodwołalnej darowizny dla Baltazara Feysza [?], szlachcica nobilitowanego przez Jana III. W zapisie (Owrucz, 11 IX 1690) Bykowski [?], jedyny syn i sukcesor zmarłego Ksawerego [?], poddając się jurysdykcji sądu, przekazuje Feyszowi [?] na wieczność swoją dziedziczną, nieobciążoną część wsi Czerniawka [?] w powiecie owruckim województwa kijowskiego, z gruntami, polami, lasami, borami, prawem łowów i połowu ryb, poddanymi ciągłymi i pieszymi, daninami, czynszami i osypami, w dawnych granicach; zrzeka się wszelkiego prawa, zobowiązuje się wraz z sukcesorami bronić obdarowanego przed wszelkimi roszczeniami (ewikcja) na własny koszt, pod zakładem szkód, odpowiadając przed sądami ziemskimi, grodzkimi, Trybunałem Koronnym Lubelskim i – w bezkrólewiu – sądem kapturowym, bez apelacji i odroczeń. Podpisy: Daniel Byhowski [?]; świadkowie Teodor Bajkowski [?], Klemens Zabrzycki [?], Samuel Beck [?].

Transkrypcja

k. 67 (skan 0068, strona prawa)

1Zapis perpetuae Donationis od WJP. Grzegorza

2Wierzejskiego JP. Kazimierzowi Pruszynskiemu uczyniony

3Roku Tysiacza Szestsot Dewiatdesiatoho

4Miesiaca Septembra Dwadcat tretoho dnia

5Na Uradie Hrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczom

6peredomnoiu Kazimirom Pocielum [?] Namiestnikom Hrodzkim Jeneralu

7Woiewodztwa Kijewskoho i Knyhami nyneszniymi Hrodzkimi Kijewskimi

8Comparens personaliter WJmP. Grzegorz Wierzejski Łowczy Lubel[ski] [?] tenże [?]

9dobrowolny Zapis perpetuae ac irrevocabilis donationis od siebie stawaiącego

10in rem et personam WJmP. Kazimierza Pruszynskiego na Dobra w tym

11Zapisie wyrażone przy Swiadkach sporządzony podpisami tak Ręki

12Jegomości stawaiącego iako też i WWJmPP. przyiacioł przy Dwuch na La-

13ku czerwonym i iedney na Laku czarnym wyciśnionych pieczęciach

14stwierdzony dobrowolnie, ustnie i oczewiście przyznawszy prosił mnie Urzę-

15du aby przyięty i do Xiąg zapisany był, Ktorego affektacyi Ja Urząd

16Annuendo ten Zapis ad acticandum przyimuiąc czytać przed soba

17kazałem i tak się w sobie pisany ma — Ja Grzegorz Wierzejski WJP.

18Jana i Marty z Brzeznickich [?] Wierzejskich Stoln[ików] Lubel[skich] [?] Mało[letni?] [?] Syn

19a z ś.p. Wiel. Mateusza i Lucyanny Brzozowskich [?] Wierzejskich Podkom[orstwa] [?]

20Krak[owskiego] [?] Wnuk zdrow będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy mey włas-

21ney i należney Ziemskiey Jurysdykcyi, Prawa, Forum, Powiatu i Wdztwa

22a pod teraznieyszy List dobrowolny Zapis perpetuae ac irrevocabi-

23lis Donationis i wszytkie Jego punkty Klauzuły i Ligamenta cale się

24poddaiąc i całkowicie wraz z dobrami i Sukcessorami moiemi wcielaiąc

25wiadomo iawno czynię ustnie i dobrowolnie zeznawam i oznaymuię

26Każdemu Komuby o tem wiedzieć należało teraz napotem i zawżdy

27iż Ja zeznawaiący maiąc moie Dobra w Wdztwie Kijowskim a Powiecie

28[reklamant:] Owruckim

k. 67v (skan 0069, strona lewa)

1Owruckim Sytuowane Wsi Międzyrzyczki [?] i Wereszy [?] z mocy Dymissyi

2od Oyca mego WJP. Jana Wierzejskiego Stoln[ika] Lub[elskiego] [?] w Roku Tysiąc

3Szesćset Osmdziesiąt pierwszym dnia trzeciego Octobris w Aktach

4Ziems[kich] Kij[owskich] zeznaney w posiadaniu moim dziedzicznem zostaiące, a

5maiąc z prawa pospolitego i z mocy oney dymissyi wolność dobrami

6temi iako chcąc rządzić, szafować dysponować i ku naylepszemu swemu

7pożytkowi obrocić, komu chcemu dać, przedać, darować i nawieczność

8rezygnować, niebędąc od nikogo namowiony ani przymuszony, ale z dobrey

9mey woli i rozmysłu naradziwszy się przytem [?] Oyca moiego dobra

10te nikomu żadnym pierwszym ani poślednieyszym prawem niezastawio-

11ne ani zawiedzione ze wszystkiemi Poddanymi, ciągłymi i nieciągłymi,

12osiadłymi i nieosiadłymi z całą onychże Siemienistością, poddaństwem i po-

13słuszeństwem z ich powinnościami robociznami, daniami, daninami,

14czynszami osypami z zabudowaniami dworskiemi i chłopskiemi z gruntami

15rolami, Lasami, borami, Sianożęciami, Łąkami, rzekami, rzeczkami,

16stawami, z wolnym biciem zwierza w Lasach, łowieniem ryby w wodach

17z Gony bobrowemi, z młynami, Karczmami, ze wszystkiemi intratami

18Dochodami et cum omnibus attinentiis et pertinentiis, nic nakogo nie

19wyłączaiąc ani Excypuiąc sobie i potomkom swoim niezostawuiąc,

20ale wszystko ogołem i pospolitowicie [?] zaymuiąc, aby mianowane

21niemianowanemu w niczem nieprzeszkadzało, ani ubliżało tak

22iako się te dobra zdawien dawna w swoich granicach miedzach

23i obychodach mieli i zawierali i teraz maią i zawieraią umyśli-

24łem przedać, dać, darować WJmP. Kazimierzowi Pruszynskiemu

25co iuż i Kontrakt rezygnationis między nami sporządzony

26zostać, iakoż czyniąc zadosyć warunkowi tego Kontraktu dobra

27wyż pomienione Wsi Międzyrzyczki [?] i Wereszy [?] daię, daruię,

28[reklamant:] i nawieczność

k. 68 (skan 0069, strona prawa)

1i nawieczność rezygnuię, sam się wszelkiego prawa, tytułu i

2Dziedzictwa do pomienionych Dobr wiecznemi czasy zrzekam się, nie

3zostawuiąc sobie ani Sukcessorom moim prawa i upominania się

4kiedykolwiek u kogokolwiek o nie — Wolen tedy odtąd iest i będzie

5WJmP. Kazimierz Pruszynski, wszedszy do pomienionych Dobr

6dziedziczną Intromissyą onemi rządzić szafować i dysponować,

7komu chcemu dać, przedać, darować, i nawieczność rezygnować.

8A ia raz nazawsze zrzekłszy się wszelkiego do pomienionych

9Dobr zwrotu, recessu i regressu w posiadaniu i używaniu onych

10żadney, ani sam przez się, przez Subordynowane osoby czynić niemam

11i niepowinien będę, a ponim Sukcessorowie i potomkowie czynić tego

12niemaią i niepowinni będą owszem od wszelkich Impedimentow

13prawnych i nieprawnych od kogokolwiek o te dobra zachodzących bronić

14zastępować i ewinkować własnym kosztem i nakładem WJegoM. Kazi-

15mierza Pruszynskiego Potomkow i Sukcessorow Jegom. obowiązuię się

16a to pod szkodami Ziemskiemi stawnie [?] Krom przysięgi cielesney

17Oszacowanemi, o ktore to Szkody terminum peremptoryum i forum

18ubiquinaryum w Każdym Sądzie Ziemskim Grodz. Trybunale Kor.

19Lubel. a w razie (Uchoway Boże) Bezkrolewia w Sądach Kapturo-

20wych lub iakie natenczas od rzeczypospolitey uchwalone będą nazna-

21czam i prefiguię amputatis omnibus quot quot sunt beneficiis juris.

22I na to daiem ten moy List dobrowolny Zapis perpetuae ac irrevo-

23cabilis Donationis, Ktory dla zupełney wiary i ważności przy

24uproszonych Swiadkach i przyiaciołach Ręką moią własną podpisuię

25[reklamant:] pisan

k. 68v (skan 0070, strona lewa – góra)

1w Owruczu dnia Dwudziestego trzeciego Septembris Tysiąc Szesćset

2Dziewięćdziesiątego Roku — u tego Zapisu donationis podpisy rąk tak

3zeznawaiącey osoby iako też i WJPP. przyiacioł tymi słowy —

4Grzegorz Wierzejski (L.S.) Ustnie i oczewiście proszony od WJP. Grzego-

5rza Wierzejskiego do tego Zapisu perpetuae Donationis na rzecz

6WJP. Kazimierza Pruszynskiego sporządzonego Swiadek

7i przyiaciel podpisuię się Bernard Felczyński [?] (L.S.) Ustnie i ocze-

8wiście proszony od WJmP. zeznawaiącego do tego Zapisu donationis

9Swiadek i przyiaciel podpisuię się Jozef Stecki [?] (L.S.) Ustnie i ocze-

10wiście proszony do tego Zapisu perpetuae ac irrevocabilis donationis

11Swiadek i przyiaciel podpisuię się Michał Nowoszycki [?] (L.S.) Ustnie

12i oczewiście proszony od JP. zeznawaiącego do tego Zapisu donatio-

13nis Swiadek i przyiaciel podpisuię się Paweł Potocki — Kotoryito Zapis

14perpetuae donationis za podaniem i prozbą wyż menowanoy

15zeznawaiuszczoy osoby, a za moim Uradowym pryniatiem

16słowo w słowo cale iak sia w sobi maiet do nyneszniych Hrod[zkich]

17[Kijewskich Knyh iest wpisanyi —]

Objaśnienia i tłumaczenia

Odpis na czterech stronach (k. 67–68v). Darczyńca Grzegorz WIERZEJSKI – syn Jana i Marty z Brzeznickich [?], wnuk Mateusza i Lucjanny z Brzozowskich [?]; jego urząd w formule oblaty („Łowczy Lubel[ski]” [?]) odczytany niepewnie, podobnie urzędy ojca („Stoln. Lub.” – stolnik lubelski [?]) i dziada („Podkom. Krak.” [?]); słowo „Mało” po „Stoln. Lubel.” – może skrót „Małoletni” lub część tytułu. Prawo do dóbr wynikało z dymisji ojca zeznanej w aktach ziemskich kijowskich 3 X 1681.

Wsie: „Międzyrzyczki” [?] i „Wereszy” [?] (w rkp. „Wsi Międzyrzycke i Wereszy”, „Wsi Międzyrzyczki i Wereszy”) w pow. owruckim – lekcje niepewne. Obdarowany Kazimierz PRUSZYŃSKI – por. D. PRUSZYŃSKI w akcie 58 (banicja, 1684). „Kontrakt rezygnationis” – wcześniejsza umowa stron, której wykonaniem jest ten zapis. Świadkowie (L.S. = locus sigilli, miejsce pieczęci): Bernard Felczyński [?], Józef Stecki [?], Michał Nowoszycki [?], Paweł Potocki. Ostatni wiersz formuły (dół k. 68v) uzupełniony wg aktów 77–78.

Łacina: Comparens personaliter – stawający osobiście; perpetuae ac irrevocabilis donationis – wieczystej i nieodwołalnej darowizny; in rem et personam – na rzecz i osobę; Annuendo – przychylając się; ad acticandum – do wpisania do akt; Ligamenta – zobowiązania; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; recessu i regressu – odstąpienia i powrotu; terminum peremptoryum i forum ubiquinaryum – termin zawity i sąd w każdym miejscu (forum ubiquitarium); amputatis omnibus quot quot sunt beneficiis juris – z odcięciem wszelkich, ile ich jest, dobrodziejstw prawa; L.S. – locus sigilli.

Streszczenie

23IX 1690 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu Grzegorz Wierzejski, łowczy lubelski [?], przyznał zapis wieczystej i nieodwołalnej darowizny dla Kazimierza Pruszyńskiego, opatrzony jego podpisem oraz podpisami i pieczęciami (dwie na laku czerwonym, jedna na czarnym) świadków. W zapisie (Owrucz, 23 IX 1690) Wierzejski – syn Jana i Marty z Brzeznickich [?], wnuk Mateusza i Lucjanny z Brzozowskich [?] – oświadcza, że wsie Międzyrzyczki [?] i Wereszy [?] w powiecie owruckim, które posiadał dziedzicznie na mocy dymisji ojca (akta ziemskie kijowskie, 3 X 1681), nieobciążone, z poddanymi, ich powinnościami, zabudowaniami, gruntami, lasami, borami, sianożęciami, łąkami, rzekami, stawami, łowami, gonami bobrowymi, młynami, karczmami i wszelkimi dochodami, zgodnie z wcześniej zawartym kontraktem daruje i wieczyście rezygnuje Pruszyńskiemu; zrzeka się wszelkiego prawa i zobowiązuje się bronić obdarowanego przed wszelkimi roszczeniami na własny koszt, pod zakładem szkód, poddając się każdemu sądowi bez dobrodziejstw prawa. Podpisy: Grzegorz Wierzejski; świadkowie Bernard Felczyński [?], Józef Stecki [?], Michał Nowoszycki [?], Paweł Potocki.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 68v (skan 0070, strona lewa – dół)

1Relacya [?] WJP. Alexandra Tarawskie-

2go [Turowskiego] w Dobra po[łowy?] wsi [N…?] uczyniona [?]

3Roku Tysiacza Szestsot Dewiatdesiatoho

4Miesiaca Noiabra dwadcatoho dnia

5Na Uradie Hrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Mylosti

6Owruczom peredomnoiu Kazimirom Pocielum [?] Namiestni-

7kom Hrodzkim Jeneralu Wdztwa Kijewskoho i Knyhami

8nyneszniymi Hrod[zkimi] Kijew[skimi] personaliter stanowszy Woź-

9ny Jeneral Wdztwa Kijow[skoho] [Szlachetny?] Stefan [?] Karaszewski [?]

10[…] [wiadomy?] prawa [ziemskiego?] i [okazuiąc?] Relacyą swoią [?]

11Na wpisanie do Xiąg ninieyszych Grodzkich Kijowskich

12[podawał?] [...] z Dokumentu [...] [...] [w] Roku [teraznie-?]

13yszego Tysiąc Szescset dziewięćdziesiątego Miesiąca Nowembra

14pierwszego [?] dnia ad Affektationem [juridicamque?] requi-

15[reklamant:] [ziżwonin?] [nieczytelny]

k. 69 (skan 0070, strona prawa – góra)

1Rekwizycyonem [?] Urodzonego Pana Alexandra Turowskiego

2były w Dobrach wsi i Nebży [?] [leżących?] w Woiewodztwie Kijow[skim]

3a powiecie Owruckim sytuowaney, gdzie tedy [zwoławszy?]

4przy dwoch stron[ach] z Szlachty [?] ludzi wiary godnych

5Urodzonych JmPP. Panow Pawła [?] Myszałowskiego [?] i Daniela

6Chmielowskiego [?] postawiłem [?] tey wsi [rugowe?] iuris dominii et

7naturalis post fatum Rodzica teraznieyszego Rekwi-

8renta WJPana Stanisława Turowskiego na Teyże [?]

9Rekwirenta spadłą i należącą ze wszystkiemi przynale-

10żnościami [?] Wsi Nowey [?] Poddanymi ciągłymi i pieszymi z całą ich

11Semienistością, Poddaństwem, posłuszeństwem, daniami

12czynszami, osypami z Gruntami, Polami ornemi

13i nieornemi, Zaroślami i niezarosłemi, Sianożęciami

14Łąkami, Lasami, wodami, Stawami z zabudowaniem dwor-

15skiem i chłopskiem, cum omnibus attinentiis et perti-

16nentiis nic na nikogo nie wyłączaiąc ani zostawuiąc

17ale wszystko ogółem i pospolicie [?] zaymuiąc i za-

18wieraiąc, iak iako ta po[łowa?] wsi Nebży [?] w sobie się

19miała i zawierała za Rodzicem i Antecessorami JmP. Re-

20kwirenta i teraz ma i zawiera, nikomu [?] impugnante

21et contradicente, Do spokoyney aktualney realney dzie-

22dziczney WJP. Alexandra Turowskiego podał, potym tę

23[Relacyą?] [i?] iurium [?] Intromissyą [?] [uczyniwszy?], i tez strony Szlachty

24przy mnie będące[y] oswiadczywszy [?], [zeznawszy?] [...]

25a o tem tak uczynioney ta Relacya Ustną [?] przyznany

26Urzędowi [ninieyszemu?] i zeznał, prosząc aby do Akt ninieyszych

27Generalnych [?] Wdztwa Kijow[skiego] przyięta i zapisana była

28co i otrzymał. Stefan Karaszewski [?] Woźny Generał

Objaśnienia i tłumaczenia

Odpis bardzo wyblakły (zwłaszcza dół k. 68v); czytany po cyfrowym odjęciu tła. Na k. 68v przeplatają się prześwity tekstu ze strony odwrotnej – wiersze 10–13 i reklamant odczytane tylko częściowo. Całość ma formę relacji woźnego generalnego (intromisji) wniesionej do akt grodzkich kijowskich w Owruczu 20 XI 1690 przed namiestnikiem „Kazimierzem Pocielum” [?] (por. akty 63–79).

Nazwiska: w tytule „Tarawskiego”, w tekście k. 69 wyraźnie „Turowskiego” (Aleksander, syn Stanisława) – w indeksie jako Turowski. Woźny: Stefan KARASZEWSKI [?] – podpis odczytany najpierw jako „Paradzewski”; rozstrzygnięte aktem 86 (ta sama sesja, czytelny podpis „Stefan Karaszewski Woźny” i ta sama formuła „ad affectationem juridicamque requisitionem”). Świadkowie szlachta: Paweł [?] Myszałowski [?] i Daniel Chmielowski [?] – odczyt niepewny. Wieś: „Nebży” [?] (dwa razy, raz „wsi i Nebży”) – nazwa niepewna; mowa o połowie [?] wsi w pow. owruckim. Słowo „Wsi Nowey” [?] w wyliczeniu – może błąd kopisty.

Data czynności woźnego: „w Roku teraznieyszym 1690 Miesiąca Nowembra pierwszego [?] dnia” – dzień niepewny. Słowo tytułowe odczytane jako „Relacya” [?] (możliwe też „Possessya” lub „Cessya”).

Łacina: personaliter – osobiście; ad affectationem juridicamque requisitionem – na żądanie i prawną prośbę (rekwizycję); iuris dominii et naturalis post fatum Rodzica – prawem własności i przyrodzonym po śmierci rodzica; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; nikomu impugnante et contradicente – bez czyjegokolwiek sprzeciwu i zaprzeczenia; iurium – praw.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

20XI 1690 przed namiestnikiem grodzkim kijowskim Kazimierzem Pocielem [?] w Owruczu stawił się woźny generał województwa kijowskiego Stefan Karaszewski [?] i zeznał relację: 1 [?] XI 1690, na żądanie Aleksandra Turowskiego (w tytule „Tarawskiego”), był w dobrach wsi Nebży [?] w powiecie owruckim i w obecności dwóch szlachciców – Pawła [?] Myszałowskiego [?] i Daniela Chmielowskiego [?] – podał Turowskiemu w spokojne, rzeczywiste i dziedziczne posiadanie część [połowę?] tej wsi, przypadłą mu prawem własności i przyrodzonym po śmierci ojca, Stanisława Turowskiego, z poddanymi ciągłymi i pieszymi, ich powinnościami, gruntami ornymi i nieornymi, zaroślami, sianożęciami, łąkami, lasami, wodami, stawami i zabudowaniami dworskimi i chłopskimi, tak jak posiadali je ojciec i przodkowie, bez niczyjego sprzeciwu. Relację przyjęto i wpisano do ksiąg. Odpis bardzo wyblakły, odczyt częściowy.