Akty 161–200

Transkrypcja

k. 138v (skan 0140, strona lewa – od ok. 40% wysokości)

1Testament przez UW. JP. Walentego Bonieckiego [?]

2z rozporządzeniem maiątku uczyniony

3Roku Tysiacza Siemsot perwaho

4Miesiaca Oktobra dwanadcatoho dnia

5Na Uradie Khradzkom w Miestie Jeho Korolewskoy Myłosti Owruczom

6peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Namiestnikom Podwoiewodztwa

7Rehentom Khradzkim Generału [?] W[oiewódz]twa Kij[owskiego] i Knyhami nynisznymi Khradz[kimi]

8Kijewskimi Comparens person[aliter] [?] JP. Matheusz Kalinowski Testa[plama]ment Imć Pana

9Walentego Bonieckiego [?] z rozporządzeniem substancyi Jego uczyniony

10ad acta praesentia Castrensia Kijoviensia per oblatam podał, prosząc

11mnie Urzędu o przyięcie oneyże i do Xiąg zapisanie, a tak Ja Urząd

12pomieniony Testament ad acticandum przyimuię, ex [plama] Tenor Którego

13takowy – W Imię Oyca i Syna i Ducha Świętego Troycy przenay-

14[reklamant:] świętszey

k. 139 (skan 0140, strona prawa)

1przenayświętszey i niepodzielney teraz zawsze i na wieki Wieków Amen –

2Ja Walenty Boniecki [?] żyiąc na Świecie z Łaski Boga Wszechmogącego

3do Lat Sześćdziesiąt albo i więcey, a czuiąc się iuż być chorym i bliż-

4szym Śmierci, a niżeli życia, do tego pamiętaiąc na słowa Chrystusa

5Pana bądźcie gotowi gdyż niewiecie czasu i godziny Śmierci waszey,

6widząc też to, że wszystkie rzeczy na świecie pismem niezobowarowane [?]

7prędko z pamięci Ludzkiey zbywaią, i w zapamiętanie przychodzą,

8a z tąd między Krewnemi i potomkami niezgoda, nienawiść i niepokoy

9po Śmierci Ostatnika bywaią – Zaczem ia zdrowy będąc na umy-

10śle i zapobiegaiąc temu aby po Śmierci moiey podobnie się nie zda-

11rzyło, czynię tę ostatniey woli moiey rozporządzenie – Naprzód gdy

12Pan Bóg wszechmogący z woli swoiey Świętey Śmierć na mnie

13zesłać raczy – Duszę moię w Ręce Jego Święte oddaię, nie iako nadzieię

14że nie według uczynków i zasług moich, ale według wielkiego miło-

15sierdzia swego w Łasce swey i pokoiu zachowa, a ciało moie grzeszne

16iako z Ziemi stworzone Ziemi oddaię, które ma być pochowane według

17zwyczaiu Chrześciańskiego – Co się zaś tyczy maiętności moiey dziedziczney

18Części Dobr wsi Terechowa [?] w W[oiewódz]twie Kijowskim sytuowaney, Którą ia zaraz

19po przybyciu moim z Woiewództwa Mazowieckiego Ziemi Czerskiey [?] wie-

20czystym prawem dziedzictwa od UW. JPana Szymona Kotwickiego [?]

21nabyłem i dotąd spokoynie bez żadney od nikogo przeszkody posiadam,

22[reklamant:] i takowę

k. 139v (skan 0141, strona lewa)

1i takową Część z prawa naturalnego spadłą Synowi memu UW. JPanu

2Jakóbowi Bonieckiemu [?] iako iedynemu Sukcessorowi przynależy, ucinaiąc [?] [i]

3zapobiegaiąc aby z tąd żadne Kwestye nie były, przeto takową Część

4z poddanemi i wszelkiemi oney przynależytościami oraz cały dobytek

5gospodarski i wszelkie Remanenta i mobilia w Złocie, Srebrze, Cynie i Mie-

6dzi, mniemy [?] wszystkie ruchomości pomienionemu Synowi memu

7UW. JPanu Jakóbowi Bonieckiemu na zawsze oddaię, i tym ostatniey woli

8moiey Testamentem wieczyście zapisuię – Zaklinaiąc też Syna

9mego UW. JPana Jakóba Bonieckiego, żeby on w całym życiu swoim

10starał się zachowywać prawa Boskie iak przystoi prawdziwemu

11Chrześcianinowi, i pamiętał o duszy Rodziców swoich, którzy zawsze

12byli kumiemu [?] przychylni – Na czem kończę te ostatniey woli moiey Testa-

13mentowe rozporządzenie, polecam Duszę moię Bogu Oycu przedwiecz-

14nemu i błogosławiąc we wszystkim rodzonego [?] Syna mego UW. JmćPana

15Jakóba Bonieckiego. Ręką własną przy uproszeniu UUW. JPP. przyiacioł pod-

16pisuię się – Działo się w Terechowie [?] Dnia Dwudziestego Marca Tysiąc

17Siedmset pierwszego Roku – U tego Testamentu podpis [plama] tymi słowy –

18Walenty Boniecki [?] mp. Ustnie proszony przyiaciel do tego Testamentu

19od JP. Walentego Bonieckiego podpisuię się Michał Krulikowski mp. Uproszony

20ustnie przyiaciel od osoby wyż Ręką swą wyrażony do tego Testamentu

21podpisuię się Onufry Sikorski mp. Proszony przyiaciel od WJP. Walen[tego] [Bonie][plama]ckiego

22do tego Testamentu podpisuię się Józef Baranowski mp. Który zaś Testament

23za podaniem i prośbą wyż mianowaney osoby podawaiącey, a za moim Uradowym

24przyiatiem do Knyh nynisznych iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca października 12 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKM Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim … województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”; zakończenie: „za moim urzędowym przyjęciem do ksiąg niniejszych jest wpisany”.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ad acta praesentia castrensia Kijoviensia per oblatam – do niniejszych akt grodzkich kijowskich przez oblatę (do wpisania); ad acticandum – do wpisania do akt; tenor – brzmienie; mp. (manu propria) – ręką własną.

Nazwisko testatora i syna zapisywane „Boniecki/Bonieckiego”, pierwsza litera niekiedy podobna do „Bz-” – przyjęto Boniecki [?]. Nazwa wsi „Terechowa / w Terechowie” [?] – odczyt niepewny. Testator przybył do województwa kijowskiego z ziemi czerskiej [?] na Mazowszu i kupił część wsi od Szymona Kotwickiego [?]. Wyraz po „Rehentom Khradzkim” niepewny („Generału [?]”). Plama atramentu w słowie „Testament” (k. 138v) i w nazwisku „Bonieckiego” w podpisie Baranowskiego. Wyrazy „niezobowarowane [?]” (= nieutwierdzone [?]), „mniemy [?]” (może „mianowicie”), „kumiemu [?]” (może „ku niemu”) – odczyt niepewny.

Streszczenie

12X 1701 na urzędzie grodzkim kijowskim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim, JP. Mateusz Kalinowski podał do wpisania testament Walentego Bonieckiego [?]. Testament, sporządzony w Terechowie [?] 20 III 1701: testator, mający ok. 60 lat i chory, polecając duszę Bogu i nakazując pochować ciało według obyczaju chrześcijańskiego, zapisuje swą dziedziczną część wsi Terechów [?] w województwie kijowskim – nabytą wieczyście od Szymona Kotwickiego [?] po przybyciu z ziemi czerskiej [?] w województwie mazowieckim i dotąd spokojnie posiadaną – wraz z poddanymi, przynależnościami, dobytkiem gospodarskim i wszystkimi ruchomościami (złoto, srebro, cyna, miedź) jedynemu sukcesorowi, synowi Jakubowi Bonieckiemu, dla uniknięcia sporów; zaklina syna, by żył po chrześcijańsku i pamiętał o duszach rodziców. Podpisy: Walenty Boniecki [?] oraz uproszeni przyjaciele – Michał Krulikowski, Onufry Sikorski i Józef Baranowski.

Transkrypcja

k. 140 (skan 0141, strona prawa)

1Zapis wspolnego dożywocia między Imcią Pany

2[...] Dobrzyńskimi Małżonkami uczyniony

3Roku Tysiacza Siemsot perwoho

4Miesiaca Nowembra Dwadcat Szestoho dnia

5Na Uradie Khradzkom w Miestie Jeho Korolewskoy Myłosti

6Owruczom peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Namiestnikom

7podwoiewodztwa Rehentom Khradzkim Generału [?] Woiewodztwa Kije-

8skoho i Knyhami nynisznymi Khradzkimi Kijewskimi Comparens

9person[aliter] [?] UUW. JPP. Jan i Anna Pruszyńskiego [?] Dobrzyńscy Małż[onkowie]

10obaie wspolnie i iednostaynie ten Zapis wspolnego dożywocia mię-

11dzy sobą dany dla wpisania do Xiąg niniejszych Grodz[kich] Kijows[kich]

12podawszy, ac in eum sobie przyznali, którego zeznawszy, ust-

13nym i oczewistym zeznaniem swoim stwierdziwszy i wzmo-

14cniwszy mnie Urzędu prosili aby przyięty i w Xięgi wpisany

15był, a tak Ja Urząd ad affektationem JPP. zeznawaiących ten Zapis

16do Xiąg przyimuię czytałem, tak się w sobie ma, Ja Jan z Do-

17brzyna Dobrzyński i Ja Anna Pruszyńskiego Córka Janowa

18[przekreślone: …] Dobrzyńska Małż[onkowie] zdrowi będąc na ciałach i umysłach

19odłożywszy naszey woli, nam należney Ziemskiey Jurys-

20dykcyi prawa Forum Powiatu i Woiewództwa, a pod teraźniey-

21szy List dobrowolny Zapis nasz wspólnego dożywocia

22z dobrami naszemi cale się poddaiąc i wiążąc wiadomo, pew-

23no czynimy, dobrowolnie wzaiemnie sobie zeznawamy

24i oznaymuiemy Każdemu Komuby o tem wiedzieć należało

25[reklamant:] teraz

k. 140v (skan 0142, strona lewa)

1teraz napotem i zawsze, iż Ja zeznawaiący Jan Dobrzyński

2Zadosyć czyniąc intercyzie ślubney w Roku teraźnieyszym

3Tysiąc Siedmsetnym pierwszym Miesiąca Lutego dziesiątego

4dnia między mną zeznawaiącym a UW. JPP. Mieczysławem [?]

5i Klementyną Pawszanką [?] Rodz[icami] [?] Oyc[em i Matką] [?] Małż[onkami] spisaney na Dobrach

6moich Generalnie wszystkich Dziedzicznych, ruchomych i nieru-

7chomych i Summach pieniężnych, srebrze, Złocie, miedzi, Cynie,

8achędóstwie, bydłach, Koniach, i wszelakich zbiorach szlacheckich,

9które teraz mam, i na potem mieć będę, wyżey wspomnioney

10niżey [?] Małż[once] w dożywociu zapisuię – Wolna tedy po Śmierci moiey

11tak [?] naymilsza Małż[onka] moia wspomnionemi Dobrami rządzić

12z onych przychodzących prowentów używać, a potomkowie i Suk-

13cessorowie moi w posiadaniu i używaniu tak Dobr iako i wszelkich

14sprzętów i ruchomości ad extrema suae tempora vitae żadney prze-

15szkody czynić nie maią i nie powinni będą, Aż dopiero te Dobra

16sprzęty Ruchomości i achędóstwo po naydłuższym day Boże

17Życiu Małż[onki] moiey do Sukcessorów moich przyiść maią – Toż ia zezna-

18waiąca Anna Pruszyńskiego Janowa Dobrzyńska [plama] na Dobrach

19moich iakoteż Summach wniosłowych gdzie kolwiek znayduiących się

20i napotem mieć mogących oraz Złocie, Srebrze, Cynie, Miedzi,

21achędóstwie Małżonkowi naymilszemu moiemu Janowi z Do-

22brzyna Dobrzyńskiemu dożywocie Zapisuię – Wolen tedy nay-

23milszy Małżonek móy po Śmierci moiey będzie wszelkie

24Dobra Summy i Ruchomości gdzie kolwiek znayduiące w posia-

25[reklamant:] danie

k. 141 (skan 0142, strona prawa)

1w posiadanie swoie obiąć i wszelkich prowentów i pożytków ad extre-

2mum vitae suae finem używać bez nay mnieyszey perpedycyi [?] i prze-

3szkody potomków i Sukcessorów moich – A po naydłuższym dopiero Życiu

4Małżonka moiego wszelkie Dobra Summy sprzęty, ruchomości

5i achędóstwo maią się wracać do Sukcessorów moich – Który Zapis

6advitalitatis obie strony invicem dotrzymać sobie przyrzekaią i obo-

7wiązuią się, iako pod szkodami Ziemskiemi słownie [?] krom przysięgi

8cielesney oszacowanemi – O które szkody we wszelkim Sądzie i Urzę-

9dzie Grodzkim Ziemskim i Trybunale Koronnym Lubel[skim], a w czasie

10(Chowaj Boże) bezkrólewia w Sądach Kapturowych lub iakie

11pod ten czas od Rzeczypospolitey naznaczone będą forum generale [?]

12et terminum peremptorium obie strony sobie i potomkom swoim

13naznaczaią i przyimuią – I na to daliśmy ten List Zapis advitalitatis

14Którem przy uproszonych Świadkach i przyiaciołach Rękami własnemi

15podpisujemy – Dat[um] w Owruczu dnia dwudziestego piątego Nowembris

16Tysiąc Siedmset pierwszego Roku – U toho Zapisu dożywotia podpisy

17Ruk tymi słowy – Jan z Dobrzyna Dobrzyński Chorąż[y] Kalisz[ki] [?] Anna

18Pruszy[plama]o Dobrzyńska – Ustnie i oczewiście od Ichmciów Państwa zezna-

19waiących Małż[onków] proszony do tego Zapisu wspólnego dożywocia Świa-

20dek i przyiaciel podpisuię się Bartłomiey Burczak Abramowicz [?]

21Ustnie i Oczewisto od Ichmciów Państwa zeznawaiących Małż[onków] proszony

22do tego [Z]a[plama]pisu mutuae advitalitatis Świadek i przyiaciel podpisuię się

23Kasper Chrząszcz [?] – Ustnie i Oczewiście proszony od stron zeznawaiących Świadek

24i przyiaciel podpisuię się Łukasz Nawożycki [?] – Który że to Zapis za podaniem i prośbą osób zeznawaiących

25a za moim Uradowym przyiatiem słowo w słowo iak się w sobie ma do Knyh nynisznych Khrod[zkich] Kij[ewskich] iest zapisan –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca listopada 26 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKM Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim … województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”; „U toho zapisu dożywotia podpisy ruk tymi słowy” – „przy tym zapisie dożywocia podpisy rąk tymi słowy”; zakończenie: „za moim urzędowym przyjęciem … do ksiąg niniejszych grodzkich kijowskich jest zapisany”.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ad affectationem – na żądanie; ad extrema suae tempora vitae / ad extremum vitae suae finem – do ostatnich chwil / do końca swego życia; advitalitas (mutua) – (wzajemne) dożywocie; invicem – wzajemnie; forum generale et terminum peremptorium – sąd (forum) i termin zawity; Datum – dano.

Achędóstwo – sprzęty domowe, kosztowności, ozdoby. „Odłożywszy … Ziemskiey Jurysdykcyi prawa Forum Powiatu i Woiewództwa” – zrzeczenie się sądu właściwego (formuła jak w dymisjach, akty 149, 154, 155). Anna określona jako „Pruszyńskiego córka, Janowa Dobrzyńska” – córka Pruszyńskiego [?], żona Jana; nazwisko w podpisie częściowo pod plamą. Intercyza ślubna z 10 II 1701 zawarta z „UW. JPP. Mieczysławem [?] i Klementyną Pawszanką [?]” – zapewne rodzicami żony; odczyt imion, nazwiska i skrótów („Rodz. Oyc. Małż.”) niepewny; imię Mieczysław w 1701 r. nietypowe (por. anachronizmy w aktach 111, 135, 139, 141, 151, 153). Urząd J. Dobrzyńskiego zapisany skrótem „Chorąż. Kalisz.” [?]. Por. J. z Dobrzyna DOBRZYŃSKI w akcie 109 (darowizna J. Bobra – połowa Zabrudzia [?]). Wyraz „Generału [?]” po „Rehentom Khradzkim” jak w akcie 161. Pierwszy wyraz drugiego wiersza tytułu zatarty (może imiona małżonków).

Streszczenie

26XI 1701 na urzędzie grodzkim kijowskim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim, stawili się osobiście małżonkowie Jan z Dobrzyna Dobrzyński (chorąży kaliski [?]) i Anna, córka Pruszyńskiego [?], i zeznali, prosząc o wpisanie, zapis wzajemnego dożywocia (Owrucz 25 XI 1701). Jan, czyniąc zadość intercyzie ślubnej z 10 II 1701 zawartej z rodzicami żony [?] (Mieczysławem [?] i Klementyną Pawszanką [?]), zapisuje żonie dożywocie na wszystkich swych dobrach dziedzicznych, ruchomych i nieruchomych, sumach pieniężnych, srebrze, złocie, miedzi, cynie, achędóstwie, bydle, koniach i wszelkich zbiorach szlacheckich – obecnych i przyszłych; po jego śmierci żona ma nimi rządzić i pobierać z nich dochody bez przeszkody ze strony potomków i sukcesorów, którzy przejmą je dopiero po jej śmierci. Anna wzajemnie zapisuje mężowi dożywocie na swych dobrach, sumach wniesionych (posagowych) i ruchomościach, które po jego śmierci wrócą do jej sukcesorów. Strony poddają się pod szkody szacowane bez przysięgi, przyjmując jurysdykcję wszelkich sądów (grodzkich, ziemskich, Trybunału Koronnego Lubelskiego, a w czasie bezkrólewia – kapturowych). Podpisali: Jan z Dobrzyna Dobrzyński, Anna Dobrzyńska oraz świadkowie Bartłomiej Burczak Abramowicz [?], Kasper Chrząszcz [?] i Łukasz Nawożycki [?].

Transkrypcja

k. 141v (skan 0143, strona lewa)

1Kwit od UW. JP. Bazylego Bobra UW. JP.

2Łukaszowi [?] [...] [na] [?] Summy [?]

3Roku Tysiacza Siemsot pierwoho

4Miesiaca Nowembra dwadcat szestoho dnia

5Na Uradie Khradzkom w Miestie Jeho Korolewskoy Myłosti

6Owruczom peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim

7Namiestnikom podwoiewodztwa Rejentom Khradz[kim] Generału [?]

8W[oiewódz]twa Kyewskoho i Knyhami nynisznymi Khradzkimi

9Kijewskimi Comparens person[aliter] [?] UW. JP. Bazyli Syn Jana

10a Wnuk Szymona Bobr zdrowy będąc na ciele

11i umyśle odstąpiwszy swoiey należney

12Ziemskiey Jurysdykcyi prawa Forum Powiatu

13i Woiewództwa a pod teraźnieysze dobrowolne

14zeznanie swoie Kwitowe cale się poddaiąc i wią-

15żąc wiadomo pewno czynię ustnie i dobrowolnie

16zeznawam i oznaymuię – iż Ja maiąc Dług u

17JP. Łukasza Syna Marcina Gradzińskiego [?] Złotych

18Polskich Dwatysiące Osmset Czterdzieści sześć Którą

19wydanym mi Skryptem w Roku zeszłym zapewnio-

20ny, gdy więc JP. Łukasz Gradziński [?] skutecznie

21warunek pomienionego Skryptu i takową

22Summę Złotych Polskich Dwatysiące osmset Czter-

23dzieści sześć na dniu dzisieyszym a [plama]

24[nad wierszem: do Rąk moich własnych [?]] i Rzetelnie wypłacił i wyliczył, przeto Ja

25zeznawaiący z takowego rzetelnego wypłace-

26nia rzeczoney Summy tegoż JP. Gradzińskiego [?]

27sam i Syna swego Łukasza Bobra [plama] ninieyszym [?]

28Kwitem skrypt wydany zwracam i żadney takowey [?]

29co czynię na dalszą niezawiedność mocą tego dobrowolnego tego

30moiego zeznania. Bazyli Syn Jana a Wnuk Szymona Bobr

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca listopada 26 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKM Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim … województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”. Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście.

Tytuł bardzo wyblakły – odczytano tylko „Kwit od UW. JP. Bazylego Bobra UW. JP. Łukaszowi [?] …”. Nazwisko dłużnika „Gradziński [?]” (także „Gradzieński”) – odczyt niepewny. Kwota: 2846 zł pol. (w tekście dwukrotnie: „Dwatysiące Osmset Czterdzieści sześć”). Wyrażenie „maiąc Dług u JP. Łukasza” = mając należność od (Gradziński był dłużnikiem, zapewnionym skryptem z 1700 r.). Fraza „tegoż JP. Gradzińskiego sam i Syna swego Łukasza Bobra [plama] …” – zapewne: kwituję go sam i za syna Łukasza Bobra; część wyrazów pod plamą; zakończenie zdania („i żadney takowey [?] …”) niepełne w odpisie. Formuła zrzeczenia się sądu („odstąpiwszy swoiey należney Ziemskiey Jurysdykcyi prawa Forum Powiatu i Woiewództwa”) jak w aktach 149, 154, 155, 162. Por. darowiznę J. BOBRA dla J. z Dobrzyna Dobrzyńskiego (akt 109).

Streszczenie

26XI 1701 na urzędzie grodzkim kijowskim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim, stawił się osobiście UW. JP. Bazyli Bobr, syn Jana, wnuk Szymona, i zeznał kwit: Łukasz Gradziński [?], syn Marcina, był mu winien 2846 zł polskich, zabezpieczonych skryptem wydanym w roku poprzednim; ponieważ dziś wypłacił całą sumę do rąk wierzyciela, Bobr – za siebie i za syna Łukasza Bobra [?] – kwituje go, zwraca skrypt i zrzeka się dalszych roszczeń.

Transkrypcja

k. 142 (skan 0143, strona prawa)

1Zapis Wołuckiego [?]

2Roku Tysiacza siemsot perwoho

3Miesiaca Oktobra Dwadcat perwoho dnia

4Na Uradie Khradzkom w Zamku Jeho Korolewskoy Myłosti

5Żytomirskim peredemnoiu Hawryłom Wizoda Wysockim [?] Na-

6miestnikom Starostwa Regentom Khradzkim Żytomirskim

7i Knyhami nynisznymi Khradzkimi Żytomirskimi Comparens

8personaliter Ur. JPan Alexander Wołucki [?] Łowczy Koronny [?]

9dla zapisania do Xiąg niniejszych Grodzkich Żytomirskich ten

10Oryginał zapisu zastawnego w Grodzie Trembowelskim przez

11WJPana Antoniego Zawalskiego [?] in rem et personam WJPana

12Alexandra Syna Adama Wołuckiego [?] Łowczego Koronnego [?]

13zeznany, podpisem ręki Jego własney i podpisami rąk JPP.

14przyiacioł w niżey inserowanym zapisie wyrażonych

15cum oblata [?] [i] suscepta Grodu Trembowelskiego per oblatam

16podał, prosząc mnie Urzędu, aby do Xiąg niniejszych przy-

17ięty i wpisany był, a tak ia Urząd ad acticandum przyi-

18muię czytałem i iest tenoris sequentis – Ja Antoni

19Syn Jana Zawalski [?] sam i brata swego Franciszka

20Zawalskiego w niewoli teraz Tatarskiey zostaiącego

21imieniem, za którego a poray [?] i dotrzymanie niżey

22wyrażonych rzeczy zapisuię się, Zdrowy będąc na ciele i umy-

23śle [plama]iczny [?], i [?] [...] odstąpiwszy własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi, a pod

24Juryzdykcyą Grodzką Trembowelską iż się teraźnieyszego zeznania mego

25teraźnieyszego cale się poddaiąc i inkorporuiąc, wiadomo pewno

26czynię i dobrowolnie zeznawam i oznaymuię, iż ia z niewoli

27[tego] [?] [plama] pilney a gwałtowney potrzeby moiey z niewoli

28także pogańskiey za kawką [?] Brata z Tatarami Siostrzeńca mego [?]

29Ur. JmćPana Alexandra Syna Adama Wołuckiego [?] Łowczego

30Koronnego, wyszedłszy, wziąłem pożyczyłem i rękami memi

31własnemi odebrałem summę pieniężny Dwanaście tysięcy

k. 142v (skan 0144, strona lewa)

1Złotych polskich u tegoż JmćPana Alexandra Wołuckiego [?] Łow-

2czego Koronnego z którego odebrania kwituię, i tę summę

3na wszelakich dobrach moich leżących, ruchomych, i summach

4pieniężnych zapisuię, i owe dobra moie wszystkie zaraz

5i wolno tychże dóbr moich posiłky tę summę wszystką

6spełna przezemnie albo Sukcessorów moich UJP. Wołuckie-

7mu potomkom i Sukcessorom Jego nieoddana albo wyli-

8czona niebyła, pozwalam dyspozycyą, i w realną poddaię

9i postępuię przez woźnego i szlachty Intromissyą, nadto zapi-

10suię się iż zaraz tenże pomieniony brat móy z tey niewo-

11li za pomocą Boską wyidzie, tedy po nim wymóc powin-

12ien będę, gdy tego potrzeba będzie, aby ten zapis móy

13approbował, albo podobny temu zeznał – ale pod zakładem

14drugiey takowey summy dwanaście tysięcy Złotych

15polskich, i szkodami słownie oszacowanemi, a które za-

16kłady szkody forum sobie potomkom i Sukcessorom

17moim we wszelakim Sądzie i Urzędzie Grodzkim Ziem-

18skim, Głównym Trybunale Koronnym Lubelskim, Kaptu-

19rowym i innym wszelakim od Rzeczypospolitey uchwalo-

20nym bez zarywania dobrodzieystw prawnych, i precyzy-

21inie [?] się temu zapisani [?] memu naznaczam i do odpowiada-

22nia praefigo – I na to ten móy zapis z podpisem [plama] ręki mo-

23iey i z podpisami rąk JPP. przyiacioł daię. Działo się w Trem-

24bowli Roku pańskiego Tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt dzie-

25wiątego – Miesiąca Kwietnia drugiego dnia – U tego Zapisu

26podpisy ręką tymi słowy – Antoni Zawalski [?] – Jako proszony

27świadek do podpisu podpisuię się Adam W[plama]ński [?] –

28Jako proszony przyiaciel do podpisu podpisuię się Alexan-

29der Tomaszewicz [?] Tomaszewski [?] pMP [?] Stanisław Hałow-

30ski [?] – Suscepta zaś Grodu Trembowelskiego iest tenoris

k. 143 (skan 0144, strona prawa – góra)

1ejusmodi – Anno Domini millesimo sexcentesimo nona-

2gesimo nono Die secunda Aprilis personaliter Comparens

3Antoni Zawalski [?] ten Zapis przyznał – Suscepi Adam [?] K[...]-

4mirowski [?] c. V. B. J. T. [?] Judicatum ad acta Castrensia Trembo-

5veliensia et correctum – Który że ten zapis z suscepta i iu-

6dykatą za podaniem wyż mianowaney osoby, a za moim

7urzędowym przyięciem słowo w słowo iak się w sobie ma

8do Xiąg niniejszych iest ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca października 21 dnia, na urzędzie grodzkim w zamku JKM żytomierskim, przede mną Hawryłem Wizodą [?] Wysockim [?], namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim, i księgami niniejszymi grodzkimi żytomierskimi”. Uwaga: w aktach 157, 159–160 (IX–X 1701) w zamku żytomierskim urzęduje Bazyli z Wyhowa WYHOWSKI; tu ponownie Hawryło „Wizoda Wisockim” – jak w aktach 127–155 (1700); odczyt nazwiska jak tam („Wizoda/Wezoda Wyzockim”).

Łacina: personaliter comparens – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; tenoris sequentis / tenoris ejusmodi – następującej / takiej treści; praefigo – wyznaczam (termin); Anno Domini millesimo sexcentesimo nonagesimo nono die secunda Aprilis – roku Pańskiego 1699 dnia 2 kwietnia; suscepi – przyjąłem; judicatum ad acta castrensia Treboveliensia et correctum – osądzono (zatwierdzono) do akt grodzkich trembowelskich i skorygowano; ingrossowany – wpisany do ksiąg.

Nazwiska stron: wierzyciel „Alexander Syn Adama Wołucki [?]” (w rkp. „Watucki/Wotuckiego” – ł pisane jak t; w tytule „Zapis Wołuckiego”), tytułowany „Łowczy Koronny” [?] – odczyt i tytuł niepewne. Dłużnik „Antoni Syn Jana Zawalski [?]” (w rkp. „Zawalski/Zawalskiego”). Fragment o niewoli (w. 26–29 k. 142) częściowo pod plamami i niejasny: „z … pilney a gwałtowney potrzeby moiey z niewoli także pogańskiey za kawką [?] (= kaucją?) Brata z Tatarami Siostrzeńca mego [?] … wyszedłszy” – zapewne: wyszedłszy z niewoli tatarskiej (za poręczeniem/okupem), pożyczył 12 000 zł na wykup brata Franciszka, nadal w niewoli; odczyt przybliżony. Zapis „zastawny”: dłużnik oddaje wierzycielowi dobra w zastaw z prawem intromisji do czasu spłaty; po powrocie brata z niewoli ma uzyskać jego aprobatę zapisu pod zakładem drugich 12 000 zł. Podpisy świadków częściowo pod plamą; „pMP” [?] – niejasny skrót przed nazwiskiem Stanisława Hałowskiego [?]. Urzędnik przyjmujący w grodzie trembowelskim: „Adam [?] K…mirowski [?] c. V. B. J. T.” – odczyt bardzo niepewny. Por. akt 85 (ekstrakt trembowelski z 1688).

Streszczenie

21X 1701 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Hawryłem Wysockim [?], namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, Aleksander Wołucki [?], syn Adama, łowczy koronny [?], podał do wpisania oryginał zapisu zastawnego zeznanego w grodzie trembowelskim. Zapis (Trembowla 2 IV 1699): Antoni Zawalski [?], syn Jana, w swoim imieniu i brata Franciszka, będącego wówczas w niewoli tatarskiej, poddając się jurysdykcji grodu trembowelskiego, zeznaje, że w pilnej potrzebie, wyszedłszy z niewoli pogańskiej, pożyczył i odebrał od Aleksandra Wołuckiego [?] 12 000 zł polskich; sumę tę zapisuje na wszystkich swoich dobrach, które oddaje wierzycielowi w zastaw z prawem intromisji przez woźnego do czasu spłaty; zobowiązuje się też, że gdy brat z Bożą pomocą wróci z niewoli, uzyska jego zatwierdzenie zapisu – pod zakładem drugich 12 000 zł i szkodami; poddaje się wszelkim sądom (grodzkim, ziemskim, Trybunałowi Koronnemu Lubelskiemu, kapturowym). Podpisali: Antoni Zawalski [?] oraz świadkowie Adam W[…]ński [?], Aleksander Tomaszewicz [?] Tomaszewski [?] i Stanisław Hałowski [?]. Zapis przyznany osobiście w grodzie trembowelskim 2 IV 1699 i tam przyjęty do akt.

Transkrypcja

k. 143 (skan 0144, strona prawa – od ok. 1/4 wysokości)

1Testament Jańskiego

2Roku Tysiacza siemsot perwoho

3Miesiaca Oktobra dwadcat perwoho dnia

4Na Uradie Khradzkom w Zamku Jeho Korolewskoy Myłosti

5Żytomirskim peredomnoiu Hawryłom Wyzoda Wysockim [?] Na-

6miestnikom Starostwa Rehentom Khradzkim Żytomirskim

7i Knyhami nynisznymi Khradzkimi Żytomirskimi compa-

8rens personaliter JmćPan Józef Jański ten testament ostat-

9niey woli Oyca swego Gabryela Jańskiego Towarzysza znaku

10pancernego, podpisem ręki tegoż i przyiaciół stwierdzony

11ratiam [?] Intra Contentorum ad acta Castrensia Żytomirien-

12sia per oblatam podał tenore sequenti – W Imię Oyca

13i Syna i Ducha Świętego, Bogu w Troycy Świętey iedynego

14[i] nierozdzielnego Amen – Gdy nieuchronny iest przedwiecznego

15na Jestestwo ludzkie wyrok, iż każdy czy prędzey czy później

16umierać musi, i z tym nędznym padołem płaczu dla

17przeniesienia się ad vitam aeternam żegnać się, Jasnego

18[d]owodu [?] […]iego codziennie w ludziach werefikuiąc [?] się

19skutki [?] tym exempli dla innego niema, bo musi

20Dusza nieśmiertelna prezentować się przed oblicznością

21wszechmogącego stwórcy, i gdy niepodobna wiedzieć czasu

k. 143v (skan 0145, strona lewa)

1godziny śmierci swoiey, więc maiąc to wszystko w osobli-

2wym respekcie z obligacyi Chrześciańskiey, póki ieszcze

3siły [?] animi za pomocą Boską pozwalaią – Ja Gabryel

4Doliwa Jański Towarzysz Znaku pancernego, będąc na

5ciele znacznie osłabiony i czując zbliżaiący się koniec życia

6mego, taką czynię ostatniey moiey woli rozporządzenie –

7A przodku [?] ia niegodne stworzenie, duszę czynię Nay-

8wyższemu Stwórcy, iemu w wieczne S[ecu]la inviolabiter

9konserwować należy, ufaiąc że przez przyczynę Nay-

10świętszey i niepokalaney panny osobliwey Życicielki i Ży-

11[...] kanaluiących patronki, Anioła Stroża i świętych patro-

12nów miłosierdzia swoie poruczę [?] Dusza moia akceptowana

13będzie, a ktore opiece Jego poruczam – Ciało zaś moie

14grzeszne pochowane ma być przy parafialnym [?] mko- [?]

15ściech [?], i tam a nigdzie indziey iako ziemia w ziemi

16deponowane być ma – Złotych dziesięć pro suffragio

17duszy moiey praefiguię – Synów zaś moich Józefa Do-

18minika i Abrahama usilnie upraszam, aby o duszy

19moiey po śmierci moiey pamiętali według przemoż-

20ności swego roku [?] iąc się – fortunną [?] zaś moią za pomocą

21Boską we dwoynasób pomnożoną, a resztę niedział [?] [plama]

22od śp. Rodzica moiego tak dysponuię – Dziedzictwo wsi

23Horodyszcza [?] w Woiewództwie Kijowskiem położo-

24ney niemniey osobno iest Jure obligatoria Zawie-

25[...]szona [?] summy mobilia podzielić maią [plama] wyż

26mianowanych Synów moich, cum Omnibus [poddanymi] [?]

27na gruncie znayduiącemi się – Służącym moim

28Bartoszowi Kierskiemu [?], Maciejowi Drużbaczowi [?]

k. 144 (skan 0145, strona prawa)

1i Stangretowi Bondarczukowi [?], za ich wierne iak oto mnie

2przez kilkanaście Lat pełnione usługi, po równi każde-

3mu po Złotych pięćdziesiąt; niemniey Kuchni Kucharce [?]

4Złotych trzydzieści, a ordinario [?] tak Złotych dziesięć

5wypłacić maią – ostatek zaś w równy dział pomiędzy

6Synów moich Józefa Dominika i Abrahama legity-

7me spłodzonych, przypaść ma – Z gospodarstwa Synowi

8Józefowi konia wronego, z kulbaką i pistoletami

9niemniey szablę i bekieszę naznaczam, a Dominikowi

10ferezyą pod Lisy, kontusz perłowy [?] – Abrahamowi

11sześć wołów, dwie krowy, stróg [?] i pługi [?] dayne, które

12przy podziałku detrunkować [?] się nie powinny – Syno-

13wie moi Archiwum [?] precyzyi [?] maią, a Indygancyi [?]

14Successyi w Subotanych [?] trzech dostać się powinny

15[...]rając [?] się i podzielić się są obowiązani – Którey to dys-

16pozycyi moiey dla lepszey temu wszystkiemu wiary

17Dania [?] i waloru ręką moią, przy upraszonych

18JPP. przyiaciół tey moiey woli przytomnych

19podpisuię się – Działo się w Horodyszczu [?] Tysiąc

20siedmset pierwszego Roku Dnia dziesiątego Lutego

21U tego Testamentu podpisy – Gabryel Doliwa Jański

22Tow. Zn. Pancer. Jako przytomny będący i ustnie od JP.

23Gabryela Jańskiego do podpisu tey ostatniey woli Te-

24stamentu [plama] proszony podpisuię się Jakób Ładerowski [?]

25Proszony do podpisu tey dyspozycyi Testamentowey

26podpisuię się Andrzey Kulinowski [?] – Który to Testament

27słowo w słowo iak się w sobie ma do Xiąg ninie-

28yszych iest Ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca października 21 dnia, na urzędzie grodzkim w zamku JKM żytomierskim, przede mną Hawryłem Wyzodą [?] Wysockim [?], namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim, i księgami niniejszymi grodzkimi żytomierskimi” – ta sama sesja co akt 164.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione intra contentorum – z powodu (dla) rzeczy wewnątrz zawartych; ad acta castrensia Zytomiriensia per oblatam – do akt grodzkich żytomierskich przez oblatę; tenore sequenti – w następującym brzmieniu; ad vitam aeternam – do życia wiecznego; exempli – przykładu; animi – ducha (umysłu); in saecula inviolabiter – na wieki nienaruszalnie; pro suffragio – na modlitwy (za duszę); jure obligatoria – prawem zobowiązania (zapisu dłużnego); cum omnibus – ze wszystkimi; legitime – prawnie (z prawego łoża).

Ferezja – wierzchnia szata podbita futrem („pod lisy” – na lisach); bekiesza – okrycie wierzchnie; kulbaka – siodło; stangret – woźnica. Odpis ma liczne niejasności (zapewne błędy kopisty): „A przodku [?]” (= A naprzód), „osobliwey Życicielki i Ży[…] kanaluiących patronki” (= Najświętszej Panny, orędowniczki [?]), „przy parafialnym mko-ściech [?]” (może: przy parafialnym kościele), „przemożności swego roku[…]iąc się”, „fortunną [?]”, „niedział [?]”, „Archiwum precyzyi”, „Indygancyi Successyi w Subotanych [?]”, „detrunkować [?]” (= potrącać?), „Dania [?]” – odczyt przybliżony. Nazwiska służby i świadków niepewne (Kierski, Drużbacz, Bondarczuk, Ładerowski, Kulinowski). Wieś „Horodyszcze [?]” w woj. kijowskim (por. akty 137, 151 – Horodyszcze [?]; akt 88 – Małe Horodyszcze); miejsce sporządzenia testamentu „w Horodyszczu [?]”.

Streszczenie

21X 1701 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Hawryłem Wysockim [?], namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, JmćPan Józef Jański podał do wpisania testament ojca, Gabriela Doliwy Jańskiego, towarzysza znaku pancernego. Testament (Horodyszcze [?] 10 II 1701): testator, osłabiony na ciele i czujący bliski koniec, polecając duszę Bogu przez wstawiennictwo Najświętszej Panny, Anioła Stróża i świętych patronów, nakazuje pochować ciało przy kościele parafialnym [?], przeznacza 10 zł na modlitwy za duszę i prosi synów Józefa, Dominika i Abrahama o pamięć; dziedzictwo – wieś Horodyszcze [?] w województwie kijowskim (oraz sumy z zapisów dłużnych i ruchomości) – mają synowie podzielić równo wraz z poddanymi; służącym Bartoszowi Kierskiemu [?], Maciejowi Drużbaczowi [?] i stangretowi Bondarczukowi [?] za kilkunastoletnią służbę po 50 zł, kucharce 30 zł [?]; resztę dzielą synowie w równych działach; z gospodarstwa: Józefowi – konia wronego z kulbaką i pistoletami, szablę i bekieszę; Dominikowi – ferezję podbitą lisami i kontusz [?]; Abrahamowi – sześć wołów, dwie krowy i pługi [?] – czego nie wlicza się do działów. Podpisali: Gabriel Doliwa Jański, towarzysz znaku pancernego, oraz świadkowie Jakub Ładerowski [?] i Andrzej Kulinowski [?].

Transkrypcja

k. 144v (skan 0146, strona lewa)

1Testament Krzysztofa Lipskiego

2Porucznika woyska Królowey Jadwigi [?]

3Roku Tysiacza siemsot perwoho

4Miesiaca Oktobra dwadcat perwoho dnia

5Na Uradie Khradzkom w Zamku Jeho Korolewskoy Myłosti

6Żytomirskim peredemnoiu Hawryłom Wizoda Wisockim [?] Na-

7miestnikom Starostwa Rehentom Khradzkim Żytomirskim

8i Knyhami nynisznymi Khradzkimi Żytomirskimi, Compa-

9rens personaliter UW. JPani Agnieszka z Lewandowskich Lipska

10ten Oryginał testamentu przez męża swoiego Krzysztofa Lip-

11skiego Porucznika woyska Królowey Jadwigi [?] spisany i podpisany

12in rem et personam stawaiącey, podpisem ręki męża tey-

13[że] Krzysztofa Lipskiego iakoteż podpisami przyiaciół wni-

14zey inserowany sposób per oblatam podała, prosząc mię

15Urzędu aby do Xiąg niniejszych przyięty i wpisany był, który

16ia Urząd od początku do końca czytałem i ten tak się

17w sobie ma – Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus

18Amen – Każdy się powinien na Śmierć oglądać, i być przy-

19gotowanym, że w ten czas kiedy się naymniey ony spodziewa-

20my, iako do którego ludzie są stworzeni,

21nie [?] u ciebie tenże uczyni, dla przyszłości przed czasem zrobić

22Chcę uprzedzić terminu wieczności, przed czasem zrobić

23następne rozporządzenie – Ja Krzysztoff Lipski Porucznik

24woyska Królowey Jadwigi [?], chociaż osłabiony na siłach ciała

25lecz zdrowy na umyśle, żądam a naprzód duszę moią iako

26od Boga wziętą temu iako Stwórcy oddaię, upraszaiąc aby

27[plama] grzechy mi odpuścić raczył, a duszę moią do Krolestwa [?]

28swey Świętey przyiął – Ciało moie aby było pochowane

29w Kościele parafialnym, upraszaiąc miłey małżonki moiey

30Agnieszki z Lewandowskich Lipskiey by ciało moie

31bez żadnych pomp światowych chowane było [plama] [...]ki [?] Złotych

32sto za duszę moią na msze święte oddała – Maiątek móy

33nieruchomy także wieś Lipy w Summie mi czterysta talarów

34bitych w Woiewództwie Kaliskiem obwodzie wieluńskiem [?]

35a parafii Częstochowskiey położoną, po Antecessorach moich

k. 145 (skan 0146, strona prawa)

1na mnie spadłą, z poddanymi polami oranemi i nieora-

2nemi, Stawami, Czeladziami [?], Rzeczkami [?], takim do niey

3przynależnym i wszelkiemi pożytkami Żonie moiey

4miłey Agnieszce z Lewandowskich Lipskiey daię i na

5dożywocie zapisuię – W prawie owe będzie taż miła

6małżonka moia, pomieniony maiątek przyiąwszy

7pod owe [?] rządy posiadać, prócz tylko tey że Małżonka

8moiey by wyż wyrażony maiątek dobra wsi Lipy

9nie obciążyła żadnym długiem, aby tak iako tey tak-

10że po dniach życia swego (day Boże naydłuższych)

11Synom naszym Jackowi i Andrzejowi bez długów

12dostać się mogła – Aby Synowie nasi Jacek i Andrzey

13przyzwoity Stanowi credito otrzymali, aby wspólnie

14w ich sercach Dziecinne miłości fraterną zamiłowani

15ad patriam, i wiernością Królowi – Arsenalia zaś

16moie składaiące się z Rusznic i Karabellów, te iako

17zabytki z dawnych naszych przodków, z Sukcessyą

18na mnie spadły, aby Synom moim Jackowi i Andrze-

19iowi z dayściem do lat [?] zupełnych wszystkie – Za Opiekuna

20i Executora tey ostatniey woli moiey, obieram i usta-

21nawiam UW. JPana Mikołaja Przybińskiego [?] Cześnika Kaliskiego

22prosząc [plama] ten ultimam voluntatem meam, we wszyst-

23kiem zadosyć uczynić, i tak miła małżonka moia Agnieszka

24iakoteż Synów moich Andrzeja i Jacka od wszystkich

25i przemocy ciężkich bronić – Tym sposobem rozporzą-

26dziwszy maiątkiem moim, a duszę polecony [?] Bogu

27żegnam drogą małżonkę moią i Synów moich daiąc

28im by ciężkie błogosławieństwo – Ostatecznie i wszem-

29nolnie [?] ten móy testament wieczny [?] zeznaię, żeby na-

30wraszny [?] Sąd Boski powoływać będą – Co dla lepszego

31waloru, przy upraszanych pieczętarzach i przyiaciołach

k. 145v (skan 0147, strona lewa – góra)

1ręką moią własną podpisuię – Działo się w Lipach dnia

2piętnastego Julii Tysiąc siedmset pierwszego Roku

3Krzysztof Lipski P. W. K. J. [?] (L. S.) – Na tym testamencie

4iako przyiaciel i pieczętarz podpisuię się Adam Za-

5uchrzycki [?] (L. S.) Przyiaciel podpisuię się Jan de [?] Danta [?]

6Nizwiński [?] – Któryże to testament verbum ad verbum

7iak się w sobie ma, z początku aż do końca do Xiąg

8niniejszych Grodzkich iest ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca października 21 dnia, na urzędzie grodzkim w zamku JKM żytomierskim, przede mną Hawryłem Wizodą [?] Wisockim [?], namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim…” – ta sama sesja co akty 164–165.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; per oblatam – przez oblatę; credito – (z) kredytem, poważaniem; ad patriam – ku ojczyźnie; ultimam voluntatem meam – ostatnią wolę moją; verbum ad verbum – słowo w słowo; L. S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Tytuł testatora: „Porucznik woyska Królowey Jadwigi [?]” i w podpisie skrót „P. W. K. J.” [?] – odczyt i sens niepewne (anachronizm lub błąd kopisty); por. dalsze anachronizmy w odpisach (akty 111, 135, 139, 141, 151, 153). Wieś Lipy „w Woiewództwie Kaliskiem obwodzie wieluńskiem [?] a parafii Częstochowskiey [?]” – odczyt przybliżony („obwód” – termin późniejszy). Wartość „w Summie … czterysta talarów bitych” – zdanie niejasne. Wiersze 19–21 k. 144v (wstęp testamentu) – odczyt przybliżony, zdanie zniekształcone w odpisie. Wyrazy „Czeladziami [?], Rzeczkami [?]”, „pod owe [?] rządy”, „przyzwoity Stanowi credito”, „wszemnolnie [?]”, „nawraszny [?]” – odczyt niepewny. Nazwisko egzekutora „Przybiński [?]” (może Przybyński) i świadków (Zauchrzycki [?], Jan de Danta [?] Nizwiński [?]) – odczyt niepewny. Arsenalia – broń (rusznice, karabele).

Streszczenie

21X 1701 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Hawryłem Wysockim [?], namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, UW. JPani Agnieszka z Lewandowskich Lipska podała do wpisania oryginał testamentu męża Krzysztofa Lipskiego, porucznika „wojska królowej Jadwigi” [?]. Testament (Lipy 15 VII 1701): testator, osłabiony na ciele, lecz zdrowy na umyśle, polecając duszę Bogu, nakazuje pochować ciało w kościele parafialnym bez pomp światowych i przeznacza 100 zł na msze za duszę; dziedziczną wieś Lipy (w woj. kaliskim, parafia częstochowska [?]) z poddanymi, polami, stawami i pożytkami zapisuje żonie Agnieszce z Lewandowskich w dożywocie, z zakazem obciążania jej długami, aby po jej śmierci przeszła bez długów na synów Jacka i Andrzeja; synów napomina do zgody, miłości braterskiej, służby ojczyźnie i wierności królowi; broń po przodkach (rusznice, karabele) przekazuje synom po dojściu do pełnoletności; opiekunem i egzekutorem ustanawia Mikołaja Przybińskiego [?], cześnika kaliskiego, prosząc go o obronę żony i synów; żegna rodzinę i błogosławi. Podpisali: Krzysztof Lipski oraz świadkowie-pieczętarze Adam Zauchrzycki [?] i Jan de Danta [?] Nizwiński [?].

Transkrypcja

k. 145v (skan 0147, strona lewa – od ok. 1/3 wysokości)

1Cessya Szponarskiego [?]

2Roku Tysiacza siedmsot pierwoho

3Miesiaca Oktobra dwadcat pierwoho dnia

4Na Uradie Khradzkom w Miestie Jeho Korolewskoy

5Myłosti Żytomirz[skim] peredamnoiu Hawryłom Wizoda

6Wisockim [?] Namiestnikom Starostwa, Rehentom Khrodz-

7kim Żytomirskim i Knyhami nyneszymi Khradzkimi

8Żytomirskimi, Comparens personaliter JP. Antoni Szpo-

9narski [?] Chorąży Chorą[gwi] Czerw[onego] [?] Woyska Koronnych, ten zapis

10Donacyiny z podpisem swey ręki, iakoteż upraszanych

11JPP. przyiaciół stwierdzony, in rem et personam

12JP. Teodora Rabczewskiego [?] dany i służący dla

13zapisania do Xiąg niniejszych przyniósł [?] [plama] tenże ia

14Urząd ad acticandum przyimuiąc czytałem i tenor

15iest inserowany słowy – Ja Antoni Szponarski [?]

16Chorąży Chor[ągwi] Czerw[onego] [?] Woyska Koronnych swem i małolet-

17niego Syna swego Błażeja Imieniem czyniący,

18zdrowy na ciele i umyśle, odstąpiwszy swey [plama] właściwey

19należney Juryzdykcyi, prawa forum powiatu i Woie-

20wództwa, a pod teraźnieyszy zapis perpetuae Cessyea [?]

21[...] Donationis cale się z dobrami potomkami

k. 146 (skan 0147, strona prawa)

1i Sukcessorami memi poddaiąc i wiążąc, wiadomo

2pewno czynię i dobrowolnie zeznawam, iż ia zeznawa-

3iący, maiąc część moią Dziedziczną we wsi Szpiczyńce [?]

4będącą z czterech poddanych składaiącą się w Woiewództwie

5Kijowskiem leżącą, vigore Jure naturali et Successive

6po Antecessorach na mnie spadłą, a maiąc wolność

7z prawa pospolitego dobrami memi iako chcieć sza-

8fować [?], za mediacyą przyiaciół i krewnych moich część

9moią własną dziedziczną, którą z powodu odległego miesz-

10kania sam zarządzać niemogę, przeto umyśliłem JP.

11Teodorowi Rabczewskiemu [?] na wieczność darować, a

12przywodząc móy zamiar do skutku pomienioną część

13wsi Szpiczyńce [?], z poddanymi, polami, Czertezami [?],

14lasami [?], i wszystkiemi przynależytościami JP. Teodoro-

15wi Rabczewskiemu [?] daię, daruię i na wieczne czasy

16zapisuię – Wolen tedy iuż iest JP. Teodor Rabczewski [?]

17pomienioną część iako swoią własną rządzić, dyspo-

18nować i ku naylepszemu pożytkowi obrócić, a ia

19z tąd i Syn móy Błażey żadnego prawa i zwrotu

20do niey iuż nie mam i nie powinien będę – Którą

21to darowiznę utrzymać mam pod szkodami Ziem-

22skiemi słownie, krom przysięgi Cielesney oszaco-

23wanemi; w przypadku zaś sprzeciwienia się Sąd

24Grodzki; w czasie bezkrólewia Kapturowy, sobie i Suk-

25cessorom naznaczam, i na to daię ten zapis wieczysty

26darowizny z podpisem ręki moiey własney i przyia-

27ciół do tego zapisu upraszanych – Działo się w Żyto-

28mierzu Roku Tysiąc siedmset pierwszego dnia

29pierwszego Oktobra – U tego zapisu per oblatam

k. 146v (skan 0148, strona lewa – góra)

1podanego, podpisy rąk temi słowy – Antoni Szpona-

2rski [?] Chorąży Chorą[gwi] Czerw[onego] [?] W[oyska] Kor[onnego] – Jako przyiaciel i pieczętarz

3podpisuię się Szymon Mosarski [?] (L. S.) Jako obligowany

4od JP. Szponarskiego [?] podpisuię się Leon Szczę-

5sny [?] [...] – Któryż to zapis Donationis za podaniem

6i prośbą zeznawaiącoho [?] a za moim Uradowym

7przyiatiem tak iak się w sobie maiet [?] do Knyh nyneszynych

8iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca października 21 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKM Żytomierzu, przede mną Hawryłem Wizodą [?] Wisockim [?], namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim, i księgami niniejszymi grodzkimi żytomierskimi”; tym razem „w Miestie” (w mieście), nie „w Zamku”; ta sama data co akty 164–166. Zakończenie mieszane: „za podaniem i prośbą zeznawającego, a za moim urzędowym przyjęciem, tak jak się w sobie ma, do ksiąg niniejszych jest wpisany”.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; tenor – brzmienie; perpetuae cessionis … donationis – (zapis) wieczystej cesji (i) darowizny; vigore iure naturali et successive – mocą prawa przyrodzonego i sukcesyjnie; per oblatam – przez oblatę; L. S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Nazwisko darczyńcy w tytule i tekście „Szponarski [?]” (pierwsza litera niepewna – Sz/Lz). Tytuł urzędu skrócony „Chorąży Chorą. Czerw. Woyska Koronnych” [?] – rozwinięcie niepewne (chorągiew „Czerwonego”? lub „Czerwonogrodzka”?). Obdarowany „Teodor Rabczewski [?]” (może Rabczewski / Robczewski). Wieś „Szpiczyńce [?]” (w rkp. „Szpiczynie / Szpicyńce”) – odczyt niepewny. „Czertezami [?]” – zapewne czerteże (karczowiska); por. akt 166. Wyraz po „perpetuae” zapisany „Cessyea [?]”, dalej słowo nieczytelne przed „Donationis”. Podpisy świadków niepewne („Szymon Mosarski [?]”, „Leon Szczęsny [?] …”). Uzasadnienie darowizny – „z powodu odległego mieszkania” – nietypowe dla 1701 r. (por. anachronizmy w innych odpisach).

Streszczenie

21X 1701 na urzędzie grodzkim w Żytomierzu, przed Hawryłem Wysockim [?], namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, JP. Antoni Szponarski [?], chorąży chorągwi „Czerwonego” [?] wojsk koronnych, podał do wpisania zapis wieczystej cesji (darowizny) na rzecz JP. Teodora Rabczewskiego [?]. Zapis (Żytomierz 1 X 1701): Szponarski [?], w swoim imieniu i małoletniego syna Błażeja, poddając się sądowi grodzkiemu, oświadcza, że swoją dziedziczną część wsi Szpiczyńce [?] w województwie kijowskim (czterech poddanych), przypadłą mu sukcesyjnie po przodkach, której z powodu odległego mieszkania nie może sam zarządzać, za radą przyjaciół i krewnych daruje na wieczność Teodorowi Rabczewskiemu [?] z poddanymi, polami, czerteżami, lasami [?] i wszystkimi przynależnościami, zrzekając się wszelkich praw swoich i syna; zobowiązuje się do utrzymania darowizny pod szkodami szacowanymi bez przysięgi, poddając się sądowi grodzkiemu, a w bezkrólewiu kapturowemu. Podpisali: Antoni Szponarski [?] oraz świadkowie Szymon Mosarski [?] i Leon Szczęsny [?].

Transkrypcja

k. 146v (skan 0148, strona lewa – od ok. 1/3 wysokości)

1Dymissya Tadeusza Łuszczew-

2skiego

3Roku Tysiacza siemsot pierwoho

4Miesiaca Decembra dwatcat czetwertoho dnia

5Na Uradie Khradzkom w Miesti JKo Korolewskoy Myłosti [?]

6Owrucku, peredamnoiu Michajłom Synhajewskim Na-

7miestnikom Podwojewództwa Rehentom Hradzkim Khenera-

8lnoho [?] Województwa Kijowskoho i Knyhami nyneszymi

9Khrodzkimi Kijowskimi Comparens personaliter JP. Ta-

10deusz Łuszczewski Porucz[nik] Woyska Królowey Jadwigi [?]

11dla wpisania do xiąg niniejszych tę dymissyą od

12siebie zeznawaiącego ratione Intra Contentorum podaw-

13szy, in rem et personam JPP. Jana i Michała [plama] Łusz-

14czewskich synów swoich sporządzoną przyznał, prosząc

15mię urzędu o przyięcie oney do Akt. A tak ia Urząd

16annuendo affectationi przyimuiąc czytałem, która

17tak się w sobie ma – Ja Tadeusz Łuszczewski P. W. K. J.

18Zdrowy będąc na ciele i umyśle, odstąpiwszy [plama] swey właś-

19ney należney ziemskiey Juryzdykcyi, prawa forum

20powiatu i Woiewództwa, a pod ten móy zapis dymissio-

21nis cale się podaiąc i wiążąc, wiadomo czynię i zeznaię,

k. 147 (skan 0148, strona prawa)

1iż ia zeznawaiący, maiąc część [?] moią dziedziczną

2Wsi Korytyszcz [?] w Woiewództwie Kijowskiem leżącą

3po Antecessorach moich do mney przypadaiącą

4dzierżawy, a będąc mocen fortunę moią własną [?] se-

5cundum bene placitum meum rozporządzić; a widząc

6zaś potrzeby Synów moich Jana i Michała, umyśli-

7łem pomienioną część Wsi Korytyszcz [?] tymże Synom

8moim dla przyzwoitego utrzymania się przewłaszczy- [?]

9Jano[wi] [?] pomienioną część wsi Korytyszcz [?] z poddanymi

10polami et cum omnibus pertinentiis JP. Janowi

11i Michałowi Synom moim z pod fortuny moiey

12wypuszczam i dymittuię – Wolni tedy są pomienieni

13Synowie moi pomienioną część objąć w posiada-

14nie, a wszystkich dochodów i pożytków z niey frui

15vigore niniejszey dymissyi, którą ia zeznawaiący

16ziścić i utrzymać obowiązuię się – Na co daię ten Za-

17pis dymissionis z podpisem ręki moiey. Datt[um]

18w Żytomierzu Roku Tysiąc siedmset pierwszego

19Decembra pierwszego dnia – Tadeusz Łuszczewski

20Porucznik [plama] Woyska Królowey Jadwigi – Która dymis-

21sya za podaniem i oczewistem zeznaniem, a za mo-

22ściu [?] oczewistem, urzędownem przyięciem słowo w sło-

23wo iak się w sobie ma do xiąg niniejszych iest

24inseryowana –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generalnym [?] województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”. Akt powraca do sesji owruckiej (por. akty 161–163, X–XI 1701).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione intra contentorum – z powodu rzeczy wewnątrz zawartych; in rem et personam – na rzecz i osobę; annuendo affectationi – przychylając się do żądania; dymissionis – (zapis) dymisji, tj. wypuszczenia dóbr synom; secundum bene placitum meum – według mego upodobania; cum omnibus pertinentiis – ze wszystkimi przynależnościami; frui – korzystać (z dochodów); vigore – mocą; datum – dan.

Tytuł „Porucz. Woyska Królowey Jadwigi” (w tekście skrót „P. W. K. J.”, w podpisie rozwinięty) – ten sam anachroniczny tytuł co w aktach 138 i 166; brak takiej formacji w 1701 r. Nazwisko Łuszczewski czytelne (por. świadek J. Łuszczewski [?] w akcie 149). Wieś „Korytyszcz [?]” (trzykrotnie w tej samej formie; może Korytyszcze). Fragment „przewłaszczy- / Jano[wi]” (k. 147, w. 8–9) niepewny – może zepsuty odpis („przewłaszczyć. Janowi …”). „Własną [?]” w w. 4 – w rkp. „ułasno” [?]. Na k. 147 w. 22 „a za mo- / ściu [?] oczewistem” – fragment formuły zniekształcony przez kopistę (zapewne „a za moim urzędowym przyjęciem”).

Streszczenie

24XII 1701 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim kijowskim, JP. Tadeusz Łuszczewski, porucznik „wojska królowej Jadwigi” [?], podał do wpisania sporządzony przez siebie zapis dymisji na rzecz synów Jana i Michała Łuszczewskich. Zapis (Żytomierz 1 XII 1701): Łuszczewski, poddając się sądowi grodzkiemu, oświadcza, że swoją dziedziczną część wsi Korytyszcz [?] w województwie kijowskim, przypadłą mu po przodkach, którą może dowolnie rozporządzać, widząc potrzeby synów – dla ich przyzwoitego utrzymania – wypuszcza im z poddanymi, polami i wszystkimi przynależnościami. Synowie mogą objąć tę część w posiadanie i korzystać ze wszystkich dochodów; ojciec zobowiązuje się dotrzymać zapisu. Akt wpisano słowo w słowo do ksiąg.

Transkrypcja

k. 147 (skan 0148, strona prawa – dół)

1Possessya Franciszka Kozarewicza

2Roku Tysiacza siemsot perwoho

3Miesiaca Decembra dwadcat czetwertoho dnia

4Na Uradie Khradzkom w Miesti JKo Korolewskoy Myłosti

k. 147v (skan 0149, strona lewa)

1Owrucku, peredamnoiu Michajłom Synhajewskim Namest-

2nikom Podwojewództwa Rehentom Hrodzkim Kheneralnym [?]

3Województwa Kijowskoho i Knyhami nyneszymi Khrodzkimi

4Kijowskimi stanowszy oczewiście woźny Generał Województwa

5Kijowskoho i Innych Szlachetny Stefan Kamar [?] dla zapisa-

6nia do xiąg niniejszych w moc prawdziwey wierney

7i rzetelney rellacyi swoiey zeznał, iż on Roku Tysiąc

8siedmset pierwszego Decembra siódmego dnia na Affektacyą

9i prawną Rekwizycyą JP. Franciszka Kozarewicza Cześ[nika] [?]

10Oszmian[skiego] [?] ex officioso additione [?], maiąc przy sobie stronę

11szlachtę ludzi wiary godnych UUr. Stefana Łapaczow-

12skiego [?] i Felixa Rechlińskiego [?] dla lepszey wiary przy-

13sposobionych, był w dobrach części wsi Łociatyna [?] w

14Województwie Kijowskiem leżący[ch], z mocy prawa i spadku

15po Oycu JP. Janie Kozarewiczu na JP. Franciszka Koza-

16rewicza, prawem natury spadłey, ze wszystkiemi do tey

17części przynależytościami, poddanymi, lasami, polami,

18ogrodami i innemi wszystkiemi generaliter mianowa-

19nemi i niemianowanemi, pożytkami i dochodami

20do tey części należącemi JP. Franciszkowi Kozarewiczowi

21Cześnikowi Oszmiańskiemu [?], w spokoyną Realną

22Actualną Dziedziczną possessyą podał [plama] – A tak

23on woźny w spokoyney possessyi dóbr tych części wsi

24Łociatyna [?] Requirenta zostawiwszy, szlachtę sobie

25przytomną oświadczywszy się, a ztamtąd powróciwszy o tem

26swoiey Rellacyey possessyiey uczynił i zeznał, prosząc [plama] [iey] [?]

27a przyięcia do Akt zapisania [?] – co od Affectato-

28rem swem otrzymał – Stefan Kamar [?] woź-

29ny –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generalnym [?] województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”; dalej po polsku. Ta sama sesja owrucka co akt 168.

Łacina: ex officioso additione [?] – zapewne zniekształcone „ex officio … ad instantiam” (z urzędu, na żądanie); generaliter – ogólnie; requirens (Requirenta) – żądający (intromisji); affectator – żądający wpisu.

Woźny generał „Stefan Kamar / Komar [?]” – nowe nazwisko woźnego (w akcie 158 – Samuel Olszyński [?], w 1700 r. – Paweł Romański); w tekście „Kamar”, w podpisie „Kamar/Komar”; w akcie 170 w tekście „Komar”, w podpisie wyraźnie „Kamar” – przyjęto Kamar [?]. Urząd intromitowanego w tekście skrócony „Czau. / Oszmian.” [?], w dalszej części „Cześnikowi Oszmiańskiemu” [?] (odczyt z powiększenia; por. „krajczy oszmiański” w akcie 110). Wieś „Łociatyna [?]” (dwukrotnie w dopełniaczu; może Łociatyn / Łoziatyn). Świadkowie „Stefan Łapaczowski [?]” i „Felix Rechliński [?]” – odczyt niepewny. Zakończenie relacji (dwa ostatnie wiersze) zniekształcone w odpisie; plama atramentu na końcu w. 22 i 26.

Streszczenie

24XII 1701 w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim kijowskim, stanął woźny generał województwa kijowskiego i innych, szlachetny Stefan Kamar [?], i zeznał w relacji, że 7 XII 1701, na żądanie JP. Franciszka Kozarewicza, cześnika oszmiańskiego [?], mając przy sobie szlachtę – Stefana Łapaczowskiego [?] i Feliksa Rechlińskiego [?] – był w części wsi Łociatyn [?] w województwie kijowskim, przypadłej Franciszkowi prawem natury i spadku po ojcu Janie Kozarewiczu, i podał mu ją w spokojne, realne, aktualne i dziedziczne posiadanie ze wszystkimi przynależnościami (poddani, lasy, pola, ogrody, pożytki i dochody); zostawiwszy intromitowanego w spokojnym posiadaniu, powrócił i złożył relację do akt.

Transkrypcja

k. 148 (skan 0149, strona prawa)

1Possessya Buszyńskiego [?]

2Roku Tysiacza siemsot perwoho

3Miesiaca Decembra dwudziestego czwartego dnia

4Na Uradie Khradzkom w Miesti JKo Korolewskoy Myłosti

5Owrucku, peredamnoiu Michajłom Synhajewskim Na-

6miestnikom Podwojewództwa Rehentom Khradzkim Khene-

7ralnym Województwa Kijowskoho i Knyhami nyneszymi

8Khradzkimi Kijowskimi stanowszy oczewiście Woźny

9Generał Województwa Kijowskiego i Innych Szlachetny

10Stefan Komar [?], dla zapisania do Xiąg niniejszych Grodzkich

11Kijowskich w moc prawdziwey wierney rzetelney Rella-

12cyiey swoiey iawnie ustnie i dobrowolnie zeznał, iż

13on Roku teraźnieyszego Tysiąc siedmset pierwszego

14Decembra czwartego dnia, na Affektacyą i prawną

15Rekwizycyą JP. Stefana Buszyńskiego [?] Chorążego Pan-

16cernego ex officiosa additione [?], maiąc przy sobie stronę

17szlachty UUr. Leona Łabontsińskiego [?] i Kaspra Czay-

18kowskiego [?], dla lepszey wiary wziętych i przysposobio-

19nych, był w dobrach części Wsi Szczaniowce [?] w Wojewódz-

20twie Kijowskiem leżący[ch], z mocy poprzedniczo zawar-

21tey Tran[sak]cyi [plama] między JP. Janem Krajewskim, a JP.

22Stefanem Buszyńskim [?], w ktorey dziedziczna część

23Wsi Szczeniowa [?] przez JP. Jana Krajewskiego Czes[nika]

24Lidz[kiego] [?] JP. Stefanowi Buszyńskiemu [?] została odprze-

25dana, ze wszystkiemi do tey części przynależytościami,

26gruntami, siedliskami, nawozami [?], ogrodami, zaroślami [?],

27polami, poddanemi, sianożęciami, dąbrowami, lasami,

28Borami, Ostami [?], mytami [?] i innemi wszystkiemi

29generaliter mianowanemi i niemianowanemi

k. 148v (skan 0150, strona lewa – góra)

1dochodami i pożytkami do tey części należącemi wyż

2wspomnianemu JP. Stefanowi Buszyńskiemu [?] Chorą-

3żemu Pancer[nemu] w spokoyną, realną, actualną, wieczystą [?]

4podał, wwiązał i postawił [?] possessyą – A tak on woźny

5w spokoyney possessyi dóbr tey części wsi Szczeniowa [?]

6Requirentowi JP. Stefanowi Buszyńskiemu [?] Chorą[żemu]

7Pancer[nemu] zostawiwszy, szlachtę sobie przytomną oświad-

8czył się – a ztamtąd powróciwszy o tem tę swoią

9Rellacyey possessyey uczynił i zeznał, prosząc iey

10a przyięcia i do Akt zapisania, co od affectato-

11rem swoiam [?] otrzymał – Stefan Kamar [?] Woźny –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generalnym województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”. Ta sama sesja co akty 168–169; formularz relacji niemal identyczny jak w akcie 169.

Łacina: ex officiosa additione [?] – zniekształcona formuła (por. akt 169); generaliter – ogólnie; requirens – żądający intromisji; affectator – żądający wpisu.

Woźny w tekście „Komar”, w podpisie wyraźnie „Kamar” (por. akt 169) – przyjęto Kamar [?]. Nazwisko intromitowanego „Buszyński [?]” (w rkp. „Buszyński/Burzyński”). Wieś: raz „Szczaniowce [?]”, dwa razy „Szczeniowa” (dopełniacz) – przyjęto Szczeniów [?]. Sprzedający „JP. Jan Krajewski, Czes. Lidz.” [?] – rozwinięcie urzędu (cześnik lidzki) niepewne. Świadkowie „Leon Łabontsiński [?]” (zapewne zniekształcone Łabędziński) i „Kasper Czaykowski [?]”. W wyliczeniu przynależności niepewne „nawozami [?]”, „zaroślami [?]”, „Ostami [?]” (może ostrowami), „mytami [?]”.

Streszczenie

24XII 1701 w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, szlachetny Stefan Kamar [?], zeznał w relacji, że 4 XII 1701, na żądanie JP. Stefana Buszyńskiego [?], chorążego pancernego, w obecności szlachty – Leona Łabontsińskiego [?] i Kaspra Czajkowskiego [?] – był w części wsi Szczeniów [?] w województwie kijowskim, którą na mocy wcześniejszej transakcji JP. Jan Krajewski, cześnik lidzki [?], sprzedał Buszyńskiemu [?], i wprowadził go w spokojne, realne i wieczyste posiadanie tej części ze wszystkimi przynależnościami (grunty, siedliska, ogrody, pola, poddani, sianożęcia, dąbrowy, lasy, bory i in.), po czym, zostawiwszy go w posiadaniu, powrócił i złożył relację do akt.

Transkrypcja

k. 148v (skan 0150, strona lewa – od ok. 40% wysokości)

1Possessya Kondrackich

2Roku Tysiacza siemsot pierwoho

3Miesiaca Decembra dwadcat czetwertoho dnia

4Na Uradie Khradzkom w Miesti JKo Korolewskoy Myłosti

5Owrucku, peredamnoiu Michajłom Synhajewskim Namiest-

6nikom Podwojewództwa Rehentom Khradzkim Khenera-

7lnoho [?] Województwa Kijowskoho i Knyhami nyneszymi Khradzki-

8mi Kijowskimi stanowszy oczewiście woźny Generał Woje-

9wództwa Kijowskiego i Innych Szlachetny S[tef]an [plama] Kamar [?]

10dla zapisania do Xiąg niniejszych Grodzkich Kijowskich

11w moc prawdziwey wierney i rzetelney Rellacyi swoiey

12iawnie ustnie i dobrowolnie zeznał, iż on Roku teraź-

13nieyszego Tysiąc siedmset pierwszego M[iesią]ca [De-]

14cembr[a] piętnastego dnia na Affektacyą i prawną

15Rekwizycyą UUr. JPP. Adama Syna Pawła [?] i Anastazyi

16z Podhajeckich [?] Kondrackich Małż[onków] Ławcy [?] Koron[nych] ex offi-

k. 149 (skan 0150, strona prawa)

1cioso additione [?], maiąc przy sobie stronę szlachty UUr.

2JPPanów Stefana Niepokoyczyckiego i Andrzeja Kun-

3dyńskiego [?] dla lepszey wiary wziętych i przysposobionych,

4był w dobrach Wsi Łabarze [?] w Ziemostwie [?] Mińskiem

5leżący[ch], części w teyże wsi Łabarze [?] originaliter od zeszłego

6z tego świata Ur. JP. Antoniego Wernera [?] Zeszłemu

7Ur. JP. Janowi Kondrackiemu Dziadowi i Pawłowi Oycu

8Requirenta i Jeymości Pani Wernerowey w Summie

9Dwóch tysięcy Złotych polskich zastawney Interessa

10słabnie [?] sub sequenter [?] JP. Alexandrowey Wernerowey

11przez Ur. z tego świata zeszłą Jeymość Panią Ma-

12ryannę Dubrawskiego [?] pierwszego Małżeństwa Kondrac-

13ką, powtórnego Orłowską [?] rodzicielką JeyMości w prawa [?]

14postąpioną; potem Komplanacyą przyiacielską przy-

15wiedzioną (Ja o tem Intercyza w Roku Tysiąc sześćset siedm-

16dziesiąt piątym dnia trzeciego Maia w Warszynie [?] spisa-

17na, Roku zaś Tysiąc sześćset dziewięćdziesiątego dnia szes-

18nastego Decembra w Grodzie Mińskim per oblatam

19podana), i Komplanacyą przyiacielską Roku przyszłego

20Tysiąc siedmsetnego Miesiąca Aprila czternastego

21dnia [mię]dzy requirentami a JmPany Żorowskiemi [?]

22ze wszelkiemi tych dóbr Łabary [?] przynależytościami, grunta-

23mi, siedliskami, nawozami [?], ogrodami, polami, Zaroślami,

24Sianożęciami, lasami, dąbrowami, Borami, drzewem bart-

k. 149v (skan 0151, strona lewa)

1nym, nie bartnym, z pszczołami i bez pszczół, rzekami, rzeczkami,

2stawami i Młynami, Osadami [?], Mytami i innemi wszyst-

3kiemi generaliter mianowanemi i niemianowanemi

4pożytkami i dochodami do tey części należącemi wyż

5wspomnianym JPPanom Adamowi i Anastazyi Kon-

6drackim Małż[onkom] i Sukcessorom ich do spokoyney realney

7i actualney podług prawa Zastawnego, aż do oddania

8Summy Dwóch tysięcy Złotych polskich, podał i postąpił

9possessyą i w te dobra części nemine impugnante et

10Contra dicente JchMości Intromittował – A tak on woźny

11w spokoyney possessyi dóbr tych części Łabary [?] requiren-

12tów JchMościów Panów Kondrackich Małżonków zostawiwszy,

13Szlachtę sobie przytomną oświadczywszy się, a ztamtąd powró-

14ciwszy o tem tę swoią Rellacyey possessyey uczynił

15i zeznał, prosząc mię Urzędu o przyięcie Jey i zapisanie

16do Akt – Co ad affectationem suam otrzymał Stefan

17Kamar [?] Woźny –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generalnym województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”. Ta sama sesja co akty 168–170; trzecia relacja woźnego S. Kamara [?].

Łacina: originaliter – pierwotnie; sub sequenter [?] – następnie; per oblatam – przez oblatę; nemine impugnante et contradicente – bez niczyjego sprzeciwu i zaprzeczenia; intromittował – wwiązał; ad affectationem suam – na swoje żądanie; generaliter – ogólnie.

Środkowa część (k. 149, w. 5–21) – historia zastawu – zapisana zawile i zapewne zepsuta w odpisie: część wsi Łabary [?] była pierwotnie zastawiona przez zmarłego Antoniego Wernera [?] zmarłemu Janowi Kondrackiemu (dziadowi) i Pawłowi Kondrackiemu (ojcu) intromitowanego za 2000 zł; prawa zastawne przeszły na JP. Aleksandrową Wernerową [?] oraz przez zmarłą Mariannę [z Dubrawskich?] 1° v. Kondracką, 2° v. Orłowską [?] (matkę Anastazji?) – kolejność i role osób niepewne; wymienione: intercyza (umowa) spisana 3 V 1675 w „Warszynie [?]” i oblatowana w grodzie mińskim 16 XII 1690 [?] („dziewięćdziesiątego” – może brak jednostek roku) oraz ugoda przyjacielska 14 IV 1700 z JmPanami „Żorowskiemi [?]”. Tytuły przy małżonkach „Małż. Ławcy [?] Koron.” – niejasne (może zniekształcone „łowczych”). Świadek „Niepokoyczycki” – znana rodzina Niepokojczyckich; „Andrzej Kundyński [?]” niepewny. „W Ziemostwie [?] Mińskiem” – może zniekształcone „województwie”. Wieś: „Łabarze”, „Łabary” – przyjęto Łabary [?].

Streszczenie

24XII 1701 w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim kijowskim, woźny generał Stefan Kamar [?] zeznał w relacji, że 15 XII 1701, na żądanie Adama, syna Pawła [?], i Anastazji z Podhajeckich [?] Kondrackich, małżonków, w obecności szlachty – Stefana Niepokojczyckiego i Andrzeja Kundyńskiego [?] – był w części wsi Łabary [?] w ziemi [województwie?] mińskiej, zastawionej pierwotnie przez zmarłego Antoniego Wernera [?] dziadowi Janowi i ojcu Pawłowi Kondrackim za 2000 zł (prawa zastawne przechodziły następnie przez Aleksandrową Wernerową [?] i zmarłą Mariannę 1° v. Kondracką, 2° v. Orłowską [?]; przywołano intercyzę z 3 V 1675, oblatowaną w grodzie mińskim w XII 1690 [?], oraz ugodę przyjacielską z 14 IV 1700), i wwiązał Kondrackich w tę część ze wszystkimi przynależnościami (grunty, siedliska, ogrody, pola, zarośla, sianożęcia, lasy, dąbrowy, bory, drzewo bartne, rzeki, stawy, młyny i in.) w spokojne posiadanie według prawa zastawnego – aż do oddania sumy 2000 zł – bez niczyjego sprzeciwu; następnie złożył relację do akt.

Transkrypcja

k. 149v (skan 0151, strona lewa – od ok. 60% wysokości)

1Possessya Sowińskiego

2Roku Tysiacza siemsot pierwoho

3Miesiaca Decembra dwadcat czetwertoho dnia

4Na Uradie Khradzkom w Miesti JKo Korolewskoy

5Myłosti Owrucku, peredamnoiu Michajłom [plama] Synha-

6jewskim Namiestnikom Podwojewództwa, Rehentom

7Khradzkim Generału [?] Województwa Kijowskoho i Knyha-

8mi nyneszymi Khradzkimi Kijowskimi Stanowszy

k. 150 (skan 0151, strona prawa)

1oczewiście woźny Generał Województwa Kijowskiego

2i innych Szlachetny Stefan Komar [?] dla zapisania do

3Xiąg niniejszych zeznał – Iż on Roku Tysiąc siedmset

4pierwszego dnia ośmnastego Decembra na Affekta-

5cyą i prawną Rekwizycyą JP. Jana Sowińskiego

6Podczaszego Wendeńskiego ex officiosa additione [?], ma-

7iąc przy sobie stronę szlachty ludzi wiary godnych

8UUr. Teofila Jaworzyńskiego [?] i Leona Czarneckiego [?]

9dla lepszey wiary wziętych i przysposobionych, był w

10dobrach części Wsi Wercisach [?] w Województwie Kijow-

11skiem leżący[ch], i tam będąc z mocy prawa spadku

12pomienioną część Wsi Wercisy [?], ze wszelkiemi przy-

13należytościami, poddanemi, polami, lasami, sadyba-

14mi, ogrodami, łanami [?], Czertezami, pasiekami,

15sianożęciami, pastwiskami, i innemi wszystkiemi

16generaliter mianowanemi i niemianowanemi

17pożytkami do tey części należnemi JP. Janowi

18Sowińskiemu Podczaszemu Wendeńskiemu, w

19spokoyną realną, actualną dziedziczną possessyą

20podał, postąpił i Intromittował – poddanych zwo-

21ławszy, o nowym ich panie Affectacyi zawiado-

22mił, w czem stronę szlachty oświadczywszy się odiechał –

k. 150v (skan 0152, strona lewa – góra)

1i tę przedemną Urzędem uczynił i zeznał possessyi

2Rellacyą – prosząc a przyięcia i do Akt zapisania –

3co ad affectationem suam otrzymał – Stefan

4Kamar [?] woźny –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generalnym [?] województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”. Ta sama sesja co akty 168–171; czwarta relacja woźnego S. Kamara [?] (w tekście „Komar”, w podpisie „Kamar”).

Łacina: ex officiosa additione [?] – zniekształcona formuła (por. akty 169–170); generaliter – ogólnie; intromittował – wwiązał; ad affectationem suam – na swoje żądanie. „Poddanych zwoławszy, o nowym ich panie zawiadomił” – stała formuła intromisji (ogłoszenie poddanym nowego dziedzica).

Wieś „Wercisach / Wercisy [?]” – odczyt niepewny (może Wereszyce / Wereszy). Świadkowie „Teofil Jaworzyński [?]” (w rkp. „Jaworinskiego”) i „Leon Czarnecki [?]”. „Łanami [?]” w wyliczeniu – w rkp. „łaniami”. Wendeński – od Wenden (Kieś) w Inflantach; urzędy inflanckie jako tytularne (por. akt 112 – chorąży wendeński).

Streszczenie

24XII 1701 w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, szlachetny Stefan Kamar [?], zeznał, że 18 XII 1701, na żądanie JP. Jana Sowińskiego, podczaszego wendeńskiego, w obecności szlachty – Teofila Jaworzyńskiego [?] i Leona Czarneckiego [?] – był w części wsi Wercisy [?] w województwie kijowskim i z mocy prawa spadku podał, postąpił i wwiązał Sowińskiego w spokojne, realne i dziedziczne posiadanie tej części ze wszystkimi przynależnościami (poddani, pola, lasy, sadyby, ogrody, łany [?], czerteże, pasieki, sianożęcia, pastwiska); zwoławszy poddanych, oznajmił im o nowym panu, po czym złożył relację do akt.

Transkrypcja

k. 150v (skan 0152, strona lewa – od ok. 1/4 wysokości)

1Possessya Kownackiego

2Roku Tysiacza siemsot perwoho

3Miesiaca Decembra dwadcat czetwertoho dnia

4Na Uradie Khradzkom w Miesti JKo Korolewskoy

5Myłosti Owrucku, peredamnoiu Michajłom Syn-

6hajewskim Namiestnikom Podwojewództwa, Rehen-

7tom Grodzkim, Khenerału [?] Województwa Kijowskoho i

8Knyhami nyneszymi Khradzkimi Kijowskimi

9Stanowszy oczewiście woźny Generał Województwa

10Kijowskiego i Innych Szlachetny Stefan Komar [?]

11dla zapisania do Xiąg niniejszych w moc

12prawdziwey wierney i rzetelney Rellacyi swo-

13iey zeznał, Iż on Roku Tysiąc siedmset pierw-

14szego Dnia piętnastego Decembra, na Affektacyą

15i prawną Rekwizycyą JP. Wincentego [plama] Kownac-

16kiego Czes[nika] Lidzkiego ex officiosa additione [?] ma-

17iąc przy sobie stronę szlachty ludzi wiary godnych

k. 151 (skan 0152, strona prawa)

1UUr. Jakóba Łapcznowskiego [?] i Tomasza Sawyń-

2skiego [?] dla lepszey wiary wziętych był w dobrach części

3Wsi Korbutowa [?] w Województwie Kijowskiem leżący[ch],

4i tam będąc z mocy prawa spadku, pomienio-

5ną część wsi Korbutowa [?] ze wszystkiemi przyna-

6leżytościami, poddanymi, lasami, polami, ogroda-

7mi, sadybami, Czertezami, łaniami [?], pasiekami

8i innemi wszystkiemi generaliter mianowa-

9nemi i niemianowanemi pożytkami i dochoda-

10mi do tey części należnemi JP. Wincentemu Kow-

11nackiemu Czesnikowi Lidzkiemu, w spokoyną

12realną, Actualną Dziedziczną possessyą, podał,

13postąpił, Intromittował – poddanych do Groma-

14dy zwoławszy, o nowym panie Affectacyi

15zawiadomił – w czem stronę szlachty oświadczyw-

16szy się odiechał i tę przedemną uczynił i zeznał

17possessyi Rellacyą, prosząc a przyięcia i do

18Akt zapisanie – Co ad affectationem suam

19otrzymał – Stefan Kamar [?] Woźny –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generalnym [?] województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”. Ta sama sesja co akty 168–172; piąta relacja woźnego S. Kamara [?] (w tekście „Komar”, w podpisie „Kamar/Kamor”). Formularz niemal identyczny jak w akcie 172.

Łacina: ex officiosa additione [?] – zniekształcona formuła (por. akty 169–172); generaliter – ogólnie; intromittował – wwiązał; ad affectationem suam – na swoje żądanie. „Poddanych do gromady zwoławszy, o nowym panie zawiadomił” – formuła ogłoszenia poddanym nowego dziedzica.

Urząd „Czes. Lidzki” – cześnik lidzki (w akcie 170 ten sam urząd przy Janie Krajewskim). Wieś „Korbutowa [?]” (dwukrotnie; może Korbutów / Korbutówka). Świadkowie „Jakób Łapcznowski [?]” (w rkp. „Łapcznowskiego / Zapasnowskiego”) i „Tomasz Sawyński [?]” – odczyt niepewny. Na k. 151 silne przebicie atramentu z k. 151v.

Streszczenie

24XII 1701 w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, szlachetny Stefan Kamar [?], zeznał w relacji, że 15 XII 1701, na żądanie JP. Wincentego Kownackiego, cześnika lidzkiego, w obecności szlachty – Jakuba Łapcznowskiego [?] i Tomasza Sawyńskiego [?] – był w części wsi Korbutów [?] w województwie kijowskim i z mocy prawa spadku wwiązał Kownackiego w spokojne, realne i dziedziczne posiadanie tej części ze wszystkimi przynależnościami (poddani, lasy, pola, ogrody, sadyby, czerteże, łanie [?], pasieki); zwoławszy poddanych do gromady, oznajmił im o nowym panu, po czym złożył relację do akt.

Transkrypcja

k. 151 (skan 0152, strona prawa – dół)

1Zapis JP. Sienkiewicza JPanu

2Chrzanowskiemu dany –

k. 151v (skan 0153, strona lewa)

1Roku Tysiacza siemsot perwaho

2Miesiaca Decabra dwadcat czetwertaho dnia

3Na Uradie Khradzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti

4Żytomirz, peredomnoiu Hawryłom Wezoda Wysockim Na-

5miestnikom Starostwa Rehentom Khrodzkim Żytomirskim

6i Knyhami nyneszymi Khrodzkimi Żytomirskimi Comparens

7Personaliter JP. Józef Chorąży Woysk Koronnych Sienkiewicz dla

8Zapisania do Xiąg niniejszych Grodzkich Żytomirskich ten Zapis

9ustępczy od siebie zeznawaiącego in rem et personam JP. Jana

10Chrzanowskiego Rotmistrza dany i służący dla Zapisania do

11Xiąg niniejszych przyznał, a tak Ja Urząd ad acticandum

12przyimuiąc czytałem i tenor iest inserowany słowy – Ja Józef

13Sienkiewicz Chorąży Woysk Koronnych Syn [skreśl.] JP. Alexan-

14dra Czesn[ika] Kijow[skiego] Sienkiewicza maiąc maiętność moią Dzie-

15dziczną prawem natury na mnie spadłą Części wsi Karaczejówki

16rzeczoney [?] Długami tak moiemi iako i Antecessorów moich

17obarczoną, niebędąc takowych w stanie całkowicie zaspokoić,

18przeto po zaciągnieniu Summy Złotych Polskich trzy tysiące

19siedmset dziewięćdziesiąt na tę Maiętność moią na lat trzy

20od JP. Jana Chrzanowskiego Rotm[istrza]: w razie gdybym takowey w prze-

21ciągu tego czasu nie wykupił, tego Zamierzam czas do wzrostu i wyj-

22ścia z Małoletności Syna moiego Karola zostawuiąc onemu

k. 152 (skan 0153, strona prawa)

1wolność okupna takowey Maiętności zaraz po przyściu do lat

2zupełnych, gdyby zaś na ów czas [?] takowy zaciągniony przezemnie

3przy niniejszym Akcie ustępczym iako i uprzednich Summ

4Ogólnie na tey Maiętności Hipotekowanych, a oraz różnemi pra-

5wami do Samego JP. Jana Chrzanowskiego przypadłych i należ-

6nych nie zaspokoił, tedy maiętność Części wsi Karaczejówki

7z Poddanemi, Polami Ornemi i nieornemi, Sianożęciami, Laskiem

8oraz Stawkiem, Młynkiem, teraz do władania i używania

9zupełnego ze wszystkiemi do niey przynależytościami i całą Cyr-

10kumferencyą ustąpioną JP. Janowi Chrzanowskiemu Rotm[istrzowi]: wie-

11czystym prawem należy się i powinna będzie, niewyłączaiąc

12z tey ni na moią ni na Synów moich ani też bliskich krew-

13nych, z tem wszystkiem iakowe sam z dawna używał,

14iako od czasu przyiścia do lat zupełnych Syna moiego

15Karola iedynego i naturalnego Sukcessora, do Czasu zaś tego

16Jako [plama] prawem ustępczym Zastawnym – wolen iest i będzie

17JP. Jan Chrzanowski Rotmistrz takową Maiętnością iak

18chcieć rządzić, szafować i Dysponować i ku naylepszemu

19pożytkowi swemu obrócić, a Ja sam zrzekłszy się pra-

20wa władania tąż Maiętnością, takowego iuż od tego sobie

21i Sukcessorów swoich do Czasu okupna w Zamierzonym Czasie niezosta-

k. 152v (skan 0154, strona lewa – góra)

1wuię, mocy nie mam i nie powinien będę – mocą tego Dobrowolnego

2Zeznania mego podpisuię się – Józef Syn Alexandra

3Chorąży W[oysk] Kor[onnych]: Sienkiewicz – Dattum w Karaczejówce

4dnia Dziesiątego Nowembra Tysiąc Siedmset pierwszego

5Roku. Który to Zapis ustępczy za podaniem i prośbą

6a za moim Urzędownym przyięciem słowo w słowo

7Jak się w sobie ma do Xiąg niniejszych iest Ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Nowa ręka kopisty od k. 151v (pismo staranniejsze, gęstsze). Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Żytomierzu, przede mną Hawryłem Wezodą Wysockim, namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim, i księgami niniejszymi grodzkimi żytomierskimi”. Tego samego dnia (24 XII 1701) oblaty w Owruczu przed Synhajewskim (akty 168–173) i w Żytomierzu przed Wysockim (por. podwójne sesje 31 XII 1700).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; tenor – brzmienie; datum – dan; ingrossowany – wpisany (do ksiąg). „Cyrkumferencja” – obręb, granice dóbr; „hipotekowane sumy” – sumy zabezpieczone na dobrach (termin anachroniczny dla 1701 r.).

Treść zawiła: Sienkiewicz, nie mogąc spłacić długów ciążących na części Karaczejówki, zaciąga u Chrzanowskiego 3790 zł na 3 lata; jeśli nie wykupi dóbr w tym czasie, termin okupu przesuwa się do dojścia do pełnoletności jego syna Karola; gdyby i wtedy nie spłacono tej i wcześniejszych sum, dobra przechodzą na Chrzanowskiego wieczyście; do tego czasu Chrzanowski włada nimi prawem zastawnym. Wieś Karaczejówka – por. akt 146 (część Karaczejówki sprzedana A. Rybińskiemu). Aleksander Sienkiewicz, cześnik kijowski – por. przywilej na cześnikostwo kijowskie (akt 27, 1649). „Rzeczoney [?]” (w rkp. „zwaney”?), „na ów czas [?]” (w rkp. „napowczas”) – odczyt niepewny. W tekście JP. Józef Sienkiewicz „Syn [skreślone] JP. Alexandra”. Parafa „Rdz [?]” w dolnym rogu k. 151 – zapewne znak kontrolny kopisty/kolacjonującego.

Streszczenie

24XII 1701 na urzędzie grodzkim w Żytomierzu, przed Hawryłem Wysockim, namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, JP. Józef Sienkiewicz, chorąży wojsk koronnych, syn Aleksandra, cześnika kijowskiego, podał do wpisania zapis ustępczy na rzecz JP. Jana Chrzanowskiego, rotmistrza. Zapis (Karaczejówka 10 XI 1701): Sienkiewicz, posiadając dziedziczną część wsi Karaczejówka, obciążoną długami jego i przodków, zaciąga u Chrzanowskiego 3790 zł na tę część na trzy lata; termin wykupu przedłuża do dorośnięcia i wyjścia z małoletności swego jedynego syna i spadkobiercy Karola; gdyby i wtedy nie spłacono tej i wcześniejszych sum zabezpieczonych na dobrach oraz należności Chrzanowskiego, część Karaczejówki z poddanymi, polami ornymi i nieornymi, sianożęciami, laskiem, stawkiem, młynkiem i całym obrębem przypadnie Chrzanowskiemu prawem wieczystym; do tego czasu Chrzanowski posiada ją prawem ustępczym zastawnym i może nią swobodnie rządzić i dysponować, a Sienkiewicz zrzeka się władania nią do czasu okupu.

Transkrypcja

k. 152v (skan 0154, strona lewa – od ok. 40% wysokości)

1Konsens JP. Buczyrogi [?]

2i innych wydany –

3Roku Tysiacza siemsot perwaho

4Miesiaca Decabra trydcatoho dnia –

5Na Uradie Khrodzkom w Zamku JeHo Korolewskoy Mi-

6łosti Żytomirskom peredomnoiu Michałom Synhajewskim

7Namiestnikom podwoiewództwa Rehentom Khrodzkim

8Generału [?] W[oiewódz]twa Kijow[skoho] i Knyhami Nyneszymi Khrodzki-

9mi Kijowskimi Comparens Pers[onaliter] JegoMość Pan Szymon Bere-

10zowski dla Zapisania do Xiąg niniejszych Grodzkich Kijowskich

11Consens od Urodz[onego] JegoMości Pana Jana Buczyrogi [?] in rem

12et personam W. JegoMości Pana Stanisława Jabłonowskiego

13Oboźnego Koronnego Bohusławskiego Starosty z podpisem

14Nayiaśnieyszego Augusta IIgo Króla Polskiego wydany

15Imieniem tegoż W. JegoMości Pana Starosty Bohusławskiego iako

k. 153 (skan 0154, strona prawa)

1Pana swego per oblatam podał prosząc mnie Urzędu

2aby do Xiąg Niniejszych Grodzkich Kijow[skich] przyięty i wpi-

3sany był – a tak Ja Urząd przyimuiąc Czytałem [cu]ius de

4serea [?] Verborum talis – August wtóry z Bożey Łaski

5Król Polski Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazo-

6wiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Podolski, Inflancki,

7Smoleński, Siewierski, Czernichowski, i Dziedziczny Xiążę

8Saski – Elektor, oznaymuiemy, tym Listem Consensem

9naszym, komu o tem wiedzieć należy – Iż pozwoliliśmy

10i dopuścili – iako i pozwalamy i dopuszczamy Janowi

11Buczyrodze [?] prawa swego dożywotnego któremu nada-

12rzona Części Dóbr Czepielowa [?] w W[oiewódz]twie Kijowskiem

13leżące służy i przynależy ustąpić wlewek prawa swego

14Dożywotniego na osobę W. Stanisława Jabłonowskiego

15Oboźnego Koronnego Bohusławskiego Starosty, przenieść

16i uczynić. Które odstąpienie wlewek prawny skoro tylko

17przed actami Koronnemi lub Którymkolwiek autentycz-

18nie zeznany będzie – Iż iako za Konsensem naszym

19uczyniony we wszystkiem Approbować będziemy za którym

20to ustąpieniem prawa i za zezwoleniem naszym W.

21Stanisław Jabłonowski Oboźny Koronny, Bohusławski Sta-

k. 153v (skan 0155, strona lewa)

1Starosta przerzeczoną Dziedziczną Części Dóbr Czepiełowa [?]

2cum attinentiis, to iest ze wszystkiemi Dworami, Budyn-

3kami, polami, Rolami, Rzekami, Stawami, Młynami, Karcz-

4mami, Jeziorami i wszystkiemi ogółem przynależytościa-

5mi nic nie Exceptuiąc ani wyimuiąc, mieć trzymać

6i zażywać będzie powinien aż do ostatniego Życia swego

7pewnie obiecuiemy i że my ani Nayiaśnieysi Królowie

8nasi pomienionego Oboźnego Koronnego Starosty Bohu-

9sławskiego od używania spokoynego ani oddalenia mocy

10nikomu niedamy ale przy prawie dożywotnim Za-

11chowamy. Dan w Warszawie dnia Dwunastego Miesiąca

12Lipca Roku Pańskiego Tysiąc Siedmset pierwszego panowa-

13nia naszego czwartego – Augustus Rex (L. S.) Manu cum

14Rege Maxymilian z Tęczyna Ossoliński Chorąży Dro-

15hicki P. W. R. [?] – Któryżto Consens z Cessyą [?] za podaniem

16i prośbą stawaiącego słowo w słowo iak się w sobie ma [plama] do

17Xiąg niniejszych iest zapisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 30 dnia, na urzędzie grodzkim w zamku JKMci żytomierskim, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generalnym [?] województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”. Synhajewski tym razem urzęduje w Żytomierzu (dotąd w Owruczu).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; per oblatam – przez oblatę; cuius de serie verborum talis (w rkp. „ius de serea Verborum talis”) – którego brzmienie słowami jest takie; cum attinentiis – z przynależnościami; Augustus Rex – August Król; L. S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci; manu cum rege – ręką z królem (kontrasygnata sekretarza).

Konsens królewski (zgoda króla na cesję dożywocia na dobrach królewskich): Jan Buczyroga [?] ustępuje swego prawa dożywotniego do części dóbr Czepielów [?] na rzecz Stanisława Jabłonowskiego, oboźnego koronnego i starosty bohusławskiego; król zapewnia, że Jabłonowski będzie je dożywotnio posiadał. Kontrasygnował Maksymilian z Tęczyna Ossoliński, chorąży drohicki, „P. W. R.” [?] (może zniekształcone skrótowe określenie urzędu sekretarskiego). „Wlewek (prawa)” – wlew, przelanie (transfuzja) prawa. Data „panowania naszego czwartego” (1701) – według rachuby od koronacji 1697 powinien to być rok piąty; możliwy błąd odpisu. Nazwa dóbr: „Czepielowa”, „Czepiełowa” [?] (plama) – przyjęto Czepielów [?]. „Consens z Cessyą [?]” – odczyt niepewny. Oblatę podał Szymon Berezowski w imieniu Jabłonowskiego („iako Pana swego”).

Streszczenie

30XII 1701 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim kijowskim, JMć Pan Szymon Berezowski w imieniu swego pana, Stanisława Jabłonowskiego, oboźnego koronnego i starosty bohusławskiego, podał do wpisania konsens króla Augusta II (Warszawa 12 VII 1701), wydany na rzecz Jabłonowskiego w sprawie Jana Buczyrogi [?]. Król zezwala Buczyrodze [?] na odstąpienie (wlew) jego prawa dożywotniego do części dóbr Czepielów [?] w województwie kijowskim na osobę Jabłonowskiego, zapowiada zatwierdzenie tej cesji, gdy zostanie zeznana przed aktami, i zapewnia Jabłonowskiemu dożywotnie spokojne posiadanie tych dóbr ze wszystkimi przynależnościami (dwory, budynki, pola, rzeki, stawy, młyny, karczmy, jeziora). Podpisał król, kontrasygnował Maksymilian z Tęczyna Ossoliński, chorąży drohicki.

Transkrypcja

k. 153v (skan 0155, strona lewa – od ok. 70% wysokości)

1Possessya JP. Jana Grabowskiego

2Roku Tysiacza Siemsot pierwoho

3Miesiaca Dekabria odynnatcatoho dnia [plama]

4Na Uradie Khrodzkom w Zamku JeHo Korolewskoy Myłosti Żyt[omirskom]

5peredamnoiu Bazylim z Wyhowa Wyhowskim Namiestnikom Starostwa

6Rehentom Grodzkim Żytomirskim i Xięgami niniejszemi Grod[zkimi] Żytomirskimi

k. 154 (skan 0155, strona prawa)

1Stanowszy osobiście Woźny Generał W[oiewódz]twa Kijow[skiego] i innych Szlachetny

2Piotr Siemachnowicz [?], dla zapisania do Xiąg niniejszych Grodz[kich]

3Żytomirskich, w moc prawdziwey wierney i skuteczney Rellacyi swo-

4iey iawnie ustnie i dobrowolnie zeznał, iż on Roku teraźnieyszego

5Tysiąc Siedmset pierwszego dnia trzeciego Decembra na Afektacyą

6i prawną Rekwizycyą Ur. JP. Jana Grabowskiego Rotmistrza Chorąg[wi]

7Pancerney maiąc przy sobie stronę Szlachty Ludzi wiary godnych

8eo maioris ac evidentioris testimonii Gratia sibi adhibitos UUr.

9JmPanów Krzysztofa Lubeckiego [?] i Bartłomieja Baranowskiego, był

10w Dobrach wsi Domanowce [?] tu w W[oiewódz]twie Kij[owskim] a Powiecie Żytomir[skim]

11Sytuowaney, gdzie będąc vigore Zapisu perpetuae donationis od Wiel-

12możnego JmP. Alexandra Niemierzyca dicta [?] et data w Żytomie-

13rzu Roku Tysiąc Siedmsetnego dnia Dwudziestego Siódmego Oktobris

14spisanego i tamże przed Aktami Grodzkiemi Oczewiście anno

15Mense et die [plama] eodem in rem et personam Rekwirenta zeznanego

16potem mianowanych Dóbr Wsi Domanówki [?] z Poddanymi, na tychże

17Osiadłymi, ciągłymi, i pieszymi, ich robocizną, Polami, Ogrodami, Sianożę-

18ciami, Stawami, Młynami, Rzekami, Groblami, Lasami, Pasiekami,

19Dziesięciną Pszczelną, Karczmą, owa szyota [?] ze wszystkiemi tych

20Dóbr pożytkami, należytościami, Cyrkumferentiami, Antiquibus

21w tych Dobrach znayduiącymi się, mianowanemu JP. Janowi Grabowskiemu in

k. 154v (skan 0156, strona lewa – góra)

1realem, actualem et perpetuam Possessionem podał i postąpił i one-

2go w mianowane Dobra ut iuris et moris est, Intromittował

3i ztamtąd wyż rzeczoną szlachtę przy sobie będącą oświadczywszy się

4odiechał i o tem tę swoią prawdziwą przed Urzędem uczynił i zeznał

5relacyą prosząc aby do Xiąg niniejszych Grodz[kich] Żytomir[skich] przyięta i

6zapisana była co na afektacyą swoią otrzymał –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 11 dnia, na urzędzie grodzkim w zamku JKMci żytomierskim, przede mną Bazylim z Wyhowa Wyhowskim, namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim, i księgami niniejszymi grodzkimi żytomierskimi”. Wyhowski urzędował w Żytomierzu także 29 IX i 7 X 1701 (akty 157–160). Odpisy znów nie w porządku chronologicznym (11 XII po 24 i 30 XII 1701).

Łacina: eo maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla tym większego i wyraźniejszego świadectwa; vigore – mocą; perpetuae donationis – wieczystej darowizny; anno, mense et die eodem – tego samego roku, miesiąca i dnia; in rem et personam – na rzecz i osobę; antiquibus [!] – dawnymi (pożytkami); in realem, actualem et perpetuam possessionem – w rzeczywiste, aktualne i wieczyste posiadanie; ut iuris et moris est – jak jest w prawie i zwyczaju.

Nowy woźny generał: „Szlachetny Piotr Siemachnowicz [?]” (nazwisko niepewne). Brak podpisu woźnego na końcu relacji. Darczyńca „Wielmożny JmP. Alexander Niemierzyc” – zapewne Niemirycz (znana rodzina kijowska). Wieś: „w Domanowce”, „Domanówki” – przyjęto Domanówka [?] (por. „Domanów [?]” w aktach 150 i 153 – może ta sama wieś). „Dicta [?] et data” – może zniekształcone „de data”. „Owa szyota [?]” – nieczytelne wyrażenie w wyliczeniu (może „owo, czyli”). „Lubecki [?]” – w rkp. „Lubelckiego”.

Streszczenie

11XII 1701 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Bazylim z Wyhowa Wyhowskim, namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, szlachetny Piotr Siemachnowicz [?], zeznał w relacji, że 3 XII 1701, na żądanie Jana Grabowskiego, rotmistrza chorągwi pancernej, w obecności szlachty – Krzysztofa Lubeckiego [?] i Bartłomieja Baranowskiego – był we wsi Domanówka [?] w województwie kijowskim, powiecie żytomierskim, i na mocy zapisu wieczystej darowizny Wielmożnego Aleksandra Niemirycza (spisanego w Żytomierzu 27 X 1700 i tegoż dnia zeznanego przed aktami grodzkimi) wwiązał Grabowskiego w realne, aktualne i wieczyste posiadanie tej wsi z poddanymi osiadłymi, ciągłymi i pieszymi, ich robocizną, polami, ogrodami, sianożęciami, stawami, młynami, rzekami, groblami, lasami, pasiekami, dziesięciną pszczelną, karczmą i wszystkimi pożytkami; następnie złożył relację do akt.

Transkrypcja

k. 154v (skan 0156, strona lewa – od ok. 1/3 wysokości)

1Zapis JP. Gabryela Zbroża [?] JP. Pomorskiemu dany –

2Roku Tysiacza Siemsot perwaho

3Miesiaca Dekabria trydcatoho dnia

4Na Uradie Khrodzkom w Zamku JeHo Korolewskoy Myłosti Żytomirskom

5peredomnoiu Hawryłom Wizoda Wysockim Namiestnikom Starostwa

6Rehentom Khradzkim Żytomir[skim] i Knyhami nyneszymi Khradz[kimi]

7Żytomir[skimi] Comparens Pers[onaliter] JP. Gabryel Zbroż [?] dla zapisania do Xiąg

8niniejszych Żytomierskich ten Oryginał Zapisu perpetuae donatio-

9nis od siebie zeznawaiącego in rem et personam JP. Pomorskiego [plama]

10Cześnika Zakroczymskiego z podpisem Ręki swey własney i z podpisami

11Rąk JPP. Przyiaciół stwierdziwszy ratione intra Contentorum dany

12i służący Coram actis praesentibus Castr[ensibus] Kijoviensibus libere ac

13benevole zeznał, de tenore tali – Ja Gabryel Zbroża [?] [plama] [skreśl.] UUr. JP. Jana

14Zbroża [?] Syn, a [skreśl.] JP. Zenona Zbroża [?] Wnuk i po tych Antecessorach

15moich wszelkich Dóbr Sukcessionalnych i nabytych naturalny Suc-

k. 155 (skan 0156, strona prawa)

1[cessor] i Dziedzic, zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey własney

2należney Ziemskiey Juryzdykcyi, Prawa, Forum i W[oiewódz]twa, a pod teraźniey-

3szy dobrowolny List móy Zapis perpetuae donationis cale się z Do-

4brami, potomkami i Sukcessorami moiemi poddaiąc i wiążąc, wia-

5domo iawno czynię, ustnie i dobrowolnie zeznaię, Iż Ja zeznawaiący

6maiąc Dobra moie Dziedziczne Sioło Rubłów [?] po Oycu i dziadzie

7Jure naturali et Successive na mnie spadłe, żadnym prawem

8i przezytkiem [?] nieobciążone, a będąc utwierdzony dostatecznie

9w Ważności prawa pospolitego, na Fundamencie tego Umyśliłem

10takowe sioło niebędąc od nikogo namowiony, ani przymuszony,

11ale z własney Chęci i woli moiey JP. Janowi Pomorskiemu Zięciowi

12moiemu, dać, darować i transfundować – Jakoż niniejszym listem

13moim dobrowolnym Zapisem perpetuae donationis pomienione

14sioło na osobę tegoż JP. Jana Pomorskiego i Żonie iego, a Córce

15moiey Anastazyi z Zbrożów [?] Pomorskiey wlewam, daię, daruię

16i wiecznemi Czasy zapisuię – Wolni tedy iuż są i będą pomienieni JPP.

17Małżonkowie Pomorscy Dobrami temi iako swoiemi własnemi rządzić,

18szafować, Dysponować i ku naylepszemu pożytkowi swemu obrócić,

19wieczne [?] ia zeznawaiący od daty teraźnieyszego moiego zeznania

20dobrowolnego Zapisu wieczystey darowizny, ani sam przez się, ani

k. 155v (skan 0157, strona lewa)

1przez Subordynowane osoby żadney przeszkody i prepedycyi czynić

2nie mam i niepowinien będę, owszem od wszelkich Impedimentów

3prawnych i nieprawnych od kogo kolwiek zaszli [?] mogących bronić

4i zastępywać obowiązuię się – Naco Ja sam Contraventionis

5teraźnieyszemu Listowi dobrowolnemu Zapisowi memu perpetuae

6donationis Forum ubiquinarium et terminum peremptorium

7we wszelkim Sądzie i Urzędzie Grodzkim, Ziemskim, i prześwietnym [?]

8Trybunale Koronnym Amputatis omnibus beneficiis Juris, a czasu

9(: uchoway Boże :) bezkrólewia w Sądach Kapturowych czyli właśnego W[oiewódz]twa

10czyli innych, iakie pod tenczas od Nayiaśnieyszey Rzeczy pospolitey

11uchwalone i prawami utwierdzone będą, tęż Tranzakcyę za-

12szczycać i obwarować przeciwnie zeznawaiącego powinienem –

13Naco daię ten móy List, czyli dobrowolny Zapis perpetuae

14donationis z podpisem Ręki moiey własney i z podpisami

15Rąk JPPanów Przyiaciół utwierdzony – Działo się w Żytomierzu

16dnia Dwudziestego Dziewiątego Decembra Tysiąc Siedmset pierw-

17szego Roku – U tego Zapisu podpisy rąk tymi słowy –

18Gabryel Zbrez [?] (L.S.) Ustnie i Oczewisto uproszony do tego Zapisu

19podpisuię się Michał Smoliński [?] mp. Jako Świadek przytomny

k. 156 (skan 0157, strona prawa – góra)

1temu Zapisowi podpisuię się Jan Zwoliński mp. – Który zaś to

2Zapis de verbo ad verbum cały się z soli [?] z początku aż

3do końca do xiąg niniejszych iest Ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty: „Roku 1701, miesiąca grudnia 30 dnia, na urzędzie grodzkim w zamku JKMci żytomierskim, przede mną Hawryłem Wizodą Wysockim, namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim”. Tego samego dnia w zamku żytomierskim oblata przed Synhajewskim (akt 175). Nazwisko darczyńcy niepewne: tytuł „Łbcza/Zbrocza”, w tekście „Zbroż”, „Zbroża”, „z Zbrożów” – przyjęto roboczo Zbroża [?]. Sioło „Rubłów [?]” (w rkp. „Rublów/Ruklów”).

Łacina: perpetuae donationis – wieczystej darowizny; in rem et personam – na rzecz i osobę; ratione intra contentorum – co do rzeczy wewnątrz zawartych; coram actis praesentibus castrensibus Kijoviensibus libere ac benevole – przed niniejszymi aktami grodzkimi kijowskimi swobodnie i dobrowolnie; de tenore tali – tej treści; jure naturali et successive – prawem przyrodzonym i sukcesyjnie; contraventionis – (na wypadek) naruszenia; forum ubiquinarium et terminum peremptorium – sąd wszędzie właściwy i termin zawity; amputatis omnibus beneficiis juris – z odjęciem wszelkich dobrodziejstw prawa; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci; mp. (manu propria) – ręką własną; de verbo ad verbum – słowo w słowo.

Podpis darczyńcy w odpisie „Gabryel Zbrez [?]” (wyraźnie e, nie o) – nazwisko nadal niepewne (tytuł „Łbcza/Zbrocza”, w tekście „Zbroż”, „Zbroża”, „z Zbrożów”). Świadkowie: Michał Smoliński [?] (lekcja inicjału niepewna – S/J) i Jan Zwoliński. Formuła zastrzeżenia „a czasu (uchowaj Boże) bezkrólewia w sądach kapturowych” – typowa dla XVIII w. Zapis sporządzony w Żytomierzu 29 XII 1701, oblatowany nazajutrz. Fraza „cały się z soli [?] z początku” – zapewne zniekształcone „w całości”.

Streszczenie

30XII 1701 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Hawryłem Wizodą Wysockim, namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, Gabriel Zbroża [?] (w podpisie „Zbrez”), syn Jana, wnuk Zenona, dziedzic dóbr po przodkach, podał do oblaty swój zapis wieczystej darowizny (Żytomierz, 29 XII 1701). Zrzekając się własnej jurysdykcji ziemskiej, darował, przelał i wieczyście zapisał swoje dziedziczne sioło Rubłów [?], wolne od obciążeń, zięciowi Janowi Pomorskiemu, cześnikowi zakroczymskiemu, i jego żonie, a swojej córce, Anastazji ze Zbrożów [?] Pomorskiej, z pełnym prawem rządzenia i rozporządzania. Zobowiązał się, że ani on, ani osoby przez niego podstawione nie będą czynić przeszkód, i że będzie bronić obdarowanych przed wszelkimi roszczeniami; na wypadek naruszenia poddał się każdemu sądowi (grodzkiemu, ziemskiemu, Trybunałowi Koronnemu, w bezkrólewiu – sądom kapturowym) z terminem zawitym. Podpisali: Gabriel Zbrez [?] (L.S.) oraz świadkowie Michał Smoliński [?] i Jan Zwoliński. Zapis wpisano do ksiąg słowo w słowo.

Transkrypcja

k. 156 (skan 0157, strona prawa – od ok. 1/5 wysokości)

1Dymissya JP. Kazimierza Syna Jana a Wnuka Leona

2Masiuczyńskiego [?] W.W.Z. JP. Antoniemu Synowi uczyniona

3Roku Tysiacza Siemsot perwaho

4Miesiaca Dekabra trydcatoho Dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Zamku JeHo Korolewskoy Myłosti Żyto-

6mirskom peredomnoiu Hawryłom Wizoda Wyzockim Namiestnikom

7Starostwa Rehentom Khradzkim Żytomirskim i Knyhami nyneszymy-

8mi Khradzkimi Żytomir[skimi] Comparens Personaliter JP. Kazimierz Ma-

9siuczyński [?] Woyski Wyższy Zakroczymski dla zapisania do Xiąg ni-

10nieyszych tę Dymissyę od siebie zeznawaiącego ratione intra Conten-

11torum podawszy in rem et personam JP. Antoniego Masiuczyń-

12skiego Syna swego sporządzoną przyznał, prosząc mnie Urzędu

13o przyięcie oney do akt, a tak Ja Urząd Annuendo affektationis

14przyimuię czytałem która tak się w sobie ma – Ja Kazimierz Ma-

15siuczyński [?] Woyski Wyższy Zakroczymski z sp. Jana Masiuczyńskiego

16Podczaszego Ziemi Nurskiey Syn a z sp. Leona Masiuczyńskiego

17Wnuk zdrowy będąc na ciele i umyśle odstąpiwszy swey własney

18[reklamant:] należney

k. 156v (skan 0158, strona lewa)

1należney Juryzdykcyi Prawa Forum W[oiewódz]twa, a pod ten móy Zapis

2Dymissyonis cale się z Dobrami moiemi poddaiąc i wiążąc

3wiadomo czynię i dobrowolnie zeznaię – Iż Ja zeznawaiący

4maiąc Dobra moie dziedziczne i nieruchome, a mianowicie

5Wieś Koszutki [?] w W[oiewódz]twie Sieradzkim położone po tychże wyż

6wspomnionych Antecessorach moich, do moiey przypadaiące

7Dzierżawy, a będąc mocen z pospolitego prawa i Fortunę moią

8Secundum bene placitum meum rozporządzać, a doświadczywszy

9od Syna mego ab illo ku Osobie moiey Rewerencyi, umyśliłem

10pomienioną wieś z Poddanymi, Polami, Rolami, Sianożęciami, Past-

11wiskami, Rzekami, Rzeczkami, Jeziorami, Błotami, Bagnami, Chru-

12stami, Lasem, Zaroślami, i innemi wszystkiemi przyległościami

13JP. Antoniemu Masiuczyńskiemu Synowi memu dla przyzwo-

14itego utrzymania się wyimpugnowawszy [?] Bilans Maiątku dla resz-

15ty mych Dzieci przeustąpić [?], iakoż niniejszym Zapisem moim

16Dymissyinym daię, daruię, i na wieczne czasy Zapisuię, wolen tedy

17i mocen iest i będzie wspomniony Syn móy takową wieś obiąć w swo-

18ie władanie i onę według woli i upodobania swego rządzić, którą Ja

19zeznawaiący ziścić i utrzymać obowiązuię się – Naco daię [plama] móy List

20Zapis Dymissyonis z podpisem Ręki moiey Dan w Żytomierzu 1701. Roku dnia

2118. Grudnia Kazimierz Masiuczyński Woyski Wyższy Zak[roczymski] mp. Która to Dymissya

22z podaniem i oczewistym zeznaniem, a za moim Urzędownym przyięciem słowo w słowo cała

k. 157 (skan 0158, strona prawa – pierwszy wiersz)

1się w sobie ma do Xiąg niniejszych iest Ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 30 dnia, na urzędzie grodzkim w zamku JKMci żytomierskim, przede mną Hawryłem Wizodą Wysockim, namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim, i księgami niniejszymi grodzkimi żytomierskimi”. Ta sama sesja co akt 177.

Łacina: ratione intra contentorum – co do rzeczy wewnątrz zawartych; in rem et personam – na rzecz i osobę; annuendo affectationi – przychylając się do żądania; secundum bene placitum meum – według mego upodobania; ab illo – od niego; Dymissyonis (dimissionis) – dymisji, tj. ustąpienia dóbr synowi za życia; mp. (manu propria) – ręką własną.

W.W.Z. w tytule = Wojski Wyższy (większy) Zakroczymski. Nazwisko wystawcy w rkp. „Masiuczyński/Masiewczyński” – lekcja niepewna. „wyimpugnowawszy [?] Bilans Maiątku dla reszty mych Dzieci” – zapewne: wyłączywszy (zachowawszy) resztę majątku dla pozostałych dzieci; „przeustąpić [?]” – lekcja niepewna. Odpis kończy się formułą „iest Ingrossowany” (rodzaj męski mimo „Dymissya”). Wieś w województwie sieradzkim (Koszutki [?]) – dobra poza województwem kijowskim, typowe dla tej serii odpisów.

Streszczenie

30XII 1701 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Hawryłem Wizodą Wysockim, namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, Kazimierz Masiuczyński [?], wojski większy zakroczymski, syn zmarłego Jana, podczaszego ziemi nurskiej, i wnuk Leona, podał do akt swój zapis dymisji (Żytomierz, 18 XII 1701) na rzecz syna Antoniego. Mając po przodkach dziedziczną wieś Koszutki [?] w województwie sieradzkim i doznawszy od syna szacunku, ustąpił mu tę wieś z poddanymi, polami, łąkami, pastwiskami, wodami, lasem i wszystkimi przyległościami na jego przyzwoite utrzymanie, zastrzegając resztę majątku dla pozostałych dzieci; Antoni może wsią władać i rządzić według swej woli, a ojciec zobowiązał się dotrzymać zapisu. Urząd przyjął dymisję i wpisał ją słowo w słowo do ksiąg.

Transkrypcja

k. 157 (skan 0158, strona prawa – od 2. wiersza)

1Zapis perpetuae donationis JP. Teodora Syna Jana

2a wnuka Jana Janiewskiego Janiewicza JPanu

3Bazylemu Łyszkowskiemu [?] Chor[ążemu] W[oysk] P[olskich] dany i służący –

4Roku Tysiacza Siemsot perwoho

5Miesiaca Dekabra trydcatoho dnia

6Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Żytomire peredomnoiu

7Mychaiłom Synhaiewskim Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodz[kim] Generału [?]

8W[oiewódz]twa Kij[owskiego] i Knyhami nyneszymi Khrodzkimi Kijewskimi Comparens personaliter

9JP. Teodor Janiewski Janiewicz ten Zapis ustępczy od siebie zeznawaiącego in rem

10et personam JP. Bazylego Łyszkowskiego [?] Chor[ążego] W[oysk] Pol[skich] [?] Syna Stefana a Wnuka Macieia

11dany i służący dla zapisania do Xiąg niniejszych przyznał, a tak Ja Urząd ad actican-

12dum przyimuię czytałem i ten tak się w sobie ma, Ja Teodor Janiewski Janiewicz

13z sp. Jana Janiewskiego Janiewicza Syn a z sp. Jana Wnuk odstąpiwszy swey

14własney należney Ziemskiey Juryzdykcyi prawa Forum Powiatu i W[oiewódz]twa, a pod

15teraźnieyszy List dobrowolny Zapis nasz wieczystey Rezygnacyi i wszystkie iego

16niżey wyrażone Kondycye, punkta, Klauzuły i Legamenta z dobrami potomkami

17i Sukcessorami memi dobrowolnie się poddaiąc i wiążąc zdrowy będąc na ciele

18i Umyśle wiadomo iawno czynię, i dobrowolnie zeznawam i oznaymuię wszem

19w obec [plama] komu o tem wiedzieć będzie należało teraz i na potomne Czasy, iż Ja ze-

20znawaiący niebędąc od nikogo namowiony ani przymuszony, ale z dobrey i rozmyśl-

21ney woli moiey, i maiąc też wolność z prawa pospolitego dobrami swemi cało

22[reklamant:] chcę [?]

k. 157v (skan 0159, strona lewa)

1rządzić, dysponować wieczności rezygnować zatem dobra moie dziedziczne

2Część Wsi Szumska [?] nikomu odemnie żadnym prawem niezawiedzioną, ze

3wszystkiemi tey Części przynależnościami i uroczyskami prawem pańskim

4tytułem i dziedzictwem ze wszystkiemi poddanemi osiadłymi i nieosiadły-

5mi Komornikami z ich robotami czynszami Daniami niedawnemi [?] i

6czynszowemi i wszelkimi powinnościami, także z Gruntami, Łanami, Mo-

7czarami, Rzeczkami, Młynami, Jeziorami, Łowieniem Ryb, z Borami, Ostro-

8wami, Lasami, Gaiami, Dąbrowami, i innemi wszystkiemi i wszelaki-

9mi pożytkami dochodami przychodami tak iako się ta Część w swoich

10granicach, miedzach, okolicznościach i obyhodach [?] z dawnych Czasów Mia-

11ła i zawierała nic nie Exympuiąc ani wyimuiąc, ale wszystko ogółem

12i pospolitością zawieraiąc z tym wszystkim UrJP. Bazylemu Synowi Stefana

13a wnukowi Macieia – Chorążemu Woysk Polskich Łyszkowskiemu [?] potom-

14kom i Sukcessorom Jego, daię, daruię i na wieczne Czasy Rezygnuię i zapi-

15suię – wolen tedy iest i będzie pomieniony JP. Bazyli Łyszkowski [?] Chorąży Woysk

16Polskich pomienionemi dobrami iako swemi własnemi rządzić [plama] a Ja zezna-

17waiący od daty tego Zapisu mego wieczystey darowizny żadnego regressu

18czynić nie mam i niepowinien będę – naco dałem ten móy List dobrowolny

19Zapis wieczystey darowizny z podpisem Ręki własney i JPP. Przyiaciół stwier-

20dzony – Działo się w Żytomierzu Roku Tysiąc Siedmset pierwszego dnia Ósmego

21Lipca – u tego Zapisu podpisy Rąk tymi słowy Teodor Syn Jana Janiewski

22[reklamant:] Janiewicz

k. 158 (skan 0159, strona prawa – góra)

1Janiewicz mp. Ustnie i Oczewisto uproszony do tego Zapisu

2Jako Świadek i przyiaciel podpisuię się Adam Mirosławski mp.

3Jako Świadek i przyiaciel na tey Donacyi podpisuię się Józef

4Zawadzki Ł.O. [?] Jako Ustnie uproszony do podpisania tego

5Zapisu podpisuię się Seweryn Żurakowski [?] mp. Który to

6Zapis ustępczy za podaniem i prośbą, a za moim Urzę-

7dowym przyięciem do Xiąg niniejszych iest Ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 30 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Żytomierzu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału [?] województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”. Tego dnia Synhajewski urzędował w Żytomierzu (por. akt 175 – w zamku), równolegle z Wysockim (akty 177–178).

Łacina: perpetuae donationis – wieczystej darowizny; in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; exympuiąc (eximo) – wyłączając; regressu – regresu, powrotu do rzeczy; mp. (manu propria) – ręką własną.

Nazwisko obdarowanego w rkp. z inicjałem podobnym do L/Ł lub T („Lyszkowski/Tyszkowski”) – przyjęto Łyszkowski [?]. Skrót „Chor. W.P.” rozwinięty w tekście jako „Chorąży Woysk Polskich”. Teodor Janiewski Janiewicz – por. Stanisław Józef Janiewski Janiewicz, cześnik smoleński (akt 98). Wieś „Szumska [?]” – lekcja niepewna, województwo nie podane. „Ł.O. [?]” przy podpisie Józefa Zawadzkiego [?] – może „łowczy owrucki”. Zapis z 8 VII 1701, oblata dopiero 30 XII 1701.

Streszczenie

30XII 1701 na urzędzie grodzkim kijowskim w mieście Żytomierzu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, Teodor Janiewski Janiewicz, syn zmarłego Jana, wnuk Jana, przyznał zapis wieczystej darowizny (rezygnacji) sporządzony w Żytomierzu 8 VII 1701. Zrzekając się własnej jurysdykcji ziemskiej, dobrowolnie i bez przymusu darował wieczyście Bazylemu Łyszkowskiemu [?], chorążemu wojsk polskich, synowi Stefana, wnukowi Macieja, jego potomkom i sukcesorom, swoją dziedziczną część wsi Szumska [?], wolną od innych zobowiązań, ze wszystkimi poddanymi osiadłymi i nieosiadłymi, komornikami, robociznami, czynszami, daninami, gruntami, łanami, wodami, młynami, rybołówstwem, borami, lasami i dąbrowami, w dawnych granicach, nic nie wyłączając. Obdarowany może nią rządzić jak własną, a darczyńca wyrzekł się wszelkiego regresu. Zapis podpisali: Teodor Janiewski Janiewicz oraz świadkowie Adam Mirosławski, Józef Zawadzki [?] i Seweryn Żurakowski [?]. Wpisano do ksiąg.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 158 (skan 0159, strona prawa – od ok. 2/5 wysokości)

1Manifestacya JP. Stanisława Komo-

2szyńskiego [?] o spalenie [?] zaniesiona –

3Roku Tysiacza Siemsot perwoho

4Miesiaca Dekabra trydcatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti

6Żytomirskom [?] peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim

7Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodz[kim]

8Generału [?] W[oiewódz]twa Kijowskiego i Knyhami nyneszymi

9Khrodzkimi Kijowskimi Comparens p[ersona]l[ite]r UW. JP. Stani-

10sław Komoszyński [?] Towarzysz Znaku Pancernego

11obviando [?] indemnitati bonorum suorum prote-

12stuie się w niżey opisany sposób – iż Comparens

13ciągnąc na woynę z Woyskiem Narodowym

14gdy się informuie że zostawioney [?] w Części [?] Dzie-

15dzictwa [plama] Comparentis Dóbr Komosina [?] Chomonince [?]

16criminatis [?] tantum Possessor UW. JP. Adam Dudziński [?]

17tez Dobra indebite modo obligatorio usurpavit

18[reklamant:] i poddanych

k. 158v (skan 0160, strona lewa – góra)

1i poddanych Comparentis angaryzuie [?] i metas

2graniczne oney Części ex [?] toto [?] cyrkumferencyi demolire [?]

3tak, że in futurum będzie impossibile recognoscować

4sytuacyi gruntów i właściwych [?] [nieczyt.] a Colla-

5teralibus, co iako Comparens [nieczyt.] haec notata [?]

6z niesprawiedliwey akcyi UW. JP. Dudzińskiego [?] coram

7atque civium [?] quam solemnissime manifestatur

8salva eiusdem manifestationis amplioratione [?]

9Stanisław Komoszyński [?] Towar[zysz] Znaku Pancer[nego]

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 30 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci żytomierskim, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału [?] województwa kijowskiego”.

Łacina (odczyt częściowy): obviando indemnitati bonorum suorum – zapobiegając szkodzie swoich dóbr; comparentis – stawającego (manifestanta); criminatis [?] tantum possessor – (zaledwie) posesor [?]; indebite modo obligatorio usurpavit – bezprawnie, jakoby z tytułu zobowiązania, przywłaszczył; metas – kopce graniczne; ex toto [?] circumferentiae demolire – zupełnie zniszczyć w obwodzie; in futurum … impossibile recognoscere – w przyszłości … niemożliwe rozpoznać; a collateralibus – od sąsiadów; coram … quam solemnissime manifestatur – przed … jak najuroczyściej manifestuje; salva eiusdem manifestationis amplioratione [?] – z zastrzeżeniem rozszerzenia tej manifestacji.

#PARTIAL – strony 0159 prawa (dół) i 0160 lewa (góra) wyblakłe, przekreślone dużym późniejszym napisem ołówkiem; wiele lekcji niepewnych. Nazwy dóbr „Komosina [?] Chomonince [?]” i nazwisko „Dudziński [?]” niepewne; tytuł „o spalenie [?]” – może zniekształcone. Manifestant wyruszał „na wojnę z wojskiem narodowym” – sformułowanie późne (anachronizm).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

30XII 1701 na urzędzie grodzkim kijowskim w mieście Żytomierzu, przed Michałem Synhajewskim, Stanisław Komoszyński [?], towarzysz znaku pancernego, zapobiegając szkodzie w swoich dobrach, zaniósł manifestację: gdy wyruszył na wojnę z wojskiem, dowiedział się, że Adam Dudziński [?], posesor, bezprawnie, pod pozorem zobowiązania, zajął jego dziedziczne dobra Komosin [?] / Chomonince [?], obciąża jego poddanych i zniszczył kopce graniczne tej części, tak że w przyszłości trudno będzie rozpoznać położenie gruntów wobec sąsiadów. Manifestuje się uroczyście przeciw niesprawiedliwej akcji Dudzińskiego [?], z zastrzeżeniem prawa do rozszerzenia manifestacji. Podpis: Stanisław Komoszyński [?], towarzysz znaku pancernego. STRESZCZENIE NIEPEŁNE – odczyt częściowy.

Transkrypcja

k. 158v (skan 0160, strona lewa – od ok. 1/3 wysokości)

1Cessya od JP. Szczepana Chorzewskiego

2JP. Kraczewskiemu dana i służąca

3Roku Tysiacza Siemsot perwoho

4Miesiaca Dekabra trydcatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti

6Żytomire, peredomnoiu Hawryłom Wizoda Wysockim Namiest-

7nikom Starostwa Rehentom Khrodz[kim] Żyt[omirskim] i Knyhami nynesznymi

8mi Khradzkimi Żytomirskimi Comparens p[ersona]l[ite]r UrPan Szczepan

9Chorzewski ten Zapis Cessyonis z podpisem swey Ręki iako też

10podpisem JPP. Przyiaciół utwierdzony in rem et personam

11JP. Stanisława Kraczewskiego dany i służący dla zapisania

12do Xiąg niniejszych przyznał, a tak Ja Urząd ad acticandum

13przyimuię czytałem i ten iest Inserowany słowy – Ja Szczepan

14Chorzewski z JP. Jana Chorzewskiego Syn zdrowy będąc na ciele

15i Umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey Juryz-

16dykcyi prawa Forum Powiatu i W[oiewódz]twa, a pod teraźnieyszy

17Zapis Cessyonis cale się poddaiąc i wiążąc wiadomo iawno

18czynię ustnie i dobrowolnie zeznawam, iż Ja zeznawaiący maiąc

19Część moią Dziedziczną we Wsi Brazowie [?] będącą z Siedmiu [?]

20Poddanych składaiącą się w W[oiewódz]twie Woł[yńskim] [?] leżącą z Oyca [?]

21[reklamant:] iure

k. 159 (skan 0160, strona prawa)

1iure naturali et Successive po Oycu moim sp. Janie

2Chorzewskim na mnie spadłą, a maiąc wolność z prawa

3pospolitego dobrami memi iako chcę rządzić, za wiedzą

4przyiaciół i krewnych część moią własną dziedziczną, któ-

5rą dla odległego mieszkania mego umyśliłem WJP. Sta-

6nisławowi Kraczewskiemu za summę szacunkową

7dobrowolnie umówioną Złotych Polskich trzy tysiące dwieście [?]

8wieczystym prawem odprzedać, iakoż przywodząc za-

9miar móy do skutku pomienioną Część Wsi

10Brazowa [?] z poddanemi, Polami, Lasami, Oczeretami [?]

11Zaroślami i wszystkiemi przynależytościami za wyż

12wspomnioną Summę teraz JP. Kraczewskiemu

13przeustępuię wiecznemi czasy daię, daruię i ceduię

14którem gdy z takowey Kwoty trzy tysiące Złotych Pol[skich]

15wypłacą przeto Ja onego z odebrania takowey

16Kwituię, rezerwuiąc zaś Złotych dwieście na od-

17kryć się mogące długi przy tey [?] Części Wsi

18Brazowey [?] pozostawiam. Wolen tedy iuż iest

19i będzie JP. Kraczewski pomianowaną Część

20Wsi Brazowa [?] iako swoią własnością rządzić, dy-

21sponować i ku naylepszemu pożytkowi obrócić

22a Ja od tąd żadnego prawa zwrotu dościgania [?]

23iuż [?] nie mam i niepowinien będę – Którą to

24Cessyą dotrzymać mam pod szkodami Ziemskiemi

25słowo [?] krom przysięgi cielesney oszacowaniami [?]

k. 159v (skan 0161, strona lewa – górne 3/5)

1w przypadku zaś sprzeciwienia się Sąd Grodzki a

2czasie zaś bezkrólewia Kapturowy sobie Forum

3naznaczam i na to daię ten Zapis Cessyonis

4z podpisem Ręki mey własney i przyiaciół do

5tego aktu uproszonych – Działo się w Żytomierzu

6Roku Tysiąc Siedmset pierwszego dnia dwudzie-

7stego X[em]bra – u tego Zapisu podpisy Rąk ta-

8kiemi słowami Szczepan Chorzewski. Jako proszony

9Świadek i przyiaciel podpisuię się Hipolit Bor-

10ratyński [?] – proszony za Świadka i pieczętarza

11podpisuię się Ewaryst Ostoia [?] mp. Przytomny

12Świadek i przyiaciel Michał Radliński – Która to

13Cessya za podaniem i oczewistym zeznaniem

14zeznawaiącego wszystek z początku aż do końca słowo

15w słowo iak się w sobie ma do Xiąg niniejszych iest

16wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Numeracja: na marginesie ponownie „180.” (ołówkiem 26; poprzedni odpis – manifestacja Komoszyńskiego [?] – ma „180.” i ołówkiem 25); akt oznaczono 180a, następny odpis ma nr 181.

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 30 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Żytomierzu, przede mną Hawryłem Wizodą Wysockim, namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim, i księgami niniejszymi grodzkimi żytomierskimi”.

Łacina: Zapis Cessyonis – zapis cesji (ustąpienia); in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; iure naturali et successive – prawem przyrodzonym i sukcesyjnie; X[em]bra – grudnia.

Nazwa wsi niepewna: „we Wsi Brazowie/Orazowie”, „Wsi Brazowa”, „Brazowey” – przyjęto Brazów [?]; województwo „Woł.” [?]. Liczba poddanych („z Siedmiu [?]”) i cena („trzy tysiące dwieście [?]”) – lekcje niepewne; z ceny wypłacono 3000 zł, 200 zł pozostawiono na ewentualne długi ciążące na tej części. Powód sprzedaży – „odległe mieszkanie” (formuła powtarzająca się w aktach 167 i in.). „pod szkodami Ziemskiemi … krom przysięgi cielesney” – pod rygorem odszkodowania szacowanego bez przysięgi. Świadkowie: Hipolit Borratyński [?] (może Boratyński), Ewaryst Ostoia [?] (pieczętarz), Michał Radliński.

Streszczenie

30XII 1701 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Hawryłem Wizodą Wysockim, namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, Szczepan Chorzewski przyznał swój zapis cesji (Żytomierz, 20 XII 1701) na rzecz Stanisława Kraczewskiego. Chorzewski, syn zmarłego Jana, mając po ojcu dziedziczną część wsi Brazów [?] (kilku poddanych) w województwie wołyńskim [?], z powodu odległego zamieszkania sprzedał ją wieczyście Kraczewskiemu wraz z poddanymi, polami, lasami, trzcinowiskami i zaroślami za umówioną sumę 3200 [?] zł; kwitował z odebranych 3000 zł, a 200 zł pozostawił na długi, które mogłyby się ujawnić na tej części. Kraczewski może nią władać jak własną; zbywca wyrzekł się regresu, zobowiązał się dotrzymać cesji pod rygorem odszkodowania, a w razie sprzeciwu poddał się sądowi grodzkiemu (w bezkrólewiu – kapturowemu). Podpisali: Szczepan Chorzewski oraz świadkowie Hipolit Borratyński [?], Ewaryst Ostoia [?] i Michał Radliński. Cesję wpisano do ksiąg słowo w słowo.

Transkrypcja

k. 159v (skan 0161, strona lewa – od ok. 3/5 wysokości)

1List od Nayiaśnieyszego Augusta

2IIgo Króla Polskiego JP. Alexandro-

3wi Piotrowskiemu dany

4Roku Tysiacza Siemsot perwoho

5Miesiaca Dekabra trydcatoho dnia

6Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy

7Myłosti Żytomire peredomnoiu Hawryłom Wizoda

8Wysockim Namiestnikom Starostwa Rehentom Khrodz[kim]

9Żyto[mirskim] i Knyhami nyneszymi Khrodz[kimi] Żyto[mirskimi] Comparens

10personaliter UJP. Jan Wierzbowski [?] ten List od Nayiaś-

11nieyszego Augusta IIgo Króla Polskiego do JP. Alexandra

12[reklamant:] Piotrowskiego

k. 160 (skan 0161, strona prawa)

1Piotrowskiego pisany, dla zapisania do Xiąg niniejszych

2podał, który Ja Urząd przyimuię czytałem i ten tak się

3w sobie ma – August IIgi z Bożey Łaski Król Pol-

4ski, wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazo-

5wiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski,

6Inflantski, Smoleński, Siewierski, i Czernichowski,

7a dziedziczny Xiążę Saski Elektor etc. Urodzony

8wiernie nam miły niemoże być tak zawistne oko

9któreby niewidziało że publicznych intressów dźwiga-

10iąc moli [?] nieprzykrzoną do uszczęśliwienia Oyczyzny

11pracę nieszukaiąc inneg[o] dla siebie ukontentowania tylko

12mierząc te narody in prosperitatibus et plenitudine

13forum dzień naznaczony Seymikow [?] poselskich non inter-

14mittimus ammonować wszystkich do iednomyślney [?] około dobra

15pospolitego pracy żądamy tedy magno comitiis [?] powoyu-

16ny [?], utilitate publica mogł ozdobić [?] chwałą popularis tak

17masz z Zacnych [?] Kolligatów i przyiaciół swoich do obrania

18posłów i dodania rezolucyi na punkta Instrukcyi wyrażone

19i dopomożenia ex re consiliorum pożądanego szczęścia tym

20samym dopełnisz wierności twoiey [nieczyt.] nostrorum

21et publicorum votorum [?] Któremu dobrego zdrowia od Pana

22Boga życzymy [?] – Dan w Warszawie Tysiąc Siedmset

23pierwszego Roku dnia dwudziestego [?] Miesiąca Augusta. u tego

24Listu na oryginale [?] znaiduie się podpis Nayiaśnieyszego

25Króla JMci w te słowa – August Rex. na wierzchu zaś na-

26pisano: Urodzonemu Alexandrowi Piotrowskiemu uprzy-

27mie nam miłemu – Podpisano [?] Bogu poruczę [?] (L.S.)

28Który zaś iest z podaniem i prośbą a za moim

29Urzędowym przyięciem do Xiąg niniejszych wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 30 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Żytomierzu, przede mną Hawryłem Wizodą Wysockim, namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim”.

Łacina: in prosperitatibus et plenitudine – w pomyślności i pełni; non intermittimus – nie zaniedbujemy; ammonować (admonere) – upominać, wzywać; utilitate publica – dla pożytku publicznego; popularis – ludowy, obywatelski; ex re consiliorum – z pożytkiem dla obrad; August Rex – August król; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Charakter dokumentu: list królewski (tzw. deliberatorium lub list do szlachty przed sejmikami) wzywający adresata, by wraz z koligatami i przyjaciółmi wziął udział w sejmiku poselskim, przyczynił się do obioru posłów i do uchwał w sprawie punktów instrukcji. Tekst w odpisie mocno zniekształcony (składnia urwana, wiele lekcji niepewnych). Podał do akt UJP. Jan Wierzbowski [?] (lekcja nazwiska niepewna).

Streszczenie

30XII 1701 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Hawryłem Wizodą Wysockim, namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, Jan Wierzbowski [?] podał do oblaty list króla Augusta II do Aleksandra Piotrowskiego (Warszawa, 20 [?] VIII 1701). Król, podkreślając swe niestrudzone starania o szczęście Rzeczypospolitej, przed wyznaczonym dniem sejmików poselskich wzywa adresata, by wraz ze swymi koligatami i przyjaciółmi przyczynił się do jednomyślnego obioru posłów i do uchwał w sprawie punktów instrukcji dla dobra publicznego, czym dopełni swej wierności. Podpis: August Rex; adres na wierzchu: „Urodzonemu Aleksandrowi Piotrowskiemu, uprzejmie nam miłemu”. List wpisano do ksiąg.

Transkrypcja

k. 160v (skan 0162, strona lewa)

1Zapis od JP. Łukasza Nawickiego [?]

2JP. Janowi Wakulewiczowi dany –

3Roku Tysiacza Siemsot perwoho

4Miesiaca Dekabra trydcatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Zamku JeHo Korolewskoy Myłosti

6Żytomirskom peredomnoiu Hawryłom Wizoda Wysockim

7Namiestnikom Starostwa Rehentom Khrodz[kim] Żyto[mirskim] i Knyhami

8nyneszymi Khrodz[kimi] Żyto[mirskimi] Comparens p[ersona]l[ite]r JP. Łukasz Nowicki

9dla zapisania do Xiąg niniejszych Żytomirskich ten Oryginał

10Zapisu perpetuae Resignationis od siebie zeznawaiącego

11in rem et personam JP. Jana Wakulewicza z podpisem Ręki

12swey własney i z podpisami Rąk JPP. przyiaciół utwierdzony

13ratione intra contentorum dany i służący coram actis

14praesentibus Castr[ensibus] Kij[oviensibus] libere ac benevole zeznał de tenore

15tali – Ja Łukasz Nowicki zdrowy będąc na siłach [?] Ciała

16i Umysłu odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey

17Juryzdykcyi, prawa, Forum, Powiatu i W[oiewódz]twa, a pod te-

18raźnieyszy List móy dobrowolny Zapis cale się z po-

19tomkami i Sukcessorami moiemi poddaiąc i wiążąc

20wiadomo iawno czynię ustnie i dobrowolnie zeznaię

21iż Ja zeznawaiący maiąc Dobra moie Dziedziczne

22Część Wsi Hryniek [?] po Familii prawem Sukcessyi

23i naturalnego spadku na mnie spadłą, do dzierżenia

24i aktualnego posiadania przypadłą, i do tąd żadnym

25prawem nikomu niezawiedzioną, ani przezytkiem

26nieobciążoną, będąc przytem utwierdzony dostatecznie

27w ważności prawa pospolitego, na fundamencie ta-

28kowym umyśliłem takowe dobra Część Wsi Hryniek [?]

29WJP. Janowi Wakulewiczowi za Summę szacunkową

30przewyższaiącą Siedmset pięćdziesiąt Złotych Pol[skich] z namysłu

31i ochoty umnieyszych [?] szacunku wartości nieruchome-

32go maiątku na wieczność odrezygnować – Jakoż niniey-

33szym Listem dobrowolnym zapisu pomienione Do-

34bra Części Wsi Hryniek [?] ze wszystkiemi poddany-

35mi ciągłemi i pieszemi wraz z ich powinnościami

36ludzkiemi [?] polami, Lasami, gruntami, Sianożęciami

37[reklamant:] i wszela[kiemi]

k. 161 (skan 0162, strona prawa)

1i wszelakiemi przynależytościami, z [plama] mianowa-

2nemi niemianowanemi, a niemianowane mianowa-

3nemi w niczem nic nieodłączało [?] ani uszkadzało, ale tak

4iako się te Dobra z dawien dawna w swoich granicach

5miały i teraz się maią postanowiwszy wieczyście

6za wyż wyrażoną [?] Summę teraz JP. Wakulewiczowi

7przeustąpić iakoż Rezygnuię i na zawsze odprzedaię

8a gdy teraz JP. Wakulewicz umówioną Summę

9na dniu dzisieyszym całkowicie [?] wypłacił i wyliczył

10przeto Ja z odebrania takowey aktualnie Kwituię –

11Wolen tedy od tąd pomieniony JP. Wakulewicz

12rezygnowanymi Dobrami iako swemi własnemi rządzić

13szafować dysponować i ku naylepszemu pożytkowi

14swemu obrócić, w czym Ja zeznawaiący, ani też

15Sukcessorowie moi od daty teraźnieyszego Zapisu Rezy-

16gnacyinego w niczem uszkadzać i nic prawa mieć [?]

17owszem od wszelkich Impedimentów bronić obowiązuię

18się – naco Ja sam Contraventionis teraźnieyszemu

19opisaniu memu Forum ubiquinarium et terminum

20peremptorium we wszelkim Sądzie i Urzędzie Grodz-

21kim Ziems[kim] i prześwietnym Trybunale Koronnym

22amputatis omnibus beneficiis Juris tey Tranzakcyi za-

23szczycać i obwarować [?] przeciwnie zeznawaiącego

24powinienem – Którą dla lepszey wagi i waloru przy

25uproszonych Świadkach i przyiaciołach Ręką moią

26własną podpisałem – Dan w Hryńkach [?] Tysiąc

27Siedmset pierwszego Roku dnia dwudziestego ósmego

28Decembra – Którego Zapisu podpisy Rąk temi słowy –

29Łukasz Nowicki mp. Jako Świadek i przyiaciel

30do tego aktu użyty podpisuię się Michał Twardowski [?] mp.

31Ustnie i Oczewisto za Świadka i pieczętarza

32[reklamant:] podpisuię

k. 161v (skan 0163, strona lewa – góra)

1podpisuię się Jakób Kordowski [?] mp. Jako proszony

2Świadek i przyiaciel podpisuię się Ksawery

3Januszewicz [?] mp. Który zaś to Zapis de verbo ad

4verbum do Xiąg nyneszych iest zaingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 30 dnia, na urzędzie grodzkim w zamku JKMci żytomierskim, przede mną Hawryłem Wizodą Wysockim, namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim”.

Łacina: perpetuae resignationis – wieczystej rezygnacji (zrzeczenia, tu: sprzedaży); in rem et personam – na rzecz i osobę; ratione intra contentorum – co do rzeczy wewnątrz zawartych; coram actis praesentibus castrensibus Kijoviensibus libere ac benevole – przed niniejszymi aktami grodzkimi kijowskimi swobodnie i dobrowolnie; de tenore tali – tej treści; contraventionis – (na wypadek) naruszenia; forum ubiquinarium et terminum peremptorium – sąd wszędzie właściwy i termin zawity; amputatis omnibus beneficiis juris – z odjęciem wszelkich dobrodziejstw prawa; de verbo ad verbum – słowo w słowo.

Nazwisko wystawcy w tytule „Nawicki”, w tekście i podpisie „Nowicki” – przyjęto NOWICKI. Wieś „Hryniek [?]” (dopełniacz), miejsce wystawienia „w Hryńkach [?]” – przyjęto Hryńki [?]; województwo nie podane. Cena: „Summę szacunkową przewyższaiącą Siedmset pięćdziesiąt Złotych” – zbywca (jak sam pisze) z namysłu obniżył szacunek. Świadkowie: Michał Twardowski [?], Jakub Kordowski [?] (pieczętarz), Ksawery Januszewicz [?] – imię Ksawery wskazuje na XVIII-wieczny (lub późniejszy) charakter odpisu.

Streszczenie

30XII 1701 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Hawryłem Wizodą Wysockim, namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, Łukasz Nowicki zeznał swój zapis wieczystej rezygnacji (Hryńki [?], 28 XII 1701) na rzecz Jana Wakulewicza. Nowicki, mając odziedziczoną po rodzinie część wsi Hryńki [?], wolną od zobowiązań, sprzedał ją wieczyście Wakulewiczowi ze wszystkimi poddanymi ciągłymi i pieszymi, ich powinnościami, polami, lasami, gruntami, łąkami i przynależnościami, w dawnych granicach, za umówioną sumę (ponad 750 zł), którą otrzymał w całości i z której kwitował. Wakulewicz może dobrami rządzić jak własnymi; zbywca i jego sukcesorowie zobowiązali się bronić go przed wszelkimi przeszkodami, a na wypadek naruszenia poddali się każdemu sądowi z terminem zawitym. Podpisali: Łukasz Nowicki oraz świadkowie Michał Twardowski [?], Jakub Kordowski [?] i Ksawery Januszewicz [?]. Zapis wpisano do ksiąg słowo w słowo.

Transkrypcja

k. 161v (skan 0163, strona lewa – od ok. 1/5 wysokości)

1Possessya UJPana Jana Meszyń-

2skiego [?] w Dobra Słobodki [?] Krzy-

3we Jezioro wzięta –

4Roku Tysiacza Siemsot perwaho

5Miesiaca Dekabra trydcatoho dnia

6Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy

7Myłosti Żytomire peredomnoiu Hawryłom Wizoda

8Wyzockim Namiestnikom Starostwa Rehentom Khrod[zkim]

9Żyto[mirskim] i Knyhami nyneszymi Khradzkimi Żytomir[skimi]

10Comparens p[ersona]l[ite]r Woźny Generał W[oiewódz]twa Kij[owskiego] szlachetny

11Piotr Siemachowicz [?], w moc prawdziwey

12wierney i skuteczney Relacyi swoiey dla za-

13pisania do Xiąg niniejszych Grodz[kich] Kijows[kich] Żytomi[rskich] [?]

14ustnie i dobrowolnie zeznał iż on na affektacyą

15i prawną Rekwizycyą JP. Jana Syna Krzysztofa [?]

16Meszyńskiego [?] maiąc przy sobie stronę Szlachty

17Ludzi wiary godnych do tego użytych i przybranych

18UUr. Szymona Kaminskiego i Piotra Kozłowicza [?]

19eo maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi

20adhibitos Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset pier-

21wszego dnia pierwszego Decembra był w Dobrach

22Słobódki Krzywego Jeziora w W[oiewódz]twie Kij[owskim] leżącey

23gdzie będąc vigore Tranzakcyi przedażney w Roku

24Tysiąc Siedmset pierwszym dnia dwudziestego No-

25wembra od JP. Jerzego Dylewskiego [?] Syna Ławrentego

26Rekwirentowi daney i w Słobódce Krzywego Jeziora

27[reklamant:] pomienioney

k. 162 (skan 0163, strona prawa – górne 2/3)

1pomienioney JP. Jana Meszyńskiego [?] w wieczystą Wła-

2dzę wprowadzić dozwalaiącey ze wszystkiemi

3tych Dóbr Części Krzywego Jeziora Siedliskami [?]

4poddanemi, Borami, Lasami, Sianożęciami Błota-

5mi [?] zgoła z tym wszystkim co z dawna dawien

6do tey Części przynależało i przynależy nic

7nie wyimuiąc ani uwiązuiąc [?], ale wszystko ogółem

8i pospolitością zawieraiąc w Realną spokoyną Aktu-

9alną Dziedziczną possessyą JP. Janowi Meszyńskie-

10mu podał postąpił i Intromittował, potem Podda-

11nych do Gromady zwoławszy o nowym ich Panu

12i affektancie zawiadomił, i iemu posłuszeństwo

13polecił którym co tylko Panowie [?] ich [?] [nieczyt.] [?]

14mieli, wszem stronę Szlachty oświadczywszy się

15zniknął [?] i ku przedniemu Urzędowi wwiązawczy [?]

16[relacyą uczy-]nił zeznaiąc prosząc cum actis Connotari

17co i otrzymał Piotr Siemachowicz [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 30 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Żytomierzu, przede mną Hawryłem Wizodą Wysockim, namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim”.

Łacina: eo maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla tym większego i wyraźniejszego świadectwa; vigore transakcyi – mocą transakcji; cum actis connotari – zapisać do akt.

Woźny generał – ten sam co w akcie 176 („Piotr Siemachnowicz [?]”); tu „Siemachowicz/Semachowicz”. Nazwisko intromitowanego: tytuł „Meszyń-/skiego” (pierwsza litera niepewna – M/S), w tekście „Meszyński”; imię ojca „Krzysztofa [?]” niepewne. Sprzedawca Jerzy Dylewski [?], syn Ławrentego. Nazwa dóbr: „Słobodki Krzywe Jezioro”, „Słobódki Krzywego Jeziora”, „Słobódka Krzywego Jeziora” – przyjęto Krzywe Jezioro (Słobódka) [?]. Końcowe wiersze relacji (k. 162) częściowo zniekształcone.

Streszczenie

30XII 1701 na urzędzie grodzkim w mieście Żytomierzu, przed Hawryłem Wizodą Wysockim, namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, woźny generał województwa kijowskiego szlachetny Piotr Siemachowicz [?] zeznał relację: 1 XII 1701, na żądanie Jana Meszyńskiego [?], syna Krzysztofa [?], w obecności szlachty Szymona Kamińskiego i Piotra Kozłowicza [?], był w dobrach Słobódka Krzywe Jezioro [?] w województwie kijowskim i na mocy transakcji sprzedaży z 20 XI 1701, wystawionej przez Jerzego Dylewskiego [?], syna Ławrentego, wprowadził Meszyńskiego [?] w rzeczywiste, spokojne, dziedziczne posiadanie tej części dóbr z siedliskami, poddanymi, borami, lasami, łąkami i błotami, nic nie wyłączając; zwołanym poddanym oznajmił o nowym panu i nakazał im posłuszeństwo. Relację wpisano do akt.

Transkrypcja

k. 162 (skan 0163, strona prawa – dolna 1/3)

1Kwit UWJP. Macieja Jastrzębskiego

2UWJP. Józefowi i Janowi Jasieńskim [?] dany i służący

3Roku Tysiacza Siemsot perwoho

4Miesiaca Dekabra dwadcat czetwertoho dnia

5Na Uradie Khrodz[kom] w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Owru[czu] [?]

6peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Namiestnikom

7podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim Jenerału W[oiewódz]twa

8Kijewskoho i Knyhami nyneszymi Khrodzkimi

9Kijewskimi Comparens p[ersona]l[ite]r UW. Maciey Syn Jana

10Jastrzębski zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiw-

11[reklamant:] szy

k. 162v (skan 0164, strona lewa)

1odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey Juryzdyk-

2cyi, prawa, Forum, Powiatu i W[oiewódz]twa, a pod teraźniey-

3szy dobrowolnie zeznanie swoie Kwitowi poddaię się

4i całkowicie inkorporuię, wiadomo iawno czynię ustnie

5i dobrowolnie zeznawam i oznaymuię, iż Ja zeznawa-

6iący maiąc Dobra własne tu w W[oiewódz]twie Kijows[kim] sytuowane

7Część Wsi Chotowni [?] po sp. Antecessorach Janie Oycu

8i Kazimierzu Dziadu na mnie zeznawaiącego

9vigore Juris naturalis spadłe i należące umyśliłem

10pomienione Dobra wieczności odrezygnować UUWJmPP.

11Janowi i Józefowi Synom Daniela Jasieńskim [?]

12a to za Summę Tysiąc Siedmset Złotych Polskich, o co

13między mną zeznawaiącym, a UUWJmPP. Jasieńs-

14kimi zawarty poprzednio został Kontrakt perpe-

15tuae ac irrevocabilis resignationis – A gdy na dniu

16dzisieyszym UUWJPP. Jasieńscy czyniąc zadość

17warunkowi pomienionego Kontraktu Summę szacun-

18kową za pomienione Dobra postanowioną i umó-

19wioną do Rąk moich w zupełności wypłacą i aktu-

20alnie wyliczaią, przeto z odebrania oney Summy

21Ja zeznawaiący UUWJmPP. Jana i Józefa Jasieńskich

22potomków i Sukcessorów ich zupełnie Kwituię,

23żadney zaliczki [?] sobie, ani Sukcessorom swoim do

24upomnienia się kiedykolwiek o pomienioną

25Summę nie zostawuię praesentis recognitio-

26nis vigore Maciey Jastrzębski mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1701, miesiąca grudnia 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu [?], przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału [?] województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”. Nazwa miasta wyblakła – 24 XII 1701 Synhajewski urzędował w Owruczu (akty 168–173).

Łacina: vigore juris naturalis – mocą prawa przyrodzonego; perpetuae ac irrevocabilis resignationis – wieczystej i nieodwołalnej rezygnacji (zrzeczenia); praesentis recognitionis vigore – mocą niniejszego zeznania; mp. (manu propria) – ręką własną.

Odpis kończy się podpisem wystawcy, bez formuły ingrosacji. Nazwiska: „Jasieński/Jasienski” [?] (w tytule „Jasieńskim”); wieś „Chotowni” [?] (dopełniacz/miejscownik; mianownik może Chotownia lub Chotownie). „żadney zaliczki [?]” – lekcja niepewna (sens: żadnej pretensji).

Streszczenie

24XII 1701 na urzędzie grodzkim kijowskim w Owruczu [?], przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, Maciej Jastrzębski, syn Jana, zeznał kwit: mając po ojcu Janie i dziadzie Kazimierzu dziedziczną część wsi Chotownia [?] w województwie kijowskim, zawarł wcześniej z Janem i Józefem Jasieńskimi [?], synami Daniela, kontrakt wieczystej i nieodwołalnej rezygnacji tych dóbr za 1700 zł; ponieważ nabywcy wypłacili mu umówioną sumę w całości, kwituje ich, ich potomków i sukcesorów, i nie zostawia sobie ani swoim sukcesorom żadnej pretensji. Podpis: Maciej Jastrzębski.

Transkrypcja

k. 163 (skan 0164, strona prawa)

1Intromissya Wybranowskiemu [?]

2Roku Tysiacza Siemsot wtoraho

3Miesiaca Marta Siemnadcatoho dnia

4Na Uradie Khrodzkom w Zamku JeHo Korolewskoy Myłosti

5Żytomirskom przede mną Bazylim z Wyhowa Wyhowskim Na-

6miestnikiem Starostwa Generału [?] Grodzkiego Żytomierskiego

7i Xięgami niniejszemi Grodzkiemi Żytomierskiemi stanowszy

8oczewisto woźny Generał W[oiewódz]twa Kijowskiego Wołyńskiego Bra-

9cławskiego i Czernichowskiego opatrzny Mikołay Zawracki [?] dla

10zapisania do Xiąg niniejszych Grodzkich Żytomierskich iawnie

11ustnie i dobrowolnie zeznał – Iż on ad affectationem et juri-

12dicam requisitionem Urodzonego JmPana Mikołaia Wybranowskiego

13Syna zeszłego Ur. JmPana Jakoba Wybranowskiego z mocy prawa

14naturalnego ziezdzał do Dóbr wsi Kamionki [?] i tam maiąc

15przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych UUr. JPP. Grzego-

16rza Monastyrskiego i Jana Przestrzelskiego, Część tey wsi

17niegdy UUr. JmPana Jakoba Wybranowskiego Dziedziczną

18ze wszystkiemi oney poddanemi Gruntami uprawnemi i nie-

19uprawnemi, zasianemi i niezasianemi Lasem Sianożęciami

20Pastwiskami Błotami i wszystkiemi należytościami i granicami

21tak iako [plama] przedtym do tey Części z dawna należało temuż Urodzo-

22nemu Mikołaiowi Wybranowskiemu, zeszłego Ur. Jakoba Wy-

23branowskiego Sukcessorowi należytemu podał i postąpił, i w

24one nemine contradicente et oppugnante intromittował –

25owszem swoiey Intromissyi przed nimże Urzędem zeznaiąc

26Relata prosił aby do akt przyięta i zapisana była a

27co i otrzymał – Która to Intromissya słowo w słowo Jako się w sobie

28ma do Xiąg niniejszych Ingrossowana –

Objaśnienia i tłumaczenia

Od tej strony (k. 163) NOWA RĘKA kopisty i nowy rok: na marginesie „185” oraz ołówkiem „1 1702” (numeracja ołówkowa zaczyna się od nowa dla 1702 r.); u góry „1702”. Stara foliacja „127” przekreślona. Formuła oblaty: data ruszczyzną („Roku 1702, miesiąca marca 17 dnia”), dalej po polsku: „na urzędzie grodzkim w zamku JKMci żytomierskim przede mną Bazylim z Wyhowa Wyhowskim, namiestnikiem starostwa generału [?] grodzkiego żytomierskiego”.

Łacina: ad affectationem et juridicam requisitionem – na żądanie i prawne wezwanie; nemine contradicente et oppugnante – bez sprzeciwu i oporu kogokolwiek; intromittował – wwiązał (wprowadził w posiadanie); relata – relacja.

Woźny generał „opatrzny Mikołay Zawracki [?]” – nazwisko niepewne (może Zawadzki); tytuł „woźny generał województw kijowskiego, wołyńskiego, bracławskiego i czernichowskiego”. Nazwa wsi „Kamionki [?]” (dopełniacz). Brak daty samej intromisji.

Streszczenie

17III 1702 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Bazylim z Wyhowa Wyhowskim, namiestnikiem starostwa i urzędu grodzkiego żytomierskiego, woźny generał województw kijowskiego, wołyńskiego, bracławskiego i czernihowskiego, opatrzny Mikołaj Zawracki [?], zeznał relację: na żądanie Mikołaja Wybranowskiego, syna zmarłego Jakuba, z mocy prawa przyrodzonego zjechał do wsi Kamionka [?] i w obecności szlachty Grzegorza Monastyrskiego i Jana Przestrzelskiego podał i wwiązał go, jako prawego sukcesora, w dziedziczną część tej wsi po ojcu, ze wszystkimi poddanymi, gruntami uprawnymi i nieuprawnymi, lasem, łąkami, pastwiskami, błotami i granicami, bez niczyjego sprzeciwu. Relację wpisano do ksiąg.

Transkrypcja

k. 163v (skan 0165, strona lewa)

1Zapis JP. Stefana Proszkowskiego

2JP. Strybylowi dany i służący

3Roku Tysiacza Siemsot wtoroho

4Miesiaca Awhusta Siemoho dnia

5Na Uradie Khrodzkim w Zamku JeHo Korolewskoy Myłosti

6Żytomirskim peredomnoiu Bazylim z Wyhowa Wyhowskim

7Namiestnikom Starostwa, Rejentom Grodzkim Żyto[mirskim] i Xięgami

8niniejszemi Grodz[kiemi] Żyto[mirskiemi] Comparens o[sobiś]cie [?] Ur. Stefan Prosz-

9kowski ten Zapis perpetuae donationis od siebie zeznawaiącego

10in rem et personam JmP. Strybyla na Dobra wieś Chyżyn [?]

11z podpisem ręki swey własney także z podpisami rąk JPP.

12przyiaciół ustnie i oczewiście przyznał prosząc mnie Urzędu

13aby przyięty i do akt wpisany był, Który ia Urząd przyi-

14muiąc czytałem i tak się w sobie ma: Ja Stefan Proszkowski

15z Ur. Macieia Proszkowskiego Syn a z Kazimierza [plama] Wnuk [?] i na-

16turalny po nich wszystkich generaliter dóbr oyczystych leżących

17i ruchomych, dziedzicznych i zastawnych Sukcessor i dziedzic

18zdrów będąc na ciele i umyśle odstąpiwszy swey własney

19należney Ziemskiey Juryzdykcyi, prawa Forum W[oiewódz]twa, Powiatu [?]

20a pod niniejszy List dobrowolny Zapis móy wieczystey

21darowizny z Dobrami i Sukcessorami memi dobrowolnie się pod-

22daiąc i wiążąc, wiadomo iawno czynię dobrowolnie zezna-

23wam i oznaymuię każdemu komu o tem wiedzieć będzie należało

24teraz na potym i zawsze iż Ja zeznawaiący maiąc wolność z prawa

k. 164 (skan 0165, strona prawa)

1pospolitego dobrami memi iako chcę rządzić szafować i dyspo-

2nować, komu chcę dać, darować, i zapisać, upatrzywszy w tym

3lepsze moie, z dobrey i rozmyślney woli i rozsądku mego dobra

4moie Dziedziczne wieś Chyżyn [?] w W[oiewódz]twie Kijows[kim] sytuowane po

5zeszłym JP. Macieiu Proszkowskim Porucz[niku] Chor[ągwi] Panc[erney] rodzicu

6moim iure naturali et haereditario mnie należące i iako na

7Sukcessora spadłe, ze wszystkiem tych Dóbr tytułem dziedzic-

8twem, pańskiem, własnością, i należnością, ze wszystkiemi podda-

9nymi ciągłymi i nieciągłymi, bojarami, komornikami, ich wszelki-

10mi powinnościami robotami Czynszami podatkami pieniężnymi,

11miodowemi i osypami, z polami, gruntami, dworskiemi i chłopski-

12mi, ogrodami, Sianożęciami, dąbrowami, Lasami, wodami, Mły-

13nami i wszelkiemi w tych Dobrach pożytkami, przychodami,

14przynależytościami, granicami, miedzami, obchodami, owo

15zgoła nic nie wyimuiąc ani Exympuiąc, ale wszystko ogółem

16pospolitością rozumieiąc [?], tak aby mianowane niemianowanemu,

17a niemianowane mianowanemu nic nieszkodziło i nie ubli-

18żało UrJP. Adamowi Strybylowi potomkom i Sukcessorom Jego

19daię, daruię, i wiecznemi Czasy rezygnuię i zaraz w moc dzierżenia

20i dziedziczną possessyą przez Woźnego i Szlachtę sposobionych [?]

21podaię i ustępuię żadnego rekursu regressu pretextu i należyto-

22ści do tych Dóbr sobie samemu Sukcessorom moim i nikomu nie

23zostawuię owszem na zawsze się tych Dóbr wyrzekam i wyzu-

24wam Vigore którego Zapisu mego wieczystey donacyi JmP.

25Adam Strybyl przerzeczone dobra obiąwszy w possessyą

26swoią, ma wiecznemi Czasy trzymać używać, komu chcieć dać

k. 164v (skan 0166, strona lewa)

1darować i według woli i upodobania swego dysponować a iuż

2Ja zeznawaiący od daty Zapisu tego żadney trudności, impe-

3dymentów prawnych i nieprawnych, Sam przez się, ani przez

4Subordynowane osoby czynić i zadawać niemam i owszem od

5wszelkich Impedymentów o te Dobra zachodzących w każdego Sądu

6i prawa i na każdym terminie moim własnym Kosztem tyle-

7kroć ile tego potrzeba będzie okazywała bronić, zastępować

8i ewinkować z Sukcessorami memi zapisuię się, a to pod

9szkodami Ziemskiemi słownie oszacowanemi, o które to szkody

10w sprzeciwieniu się temu Zapisowi ewinkowaniu Forum generali

11i termin zawity we wszelakim Generaliter Sądzie i Urzędzie,

12bez zażywania in genere et specie wszelkich delacyi appellacyi

13i ich prosekucyi obron i dobrodzieystw prawnych, z dowcipu

14ludzkiego wymyślonych, sobie samemu i Sukcessorom moim

15naznaczam i prefiguię Który Zapis Ręką moią własną

16przy uproszonych Świadkach i przyiaciołach podpisuię Działo

17się w Żytomierzu roku Tysiąc Siedmset drugiego Miesiąca

18Augusta Szóstego dnia, u tego Zapisu podpisy rąk temi

19słowy Stefan Proszkowski mp. Ustnie i oczewisto [plama] proszony

20do podpisu tego Zapisu perpetuae donationis Świadek i przyiaciel

21podpisuię się Andrzey Bolesławski [?] mp. Ustnie i oczewisto proszony

22do podpisu Świadek i przyiaciel podpisuię się Szymon

23Niemirowski, Który to Zapis za podaniem i prośbą wyż mianowaney

24osoby przyznawaiącey, a za moim Urzędowym przyięciem słowo w słowo iak się

25w sobie ma od początku aż do końca do Xiąg niniejszych Khrodz[kich] Żyto[mirskich] iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1702, miesiąca sierpnia 7 dnia, na urzędzie grodzkim w zamku JKMci żytomierskim, przede mną Bazylim z Wyhowa Wyhowskim, namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim”. Ręka kopisty ta sama co w akcie 185 (od k. 163).

Łacina: perpetuae donationis – wieczystej darowizny; in rem et personam – na rzecz i osobę; generaliter – ogólnie; iure naturali et haereditario – prawem przyrodzonym i dziedzicznym; exympuiąc (eximo) – wyłączając; ewinkować (evincere) – bronić (w sądzie) praw nabywcy; forum generali – sąd ogólny (każdy); in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; delacyi appellacyi i ich prosekucyi – odwołań, apelacji i ich popierania; prefiguię (praefigo) – wyznaczam; mp. (manu propria) – ręką własną.

Nazwisko obdarowanego „Strybyl” [?] (tytuł „Strybylowi”, w tekście „Strybyla”, „Strybyl”). Wieś „Chyżyn” [?] (w rkp. „Chyzyn”). „sposobionych [?]” – może „sposobnych”. Daty: zapis 6 VIII 1702, oblata 7 VIII 1702. Ołówkiem przy numerze „2” – drugi odpis z 1702 r.

Streszczenie

7VIII 1702 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Bazylim z Wyhowa Wyhowskim, namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, Stefan Proszkowski przyznał swój zapis wieczystej darowizny (Żytomierz, 6 VIII 1702) dla Adama Strybyla [?]. Proszkowski, syn Macieja, porucznika chorągwi pancernej, i wnuk Kazimierza, dziedzic po nich wszystkich dóbr, darował wieczyście Strybylowi, jego potomkom i sukcesorom, swoją dziedziczną wieś Chyżyn [?] w województwie kijowskim ze wszystkimi poddanymi ciągłymi i nieciągłymi, bojarami, komornikami, ich powinnościami, robociznami, czynszami i daninami (pieniężnymi, miodowymi, osypem), polami, gruntami dworskimi i chłopskimi, ogrodami, łąkami, dąbrowami, lasami, wodami, młynami i granicami, nic nie wyłączając; zrzekł się wszelkiego regresu, zobowiązał się bronić obdarowanego własnym kosztem w każdym sądzie pod rygorem szkód i poddał się każdemu sądowi z terminem zawitym bez prawa odwołań. Podpisali: Stefan Proszkowski oraz świadkowie Andrzej Bolesławski [?] i Szymon Niemirowski. Zapis wpisano do ksiąg słowo w słowo.

Transkrypcja

k. 165 (skan 0166, strona prawa)

1Zapis Dymissyonis od UrJPana

2Józefa Ełaszewicza [?] Synowi

3swemu Naumowi [?] dany –

4Roku Tysiacza Siemsot Wtoroho

5Miesiaca Awhusta Siemoho dnia

6Na Uradie Khrodzkim w Zamku JeHo Korolewskoy

7Myłosti Żytomirskim peredamnoiu Bazylim

8z Wyhowa Wyhowskim Namiestnikom Starostwa

9Rejentom Khrodzkim Żyto[mirskim] i Knyhami nyneszymi

10Khrodz[kimi] Żyto[mirskimi] Comparens personaliter UrJP. Józef

11Ełaszewicz [?] ten Zapis Dymissyonis od siebie zezna-

12waiącego in rem et personam Syna swego dany

13i służący, dla wpisania do Xiąg niniejszych

14podał, Które Ja Urząd przyimuiąc czytałem

15i ten tak się w sobie ma – Ja Józef Ełaszewicz [?]

16Sędzia Grodzki Trembowelski zdrowy będąc

17na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey własney

18należney Ziemskiey Juryzdykcyi prawa, Fo-

19rum Powiatu i W[oiewódz]twa a pod niniejszy Zapis

20móy Dymissyonis cale się poddaiąc i wiążąc

21wiadomo iawno czynię ustnie i dobrowolnie

22zeznaię – Iż Ja zeznawaiący maiąc Dobra

23moie dziedziczne tu w W[oiewódz]twie Kij[owskim] sytuowane

24Część Wsi Chodaków, maiąc przytem wolność z

25prawa pospolitego własnością swoią iako

26chcę rządzić szafować i dysponować, a mianowicie [?]

27nadzieię w Synu moim, że tak iuż adultus [?]

28niemogąc niewidzieć oraz doskonały w nim

k. 165v (skan 0167, strona lewa)

1sposobności [?] do rządzenia persona oney i maiąc

2temu [nieczyt.] umyśliłem przeto pomienioną

3Część ze wszystkiemi Poddanemi ich robocizn[ami] [?]

4nami [?], daniami, czynszami, Ludźmi, z Polami,

5Rolami, Łąkami, Sianożęciami, Pasiekami [?]

6Wygonami, Zaroślami, i ze wszystkiem tym

7co od naydawnieyszych czasów do wspomnioney

8Części przynależało i przynależy UrJPanu

9Naumowi [?] Ełaszewiczowi [?] Synowi memu

10daię darowuię i nawieczność Dymittuię, wolen

11tedy od tąd iuż iest i będzie UrJP. Syn móy wspo-

12mnionemi Dobrami iako swoią własnością rzą-

13dzić szafować i dysponować, a Ja zeznawaiący

14żadnego prawa od tąd do tych Dóbr mieć niebędę

15i na to daię ten móy List Zapis Dymissyonis

16który dla lepszey wiary i waloru przy upro-

17szonych Świadkach i przyiaciołach podpisuię

18Datum w Żytomierzu dnia Szóstego Augusta

19Tysiąc Siedmset wtórego Roku – Józef Ełasze-

20wicz [?] Sędzia Grodz[ki] Trembowel[ski] mp. Jako Świadek

21i przyiaciel na tey Dymissyi podpisuię się Jerzy [?]

22Kowalski – Jako Świadek i przyiaciel podpi-

23suię się Adam Chodakowski mp. Za Świadka

24i przyiaciela na tey Dymissyi podpisuię się Piotr Mo-

25czulski mp. Która to Dymissya za podaniem

26i prośbą, a za moim Urzędowym przyię-

27ciem do Xiąg nyneszych iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1702, miesiąca sierpnia 7 dnia, na urzędzie grodzkim w zamku JKMci żytomierskim, przede mną Bazylim z Wyhowa Wyhowskim, namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim”. Ta sama sesja co akt 186.

Łacina: in rem et personam – na rzecz i osobę; Dymissyonis (dimissionis) – dymisji, ustąpienia dóbr synowi za życia ojca; dymittuię – ustępuję (w drodze dymisji); adultus [?] – dorosły; persona – osoba; datum – dano; mp. (manu propria) – ręką własną.

Nazwisko wystawcy w rkp. z inicjałem przypominającym E lub O („Ełaszewicz”, „Ełasze-wicz”) – może Eliaszewicz lub Ostaszewicz; imię syna „Naum [?]” niepewne. Wystawca – „sędzia grodzki trembowelski” (urząd spoza województwa kijowskiego; por. ekstrakt grodu trembowelskiego w akcie 164). Część wsi Chodaków – por. akty 34–36 (Trypolscy) i 159 (A. Turski [?]). Fragment uzasadnienia dymisji (koniec k. 165 – początek k. 165v) wyblakły i zniekształcony – sens: ojciec widzi w dorosłym synu zdolność do samodzielnego zarządu. Świadkowie: Jerzy [?] Kowalski, Adam Chodakowski, Piotr Moczulski.

Streszczenie

7VIII 1702 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Bazylim z Wyhowa Wyhowskim, namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, Józef Ełaszewicz [?], sędzia grodzki trembowelski, podał do akt swój zapis dymisji (Żytomierz, 6 VIII 1702) na rzecz syna Nauma [?]. Mając dziedziczną część wsi Chodaków w województwie kijowskim i widząc w dorosłym synu zdolność do zarządzania, darował mu i wieczyście ustąpił tę część ze wszystkimi poddanymi, ich robociznami, daninami i czynszami, polami, rolami, łąkami, pasiekami, wygonami, zaroślami i wszystkim, co do niej od dawna należało; syn może nią rządzić jak własnością, a ojciec wyrzekł się do niej wszelkich praw. Podpisali: Józef Ełaszewicz [?] oraz świadkowie Jerzy [?] Kowalski, Adam Chodakowski i Piotr Moczulski. Dymisję wpisano do ksiąg.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 166 (skan 0167, strona prawa)

1Zapis perpetuy [?] Donationis

2od UrJP. Antoniego Cękowa [?]

3UrJPanu Janowi Grabinskiemu [?]

4Roku Tysiacza Siemsot wtoroho

5Miesiaca Awhusta Siemoho dnia

6Na Uradie Khrodzkim w Zamku JeHo Korolewskoy

7Myłosti Żytomirskim peredemnoiu Bazylim z

8Wyhowa Wyhowskim Namiestnikom Starostwa

9Rejentom Khrodz[kim] Żyto[mirskim] i Knyhami nyneszymi

10Khrodz[kimi] Żyto[mirskimi] Comparens per[sonali]ter UrJP. Antoni

11Cękow [?] ten Zapis wieczysty od siebie ze-

12znawaiącego in rem et personam UrJP. Jana

13Grabinskiego [?] uczyniony dla wpisania do Xiąg

14niniejszych podał, prosząc mnie Urzędu aby

15przyięty i w Xięgi wpisany był, a Ja go Urząd

16od [?] Urzędu mnie proszony [?] przyiąwszy czytałem i ten tak

17w sobie ma: Ja Antoni Cękow [?] Syn [nieczyt.]

18[nieczyt.] Rafała [?] Ko[...]skiego [?] [nieczyt.]

19zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey

20własney należney Ziemskiey Juryzdykcyi prawa

21Forum i Powiatu a pod niniejszy Zapis móy per-

22petuy Donationis cale się poddaiąc i wiążąc wia-

23domo iawno czynię ustnie i dobrowolnie zezna[ię]

24iż Ja zeznawaiący maiąc Dobra moie dziedziczne

25Część Wsi Kodrynie [?] w Woiewództwie Kijowskim

26sytuowaną, maiąc też wolność z prawa pospolitego

27własnością swoią iako chcę rządzić szafować i dyspo-

28nować, umyśliłem przeto Dobrowolnie [?] z Poddanemi [?]

29[i] Polami, Rolami, Łąkami, Lasami [?] i z tym wszyst-

30kiem co do tey Części zdawnych czasów przynależało

31i przynależy

k. 166v (skan 0168, strona lewa)

1UrJP. Janowi Grabinskiemu [?] daię daruię i nawiecz-

2ność [nieczyt.] [?] [nieczyt.] dziedzicznym [?]

3przynależące, także [?] czasu mego do tych wsz[ystkich] [?]

4wspomnione Dobra Części Wsi Kodryniec [?], tamże [?]

5UrJP. Janowi Grabinskiemu [?] daię, daruię, zapi-

6suię z Części [nieczyt.] na zastawney [?] [nieczyt.]

7uprzywiliowaney [?] i postanowioney [?], trzy tysiące [?] [nieczyt.]

8złotych polskich, z których dwa tysiące [?] [nieczyt.]

9piąłem [?] [nieczyt.], z których [nieczyt.] [?]

10[nieczyt.] [?] na ostatek [?] [nieczyt.] Tysiące [?]

11złotych polskich przy tey tranzakcyi [?] [nieczyt.]

12[nieczyt.] Syna mego Józefa [nieczyt.] [?]

13który [?] to Syn móy w pełnoletności [?] [nieczyt.] [?]

14ma prawo iako zwać [?] [nieczyt.] [?]

15do tych swoich [?] [nieczyt.] [?]

16[nieczyt.], a Ja zeznawaiący żadnego [?] prawa [nieczyt.]

17[nieczyt.] [?] Dobr [nieczyt.] [?]

18a który procent [?] [nieczyt.] naznaczam [?], żadney zaś [?]

19do zwrotu nie [nieczyt.], przeto daię ten móy List

20Zapis perpetuy Donationis który [nieczyt.] [ręką]

21własną przy uproszonych Świadkach i przyiacio-

22łach podpisuię. Datum w Żytomierzu dnia

23Dwudziestego Ósmego Julii Tysiąc Siedmset Wtórego

24Roku – Antoni Cękow [?] mp. Jako Świadek i przy-

25iaciel na tym Zapisie podpisuię się Onufry [?] Gro-

26[...]ski [?] mp. Jako Świadek i przyiaciel na tym

27Zapisie perpetuy Donationis podpisuię się Jan

28Wozgrodzki [?] mp. Za Świadka i przyiaciela na

29tym Zapisie perpetuy Donationis podpisuię się

30Benedykt Szaniawski [?] mp. Który to Zapis

31za podaniem i prośbą a za moim Urzę-

32dowym przyięciem do Xiąg nyneszych iest

33wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1702, miesiąca sierpnia 7 dnia, na urzędzie grodzkim w zamku JKMci żytomierskim, przede mną Bazylim z Wyhowa Wyhowskim, namiestnikiem starostwa, regentem grodzkim żytomierskim, i księgami niniejszymi grodzkimi żytomierskimi”. Ta sama sesja co akty 186–187.

Łacina: Zapis perpetuy (perpetuae) Donationis – zapis wieczystej darowizny; comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; datum – dano; mp. (manu propria) – ręką własną.

Strona k. 166v (skan 0168 lewa) bardzo wyblakła, z przebiciem pisma z drugiej strony karty – środkowa część dyspozycji (warunki darowizny, wzmianka o sumie trzech [?] tysięcy złotych, o synu wystawcy Józefie i o procencie) odczytana tylko fragmentarycznie; akt oznaczono #PARTIAL. Nazwisko wystawcy w rkp. „Cękow” (w tytule „Cękowa”, w podpisie „Cękow mp.”) – lekcja niepewna (może Cykow, Cękowski); nazwisko obdarowanego „Grabinski” – niepewne. Nazwa wsi w rkp. „Kodrynie”, na k. 166v „Kodryniec” [?] – lekcja niepewna. Imię i nazwisko ojca wystawcy (wiersz 2 dyspozycji) nieczytelne. Świadkowie: Onufry [?] Gro[…]ski [?], Jan Wozgrodzki [?], Benedykt Szaniawski [?].

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

7VIII 1702 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Bazylim z Wyhowa Wyhowskim, namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim, Antoni Cękow [?] podał do akt swój zapis wieczystej darowizny (Żytomierz, 28 VII 1702) na rzecz Jana Grabińskiego [?]. Wystawca, mając dziedziczną część wsi Kodryniec [?] (Kodrynie [?]) w województwie kijowskim, darował ją wieczyście Grabińskiemu [?] wraz z poddanymi, polami, rolami, łąkami, lasami i wszystkim, co do niej od dawna należało. W dalszej, słabo czytelnej części zapisu mowa o sumie trzech [?] tysięcy złotych polskich (zapewne zabezpieczonej na tej części), o synu wystawcy Józefie i o procencie; wystawca wyrzekł się praw do dóbr. Podpisali: Antoni Cękow [?] oraz świadkowie Onufry [?] Gro[…]ski [?], Jan Wozgrodzki [?] i Benedykt Szaniawski [?]. Zapis wpisano do ksiąg. (Odczyt częściowy.)

Transkrypcja

k. 167 (skan 0168, strona prawa)

1Zapis Zastawny między UrJP. Marcina Olifirowicza

2a UrJ. Janem i Pawłem Kozowskiemi zawarty –

3Roku Tysiacza Siemsot wtoroho

4Miesiaca Decembra Czetwertohonadcat dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Meście JeHo Korolewskoy Myłosti Owru-

6czom peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Namiestni-

7kom podwoiewództwa Rejentom Khrodzkim Jenerału W[oiewódz]twa

8Kijowsk[oho] i Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi] Kijowsk[imi] Comparens p[e]r[sonali]ter

9UrJPan Marcin Olifirowicz ten Zapis zastawny z podpisami

10Ręki swey własney i z podpisami Ręki JmPP. przyia-

11ciół od siebie zeznawaiącego UrJJPP. Janowi i Pawłowi

12Kozowskim Rotmistrzowiczom Wileńskim ratione in-

13fro Contentorum dany i służący podawszy ustnie i dobro-

14wolnie przyznał, prosząc aby przyięty i w Xięgi wpisany

15był – A tak Ja Urząd ten Zapis ad acticandum do Xiąg przyimu-

16iąc czytałem i tak się w sobie ma – Ja Marcin Władysława

17Syn, a Bartłomieia wnuk Olefirowicz zdrowy będąc na ciele

18i Umyśle, odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey

19Juryzdykcyi, prawa Forum powiatu i W[oiewódz]twa, a pod teraź-

20nieyszy dobrowolny List Zapis zastawny wraz z Dobrami

21potomkami i Sukcessorami swemi cale się poddaiąc i incorpo-

22ruiąc, wiadomo iawno czynię ustnie i dobrowolnie ze-

23znawam i oznaymuię teraz i na potem iż ku pilney

24i nie odwłoczney potrzebie wziąwszy i do Rąk moich własnych

25odliczywszy od UrJJPP. Jana i Pawła Synów Stefana Kozow-

26skich Rotmistrzowiczów Wileńskich Summę Cztery ty-

27siące Siedmset [?] Złotych Polskich, Dobra moie dziedziczne

28tu w W[oiewódz]twie i Powiecie Kijowskim sytuowane Część Wsi Wyso-

29kiey [?], nikomu pierwszym ani poźnieyszym prawem

30nie zawiedzione w trzechletnią zastawną Possessyą od daty

31niniejszego Zapisu liczyć się powinną wypuścić postano-

32wiłem – Jakoż ex nunc Dobra wyż wyrażone cum omnibus

33attinentiis et pertinentiis z poddanymi ciągłymi i pie-

34szymi z całem ich poddaństwem i posłuszeństwem

35na lat trzy UrJ. Janowi i Pawłowi Kozowskim w trzechletnią

36zastawną dzierżawę wypuszczam i zapisuię, a gdyby po upły-

37nionym tryjennium Summy zastawney za uczynioną

k. 167v (skan 0169, strona lewa)

1poprzednią dwunastoniedzielną owszem [?] przestrogą niewypłacił

2tedy UrJJPP. Kozowscy w drugie tryjennium wpadaią i tak

3daley ex tryjennium in tryjennium zastawnem posiadaniu

4UrJJPP. Kozowscy, a po nich potomkowie i Sukcessorowie Jchmo-

5ściów do Czasu wykupna przezemnie lub Sukcessorów zosta-

6wać maią, a Ja z potomkami i Sukcessorami moiemi żadney

7przeszkody, ani prepedycyi w używaniu prowentów z tych Dobr

8ani sam przez się, ani przez żadne subordynowane osoby

9czynić i zadawać niemam, owszem od wszelkich impedymentów

10prawnych i nieprawnych własnym moim kosztem i nakła-

11dem bronić i zastępować obowiązuię się, a ponmie [!] potomkowie

12i Sukcessorowie maią i powinni będą – Jnato daiem ten móy List

13Zapis zastawny, który dla tem lepszey wagi i waloru przy

14uproszonych Świadkach i przyiaciołach Ręką moią własną podpi-

15suię – Działo się w Owruczu Roku Pańskiego Tysiąc Siedmset drugie-

16go Miesiąca Decembra iedynastego dnia – u tego Zapisu podpisy

17Rąk temi słowy: Marcin Olefirowicz podpisuię się Ręką moią

18własną – Proszony Przyiaciel od JmPana Olefirowicza do podpisu

19tego Zapisu zastawnego podpisuię Piotr Olędzki [?] mp. Ustnie

20i oczewisto proszony Świadek i przyiaciel podpisuię się Stani-

21sław Dubkowski [?] mp. Ustnie i oczewisto proszony Świadek i

22przyiaciel podpisuię się Woyciech Borzecki. – Kotoryi że to Zapis

23za podaniem i prozbą wyż menowanoy osoby znaczą-

24ceyoy [?], a za moim uriadowym przyniatiem do knyh ny-

25niszynych Khrodzkich Kijowskich iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1702, miesiąca grudnia 14 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi”; zakończenie: „Który to zapis za podaniem i prośbą wyżej wymienionej osoby zeznającej, a za moim urzędowym przyjęciem do ksiąg niniejszych grodzkich kijowskich jest wpisany”.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione infra contentorum (w rkp. „infro Contentorum”) – z racji niżej zawartych spraw; ad acticandum – do wpisania do akt; ex nunc – od teraz; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; ex triennio in triennium (w rkp. „ex tryjennium in tryjennium”) – z trzylecia na trzylecie; impedymenty – przeszkody; prepedycya (praepeditio) – przeszkoda.

Nazwisko zastawnika w tytule „Olifirowicz”, w tekście i w podpisie „Olefirowicz”. Nazwisko zastawników „Kozowski” (synowie Stefana, „rotmistrzowicze wileńscy”) – lekcja dość pewna, ale bez porównania z innymi aktami oznaczona [?] w nazwach własnych indeksu. Kwota „Cztery tysiące Siedmset” – drugi wyraz niepewny. Nazwa wsi „Wysokiey” (podzielona „Wyso-kiey”) – może Wysokie lub Wysoka. „ponmie” – zapewne błąd kopisty za „po mnie”. Zastaw z trzyletnim okresem i odnowieniem „z trzylecia na trzylecie” do czasu wykupu po dwunastotygodniowym wypowiedzeniu – typowy kontrakt zastawny. Świadkowie: Piotr Olędzki [?], Stanisław Dubkowski [?], Wojciech Borzecki.

Streszczenie

14XII 1702 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, Marcin Olefirowicz (Olifirowicz), syn Władysława, wnuk Bartłomieja, podał do akt swój zapis zastawny (Owrucz, 11 XII 1702) dla Jana i Pawła Kozowskich [?], synów Stefana, rotmistrzowiców wileńskich. Wziąwszy od nich 4700 [?] złotych polskich, oddał im w trzyletnią zastawną posesję, licząc od daty zapisu, swoją dziedziczną, niczym nieobciążoną część wsi Wysokie [?] w województwie i powiecie kijowskim, ze wszystkimi przynależnościami i poddanymi ciągłymi i pieszymi. Jeśli po upływie trzech lat, po uprzednim dwunastotygodniowym wypowiedzeniu, nie zwróci sumy, Kozowscy i ich sukcesorowie zachowają posesję na kolejne trzylecia aż do wykupu; Olefirowicz zobowiązał się nie czynić przeszkód w pobieraniu dochodów i bronić zastawników własnym kosztem przed wszelkimi przeszkodami prawnymi i nieprawnymi. Podpisali: Marcin Olefirowicz oraz świadkowie Piotr Olędzki [?], Stanisław Dubkowski [?] i Wojciech Borzecki. Zapis wpisano do ksiąg grodzkich kijowskich.

Transkrypcja

k. 167v (skan 0169, strona lewa)

1Possessya UrJPana Adama Ziemnowicza [?]

2w Dobra Części Wsi Kisielowszczyzny służąca –

3Roku Tysiacza Siemsot Wtoroho –

4Miesiaca Decembra Czetwertohonadcat dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczom

6peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Namiestnikom podwoiewództwa

7Rejentom Khrodzkim Jenerału W[oiewódz]twa Kij[owskoho] i Knyhami nynisznymi Khrodzkimi

8Kijowsk[imi] stanowszy oczewisto Woźny Generał W[oiewódz]twa Kijowsk[oho] Wołyńskiego Bracław-

9skiego i Czernihowskiego opatrzny Mikołay Zawrocki [?] dla Zapisania do Xiąg

10niniejszych Grod[zkich] Kij[owskich] iawnie ustnie i dobrowolnie zeznał: Iż on na

11Affektacyą i prawną Rekwizycyą UrJPana Adama Ziemnowicza [?]

k. 168 (skan 0169, strona prawa)

1Syna zeszłego UrJmPana Jana Ziemnowicza [?] Cześnika Czerwonogrodzkiego z

2mocy prawa naturalnego, zieżdżał do Dóbr Wsi Kisielowszczyzny, i tam maiąc

3przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych UrJ. Antoniego Wybranowskiego

4i Jgnacego Martynowskiego, Część tey Wsi po UrJPana Jana Ziemnowicza [?]

5Cześnika Czerwonog[rodzkiego] dziedziczną ze wszystkiemi oney poddanemi grun-

6tami uprawnemi i nie uprawnemi zasianemi i nie zasianemi, Lasa-

7mi, Sianożęciami, Pastwiskami, i ze wszystkiemi należytościami i grani-

8cami tak iako przedtym do tey Części z dawna należało temuż UrJ. Adamowi

9Ziemnowiczowi [?] zeszłego UrJPana Jana Ziemnowicza [?] Cześnika Czerwonog[rodzkiego]

10Synowi i Jedynemu Sukcessorowi podał i postąpił, i w one nemine Contra-

11dicente et Jmpugnante Jntromittował – o czem swoiey Jntromissyi

12przedemną Urzędem zeznaiąc Rellacyę; prosił aby do Akt przyięta

13była co i otrzymał. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1702, miesiąca grudnia 14 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi, stanąwszy oczewisto [osobiście] woźny generał…”. Ta sama sesja co akt 189.

Łacina: nemine contradicente et impugnante – bez niczyjego sprzeciwu i oporu; intromittował – wprowadził w posiadanie (intromisja); relacya – zeznanie (relacja) woźnego.

Woźny generał województw kijowskiego, wołyńskiego, bracławskiego i czernihowskiego „opatrzny Mikołay Zawrocki [?]” (inicjał podobny do Ł: „Ławrocki”) – zapewne ten sam, co woźny gen. Mikołaj ZAWRACKI [?] z aktu 185 (1702). Przymiotnik „opatrzny” (zwykle o mieszczanach) – w rkp. „opatrzny”. Nazwisko intromitowanego „Ziemnowicz” – lekcja niepewna (może Ziemnowicz / Ziewnowicz). Świadkowie intromisji (strona szlachty): Antoni WYBRANOWSKI (por. Mikołaj Wybranowski w akcie 185) i Ignacy MARTYNOWSKI. Formularz zbieżny z seryjnymi relacjami intromisji po zmarłych ojcach (akty 127–138, 142–143, 150–153).

Streszczenie

14XII 1702 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, woźny generał województw kijowskiego, wołyńskiego, bracławskiego i czernihowskiego Mikołaj Zawrocki [?] zeznał, że na prośbę Adama Ziemnowicza [?], jedynego syna i sukcesora zmarłego Jana Ziemnowicza [?], cześnika czerwonogrodzkiego, zjechał z dwoma szlachcicami, Antonim Wybranowskim i Ignacym Martynowskim, do wsi Kisielowszczyzna [?] i wprowadził go – bez niczyjego sprzeciwu – w posiadanie dziedzicznej części tej wsi po ojcu, ze wszystkimi poddanymi, gruntami uprawnymi i nieuprawnymi, lasami, sianożęciami, pastwiskami, przynależnościami i granicami. Relację przyjęto do akt.

Transkrypcja

k. 168 (skan 0169, strona prawa)

1Possessya UrJPana Szymona Bernatowicza

2w Dobra Części Wsi Chodaków służąca –

3Roku Tysiacza Siemsot wtoroho

4Miesiaca Decembra Czetwertohonadcat dnia –

5Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczom

6peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Namiestnikom podwoiewództwa

7Rejentom Khrodzkim Jenerału W[oiewódz]twa Kij[owskoho] i Knyhami nynisznymi

8Khrodzkimi Kijowskimi, stanowszy oczewisto Woźny Generał W[oiewódz]twa Kijowsk[oho]

9Wołyń[skiego] Bracław[skiego] i Czernihowskiego opatrzny Mikołay Zaworocki [?] dla zapisa-

10nia do Xiąg niniejszych Grodzkich Kijowskich iawnie ustnie i dobro-

11wolnie zeznał: Iż on na affektacyą i prawną Rekwizycyą UrJP. Szymona

12Bernatowicza, Syna zeszłego UrJP. Gabryela Bernatowicza, z mocy

13prawa naturalnego, zieżdżał do Dobr Wsi Chodaków, i tam maiąc

14przy sobie stronę Szlachty Ludzi wiary godnych UrJ. Jana Chodakow-

15skiego i Antoniego Dydkowskiego [?], Część tey Wsi po UrJP. Gabryela

k. 168v (skan 0170, strona lewa)

1Bernatowicza dziedziczną ze wszystkiemi oney Poddanemi,

2Polami, Gruntami, ornemi i nie ornemi zasianemi i nie zasia-

3nemi, Lasami, Sianożęciami, pastwiskami et cum omnibus atti-

4nentiis et pertinentiis temuż UrJP. Szymonowi Bernatowiczowi

5zeszłego s.p. Gabryela Bernatowicza Synowi i iedynemu Sukcessorowi [?]

6podał, postąpił i w one nemine Contradicente et impugnante

7Jntromittował – o czem swoiey Jntromissyi przedemną Urzę-

8dem zeznaiąc Rellacyę, prosząc aby do Akt przyięta była

9co i otrzymał. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) jak w akcie 190 (ta sama sesja, Owrucz 14 XII 1702, przed Michałem Synhajewskim). Formularz relacji identyczny z aktem 190.

Łacina: cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; nemine contradicente et impugnante – bez niczyjego sprzeciwu i oporu; intromittował – wprowadził w posiadanie; s.p. – świętej pamięci.

Nazwisko woźnego w rkp. tu „Zaworocki”, w akcie 190 „Zawrocki” (inicjał podobny do Ł) – por. Mikołaj ZAWRACKI [?] w akcie 185. Część wsi Chodaków – por. akty 34–36, 159 i 187 (Ełaszewicz [?]); świadek intromisji Jan CHODAKOWSKI (por. Adam Chodakowski, świadek w akcie 187). Wyraz „Sukcessorowi” na końcu wiersza zapisany skrótowo („Sorowi”) – odczyt wg formularza aktu 190.

Streszczenie

14XII 1702 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, woźny generał województw kijowskiego, wołyńskiego, bracławskiego i czernihowskiego Mikołaj Zawrocki [?] (Zaworocki) zeznał, że na prośbę Szymona Bernatowicza, jedynego syna i sukcesora zmarłego Gabriela Bernatowicza, zjechał z dwoma szlachcicami, Janem Chodakowskim i Antonim Dydkowskim [?], do wsi Chodaków i wprowadził go – bez niczyjego sprzeciwu – w posiadanie dziedzicznej części tej wsi po ojcu, ze wszystkimi poddanymi, polami, gruntami ornymi i nieornymi, lasami, sianożęciami, pastwiskami i przynależnościami. Relację przyjęto do akt.

Transkrypcja

k. 169 (skan 0170, strona prawa)

1Dymissya UrJ. Jana Golimskiego [?] Synowi

2swemu Kazimierzowi dana i służąca

3Roku Tysiacza Siemsot Czetwertoho

4Miesiaca Oktobra dwadcat Czetwertoho dnia

5Na Uradie Khrodz[kom] w Mieście JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczu peredomnoiu

6Mychaiłom Synhajewskim Namiestnikom podwoiewództwa Rehentom Khrodzk[im]

7Generału W[oiewódz]twa Kijowsk[oho] i Xięgami niniejszemi Grodz[kiemi] Kij[owskiemi] Comparens p[e]r[sonali]ter

8JmPan Jan Golimski [?] Sędzia Graniczny ten Zapis Dymissyonis od siebie

9zeznawaiącego in rem et personam JmPana JmPana Kazimierza Golim-

10skiego Syna swego zeznał, prosząc mnie Urzędu o przyięcie i do Xiąg

11Zapisanie, Który Ja Urząd przyimuiąc czytałem i ten tak się w sobie

12ma: Ja Jan Golimski [?] Sędzia Graniczny zdrowy będąc na ciele

13i Umyśle, odstąpiwszy swey własney należney Ziem[skiey] Juryzdykcyi

14a pod ten Zapis móy Dymissyonis cale się poddaiąc i wiełkuiąc [?], wiadomo

15iawno czynię ustnie i dobrowolnie zeznawam, Jż Ja zeznawa-

16iący maiąc Dobra moie dziedziczne Część Wsi Chodaków po Oycu

17moim s.p. Piotrze Golimskim [?] Staroście Orszańskim sukcessyonalnie

18na mnie spadłą i dotąd w moim dzierżeniu zostaiącą, a będąc

19moim fortuną mocą własną, Secundum bene voluntatem

20meam iak chcę rozporządzać i szafować, widząc rożne po-

21trzeby Syna moiego, doświadczywszy przytem ab illo dla osoby

22moiey reverencyi, Umyśliłem pomienioną Część temuż Synowi

23memu UrJPanu Kazimierzowi Golimskiemu [?] przystąpić

24iakoż przywodząc takowy móy zamiar do skutku pomienioną

25Część Wsi Chodaków z Poddanymi, Polami, Rolami, Lasem, Pas-

26twiskami, Sianożęciami, zaroślami, stawami, Sadzawkami [?] w niek-

27torych [?] Rybnemi [?] i w Lasach biciem zwierza i ze wszystkiemi do

28tych Dobr przyległościami i attynencyami, nic na siebie ani nad [?]

29[reklamant:] [nieczyt.] [?]

k. 169v (skan 0171, strona lewa)

1innego nie wyimuiąc ani też Excypuiąc ale wszystko oycem [?] zawie-

2raiąc temuż Synowi memu z pod władania mego wypuszczam y Dy-

3mittuię – Wolny tedy odtąd iest i będzie wspomnioną Część obiąwszy

4w swoie władanie, rządzić i szafować, Dysponować, swoim prawym

5komu chcieć odprzedać z tym aby dług przez Oyca mego

6Piotra Golimskiego [?] Starosty Orszańskiego JmPanu s. Antoniemu [?]

7Zienkowiczowi [?] obligiem w Zł. Tysiąc Sześćset [?] pięćdziesiąt [?]

8w kwocie Talarów bitych Osmdziesiąt dziewięć zawiniony [?]

9i dotąd należny Sukcessorom onego, Jacy z prawa natury przycho-

10dzić będą, był wypłacony – a Ja zeznawaiący od datty niniejszego

11Zapisu żadnego prawa do powrotu tych Dobr niemam i mieć

12nie będę ynato daię ten móy List Zapis Dymissyonis pod-

13pisem Ręki moiey własney stwierdzony Dattum w Orszańskie [?]

14Roku Tysiąc Siedmset Czwartego dnia Czternastego Lutego –

15Jan Golimski [?] Starosta i Sędzia Graniczny mp. Który to

16Zapis Dymissyonis za podaniem i oczewistym zeznaniem

17wyż wyrażoney osoby, a za moim Urzędowym przyię-

18ciem, co do słowa do Xiąg niniejszych iest Jngrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim, z polonizmami „Xięgami niniejszemi”): „Roku 1704, miesiąca października 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału województwa kijowskiego…”. Na marginesie znaki „×” i data roczna poprawiona z 1700 na 1704 – pierwszy odpis z 1704 r.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; secundum bene voluntatem meam (właśc. secundum bene placitum / voluntatem meam) – według mego upodobania; ab illo – od niego; reverencya – uszanowanie; attynencye – przynależności; excypuiąc – wyłączając; dymittuię – ustępuję w drodze dymisji; ingrossowany – wpisany do ksiąg.

Nazwisko w rkp. „Golimski” (w tytule podobnie, „Golimskiego”) – lekcja z m dość wyraźna, ale niepewna (może Goliński). „Starosta Orszański” (Piotr) i „Starosta i Sędzia Graniczny” (Jan) – tytuły w tym odpisie wątpliwe; miejsce wystawienia „w Orszańskie[m]” [?] niejasne. Zastrzeżenie: syn ma spłacić dług dziadka Piotra wobec sukcesorów JmP. Antoniego [?] Zienkowicza [?] z obligu na 1650 [?] zł, czyli 89 talarów bitych. Część wsi Chodaków – por. akty 159, 187, 191 (wielu współwłaścicieli). Ostatni wiersz k. 169 („nic na siebie ani nad …”) urwany, pod nim reklamant nieczytelny.

Streszczenie

24X 1704 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, Jan Golimski [?], sędzia graniczny (w podpisie „starosta i sędzia graniczny”), podał do akt swój zapis dymisji (14 II 1704) na rzecz syna Kazimierza. Mając dziedziczną część wsi Chodaków, odziedziczoną po ojcu Piotrze Golimskim [?], staroście orszańskim, i widząc potrzeby syna oraz doznawszy od niego uszanowania, ustąpił mu ją z poddanymi, polami, rolami, lasem, pastwiskami, sianożęciami, zaroślami, stawami i sadzawkami rybnymi, prawem łowów i wszystkimi przynależnościami, niczego nie wyłączając. Syn może dobra posiadać i sprzedać, pod warunkiem spłaty długu dziadka – obligu na 1650 [?] zł (89 talarów bitych) należnego sukcesorom Antoniego [?] Zienkowicza [?]; ojciec zrzekł się prawa powrotu dóbr. Zapis wpisano do ksiąg słowo w słowo.

Transkrypcja

k. 170 (skan 0171, strona prawa)

1Przywiley od Nayiaśnieyszego JmCi Augusta Wtórego

2JP. Janowi Śliwińskiemu Podczaszemu Ziemi Nurskiey dany –

3Roku Tysiacza Siemsot Czetwertoho

4Miesiaca Oktobra Dwadcat Czetwertoho dnia –

5Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczu pere-

6domnoiu Mychaiłom Synhajewskim Namiestnikom podwoiewództwa Rehen-

7tom Khrodzkim Generału W[oiewódz]twa Kijowskoho i Knyhami nynisznymi

8Khrodzkimi Kijowskimi Personaliter stanowszy JP. Piotr Holak [?] dla Zapi-

9sania do Xiąg niniejszych Grodzkich Kijowskich Przywiley od JeGo

10Królewskiey Mości Augusta Wtórego z podpisem własney Ręki i przyci-

11śnieniem Pieczęci niniejszey Kancellaryi Koronney na używanie wsi Kar[win]a [?]

12na UrJmPanu Janowi Śliwińskiemu podczaszemu Ziemi Nurskiey Konfe-

13rowany per oblatam podał (: o czem ten Przywiley niżey Jnserowany

14szyrzey wyrażony, totius iuse [!] sonat :) de tenore verborum sic dezo-

15nante [!] – August Wtóry z Bożey Łaski Król Polski Wielki

16Xiążę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Jnflantski, Wołyń-

17ski, Podolski, Podlaski, Kijowski, Smoleński, Siewierski, i Czernichowski,

18a Dziedziczny Xiążę Saski, i Elektor oznaymuiemy tym Listem przywileiem

19naszym wszem w obec i każdemu z osobna. Komu to wiedzieć teraz i na po-

20tem będzie należało, iż maiąc dobrze nam i całey Rzeczypospolitey wiadomo

21nie tylko w każdych vitam et sanguinem pro patria noszącego obozach i we

22wszystkich woiennych virtute et dexteritate na zaszczyt oyczyzny zasła-

23wiaiącego Kompaniach, ale i w publicznych obradach, non sine dispendio zdrowia

24i fortun własnych dla dobra pospolitego zdrowe rady życzliwe nam i Rzpltey

25[reklamant:] [nieczyt.] [?]

k. 170v (skan 0172, strona lewa)

1sprawowane merita UrJ. Jana Śliwińskiego Podczaszego Ziemi Nurskiey

2które Singularem a nas merentur respectum, a chcąc ie pańską naszą

3cumulare Munificentią pozwoliliśmy onemu na Dobra nasze Karwin nazwa-

4ne w W[oiewódz]twie Wołyńskim leżące Prawa swoiego dożywotniego od nas nadanego

5UrJ. Ewie Śliwińskiey Podczaszynie Nurskiey Małż[once] swoiey iure communicativo

6ustąpić i wlew [?] prawny in personam oney urzędownie zeznać, mocą tedy

7i powagą tego przywileiu naszego maią i wolni są pomienieni Małż[onkowie]

8Dobra wzwyż mianowane z wsiami osiadłemi i pustemi, Gruntami oranemi

9zasianemi i nie Oranemi, z Łąkami, Borami, Puszczami, stawami, młyna-

10mi, Rzekami, rzeczkami, i ze wszystkiemi zdawna do tych dóbr przynależy-

11tościami spokoynie trzymać i pożytki wszelakie według naylepszego upodo-

12bania swoiego z obopólnie używać [?] ad extramarita [?] suo tempore [!] nic do skar-

13bu naszego nie oddaiąc oprócz podatków ieśliby iakie były Seymem uchwalone

14Prawa nasze Królewskie Rzeczypltey wcale nienaruszenie zachowuiąc – na co

15dla lepszey wagi tego Przywileiu Ręką się naszą podpisawszy Pieczęć Koronną

16przycisnąć rozkazaliśmy. Dan pod Sędomirzem [!] dnia XVII. Miesiąca Czerwca

17Roku Pańskiego MDCCIIII. Panowania naszego Roku VI [?]. u tego Przy-

18wileiu przy pieczęci Kancellaryey Koronney podpis Ręki temi sło-

19wy – Augustus Rex – z drugiey zaś strony Jus Communicativum

20wydany Ewie Śliwińskiey Podczaszynie Ziemi nurskiey na Dobra Karwin

21nazwane w W[oiewódz]twie Wołyńskim leżące M. A. Kolceb [?] JKM Sekretarz – a tak

22ta oblata Przywileiu za podaniem wyż rzeczonego afferenta, a za moim

23Urzędowym przyięciem wszystka de verbo ad verbum do Xiąg niniejszych

24Grodzkich Żytomierskich iest Jngrossowana –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1704, miesiąca października 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi, osobiście stanąwszy JP. Piotr Holak [?] … podał przez oblatę”. Ta sama sesja co akt 192. Zakończenie mówi jednak o wpisaniu „do Xiąg … Grodzkich Żytomierskich” – niekonsekwencja kopisty (formuła z oblat żytomierskich).

Łacina: per oblatam – przez oblatę (do wpisania do akt); totius iuse [!] sonat – zapewne „latius in se sonat” (szerzej w sobie brzmi); de tenore verborum sic dezonante [!] – właśc. „sic sonante” (tej treści słowami brzmiący); vitam et sanguinem pro patria – życie i krew za ojczyznę; virtute et dexteritate – męstwem i zręcznością; non sine dispendio – nie bez uszczerbku; merita – zasługi; singularem a nobis merentur respectum (w rkp. „a nas”) – zasługują u nas na szczególny wzgląd; cumulare munificentia – obdarzyć szczodrobliwością; iure communicativo – prawem wspólności (dożywocia małżonków); in personam – na osobę; ad extramarita [?] suo tempore [!] – zniekształcone, zapewne „ad extremum vitae suae tempus” (do końca życia); de verbo ad verbum – słowo w słowo; Augustus Rex – August Król.

August II przebywał w czerwcu 1704 r. w okolicach Sandomierza (konfederacja sandomierska 20 V 1704); rok panowania w rkp. „VI.” – przy dacie 17 VI 1704 powinien być VII lub VIII. Podpis sekretarza „M. A. Kolceb [?]” – lekcja niepewna. Ziemia nurska (woj. mazowieckie). Nazwa dóbr na k. 170 w formie „wsi Kar[…]a”, na k. 170v wyraźnie „Karwin” – może Karwina / Karwin na Wołyniu; JP. Piotr Holak [?] – podawca, nazwisko niepewne.

Streszczenie

24X 1704 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, Piotr Holak [?] podał do wpisania przywilej Augusta II, wydany pod Sandomierzem 17 VI 1704 r., dla Jana Śliwińskiego, podczaszego ziemi nurskiej. Król, uznając jego zasługi w obozach i kampaniach wojennych oraz na publicznych obradach, pozwolił mu scedować prawo dożywotnie do dóbr królewskich Karwin [?] w województwie wołyńskim na żonę Ewę Śliwińską, podczaszynę nurską, prawem wspólności (ius communicativum). Małżonkowie mogą do końca życia spokojnie trzymać te dobra – wsie osiadłe i puste, grunty orne, łąki, bory, puszcze, stawy, młyny, rzeki – i pobierać z nich pożytki, nie oddając nic do skarbu poza podatkami uchwalonymi na sejmie, z zachowaniem praw królewskich i Rzeczypospolitej. Przywilej podpisany „Augustus Rex”, z pieczęcią koronną; na odwrocie adnotacja o ius communicativum dla Ewy Śliwińskiej, podpisana przez sekretarza JKM M. A. Kolceba [?]. Przywilej wpisano słowo w słowo.

Transkrypcja

k. 170v (skan 0172, strona lewa – dół)

1Testament JP. Jana Dobkiewicza Cz[eśnika] Sędomir[skiego]

2z rozporządzeniem substancyi uczyniony

3[reklamant:] Roku

k. 171 (skan 0172, strona prawa)

1Roku Tysiacza Siemsot Czetwertoho

2Miesiaca Oktobra Dwadcat Czetwertoho dnia

3Na Uradie Khrodzkim w Mieście JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczu peredomnoiu

4Mychaiłom Synhajewskim Namiestnikom podwoiewództwa Rehentom Khrodzkim

5Generału W[oiewódz]twa Kijowsk[oho] i Knyhami nynisznymi Khrodzkimi Kijewskimi Personaliter

6stanowszy JP. Onufry Ostrowiecki [?] L. P. [?] ten Testament ostatniey woli zeszłego z tego

7Swiata JmPana Jana Dobkiewicza Cześnika Sandomirskiego z rozporządze-

8niem substancyi swoiey uczyniony, dla wpisania do Xiąg niniejszych podał

9prosząc o przyięcie onego i do Xiąg zapisanie, a tak Ja Urząd przyimuiąc czytałem

10który tak się w sobie ma – W Jmię Troycy przenayświętszey i nierozdzielney te-

11raz zawsze i na wieki wieków Amen – Ja Jan Dobkiewicz Cześnik Sędomirski

12żyiąc na Świecie z Łaski Pana Boga wszechmogącego Lat dziewięćdziesiąt albo

13i więcey, a czuiąc się iuż być chorym i bliższym Śmierci aniżeli życia, do tego

14pamiętaiąc na Słowa zbawiciela mego bądźcie gotowi na śmierć gdyż niewiecie

15czasu, i godziny zeyścia waszego z tego Świata, widząc też to że wszystkie rze-

16czy na Świecie pismem nie obwarowane prędko z pamięci Ludzkiey zchodzą, i z tąd

17między Krewnemi i potomkami niezgoda, nienawiść i niepokóy po Śmierci człowieka

18bywaią, zaczem Ja zdrowy będąc na umyśle i zapobiegaiąc temu aby po Śmier-

19ci moiey podobnie się nie zdarzyło, robię ostatniey woli moiey następne rozporządze-

20nie. Nayprzód gdy Pan Bóg zwoli swoiey Świętey śmierć na mnie zesłać ra-

21czy Duszę moię w Ręce Jego Świętą oddaię, maiąc nadzieię że nie według uczyn-

22ków i zasług moich, ale według wielkiego miłosierdzia swego sądzić ią raczy, a

23Ciało moie grzeszne iako z Ziemi stworzone ziemi oddaię, które ma być pocho-

24wane według zwyczaiu katolickiego. Co się zaś tycze maiętności moiey w Summach

25pieniężnych u różnych osób zostaiących iakoteż wszelkich Remanentów i mobiliów

26[reklamant:] [nieczyt.]

k. 171v (skan 0173, strona lewa)

1w Złocie, srebrze, Cynie, miedzi, i innych sprzętach domowych, niemniey cały

2dobytek gospodarski daię daruię i tym Testamentem ostatniey woli moiey zapisuię

3Synowi memu UrJPanu Jakóbowi Dobkiewiczowi z tym iednak zastrzeżeniem

4aby on zawsze starał się nabyć iakąś osiadłość czyli nieruchomą maiętność i z pomię-

5nionych tym Testamentem wzmiankowanemu Synowi memu UrJPanu Jakubowi Dob-

6kiewiczowi legowanych Summ iżby wnukowi memu a Synowi swemu UrJPanu

7Władysławowi Dobkiewiczowi za dożyciem Lat kompetentnych zapisał pewną Summę

8pieniężną, a to iedynie dla okazania miłości moiey ku niemu i dla pamięci

9o Dziadku swoim, który zawsze był ku niemu przychylnym, i aby rzeczo-

10ny Syn móy UrJPan Jakób Dobkiewicz zapisuiąc temuż Synowi swemu

11a memu wnukowi Summę pieniężną dla zapobieżenia od wszelkiey straty

12dodał warunek żeby takowa Summa nie na inny iaki przedmiot, iak tylko na

13kupienie iakiey osiadłości lub nieruchomey maiętności przez pomienionego

14wnuka mego UrJPana Władysława Dobkiewicza użyta była – Jakowe ostat-

15niey woli moiey rozporządzenie dla lepszey wagi i wiary ręką moią własną

16przy uproszonych JmP. przyiaciołach podpisuię – Działo się w Korytyszczu [?]

17Roku Tysiąc Siedmset Czwartego Miesiąca Februaryi Dziesiątego dnia – u tego

18Testamentu podpisy Rąk tymi słowy. Jan Dobkiewicz Cześnik Sędomirski mp. Ustnie

19proszony pieczętarz do tego Testamentu od UrJP. Jana Dobkiewicza Cześnika Sędomirskie-

20go podpisuię się Adam Trzeciak Łowczy Przemyski mp. Ustnie proszony przyia-

21ciel od osoby wyż ręką moią wyrażoney do tego Testamentu podpisuię się Maciey Janiszew-

22ski mp. Proszony przyiaciel od UrJ. JmPana Jana Dobkiewicza Cześni-

23ka Sendomirskiego do tego Testamentu podpisuię się Michał Garlinski [?]

24C. M. [?] mp. Kotoryito Testament za podaniem i prozbaiu, a za moim Uradowym

25przyniatiem do Knyh nyniszynych iest wpisanyi –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1704, miesiąca października 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi, osobiście stanąwszy JP. Onufry Ostrowiecki [?] …”; zakończenie: „Który to testament za podaniem i prośbą, a za moim urzędowym przyjęciem do ksiąg niniejszych jest wpisany”. Ta sama sesja co akty 192–193.

Łacina / wyrazy obce: substancya – majątek; remanenty – pozostałości (zapasy); mobilia – ruchomości; legowane summy – sumy zapisane w legacie; lata kompetentne – pełnoletność; pieczętarz – świadek przykładający pieczęć.

Tytuł podawcy po nazwisku zapisany skrótem „L. P.” (może „Łowczy P[…]”) – niejasny; nazwisko „Ostrowiecki” niepewne. Miejsce sporządzenia testamentu w rkp. „w Korytyszczu” [?] (por. Korytyszcz w akcie 168). Testator, cześnik sandomierski, deklaruje wiek „90 lat albo i więcej”; jego tytuł zapisywany „Sędomirski”, „Sandomirski”, „Sendomirski”. Język testamentu (np. „zapobiegaiąc temu”, „robię … rozporządzenie”, „przedmiot”, „osiadłość”) i formularz – raczej XVIII-/XIX-wieczny; por. uwagi o datacji odpisów w notach do aktów 139, 141, 151. Świadkowie: Adam TRZECIAK, łowczy przemyski (pieczętarz), Maciej JANISZEWSKI, Michał GARLIŃSKI [?] (C. M. [?] – może cześnik mielnicki).

Streszczenie

24X 1704 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, Onufry Ostrowiecki [?] podał do wpisania testament zmarłego Jana Dobkiewicza, cześnika sandomierskiego, sporządzony w Korytyszczu [?] 10 II 1704. Testator, liczący ponad 90 lat i chory, poleca duszę Bogu, a ciało każe pochować obrządkiem katolickim. Wszystkie swe sumy pieniężne u różnych osób, zapasy i ruchomości (złoto, srebro, cynę, miedź, sprzęty domowe) oraz cały dobytek gospodarski zapisuje synowi Jakubowi, z zastrzeżeniem, by ten starał się nabyć majątek nieruchomy i z otrzymanych sum zapisał – na pamiątkę dziadka – pewną sumę swemu synowi, a wnukowi testatora, Władysławowi Dobkiewiczowi, po osiągnięciu przez niego pełnoletności, z warunkiem, że suma ta zostanie użyta wyłącznie na kupno majątku nieruchomego. Podpisali: Jan Dobkiewicz oraz Adam Trzeciak, łowczy przemyski, Maciej Janiszewski i Michał Garliński [?]. Testament wpisano do ksiąg.

Transkrypcja

k. 172 (skan 0173, strona prawa)

1Possessya UrJP. Pawła Bahrynow-

2skiego [?] w Dobra Części Wsi Bahryno-

3wicze [?] służąca. –

4Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego

5Miesiąca Decembra Dwudziestego Dziewiątego Dnia –

6Na Urzędzie Grodz[kim] w Mieście JeGo Królewskiey Mości Żyto[mierskim] [?]

7przedemną Pawłem Ryszkiewiczem [?] Namiestnikiem prawa [?]

8Grodz[kim] Generału Woiewódz[twa] Kijow[skiego] i Xięgami niniejszemi

9Grodz[kiemi] Kijow[skiemi] stanowszy oczywiście Woźny Generał Woie-

10wódz[twa] Kijowskiego i Jnnych opatrzny Maciey Nawrocki [?]

11który in vim suae verae ac fidelis relationis palam

12publice libereque ac per expressum recognovit, iż on Roku

13teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Czterdziestego Dnia Dwu-

14dziestego Szóstego Decembra ad affectationem juridicam

15requisitionem UrJPana Pawła Bahrynowskiego [?] maiąc

16przy sobie Stronę Szlachty urodzonych JmP. Franciszka Ju-

17[…]skiego [?] Jakóba Budkiewicza i Jnnych maioris ac evi-

18dentioris testimonii gratia adhibitos był w Dobrach Wsi

19Bahrynowiczach [?] a teraz Strumigrodzie [?] w W[oiewódz]twie Kijow[skim]

20sytuowanych gdzie będąc vigore prawa naturalnego po

21Śmierci Oyca swego UrJ. Grzegorza Bahrynowskiego [?] pod[ał] [?]

22W. JP. część tychże Dóbr Bahrynowicz [?] albo raczey Strumi-

23grodzia [?] z polami, rolami, Sianożęciami, Lasami, borami [?]

24pasiekami z drzewem bartnem i nie bartnym, poddanymi

25Czynszami, miodowemi daniami, ze wszystkiemi do tey

26Części przynależytościami w aktualną spokoyną Dziedzictwa [?]

27[…] nemine Jnpugnante podał postąpił Possessyą i

28o tem swoiey czynności uczynił i zeznał relacyą prosząc o przy-

29ięcie do akt co i otrzymał Maciey Nawrocki [?] Woźny ignarus scribendi +

Objaśnienia i tłumaczenia

NOWA CHRONOLOGIA: odpis dotyczy roku 1740 („Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestego”) – pierwszy w zbiorze; formuła oblaty już w całości po polsku (bez ruszczyzny kancelaryjnej), urząd grodzki kijowski w Żytomierzu (wyraz „Żyto[mierskim]” skrócony, lekcja prawdopodobna) przed Pawłem Ryszkiewiczem [?] (w rkp. „Ryskiewiczem”/„Rzyskiewiczem”), „Namiestnikiem prawa [?] Grodzkim” – lekcja tytułu niepewna.

Łacina: in vim suae verae ac fidelis relationis – w moc swej prawdziwej i wiernej relacji; palam publice libereque ac per expressum recognovit – jawnie, publicznie, dobrowolnie i wyraźnie zeznał; ad affectationem juridicam requisitionem – na prawne żądanie i wezwanie; maioris ac evidentioris testimonii gratia adhibitos – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa; vigore – mocą; nemine impugnante – bez niczyjego oporu; ignarus scribendi – nieumiejący pisać (znak krzyża).

Nazwisko w tytule „Bahrynowskiego” (w rkp. „Batrynow-”/„Bahrynow-”, h podobne do t), nazwa wsi „Bahrynowicze” / „Bahrynowicz”, później „Strumigród” [?] (w rkp. „Strumigrodzie”, „Strumigrodzia”) – lekcje niepewne. Woźny generał „Maciey Nawrocki” [?] – por. woźnego „Mikołaja Zawrockiego/Zawrackiego” [?] z lat 1702 (akty 185, 190, 191): możliwe, że i tam właściwa lekcja to „Nawrocki”. Drugi świadek: Jakub BUDKIEWICZ; pierwszy – Franciszek Ju[…]ski [?].

Streszczenie

29XII 1740 na urzędzie grodzkim kijowskim w Żytomierzu, przed Pawłem Ryszkiewiczem [?], namiestnikiem grodzkim generału województwa kijowskiego, woźny generał województwa kijowskiego i innych Maciej Nawrocki [?] zeznał, że 26 XII 1740 na prawne żądanie Pawła Bahrynowskiego [?], w obecności szlachty – Franciszka Ju[…]skiego [?], Jakuba Budkiewicza i innych – był w dobrach wsi Bahrynowicze [?], zwanej teraz Strumigródkiem [?] w województwie kijowskim, i mocą prawa naturalnego, po śmierci ojca Grzegorza Bahrynowskiego [?], wprowadził go – bez niczyjego oporu – w spokojne dziedziczne posiadanie części tych dóbr z polami, rolami, sianożęciami, lasami, pasiekami z drzewem bartnym i niebartnym, poddanymi, czynszami, daninami miodowymi i wszystkimi przynależnościami. Relację przyjęto do akt; woźny, nie umiejąc pisać, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 172v (skan 0174, strona lewa)

1Zapis perpetuae Donationis od UrJP. Antoniego Woł-

2kanowskiego [?] UrJPanu Jerzemu i Janowi i Manastyr-

3skiemu dany i służący. –

4Roku Tysiacza Siemsot Czetwertoho

5Miesiaca Oktobra dwadcat Czetwertoho dnia –

6Na Uradie Khrodz[kom] w Mieście JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczom peredomnoiu

7Michaiłom Synhajewskim Namiestnikom podwoiewództwa Rehentom Khrodz[kim] Generału

8W[oiewódz]twa Kijowsk[oho] i Knyhami nyneszynymi Khrod[zkimi] Kijowsk[imi] Comparens personaliter

9UrJ. Antoni Wołkanowski [?] ten oryginał Zapisu perpetuae Donationis z podpisem

10swey ręki własney i z podpisami rąk JPP. przyiaciół ustnie do podpisania tego

11Zapisu uproszonych in rem et personas UrJ. JPP. Jerzego i Jana braci

12między sobą rodzonych Manastyrskich ratione infro [!] contentorum dany

13i służący dla Zapisania do Xiąg niniejszych Grodz[kich] Kijowsk[ich] podawszy

14ustnem i dobrowolnem zeznaniem stwierdziwszy prosił mnie Urzędu aby

15przyięty i do Xiąg Zapisany był – Którego affectationi Ja Urząd annuendo

16z początku aż do końca czytałem; temi iest pisany słowy: Ja Antoni

17z S.p. Woyciecha Syn Wołkanowski [?] dziedzic Dobr Części Wsi Rokit-

18ny [?] zdrowy będąc na Ciele i umyśle, odstąpiwszy swey własney nale-

19żney Ziem[skiey] Juryzdykcyi, prawa forum Powiatu i W[oiewódz]twa a pod teraź-

20nieyszy List dobrowolny móy Zapis perpetuae ac iure irrevocabilis

21donationis i wszystkie iego obowiązki mnie zeznawaiącego potomków

22moich i Sukcessorów cale się poddaiąc i wiążąc, wiadomo czynię

23mię [!] każdemu komu by o tym wiedzieć należało teraz i na potem oznay-

24muię. Jż Ja zeznawaiący maiąc wolność według prawa pospo-

25litego dobrami swoiemi wszelakiemi iako chcieć rządzić szafować, dać darować

26zapisać, z dobrey woli moiey nie będąc na to od nikogo namowiony ani

27przymuszony Część Wsi Rokitny [?] tu w W[oiewódz]twie Kijow[skim] a Powiecie Owruckim sy-

28tuowaney, z gruntami, Polami, Rolami, Sianożęciami, z Ogrodami, Pastwiskami [?]

29Miodami [?], z Lasami, Drzewami Bartnem i nie Bartnem z pszczołami i bez

30pszczół, Poddanemi ciągłymi i pieszymi z całym ich poddaństwem, pos-

31[reklamant:] łuszeństwem

k. 173 (skan 0174, strona prawa)

1posłuszeństwem Semenistością [!] UrJ. JPP. Jerzemu i Janowi braciom między sobą

2rodzonym Manastyrskim, dać, przedać, darować i na wieczność oczyzno-

3wać [?] Jakoż przywodząc takową wolę moią do Skutku pomienioną część

4Rokitny [?] JPP. Jerzemu i Janowi Manastyrskim wiecznemi czasy a

5nigdy nieodzownymi daię, daruię, Zapisuię, i prawo moie dziedziczne

6do pomienionych Dóbr wiecznością na osoby wyż wspomnione wlewam, ni-

7czego się zostawiam nie na siebie potomków i Sukcessorów swoich nie zosta-

8wiaiąc ani excypuiąc, wolno tedy iuż iest i będzie UrJ. JPP. Jerzemu

9i Janowi Manastyrskim pomienionemi Dobrami, iako swoiemi własne-

10mi dziedzicznemi według woli i upodobania swoiego rządzić dyspono-

11wać, komu chcemu [!] dać przedać zastawić ustąpić zapisać, A ia

12iuż zeznawaiący od tąd z Sukcessorami moiemi żadnego prawa

13do wyż wyrażonych Dóbr Części wsi Rokitny [?] mieć niemam

14i mieć nie powinien będę i owszem od dziedzictwa oney sam z Sukces-

15sorami swemi wyrzekam się i wyzuwam, Lecz bardziey od wszel-

16kich Jmpedymentów prawnych i nie prawnych od kogo kolwiek

17z wyż pomienione Dobra zachodzących Ja sam a po mnie

18Sukcessorowie moi i potomkowie UrJ. JPP. Manastyrskich bronić zastę-

19pować i ewinkować zewszystkich i wszelakich dóbr moich assekuruię

20i zapisuię, a to pod szkodami ziemi [?] Jn casu zaś sprzeciwienia się

21w czem kolwiek mnieyszem perpetuae Donationis zapisowi forum

22generale et terminum peremptorium sobie i Sukcessorom moim

23ad respondendum naznaczam praefigiuię. Jnato daię ten móy

24Zapis perpetuae ac irrevocabilis donationis z podpisem ręki [moiey]

25UrJ. przyiaciół do podpisania odemnie uproszonych – Dattum

26w Żytomierzu dnia Dwudziestego Octobris Tysiąc Siedmset

27Czwartego Roku – U tego Zapisu perpetuae Donationis podpisy rąk

28temi słowy: Antoni Wołkanowski [?]. Jako proszony przyiaciel

29do podpisania tey Donacyi od UrJP. Antoniego Wołkanow-

30[reklamant:] skiego [?]

k. 173v (skan 0175, strona lewa – góra)

1[Wołk]anowskiego [?] UrJ. JPanom Jerzemu i Janowi braciom mię-

2dzy sobą rodzonym Manastyrskim służącey podpisuię się

3Stanisław Cieżawski [?]. Ustnie i oczywiście proszony od UrJP. Antonie-

4go Wołkanowskiego [?] do podpisania tego Zapisu perpetuae dona-

5tionis świadek i przyiaciel podpisuię się Kazimierz Binkowski [?],

6ustnie i oczywisto proszony Świadek i przyiaciel na tym zapisie

7Donationis podpisuię się Łukasz Mrozowski [?] – Kotory że to Zapis

8za podaniem i prozbą a za moim uradowym przyniatiem do Knyh

9nyneszynych iest wpisany. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1704, miesiąca października 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału województwa kijowskiego”; zakończenie: „Który to zapis za podaniem i prośbą, a za moim urzędowym przyjęciem do ksiąg niniejszych jest wpisany”. Ta sama sesja co akty 192–194.

Łacina: perpetuae (ac iure irrevocabilis) donationis – wieczystej (i nieodwołalnej) darowizny; comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personas – na rzecz i osoby; ratione infra contentorum (w rkp. „infro”) – z racji niżej zawartych; affectationi annuendo – przychylając się do żądania; in casu – w razie; forum generale et terminum peremptorium … ad respondendum praefigo – wyznaczam sąd główny i termin zawity do odpowiadania; ewinkować – bronić prawnie (evincere); assekuruię – zabezpieczam.

Nazwisko darczyńcy w rkp. „Wołkanowski” (raz „Wołkanowszkiego”) – lekcja niepewna; obdarowani – bracia rodzeni Jerzy i Jan MANASTYRSCY (w tytule omyłkowo „Jerzemu i Janowi i Manastyrskiemu”). Wieś „Rokitny” (Rokitna [?]) w pow. owruckim. „Semenistość” – rodzina poddanych (por. akt 111). Świadkowie: Stanisław CIEŻAWSKI [?], Kazimierz BINKOWSKI [?], Łukasz MROZOWSKI [?] – nazwiska niepewne (strona k. 173v wyblakła).

Streszczenie

24X 1704 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, Antoni Wołkanowski [?], syn Wojciecha, podał do akt i ustnie potwierdził swój zapis wieczystej i nieodwołalnej darowizny (Żytomierz, 20 X 1704) dla braci rodzonych Jerzego i Jana Manastyrskich. Darował im wieczyście swoją dziedziczną część wsi Rokitna [?] w województwie kijowskim i powiecie owruckim z gruntami, polami, rolami, sianożęciami, ogrodami, pastwiskami, lasami, drzewem bartnym z pszczołami i bez, poddanymi ciągłymi i pieszymi wraz z ich rodzinami, przelewając na nich całe swe prawo dziedziczne; obdarowani mogą dobra sprzedać, zastawić lub zapisać komu zechcą. Darczyńca wyrzekł się wszelkich praw do tych dóbr, zobowiązał siebie i sukcesorów do obrony obdarowanych przed wszelkimi przeszkodami prawnymi i nieprawnymi, zabezpieczając to na całym swoim majątku, a na wypadek sprzeciwu poddał się sądowi głównemu z terminem zawitym. Podpisali: Antoni Wołkanowski [?] oraz świadkowie Stanisław Cieżawski [?], Kazimierz Binkowski [?] i Łukasz Mrozowski [?]. Zapis wpisano do ksiąg.

Transkrypcja

k. 173v (skan 0175, strona lewa)

1Possessya UrJPana Ludwika Rzepeckiego [?] w Dobra

2Części Wsi Omelanik [?] służąca –

3Roku Tysiacza Siem[sot] Czetwertoho

4Miesiaca Oktobra dwadcat Czetwertoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczom peredomno-

6iu Mychaiłom Synhajewskim Namiestnikom podwoiewództwa Rehentom Khrod[zkim]

7Generału W[oiewódz]twa Kijowsk[oho] i Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi] Kij[owskimi] stanowszy oczewisto

8Woźny Generał Woiewództwa Kijowsk[iego] i innych opatrzny Mateusz Nawrocki in

9vim suae verae ac fidelis Relationis palam publice libereque recognovit

10iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Czwartego dnia Osmnastego

11Oktobra ad affectationem juridicamque Requisitionem UrJP. Ludwika

12Rzepeckiego [?] maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych

13UrJ. Jana Witkowskiego [?] i Adama Marcinkowskiego ad maioris et eviden-

14tioris testimonii gratiam ad hunc Actum sibi adhibitos był w Dobrach

15Części Wsi Omelanik [?] w Woiewództwie Kijowskim sytuowanych gdzie będąc

16[…] po zeszłym [?] UrJP. Aleksandrze Rzepeckim [?] temuż Rekwirento-

17wi UrJPanu Ludwikowi Rzepeckiemu [?] iako Synowi i iedynemu Sukcessorowi

18vigore iuris naturalis et Successive spadłą i przynależną ze wszyst-

19kiemi Poddanemi in praesenti znayduiącemi się i zbiegłemi, z całą ich [?] […]

20należytością [?] i wszelkiemi powinnościami, z Polami, Łąkami, Sianożęciami,

21Lasami, Borami, Pasiecznikami [?], całym obszarem [?] i Włókami [?], zabudo-

22waniem i wszelkiemi in genere et in specie mianowanemi i nie

23mianowanemi pożytkami, attynencyami pertynencyami i Cyrkumfe-

24rencyami, tak iak rzeczona Część Dóbr Wsi Omelanik [?] przez pomienione-

25go UrJPana Aleksandra Rzepeckiego [?] w swoich miedzach i granicach

26trzymana była posiadana, tak tę [?] się ma i zawiera, temuż Rekwirento-

27wi UrJP. Ludwikowi Rzepeckiemu [?] w Aktualną Dziedziczną nemine

28Contradicente et impugnante podał, Jntromittował Possessyą, Poddanych

29do gromady zwoławszy onym tych Dziedzicznego Pana teraźniey-

30szym Rekwirenta ogłosił, i wszelkie powinności pełnić zalecił, w czem

31Szlachta wyż prawdziwie oświadczywszy się, z miesca odiechał, i tę

32do Acta przypisawszy, przedemną Urzędem prawdziwą takowey odbytey

33Czynności uczynił i zeznał Rellacyą, prosząc ażeby do Akt

34była przyięta, co i otrzymał – Mateusz Nawrocki

35Woźny Jgnarus scribendi –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1704, miesiąca października 24 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi, stanąwszy oczewisto [osobiście] woźny generał…”; dalej relacja po polsku z łacińskimi formułami. Ta sama sesja co akty 192–194 i 196.

Łacina: in vim suae verae ac fidelis relationis palam publice libereque recognovit – w moc swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; ad affectationem juridicamque requisitionem – na prawne żądanie i wezwanie; ad maioris et evidentioris testimonii gratiam ad hunc actum sibi adhibitos – przybranych do tej czynności dla większego i oczywistszego świadectwa; vigore iuris naturalis et successive – mocą prawa naturalnego i sukcesyjnie; in praesenti – obecnie; in genere et in specie – ogólnie i szczegółowo; attynencye, pertynencye, cyrkumferencye – przyległości, przynależności, obwody; nemine contradicente et impugnante – bez niczyjego sprzeciwu i oporu; ignarus scribendi – nieumiejący pisać.

Woźny generał „Mateusz Nawrocki” – nazwisko tu czytelne; rozstrzyga lekcję „Maciej Nawrocki” w akcie 195 (1740 – zapewne ten sam formularz/osoba, data odpisu wątpliwa) i wskazuje, że woźny „Mikołaj Zawrocki/Zawracki [?]” z 1702 (akty 185, 190, 191) to najpewniej NAWROCKI (inicjał N podobny do Z/Ł). Nazwisko intromitowanego w tytule „Przepeckiego”, w tekście „Rzepeckiego” – lekcja niepewna. Wieś „Omelanik” [?] (może Omelanik / Omelaniki). Świadkowie: Jan WITKOWSKI [?] i Adam MARCINKOWSKI. Fragment o rodzaju przynależności (wiersze „z całą ich … należytością”, „Pasiecznikami, całym obszarem i Włókami”) odczytany niepewnie.

Streszczenie

24X 1704 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, woźny generał województwa kijowskiego i innych Mateusz Nawrocki zeznał, że 18 X 1704, na prawne żądanie Ludwika Rzepeckiego [?], w obecności szlachty – Jana Witkowskiego [?] i Adama Marcinkowskiego – był w dobrach wsi Omelanik [?] w województwie kijowskim i wprowadził go, jako syna i jedynego sukcesora zmarłego Aleksandra Rzepeckiego [?], bez niczyjego sprzeciwu w rzeczywiste dziedziczne posiadanie części tej wsi – ze wszystkimi poddanymi obecnymi i zbiegłymi, ich powinnościami, polami, łąkami, sianożęciami, lasami, borami, zabudowaniami i wszelkimi pożytkami, w granicach, w jakich trzymał ją ojciec. Zwoławszy gromadę poddanych, ogłosił im nowego dziedzica i polecił pełnić wobec niego wszelkie powinności. Relację przyjęto do akt; woźny, nie umiejąc pisać, nie podpisał się.

Transkrypcja

k. 174 (skan 0175, strona prawa)

1Possessya JP. Eliaszowi Lubinieckiemu [?] do

2części wsi Zawadyńce [?] służąca

3Roku Tysiacza Siemsot Czetwertoho

4Mie[siaca] Oktiabra dwadcat dewiatoho Dnia –

5Na Uradie Khrodzkom w Mieście [JeH]o Korolewsk[oy] Myłosti Owruczu peredo-

6mnoiu Mychaiłom Synhajewskim Namiestnikom [pod]woiewództwa Rehen-

7tom Khrodzkim Gen[erału] W[oiewódz]twa Kij[owskoho] i Knyhami [nynisz]nymi Khrodzkimi Kij[owskimi]

8stanowszy oczewiście Woźny Generał W[oiewódz]twa Kij[owskiego] [i] innych opatrzny Mateusz

9Nawrocki in rem [!] suae verae ac fidelis Relationis [pa]lam publice libereque

10recognovit, iż on roku teraźnieyszego tysiąc siedm[set] [Cz]wartego Dnia dwudzie-

11stego siódmego octobra ad affectationem juridi[cam]que requisitionem UrJP.

12Eliasza Lubinieckiego [?] maiąc przy sobie stronę Szlachty [Lu]dzi wiary godnych UrJ.

13JPP. Jacka Dąbrowskiego [?] i Szymona Sachowskiego [?] ad maioris evidentioris

14testimonii gratia ad hunc actum sibi adhibitos był w Dobrach części wsi Zapa-

15dyńce [?] w W[oiewódz]twie Kijowskim sytuowanych gdzie będąc [?] […] po [s.p.] [?] zeszłey UrJP.

16Elżbiecie Lubinieckiey [?] wdowie Matce temuż rekwirentowi UrJP. Eliaszowi Lu-

17binieckiemu [?] iako Synowi i iedynemu Sukcessorowi vigore iuris naturalis et Suc-

18cessive spadła i przynależna ze wszystkiemi poddanemi ad praesens znay-

19duiącemi się z ich [?] Semienistością i wszelkiemi powinnościami z polami ta-

20kami [?] Sianożęciami Lasami borami pasiekami całym obszarem [?] i wszelkim

21zabudowaniem i wszelkiemi in genere et in specie mianowanemi i nie mia-

22nowanemi pożytkami attynencyami pertynencyami i cyrkumferencyami

23tak iako rzeczona część Dóbr wsi Zapadyńce [?] przez Wielmożną [?] tegoż rekwiren-

24ta posiadana była i dotąd się ma i zawiera temuż rekwirentowi UrJP. Elia-

25szowi Lubinieckiemu [?] w aktualną Dziedziczną nemine contradicente

26et impugnante podał i Jntromittował Possessyą Poddanych do gromady zwo-

27ławszy onemu ich dziedzicznym Panem teraźnieyszym rekwirenta ogłosił

28i wszelkie powinności pełnić zalecił, w czem Szlachta sobie prawdziwie oświad-

29czywszy się z tamtąd odiechał i tu ad acta przybywszy przedemną urzędem niniey-

30szey possessyi uczynił rellacyą prosząc onym actis connotari co i otrzymał Mateusz

31Nawrocki woźny Jgnarus scribendi –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1704, miesiąca października 29 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału województwa kijowskiego…”; relacja jak w akcie 197 (ten sam woźny, ten sam formularz – akt 197 rozstrzyga lekcję formuł). Strona k. 174 wyblakła, z zaciekami wilgoci w środkowej kolumnie – liczne wyrazy częściowo nieczytelne, uzupełnione w nawiasach wg formularza aktu 197.

Łacina: in rem [!] suae verae ac fidelis relationis – błąd kopisty za „in vim …” (w moc swej prawdziwej i wiernej relacji); ad affectationem juridicamque requisitionem – na prawne żądanie i wezwanie; ad maioris evidentiorisque testimonii gratiam – dla większego i oczywistszego świadectwa; vigore iuris naturalis et successive – mocą prawa naturalnego i sukcesyjnie; nemine contradicente et impugnante – bez niczyjego sprzeciwu i oporu; onym actis connotari – by to zostało zanotowane w aktach; ignarus scribendi – nieumiejący pisać.

Nazwisko intromitowanego „Lubiniecki” [?] (w tytule „Lubinieckiemu”, w tekście „Lubinieckiego”, „Lubiniecki”) – lekcja niepewna; nazwa wsi w tytule „Zawadyńce” [?], w tekście „Zapadyńce” [?]. Świadkowie: Jacek DĄBROWSKI [?] i Szymon SACHOWSKI [?]. Spadek przypada po matce, wdowie Elżbiecie, nie po ojcu. Wyrażenie „przez Wielmożną [?] tegoż rekwirenta” (zapewne „przez matkę tegoż rekwirenta”) – odczyt niepewny.

Streszczenie

29X 1704 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, woźny generał województwa kijowskiego i innych Mateusz Nawrocki zeznał, że 27 X 1704, na prawne żądanie Eliasza Lubinieckiego [?], w obecności szlachty – Jacka Dąbrowskiego [?] i Szymona Sachowskiego [?] – był w dobrach wsi Zawadyńce [?] (Zapadyńce [?]) w województwie kijowskim i wprowadził go, jako syna i jedynego sukcesora zmarłej matki Elżbiety Lubinieckiej [?], wdowy, bez niczyjego sprzeciwu w dziedziczne posiadanie części tej wsi ze wszystkimi poddanymi i ich rodzinami, powinnościami, polami, sianożęciami, lasami, borami, pasiekami, zabudowaniami i wszelkimi pożytkami; zwoławszy gromadę, ogłosił poddanym nowego dziedzica i polecił im pełnić wobec niego powinności. Relację przyjęto do akt; woźny nie umiał pisać.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 174 (skan 0175, strona prawa – dół)

1Zapis Rezygnacyi od JP. Kornow-

2skiego [?] JP. Kobylinskiemu służący

3Roku Tysiacza Siemsot Czetwertoho

4Mi[esia]ca Oktiabra Dwadcat dewiatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Meste JeHo Korolew[skoy] Myłosti Owruczom peredomnoiu

6Mychaiłom Synhajewskim Namiestnikom podwoiewództwa Rehentom Khrodz[kim] Generału

7Kij[owskoho] i Knyhamy nynisznymi Khrodzkimi Kij[owskimi] Comparens p[e]r[sonali]ter UrJP. Paweł [?] Jaceńko [?]

k. 174v (skan 0176, strona lewa)

1Kobyliński [?] ten zapis wieczysty rezygnacyi od JP. Hrehorego [?] Kornow-

2skiego [?] sobie dany i służący z podpisem ręki dawcy tudzież JJPP. przyiaciół do tego

3uproszonych per oblatam podał, który tego tenoru [?] [nieczyt.] Ja Hrehory [?] Kornowski [?] zdro-

4wy będąc na ciele i umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziem[skiey] Juryzdy-

5kcyi prawa Forum Pow[iatu] i W[oiewódz]twa a pod teraźnieyszy móy Zapis perpetuae resignatio-

6nis cale się poddaiąc i [wiążąc] wiadomo iawno czynię ustnie i dobrowol-

7nie zeznawam – Jż Ja [nieczyt.] [Część] wsi Tarasowszczyzny [?] przezemnie nabytą

8i nikomu żadnym prawem [nie] zawiedzioną, którą będąc moią iako chcieć

9rządzić szafować dysponować dać darować i ku naylepszemu pożytkowi swe-

10mu obracać, nie będąc w to od nikogo namowiony ani uproszony ale we-

11dług [?] wszystkich poradziwszy się Krewnych i przyiaciół tudzież z dobrey woli moiey

12i własnego rozsądku umyśliłem takową Część ze wszystkiemi do oney przyna-

13leżytościami i [nieczyt.] [?] z oney poddanemi tudzież gruntami ornemi i

14nie ornemi zasianemi [i nie zasianemi], borami, zaroślami, ostrowami,

15Sianożęciami, lasami i innemi wszystkiemi i wszelakiemi przyległościami

16i należytościami in genere et specie mianowanemi i nie mianowanemi

17[nieczyt.] pożytkami przynależącemi nic na siebie samego ani też Sukcessorów

18moich nie wyłączaiąc ani excypuiąc, ale z tem wszystkiem iak się takowa

19zdawna miała i teraz się ma temuż JmPanu Pawłowi [?] Jaceńkowi [?] Koby-

20lińskiemu [?] potomkom i Sukcessorom tegoż wiecznemi i nigdy nieodzownemi czasy

21[nieczyt.] ustąpił i rezygnował, a to za Summę Szamurkową [?] dobrowolnie zł. poll. dwa tysiące [?]

22[nieczyt.] którą Summę [nieczyt.] wypłacił i wyliczył [?] [nieczyt.]

23[nieczyt.] wraz z swemi i potomkami swemi takowe

24dobro w swoie władanie objąwszy dzierżyć na zawsze dać darować i ku naylepszemu po-

25żytkowi swemu obracać [?], a Ja zeznawaiący od aktu teraźnieyszego [nieczyt.] prawa

26[nieczyt.] Synom moim Daniłowi [?] Mikołaiowi [?] i Janowi a także i dalszym moim po-

27tomkom i Sukcessorom nie zostawiwszy żadney przeszkody w posiadaniu czynić nie mam [?] i mieć

28nie będę a nawet od wszelkich impedimentów prawnych i nieprawnych bronić

29i zastępować obowiązuię się co wszystko i iść [?] i dotrzymać z potomkami moimi

30przyrzekam a to pod winami [?] Ziemskiemi [?] [nieczyt.]

31[nieczyt.] i na to daię ten móy list zapis resignationis który przy uproszonych

32Świadkach i przyiaciołach ręką moią własną podpisuię tysiąc siedmset czwartego roku

33Miesiąca oktobra drugiego dnia – Hrehory [?] Kornowski [?] mp. ustnie i oczewisto do podpi-

34su tego prawa uproszony za Świadka i przyiaciela podpisuię się Julian Komodziński [?]

35mp. Świadek i przyiaciel Jan Hatrowski [?] Która to rezygnacya tak iak się

36w sobie ma do Xiąg niniejszych iest ingrossowana –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1704, miesiąca października 29 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału [województwa] kijowskiego, i księgami niniejszymi grodzkimi kijowskimi, stawiwszy się osobiście UrJP. …”. Ta sama sesja co akt 198.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; per oblatam – przez oblatę; perpetuae resignationis – wieczystej rezygnacji (zrzeczenia się, odstąpienia dóbr); in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; excypuiąc – wyłączając; impedimenty – przeszkody; resignationis – rezygnacji.

Strona k. 174v (skan 0176 lewa) skrajnie wyblakła, z przebiciem i zaciekami – odczyt fragmentaryczny, liczne wyrazy niepewne lub nieczytelne; akt oznaczono #PARTIAL. Nazwisko i imię wystawcy („Hrehory Kornowski” [?]; w tytule „Kornow-skiego”) i odbiorcy („Paweł Jaceńko [?] Kobyliński” [?]) niepewne; nazwa wsi „Tarasowszczyzna” [?], kwota „dwa tysiące [?] zł”, „Summa Szamurkowa” [?] – lekcje niepewne. Wymienieni synowie wystawcy: Daniło [?], Mikołaj [?] i Jan. Świadkowie: Julian KOMODZIŃSKI [?], Jan HATROWSKI [?].

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

29X 1704 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, Paweł [?] Kobyliński [?] podał do akt wystawiony dla niego zapis wieczystej rezygnacji Hrehorego Kornowskiego [?] (2 X 1704). Wystawca, mając nabytą przez siebie i niczym nieobciążoną część wsi Tarasowszczyzna [?], po naradzie z krewnymi i przyjaciółmi, z dobrej woli odstąpił ją wieczyście Kobylińskiemu [?] i jego potomkom wraz z poddanymi, gruntami ornymi i nieornymi, borami, zaroślami, ostrowami, sianożęciami, lasami i wszelkimi przynależnościami, niczego nie wyłączając, za sumę ok. dwóch tysięcy [?] złotych polskich. Zobowiązał siebie, swych synów (Daniłę [?], Mikołaja [?] i Jana) i sukcesorów, że nie będą czynić przeszkód w posiadaniu i będą bronić nabywcę przed wszelkimi przeszkodami prawnymi i nieprawnymi. Podpisali: Hrehory Kornowski [?] oraz świadkowie Julian Komodziński [?] i Jan Hatrowski [?]. Rezygnację wpisano do ksiąg. (Odczyt częściowy.)

Transkrypcja

k. 174v (skan 0176, strona lewa – dół)

1[Possessya [?]] w Dobra cze-

2ści [?] wsi Detryna [?] na rzecz

3P. Daniłowicza [?] uczy-

4niona

5Roku Tysiacza Siemsot Czetwertoho

6[Miesiaca] Oktiabra dwadcat dewiatoho dnia

Objaśnienia i tłumaczenia

Na dole k. 174v tylko tytuł i data oblaty (29 X 1704) – dalszego tekstu brak; następna karta (k. 175) zaczyna się od aktu z numerem marginalnym 200 i datą roczną 1705. Numer marginalny przy tym nagłówku (w ramce, przekreślony) – nieczytelny (numer 201 nosi akt na k. 175v); w opracowaniu numer z literą (199a), wg zasady dla nagłówków wpisów niewprowadzonych. Lekcje „Detryna” i „Daniłowicza” niepewne – strona skrajnie wyblakła.

Streszczenie

Niewpisany odpis: zachował się tylko nagłówek – posesja (?) w części wsi Detryna [?] na rzecz P. Daniłowicza [?] – i data oblaty 29 X 1704 na urzędzie grodzkim kijowskim (w Owruczu); treść nie została przepisana.

Transkrypcja

k. 175 (skan 0176, strona prawa)

1Zapis wspólnego dożywocia JP. Stanisława Pola-

2kowskiego i JP. Anieli z Kamieńskich Polakowskich Małżonkom

3Roku Tysiacza Siemsot piatoho

4Miesiaca Marta tretioho Dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczu

6peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Namiestnikom podwoiewództwa

7Rejentom Khrodzkim Generału W[oiewódz]twa Kijowskoho i Knyhami nynisz-

8nymi Khrodzkimi Kijowskimi Comparens Personaliter WJPanowie Stanisław

9Polakowski Porucznik Chorągwi Husarskiey i Aniela z Kamieńskich Polakowska

10Małżonkowie dla zapisania do Xiąg niniejszych Grodzkich Generału W[oiewódz]twa

11Kijowskiego Oryginał Zapisu niżey inserowanego mutuae advitalitatis

12z podpisami rąk swoich własnych i z podpisami Panów Przyiaciół podawszy

13prosząc aby przyięty i w Xięgi wpisany był – a tak Ja Urząd Zapis ten

14ad affectationem Panów zeznawaiących do Xiąg przyimuiąc czytałem

15i tak się w sobie ma – Ja Stanisław Polakowski Porucznik Chorągwi Hu-

16sarskiey, Bartłomieia Polakowskiego Łowczego Bracławskiego, Syn, i Ja Aniela

17JJPP. Adama i Magdaleny Kamieńskich córka Polakowska Małżonkowie

18zdrowi będąc na ciałach i Umysłach odstąpiwszy naszey własney nam

19należney Ziemskiey Juryzdykcyi, Prawa forum, Powiatu i W[oiewódz]twa a pod te-

20raźnieyszy dobrowolny Zapis nasz wspólnego dożywocia i Jego wszyst-

21kie niżey wyrażone kondycye, punkta i Legamenta z dobrami na-

22szemi dobrowolnie się poddaiąc i wiążąc, wiadomo, iawno, czyniemy

23dobrowolnie sobie wzaiemnie zeznawamy i oznaymuiemy każdemu komu

24o tem wiedzieć będzie należało, teraz na potym i zawżdy iż Ja Stanisław

25Polakowski na dobrach moich wszystkich i wszelakich dziedzicznych i za-

26[reklamant:] stawnych

k. 175v (skan 0177, strona lewa)

1i zastawnych iakoto na wsi Rowżyn [?] i na wsi Bzyszy [?] w W[oiewódz]twie

2Lubel[skim] [?] Sytuowaney i innych wszelkich gdziekolwiek będących tudzież

3tudzież [!] na Summach leżących ruchomych i nieruchomych i splendorach [?]

4wszelkich Srebrze złocie i wszelakich ruchomościach iakimkolwiek sposo-

5bem i nazwiskiem nazwać się maiących, wyżey wspomnioney JmP.

6Anieli Polakowskiey Małżonce moiey miły [?] dożywocie zapisuię niniey-

7szym Zapisem, ad vita eius tempore [!] których Dóbr Summ

8i wszelkiey ruchomości JmPani Małżonce moiey wolno będzie

9Zapisać bez żadney od kogokolwiek, by nayblizszych Krewnych moich

10prepedycyi, Wzaiemnie i Ja zeznawaiąca Aniela Polakowska tako-

11wymże sposobem na wszystkich i wszelakich generaliter dobrach

12moich leżących ruchomych i Summach posagowych przywiankowych

13i innych, złocie, Srebrze, Kleynotach, Szatach, i wszelakich Ruchomościach

14iakimkolwiek tytułem nazywaiących się i do moiey ściągaiących się

15osoby, według Jntencyi naszey szczery niniejszym Zapisem moim

16dożywocie Jegomości Panu Stanisławowi Polakowskiemu Małżonko-

17wi memu miłemu ad vita tempore eius zapisuię, i nato my

18sobie dali ten nasz dobrowolny Zapis wspólnego dożywocia,

19z podpisami Rąk naszych własnych i z podpisami rąk JJPP. Przy-

20iaciół od nas do podpisu uproszonych – Działo się w Owruczym

21Roku Tysiąc Siedmset piątego M[iesią]ca Marca drugiego dnia – u tego Za-

22pisu podpisy Rąk tymi słowy – Stanisław Polakowski Por[ucznik] Chor[ągwi] Huzar[skiey]

23Aniela Polakowska. Ustnie proszony Przyiaciel od Osób wyżey

24wyrażonych do tego Zapisu Mutuae advitalitatis podpisuię się Jerzy

25Lublański [?] Cześn[ik] Kij[owski] mp. Ustnie proszony przyiaciel od Osób wyżey

k. 176 (skan 0177, strona prawa – góra)

1wyrażonych do tego Zapisu podpisuię się Mateusz Rybicki mp.

2Ustnie proszony Przyiaciel od Osób wyżey wyrażonych do tego

3Zapisu podpisuię się Mikołay Terlecki mp. Kotoryi że to Zapys

4za podaniem i oczewistom soznaniem wyż menowanych

5osob Jchmościi soznawaiuczych a za moim uradowym

6przyniatiem słowo w słowo iak się w sobie maiet do Knyh

7nynisznych iest Zapisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim): „Roku 1705, miesiąca marca 3 dnia, na urzędzie grodzkim w mieście JKMci Owruczu, przede mną Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału województwa kijowskiego”; zakończenie: „Który to zapis za podaniem i oczewistym [osobistym] zeznaniem wyżej wymienionych osób ichmościów zeznających, a za moim urzędowym przyjęciem słowo w słowo, jak się w sobie ma, do ksiąg niniejszych jest zapisany”. Na marginesie data roczna 1705 – pierwszy odpis z 1705 r.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; mutuae advitalitatis – wzajemnego dożywocia; inserowany – wpisany (wstawiony); ad affectationem – na żądanie; legamenta – zastrzeżenia, obowiązki; ad vitae eius tempus (w rkp. „ad vita eius tempore”, „ad vita tempore eius”) – na czas jego (jej) życia; generaliter – ogólnie; prepedycya – przeszkoda; mp. (manu propria) – ręką własną.

Nazwy dóbr wystawcy: „na wsi Rowżyn [?] i na wsi Bzyszy [?] w W[oiewódz]twie Lubel[skim] [?]” – lekcje niepewne (skrót województwa może oznaczać też inne województwo). Ojciec wystawcy – Bartłomiej POLAKOWSKI, łowczy bracławski; rodzice wystawczyni – Adam i Magdalena KAMIEŃSCY. Świadkowie: Jerzy LUBLAŃSKI [?], cześnik kijowski, Mateusz RYBICKI, Mikołaj TERLECKI. Kolejność wyrazów „tudzież / tudzież” – dittografia kopisty na przełomie wierszy.

Streszczenie

3III 1705 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim generału województwa kijowskiego, małżonkowie Stanisław Polakowski, porucznik chorągwi husarskiej, syn Bartłomieja, łowczego bracławskiego, i Aniela z Kamieńskich Polakowska, córka Adama i Magdaleny, podali do akt swój zapis wzajemnego dożywocia (Owrucz, 2 III 1705). Mąż zapisał żonie dożywocie na wszystkich swoich dobrach dziedzicznych i zastawnych – m.in. na wsiach Rowżyn [?] i Bzyszy [?] w województwie lubelskim [?] – oraz na sumach, srebrze, złocie i wszelkich ruchomościach, z prawem rozporządzania nimi bez przeszkód ze strony najbliższych krewnych; żona wzajemnie zapisała mężowi dożywocie na całym swoim majątku, sumach posagowych i przywiankowych, złocie, srebrze, klejnotach, szatach i ruchomościach. Podpisali: małżonkowie oraz świadkowie Jerzy Lublański [?], cześnik kijowski, Mateusz Rybicki i Mikołaj Terlecki. Zapis wpisano do ksiąg słowo w słowo.