Akty 241–280

Transkrypcja

k. 205 (skan 0206, strona prawa)

1Testament Ur. Jana Smiotanki [?] z Rozporzą-

2dzeniem maiątku uczyniony –

3Roku Tysiacza Siemsot dewiatoho

4Miesiaca Nowembra piatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczu peredomnoiu Mycha-

6iłom Synhajewskim Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodz[kim] G[enera]łu W[oiewódz]twa

7Kijewskaho i Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi] Kij[ewskimi] Comparens pers[onaliter] Ur. Woyciech Smio-

8tanko [?] ten Testament ostatney woli Oyca swego ś[więtey] p[amięci] Ur. Jana Smiotanki [?] za roz-

9porządzenie Maiątku uczyniony dla zapisania do Xiąg nynieyszych podał

10który Ja Urząd przyimuiąc czytałem i ten tak się w sobie pisałem [?]

11pismem pisany ma – Ja Jan Syn Stanisława Smiotanko [?] będąc iuż

12w wieku niemłodym i nie wiedząc czasu śmierci od Boga przeznaczo-

13ney takowe czynię rozporządzenie: Naypierwszy [?] maiąc Dobra moie dzie-

14dziczne Część Wsi Białobołotnicy [?] z Poddanemi Gruntami i przynależy-

15tościami takowe w Dożywotnie władanie Lubey Małż[once] mey [?] oddaię

16po którey Day Boże iak nayd[ł]uższym Życiu takowa Część na wieczność [?]

17będzie Synowi memu teraz małoletniemu Woyciechowi Smiotance [?] –

18wszelkie Ruchomości tak domowe iako i Gospodarskie memiey [?]

19Skada [?] Bydło Konie Chleb pasiekę te do wolnego rozporządzenia

20teyże Lubey Małżonki mey oddaię prosząc tylko aby Syna

21mego [?] wyżey wspomnionego Ur. Woyciecha Smiotanki [?] teraz małolet-

22niego ile w możności będzie Edukowała aby był użytecznym Kra-

23iowi i miał sposób do Życia, z gotowizny iaka się po moiey śmierci

24okaże z tey na Mszy święte za Duszę moią i ś[więtey] p[amięci] rodziców moich

25do Kościoła tuteyszego [?] Złotych Polskich osimdziesiąt naznaczam –

26Ciało moie iako z Ziemi początek biorące tak Ziemi proszę aby

27było oddane, na pogrzebanie którego i na Bractwo Złotych Sto przezna-

28czam; a tak więc rozporządziwszy mizerną fortunę moią,

29żegnam was Kochana Małżonko moia i Luby Synu oddaię was

30opiece Boskiey, i takowy Testament Ręką moią własną

k. 205v (skan 0207, strona lewa)

1przy uproszonych świadkach i przyiaciołach podpisuię – Dan

2w Słowecznie [?] dnia dwunastego Marca Tysiąc Sześćset [?] Osmdziesiąt

3szóstego Roku – u tego Testamentu podpisy Rąk tymi słowy Jan Syn

4Stanisława Smiotanko [?] m[anu] p[ropria]. Jako świadek i przyiaciel na tym

5Testamencie podpisuię się Józef Kobyliński m[anu] p[ropria]. przytomny

6będąc podpisania tego Testamentu podpisuię się Dominik Bechny [?]

7Ustnie uproszony świadek do podpisania tego Testamentu

8podpisuię się Władysław Domański – Ktory zaś to Testament

9za podaniem, prozbą, a za moim Urzędowym przyięciem do

10Xiąg nynieyszych Grodzkich Kijowskich iest wpisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 5 XI 1709 przed Michałem Synhajewskim; testament podał syn testatora Wojciech.

Nazwisko testatora w odpisie: w tytule „Smiotanki” (dop.), w podpisie i w formule „Smiotanko”, w dat. „Smiotance” – zapewne Smiotanka (w poprzednim wpisie POSTEP odczytane wstępnie jako „Smotalski [?]”); lekcja niepewna. W wierszu 7 tekstu („ten tak się w sobie pisałem [?] pismem pisany ma”) – zniekształcona formuła „który … tak się w sobie słowo w słowo pismem pisany ma”.

Data testamentu „Tysiąc Sześćset [?] Osmdziesiąt szóstego” (1686) – pierwszy wyraz liczebnika niepewny (może „Siedemset” – wtedy anachronizm 1786); oblata 1709. „Słowecznie” [?] – zapewne Słowieczno (Słowieczna) w pow. owruckim.

Niejasne: „memiey [?] Skada [?]” (może „mieszkania [?] / skrzynie [?]”) – lekcja niepewna. Wieś „Białobołotnica” [?] – w rkp. „Białobołotnicy” (dop.).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; manu propria – własnoręcznie.

Streszczenie

5XI 1709 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim, Wojciech Smiotanka [?] podał do wpisania testament zmarłego ojca Jana Smiotanki [?], syna Stanisława. Testator, „w wieku niemłodym”, oddaje swoją dziedziczną część wsi Białobołotnica [?] z poddanymi i gruntami w dożywocie żonie (w rkp. skrót „Małż.” [?]), a po jej śmierci na wieczność małoletniemu synowi Wojciechowi; ruchomości domowe i gospodarskie (bydło, konie, zboże, pasiekę) zostawia do wolnej dyspozycji żony, prosząc, by wykształciła syna „aby był użytecznym krajowi”; z gotowizny 80 zł na msze za duszę swoją i rodziców w tutejszym [?] kościele, 100 zł na pogrzeb i bractwo. Testament dat. w Słowiecznie [?] 12 III 1686 [?], podpisany przez testatora i świadków: Józefa Kobylińskiego, Dominika Bechnego [?] i Władysława Domańskiego.

Transkrypcja

k. 205v (skan 0207, strona lewa)

1Dymissya Ur. Michała Szornela Synowi Swemu

2Antoniemu dana y służąca. –

3Roku Tysiacza Siemsot dewiatoho

4Miesiaca Nowembra piatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczu

6peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Namiestnikom podwoiewodztwa

7Rehentom Khrodz[kim] G[enera]łu W[oiewódz]twa Kijewskaho i Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi]

8Kij[ewskimi] Comparens pers[onaliter] Ur. Pan Michał Szornel ten Zapis Dymissyonis od siebie

9zeznawaiącego in rem et personam Ur. Antoniego Szornela Syna swego

10uczyniony dla wpisania do Xiąg nynieyszych Grodz[kich] Kijow[skich] podawszy przyznał

11oczem ten Zapis niżey Inserowany szerzey i dostateczniey w sobie obmawia,

12którego podawszy mnie Urzędu prosił aby przyięty i w Xięgi wpisany był

13którego affektacyi Ja Urząd annuendo przyimuiąc czytałem [tak] się w sobie

14ma: Ja Michał Szornel zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey

15własney należney Jurysdykcyi prawa forum i W[oiewódz]twa, a pod teraźnieyszy Zapis móy

16Dymissyonis cale się poddaiąc i wcielaiąc wiadomo czynię i dobrowolnie

17zeznaię iż Ja zeznawaiący maiąc dobra moie dziedziczne Część Wsi

18Sosnowki [?] w W[oiewódz]twie Kij[owskim] sytuowane przezemnie od Ur. Grzegorza B[…]rowskiego [?]

19w Roku Tysiąc Sześćset Osmdziesiąt Osmym nabytą, a będąc mocen

20fortuną moią własną secundum bene voluntatem meam

21iak chcieć rozporządzać i szafować, widząc różne potrzeby Syna

22moiego Ur. Antoniego Szornela do zważaiący [?] przytem ab illo ku osobie

23moiey reverentii Umyśliłem pomienioną Część Dóbr Wsi Sosnowki bez

24żadney Exceptii temuż Synowi memu przeustąpić, Jakoż przy-

25wodząc takowy móy zamiar do skutku pomienione Dobra

26moie Część Wsi Sosnowki ze wszystkiemi Poddanemi obojga płci,

27Polami, Rolami, Lasami, pastwiskami, Sianożęciami, zaroślami

k. 206 (skan 0207, strona prawa)

1Stawami, Rzekami, w nich będący Rybnemi, i w Lasach będącemi

2zwierza i ze wszystkiemi do tych Dóbr przyległościami iakby

3nazwani nic na siebie ani kogo innego nie wyimuiąc ani też

4pisząc [?] ale wszystko ogółem i pospolitością zaymuiąc temuż

5Synowi memu z pod fortuny wypuszczam i Dymittuię

6Wolny kiedy od dziś iest i będzie wspomnioną Część obięczy [?]

7w swoie władanie wziąć szafować dysponować iako o swoim pomiaru [?]

8komu chcieć odprzedać, a Ja zeznawaiący od daty nynieyszego

9Zapisu żadnego prawa do pomienionych Dóbr niemam, i mieć

10niebędę – Na co daię ten móy List Zapis Dymissyonis

11podpisem Ręki mey własney i Inskrypcią przyiaciół stwierdzony [?]

12Datum w Żytomierzu dnia pierwszego Nowembra Tysiąc

13Siedmset dziewiątego Roku – Michał Szornel m[anu] p[ropria]. Jako świa-

14dek i przyiaciel przytomny będąc uczynienia tego Zapisu

15Dymissyinego podpisuię się Jan Domański m[anu] p[ropria]. Świadek

16przytomny uczynienia tego Zapisu Dymissyonis podpi-

17suię się Piotr Michałowski – Za świadka i przyiaciela

18na tey Dymissyi podpisuię się Jakób Chomętowski –

19Który zaś to Zapis Dymissyonis za podaniem i prozbą

20a za moim Urzędowym przyięciem do Xiąg nynieyszych

21iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 5 XI 1709 przed Michałem Synhajewskim; formularz dymisji ojciec→syn jak w aktach 141, 144, 149, 154, 155.

Nazwisko poprzedniego właściciela (sprzedawcy, 1688) częściowo zakryte plamą: „Grzegorza B[…]rowskiego” – lekcja niepewna (Borowski? Bzorowski?). Wieś „Sosnowki” (dop.) – zapewne Sosnówka; lekcja dość pewna.

Miejsca zniekształcone przez kopistę: „do zważaiący [?]” (zapewne „dozważawszy” – zważywszy), „obięczy [?]” (może „obięty” / „obiąwszy”), „iako o swoim pomiaru [?]” (zapewne „iako o swoim prawem [?]”); „pisząc [?]” – może „wyłączaiąc”.

Łacina: in rem et personam – na rzecz i osobę; annuendo – przychylając się; secundum bene voluntatem meam – według mojej dobrej woli; ab illo ku osobie moiey reverentii – (zważywszy) jego szacunek dla mojej osoby.

Streszczenie

5XI 1709 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim, Michał Szornel podał do wpisania i przyznał zapis dymisji na rzecz syna Antoniego. W zapisie (Żytomierz 1 XI 1709) Michał Szornel, poddając się jurysdykcji, oświadcza, że część wsi Sosnówka [?] w województwie kijowskim, nabytą w 1688 r. od Grzegorza B…rowskiego [?], zważywszy potrzeby i szacunek syna, odstępuje mu w całości z poddanymi obojga płci, polami, lasami, pastwiskami, sianożęciami, stawami, rzekami i wszelkimi przyległościami, wypuszczając go spod swej fortuny (dymisja) i zrzekając się wszelkich praw do tych dóbr. Podpisali: Michał Szornel oraz świadkowie Jan Domański, Piotr Michałowski i Jakub Chomętowski.

Transkrypcja

k. 206v (skan 0208, strona lewa) – karta pusta, przekreślona kreślarskimi zygzakami

k. 207 (skan 0208, strona prawa)

1Plenipotencya JP. Swiętosława Dunin

2JP. Szymonowi Duninowi Synowi

3swemu dana –

4Roku Tysiacza Siemsot Desiatoho

5Miesiaca Sentebra trydcatoho Dnia

6Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosti

7Owruczu peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Komornikom

8Ziemskim Namiestnikom podwoiewodztwa pro tunc Grodz[kim] Kijows[kim]

9i Knyhami nynisznymi Khrodzkimi Kijewskimi stanowszy oczewi-

10sto JP. Swiętosław Dunin Woyski Sędomirski zdrowy będąc na

11ciele i Umyśle odstąpiwszy swey własney należney Jurysdykcyi

12a pod teraźnieysze Plenipotencyine zeznanie poddaiąc się wiem [?] i

13dobrowolnie zeznaię, iż gdy za dawnym [?] obligiem należytym Summę

14Złotych Polskich Czterysta od JP. Leona Włodka, a gdy ta Summa do tey

15pory nie wypłacona została [?] oddaiona [?], a Ja maiąc inne interessa sam wy-

16indykować onéy Summy zaięty [?] się niemogę więc umyśliłem

17mieć swoiego zaprawdziwego i nieomylnego Plenipotenta JP. Szymona

18Dunina Syna mego ad omnes Causas zapisuię daię temuż Synowi

19memu Plenaryam facultatem omnimodam Absolutamque pote-

20statem we wszystkich Sądach stawać, wzdawać, Kontrowertować

21[reklamant:] Dekreta

k. 207v (skan 0209, strona lewa)

1Dekreta uski [?] Laty Akceptować, a minori ad maius subsellium

2appellować Summy Grzywny Laty Dekretami nakazane [?] odbierać

3w ugody przyiacielskie wchodzić z odebranych summ recognoscens kwito-

4wać a co tylko JP. Szymon Dunin Syn móy uczyni to ia recognos-

5cens pro rato firmo et grato przyimię Deklaruię i Submittuię się

6mocą zeznania mego – Swiętosław Dunin Woyski Sędomirski m[anu] p[ropria]

7Którey actis Connotari prosił co i otrzymał –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, tu tytułowanym „komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa pro tunc grodzkim kijowskim”. NOWY ROK – 1710 (ołówkiem na marginesie „1710”, „X 1” – zapewne nowa numeracja ołówkowa).

„Woyski Sędomirski” – wojski sandomierski (tytuł Świętosława Dunina; w tytule odpisu nazwisko bez końcówki „Dunin”). Dłużnik Leon WŁODEK (w rkp. „Wołodka”) i kwota 400 zł – rozstrzygnięte powtórnym odpisem tej samej plenipotencji (akt 253: „za dawnym obligiem … Czterysta od JP. Leona Włodka”). „nie wypłacona została oddaiona [?]” – zniekształcenie kopisty.

Łacina: pro tunc – na ten czas; ad omnes causas – do wszystkich spraw; plenariam facultatem omnimodam absolutamque potestatem – pełne, wszelkie umocowanie i nieograniczoną władzę; a minori ad maius subsellium appellować – odwoływać się od sądu niższego do wyższego; recognoscens – zeznając; pro rato, firmo et grato – za ważne, trwałe i miłe (przyjmę); actis connotari – zapisać w aktach.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Świętosław Dunin, wojski sandomierski, zeznał, że ma należną sobie na obligu sumę 400 zł od Leona Włodka, dotąd niewypłaconą; zajęty innymi interesami, nie mogąc jej sam windykować, ustanawia swym pełnomocnikiem do wszystkich spraw syna Szymona Dunina, z pełną władzą stawania we wszystkich sądach, przyjmowania dekretów, apelacji, odbierania sum, grzywien i kar, zawierania ugód i kwitowania; wszystko, co syn uczyni, uzna za ważne. Plenipotencję podpisał Świętosław Dunin.

Transkrypcja

k. 207v (skan 0209, strona lewa)

1Testament Ur. JP. Woyciecha Kruszewskiego [?]

2na Żonę i Syna dana uczyniony –

3Roku Tysiacza Siemsot desiatoho

4Miesiaca Septembra trydcatoho Dnia

5Na Uradie Khrodz[kom] w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczu

6peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Komornikom Ziemskim

7Namiestnikom podwoiewodztwa pro tunc Khrodz[kim] Kij[owskim] i Knyhami

8nynisznymi Khrodzkimi Kijewskimi Comparens pers[onaliter] Ur. JP. Adam

9Kruszewski [?] ten Testament ostatney woli zeszłego [?] z tego [?] świata [?]

10św[iętey] p[amięci] Ur. JP. Pana Woyciecha Kruszewskiego Skarbnika Kijowskiego

11Oyca swego z rozporządzeniem zabezpieczony [?] uczyniony podawszy

12prosił aby Castr[ensibus] Kijow[iensibus] per oblatam podać, prosząc mnie

13Urzędu o przyięcie onego i do Xiąg zapisanie, iakoż Ja

14Urząd takowy Testament ad acticandum przyimuiąc

15czytałem którego tenor sequitur talis – W Imię Oyca

16i Syna i Ducha Świętego Troycy Przenayświętszey Amen

17Ja Woyciech z Kruszewa [?] Kruszewski [?] Skarbnik Kijowski

18uważaiąc niestateczne [?] każdemu życie Człowiecze [?]

19[reklamant:] mey [?]

k. 208 (skan 0209, strona prawa)

1Wyroki Boskie iż kto się rodzi umierać musi, oraz pamiętaiąc

2na słowa Chrystusa Pana bądźcie gotowi, gdyż niewiecie czasu

3i godziny Śmierci swoiey, więc póki iestem przy pamięci i zmy-

4słach dobrych zostaię te ostatniey woli moiey Testamentowe

5czynię rozporządzenie – Naypierwszy dziękuię Stwórcy i Naywyż-

6szemu iż zrodzony iestem z Rodziców Katolickich i iż przez

7wszystkie Lata życia mego z nieograniczonego miłosierdzia

8osobliwszemi opatrywał mię dobrodzieystwy i łaskami – A gdy

9Pan Bóg z woli swoiey wieczney śmiercią mnie zestawi [?], to Duszę

10moią iako od Boga mi daną Bogu oddaię – Ciało zaś moie z Ziemi

11początek biorące tak w Ziemie pochowane być ma, którym [?] Mszy

12przy Kościele Bazyliańskim [?] naznaczam, a na pogrzeb i Exekwie za

13Duszę moią odprawić się maiące Złotych Polskich Tysiąc [?]

14zapisuię – Małżonce zaś ostatniey [?] moiey tak rozporządzam [?]

15[…] miałem zawsze Naymilszey mey Małżonce Ur. JP. Annie z Pota-

16bińskich [?] Kruszewskiey w nadgrodę przywiązanego Małżeńskie-

17go [?] życia i ciągle okazywaney ku mnie prawdziwey miłości, przy-

18chylności i wierności, zapisać prawo dożywocia na całey mey maiętno-

19ści – Lecz gdy iak naymilsza Żona moia z przyczyny starości wieku

20swego niechce zarządzać maiątkiem, aby uniknąć wszelkich

21kłopotów zatrudnień i przykrości, a w starości [?] cieszyć się tylko

22iedynie spokoynością i Chwaleniem Stwórcy Naywyższego, przeto

23skłoniony do żądania Naymilszey Małżonki moiey Ur. JP. Pani

24Anny z Potabińskich [?] Kruszewskiey maiętność moią Dzie-

25dziczną Część Wsi Medwedowki [?] w Woiewództwie Kijowskim

26sytuowaną ze wszystkiemi Poddanemi, Jch Inwentarzami [?]

27dobytkiem, powinnościami i wszelkiemi tey Części Dóbr Wsi

28Medwedowki Attynencyami i pożytkami iako z prawa

29[…] Synowi memu Ur. JP. Adamowi Kruszewskiemu

30w Małżeństwie z pomienioną Ur. JP. Anną z Potabińskich [?] Kru-

31szewską spłodzonemu wieczyście [?] przynależną, tak temuż

32Synowi memu iako Jedynemu Sukcessorowi tym ostatniey woli

33[reklamant:] mey

k. 208v (skan 0210, strona lewa)

1moiey Testamentowym rozporządzeniem nadaię i podaię

2wiecznemi czasy [?] zapisuię i do wolnego rozrządzenia [?] onemu oddaię – Ma

3tedy będzie po śmierci moiey wzmiankowany Syn móy Ur. JP.

4Adam Kruszewski rzeczoną Część Dóbr Wsi i Medwedowki wieczystym

5prawem Dziedzictwa iako swą własność podług upodobania

6i woli swoiey rozporządzać; Przytem zastrzegam aby tenże Syn

7móy starał się we wszystkich zatrudnieniach [?] potrzeby swey Matki, a mey

8Naymilszey Małżonki o naydłuższych dni iey Życia – Nakoniec

9żegnam Naymilszą moią Małżonkę polecaiąc Ją opiece Stwórcy

10Naywyższego i dziękuiąc za wszystkie wyświadczone mi łaski [?] okazy-

11wane do wody [?] przywiązania swego, – Żegnam i Błogosławię po

12raz ostatni Syna mego Adama, zaklinaiąc aby się nigdy

13nie sprzeciwiał prawom Boskim oraz Swięcie one wypełniał

14w oddawaniu należney Czci Matce swey, która i teraz przy-

15kładała się do polepszenia bytu Jego – Nakoniec żegnam wszyst-

16kich moich dobrych przyiaciół i Znaiomych, te ostatniey woli moiey

17Testamentowe rozporządzenie dla większey wiarygodności przy

18uproszonych przyiaciołach Ręką własną podpisuię – Dzia-

19ło się w Medwedowce [?] dnia trzydziestego Nawembra Tysiąc

20Siedmset dziewiątego Roku – u tego Testamentu podpisy

21Rąk tymi słowy – Woyciech z Kruszewa [?] Kruszewski [?] Skar-

22bnik Kijowski m[anu] p[ropria]. Ustnie i oczewisto proszony przyiaciel

23do tego Testamentu od Ur. JP. Woyciecha Kruszewskiego Skarb-

24nika Kijowskiego podpisuię się Paweł Zawalicz Moczulski

25Ustnie uproszony przyiaciel od osoby wyż Rzeczoney [?] wyrażo-

26ney do tego Testamentu podpisuię się Jgnacy Ostrowski [?] Ust-

27nie i oczewisto proszony przyiaciel i świadek od Ur. JP. Woyci-

28echa Kruszewskiego Skar[bnika] Kijows[kiego] do tego Testamentu podpisuię się Stanisław

29Bestowski [?] m[anu] p[ropria]. Który to Testament za podaniem i prozbą wyżey wymienioney [?] osoby

30podawaiącey, a za moim Urzędowym przyięciem do Xiąg nynieysz[ych] Khrodz[kich] Kij[owskich] iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa (jak w akcie 243). Testament z 30 XI 1709 – po dacie oblaty sprzeczność nie zachodzi (oblata ok. 10 miesięcy po śmierci testatora).

Nazwisko: w rkp. pierwsza litera niejednoznaczna (K/H) – „z Kruszewa Kruszewski” lub „z Hruszewa Hruszewski”; tytuł „Skarbnik Kijowski” (w tytule skrót „Mat. Kijow.” [?]/„Skar. Kijow.”). Żona Anna „z Potabińskich” [?] – lekcja niepewna (może z Potapińskich). Świadek Paweł ZAWALICZ MOCZULSKI – por. Łukasz Zawalicz MOCZULSKI (akt 63, 1686). Ostatni świadek „Stanisław Bestowski [?]” – lekcja niepewna.

Medwedówka [?] („Wsi Medwedowki”, „w Medwedowce”) – por. Medwedówka [?] w akcie 142 (Jełkiewicz). Odpis XVIII/XIX-wieczny – język testamentu (sentymentalne formuły, „Jedyny Sukcessor”) wskazuje na późną redakcję; datacja wątpliwa jak w wielu odpisach tej księgi.

Miejsca niepewne: „zestawi [?]”, „Kościele Bazyliańskim [?]”, „Tysiąc [?]” (kwota na pogrzeb), „do wody [?] przywiązania” (zapewne „dowody przywiązania”); dwa wiersze na granicach pasów odczytane częściowo […].

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; castrensibus Kiioviensibus per oblatam – do (akt) grodzkich kijowskich przez oblatę; ad acticandum – do wpisania w akta; tenor sequitur talis – brzmienie następujące; pro tunc – na ten czas; manu propria – własnoręcznie.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Adam Kruszewski [?] podał do wpisania testament zmarłego ojca Wojciecha z Kruszewa Kruszewskiego [?], skarbnika kijowskiego, sporządzony w Medwedówce [?] 30 XI 1709. Testator dziękuje Bogu za katolickich rodziców i łaski, poleca duszę Bogu, ciało każe pochować (msze przy kościele bazyliańskim [?]; na pogrzeb i egzekwie 1000 [?] zł). Zamierzał zapisać żonie Annie z Potabińskich [?] dożywocie na całym majątku, lecz ponieważ ona z powodu starości nie chce zarządzać majątkiem, na jej prośbę dziedziczną część wsi Medwedówka [?] w województwie kijowskim ze wszystkimi poddanymi, inwentarzem, powinnościami i przynależnościami zapisuje wieczyście jedynemu synowi i sukcesorowi Adamowi, zobowiązując go do troski o matkę do końca jej życia i do czci dla niej; żegna żonę, błogosławi syna i żegna przyjaciół. Podpisali: testator oraz świadkowie Paweł Zawalicz Moczulski, Ignacy Ostrowski [?] i Stanisław Bestowski [?].

Transkrypcja

k. 209 (skan 0210, strona prawa)

1Possessya Ur. JP. Antoniego Rusieckiego

2Roku Tysiacza Siemsot desiatoho

3Miesiaca Sentembra Trydcatoho dnia. –

4Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosty

5Owruczu peredomnoiu Mychayłom Synhaiewskim Komornikom

6Ziemskim Namiestnikom podwoiewodztwa Regentom Khrodzkim

7Jenerału Woiewodztwa Kiiowskoho y Knyhami Nynesznemi Khrodz-

8kimi Kiiowskimi stanowszy oczewisto Woźny Jenerał Woiewództw

9Kiiowskiego i innych Szlachetny Józef Maćkiewicz, in vim suae verae

10ac fidelis Rellationis dla zapisania do Xiąg nynieyszych Grodzk[ich] Kijow[skich]

11per Rellationem publice liberèque recognovit, iż on Roku teraźnieyszego

12Tysiąc Siedmset dziesiątego dnia Dwudziestego czwartego Septembra

13na Affektacyą i prawną Rekwizycyą JP. Antoniego Rusieckiego, maiąc

14przy sobie stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Ur. Jana Fabian-

15skiego y Tadeusza Wierzbickiego, dla lepszey wiary wiedzy [?] i przyspo-

16sobionych [?] był w dobrach części wsi Hołubney [?] w W[oiewódz]twie Kiiowskim sytuo-

17waney, gdzie będąc część teyże wsi z mocy naturalnego spadku

18po Oycu teraźnieyszego Rekwirenta Józefie Rusieckim na niego

19spadłą ze wszystkiemi poddanymi, polami, Rolami, Lasami, Sianożęciami

20z gołą [?] z tem wszystkim co tylko do tych Dóbr przynależało i przynale-

21ży, nie nie wyimuiąc ani wyłączaiąc w Realną spokoyną i aktualną

22Ur. JP. Antoniemu Rusieckiemu podał postąpił i zaintromittował

23possessyą. po czem poddanych do Gromady zwoławszy o nowym

24ich Panu teraźnieyszym Affektancie uwiadomił i posłuszeństwo po-

25stuszeństwo [?] zalecił. w czem stronę Szlachty przy sobie będącą oświadczyw-

26szy się z tamtąd odiechał y tu przedemną Urzędem uczynił y

27zeznał Rellacyą prosząc cum actis Connotari co y otrzy-

28mał. – Józef Maćkiewicz Woźny pisać nieumieiący + :

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału woj. kijowskiego. Nowa ręka kopisty (od k. 209), pismo luźniejsze. Nowy woźny generał województw kijowskiego i innych – Józef MAĆKIEWICZ (w rkp. „Maćkiewicz”, w podpisie „Mackiewicz”), niepiśmienny – znak krzyża.

„Hołubney” (miejscownik) – mianownik zapewne Hołubna [?] (może Hołubne). „z gołą [?]” – w rkp. „zgoła” (zgoła, całkowicie), tj. „zgoła z tem wszystkim”. „po-stuszeństwo” – powtórzenie kopisty. „wiary wiedzy [?] i przysposobionych [?]” – zniekształcone (zapewne „dla lepszey wiary i wiadomości przy sobie przysposobionych”).

Łacina: in vim suae verae ac fidelis relationis – mocą swej prawdziwej i wiernej relacji; per relationem publice libereque recognovit – przez relację publicznie i dobrowolnie zeznał; cum actis connotari – zapisać w aktach.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim, woźny generał województwa kijowskiego i innych Józef Maćkiewicz zeznał relację, że 24 IX 1710, na żądanie Antoniego Rusieckiego, w obecności szlachty Jana Fabiańskiego i Tadeusza Wierzbickiego, był w części wsi Hołubna [?] w województwie kijowskim i wprowadził Rusieckiego w realne, spokojne i aktualne posiadanie tej części (z poddanymi, polami, rolami, lasami, sianożęciami i wszelkimi przynależnościami), spadłej na niego po ojcu Józefie Rusieckim. Zwołanym poddanym oznajmił o nowym panu i nakazał posłuszeństwo; po powrocie zeznał relację do akt. Woźny niepiśmienny – postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 209v (skan 0211, strona lewa)

1Cessya Ur. JMP. Jana

2Przewłockiego Bratu swemu Do-

3minikowi Jerzemu dwoimiennemu

4Przewłockiemu dany i służący

5Roku Tysiącza Siemsot Desiatoho

6Miesiaca Sentebra trydcatoho dnia

7Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Koro-

8lewskoy Miłosti Owruczu peredomnoiu

9Mychaiłom Synhajewskim Komornikom Ziem-

10skim Namiestnikom podwoiewodztwa protunc

11Grodzkim Kijowskim i Knyhami nynisz-

12nymi Khrodzkimi Kijewskimi Comparens

13personaliter Ur. Jan Przewłocki dla wpisania

14do Xiąg Grodzkich Kijowskich, tę Cessyą

15od siebie stawaiącego in rem et personam

16Ur. Dominika Jerzego dwoimiennego Prze-

17włockiego Brata swego rodzonego dana, pod-

18pisem Ręki własney wzmocnioną ratione

19intra contentorum per oblatam podał pro-

20sząc mię Urzędu aby do Xiąg nynieyszych przyięta i Zapi-

21[reklamant:] sana

k. 210 (skan 0211, strona prawa)

1sana była. Tedy Ja Urząd annuendo affectationi

2ad acticandum przyimuiąc czytałem, która tak się w

3sobie ma. Ja Jan Przewłocki będąc zdrowy na ciele

4i umyśle odstąpiwszy swey własney Jurysdykcyi

5prawa forum Woiewództwa, a pod teraźnieysze ze-

6znanie Cessyine całe się poddaiąc i incorporuiąc

7wiadomo czynię i dobrowolnie zeznaię, iż ia maiąc

8część wsi Zamowce [?] w Ziemi Żmudzkiey [?] z dziewięciu

9poddanych składaiącą się, z gruntami i innemi

10pożytkami bratu moiemu rodzonemu starszemu

11Przewłockiemu, za długi zaciągnięte przezemnie

12ex propria manu sześć tysięcy złotych polskich

13niniejszą Cessyą moią pomienioną część wsi Zamko-

14wce [?] wieczyście prawnie i dobrowolnie na wieczne

15czasy wraz z Dokumentami do tey części maiętności

16należnemi ustępuię. Wolny tedy iuż iest i będzie

17Ur. Dominik Jerzy Przewłocki brat móy rodzony

18tą częścią quam suam propriam nadal [?] dyspono-

19wać et ad res utiles meliores obrócić, a ia zrzekszy

20się tey własności części wyż rzeczoney, będąc z długu [?]

21prostego zaspokoionym nullam habeo legem

22et praetensiam, ani części dóbr Zamowiec [?] upo-

23minać się ani sobie ani Successorom moim,

24przeto Synowi memu rodzonemu Szymonowi Prze-

25włockiemu małoletniemu prawa niezostawuię [?]

26[…] [wiersz przy samej krawędzi naklejonego odpisu – nieczytelny]

k. 210v (skan 0212, strona lewa)

1Działo się w Owruczu dnia dwudziestego ósmego

2Septembra Tysiąc siedmset dziesiątego Roku –

3Jan Przewłocki m[anu] p[ropria]. Którey to Cessyi a przyięcie

4do Xiąg i Zapisanie prosił co i otrzymał. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa „protunc” grodzkim kijowskim. Pismo duże, kaligraficzne (inna ręka niż w akcie 245).

Nazwa wsi zmienna w odpisie: „Zamowce”, „Zamko-wce” (przeniesienie), „Zamowiec” – zapewne Zamowce lub Zamkowce [?]; „w Ziemi Żmudzkiey” [?] – lekcja niepewna. Kwota „sześć tysięcy złotych polskich” – długi zaciągnięte przez cedenta u brata. Por. Paweł PRZEWŁOCKI, podstoli sądecki [?] (akt 150).

Ostatni wiersz na k. 210 przy dolnej krawędzi naklejonego odpisu – nieczytelny (zapewne formuła „Na co daię tę Cessyą…”). „nadal [?]” – w rkp. „nadol/nadać”; „z długu [?]” – w rkp. „z dtugu/zdługu”.

Łacina: in rem et personam – na rzecz i osobę; ratione intra contentorum – z powodu rzeczy w nim zawartych; per oblatam – przez oblatę; annuendo affectationi ad acticandum – przychylając się do żądania wpisania do akt; ex propria manu – własnoręcznie (tu: osobiście); quam suam propriam – jako swoją własną; ad res utiles meliores obrócić – obrócić na lepszy pożytek; nullam habeo legem et praetensiam – nie mam żadnego prawa ani pretensji.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Jan Przewłocki podał do wpisania cesję na rzecz rodzonego brata Dominika Jerzego (dwuimiennego) Przewłockiego. W cesji (Owrucz 28 IX 1710) Jan, poddając się jurysdykcji, zeznaje, że swoją część wsi Zamowce [?] w ziemi żmudzkiej [?] (9 poddanych, z gruntami i pożytkami), za zaciągnięte u starszego brata długi w kwocie 6000 zł, ustępuje mu wieczyście wraz z dokumentami; brat może nią swobodnie dysponować, a cedent, zaspokojony, zrzeka się wszelkich praw i pretensji za siebie i sukcesorów, nie zostawiając praw także małoletniemu synowi Szymonowi. Cesję podpisał Jan Przewłocki.

Transkrypcja

k. 210v (skan 0212, strona lewa)

1Plenipotencya Kuramińskiego [?]

2Roku Tysiacza siemsot desiatoho

3Miesiaca Septembra trydcatoho dnia

4Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosti

5Owruczu peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Ko-

6mornikom Ziemskim Namiestnikom Podwoiewodztwa

7protunc Khrodzkim Kijowskim i Knyhami nynesznymi

8Khrodzkimi Kijowskimi Comparens personaliter JPan

9Wacław Kuramiński [?] Cześnik Oszmiański [?], zdrowy będąc na

10ciele i umyśle odstąpiwszy swey własney należney

11Ziemskiey Jurysdykcyi, prawa forum Woiewództwa

12a pod teraźnieysze dobrowolne plenipotencyine zezna-

13nie całe się poddaiąc wiadomo iawnie czynię i zeznaię

14iż gdy za obligiem od JP. Feliksa Lipnickiego [?] należy

15mi Summa Złotych polskich sześć tysięcy na dobrach

16iego dziedzicznych części wsi Strelcza [?] hippotekowanych,

17i gdy ta Summa do tey pory niezostała wypłacona

18a ia maiąc inne Jnteressa sam wyindykowaniem

19oney od JP. Feliksa Lipnickiego [?] zaiąć się niemogę [?]

20na miescu [?] i osobie moiey za prawdziwego i nieomylnego

21plenipotenta JP. Antoniego Kuramińskiego [?] Syna moiego

22znaiomości prawa zaszczyconego ad omnes Causas

23zapisuię, daię temu Synowi plenariam facultatem

k. 211 (skan 0212, strona prawa)

1omnimodam absolutamque potestatem we wszystkich

2Sądach w tey sprawie moiey stawać wzdawać, kontro-

3wertować, decreta iusta [?] lata acceptować a minori

4ad maius subsellium appellować, Summy, Grzywny

5Laty dekretami nakazane odbierać w ugody przy-

6iacielskie wchodzić z odebranych nomine recognoscendo

7kwitować – A cokolwiek JP. Antoni Kuramiński [?] Syn

8móy uczyni to ia recognoscendo pro rato firmo

9et grato przyimę deklaruię i Submittuię się mocą

10niniejszego zeznania swego – Wacław Kuramiński [?]

11Cześnik Oszmiański [?] m[anu] p[ropria]. którey actis Connotari pro-

12sił co i otrzymał. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa „protunc” grodzkim kijowskim. Formularz plenipotencji identyczny jak w akcie 243 (Dunin) – formuła „decreta iusta [?] lata acceptować” rozstrzyga zniekształcone „Dekreta uski Laty” w akcie 243.

Nazwisko mocodawcy i syna niepewne: w tytule „Kuramieńskiego/Kurowieńskiego” [?], w tekście „Kuromieni”, „Kuramińskiego”, w podpisie „Kuromieński” – przyjęto Kuramiński [?]. Tytuł „Cześnik Oszmiański [?]” – w rkp. „Cześnik Osmułski/Ośmiański”. Dłużnik „Feliks Lipnicki [?]” (w rkp. „Lipnickiego/Lipniewicz”) i wieś „Strelcza [?]” (dop. „wsi Strelcza”) – lekcje niepewne. Na marginesie ołówkiem „4” (numeracja ołówkowa jak od aktu 243: X 1).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ad omnes causas – do wszystkich spraw; plenariam facultatem omnimodam absolutamque potestatem – pełne umocowanie i nieograniczoną władzę; a minori ad maius subsellium appellować – odwoływać się do sądu wyższego; nomine recognoscendo – zeznając w imieniu; pro rato, firmo et grato – za ważne, trwałe i miłe; actis connotari – zapisać w aktach.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Wacław Kuramiński [?], cześnik oszmiański [?], zeznał, że należy mu się z obligu od Feliksa Lipnickiego [?] suma 6000 zł, zahipotekowana na jego dziedzicznej części wsi Strelcza [?], dotąd niewypłacona; nie mogąc sam zająć się jej windykacją, ustanawia pełnomocnikiem do wszystkich spraw syna Antoniego, „znajomością prawa zaszczyconego”, z pełną władzą stawania w sądach, przyjmowania dekretów, apelacji, odbierania sum, grzywien i kar, zawierania ugód i kwitowania; wszystko, co syn uczyni, uzna za ważne. Plenipotencję podpisał Wacław Kuramiński [?].

Transkrypcja

k. 211 (skan 0212, strona prawa)

1Plenipotencya Mowieckiego [?]

2Roku Tysiacza siemsot desiatoho

3Miesiaca Septembra trydciatoho dnia

4Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy

5Miłosti Owruczu peredomnoiu Michaiłom Synha-

6jewskim Komornikom Ziemskim Namiestnikom

7podwoiewodztwa protunc Khrodzkim Kijowskim i Kny-

8hami nynesznymi Khrodzkimi Kijowskimi Compa-

9rens personaliter JPan Mikołay Mowiecki [?] protopop

10Perejasławski z JP. Stefana Mowieckiego [?] Syn zdrowy

11na ciele i umyśle, odstąpiwszy swey własney należney

12Jurysdykcyi prawa forum i Woiewództwa, a pod teraź-

13nieysze Plenipotencyine zeznanie wcale się poddaiąc,

14wiadomo czynię i zeznaię iż gdy za obligiem w Roku

k. 211v (skan 0213, strona lewa)

1w Roku Tysiąc siedmset piątym należy mi Summa

2osmdziesiąt talarów bitych od JPana Nikodema

3Poreckiego [?] na dobrach iego dziedzicznych części Wsi

4Holiówki [?] hippotekowanych w Woiewództwie Ki-

5jowskim leżący [?], a gdy ta Summa do tey pory

6niezostała mi wypłacona, a ja maiąc inne In-

7teressa i niemaiąc tyle czasu zostawania w Woie-

8wództwie Kijowskiem wyindykowania pomienio-

9ney Summy, więc na mieyscu i w osobie swoiey

10za prawdziwego i nieomylnego plenipotenta JP.

11Jana Mowieckiego [?] brata mego rodzonego, znaiomością

12prawa zaszczyconego ad omnes Causas zapisuię, da-

13ię temuż bratu memu plenariam facultatem

14omnimodam absolutamque potestatem we wszystkich

15Sądach tak Grodzkich iako i głównych Trybunale Lu-

16belskiego w tey sprawie moiey stawać, wzdawać, kon-

17trowertować, decreta iusti [?] lata acceptować, a mi-

18nori ad maius subsellium appellować, Summy

19grzywny Laty [?] dekretami nakazane odbierać, ode-

20brane [?] kwitować [?], w ugody przyiacielskie wcho-

21dzić, z odebranych nomine recognoscendo kwitować –

22a cokolwiek JP. Jan Mowiecki [?] brat móy uczyni to ia

23recognoscendo pro rato firmo et grato przyimę deklaruię

24i Submittuię się. Mikołay Mowiecki [?] protopop

k. 212 (skan 0213, strona prawa)

1Perejasławski – Którey actis Connotari prosił co

2i otrzymał. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM. Formularz plenipotencji jak w aktach 243 i 247 (tego samego dnia).

Nazwisko mocodawcy niepewne: w tekście i podpisie „Mowiecki/Moviecki/Modecki” [?]; tytuł „protopop Perejasławski” – duchowny prawosławny (protopop = archiprezbiter) Perejasławia. Dłużnik „Nikodem Porecki [?]” (w rkp. „Porecnego/Porcenskiego”) i wieś „Holiówka [?]” (dop. „Holiówki/Kolisówki”) – lekcje niepewne. Dług z obligu z 1705 r.

Miejsca niepewne: „leżący [?]”, „odebrane kwitować [?]” (w rkp. „ode-/szczzowi cetunanować” – zniekształcone), „decreta iusti [?] lata”, „Laty [?]” (w rkp. „luzy”).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ad omnes causas – do wszystkich spraw; plenariam facultatem omnimodam absolutamque potestatem – pełne umocowanie i nieograniczoną władzę; a minori ad maius subsellium appellować – odwoływać się do sądu wyższego; nomine recognoscendo – zeznając w imieniu; pro rato, firmo et grato – za ważne, trwałe i miłe; actis connotari – zapisać w aktach.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Mikołaj Mowiecki [?], syn Stefana, protopop perejasławski, zeznał, że z obligu z 1705 r. należy mu się 80 talarów bitych od Nikodema Poreckiego [?], zahipotekowanych na jego dziedzicznej części wsi Holiówka [?] w województwie kijowskim, dotąd niewypłaconych; mając inne interesy i nie mogąc przebywać w województwie kijowskim dla windykacji, ustanawia pełnomocnikiem do wszystkich spraw rodzonego brata Jana Mowieckiego [?], „znajomością prawa zaszczyconego”, z pełną władzą działania we wszystkich sądach, grodzkich i w Trybunale Lubelskim; wszystko, co brat uczyni, uzna za ważne. Plenipotencję podpisał Mikołaj Mowiecki [?], protopop perejasławski.

Transkrypcja

k. 212 (skan 0213, strona prawa)

1Cessya Tarszy [?] Wołochowiczom służąca

2Roku Tysiacza siemsot Desiatoho

3Miesiaca Septembra trydcatoho dnia

4Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosti

5Owruczu, peredomnoiu Michaiłom Synhajewskim Komor-

6nikom Ziemskim Namiestnikom podwoiewodztwa protunc

7Khrodzkim Kijowskim Woiewodztwa Kijewskoho y

8Knyhami nynesznymi Khrodzkimi Kijewskimi Com-

9parens personaliter JPan Jan Tarsza [?] Palestrant

10Lubelski dla wpisania do Xiąg nynieyszych Grodzkich

11Kijowskich tę Cessyą od siebie UU[rodzonym] Pawłowi i Lud-

12mile Małżonkom [?] a szczególnie Synowi Jch małoletniemu

13Józefowi Wołochowiczowi dana, podpisem ręki swey

14zmocnioną ratione intra Contentorum per oblatam

15podał i prosząc mię Urzędu aby ta do Xiąg nynieyszych

16przyięta i zapisana była – a tedy ia Urząd annuendo

17affectationi ad acticandum przyimuiąc czytałem

18która tak się w sobie ma. – Ja Jan Tarsza [?] Palestrant

19Lubelski, zdrowy będąc na umyśle i ciele, odstąpiwszy

20swey własney Jurysdykcyi, prawa forum Woiewództwa

21a pod teraźnieysze zeznanie Cessyine całe się poddaiąc

22i inkorporuiąc, wiadomo iawnie ustnie i dobrowolnie

k. 212v (skan 0214, strona lewa)

1zeznawam, iż ia maiąc Summę talarów bitych 89

2na dobrach Części Wsi Łozowce [?] Dziedzictwa Ur. JP. Pawła

3Wołochowicza Szwagra mego ulegtą [?], zeszłe [?] przez Oyca

4mego Ur. JPana Leona Tarszy [?] w roku Tysiąc siedmset

5[…] udaną [?] i ubezpieczoną, a takową maiąc prawo upom-

6[…] wszechmocne [?] nadzienia się komu chcieć sprzed[ać], darować

7iako swoią własnością ustąpić, przeto używaiąc do-

8brodzieystwa prawami pozwolonego, maiąc affekt

9braterski tak ku siostrze moiey Ur. Pani Ludmile z Tar-

10szów [?] i onéy mężowi Jey Ur. Panu Pawłowi, niemniey

11Synowi Jch Józefowi memu Siostrzeńcowi Wołochowi-

12czowi wed wychowaniem i edukacyą Siostrzeńca mego

13Józefa Wołochowicza pomienioną zmienioną [?] i summę tala-

14rów bitych 89, ustąpić daię [?] dziedzicznie [?] – Którym to Ur. JP.

15Wołochowiczom takowey ustąpioney sobie rzeczoney Summy

16przyzwoite wychowanie i edukacyą Siostrzeńcowi memu

17Józefowi Wołochowiczowi a synowi swemu dać będą obo-

18wiązani – Ja zaś zaś zrzekszy się prawa do własności

19oney tak dla się iako i Sukcessorów moich lub naystępców [?]

20żadnego prawa upominania się o też wyż rzeczoną

21Summę niezostawuię mocą dobrowolnego zeznania

22[mego] [?] Dat[um] w Owruczu Roku Tysiąc siedmset dziesiąte-

23go Miesiąca Septembra dziewiątego dnia – Jan Tarsza [?]

24Palestrant Lubel[ski] – Którey to Cessyi do Xiąg nynieysz-

25nych zapisania mnie Urzędu prosił co i otrzymał. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM. Tego samego dnia akty 243–248.

Nazwisko cedenta niepewne: w tytule „Tarszy”, w tekście „Tarsza”, „Leona Tarszy”, „z Tarszów” – lekcja Tarsza [?] (może Tarasza / Tarsa). Ludmiła – siostra cedenta, żona Pawła Wołochowicza; syn Józef – siostrzeniec cedenta. „Palestrant Lubelski” – członek palestry Trybunału Lubelskiego.

Wieś „Łozowce” [?] (w rkp. „Łozowce/Lozowce”) – lekcja niepewna; dziedzictwo P. Wołochowicza. Zniekształcone/niejasne: „ulegtą [?]” (może „ulokowaną”), „zeszłe [?]”, rok zapisu ojca „Tysiąc siedmset […]” (liczebnik nieczytelny), „udaną [?]”, wiersz „upom-[…] wszechmocne nadzienia się” (zapewne „upominania się i wszelkiego rozporządzenia”), „wed wychowaniem” (zapewne „na wychowanie”), „zmienioną [?]” (zapewne „wymienioną”), „daię [?] dziedzicznie [?]” (w rkp. „daię suszkę/dziedz.”). „zaś zaś” – powtórzenie kopisty.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione intra contentorum – z powodu rzeczy w nim zawartych; per oblatam – przez oblatę; annuendo affectationi ad acticandum – przychylając się do żądania wpisania do akt.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Jan Tarsza [?], palestrant lubelski, podał do wpisania cesję na rzecz małżonków Pawła i Ludmiły (siostry cedenta) Wołochowiczów, a szczególnie ich małoletniego syna Józefa. W cesji (Owrucz 9 IX 1710) Jan zeznaje, że przysługującą mu sumę 89 talarów bitych, ulokowaną [?] przez jego ojca Leona Tarszę [?] na części wsi Łozowce [?], dziedzictwie szwagra Pawła Wołochowicza, z braterskiej miłości ustępuje siostrze, szwagrowi i siostrzeńcowi Józefowi na jego wychowanie i edukację, do których rodzice są zobowiązani; zrzeka się wszelkich praw do tej sumy za siebie i sukcesorów. Cesję podpisał Jan Tarsza [?].

Transkrypcja

k. 212v (skan 0214, strona lewa)

1Possessya Czarneckiego

2Roku Tysiacza siemsot desiatoho

3Miesiaca Novembr piatoho dnia

k. 213 (skan 0214, strona prawa)

1Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy

2Miłosti Owruczom peredomnoiu Michaiłom Syn-

3hajewskim Komornikom Czerskim [?] Namiestnikom

4podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim Generału Woie-

5wodztwa Kijewskoho i Knyhami nyneysznymi Khrodzkimi

6Kijewskimi, stanowszy oczewisto Woźny Generał Woie-

7wództwa Kijowskiego i Jnnych Szlachetny Józef Maćkie-

8wicz in vim suae verae ac fidelis Rellationis dla

9zapisania do Xiąg nynieyszych Grodzkich Kijowskich

10per Rellationem publice libereque recognovit, iż on Roku teraź-

11nieyszego Tysiąc siedmset dziesiątego, dnia pierwszego

12Novembr na affektacyą i prawną rekwizycyą JP.

13Woyciecha Czarneckiego Cześnika Buskiego [?] z JP. Jana

14Czarneckiego Rotmistrza woyska Królowey Jadwigi [?]

15syna, maiąc przy sobie stronę szlachty ludzi wiary

16godnych UUr. Leona Zajączkowskiego [?] i Franciszka

17Gościmskiego [?] dla lepszey wiary wiedzy [?] i przysposo-

18bionych był w dobrach części wsi Modylowa [?] w Woie-

19wództwie Kijowskiem leżącey, i tam będąc z mocy

20prawa spadkowego [?] część wsi Modylowa ze wszystkie-

21mi Cyrkumferencyami [?], polami, poddanemi, lasa-

22mi, sianożęciami, drzewem bartnym z pszczołami

23i bez pszczół, Daniami i Daninami, pastwiska-

24mi Czarterami [?] oraz wszelkiemi dobytkami

25do tey części przynależnemi, nic na nikogo nie-

26wyimuiąc [?] ani Excypuiąc [?], ale wszystko ogółem i pospoli-

27tością zawieraiąc, w całą spokoyną Actualną JPanu

28Woyciechowi Czarneckiemu Cześnikowi Buskiemu [?]

k. 213v (skan 0215, strona lewa)

1podał postąpił Jntromittował possessyą. poddanych

2do Gromady zwoławszy o nowym ich Panu Afek-

3tancie zawiadomił i pełnić posłuszeństwa polecił.

4w czem stronę szlachty oświadczywszy się odiechał

5i tu przedemną Urzędem uczynił i zeznał possessyi

6Rellacyą – prosząc cum actis Connotari co i otrzy-

7mał. Józef Maćkiewicz pisać nieumieiący. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 5 XI 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM (w rkp. „Komornikom Czerniwskim” – zapewne „Czerskim”, jak wyraźnie w akcie 252; w aktach 243–249 – „Ziemskim”); woźny generał Józef MAĆKIEWICZ (por. akt 245), niepiśmienny.

Numer marginalny: „249” poprawione na „250” (ołówkiem 7); następny odpis ma znów numer „250” – w opracowaniu akt 250a. Na skanie 0214 strona prawa – silne przebicie tekstu z odwrotu karty (wygląda jak rozmazanie), tekst właściwy czytelny.

„Cześnik Buski [?]” – w rkp. „Cześnika Busnego/Buskiego”; „Rotmistrz woyska Królowey Jadwigi” [?] – formuła anachroniczna, występująca też w aktach 166 i 168 (zapewne zniekształcenie kopisty). Świadkowie Leon ZAJĄCZKOWSKI [?] i Franciszek GOŚCIMSKI [?] – lekcje niepewne. Wieś „Modylowa” [?] (dop. „wsi Modylowa”; w tekście też „Modylowiec”) – por. Modylowice [?] w akcie 107 (testament M. Broniszewskiego).

Formuły rozstrzygnięte tekstem równoległym aktu 250a (ten sam woźny, 1710): „Cyrkumferencyami” (w rkp. „Czynszami ferenyami”), „nic na nikogo niewyimuiąc ani Excypuiąc”, „zawieraiąc”; niejasne nadal „Czarterami [?]” (w 250a „Czerterami”) i „wiary wiedzy [?] i przysposobionych” (w 250a „wiary i wagi uczynku [?] i przysposobionych”).

Łacina: in vim suae verae ac fidelis relationis – mocą swej prawdziwej i wiernej relacji; per relationem publice libereque recognovit – przez relację publicznie i dobrowolnie zeznał; cum actis connotari – zapisać w aktach.

Streszczenie

5XI 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim, woźny generał województwa kijowskiego i innych Józef Maćkiewicz zeznał relację, że 1 XI 1710, na żądanie Wojciecha Czarneckiego, cześnika buskiego [?], syna Jana, rotmistrza, w obecności szlachty Leona Zajączkowskiego [?] i Franciszka Gościmskiego [?], był w części wsi Modylowa [?] w województwie kijowskim i wprowadził Czarneckiego, z mocy prawa spadkowego [?], w całkowite, spokojne i aktualne posiadanie tej części – z obrębami (cyrkumferencjami), polami, poddanymi, lasami, sianożęciami, drzewem bartnym z pszczołami i bez, daniami, pastwiskami i wszelkimi przynależnościami. Zwołanym poddanym oznajmił o nowym panu i nakazał posłuszeństwo; po powrocie zeznał relację do akt. Woźny niepiśmienny.

Transkrypcja

k. 213v (skan 0215, strona lewa)

1Possessya JP. Stefana Jeżewskiego [?] do

2Części wsi Gorzyna [?]

3Roku Tysiacza Siemsot desiatoho

4Miesiaca Dekabra trydcatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczym

6peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Komornikom Czerskim [?] Namiest-

7nikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim Generału W[oiewódz]twa Kijow[skiego] i Knyha-

8mi nynisznymi Khrodzkimi Kijewskimi stanowszy oczewisto Woźny

9Generał W[oiewódz]twa Kijow[skiego] i innych szlachetny Józef Maćkiewicz in vim

10suae verae ac fidelis rellationis dla zapisania do Xiąg nynieyszych

11Grodzkich Kijowskich palam publice libereque recognovit iż on Roku teraź-

12nieyszego Tysiąc Siedmset dziesiątego dnia Dwudziestego Dziewiątego De-

13cembra na affektacyą i prawną Rekwizycyą JP. Stefana Jeżewskiego [?]

14Miecznika Horodelskiego maiąc przy sobie stronę szlachty Ludzi wiary

15godnych UUr. Szymona Cybulskiego i Agatona Sochaczewskiego dla lepszey

k. 214 (skan 0215, strona prawa)

1wiary i wagi uczynku [?] i przysposobionych, był w Dobrach Części Wsi Gorzyna [?]

2w W[oiewódz]twie Kijow[skim] leżącey i tam będąc z mocy prawa naturalnego spad-

3ku po stryiu Jego UrJP. Salezym Jeżewskim [?] na niego spadłą, ze

4wszystkiemi Cyrkumferencyami poddanemi, Polami, Lasami, Sianożęciami

5drzewem bartnym z pszczołami i bez pszczół, Daniami Daninami, pa-

6stwiskami Czerterami [?] zaroślami etc. oraz wszelkiemi dobytkami

7i ruchomościami zgoła tem wszystkim co tylko do tey Części przyna-

8leżało nic na nikogo niewyimuiąc ani Excypuiąc, ale wszystko

9ogółem i pospolitością zawieraiąc w realną spokoyną i Aktualną

10JP. Stefanowi Jeżewskiemu [?] Miecznikowi Horodelskiemu podał po-

11stąpił Jntromittował Possessyą – Poddanych do Gromady zwoławszy

12o nowym ich Panu Affektancie zawiadomił i pełnić posłuszeństwo

13polecił: w czem stronę Szlachty oświadczywszy się odiechał i tu przedemną

14Urzędem uczynił i zeznał Possessyi Rellacyą – prosząc cum actis Connotari

15co i otrzymał Józef Maćkiewicz pisać nieumieiący +

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 XII 1710 („Miesiaca Dekabra”) przed Michałem SYNHAJEWSKIM (w rkp. „Komornikom Ozerskim” – zapewne „Czerskim”, jak wyraźnie w akcie 252); woźny generał Józef MAĆKIEWICZ (akty 245, 250).

Numer marginalny „250” powtórzony po poprawionym „249/250” (akt 250) – w opracowaniu 250a (ołówkiem 8).

Nazwisko „Jeżewski [?]” (w rkp. „Jezewskiego/Jozewskiego”) i imię stryja „Salezy” – lekcje niepewne; „Miecznik Horodelski” – urząd ziemski horodelski (woj. bełskie). Wieś „Gorzyna [?]” (w rkp. „Gorzyna/Sorzyna”) – lekcja niepewna.

Łacina: in vim suae verae ac fidelis relationis – mocą swej prawdziwej i wiernej relacji; palam publice libereque recognovit – jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; cum actis connotari – zapisać w aktach; etc. – i tak dalej.

Streszczenie

30XII 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim, woźny generał województwa kijowskiego i innych Józef Maćkiewicz zeznał relację, że 29 XII 1710, na żądanie Stefana Jeżewskiego [?], miecznika horodelskiego, w obecności szlachty Szymona Cybulskiego i Agatona Sochaczewskiego, był w części wsi Gorzyna [?] w województwie kijowskim i wprowadził go w realne, spokojne i aktualne posiadanie tej części, spadłej na niego z prawa naturalnego po stryju Salezym Jeżewskim [?] – ze wszystkimi obrębami, poddanymi, polami, lasami, sianożęciami, drzewem bartnym, daniami, pastwiskami, zaroślami, dobytkiem i ruchomościami. Zwołanym poddanym oznajmił o nowym panu i nakazał posłuszeństwo; po powrocie zeznał relację do akt.

Transkrypcja

k. 214 (skan 0215, strona prawa)

1Zapis od JP. Jakuba Buderackiego [?]

2JP. Janowi Chrościewiczowi dany

3Roku Tysiacza Siemsot desiatoho

4Miesiaca Dekabra trydcatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy

6Miłosti Owruczom peredomnoiu Mychaiłom Synha-

7[reklamant:] iewskim

k. 214v (skan 0216, strona lewa)

1Synhajewskim Komornikom Czerskim [?] Namiest-

2nikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim

3Generału W[oiewódz]twa Kijow[skiego] i Knyhami nynisznymi

4Khrodzkimi Kijowskimi Comparens personaliter Ur. JP.

5Jakób Buderacki [?] ten Zapis od siebie zeznawaią-

6cego in rem et personam UrJP. Jana z Chreina [?]

7Chrościewicza Towarzysza i Deputata Chorągwi Pancer-

8ney na Dobra Część wsi Horodyszcze dany dla za-

9pisania do Xiąg nynieyszych personaliter przyznał [?]

10a tak Ja Urząd annuendo affectationi ad acti-

11candum przyimuiąc czytałem i ten tak się w sobie

12ma – Ja Jakób Buderacki [?] z JP. Kajetana Buderac-

13kiego Syn zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstą-

14piwszy swey własney należney Ziemskiey Jurysdyk-

15cyi prawa forum Woiewództwa, a pod te-

16raźnieyszy Zapis Rezygnationis całkiem z potom-

17kami i Sukcessorami [?] poddaię i wcielaiąc wiadomo iawnie

18czynię ustnie i dobrowolnie zeznawam iż Ja zezna-

19waiący maiąc moie Dobra dziedziczne Część Wsi

20Horodyszcze po Oycu moim ś[więtey] p[amięci] Kajetanie Bu-

21derackim na mnie iako naturalnego Sukcessora spadłą

22a zatym będąc niewątpliwym właścicielem onych

23maiąc przytem prawo rządzenia i rozporządzenia [?]

24władania upatruiąc w tym lepszą dla siebie korzyść

25[reklamant:] umyśliłem

k. 215 (skan 0216, strona prawa)

1umyśliłem pomienione Dobra moie Część

2Wsi Horodyszcze UrJP. Janowi z Chreina [?] Chrościewi-

3czowi Towarzyszowi i Deputatowi Chorągwi

4Pancerney ze względu na przyczyny prawdzi-

5wie dostateczne [?] od Oyca Jego JP. Antoniego

6Chrościewicza za Summę szacunkową dobrowol-

7nie umówioną Złotych Polskich trzy tysiące sześć-

8set odprzedać iakoż skutkuiąc móy zamiar po-

9mienione Dobra moie Część Wsi Horodyszcze

10z Poddanemi, Polami, Lasami, Sianożęciami

11Gruntami, oranemi i nieoranemi i ze wszystkiemi

12Jntratami [?], Czynszami [?], Daninami, i powinnościami

13oną zgoła tak iak się ta Część zdawna dawniey [?] w

14swoich granicach miedzach i obyczaiach [?] miała

15i po dziś dzień ma nic na nikogo niewyłączaiąc

16ani wyimuiąc tak aby mianowane niemianowa-

17nemu, a niemianowane mianowanemu w ni-

18czem nieszkodziło, ani uwłaczało z tem wszystkiem

19UrJP. Janowi z Chreina [?] Chrościewiczowi za wyż przeło-

20żoną Summę wieczystym prawem odprzedaię

21z tem iednak aby dług przez Oyca mego Kajetana

22Buderackiego u ś[więtey] p[amięci] Dziada dziś móy maiątek naby-

23waiącego UrJP. Bazylego z Chreina [?] Chrościewicza

24Summy Złotych Sto za Świadectwem Skryptu

25mu wydanego w szacunku i wypłacie przyięty [?]

26w ogóle szacunku ma trzy tysiące Sześćset

27Złotych Polskich, którą gdy na dzień dzisieyszy

28[reklamant:] do Rąk

k. 215v (skan 0217, strona lewa)

1do Rąk moich UrJP. Jan Chrościewicz Towarzysz Deputat

2Chor[ągwi] Pancer[ney] wypłacił i wyliczył, przeto Ja z odebrania

3takowey iego aktualnie kwituię – Wolen tedy iest

4i będzie tenże UrJP. Chrościewicz pomienione Dobra

5w swoie władanie obiąć i do onych Jntromittować się

6komu chcieć dać, darować przedać zamieniać, abal-

7rezygnować [?], Ja zaś zeznawaiący od teraz żadnego zara-

8du [?] ani przeszkadzać w niczem niebędę mogł, ale owszem

9od wszelkich zaszłych [?] prawnych i nieprawnych bronić

10i zaspokoić obowiązany będę na co daię ten móy

11List dobrowolny Zapis wieczysty przedaży z podpi-

12sem Ręki mey własney i UUr. przyiaciół stwierdzony

13Dan w Horodyszczu Tysiąc Siedmset dziesiątego Roku

14Miesiąca Decembra trzynastego dnia – u tego Zapisu pod-

15pisy Rąk temi słowy – Jakób Buderacki [?] (L. S.) Jako

16świadek i przyiaciel do tego uproszony podpisuię się Michał

17Ławicz [?] – Jako przytomny temu Zapisowi świadek

18i przyiaciel podpisuię się Grzegorz Tarnawski Chor. W[oiewództwa] Br[acławskiego] [?]

19proszony za świadka i przyiaciela do tego Zapisu podpi-

20suię się Brunon Żaklika [?] – Który to Zapis wieczysty

21za podaniem i prozbą, a za moim Urzędowym

22przyięciem do Xiąg nynieyszych iest wpisany. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 XII 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM (w rkp. „Komornikom Ozerskim” – zapewne „Czerskim”, jak wyraźnie w akcie 252).

Nazwisko sprzedawcy niepewne: w tytule „Bodnarskiego/Buderackiego”, w tekście „Buderacki”, „Buderacki z JP. Kajetana” – przyjęto Buderacki [?]. Kupujący – Jan „z Chreina” [?] (przydomek/gniazdo niepewne; w rkp. „z Chzeina/Chreina”) Chrościewicz, syn Antoniego, wnuk Bazylego; dawny dług ojca sprzedawcy (Kajetana) u Bazylego Chrościewicza – 100 zł wg skryptu – wliczony w cenę. Wieś „Horodyszcze” [?] – por. Horodyszcze [?] w aktach 137, 151, 165, 215, 228.

Świadkowie: Michał ŁAWICZ [?], Grzegorz TARNAWSKI „Chor. W. Br.” [?] (chorąży [?] województwa bracławskiego [?] – skrót niepewny), Brunon ŻAKLIKA [?] – lekcje niepewne; „L. S.” – locus sigilli (miejsce pieczęci). Miejsca niepewne: „personaliter przyznał [?]”, „rozporządzenia [?]”, „Jntratami [?] Czynszami [?]”, „obyczaiach [?]” (zapewne „obychodach”), „abal-rezygnować [?]” (zapewne „albo rezygnować”), „zaradu [?]” (zapewne „zawodu”), „zaszłych [?]” (w rkp. „zaszłoci/zaszeci”).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; annuendo affectationi ad acticandum – przychylając się do żądania wpisania do akt; resignationis – (zapis) rezygnacji; locus sigilli – miejsce pieczęci.

Streszczenie

30XII 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, Jakub Buderacki [?], syn Kajetana, podał do wpisania i przyznał zapis wieczysty na rzecz Jana z Chreina [?] Chrościewicza, towarzysza i deputata chorągwi pancernej. W zapisie (Horodyszcze 13 XII 1710) Jakub, poddając się jurysdykcji, zeznaje, że swoją dziedziczną część wsi Horodyszcze [?], odziedziczoną po ojcu Kajetanie, sprzedaje wieczyście Janowi Chrościewiczowi, synowi Antoniego, za dobrowolnie umówioną cenę 3600 zł, z poddanymi, polami, lasami, sianożęciami, gruntami ornymi i nieornymi, czynszami, daninami i powinnościami, w dawnych granicach; w cenę wliczono dług ojca sprzedawcy (100 zł) u Bazylego Chrościewicza, dziada kupującego. Kwituje z odbioru całej sumy, przekazuje kupującemu pełne władanie i zobowiązuje się bronić go przed wszelkimi roszczeniami. Podpisali: Jakub Buderacki [?] oraz świadkowie Michał Ławicz [?], Grzegorz Tarnawski [?] i Brunon Żaklika [?].

Transkrypcja

k. 215v (skan 0217, strona lewa)

1Possessya Ur. JPana Tadeusza Bazylego

2Dobrzańskiego w Dobra Części Wsiów

3Olszanki i Kiszkowszczyzny [?] służąca

4[reklamant:] Roku

k. 216 (skan 0217, strona prawa)

1Roku Tysiacza Siemsot desiatoho

2Miesiaca Dekabra trydcatoho dnia

3Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy

4Miłosti Owruczom peredomnoiu Mychaiłom Synhaiew-

5skim Komornikom Czerskim [?] Namiestnikom podwoiewodz-

6twa Rehentom Khrodz[kim] Generału W[oiewódz]twa Kij[owskiego] i Knyhami nynisznymi

7Khrodzkimi Kijowskimi stanowszy oczewisto Woźny Generał W[oiewódz]twa

8Kij[owskiego] i innych szlachetny Józef Maćkiewicz in vim suae verae

9ac fidelis Relationis dla zapisania do Xiąg nynieyszych

10Grodzkich Kij[owskich] palam publice libereque recognovit iż on

11Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset dziesiątego dnia Dwu-

12dziestego dziewiątego Decembra na affektacyą i prawną

13Rekwizycyą Ur. JP. Tadeusza Bazylego dwoimiennego

14Dobrzańskiego maiąc przy sobie stronę szlachty

15Ludzi wiary godnych UUr. Jana Adamowskiego i Zeno-

16na Kilarskiego [?] dla lepszey wiary uczynku [?] i przysposo-

17bionych był w Dobrach Wsiów Olszanki i Kiszkowszczyzny [?]

18w W[oiewódz]twie Kijow[skim] leżących i tam będąc [części tych Wsiów] z mocy prawa

19naturalnego spadku po Oycu teraźnieyszego Rekwi-

20renta ś[więtey] p[amięci] Ambrożym Dobrzańskim na niego spadłe

21ze wszystkiemi poddanemi, Polami, Rolami, Lasami

22Sianożęciami zgoła z tem wszystkiem co tylko do tych

23Dóbr przynależało i przynależy nic niewyimuiąc ani

k. 216v (skan 0218, strona lewa)

1excypuiąc w realną spokoyną i aktualną Ur. JPanu

2Tadeuszowi Bazylemu Dobrzańskiemu podał posta-

3pił i Jntromittował Possessyą – Poczem Poddanych

4do Gromady zwoławszy o nowym ich

5Panu teraźnieyszym affektancie uwia-

6domił i pełnić posłuszeństwa zalecił, w czem

7stronę Szlachty przy sobie będącą

8oświadczywszy się ztamtąd odiechał

9i tu przedemną Urzędem uczynił i zeznał

10Possessyi Rellacyą prosząc cum actis Connotari

11co i otrzymał Józef Maćkiewicz pisać nieumieiący

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 XII 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM; tu wyraźnie „Komornikom Czerskim” (komornik czerski [?]) – w aktach 250, 250a i 251 ta sama ręka pisała „Ozerskim/Czerniwskim” (= Czerskim [?]), w aktach 243–249 inna ręka – „Ziemskim”. Woźny generał Józef MAĆKIEWICZ (akty 245, 250, 250a).

Dopisek nad wierszem „części tych Wsiów” (w rkp. nadpisane „części tyhci Wsiów”). Wieś „Kiszkowszczyzna” [?] (dop. „Kiszkowszczyzny/Kiszkowszczyzni”) – lekcja niepewna; Olszanka – por. Olszanka [?] w aktach 145 i 149. Świadek „Zenon Kilarski [?]” – lekcja niepewna. Ostatnie dwa wiersze odczytane z podglądu (pismo wyraźne).

Łacina: in vim suae verae ac fidelis relationis – mocą swej prawdziwej i wiernej relacji; palam publice libereque recognovit – jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; cum actis connotari – zapisać w aktach.

Streszczenie

30XII 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem czerskim [?], namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim, woźny generał województwa kijowskiego i innych Józef Maćkiewicz zeznał relację, że 29 XII 1710, na żądanie Tadeusza Bazylego (dwuimiennego) Dobrzańskiego, w obecności szlachty Jana Adamowskiego i Zenona Kilarskiego [?], był w dobrach – częściach wsi Olszanka i Kiszkowszczyzna [?] w województwie kijowskim – i wprowadził go w realne, spokojne i aktualne posiadanie tych części (z poddanymi, polami, rolami, lasami, sianożęciami i wszelkimi przynależnościami), spadłych na niego po ojcu Ambrożym Dobrzańskim. Zwołanym poddanym oznajmił o nowym panu i nakazał posłuszeństwo; po powrocie zeznał relację do akt. Woźny niepiśmienny.

Transkrypcja

k. 217 (skan 0218, strona prawa)

1Plenipotencya JP. Dunina

2Roku Tysiacza Siemsot Desiatoho

3Miesiaca Septembra trydcatoho Dnia

4Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosti

5Owruczu peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komor-

6nikom Ziemskim Namiesnikom Podwoiewodztwa Protunc

7Grodzkim Kijowskim i Knyhami nynesznymi Khrodzkimi

8Kijewskimi Stanowszy oczewiście JP. Swiętosław Dunin

9Woyski Sędomirski zdrowy będąc na ciele i umyśle odstą-

10piwszy swey własney należney Jurysdykcyi a pod teraźniey-

11sze Plenipotencyine zeznanie poddaiąc Jawnie i dobrowolnie

12zeznaię iż gdy za dawnym obligiem należy mi Summa Złotych

13Polskich Czterysta od JP. Leona Włodka, a gdy ta Summa

14do tey pory mi niezostała wypłacona, a ia maiąc inne

15Jnteressa sam wyindykowaniem tey Summy zaiąć się

16niemogę więc w mieyscu i osobie swoiey za prawdzi-

17wego i nieomylnego Plenipotenta JP. Szymona Dunina

18Syna mego ad omnes causas Zapisuię daię temuż Syno-

19wi memu Plenariam facultatem omnimodam abso-

20lutamque potestatem we wszelkich sądach stawać wzda-

21[reklamant:] wać

k. 217v (skan 0219, strona lewa)

1Kontrowertować Dekreta Justi lata Akceptować, a mi-

2nori ad maius Subselium Appellować Summy Grzywny

3Laty Dekretami Zasądzone odbierać w ugody przy-

4iacielskie wchodzić z odebranych nomine recognoscens kwi-

5tować, a cotylko JP. Szymon Dunin Syn móy uczyni

6to ia recognoscens pro rato firmo et grato przyimę

7Deklaruię i Submittuię się – mocą zeznania mego

8Swiętosław Dunin Woyski Sędomirski m[anu] p[ropria]. Którey

9actis Connotari prosił co i otrzymał. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Powtórny odpis (inną, staranniejszą ręką) plenipotencji z aktu 243 – ta sama data (Owrucz 30 IX 1710), ten sam tekst; różnice tylko ortograficzne. Odpis rozstrzyga miejsca niepewne w akcie 243: „za dawnym obligiem” (w 243 „gdym zedawałem”), kwota „Czterysta” i dłużnik Leon WŁODEK (w 243 „Wołodka”), „Dekreta Justi lata” (w 243 „Dekreta uski Laty”), „Dekretami Zasądzone”. Na skanie 0218 prawa – silne przebicie tekstu z odwrotu karty; tekst właściwy czytelny.

Łacina: protunc – na ten czas; ad omnes causas – do wszystkich spraw; plenariam facultatem omnimodam absolutamque potestatem – pełne umocowanie i nieograniczoną władzę; decreta iuste lata acceptować – przyjmować dekrety sprawiedliwie wydane; a minori ad maius subsellium appellować – odwoływać się do sądu wyższego; nomine recognoscens – zeznając w imieniu; pro rato, firmo et grato – za ważne, trwałe i miłe; actis connotari – zapisać w aktach.

Streszczenie

Powtórny odpis plenipotencji z aktu 243. 30 IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Świętosław Dunin, wojski sandomierski, zeznał, że z dawnego obligu należy mu się 400 zł od Leona Włodka, dotąd niewypłacone; nie mogąc sam zająć się windykacją, ustanawia pełnomocnikiem do wszystkich spraw syna Szymona Dunina, z pełną władzą stawania w sądach, przyjmowania dekretów, apelacji, odbierania sum i grzywien, zawierania ugód i kwitowania; wszystko, co syn uczyni, uzna za ważne. Podpisał Świętosław Dunin.

Transkrypcja

k. 217v (skan 0219, strona lewa)

1Possessya JP. Józefa Korzyny [?] i Syna Jego

2Antoniego w Dobra Części wsi Torczyna [?]

3Roku Tysiacza Siemsot desiatoho

4Miesiaca Septembra trydcatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczu

6peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Komor[nikom] Ziemskim Namiest-

7nikom podwoiewodztwa protunc Grodz[kim] Kij[owskim] i Knyhami nynisz-

8nymi Khrodz[kimi] Kijewskimi Stanowszy oczewiście Woźny Generał W[oiewódz]twa

9Kijowskiego i innych Szlachetny Józef Maćkiewicz w moc praw-

10dziwey wierney i skuteczney [?] Rellacyi swoiey iawnie ustnie i do-

11browolnie zeznał, iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset

12dziesiątego dnia Dwudziestego Septembra ad affectationem iuridi-

13[reklamant:] camque

k. 218 (skan 0219, strona prawa)

1iuridicamque rekwisitionem UUr. JP. Józefa Oyca i Antoniego

2niepełnoletniego Syna Jego Korzynów [?] maiąc przy sobie stronę

3Szlachty Ludzi godnych wiary UUr. Walentego Pomorskiego

4i Trochima Bucha [?] dla większego upoważnienia uczynku [?]

5był w Dobrach Wsi Torczynie [?] w W[oiewódz]twie Kijowskim Sytuowaney

6i tam będąc części pewney pomienioney wsi z mocy spadku po

7JP. Janie Korzyni [?] na nich iako na Syna i Wnuka spadłą

8i należącą ze wszystkiemi Poddanemi Polami Rolami, Sianożęciami

9Pastwiskami wygonami, Lasami, Borami Dąbrowami, drzewem

10Bartnym i niebartnym z pszczołami, bez pszczół Osadami [?]

11Rzekami, Stawami, i ze wszystkiemi innemi pertynencyami

12et circumferencyami do spokoyney realney i aktualney JPP.

13Rekwirentów podał postąpił i uwiązał Possessyą, poczem Pod-

14danych teyże Części do Gromady zebrawszy o nowych ich Panach

15zawiadomił i pełnić posłuszeństwo przykazał, a tak pomie-

16niony [?] przy Szlachcie sobie przytomney oświadczywszy się

17ztamtąd odiechał i tu przybywszy prawdziwey swey

18czynności przedemną Urzędem uczynił i zeznał Rellacyą

19prosząc cum actis Connotari co i otrzymał – Józef

20Maćkiewicz Woźny pisać nieumieiący. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim; woźny generał Józef MAĆKIEWICZ (akty 245, 250, 250a, 252). Ta sama ręka co akt 253 (staranna).

Nazwisko rekwirentów niepewne: w tytule „Komyncza/Korzyncza” [?], w tekście „Korzynów” (dop. lm.), „po JP. Janie Korzyni” – przyjęto Korzyna [?]. Jan Korzyna [?] – ojciec Józefa i dziad Antoniego („na nich iako na Syna i Wnuka spadłą”). Wieś „Torczyna” [?] (w tytule „Części wsi Torczyna”, w tekście „w Dobrach Wsi Torczynie/Sorozynie”) – lekcja niepewna; możliwe, że ta sama co „Gorzyna [?]” w akcie 250a (podobny kształt pierwszej litery). Świadek „Trochim Buch [?]” (w rkp. „Bucha”) – lekcja niepewna.

„skuteczney [?]” – w rkp. „skuteczney/akuteczney”; „uczynku [?]” – formuła jak w aktach 250a, 252; „Osadami [?]” – w rkp. „ćeadami/Osadami”; „pomieniony [?]” – zapewne „pomieniony woźny”.

Łacina: protunc – na ten czas; ad affectationem iuridicamque requisitionem – na żądanie i prawne wezwanie; pertinentiae et circumferentiae – przynależności i obręby; cum actis connotari – zapisać w aktach.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, woźny generał województwa kijowskiego i innych Józef Maćkiewicz zeznał relację, że 20 IX 1710, na żądanie Józefa Korzyny [?] i jego niepełnoletniego syna Antoniego, w obecności szlachty Walentego Pomorskiego i Trochima Bucha [?], był we wsi Torczyna [?] w województwie kijowskim i wprowadził ich w spokojne, realne i aktualne posiadanie części tej wsi, spadłej na nich jako na syna i wnuka po Janie Korzynie [?] – z poddanymi, polami, rolami, sianożęciami, pastwiskami, wygonami, lasami, borami, dąbrowami, drzewem bartnym, rzekami, stawami i wszelkimi przynależnościami. Zwołanym poddanym oznajmił o nowych panach i nakazał posłuszeństwo; po powrocie zeznał relację do akt. Woźny niepiśmienny.

Transkrypcja

k. 218v (skan 0220, strona lewa)

1Zapis wieczysty Donationis od UrJP. Korzeniowskiego

2in rem UrJPa Michała Szulca [?] uczyniony

3Roku Tysiacza Siemsot desiatoho

4Miesiaca Sentebra trydcatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy

6Miłosti Owruczu peredomnoiu Mychaiłom Syn-

7hajewskim Komornikom Ziemskim Namiest-

8nikom podwoiewodztwa protunc Grodzkim Kijows[kim]

9i Knyhami nynisznymi Khrodzkimi Kijowskimi Com-

10parens personaliter UrJP. Jan Korzeniowski

11ten Zapis niżey inserowany od siebie zeznawaią-

12cego in rem et personam UrJP. Michała Szulca [?]

13uczyniony dla zapisania do Xiąg nynieyszych podał

14który Ja Urząd ad acticandum przyimuiąc czyta-

15łem i ten tenor eius sequitur talis [?] – Ego Joannes

16Korzeniowski Capitaneus Kostensis [?] sanus

17mente et corpore existens palam publice libe-

18reque [?] […] per actorum [?] recognosco. Quia Ego bona

19mea propria ac hereditaria videlicet Partem villae

20Horodyszcze sitae in palatinatu Volhyniensi

21[…] et […] cum omni parte eiusdem

22pure dominio, proprietate, propinquitate, utili-

23tatibus, usibus, fructibus, proventibus, […]tus,

24cum [?] Curiis, aedificiis, hortis, runcariis [?], agris,

25campis, sylvis, familiciis [?], indaginibus [?], rubetis, nec-

26non apisteriis [?], stagnis, piscinis, taberna, molendinis [?]

27[reklamant:] cum [?]

k. 219 (skan 0220, strona prawa)

1molendinis cum eorum emolumentis [?], subditis in-

2quilinis [?], colonis eorumque censibus, laboribus, tribu-

3tis, censibus, laboribus, officiisque quibusvis per bona

4ab antiquo pendi et praestari solitis, commodisque

5et emolumentis generaliter omnibus, nihil pro me

6meisque successoribus aut quopiam alio reservando

7nec excipiendo, verum ita late, longe circumfe-

8rentia [?] itaque prout praefatorum bonorum heredi-

9tates sese in metis suis et limitibus extendit, neque [?]

10recognoscentium [?] ab antiquo spectat et concernit [?],

11nunc ex nunc et de facto Generoso Michaeli Szultz

12Illiusque Successoribus dedi donavi et resignavi

13pro summa quinque millium florenorum polonica-

14lium – In quae quidem bona praesentibus donata

15et resignata eidem Michaeli Szultz Donatario

16meo illiusque Successoribus realem Intromissionem

17capiendam et assumendam, nunc ex nunc et de facto

18libere do et admitto, datamque et admissam

19nec per me nec per quasvis submissas et subordi-

20natas personas praepedire, denique adimere, inter-

21turbareque sub quovis modo iuridico [?] […]

22et […] Poenae [?] subdimus Terrestribus [?] in quorum

23fidem has litteras perpetuae Donationis propria manu

24[reklamant:] praesentibus

k. 219v (skan 0221, strona lewa)

1praesentibus testibus subscribo – Datum Horodyszcze

2Anno millesimo septingentesimo decimo die septima

3Mensis Martii – Joannes Korzeniowski m[anu] p[ropria] (L. S.)

4Donatio haec praesente me subscripta est attestor

5Stanislaus Włoch [?] – Jako świadek i przyiaciel

6oczywisty tey Donacyi podpisuię się Ignacy

7Wyszyński – Świadek oczywisty Donacyi niniey-

8szey własnoręcznie podpisuię się Szymon Karzybski [?]

9Który to Zapis za podaniem i prozbą, a za moim

10Urzędowym przyięciem do Xiąg nynieyszych iest wpisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim. Strona k. 218v (skan 0220 lewa) bardzo blada, z silnym przebiciem – tekst łaciński odczytany częściowo; miejsca nieczytelne […].

Darczyńca Jan KORZENIOWSKI, „Capitaneus Kostensis” [?] (starosta kosteński? – lekcja niepewna); obdarowany „Generosus Michael Szultz” (w tytule polskim „Michała Szulca” [?]). Część wsi Horodyszcze w woj. wołyńskim – por. Horodyszcze [?] w aktach 151 (woj. wołyńskie), 251. „pro summa quinque millium florenorum” – darowizna faktycznie za 5000 zł (sprzedaż w formie darowizny).

Łacina (przekład skrócony): „Ja, Jan Korzeniowski, starosta kosteński [?], zdrów na umyśle i ciele, jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznaję, że dobra moje własne i dziedziczne, mianowicie część wsi Horodyszcze, położoną w województwie wołyńskim, ze wszystkim prawem własności, pożytkami, dochodami, dworami, budynkami, ogrodami, karczunkami, rolami, polami, lasami, czeladzią [?], ostępami, zaroślami, pasiekami, stawami, sadzawkami, karczmą, młynami z ich pożytkami, poddanymi, komornikami [?], kmieciami i ich czynszami, robociznami, daninami i wszelkimi powinnościami od dawna w tych dobrach płaconymi, nic dla siebie ani sukcesorów nie zastrzegając, tak szeroko i długo, jak te dobra w swych kopcach i granicach się rozciągają, odtąd i faktycznie szlachetnemu Michałowi Szultzowi i jego sukcesorom dałem, darowałem i odstąpiłem za sumę pięciu tysięcy złotych polskich. W te dobra realną intromisję mu dopuszczam i zobowiązuję się ani przeze mnie, ani przez osoby podstawione jej nie utrudniać, nie odbierać i nie zakłócać […], pod karami ziemskimi [?]; na co ten list wieczystej darowizny własną ręką w obecności świadków podpisuję. Dan w Horodyszczu, roku 1710, dnia 7 marca.” Attestor – poświadczam; L. S. – locus sigilli.

Świadkowie: Stanisław WŁOCH [?], Ignacy WYSZYŃSKI, Szymon KARZYBSKI [?] – lekcje częściowo niepewne.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Jan Korzeniowski podał do wpisania sporządzony po łacinie zapis wieczystej darowizny na rzecz Michała Szulca [?] (Szultza). W zapisie (Horodyszcze 7 III 1710) Jan Korzeniowski, starosta kosteński [?], oświadcza, że swoją dziedziczną część wsi Horodyszcze w województwie wołyńskim, ze wszystkimi prawami, dworami, budynkami, ogrodami, rolami, lasami, pasiekami, stawami, karczmą, młynami, poddanymi i ich powinnościami, w dawnych granicach, daje, daruje i odstępuje wieczyście Michałowi Szultzowi i jego sukcesorom za 5000 zł, dopuszcza go do intromisji i zobowiązuje się jej nie utrudniać pod karami. Podpisali: Jan Korzeniowski oraz świadkowie Stanisław Włoch [?], Ignacy Wyszyński i Szymon Karzybski [?].

Transkrypcja

k. 219v (skan 0221, strona lewa)

1Dymissya od JW. Ludwika Pocieja H[etmana] W[ielkiego]

2W. X. Litt. Ur. Danielowi Wosińskiemu [?] na

3uwolnienie od służby woyskowey dana. –

4Roku Tysiacza Siemsot desiatoho

5Miesiaca Sentebra trydcatoho dnia

6Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosti

7Owruczu peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Komor[ni]-

8kom Ziemskim Namiesnikom Podwoiewodztwa protunc Khrodz[kim]

9Kij[owskim] y Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi] Kij[owskimi] Comparens Pan

10Daniel Wosiński [?] Rotmistrz znaku Pancernego tę Dymis-

11syą od służby woyskowey przez JW. Pocieja Hetmana Wiel-

12kiego W. X. Litt. sobie stawaiącemu daną i służącą dla zapisania

13do Xiąg nynieyszych podał, którą Ja Urząd przyimuiąc czy-

14tałem y ta tak się w sobie ma – Ludwik Konstanty na Wołdami [?]

15i Rożance Pociej Kasztelan Wileński Hetman Wielki W. X. Litt.

16Bracławski [?], Ratyński [?], Szereszeski [?], Piński Starosta – Wszem

17w obec y każdemu z osobna komu by o tem wiedzieć

18należało osobliwie JWW. Jmć Panom Regimentarzom,

19Generałom Bryggadierom, Półkownikom, Obersztlieutnantom,

k. 220 (skan 0221, strona prawa)

1Maiorom, y wyższey i niższey szarży Officierom

2tak od Kawaleryi, iako y Infanteryi Woysk Wszystkich

3y W. X. Litt. i każdemu in genere Rycerstwu oznaymuię: Iż

4ia skłaniaiąc się do prosby Ur. Jmć Pana Daniela

5Janowicza Wosińskiego [?] Rotmistrza znaku pancernego

6w Woysku Polskiego Authoramentu, który w służbie woy-

7skowey przez Chwalebne swe przymioty dał dowód pełney

8applikacyi, iakoteż zdolny y nieleniwy ad martis opera

9ochotę, przez co nabył Rycerskiey do naśladowania

10sławy, onego od służby Woyskowey uwalniam, a dla lepszey

11wagi tę Dymissyą z wyciśnieniem Woyskowey pieczęci

12ręką moią własną podpisuię. Dattum w Wilnie dnia dzie-

13wiątego Lutego Tysiąc Siedmset dziesiątego Anno – Lud-

14wik Pociey H. W. X. L. (L. S.) – Która to Dymissya cała się

15w sobie ma do Xiąg nynieyszych iest wpisana. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim. Kaligraficzna ręka kopisty (od aktu 256).

Wystawca: Ludwik Konstanty POCIEJ (ok. 1664–1730), kasztelan wileński (1709) i hetman wielki litewski (1709); tytuły starościńskie w odpisie zniekształcone: „Bracławski [?], Ratyński [?], Szereszeski [?], Piński” – zapewne starosta brasławski, ratneński, szereszewski [?] i piński. „na Wołdami [?] i Rożance” – zapewne „na Wołczynie [?] i Rożance” (w rkp. „na Wołdami”). Nazwisko odbiorcy: w tytule „Wosińskiemu”, w tekście „Wosiński”, „Janowicza Wosińskiego” – lekcja niepewna (może Wasiński).

Rażąca niespójność: dymisja hetmana litewskiego dla rotmistrza „w Woysku Polskiego Authoramentu” (autorament polski = jazda narodowa), adresowana m.in. do „Bryggadierów” i „Obersztlieutnantów” – słownictwo XVIII-wieczne; data 9 II 1710. Podobnie jak inne odpisy tej księgi – możliwa późniejsza redakcja.

Łacina: protunc – na ten czas; in genere – w ogólności; ad martis opera – do dzieł Marsowych (wojennych); L. S. – locus sigilli; Anno – roku.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Daniel Wosiński [?], rotmistrz znaku pancernego, podał do wpisania dymisję od służby wojskowej wystawioną mu przez Ludwika Konstantego Pocieja, kasztelana wileńskiego i hetmana wielkiego litewskiego. W dokumencie (Wilno 9 II 1710) hetman oznajmia wszystkim regimentarzom, generałom, brygadierom, pułkownikom, oberstlejtnantom, majorom i oficerom kawalerii i piechoty, że na prośbę Daniela Janowicza Wosińskiego [?], rotmistrza znaku pancernego autoramentu polskiego, który w służbie wykazał się pilnością, zdolnością i ochotą do spraw wojennych, uwalnia go od służby wojskowej; dymisję podpisał i opatrzył pieczęcią wojskową.

Transkrypcja

k. 220 (skan 0221, strona prawa)

1Possessya UrJP. Ludwika Krajewskiego

2w Dobra Części Wsi Olszanki służąca

3Roku Tysiacza Siemsot desiatoho

4Miesiaca Sentebra trydcatoho dnia

5Na Uradie Khrodz[kom] w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczu pered-

6mnoiu Mychaiłom Synhajewskim Namiesnikom podwoiewództwa

7protunc Khrodz[kim] Kij[owskim] i Knyhami nynisznymi Khrodzkimi Kijewskimi

8Stanowszy oczewisto Woźny Generał W[oiewódz]twa Kijow[skiego] i innych Szla-

9chetny Józef Maćkiewicz w moc prawdziwey wierney i akuteczney [?]

10Rellacyi swoiey iawnie ustnie i dobrowolnie zeznał iż on Roku

11teraźnieyszego Tysiąc Siedmset dziesiątego dnia dwudziestego drugiego

12Septembra ad affectationem iuridicamque requisitionem UrJPana

13Ludwika Krajewskiego maiąc przy sobie stronę Szlachty ludzi

14godnych wiary UUr. Jana Wierzchowskiego [?] i Zacharyasza Teleżyńskiego [?]

k. 220v (skan 0222, strona lewa)

1dla lepszey wiary uczynku [?] i przysposobionych był w Dobrach

2Wsi Olszance tu w W[oiewódz]twie Kijewskim sytuowaney gdzie będąc

3Części pewną pomienioney Wsi z mocy spadku po ś[więtey] p[amięci] Janie

4Krajewskim na teraźnieyszego Rekwirenta Jako Syna i Jedy-

5nego Sukcessora [?] spadłe i należące ze wszystkiemi Poddanemi Polami

6Rolami, Sianożęciami, pastwiskami, wygonami, Lasami

7Borami, Dąbrowami, drzewem Bartnym i nie bartnym

8z pszczołami i bez pszczół, Stawami, Jeziorami et cum omni-

9bus attinentiis et pertinentiis do spokoyney realney i aktualney

10UrJPanu Rekwirentowi podał i postąpił Possessyą poczem Pod-

11danych teyże Części do Gromady zebrawszy o nowym ich Panie

12uwiadomił i pełnić posłuszeństwo przykazał, a tak pomienio-

13ny Woźny szlachtą sobie przytomną oświadczywszy się ztamtąd

14odiechał i tu przedemną Urzędem tey swoiey czynności uczy-

15nił i zeznał Rellacyą; prosząc cum actis Connotari co

16i otrzymał. Józef Maćkiewicz Woźny pisać nieumieiący. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM; woźny generał Józef MAĆKIEWICZ. Formularz identyczny jak w akcie 254 (tegoż woźnego, ta sama data oblaty) – „prawdziwey wierney i akuteczney” (tu wyraźnie „akuteczney”; zapewne zniekształcone „skuteczney”).

Olszanka – por. akty 145, 149, 252 (część Olszanki T. B. Dobrzańskiego, 29 XII 1710). Świadkowie Jan WIERZCHOWSKI [?] (w rkp. „Wiszniowskiego/Wierzchowskiego”) i Zachariasz TELEŻYŃSKI [?] – lekcje niepewne. „Jedynego Sukcessora [?]” – w rkp. „Jedy-nego Sedra” (zniekształcone).

Łacina: protunc – na ten czas; ad affectationem iuridicamque requisitionem – na żądanie i prawne wezwanie; et cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; cum actis connotari – zapisać w aktach.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, woźny generał województwa kijowskiego i innych Józef Maćkiewicz zeznał relację, że 22 IX 1710, na żądanie Ludwika Krajewskiego, w obecności szlachty Jana Wierzchowskiego [?] i Zachariasza Teleżyńskiego [?], był we wsi Olszanka w województwie kijowskim i wprowadził go w spokojne, realne i aktualne posiadanie części tej wsi, spadłej na niego jako na syna i jedynego sukcesora po Janie Krajewskim – z poddanymi, polami, rolami, sianożęciami, pastwiskami, wygonami, lasami, borami, dąbrowami, drzewem bartnym, stawami, jeziorami i wszelkimi przynależnościami. Zwołanym poddanym oznajmił o nowym panu i nakazał posłuszeństwo; po powrocie zeznał relację do akt. Woźny niepiśmienny.

Transkrypcja

k. 220v (skan 0222, strona lewa)

1Zapis Resignationis od Ur. Kazimierza Zaleskiego

2Ur. Janowi Wielkopolskiemu dany i służący. –

3Roku Tysiacza Siemsot desiatoho

4Miesiaca Sentebra trydcatoho dnia. –

5Na Uradie Khrodzkom w Mieście JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczu

6peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Komornikom Ziemskim

7Namiesnikom podwoiewodztwa protunc Khrodz[kim] Kij[owskim] i Knyhami ny-

8nisznymi Khrodz[kimi] Kij[owskimi] Comparens p[erso]n[ali]t[er] Ur. Kazimierz Saryusz Zaleski

9ten Zapis niżey inserowany od siebie przyznawaiącego na rzecz Ur.

10Jana Wielkopolskiego uczyniony ad acta Castr[ensia] Kijow[iensia] per oblatam podał

11który Ja Urząd przyimuiąc czytałem i ten tak się w sobie ma – Ja

12Kazimierz Saryusz Zaleski z Ur. Andrzeja Zaleskiego Rotmistrza Jego

k. 221 (skan 0222, strona prawa)

1Królewskiey Mości Syn zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy

2swey własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi prawa forum Powiatu

3i W[oiewódz]twa, a pod teraźnieyszy Zapis móy wieczystey przedaży

4całe się poddaiąc i wcielaiąc, wiadomo czynię i dobrowolnie

5zeznaię: Jż Ja zeznawaiący maiąc Dobra moie dziedziczne Części

6wsi Olszanki w W[oiewódz]twie Kij[owskim] sytuowane, któremi z prawa po-

7spolitego będąc mocen iako chcieć rządzić szafować i dysponować

8używaiąc przeto tey wolności prawem dozwoloney umyśliłem

9pomienione Dobra Części Wsi Olszanki ze wszystkiemi

10[…] z dawna [?] należącemi, Gruntami, ornemi i nie ornemi, zasianemi

11i nie zasianemi, Sianożęciami pastwiskami, Jeziorami,

12[…]ami [?] Stawiskami, także Poddanemi ich powinno-

13ściami, daniami, daninami, czynszami, i ze wszystkiem

14tym co iest w Ziemi i na Ziemi nic na nikogo niewyimuiąc

15ani Excypuiąc Ur. Janowi Wielkopolskiemu dać, darować

16i na wieczność Rezygnować, Jakoż tym moim Zapisem

17daię daruię i Zapisuię, a to za Summę Szacunkową trzy na[?]-

18cie [?] tysięcy Złotych Polskich z odebrania którey Jmieniem Swoim

19i Syna mego teraz małoletniego Józefa Zaleskiego, Kwituię wzię-

20cia Jntromissyi natychmiast dozwalam której bronić i zastępować

21ani sam przez się, niteż przez subordynowane osoby niemam

22i niepowinien będę, pod szkodami Ziemskiemi na ten przed-

23miot opisanemi, Jnato daię ten móy List Zapis wieczystey

k. 221v (skan 0223, strona lewa)

1Resignacyi który dla lepszey wiary i ważności Ręką moią

2własną przy uproszonych Świadkach i przyiaciołach podpisuię

3Działo się w Owruczu Roku Tysiąc Siedmset dziesiątego dnia dwu-

4dziestego pierwszego Septembris – u tego Zapisu podpisy Rąk

5tymi słowy: Kazimierz Saryusz Zaleski – Ustnie uproszony

6za Świadka i przyiaciela do tego Zapisu wieczystey przedaży

7podpisuię się Wawrzyniec Szczawiński m[anu] p[ropria]. Jako Świadek i

8przyiaciel na tym Zapisie wieczystey przedaży podpisuię się

9Józef Kalasanty Wigurski m[anu] p[ropria]. Przytomny będąc uczynienia

10i podpisania tego Zapisu wieczystey Rezygnacyi podpisuię

11się Daniel Brzozowski Łow[czy] Przem[yski] [?] m[anu] p[ropria]. Który zaś to Zapis

12za podaniem i prozbą wyżey menowaney podawaiącey [?]

13osoby, a za przyięciem moim Urzędowym do Xiąg nynie-

14ynych iest wpisany. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim.

Kwota: w rkp. „trzy na-cie tysięcy” (?) – zapewne „trzy tysiące” (lub „trzynaście tysięcy”) – lekcja niepewna; przyjęto w tytule 3000 zł [?]. Olszanka – por. akty 145, 149, 252, 257 (tego samego dnia intromisja L. Krajewskiego w inną część Olszanki).

Anachronizm: świadek „Józef Kalasanty Wigurski” (imię Józef Kalasanty – kult św. Józefa Kalasantego po kanonizacji 1767), por. „Józef Kalasanty Witkowski” w akcie 112 – odpis zapewne późny lub sfabrykowany. Świadek Daniel BRZOZOWSKI „Łow. Przem.” – łowczy przemyski [?]. Zakończenie formuły oblaty („przyięciem moim Urzędowym do Xiąg nynieynych”) częściowo pod plamą na prawym brzegu.

Łacina: protunc – na ten czas; comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ad acta castrensia Kioviensia per oblatam – do akt grodzkich kijowskich przez oblatę; resignationis – (zapis) rezygnacji; Septembris – września.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Kazimierz Sariusz Zaleski podał do wpisania zapis wieczystej rezygnacji (sprzedaży) na rzecz Jana Wielkopolskiego. W zapisie (Owrucz 21 IX 1710) Kazimierz Sariusz Zaleski, syn Andrzeja, rotmistrza JKM, poddając się jurysdykcji, oświadcza, że swoje dziedziczne części wsi Olszanka w województwie kijowskim – z gruntami ornymi i nieornymi, sianożęciami, pastwiskami, jeziorami, stawiskami, poddanymi i ich powinnościami, daninami i czynszami – daje, daruje i wieczyście rezygnuje Janowi Wielkopolskiemu za sumę szacunkową 3000 [?] zł, z której kwituje w imieniu swoim i małoletniego syna Józefa; dozwala natychmiastowej intromisji i zobowiązuje się nie przeszkadzać pod karami ziemskimi. Podpisali: Kazimierz Sariusz Zaleski oraz świadkowie Wawrzyniec Szczawiński, Józef Kalasanty Wigurski i Daniel Brzozowski, łowczy przemyski [?].

Transkrypcja

k. 221v (skan 0223, strona lewa)

1Komplanacya dziełcza między Ur. Narcyzem Anto-

2nowiczem z iedney i Bratem Jego rodzonym

3Antonim zawarta. –

4Roku Tysiacza Siemsot desiatoho

5Miesiaca Sentebra trydcatoho dnia

6Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczu

7peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Komornikom Ziemskim

8Namiesnikom podwoiewodztwa protunc Khrodz[kim] Kij[owskim] i Knyhami

9nyniesznymi Khrodzkimi Kijewskimi Comparens personaliter

10Ur. Narcyz Antonowicz tę Komplanacyą dziełczą między sobą

11stawaiącym z iedney, a Bratem rodzonym Ur. Antonim Antono-

12wiczem z drugiey strony, z podpisami w niey wyrażonych Stron

13i przyiaciół przy pieczęciach ratione cutro [?] Contentorum [?] zstałą [?]

14i zawartą ad acta Castr[ensia] Capitan[ealia] Kijow[iensia] per oblatam podał de tenore

15sequenti. – Między WW. Antonim i Narcyzem Braćią rodzonemi

k. 222 (skan 0223, strona prawa)

1Antonowiczami z Ur. Jacka Antonowicza Synami i iedynemi

2pozostałego po nim maiątku Sukcessorami, z dobrowolnego W. Anny z Pod-

3gorskich Antonowiczowey Matki zezwolenia, stanęła takowa ugoda

4i w następuiący sposób: Jż Jchmć Panowie Antoni i Narcyz

5Antonowicze rodzeni Bracia maiąc Substancyą po Ur. Jacku

6Antonowiczu Oycu na siebie spadłą pod dożywociem W. Anny

7z Podgorskich Antonowiczowey Matki będącą, gdy W. Matka przy

8podeszłym wieku przez starania i kłopoty w ustawiczney słabości

9zdrowia zostaiąc, niechce się daley zatrudniać rządem tey że fortuny

10a bardziey pragnąc by po Śmierci oneyże między Synami niebyło

11sprzeczki, z szczególney dobroci i affektu Macierzyńskiego od doży-

12wocia sobie od śp. JO [?] Jacka Antonowicza męża swego służącego odstę-

13puie, i tę Substancyą pod dział i władnie każdego z dzieci swoich

14poddaie i wypuszcza, do którego działu przystępuiąc, stan pozosta-

15łego maiątku objaśnia się następuiącym sposobem: pierwsza

16Summa Sześć tysięcy Złotych Polskich za zezwoleniem matki przez

17starszego Syna Antoniego z sprzedaży remanentów po śmierci Ur.

18Jacka Antonowicza pozostałych wzięta – druga Summa Cztery ty-

19siące Złotych Polskich na Skrypt rzeczny [?] w Roku Tysiąc Siedmset

20Siódmym dnia dziewiętnastego Januarii przez JmPana [?] Madeyskiego

21na rzecz tegoż Jacka Antonowicza Oyca dzielących się wydany

22na prowizyą po Osm od sta na nieruchomych dobrach tegoż

23Madeyskiego ubezpieczona, które obiedwie Summy stanowią

24Złotych Polskich dziesięć tysięcy, którą Summę starszy Brat Antoni

25na schedę swoią obiera – Secundo. Maiątek zaś nieruchomy

26pozostały po śmierci Oyca dzielących się składa się z piętnastu

27Kmieciów w Części wsi Wolicy będących podług oszacowania Złotych

28Polskich dwanaście tysięcy stanowiący, iakową Część wsi Wolicy

29Brat młodszy Narcyz za zupełną zgodą starszego Brata

30i Matki W. Anny Antonowiczowey na własną schedę przyimuie,

k. 222v (skan 0224, strona lewa)

1wolne Jntromittowanie się w władanie Części wsi Wolicy dla siebie

2zastrzega, obowiązuiąc się po obięciu w posiadanie rzeczoney Części

3wsi w przeciągu roku nie dopełniaiącą do schedy Braterskiey Jlość

4dwiescie [?] Złotych Polskich dopłacić, przytem tenże Brat młodszy Narcyz

5iako zostaiący przy posiadaniu nieruchomego maiątku, za wspólną

6mnieyszą [?] familiyną ugodą Matkę swoią W. Annę Antonowiczową

7wiekiem iuż nachyloną, obowiązany iest przy sobie utrzymywać

8do końca iey naydłuższego Życia – a tak Bracia Antoni i Narcyz

9Antonowicze należne sobie schedy rozebrawszy, takowy dział między

10sobą dopełniony za wieczny trwały i nie naruszony mieć chcą y

11deklaruią, a dla lepszey pewności i wagi własnoręcznemi podpisami

12przy Świadkach stwierdzaią – Działo się w Wolicy Roku Tysiąc Siedmset

13dziesiątego dnia trzeciego Junii – Anna z Podgorskich Antonowiczowa –

14Antoni Antonowicz (L.S.) Narcyz Antonowicz (L.S.) Jako Świadek

15y przyiaciel na tey Komplanacyi podpisuię się Paweł Staniszewski –

16Świadek przytomny uczynienia tey Komplanacyi podpisuię się Dyonizy

17Święcicki – Kotora żeto [?] Komplanacya za podaniem y prozbą a za

18moim uradowym pryniatiem do knyh nynisznych iest wpisana –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa. Końcowa formuła mieszana: „Kotora żeto [?] Komplanacya … za moim uradowym pryniatiem do knyh nynisznych iest wpisana” (ruskie „kotoraja żeto … pryniatiem do knih nynisznich” – która to komplanacja … za moim urzędowym przyjęciem do ksiąg niniejszych jest wpisana).

Rachunek działu: Antoni (starszy) otrzymuje 10 000 zł w sumach (6000 zł ze sprzedaży remanentów po ojcu + 4000 zł na skrypcie Madeyskiego z 19 I 1707, na 8% prowizji); Narcyz (młodszy) – część wsi Wolica (15 kmieci) oszacowaną na 12 000 zł, ale wyraz o dopłacie („Jlość dwiescie [?] Złotych”) niepewny – z rachunku wynikałaby dopłata 1000 zł (wyrównanie do 11 000 zł każdy); lekcja „dwiescie” pozostawiona z [?]. Narcyz zobowiązany utrzymywać matkę Annę z Podgórskich do śmierci.

„Skrypt rzeczny [?]” – może „Skrypt rzetelny” lub „Skrypt rzeczony”; wyraz niepewny. „ratione cutro [?] Contentorum [?] zstałą [?]” – zniekształcona łacina kopisty (zapewne „ratione contentorum” – co do treści) i „zstałą” = zaszłą / zdziałaną [?]. „mnieyszą [?] familiyną ugodą” – lekcja niepewna. „od śp. JO [?] Jacka” – skrót niepewny.

Łacina: protunc – na ten czas; comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ad acta castrensia capitanealia Kioviensia per oblatam – do akt grodzkich starościńskich kijowskich przez oblatę; de tenore sequenti – następującej treści; Secundo – po wtóre; Januarii, Junii – stycznia, czerwca; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Narcyz Antonowicz podał do wpisania komplanację działową zawartą z bratem rodzonym Antonim. W ugodzie (Wolica 3 VI 1710) bracia, synowie i jedyni sukcesorowie Jacka Antonowicza, za zgodą matki Anny z Podgórskich – która z powodu podeszłego wieku i słabego zdrowia, chcąc uniknąć sporów między synami, odstępuje od dożywocia na majątku po mężu – dzielą spadek: starszy Antoni bierze sumy razem 10 000 zł (6000 zł ze sprzedaży remanentów po ojcu i 4000 zł z zapisu Madeyskiego z 19 I 1707, na 8% prowizji, zabezpieczone na jego dobrach); młodszy Narcyz bierze część wsi Wolica z 15 kmieciami, oszacowaną na 12 000 zł, z prawem wolnej intromisji, zobowiązując się w ciągu roku dopłacić bratu brakującą do jego schedy kwotę [?] i utrzymywać matkę do końca życia. Dział ma być wieczny i nienaruszalny. Podpisali: Anna z Podgórskich Antonowiczowa, Antoni i Narcyz Antonowiczowie (z pieczęciami) oraz świadkowie Paweł Staniszewski i Dionizy Święcicki.

Transkrypcja

k. 222v (skan 0224, strona lewa)

1Rezygnacya od Jmć Pana Zwor-

2skiego JP. Sagatowskiemu dana

3Roku tysiacza siemsot desiatoho

4M[ie]s[ia]ca Sentiabra trydcatoho dnia

5Na uradie khrodzkom w miestie JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczu peredo-

6mnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komornikom Ziemskim Namiestnikom

7podwoiewodztwa protunc khrodzkim Kij[owskim] i knyhamy nynisznymi khrodz[kimi]

8Kij[owskimi] Comparens p[erso]n[alite]r Ur. JP. Jgnacy Zworski ten zapis wieczystey rezygnacyi

9z podpisem swey ręki własney tudzież z podpisem rąk przyiacioł ustnie

10i oczewisto od JchMci zeznawaiącego do podpisu uproszonych in rem et

11personam Ur. JP. Jana Sagatowskiego dany i służący dla zapisania do xiąg

12nynieyszych Grodz[kich] Kij[owskich] libere ac benevole przyznał prosząc mnie Urzędu

13aby przyięty i do xięgi wpisany był, którego Ja Urząd annuendo affectationi

14pomieniony zapis ad acticandum przyimuiąc czytałem który tak się w sobie

15ma

k. 223 (skan 0224, strona prawa)

1Ja Jgnacy Zworski z Ur. śp. Jana Zworskiego Syn zdrowy będąc na

2ciele i umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey Juryzdykcyi

3prawa Forum Pow[ia]tu i W[oiewódz]twa, a pod teraźnieyszy list dobrowolny Zapis

4perpetuae resignationis i iego wszystkie niżey wyrażone kondycye klau-

5zuly punkta i ligamenta z potomkami i Sukcessorami moiemi całe się pod-

6daiąc i wcielaiąc wiadomo ninie [?] czynię dobrowolnie zeznawam

7i oznaymuię każdemu by o tem wiedzieć należało teraz y napotem i zaw-

8żdy Jż Ja zeznawaiący maiąc dobra moie dziedziczne część wsi Wer-

9bołowy [?] zwaney po Oycu moim Ur. śp. Janie Zworskim na mnie ze-

10znawaiącego spadłe a maiąc z prawa pospolitego zwolnenie dobrami

11moiemi własnemi iako chcieć rządzić szafować i dysponować komu

12chcieć dać darować wiecznie rezygnować i ku naylepszemu pożyt-

13kowi swoiemu obracać niebędąc od nikogo przymuszony ale z dobrey

14woli i postanowienia umyśliłem też dobra moie część wsi Wer-

15bołowy [?] z gruntami polami Sianożęciami borami lasami z drzewem bartnym

16i niebartnym zaroślami ozierzami rzekami Jeziorami błotami z ariędą [?]

17Karczemną młynem tudzież ze wszystkiemi poddanemi z znayduiącemi

18się i nieznayduiącemi się ciągłemi i pieszemi z całą ich Czernią [?] y z całą [?]

19poddaństwem i posłuszeństwem wraz z ich powinnościami daniami

20i daninami cum omnibus attinentiis et pertinentiis ze wszystkiemi

21in genere et specie dochodami i pożytkami tak aby mianowane niemia-

22nowanemi a niemianowane mianowanemi w niczem nie bli-

23żało [?] a ni wykraczało ale tak iako się te dobra z dawien dawna w swo-

24ich granicach miedzach i obychodziech miały i teraz maią nic nie wy-

25łączaiąc ani excypuiąc pomienionemu JP. Janowi Sagatowskie-

26mu dać darować i wiecznie rezygnować iakoż na dniu dzisiey-

27szym takową wolę przywodząc do skutku wyż pomienione dobra

28część wsi Werbołowy [?] za Summę Szacunkową dobrowolnie umó-

29wioną Złotych Polskich osiemnaście [?] tysięcy temuż JP. Sagatowskiemu

30wiecznemi czasy przedaię i wszelkiego prawa tytułu i dziedzictwa

k. 223v (skan 0225, strona lewa)

1z rękami [?] moich tedy odtąd iuż iest i będzie temuż nabywaiącemu

2pomienione dobra w possessyą swoią oddawszy, którey ex nunc dopu-

3szczam onemu iako swoią własnością rządzić szafować i dysponowa[ć]

4komu chcieć dać darować i ku naylepszemu pożytkowi swemu obracać –

5Że zaś tenże JP. Sagatowski pomienioną kwotę w zupełności do rąk

6wypłacił przeto Ja podobranie [?] takowey zupełnie kwituię i od akta

7prawniczego [?] wkrótce mego żadney przeszkody i Jmpedimentum

8w posiadaniu tych dóbr czynić niemam ow[s]zem za pokóy i dotrzyma-

9nie JPP. Michała i Piotra Zworskich Synów moich rzeczy od wszelkiey

10Jmpetycyi ow [?] ktokolwiek nadawaiące się mogących bronić i wyni-

11wać [?] obowiązuię się a to pod szkodami Ziemskiemi Niewinne [?] ko-

12ncesyi [?] ciełesney oszacowanemi a które in casu contraventionis

13forum ubiquinarium we wszelkim Sądzie i Urzędzie naznaczam i

14przyimuię [?], i na dowód ten móy list Zapis wieczystey rezygnacyi

15z podpisem ręki mey własney, tudzież z podpisem przyiacioł us[t]-

16nie i oczewisto uproszonych – działo się w Żytomierzu roku tysią-

17ce [?] siedemset dziesiątego m[ie]s[ią]ca Septembra dwudziestego dziewiątego –

18Jgnacy Zworski m[anu] p[ropria] Jako przytomny Świadek i przyiaciel podpisu-

19ię się Jerzy Zagórski m[anu] p[ropria] Ustnie i oczewisto uproszony Świadek pod-

20pisuię się Ludwik Chodorowski m[anu] p[ropria] Który to zapis słowo w słowo iak

21się w sobie ma do xiąg niniejszych iest Jngrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa.

Nazwa wsi: w rkp. trzykrotnie „część wsi Werbołowy” (ł pisane jak t – „Werbotowy”; przy pierwszym wystąpieniu przeniesienie „Wer-/botowy”) – zapewne Werbołowa / Wierzbołowa [?]. Kwota: „osiemnaście [?] tysięcy” – wyraz niewyraźny („o ziemnaście”). Fragmenty k. 223v (formuła ewikcji: „od akta prawniczego [?] wkrótce mego”, „ow [?] ktokolwiek”, „Niewinne [?] koncesyi [?] ciełesney”) – kopista zniekształcił typową formułę („pod szkodami ziemskiemi na samą gołą [?] przysięgę oszacowanemi”); lekcja częściowo niepewna. Lewy brzeg k. 223 (skan 0224 prawa) częściowo uszkodzony (ubytek papieru) – początki kilku wierszy nieco niepewne.

Łacina: protunc – na ten czas; comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; libere ac benevole – swobodnie i dobrowolnie; annuendo affectationi – przychylając się do żądania; ad acticandum – do wpisania do akt; perpetuae resignationis – wieczystej rezygnacji; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; ex nunc – od teraz; impedimentum – przeszkoda; in casu contraventionis – w razie naruszenia; forum ubiquinarium – sąd wszędzie właściwy; ingrossowany – wpisany do ksiąg.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Ignacy Zworski przyznał zapis wieczystej rezygnacji na rzecz Jana Sagatowskiego. W zapisie (Żytomierz 29 IX 1710) Ignacy Zworski, syn zmarłego Jana, poddając się jurysdykcji, sprzedaje wieczyście Janowi Sagatowskiemu swoją dziedziczną po ojcu część wsi Werbołowa [?] – z gruntami, sianożęciami, borami, lasami, drzewem bartnym, rzekami, jeziorami, arendą karczemną, młynem i wszystkimi poddanymi ciągłymi i pieszymi z ich powinnościami – za umówioną sumę 18 000 [?] zł, z której kwituje; oddaje mu dobra w posesję i zobowiązuje się bronić nabywcę przed wszelkimi roszczeniami, także ze strony synów Michała i Piotra, pod karami ziemskimi. Podpisali: Ignacy Zworski oraz świadkowie Jerzy Zagórski i Ludwik Chodorowski.

Transkrypcja

k. 223v (skan 0225, strona lewa)

1Donacya od JP. Piatyho-

2rowicza JP. Waydowiczowi

3służąca –

4Roku tysiacza siemsot desiatoho

5Miesiaca Sentiabra trydcatoho dnia

6Na uradie khrodzkom w Mieste JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczu peredo-

7mnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komornikom Ziemskim Namiestnikom podwoiewodztwa

8khrodz[kim] Kij[owskim] i knyhamy nynisznymi khrodz[kimi] Kij[owskimi] Comparens p[erso]n[ali]t[e]r Ur. JP.

9Jan Piatyhorowicz dla wpisania do xiąg niniejszych Grodz[kich] Kij[owskich] tę Donacyą od

k. 224 (skan 0225, strona prawa)

1siebie zeznawaiącego ratione intra contentorum podaney in rem et personam JP.

2Antoniego Syna Andrzeia Waydowicza sporządzoną przyznał prosząc mnie urzędu o przy-

3ięcie oney do akt a tak Ja Urząd annuendo affectationi przyimuiąc z porządku aż do

4końca czytałem tak się w sobie ma. Ja Jan Piatyhorowicz zdrowy będąc na

5ciele i umyśle odstąpiwszy swey własney Ziemskiey Juryzdykcyi prawa forum

6P[owia]tu i W[oiewódz]twa a pod ten Zapis Donationis cały się poddaiąc i wcielaiąc

7wszem wobec i każdemu z osobna komuby wiedzieć o tem należało wia-

8domo czynię iawnie i iasno przyznawam – Jż Ja zeznawaiący

9maiąc moie własne Dobra Dziedziczne część wsi Semenówki w ok-

10[…]raie [?] prawem następstwa po Oycu moim śp. Todorze [?] Piatyhorowiczu

11do mnie przypadaiące dziedziczny ubędąc [?] mocen z prawa pospolitego mo-

12ią fortuną własną secundum bene placitum meam rozporządzać i szafować

13a dla wiadomości prawdziwego ku czułki [?] mey przywiązania JP. Anto-

14niego Waydowicza umyśliłem w gorze wyrażone Dobra z poddanemi

15[…] [?] et cum omnibus pertinentiis temuż JP. Antoniemu Waydowiczowi

16wiecznym prawem dać darować i na wieczność dymittować iakoż przy-

17wodząc zamiar mey do skutku takowe dobra z pod fortuny mey zupeł-

18nie wypuszczam i dymittuię odtąd tedy odtąd będzie JP. Waydowicz pomienioną

19część wsi Semenówki w swoie obięcie władanie wraz ze wszystkiemi dochodami

20i pożytkami którą Ja przez niniejszy Zapis ustępuię. co Ja przyznawaiący bronić

21i dotrzymać obowiązuię się. w którem dałem ten mey list Zapis Donationis

22ręką własną stwierdzam. Datt w Żytomierzu Roku tysiąc siedemset dziesiątego

23m[ie]s[ią]ca Septembra dwudziestego dziewiątego dnia Jan Piatyhorowicz m[anu] p[ropria] który

24Zapis za podaniem i prozbą zeznawaiącego a za moim Urzędowym przy-

25ięciem słowo w słowo iak się w sobie ma do xiąg niniejszych iest In-

26grossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 30 IX 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa.

Nazwisko darczyńcy: w nagłówku „Piatyho-/rowicza”, w podpisie „Jan Piatyhorowicz” (od Piatyhor/Piatyhorów, „Pięciogórski”). Imię ojca „Todorze [?]” (= Teodorze) – lekcja niepewna. Przy nazwie wsi „Semenówki w ok-/[…]raie [?]” – druga część (okręg / „Okraie”?) nieczytelna; strona ma ubytki i plamy przy lewym brzegu (początki wierszy 10–14 i 19 częściowo niepewne). „ku czułki [?] mey przywiązania” – zniekształcona formuła (zapewne „dla wyświadczenia prawdziwego ku czułości [?] mey przywiązania”).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione intra contentorum – co do rzeczy wewnątrz zawartych; in rem et personam – na rzecz i osobę; annuendo affectationi – przychylając się do żądania; donationis – darowizny; secundum bene placitum meum (w rkp. „meam”) – według mego upodobania; et cum omnibus pertinentiis – i ze wszystkimi przynależnościami; dymittować – wypuścić, zrzec się; datt (datum) – dan.

Streszczenie

30IX 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Jan Piatyhorowicz przyznał donację sporządzoną na rzecz Antoniego Waydowicza, syna Andrzeja. W zapisie (Żytomierz 29 IX 1710) Jan Piatyhorowicz oświadcza, że swoje dziedziczne dobra – część wsi Semenówka [?], przypadłe mu po zmarłym ojcu Teodorze [?] – z poddanymi i wszystkimi przynależnościami, przez przywiązanie do Antoniego Waydowicza daruje mu wiecznym prawem i wypuszcza z swojej władzy; Waydowicz obejmuje je w posiadanie ze wszystkimi dochodami, a darczyńca zobowiązuje się bronić i dotrzymać darowizny.

Transkrypcja

k. 224 (skan 0225, strona prawa)

1Possessya do części wsi

2Kuklinie [?] JP. Woyciecha

3Piotrowskiego

4Roku tysiacza siemsot desiatoho

5Miesiaca Oktiabra wtoroho dnia

6Na Uradie khrodzkom w Mieste JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczu peredo-

7mnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Namiesnikom podwoiewodztwa protunc

8Khrodzkim Kiiewskim i knyhamy nynisznymi khrodz[kimi] Kij[owskimi] Stawszy oczewisto

9[nad wierszem:] osobisto [?]

k. 224v (skan 0226, strona lewa)

1woźny Generał W[oiewódz]twa Kij[owskiego] i innych Szlachetny Józef Maćkiewicz

2uczynił prawdziwy wieczysty i skuteczny relacyi swoiey iawnie ustnie i dobro-

3wolnie zeznał iż on roku teraźnieyszego tysiąc siedemset dziesiątego dnia trzydzie-

4stego [?] września na affektacyą i prozbą rekwiruiącego Ur. JP. Woyciecha Piotrowskiego

5maiąc przy sobie Stronę [?] szlachty Ur. JPP. Andrzeia Hołubowskiego i Jacentego Kra-

6kowskiego [?] maiąc causa testimonii większy był we wsi Kuklińcach [?] w woiewódz-

7twie [?] tamże [?] trzymaiący [?] dziedziczne części tey wsi Kuklinie vigore iuris naturalis

8po śp. Ur. JP. Łukaszu Piotrowskim Oycu urodzonego Affektanta spadłe i nale-

9żące ze wszystkiemi poddanemi ciągłemi i pieszemi z polami gruntami ro-

10lłanemi [?] łąkami sianożęciami łąkami pastwiskami lasami i ozie-

11rami wraz [nad wierszem] z wszelkiemi zabudowaniami dochodami i atynencyami nic

12na nikogo nie wyimuiąc ani excypuiąc do spokoyney realney i aktualney

13dziedziczney possessyi […] JP. Affektanta podał posłał [?] possessyą i wol-

14nie [?] intromittował, którey Jntromissyi nikt żadnym prawem pierwszym

15ani poślednieyszym nie bronił i nie impugnował – poddanych do gromady zwoła-

16wszy posłuszeństwo wszelkie pełnie polecił a tak oczywiście [?] JP. Woyciecha

17Piotrowskiego w spokoyney possessyi Dóbr części wsi Kuklinie [?] zostawiwszy

18i dla [?] przytomnemi sobie szlachtą oświadczywszy się z tamtąd […]

19iako przystoi [?] urzędnikowi prawdziwą i nieźmienną uczynił relacyą prosząc [?]

20cum actis connotari co i otrzymał Józef Maćkiewicz woźny p[rzy]-

21sięgły –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 2 X 1710 („Oktiabra wtoroho dnia”) przed Michałem SYNHAJEWSKIM, namiestnikiem podwojewództwa; relacja woźnego generała Józefa MAĆKIEWICZA (por. akty 245, 250, 250a, 252, 254, 257).

Nazwa wsi: w nagłówku „Kuklinie [?]”, w tekście „we wsi Kuklińcach [?]”, „części tey wsi Kuklinie”, „części wsi Kuklinie [?]” (w ostatnim wystąpieniu może „Kuklińce”) – ujednolicono jako Kuklińce [?]. Data intromisji: „dnia trzydzie-/stego [?] września” (w rkp. „tryacie-/stego”) – lekcja niepewna. Plama atramentu w środku strony (wyraz po „possessyi” nieczytelny) oraz ubytki i zacieki przy prawym brzegu dolnej części k. 224v – końce trzech ostatnich wierszy relacji nieczytelne. Nad k. 224 (koniec) dopisek nad wierszem „osobisto [?]” – może poprawka do „oczewisto”.

Łacina: protunc – na ten czas; causa testimonii – dla świadectwa; vigore iuris naturalis – na mocy prawa naturalnego (przyrodzonego, dziedziczenia); impugnować – zaskarżać, sprzeciwiać się; cum actis connotari – zapisać w aktach.

Streszczenie

2X 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa, woźny generał województwa kijowskiego i innych Józef Maćkiewicz zeznał relację, że 30 [?] IX 1710 na prośbę Wojciecha Piotrowskiego, mając przy sobie szlachtę Andrzeja Hołubowskiego i Jacentego Krakowskiego [?] jako świadków, był we wsi Kuklińce [?] i wprowadził Wojciecha Piotrowskiego w realne i dziedziczne posiadanie części tej wsi, przypadłych mu prawem przyrodzonym po zmarłym ojcu Łukaszu – z poddanymi ciągłymi i pieszymi, polami, łąkami, sianożęciami, pastwiskami, lasami, jeziorami, zabudowaniami i dochodami; nikt się intromisji nie sprzeciwił, poddanym zwołanym do gromady polecono posłuszeństwo nowemu dziedzicowi.

Transkrypcja

k. 224v (skan 0226, strona lewa)

1Dymisya od JP. Hrehorego

2[…] Synom swym służąca

3Roku tysiacza siemsot desiatoho

4Miesiaca Oktiabra wtoroho Dnia

5Na Uradie khrodzkom w Mieste JeHo Korolewskoy Mylosti Owruczu peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim

6Komornikom Ziemskim Namiest[nikom] podwoiewodztwa Khrodz[kim] Kij[owskim] i knyhamy nynisznymi khrodzkimi Kij[owskimi] Comparens

7p[erso]n[ali]t[e]r Ur. Dymitr Korzewski [?] dla wpisania do xiąg nynieyszych Grodz[kich] Kij[owskich] tę Donacyą od Oyca iego Ur. JP.

8Hrehorego Korzewskiego onemu i Bratu Janowi służącą dla wpisania do xiąg nynieyszych per obla-

9tam podał, tenoris sequentis: Ja Hryhory Waytko [?] Korzewski zdrowy będąc na ciele i umyśle odstą-

10piwszy swey własney należney Ziemskiey Juryzdykcyi prawa Forum Pow[ia]tu i W[oiewódz]twa a pod teraźnieyszy mó[y]

11zapis Donationis cale się poddaiąc i wcielaiąc wiadomo iawno czynię wszem i dobrowolnie zeznawam, iż Ja ma-

12iące [?] po Oycu moim Wasylu Korzewskim Ziemię Chomeczyzna [?] czyli Parowszczyzna [?] i […]krowszczyzna [?] na mnie

13[…] waiąca [?], się na mnie iako naturalnego Syna spadła a zatem maiąc prawo własności Swoią iako chcieć rządzić sza-

14fować i dysponować komu zechcę [?] będzie [?] dać darować i na wieczność rezygnować a widząc Synów Syna [?]

15moich [?] na obliczu [?] moiey rzeczelnie [?], umyśliłem przeto takową Ziemię i z posiedziałemi [?] na oney poddanemi

16wraz ze wszystkiemi przynależytościami gruntami polami lasami ogrodami pastwiskami imfutami [?] i wszelkiemi

17przynależytościami Synom moim Dymitrowi i Janowi dać darować i na wieczność dymittować iakoż niniejszym

18zapisem moim dobrowolnym daię daruię i na wieczność dymittuię. Że zaś Starszy Syn móy Maciey teraz

19na Podolu dla pełnienia służby woyskowey zostaiący w zakupieniu [?] za odprzedaniem części wsi Jam[…] [?]

20swoiey [?] wszystkiey [?] uczestniczący [?] przeto żadnego interessowania się w rozporządze-

21niu czynić niema, zostaw[i] [?] tedy iuż tę schedę Synami moimi Dymitrowi i Janowi dobrami dziedziczny[mi]

k. 225 (skan 0226, strona prawa)

1przemiennie [?] przestąpieniem rządzić szafować i dysponować a Ja żadnego zuroku [?] co

2do tych dóbr pretensyi czynić nie będę, pozostałą zaś fortunę zostawuię czasami wy-

3[…]nie [?] iści [?] maiącego według woli moiey rozporządzenia i na to daię ten móy list Za-

4pis Donationis który ręką moią własną przy Świadkach podpisuię roku tysiąc sie-

5demset dziesiątego dnia trzydziestego Septembrii Hryhory Korzewski m[anu] p[ropria] Jako Świadek

6i przyiaciel do tego ustnie i oczewisto uproszony podpisuię się Adam Szablowski [?]

7m[anu] p[ropria] Proszony za Świadka i przyiaciela podpisuię się Wacław Jakubowski m[anu] p[ropria] Która

8to Donacya słowo w słowo iak się w sobie ma do xiąg niniejszych Grodz[kich] Kij[owskich] iest in-

9grossowana –

10[poniżej – reszta strony pusta, przekreślona dużym zakrętasem w kształcie „Z”]

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 2 X 1710 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa.

Nazwisko: w rkp. „Korzewski/Korzewskiego” (może Korczewski, Korzeniewski) – lekcja niepewna; imię wystawcy w nagłówku „Hrehorego”, w tekście „Hryhory Waytko [?]” (drugi wyraz – może przydomek). Imię komparenta „Dymitr” (w rkp. „Dzimitr” [?]). Nazwy ziemi: „Chomeczyzna [?] czyli Parowszczyzna [?] i […]krowszczyzna [?]” – plama/ubytek na wyrazie; lekcje niepewne. Strona (k. 224v) poplamiona i zacieczona – lekcja środkowej części zapisu (powody darowizny, wzmianka o starszym synu Macieju w służbie wojskowej na Podolu, części wsi „Jam…”) częściowo niepewna; sens: starszy syn Maciej, wyposażony inaczej (ze sprzedaży części wsi), nie ma się wtrącać do schedy młodszych braci.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; per oblatam – przez oblatę; tenoris sequentis – następującej treści; donationis – darowizny; dymittować – wypuścić z władzy, przekazać; Septembrii (Septembris) – września; ingrossowana – wpisana do ksiąg.

Streszczenie

2X 1710 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim i namiestnikiem podwojewództwa, Dymitr Korzewski [?] podał do wpisania donację (dymisję) wystawioną przez ojca Hryhorego (Hrehorego) Korzewskiego dla niego i brata Jana. W zapisie (30 IX 1710) Hryhory Korzewski oświadcza, że ziemię zwaną Chomeczyzna [?] czyli Parowszczyzna [?] (z drugą częścią […]krowszczyzna [?]), przypadłą mu po ojcu Wasylu, z osiadłymi na niej poddanymi, gruntami, polami, lasami, ogrodami i pastwiskami daruje wieczyście synom Dymitrowi i Janowi; starszy syn Maciej, pełniący służbę wojskową na Podolu i zaspokojony inaczej, nie ma się wtrącać do tej schedy; sam wystawca zrzeka się wszelkich pretensji do tych dóbr, a pozostałą fortuną rozporządzi według swej woli. Podpisali: Hryhory Korzewski oraz świadkowie Adam Szablowski [?] i Wacław Jakubowski.

Transkrypcja

k. 226 (skan 0227, strona prawa)

1Donacya JP. Kapiszy

2Roku Tysiacza Siemsot Odynadcataho

3Miesiaca Oktobra Dwadcat perwaho Dnia

4Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczu

5peredomnoiu Michajłom Synhaiewskim Komor[nikom] Ziem[skim] Namiestnikom

6podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim Generału Woiewodztwa Ki-

7iewskaho i Knyhami nyniszymi Khrodzkimi Kijewskimi Compa-

8rens Personaliter JP. Rafał Kapisza Cześnik Barski dla wpisania

9do xiąg niniejszych Grodzkich Kijowskich tę Dymissyą od siebie

10zeznawaiącego ratione intra Contentorum podawszy, in rem

11et personam JP. Jakoba Kapiszy Syna swego przy Świadkach

12sporządzoną przyznał prosząc mnie Urzędu o przyięcie oney

13do akt a tak Ja Urząd annuendo affectationis przyimuiąc z po-

14czątku aż do Końca odczytawszy tak się w sobie ma. Ja Rafał

15Kapisza Cześnik Barski z Ur. Grzegorza Kapiszy Syn a zaś z Ur.

16Antoniego Kapiszy wnuk zdrowy będąc na ciele i umyśle odstą-

17piwszy swey własney Ziemskiey Juryzdykcyi prawa forum i Po-

18wiatu a pod ten móy Zapis Dymissionis całe się poddaiąc i wciela-

19iąc wszem wobec i każdemu z osobna komuby wiedzieć należało

20wiadomo czynię Jawnie ustnie ac benevole przyznawam iż

21Ja zeznawaiący maiąc moie własne dobra Dziedziczne Części wsi

22[Wi]tawy [?] w W[oiewódz]twie Wołyńskim a powiecie winnickim sytuowane

23prawem następstwa od antecessorów moich do mnie przy-

24padaiące dzierżawy a będąc mocen z pospolitego prawa moią

25fortuną własną secundum bene placitum meam rozporządzać

26i szafować ani nadversa [?] w moim życiu etate iuż adulta nie

27mogąc niewidzieć [?] oraz doskonałey w nim sposobności ku rządze-

28niu persona sua i maiątkiem swoim a przyzwoitey ab illo dla

k. 226v (skan 0228, strona lewa)

1osoby moiey reverencii doznawszy wgórze wyrażone Dobra

2z Sianożęciami Łąkami pastwiskami Karczmą Pasieką [?] Stawami

3i Arędą Karczemną et cum omnibus Pertinentiis temuż JP. Jako-

4bowi Kapiszy Synowi moiemu z pod Fortuny moiey wypusz-

5czam i Dymittuię wolen tedy iest i będzie rzeczony dopiero

6Ur. Jakób Kapisza Syn móy pomienione Dobra Części wsi Wita-

7wy w swoią obiąć possessyą a wszystkich dochodów i pożytków

8z nich frui vigore niniejszey Dymissyi którą Ja przyznawa-

9iący ziścić i dotrzymać obowiązuię się na co dałem tenże ni-

10nieyszy List Zapis Dymissyonis z podpisem ręki moiey także

11WW. Przyiaciół Rękami własnemi podpisanych. Dat w Owruczu

12die vigesima Mensis Junii Anno Domini Millesimo Sep-

13tingentesimo Decimo u tego Zapisu Dymissyinego podpis ręki

14Jchmci przyznawaiącego tudzież JchPP. Przyiaciół następuiący

15Rafał Kapisza Cześnik Barski m[anu] p[ropria] Od Jchmci Zeznawaiącego

16Świadek ustnie proszony Tomasz Nurzyński [?] – Jako przyia-

17ciel obecny temu zapisowi Ręką Swoią podpisuię się Antoni

18Kosecki [?] na tey Dymissyi przytomny podpisuię się Władysław

19Radzikowski do tego Zapisu Dymissii osobiście proszony Julian

20Mierzkowski [?] m[anu] p[ropria]. a tak ten zapis Dymissionis tak cał się w so-

21bie ma z początku aż do końca pisany wszystek de verbo

22ad verbum do xiąg niniejszych Grodzkich Kijowskich iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 21 X 1711 („Odynadcataho … Oktobra Dwadcat perwaho”) przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału [!] województwa kijowskiego. Na górnym marginesie k. 226 rok 1711 (czerwoną kredką / ołówkiem) – NOWY ROK w odpisach; numer „N 264.” poprzedzony krzyżykiem. Tytuł nad aktem „Donacya JP. Kapiszy”, w tekście „Dymissya”.

Nazwa wsi: w rkp. „Części wsi […]itany [?]” (k. 226; początek wyrazu zatarty) i „Części wsi Wita-/wy” (k. 226v) – zapewne Witawa [?]. „W[oiewódz]twie Wołyńskim a powiecie winnickim” – połączenie niezgodne z podziałem administracyjnym (pow. winnicki należał do woj. bracławskiego) – błąd kopisty lub odpisu. Fragment o powodach dymisji („ani nadversa [?] w moim życiu etate iuż adulta nie mogąc niewidzieć [?] oraz doskonałey w nim sposobności ku rządzeniu persona sua i maiątkiem swoim a przyzwoitey ab illo dla osoby moiey reverencii doznawszy”) – zniekształcony; sens: widząc, że syn jest już dorosły i zdolny do zarządzania majątkiem, a ojca darzy należnym szacunkiem.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione intra contentorum – co do rzeczy wewnątrz zawartych; in rem et personam – na rzecz i osobę; annuendo affectationi – przychylając się do żądania; ac benevole – i dobrowolnie; secundum bene placitum meum – według mego upodobania; etate iam adulta – w wieku już dojrzałym; persona sua – swoją osobą; ab illo – od niego; reverentia – uszanowanie; et cum omnibus pertinentiis – i ze wszystkimi przynależnościami; frui – używać, korzystać; vigore – na mocy; die vigesima mensis Junii Anno Domini millesimo septingentesimo decimo – dnia 20 czerwca roku Pańskiego 1710; de verbo ad verbum – słowo w słowo.

Streszczenie

21X 1711 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim województwa kijowskiego, Rafał Kapisza, cześnik barski, przyznał zapis dymisji na rzecz syna Jakuba. W zapisie (Owrucz 20 VI 1710) Rafał Kapisza, syn Grzegorza i wnuk Antoniego, oświadcza, że swoje dziedziczne części wsi Witawa [?] (w rkp. „w woj. wołyńskim, pow. winnickim”), odziedziczone po przodkach – z sianożęciami, łąkami, pastwiskami, karczmą, pasieką [?], stawami i arendą karczemną – widząc dorosłość i zdolności syna oraz doznając od niego szacunku, wypuszcza ze swej władzy synowi Jakubowi, który ma je objąć w posesję i korzystać ze wszystkich dochodów. Podpisali: Rafał Kapisza oraz świadkowie Tomasz Nurzyński [?], Antoni Kosecki [?], Władysław Radzikowski i Julian Mierzkowski [?].

Transkrypcja

k. 226v (skan 0228, strona lewa – dół)

1Dymissya JP. Antoniego Wicinskiego [?]

2in rem et personam JP. Jana Syna takoż [?]

3Woyciecha i Jana Wnuków swoich dana –

4Roku Tysiacza Siemsot Odynadcatoho

5Misiaca oktobra Dwadcat perwaho dnia

6Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolew[skoy] Miłosti Owruczu

k. 227 (skan 0228, strona prawa)

1peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komor[nikom] Ziem[skim]

2Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Ghrodz[kim] Generał[u]

3Woiewod[ztwa] Kyiewskaho i Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi] Kijewskimi

4Comparens P[ersonali]ter JP. Antoni Wiciński dla wpisania do xiąg

5niniejszych Grodzkich Kijowskich tę Dymissyą od siebie ratione

6intra Contentorum podawszy, in rem et personam JP. Jana

7Syna takoż Woyciecha i Jana Wnuków swoich przyznał prosząc

8mnie Urzędu o przyięcie do Akt. a tak Ja Urząd Annuendo affec-

9tationis przyimuiąc czytałem i tak tak się w sobie Ma –

10Ja Antoni Syn Pawła Wiciński zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiw-

11szy należney Juryzdykcyi prawa forum Otko [?] i Województwa, a pod niniejszy Zapis

12Dymissyonis cale się poddaiąc i wcielaiąc, iawno czynię ustnie i dobro-

13wolnie zeznawam, iż Ja zeznawaiący powdzięcznemu [?] memu Synowi Janowi Wicin-

14skiemu, oboiewich [?] z mego Maiątku tak Sukcessive po ś.p. Oycu moim

15Pawle Wicińskim na mnie spadłego takoż i dorobkowego Dóbr Części Wsi Kopanek [?]

16w W[oiewódz]twie Sieradzkim położonych W. Jana Godziszewskiego [?] C. S. [?] Dziedzicka [?]

17należących w Summie Złotych Polskich Tysiąc wedle Kontraktu Zastawnego

18w Roku 1690mo dnia 24. Marca, Między mną zeznawaiącym a

19W. Janem Godziszewskim zawartego i tegoż czasu w Xięgach Grod[zkich] W[oiewódz]twa

20Sieradzkiego personaliter przez tegoż W. Godziszewskiego podanego i

21zaingrossowanego po dziś dzień zostawam właścicielem i prawnym

22tyyże Części posiadaczem – Gdy zaś w odległe [?] miyce [?] mieszkania

23mego, aż w W[oiewódz]two Kijowskie ku Familii moiey przebrawszy się, Juz

24po Części i Ekonomiyką [?] takoż przez nachilony wiek móy zatru-

25dniać się niemogąc Przeto Takową Summę Złotych Tysiąc na tyyże

26[reklamant:] Części

k. 227v (skan 0229, strona lewa)

1Części wsi Kopanek [?] z kmieciów ośmiu składaiącey się według Kontraktu

2wyżey wzmiankowanego memu właścicielstwu należącey, Synowi moiemu

3Janowi i Wnukom moim a Synom Jana Woyciechowi i Janowi Wicińskim

4wieczyście odstępuię Zapisuię i Zupełny na nich służącego mnie do niey

5prawa wolnych czynię którą między sobą podzielą się Ociec [?] Jan

6Oyciec a Syn móy Złotych Polskich Pięcset, a zaś Woyciech i Jan

7Synowie Jego, a moi Wnuki po Złotych Pol[skich] 250. odbiorą i z odbraney

8tegoż W. Godziszewskiego zakwitują, gdyby zaś tenże W. Godziszewski

9na terminie przyszłym Kontraktem zamierzonym tey Summy niepłacił

10i niey Części nieokupił, czy z tey przyczyny zastawa ta trwać ma

11daley – tedy iednak Części proporcyonalną z Intraty cała Coroczni[e] [?]

12wpadnie iak wyżey powiedziano Kapitałem Ociec Jan oddawać Sy-

13nom swoim winien będzie, a to aż do czasu trwaiący tey zastawy

14dopełniać obowiązuię go Ja zaś od tąd na zawsze prawa mnie służą-

15cego dotąd Zastawy i Summy zrzekam się i wyzuwam tak Sam iako

16i Sukcessorom moim inszym prawa do powrotu niezostawuię –

17wolni od tąd są i będą ciż WW. Jan Syn, i Woyciech z Janem Wnukowie moi

18a Synowie Jego też Zastawą do czasu okupna rządzić i zniey

19prowenta zbierać, temi użytkować Summę te podniosszy [?] i ią

20według zamiaru powyższego między sobą podzieliwszy ku swemu wszytko-

21wi [?] według upodobania swego obrócić – Jakową Dymissyą przy

22uproszonych Świadkach i przyiaciołach przy wyciśnieniu rodowitey

23pieczęci własną moią Ręką podpisuię Datum w Zastawiu [?] die 20. Augusta

241711o Roku Antoni Syn Pawła Wiciński (L.S.) Świadek i przyia-

25ciel proszony do podpisania tego Zapisu Dymissyonis przez

26W. Antoniego Syna Pawła Wicińskiego z Summy Złotych Tysiąc na

27[reklamant:] zastawie

k. 228 (skan 0229, strona prawa – góra)

1zastawie Dóbr Części wsi Kopanki [?] w W[oiewódz]twie Sieradzkim położoney

2będącey Jego właścicielstwu należącey, na Syna swego W. Jana oraz Wnu-

3ków Woyciecha i Jana a Synów tegoż Jana podział na W. Jana Zło[tych] 500. –

4a Na Woyciecha i Jana po Zło[tych] Pol[skich] 250. w sobie obeymuiącego

5będący podpisuię się Jan Kowalewski (L.S.) Świadek i przyiaciel

6na tey Tranzakcyi Dymissyiney podpisuię się Paweł Sirowski [?] (L.S.)

7Którycże [?] to Zapis Dymissyonis zapodaniem, i Prozbą za-

8mowin [?] Urzędowym przyięciem co do słowa do xiąg niniejszych

9iest Ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim; „Comparens P[ersonali]ter” – w rkp. skrót „Pter”) – Owrucz 21 X 1711 („Odynadcatoho … oktobra Dwadcat perwaho”), przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału [!] województwa kijowskiego – ta sama sesja co akt 264. Na marginesie numer „265.” (bez „N”).

Nazwisko komparenta: w tytule „Wicinskiego [?]” (wyraz rozwlekły, czytany też „Wieniskiego”), w tekście kilkakrotnie wyraźnie „Wiciński”, „Wicińskim”, „Wicińskiego” – przyjęto WICIŃSKI. W tytule „Syna takoż [?]” – w tekście k. 227 wyraźnie „Syna takoż Woyciecha i Jana Wnuków swoich”.

Nazwa wsi: „Kopanek” (k. 226v, 227v) i „Kopanki” (k. 228) – zapewne Kopanki [?] w województwie sieradzkim; odczyt niepewny. Właściciel dziedziczny W. Jan GODZISZEWSKI [?] „C. S.” (skrót niepewny – może cześnik sieradzki). Kontrakt zastawny z 24 III 1690, oblatowany w grodzie sieradzkim. „Prawa forum Otko [?] i Województwa” – wyraz niejasny (w podobnych formularzach „prawa forum Powiatu i Województwa”, por. akty 141, 144). Miejsce spisania zapisu „w Zastawiu [?]” – odczyt niepewny (może „w Zastawie”).

Kilka zwrotów zniekształconych przez kopistę: „powdzięcznemu [?] memu Synowi”, „oboiewich [?]”, „w odległe [?] miyce [?]” (= w odległe miejsce), „Ekonomiyką [?]”, „Ociec [?] Jan / Oyciec a Syn móy” (powtórzenie), „ku swemu wszytko-/wi [?]” (= ku swemu wszystkiemu [?]), „Którycże [?] to Zapis … zamowin [?] Urzędowym przyięciem”.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione intra contentorum – co do rzeczy wewnątrz zawartych; in rem et personam – na rzecz i osobę; annuendo affectationi – przychylając się do żądania; forum – sąd właściwy; dimissionis – (zapis) dymisji; successive – w następstwie (spadkowym); personaliter – osobiście; Datum – dano; die 20 Augusti – dnia 20 sierpnia; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Streszczenie

21X 1711 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim województwa kijowskiego, Antoni Wiciński przyznał zapis dymisji na rzecz syna Jana oraz wnuków Wojciecha i Jana (synów Jana). W zapisie (Zastawie [?], 20 VIII 1711) Antoni Wiciński, syn Pawła, oświadcza, że na mocy kontraktu zastawnego zawartego 24 III 1690 z Janem Godziszewskim [?], dziedzicem części wsi Kopanek [?] (8 kmieci) w województwie sieradzkim, i oblatowanego w grodzie sieradzkim, trzyma tę część w zastawie za 1000 zł polskich. Ponieważ przeniósł się do województwa kijowskiego, do swojej rodziny, i z powodu podeszłego wieku nie może gospodarować, odstępuje wieczyście sumę zastawną i prawo do zastawu synowi Janowi (500 zł) i wnukom Wojciechowi i Janowi (po 250 zł); przy wykupie mają odebrać sumę i pokwitować Godziszewskiego, a do czasu wykupu – rządzić zastawem i dzielić dochody proporcjonalnie. Sam zrzeka się wszelkich praw do zastawu. Podpisali: Antoni Wiciński oraz świadkowie Jan Kowalewski i Paweł Sirowski [?]. Zapis wpisano słowo w słowo do ksiąg grodzkich kijowskich.

Transkrypcja

k. 228 (skan 0229, strona prawa – od ok. 1/3 wysokości)

1Dymissya JP. Mikołaia Karpińskiego Synowi

2swoiemu Kazimierzowi Uczyniona –

3Roku Tysiacza Siemsot Odynadcatoho

4Miesiaca oktobra Dwadcat perwaho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczu

6peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komor[nikom] Ziem[skim] Namiestnikom

7podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim, Generału W[oiewodz]twa Kyiewskoho i

8Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi] Kyi[ewskimi] Comparens P[ersonali]ter JP. Mikołay Karpin-

9ski dla wpisania do xiąg niniejszych Grodz[kich] Kijow[skich] tę Dymissyą

10od siebie zeznawaiącego ratione intra Contentorum podawszy in rem

11et personam JP. Kazimierza Karpinskiego Syna swego przy Świad-

12kach sporządzoną przyznał, prosząc mnie Urzędu o przyięcie oney

13do akt, a tak Ja Urząd Annuendo affectationis przyimuiąc, z począt-

14ku, aż do Końca odczytawszy Która tak się w sobie ma. Ja Mikołay Karpiń-

15ski, zdrowy będąc na ciele iako i na Umyśle, odstąpiwszy własney

16swey Juryzdykcyi, Prawa, Forum, W[oiewódz]twa, a pod niniejszy Zapis Dymissy-

17onis cale się poddaiąc i wcielaiąc, wiadomo czynię Ustnie

18[reklamant:] i dobrowolnie

k. 228v (skan 0230, strona lewa)

1i dobrowolnie zeznawam – Iż Ja zeznawaiący z afektu i przywiąza-

2nia ku Synowi memu Kazimierzowi Karpinskiemu, maiąc Części

3swoią Dziedziczną we wsi Karpiłowce [?] Sytuowaną wyż pomie-

4nioną Część ze wszystkiemi Attynencyami i pertynencyami temuż

5Synowi memu Kazimierzowi Karpinskiemu Jako zawsze z rewerencyą [?]

6ku osobie moiey zostać, ani Madversa [?] w nim niemogąc niewidzieć

7Umysłem przyiszłym [?] iakoż przywodząc takowy móy Zamiar

8Do skutku wyż wzmiankowaną Część wsi Karpiłówki [?] ze wszystki-

9mi Poddanemi, Polami, Rolami, Oranemi, i nieoranemi Zapustami

10tak użytecznemi iako i nie użytecznemi, daię, daruię i Dymittuię,

11Wolen tedy już iest i będzie wspomniony Syn móy JP. Kazimierz

12Karpiński pomienioną Część obiąć w swoie władanie a ze wszyst-

13kich oney dochodów pożytkować – a Ja zeznawaiący raz zrzekłszy

14się prawa do pomienioney Części żadney prepedycyi czynić

15nimam i niepowinien będę – naco Dla lepszey wagi i waloru Ręką

16moią własną podpisuię, i JchPP. Przyiaciół do tego uproszonych do

17podpisania się na tym Zapisie Dymissyinym upraszam Datt[um]

18w Żytomierzu Roku Tysiąc Siedmset iedynaste-

19go Dnia Dziewiętnastego Septembra – Mikołay

20Karpinski mp. Ustnie i Osobiście Uproszony do pod-

21pisania tego Zapisu, podpisuię się Marek Szpa-

22kowski mp. – Jako Świadek i przyiaciel podpi-

23suię się Julian Pawłowski [?] mp. a tak

24ten Zapis Dymissyonis cały się w sobie ma do

25xiąg niniejszych Grodz[kich] Kijowskich iest Ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 21 X 1711, przed Michałem SYNHAJEWSKIM – ta sama sesja co akty 264–265. „Comparens P[ersonali]ter” – w rkp. skrót „Pter”.

Nazwa wsi: „we wsi Karpiłowce [?]” i „Część wsi Karpiłówki [?]” (w rkp. ł podobne do t) – zapewne Karpiłówka [?]; województwo nie podane. Zwroty zniekształcone: „Jako zawsze z rewerencyą [?] ku osobie moiey zostać, ani Madversa [?] w nim niemogąc niewidzieć Umysłem przyiszłym [?]” – sens: syn zawsze okazywał ojcu uszanowanie, a ojciec nie widzi w nim nic złego (por. analogiczną formułę w akcie 264: „ani nadversa [?] … niewidzieć”). Nazwisko drugiego świadka – „Pawłowski [?]” (w rkp. raczej „Pawrowski”; ł pisane podobnie do r/t).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione intra contentorum – co do rzeczy wewnątrz zawartych; in rem et personam – na rzecz i osobę; annuendo affectationi – przychylając się do żądania; forum – sąd właściwy; dimissionis – dymisji; attinentiae et pertinentiae – przyległości i przynależności; praepeditio (prepedycya) – przeszkoda; valor – moc, ważność; datum – dano; mp. (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

21X 1711 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim województwa kijowskiego, Mikołaj Karpiński przyznał zapis dymisji na rzecz syna Kazimierza. W zapisie (Żytomierz 19 IX 1711) Mikołaj Karpiński oświadcza, że z przywiązania do syna, który zawsze okazywał mu szacunek, swoją dziedziczną część wsi Karpiłówka [?] ze wszystkimi poddanymi, polami, rolami, gruntami ornymi i zapustami, użytecznymi i nieużytecznymi, daje, daruje i dymituje synowi Kazimierzowi, który może ją objąć w posiadanie i korzystać z dochodów; sam zrzeka się do niej wszelkich praw i nie będzie czynił przeszkód. Podpisali: Mikołaj Karpiński oraz świadkowie Marek Szpakowski i Julian Pawłowski [?].

Transkrypcja

k. 229 (skan 0230, strona prawa)

1Dymissya od JP. Reynalda [?] Sadowskiego

2Synowi swemu Ignacemu –

3Roku Tysiacza Siemsot Odynadcatoho

4Miesiaca Oktobra dwadcat perwoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Mieste JeHo Korolewskoy Miłosti

6Owruczom [?] peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Na-

7miestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodz[kim] Generału

8W[oiewodz]twa Kyiew[skaho] i Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi] Kyiew[skimi] Com-

9parens P[ersonali]ter JMP. Kasztelan [?] Reynald Sadowski ten Zapis

10Dymissyonis od siebie zeznawaiącego in rem et personam

11Syna swego dany i służący dla wpisania do xiąg

12niniejszych podał, a tak Ja Urząd pomieniony Zapis

13Ad acticandum przyimuiąc czytałem i tak się w so-

14bie ma – Ja Reynald Sadowski zdrowy na ciele

15i Umyśle odstąpiwszy swey własney naturey [?] Ziem-

16skiey Juryzdykcyi prawa Forum Powiatu i W[oiewódz]twa

17a pod niniejszy Zapis móy Dymissyonis cale się

18poddaiąc i wcielaiąc wiadomo iawno czynię

19ustnie i dobrowolnie zeznaię iż Ja zeznawaiący maiąc

20Dobra moie za Konsensem [?] Wieś Horodniany [?] w W[oiewódz]twie

21Brzesk[im] Lit[ewskim] leżące Któremi z prawa pospolitego maiąc

22moc [...] własnością moią rządzić szafować i dysponować

23a widząc Syna moiego młodszego Ignacego Sadowskiego

24ku osobie moiey Reverencyą oraz niemogąc w nim

25niewidzieć doskonałey sposobności ku rządzeniu persona

26sua [i] maiątkiem swoim – zatym umyśliłem Dobra te

27wyż wyrażone Wieś Horodniany ze wszystkiemi

28Poddanemi Polami, Lasami, Wodami, Budowlami i ze

29wszystkiem tym co do tey Wsi zdawna przynależało

30i przynależy nic niewyłączaiąc ani Excypuiąc ale

31wszystko ogółem i pospolitością zaymuiąc temuż

32JMP. Ignacemu Sadowskiemu daię, i Dymittuię całego [?]

33niniejszym Zapisem moim z pod Fortuny moiey

34wypuszczam i Dymittuię – Wolen tedy od tąd iest

35[reklamant:] i będzie

k. 229v (skan 0231, strona lewa)

1JMP. Ignacy Sadowski Syn móy takowemi Dobrami

2iako swoią własnością rządzić, szafować, i dyspono-

3wać pożytków wszelkich wynayduiąc [?] i ku nay-

4lepszemu pożytkowi swemu obrócić. a Ja zeznawa-

5iący ani Syn móy starszy Mikołay któremu dałem

6Część Wsi Ołodnicy [?] żadney przeszkody w dzierżeniu

7i używaniu tych Dóbr czynić niebędziemy – i na to

8daię ten Zapis móy Dymissyonis który Ręką moią

9własną przy uproszonych Świadkach i przyiaciołach

10podpisuię – Dattum w Owruczu Tysiąc Siedmset iedy-

11nastego Roku dnia piętnastego Septembra – u tako-

12wego Zapisu Dymissyinego podpisy Ręki tymi słowy [?]

13Reynald Sadowski – Kaszt[elan] W[oiewódz]twa Brzeskiego [?] Jako

14Świadek i przyiaciel na tym Zapisie Dymissyinym

15podpisuię się Adam Rzeczkowski [?] mp. Ustnie

16uproszony Świadek i przyiaciel na tey Dy-

17missyi podpisuię się Walerian Żurakowski [?]

18Za Świadka i przyiaciela na tey Dymissyi

19podpisuię się Józef Wyhowski – Który to

20Zapis Dymissyonis zapodaniem i prozbą

21a za moim Uradowym przyięciem do knyh

22nyniszych iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 21 X 1711, przed Michałem SYNHAJEWSKIM, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału [!] województwa kijowskiego – ta sama sesja co akty 264–266. Na k. 229 atrament bardzo blady (odczyt z odejmowaniem tła).

Imię komparenta: „Reynald” (w tytule i w tekście; odczyt dość pewny, imię rzadkie – może Reginald). Tytuł: „JMP. Kasztelan [?]” (k. 229) i w podpisie „Kaszt. Wdwo Brzesky [?]” – zapewne kasztelan brzeski (litewski) [?]; odczyt niepewny. Wieś „Horodniany [?]” (dwukrotnie) „w W[oiewódz]twie Brzesk[im] Lit[ewskim]” (skrót „Brzesk. Lit.”) – odczyt nazwy niepewny. Starszy syn Mikołaj otrzymał wcześniej część wsi „Ołodnicy [?]” (odczyt niepewny). Zwroty: „odstąpiwszy swey własney naturey [?] Ziemskiey Juryzdykcyi” (= naturalney [?]); „Dobra moie za Konsensem [?]” – wyraz niepewny; „moc [...]” – wyraz pod plamą.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania do akt; forum – sąd właściwy; persona sua – swoją osobą; dimissionis – (zapis) dymisji; excypuiąc (excipere) – wyłączając; datum – dano; mp. (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

21X 1711 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim województwa kijowskiego, JMP. Reynald [?] Sadowski, kasztelan [?], podał do wpisania zapis dymisji na rzecz syna. W zapisie (Owrucz 15 IX 1711) Reynald Sadowski oświadcza, że swoją wieś Horodniany [?] w województwie brzeskim litewskim, widząc szacunek i zdolności młodszego syna Ignacego, oddaje mu w całości – z poddanymi, polami, lasami, wodami, budowlami i wszystkimi przynależnościami – i wypuszcza spod swej władzy; Ignacy może nią rządzić i korzystać z dochodów. Ani ojciec, ani starszy syn Mikołaj, który otrzymał wcześniej część wsi Ołodnica [?], nie będą czynić przeszkód. Podpisali: Reynald Sadowski oraz świadkowie Adam Rzeczkowski [?], Walerian Żurakowski [?] i Józef Wyhowski.

Transkrypcja

k. 229v (skan 0231, strona lewa – dół)

1Dymissya od JMP. Jana [Sam]sono-

2wicza Synowi swemu Stanisławowi Służąca

3Roku Tysiacza Siemsot odynadcatoho

4Miesiaca Oktobra dwadcat perwoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Miłosti

6Owruczu peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komor[nikom]

7Ziem[skim] Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrod[zkim]

8Generału W[oiewodz]twa Kijewskaho i Knyhami nyniszny-

9mi Khrodzkimi Kijewskimi Comparens P[ersonali]ter JP. Jan

10Samsonowicz tę Dymissyą od siebie zeznawaiącego

11in rem et personam Syna swego JMP. Stanisława

12[reklamant:] Samsonowicza

k. 230 (skan 0231, strona prawa)

1Samsonowicza uczynioną dla wpisania do xiąg

2niniejszych podał, a tak Ja urząd przyimuiąc

3czytałem i tak się w sobie ma – Ja Jan Syn Adama

4Samsonowicz zdrowy będąc na ciele i Umyśle

5odstąpiwszy prawa, Forum, Powiatu i W[oiewódz]twa, a

6pod niniejsze zeznanie moie Dymissyine cale się

7poddaiąc i wcielaiąc wiadomo iawno czynię ustnie

8i dobrowolnie zeznaię, iż Ja zeznawaiący maiąc Dobra

9moie Dziedziczne [nad wierszem:] Części Wsi Terechowa [?] po Oycu moim Adamie Samso-

10nowiczu na mnie prawem Sukcessyi spadłe a

11maiąc moc własnością swą iako chcieć rządzić, sza-

12fować i dysponować, przytym upatruiąc sposobność

13Syna mego Stanisława Samsonowicza ku rządze-

14niu persona sua i maiątkiem swoim – Umyśliłem

15przeto Dobra te ze wszystkiemi Poddanemi, Polami,

16oranemi i nieoranemi, Sianożęciami, Pastwiskami,

17Lasami, Borami, tudzież ze wszystkiemi onemi

18do tey Części przynależytościami temuż Synowi

19memu wyż wspomnionemu dać, darować i dymit-

20tować, Jakoż niniejszym Zapisem moim Dymissyinym

21daię i Dymittuię – Wolnym tedy od tąd iuż iest i będzie

22wzmiankowany Syn móy temi Dobrami iako

23swoią własnością rządzić szafować i dysponować, a

24Ja [ze]znawaiący żadnego prawa ani powrotu do

25oney mieć niebędę – I na to daię ten Zapis móy Dy-

26missyonis z podpisem Ręki mey własney i z podpisami

27Rąk JchPP. przyiaciół – Dattum w Żytomierzu Tysiąc Siedm-

28set [Je]dynastego Roku dnia dwudziestego Oktobra – u toho

29Zapisu Dymissyinoho podpisy Ruk tymi słowy – Jan

30Syn Adama Samsonowicz – Ustnie uproszony od JPana

31zeznawaiącego do tego Zapisu Dymissyinego podpisuię

32się Julian Zydkiewicz [?] – Jako Świadek ustnie uproszo-

33ny do tego Zapisu Dymissyonis podpisuię się Piotr

34Zaborowski – Na tey Dymissyi za Świadka i przyiaciela

35podpisuię się Ludwik Jaszkowski [?] – Kotoryy że to

36Zapis Dymissyiny zapodaniem i prozbą, a za moim

37Uradowym przyiętiem do knyh nynisznych Khrod[zkich] Kyiew[skich] iest wpisan –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 21 X 1711, przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim generału [!] województwa kijowskiego – ta sama sesja co akty 264–267. Zapis dymisji datowany w Żytomierzu 20 X 1711, a oblatowany nazajutrz w Owruczu (ok. 80 km) – data możliwa, ale wątpliwa (por. uwagi o datacji odpisów).

W tytule nazwisko częściowo pod plamą („Jana [Sam]sono-/wicza”); w tekście wyraźnie „Samsonowicz”. Nazwa dóbr dopisana nad wierszem drobnym pismem: „Części Wsi Terechowa [?]” – por. Terechów [?] w akcie 161. Nazwiska świadków: „Zydkiewicz [?]” (może Żydkiewicz), „Jaszkowski [?]” – odczyt niepewny; „Zaborowski” – pewny. Na k. 230 dwie plamy atramentu („Ja [ze]znawaiący”, „Siedmset [Je]dynastego”).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; forum – sąd właściwy; persona sua – swoją osobą; dimissionis – (zapis) dymisji; datum – dano.

Streszczenie

21X 1711 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim województwa kijowskiego, Jan Samsonowicz podał do wpisania zapis dymisji na rzecz syna Stanisława. W zapisie (Żytomierz 20 X 1711) Jan Samsonowicz, syn Adama, oświadcza, że swoje dziedziczne dobra – część wsi Terechów [?], odziedziczoną po ojcu Adamie – widząc zdolność syna do zarządzania majątkiem, daje, daruje i dymituje synowi Stanisławowi ze wszystkimi poddanymi, polami ornymi i nieornymi, sianożęciami, pastwiskami, lasami, borami i przynależnościami; syn może nimi swobodnie rządzić, a ojciec zrzeka się wszelkiego prawa powrotu. Podpisali: Jan Samsonowicz oraz świadkowie Julian Zydkiewicz [?], Piotr Zaborowski i Ludwik Jaszkowski [?].

Transkrypcja

k. 230v (skan 0232, strona lewa)

1Possessya WJP. Teodora Alexandrowicza

2w Dobra Części Wsi Modelówki [?] wzięta

3Roku Tysiacza Siemsot odynadcatoho

4Miesiaca oktobra Dwadcat. perwoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczu

6peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komor[nikom] Ziem[skim] Namiestnikom

7podwoiewodztwa Rehentom Khrodz[kim] Generału W[oiewodz]twa Kij[ewskaho] i Knyhami

8nynisznymi Khrodz[kimi] Kij[ewskimi] Stanowszy Oczewisto Woźny Generał W[oiewódz]twa

9Kij[owskiego] i innych Szlachetny Józef Maćkiewicz in vim suae verae

10ac fidelis relationis dla zapisania do xiąg niniejszych Grodzkich

11Kijowskich palam publice libereque recognovit iż on Roku teraz-

12nieyszego Tysiąc Siedmset iedynastego dnia Ozmego Oktobra

13na affektacyą i prawną Rekwizycyą WJP. Teodora Alexandrowicza

14maiąc przy sobie stronę Szlachty Ludzi wiary godnych WW. Pawła Cho-

15dakowskiego i Jakóba Trypolskiego dla lepszey wiary wszytkich

16i przysposobionych tych [?] w dobrach wsi Modelowce [?] w W[oiewódz]twie Kij[owskim]

17leżącey i tamże będąc Części tey Wsi z mocy prawa naturalnego

18spadłey po Oycu Jego WJP. Michale Alexandrowiczu na niego

19spadła, ze wszystkiemi Poddanemi, Polami, Lasami, Sianożę-

20ciami, Daniami [?], Daninami [?], pastwiskami Czeretami [?] zaroślami

21Stawami Jeziorami et cum omnibus attinentiis et pertinen-

22tiis nic na niego nie wyimuiąc ani Excypuiąc w realną

23spokoyną i Aktualną W. Teodorowi Alexandrowiczowi

24podał, postąpił i Intromittował Possessyą, Poddanych do Gro-

25mady zwoławszy o nowym Jch Panie affektanie [?] zawia-

26domił i pełne posłuszeństwo zalecił, w czem strona

27Szlachty oświadczywszy się zkąntąd odiechał i ku przedemną

28Urzędem uczynił i zeznał Possessyi Relacyi – prosząc

29cum actis Connotari co i otrzymał Józef Maćkiewicz Woźny

30pisać nieumieiący –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 21 X 1711 przed Michałem SYNHAJEWSKIM – ta sama sesja co akty 264–268. Woźny generał województwa kijowskiego i innych Józef MAĆKIEWICZ – niepiśmienny (por. akty 245, 250, 250a, 252, 254, 257, 262; formularz relacji jak tam).

Nazwa wsi: w tytule „Części Wsi Modelówki [?]”, w tekście „w dobrach wsi Modelowce [?]” – zapewne Modelówka [?]; odczyt niepewny. „Daniami [?], Daninami [?]” i „Czeretami [?]” (czerety – trzcinowiska) – odczyt niepewny. „dla lepszey wiary wszytkich i przysposobionych tych [?]” – zwrot zniekształcony. „o nowym Jch Panie affektanie [?] zawiadomił” – może „o nowym Ich Panie aktualnym”.

Łacina: in vim suae verae ac fidelis relationis – w moc swej prawdziwej i wiernej relacji; palam publice libereque recognovit – jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; et cum omnibus attinentiis et pertinentiis – i ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; cum actis connotari – zapisać do akt.

Streszczenie

21X 1711 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim województwa kijowskiego, stanął osobiście woźny generał województwa kijowskiego i innych szlachetny Józef Maćkiewicz i zeznał, że 8 X 1711, na żądanie Teodora Aleksandrowicza, w obecności szlachty Pawła Chodakowskiego i Jakuba Trypolskiego, w dobrach wsi Modelówka [?] w województwie kijowskim wprowadził go w realną, spokojną i aktualną posesję części tej wsi, przypadłej mu prawem naturalnym po ojcu Michale Aleksandrowiczu – ze wszystkimi poddanymi, polami, lasami, sianożęciami, pastwiskami, czeretami, zaroślami, stawami, jeziorami i przynależnościami. Zwołał poddanych do gromady, zawiadomił ich o nowym panu i nakazał posłuszeństwo. Woźny jest niepiśmienny.

Transkrypcja

k. 230v (skan 0232, strona lewa – dół)

1Dymissya od JO. Pocieja Hetmana W. X. Litt.

2W. Jankowskiemu od Służby woyskowey dana

3Roku Tysiacza Siemsot odynadcatoho.

4Miesiaca Oktobra dwadcat perwoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczu

k. 231 (skan 0232, strona prawa)

1peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komor[nikom] Ziem[skim]

2Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodz[kim] Generału

3W[oiewodz]twa Kyi[ewskaho] i Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi] Kyi[ewskimi] Compa-

4rens P[ersonali]ter WJmćPan Adam Durniewicz [?] tę Dymissyą od

5JW. Ludwika Konstantego Pocieja Hetmana wielkiego

6W. X. Lit. WJP. Michałowi Jankowskiemu Rotmistrzowi

7Pancernemu daną i służącą ad acticandum podał, którą Ja Urząd

8przyimuiąc czytałem i ta iest tenoris sequentis – Ludwik

9Konstanty na Włodawie i Rożanie Pociey Kasztelan Wileński

10Hetman Wielki W. X. Lit. Bareciański [?], Ratyński, Szere-

11szeski, Piński Starosta – Wszem wobec i każdemu z osobna

12komu by o tem wiedzieć należało osobliwie JWW. JchmćPanom

13Regimentarzom, Generałom, Brygadierom, Półkownikom,

14Oberszterlieutenantom, Majorom i wyższey i niższey szarży

15Officierom tak od Kawaleryi, iako i infanteryi Woysk Rzeczy-

16pospolitey i W. X. Litt. i caetero in genere Rycerstwu oznaymuię:

17Iż Ja uważywszy prozbę WJPana Michała Jankowskiego Rotmi-

18strza [Pan]cernego Regimentu mego, onego od dalszey służby

19woyskowey uwalniam, niemniey wszelkim władzom iako

20officiera zasłużonego, który okazał merita et capacitatem

21tak w służbie iakoteż in occasionibus belli, recommenduię, obli-

22guię izby go za aktualnego Rotmistrza Pancernego

23znali i recognoscowali, czyniąc zadosyć cokolwiek ex gradu

24tey szarży należeć mu będzie, naco dla lepszey wagi

25niniejszą Dymissyą Ręką własną przy pieczęci moiey

26podpisuię Dattum w Brześciu dnia dziesiątego Decembris

27Tysiąc Siedmset dziewiątego anno – Ludwik Pociey Het. W. X. Litt. (L.S.) – Kotoraia

28Dymissya za podaniem i prozbą, a za moim Uradowym przyiatiem do

29knyh nynisznych iest wpisana –

Objaśnienia i tłumaczenia

Na lewym marginesie k. 230v numer „269.” powtórzony (poprzedni odpis, relacja woźnego o posesji T. Aleksandrowicza, też ma „269.”) – w opracowaniu akt 269a. Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 21 X 1711, przed Michałem SYNHAJEWSKIM – ta sama sesja co akty 264–269.

Ludwik Konstanty POCIEJ (ok. 1664–1730) – hetman wielki litewski od 1709, kasztelan wileński; tu ze starostwami: „Bareciański [?]” (odczyt niepewny), ratneński [?] („Ratyński”), szereszewski, piński. Por. akt 256 (inna dymisja hetmana Pocieja). Okazujący dokument „WJmćPan Adam Durniewicz [?]” – nazwisko niepewne. Na k. 231 plamy atramentu („[Pan]cernego”, „obli-/guię”).

Łacina: ad acticandum – do wpisania do akt; tenoris sequentis – następującej treści; et caetero in genere – i w ogólności pozostałemu; merita et capacitatem – zasługi i zdolność; in occasionibus belli – w okazjach wojennych; ex gradu – z racji stopnia; recognoscere – uznawać; anno – roku; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Streszczenie

21X 1711 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim województwa kijowskiego, Adam Durniewicz [?] podał do wpisania dymisję wydaną przez Ludwika Konstantego Pocieja, kasztelana wileńskiego, hetmana wielkiego litewskiego, Michałowi Jankowskiemu, rotmistrzowi pancernemu. W dokumencie (Brześć, 10 XII 1709) hetman, na prośbę Jankowskiego, rotmistrza pancernego swego regimentu, zwalnia go z dalszej służby wojskowej, poleca go wszystkim władzom wojskowym jako zasłużonego oficera, który wykazał zasługi i zdolności w służbie i w okazjach wojennych, i nakazuje uznawać go za rzeczywistego rotmistrza pancernego ze wszystkimi prawami tej szarży. Podpisał Ludwik Pociej, hetman w. lit., z pieczęcią.

Transkrypcja

k. 231v (skan 0233, strona lewa)

1Zapis od W. Adama Mokrzyckiego na

2rzecz WJP. Andrzeja Rostowskiego [?] uczyniony

3Roku Tysiacza Siemsot odynadcatoho

4Miesiaca Oktobra dwadcat perwoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczu

6peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komornikom Ziem[skim] Namiest-

7nikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodz[kim] Generału W[oiewodz]twa Kijow[skaho] i Kny-

8hami nynisznymi Khrodzk[imi] Kijew[skimi] Comparens P[ersonali]ter WJPan Łukasz

9Ostaszewski ten Zapis perpetuae Donationis od W. Adama Mokrzyckiego

10na rzecz WJPana Andrzeja Rostowskiego [?] dany i służący dla zapisania

11do xiąg niniejszych ad acticandum podał tenoris sequentis – Ja Adam

12Syn Kazimierza Podsędka Łuck[iego] Mokrzycki sanus mente et cor-

13pore, odstąpiwszy należney swey Juryzdykcyi prawa forum, a pod

14niniejszy Zapis swóy simplicis donationis cale się z Dobrami [?] i pożyt-

15kami moiemi poddaiąc i wcielaiąc, palam publice ac benevole

16recognosco: – Iż Ja maiąc Część moią Hereditarną Wsi Wolicy

17w Województwie Wołyńskim sytuowaną post fata rodzica moiego

18WJPana Kazimierza Mokrzyckiego iure divino et naturali na mnie

19spadła i spokoynie przezemnie possydowaną, używaiąc wolności

20prawem pospolitym dysponowania swoią własnością podług

21upodobania zachowaney, przerzeczoną wyżey Część Wsi Wolicy cum

22omni iure dominio, z wolnością prezentowania parochów [...]ianney [?]

23Kmieciami obojga płci ich daniami daninami czynszami, po-

24winnościami ab antiquo praktykowanemi, aedificiisque omnibus

25et circumferencyą, polami oranemi i nie oranemi ogrodami

26Sianożęciami, wszytkiem Lasu zaroślami krzakami pasiecznikami [?]

27Stawem Jeziorami, błotami, Granicami, zgoła z tym wszystkiem [co] iest

28w Ziemi i na Ziemi nic na siebie niteż Sukcessorów moich i na nikogo nie

29wydzielaiąc [?], niteż excypuiąc WJPanu Andrzejowi Rostowskiemu [?]

30daię daruię et in perpetuo za Summę Złotych Polskich Tysiąc Sześć-

31set moneta currenti odstępuię de persoluto pretio kwituię, wzięcia

32Intromissyi per ministerialem regni cuicunque [?] dozwalam którey

33praepedire ani przez siebie niteż przez subordynowane osoby

34niebędę, owszem od wszelkich Impetycyi legalnych i nie legalnych

35WJP. Andrzeja Rostowskiego [?] defendere et evincere sub Damnis

36terrestribus per omnes proscriptiones obowiązuię się i powinien

37[reklamant:] będę

k. 232 (skan 0233, strona prawa – góra)

1będę – dla lepszey zaś wiary i waloru niniejszy Zapis Donationis

2w przytomności JchmćPP. pieczętarzy Ręką moią własną podpisuię

3Dattum w Wolicy dnia Ozmego Januarii Tysiąc Siedmset iedynastego

4Anno – Adam Mokrzycki (L.S.) Uproszony za Oczewistego

5Świadka i pieczętarza na tym Zapisie perpetuae Donationis

6podpisuię się Bazyli Szymański (L.S.) Jako Oczewisty Świadek

7i pieczętarz na tym Zapisie Donationis Ręką własną podpisuię

8się Marek Łaściński [?] (L.S.) na tym Zapisie Donationis pod-

9pisuię się Zacharyasz Wyrzykowski [?] (L.S.) Którygo Zapis

10za podaniem i prozbą a za moim Urzędowym przyięciem

11do xiąg niniejszych iest Ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 21 X 1711 przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa, regentem grodzkim generału [!] województwa kijowskiego – ta sama sesja co akty 264–269a. Dokument podał Łukasz OSTASZEWSKI.

Nazwisko nabywcy: w tytule „Rostałowskiego [?]” / „Rostakowskiego [?]”, w tekście trzykrotnie „Rostowski” (pismo z pętlą – możliwe też Rostkowski) – przyjęto ROSTOWSKI [?]. Wystawca – Adam MOKRZYCKI, syn Kazimierza, „Podsędka Łuck[iego]” (skrót „Podsędka Łuck.”; z kontekstu niejasne, czy podsędkiem był Kazimierz, czy Adam – raczej ojciec). Nazwisko świadka „Łaściński [?]” (może Zaściński), „Wyrzykowski [?]” (początek wyrazu niepewny).

Zapis nazwany „perpetuae donationis” / „simplicis donationis”, ale w treści – za sumę 1600 zł polskich „moneta currenti”, z pokwitowaniem zapłaty – w istocie sprzedaż wieczysta. „Z wolnością prezentowania parochów [...]ianney [?]” – prawo prezenty duchownych (parochów) do cerkwi [?], wyraz pod plamą atramentu. „pasiecznikami [?]” (pasieki), „wydzielaiąc [?]” (w rkp. raczej „wydzieraiąc”).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; perpetuae donationis – wieczystej darowizny; ad acticandum – do wpisania do akt; tenoris sequentis – następującej treści; sanus mente et corpore – zdrowy na umyśle i ciele; simplicis donationis – zwykłej darowizny; palam publice ac benevole recognosco – jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznaję; post fata – po śmierci; iure divino et naturali – prawem boskim i przyrodzonym; cum omni iure dominio – ze wszelkim prawem własności; ab antiquo – od dawna; aedificiisque omnibus et circumferentia – i wszystkimi budynkami i obwodem; in perpetuo – na wieczność; moneta currenti – w monecie obiegowej; de persoluto pretio – z zapłaconej ceny; per ministerialem regni cuicunque [?] – przez jakiegokolwiek woźnego koronnego; praepedire – przeszkadzać; defendere et evincere sub damnis terrestribus per omnes proscriptiones – bronić i ewinkować pod karami ziemskimi przez wszelkie proskrypcje; L.S. – miejsce pieczęci.

Streszczenie

21X 1711 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim województwa kijowskiego, Łukasz Ostaszewski podał do wpisania wieczysty zapis donacji Adama Mokrzyckiego na rzecz Andrzeja Rostowskiego [?]. W zapisie (Wolica, 8 I 1711) Adam Mokrzycki, syn Kazimierza, podsędka łuckiego, oświadcza, że swoją dziedziczną część wsi Wolica w województwie wołyńskim, przypadłą mu po śmierci ojca Kazimierza i spokojnie posiadaną – z prawem prezenty parochów, kmieciami obojga płci, ich daninami, czynszami i powinnościami, budynkami, polami ornymi i nieornymi, ogrodami, sianożęciami, lasem, zaroślami, pasiekami, stawem, jeziorami, błotami i granicami, nic nie wyłączając – daje, daruje i wieczyście odstępuje Andrzejowi Rostowskiemu [?] za 1600 zł polskich, kwituje z zapłaty, zezwala na intromisję przez woźnego i zobowiązuje się bronić nabywcy przed wszelkimi roszczeniami pod karami ziemskimi. Podpisali i opieczętowali: Adam Mokrzycki oraz świadkowie Bazyli Szymański, Marek Łaściński [?] i Zachariasz Wyrzykowski [?].

Transkrypcja

k. 232 (skan 0233, strona prawa – od ok. 2/5 wysokości)

1Zapis Dymissyonis od WJP. Jana Omiecińskiego [?]

2Synowi Swemu Franciszkowi dana i służąca

3Roku Tysiacza Siemsot odynadcatoho

4Miesiaca Oktobra dwadcat perwoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczu

6peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komor[nikom] Ziemskim Namies-

7nikom [p]odwoiewodztwa Rehentom Khrodz[kim] Generału W[oiewodz]twa Kijow[skaho]

8i Knyhami nynisznymi Khrodzkimi Kijewskimi Comparens

9P[ersonali]ter WJPan Jan Omieciński [?] ten Zapis Dymissyonis od siebie

10zeznawaiącego in rem et personam WJP. Franciszka Omie-

11ci[ński]ego Syna swego uczyniony dla zapisania do xiąg niniejszych

12zeznał, prosząc mnie Urzędu o przyięcie i do Akt zapisanie, który Ja

13Urząd przyimuiąc czytałem i ten tak się w sobie ma – Ja Jan Syn

14Michała Omieciński zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiw-

15szy własney Juryzdykcyi prawa Forum Powiatu i W[oiewódz]twa, a pod

16niniejszy Zapis Dymissyonis cale się poddaiąc i incorporuiąc

17wiadomo iawno czynię ustnie i dobrowolnie zeznawam

18Iż Ja zeznawaiący maiąc moie Dziedziczne Dobra Części Wsi

19Chodaków po Oycu moim ś.p. WJPanu Michale Omiecińskim

k. 232v (skan 0234, strona lewa)

1na mnie spadłe w W[oiewódz]twie Kijow[skim] sytuowane, a będąc mocen

2z pospolitego prawa Fortuną moią Dziedziczną Secundum

3bene voluntatem meam iak chcieć rządzić i dysponować

4a widząc rozmaite potrzeby Syna moiego W. Franciszka

5Omiecińskiego iakoteż dla przyzwoitego onego utrzyma-

6nia się, Umyśliłem wyż mianowaną Część Wsi Chodaków

7temuż Synowi memu ustąpić, a tak przywodząc takowy

8móy zamiar do skutku pomienioną Część Wsi Chodaków

9z Poddanemi Polami Ornemi i nie ornemi zasianemi

10i nie zasianemi, Sianożęciami, Ogrodami, Uroczyskami

11pasiecznikami, Drzewem Bartnym i nie bartnym z

12pszczołami i bez pszczół tudzież ze wszystkiemi inne-

13mi przynależytościami nic na nikogo nie wydzieraiąc

14ani Excypuiąc W. Franciszkowi Omiecińskiemu Syno-

15wi moiemu z pod Fortuny moiey wypuszczam i Dymit-

16tuię – Wolen tedy iest i będzie W. Franciszek Omieciński

17Syn móy pomienioną Część Wsi Chodaków obiąć [w s]woie

18władanie i oną iako swoią własnością rządzić i ku

19naylepszemu swoiemu pożytkowi obrócić, a Ja odtąd

20żadnego prawa do tych Dóbr mieć niebędę – Naco daię

21ten móy List Zapis Dymissyonis podpisem [Ręki] mey

22własney stwierdzony – Działo się w Żytomierzu Roku Tysiąc

23Siedmset iedynastego dnia Szesnastego Oktobra – u toho

24Zapisu Dymissyonis podpisy Ruk tymi słowy – Jan

25Omieciński [?] mp. Świadek przytomny uczynienia tego

26Zapisu Dymissyinego podpisuię się Jakób Czarnecki mp.

27Jako Świadek i przyiaciel ustnie od W. Jana Omiecińskiego

28do podpisania tey Dymissyi na rzecz Syna Jego

k. 233 (skan 0234, strona prawa – góra)

1W. Franciszka Omiecińskiego uczynioney uproszony pod-

2pisuię się Tomasz Dubiski [?] mp. Za Świadka i przy-

3iaciela na tey Dymissyi podpisuię się Antoni

4Wyszyński – Kotoryi to Zapis za podaniem i prozbą

5a za przyiatiem moim Uradowym do Knyh nyni-

6szych Khrodzkich Kijewskich iest wpisan –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 21 X 1711 przed Michałem SYNHAJEWSKIM – ta sama sesja co akty 264–270. Zapis spisany w Żytomierzu 16 X 1711.

Nazwisko: w rkp. konsekwentnie „Omieciński” / „Omiecinski” (litery m i n trudne do rozróżnienia – możliwe też „Oniecinski”, „Owieciński”); odczyt niepewny. Wieś Chodaków – por. akty 34–36, 159, 187, 191, 192 (części Chodakowa w rękach różnych rodzin). Nazwisko świadka „Dubiski [?]” (może Dubiaki / Dubicki). Na k. 232v plamy atramentu („obiąć [w s]woie”, „podpisem [Ręki] mey”).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; forum – sąd właściwy; incorporuiąc – wcielając; secundum bene voluntatem meam – według mojej dobrej woli; dimissionis – (zapis) dymisji; mp. (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

21X 1711 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim województwa kijowskiego, Jan Omieciński [?] zeznał zapis dymisji na rzecz syna Franciszka. W zapisie (Żytomierz 16 X 1711) Jan Omieciński, syn Michała, oświadcza, że swoją dziedziczną część wsi Chodaków w województwie kijowskim, odziedziczoną po ojcu Michale, z uwagi na potrzeby syna Franciszka i dla jego przyzwoitego utrzymania, wypuszcza mu spod swej władzy ze wszystkimi poddanymi, polami ornymi i nieornymi, zasianymi i niezasianymi, sianożęciami, ogrodami, uroczyskami, pasiekami, drzewem bartnym z pszczołami i bez pszczół oraz przynależnościami; syn może objąć ją w posiadanie i nią rządzić, a ojciec zrzeka się do niej wszelkich praw. Podpisali: Jan Omieciński [?] oraz świadkowie Jakub Czarnecki, Tomasz Dubiski [?] i Antoni Wyszyński.

Transkrypcja

k. 233 (skan 0234, strona prawa – od ok. 1/5 wysokości)

1Testament WJP. Prokopa Kozio-

2rowskiego [?] z rozporządzeniem maiątku

3Roku Tysiacza Siemsot odynadcatoho

4Miesiaca Oktobra dwadcat perwoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Miłosti

6Owruczu peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim

7Komornikom Ziemskim Namiestnikom podwoiewodz[twa]

8Rehentom Khrodzkim Generału W[oiewodz]twa Kij[ewskaho] i Knyhami ny-

9nisznymi Khrodzkimi Kijewskimi Comparens P[ersonali]ter W.

10Teodor Koziorowski [?] ten Testament ostatniey woli W.

11Prokopa Koziorowskiego Oyca swego na rozporządzenie

12maiątku uczyniony dla zapisania do xiąg niniejszych

13podał prosząc mnie urzędu aby przyięty i w xięgi wpi-

14sany był, a tak Ja urząd ten Testament przyimuiąc czy-

15tałem i tak się w sobie ma – W Imię Oyca y Syna i Ducha

16Świętego Amen – Ja Prokop Koziorowski [?] zdrowy będąc na Umy-

17śle chociaż osłabiony na ciele do tego maiąc na uwadze

18iż każdy żyiący koniecznie czy to prędzey czy późniey umie-

19rać [musi] [plama], przeto Ja chcąc aby mię Śmierć niegotowego

20nie zastała umyśliłem następne mizerney substancyi

21moiey uczynić Testamentowe rozporządzenie – Naprzód

22podziękowawszy Naywyższemu Stworcy iż mię w Wierze

23Świętey Katolickiey stworzył i dotąd stale zachować raczył

24maiąc nadzieię iż nie według uczynków moich ale według

25wiel[kiego] [plama] miłosierdzia swego Sądzić Mię raczy – Gdy nie mam

26iż żadnych Dóbr Ziemskich prócz Remanentów Domowych i Gospo-

27darskich iakoto Koni Bydła Chleb Srebra Cyny Miedzi i Summy

28u rożnych osób zostaiących na które rewersa mam u siebie

29tedy to wszystko Synowi memu W. Teodorowi Koziorowskiemu

30zapisuię, inne zaś Remanenta Gospodarskie Wozy pługi Brony

31Radła i tym podobne [pod wierszem:] będące, które na Gruncie Dóbr Wsi Koziorowce [?] za

32przywilejem Królewskim dotąd co dożywotnim moim włada-

33niu dotąd zostaiące tedy i te do Tegoż Syna mego W. Teodora

34Koziorowskiego należeć maią – Drugiemu zaś Synowi

35[nad wierszem:] memu W. Samuelowi Koziorowskiemu

36nic teraz nie wydzielam gdyż oddałem mu pierwey

k. 233v (skan 0235, strona lewa – do ok. 1/2 wysokości)

1maiątek móy nieruchomy w W[oiewódz]twie Sandomirskim poło-

2żony którym Kontentować się powinien – Złotych [?] zaś iako

3że po Śmierci moiey aby z tey naywyższey Summy [?] za

4Duszę moią i ś.p. rodziców moich aby było Sto Złotych

5do Kościoła [...]tszego [?] wypłacone Syna mego W. Teodora

6Ko[zior]owskiego upraszam – Exekutorem niniejszego moiego

7Testamentowego rozporządzenia ustanawiam WJP.

8[...]ukta [?] Karzewskiego [?] którego proszę aby wchodzić [?]

9[...]owat [?] się – Do tego moiego Testamentu który Ja

10[dla lep]szego upoważnienia Ręką moią własną przy

11[upro]szonych Świadkach i przyiaciołach podpisuię

12[Dzia]ło się w Kamieńcu dnia drugiego Augusta

13[Tysiąc] Siedmset iedynastego Roku – Prokop Koziorowski [?]

14[...] uczyniony za Świadka i przyiaciela do niniejszego

15[Tes]tamentu podpisuię się Teodor Dębicki mp. Ustnie

16[i O]czewisto uproszony za Świadka i przyiaciela

17do tego Testamentu podpisuię się Jan Witoski [?] mp. Za

18Świadka i przyiaciela na [tym] Testamencie podpi-

19suię się Hieronim Zagar[ski] [?] [...] Testament za poda-

20niem i prozbą a za mo[im Urad]owym przyięciem

21do knyh nynisznych [...] wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 21 X 1711 przed Michałem SYNHAJEWSKIM – ta sama sesja co akty 264–271. Testament podał syn testatora, Teodor.

Nazwisko: w tytule „Kozio-/rowskiego [?]”, w tekście „Koziorowski”, „Koziołowski” (ł i r trudne do rozróżnienia) – przyjęto KOZIOROWSKI [?]; wieś „Koziorowce [?]” (dobra trzymane przez testatora dożywotnio „za przywilejem Królewskim” – królewszczyzna [?]). Na k. 233v początki wierszy i środkowa część dolnych wierszy skrajnie wyblakłe (przetarte) – liczne luki [...]; egzekutor „WJP. […]ukta [?] Karzewskiego [?]” i kościół, któremu zapisano 100 zł, nieodczytane; nazwisko świadka „Zagar[ski] [?]” urwane. Resztę k. 233v (od ok. 1/2 wysokości) przekreślono zakrętasem „Z” – pusta.

Kamieniec – zapewne Kamieniec Podolski. Testament – rozporządzenie wyłącznie ruchomościami (remanenty domowe i gospodarskie: konie, bydło, zboże, srebro, cyna, miedź, sumy na rewersach; wozy, pługi, brony, radła) – syn Samuel otrzymał wcześniej majątek nieruchomy w województwie sandomierskim.

Streszczenie

21X 1711 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem ziemskim, namiestnikiem podwojewództwa i regentem grodzkim województwa kijowskiego, Teodor Koziorowski [?] podał do wpisania testament ojca, Prokopa Koziorowskiego [?]. W testamencie (Kamieniec, 2 VIII 1711) testator, zdrowy na umyśle, choć osłabiony na ciele, poleca duszę Bogu, wyznaje wiarę katolicką i oświadcza, że nie ma dóbr ziemskich, a jedynie remanenty domowe i gospodarskie (konie, bydło, zboże, srebro, cynę, miedź) oraz sumy u różnych osób na rewersach – te zapisuje synowi Teodorowi; jemu też przypadają sprzęty gospodarskie (wozy, pługi, brony, radła) znajdujące się na gruncie wsi Koziorowce [?], trzymanej przez testatora dożywotnio na mocy przywileju królewskiego. Drugiemu synowi, Samuelowi, nic nie wydziela, bo oddał mu wcześniej majątek nieruchomy w województwie sandomierskim. Prosi syna Teodora o wypłacenie 100 zł na kościół za duszę swoją i rodziców; egzekutorem ustanawia WJP. […] Karzewskiego [?]. Podpisali: Prokop Koziorowski oraz świadkowie Teodor Dębicki, Jan Witoski [?] i Hieronim Zagar[ski] [?]. (K. 233v częściowo wyblakła.)

Transkrypcja

k. 234 (skan 0235, strona prawa)

1Rell[acya] Pozwu od WJP. Niemiryczów K[asztelanów] P[ołonieckich] Mał[żonków] i W.

2Krz[ysz]tofa Wierzbickiego po JchmćPanów Niemi-

3ryczów i innych wydanego

4Roku Tysiąc Siedmset Dwunastego

5Miesiąca Aprylis Czternastego dnia

6Na Urzędzie Grodzkim Zamku JKMci Żytomierskim, Skarbnikiem [?]

7Ziemskim Namiestnikiem Starostwa Regentem Grodzkim Żytomier[skim]

8i xięgami niniejszemi Grodzkiemi Żytomier[skimi] Stanowszy Oczewisto

9Woźny Generał W[oiewódz]twa Kijow[skiego] i innych szlachetny Jan Karliński [?] dla

10zapisania do xiąg niniejszych Grodz[kich] Żytom[ierskich] in vim suae verae ac fide-

11lis Relationis publice libereque recognovit iż on Roku teraźnieyszego

12Tysiąc Siedmset Dwunastego, Aprylis dnia dwunastego, Pozew Główny Trybu-

13nalski Koronny Lubel[ski] autentyczny na membranie Ziemskim [?] Lubelskim

14pisany odniósł do Wsi Szuszek [?] do włości Horoszkowskiey [?] należącey, w

15Województwie Kijow[skim] Powiecie Żytomier[skim] leżącey i tam ten pozew Wóytowi

16tam będącemu oddawszy, o oddaniu i położeniu onego po tym [?], w iakiey

17sprawie był pisany Ludziom na Wsi opowiedział i prawnie do wiadomo-

18ści przywiódł – pisany ten pozew na Instancyą Instygatora Sądowego Je-

19go Delatora [?] JWW. JchMości Panów Władysława i Ludowiki z Horodyskich [?]

20na Czernichowie i Przyborsku [?], Niemiryczów Kaszt[elanów] Połonieckich Mał[żonków]

21i Ur. Pana Krzysztofa Wierzbickiego Posiadacza tyyże Wsi Szuszek [?] Akto-

22rów po JWW. JchmćPanów Alexandra i Zofii z Trypolskich [?], na

23Olewsku Niemiryczów Podsędków Ziem[skich] Kijow[skich] Mał[żonków], i Ur. Pana Sewe-

24ryna [?] Kozłowskiego, sługę Jch Mościów także Kozaków z Miasta

25Olewska do Osób Imprezentów [?] po Imionach i przezwiskach Samymże

26ze Jch Mościów wiadomym i znaiomym pozwanych w sprawie

27i akcyi Ratione gwałtownego nastania na Dobra Wsi Szuszek [?]

28pobrania Ludzi Mianowanego Pana Wierzbickiego i mało no-

29[reklamant:] śnemu [?]

k. 234v (skan 0236, strona lewa – do ok. 3/5 wysokości)

1[...] na Śmierć niezabicia [?] zabrania [Lu]dzi i Prowentów także i z [...]

2[...]wsi Skołubowa [?] i tychże Szuszek Aktorów wygnania, o czem pro-

3testacya w Grodzie Owruckim uczyniona i Oryginalny Pozew, do

4którego się i ta Rellacya referuie, szerzey opiewaią Intentowany-

5ch, którym to Pozwem on mianowany Woźny Rok i termin

6Stronom obom powodowey i pozwaney przed Sądem Głównym

7Trybunalskim Koronnym Lubel[skim] od daty i położenia tego Pozwu

8za niedziel cztery albo w ten czas gdy ta sprawa z Regestru Ex-

9pulsionum [?] albo iakiego kolwiek sprawie tey należącego przypadnie

10i przywołana będzie stanowienia się złożył, i naznaczył i w tem

11tę swoią prawdziwą uczynił i zeznał Rellacyą – prosząc cum

12actis Connotari co i otrzymał –

Objaśnienia i tłumaczenia

Na górnym marginesie k. 234 czerwoną kredką/ołówkiem „X 1712” (krzyżyk i NOWY ROK w odpisach) oraz numer „N 274.” – numeru 273 w odpisach brak (po akcie 272 na k. 233v reszta strony przekreślona, na k. 234 od razu „N 274”); numeracja opracowania podąża za numerem marginalnym. Oblata NIE w Owruczu, lecz na urzędzie grodzkim zamku żytomierskiego – formuła już po polsku („Na Urzędzie Grodzkim Zamku JKMci Żytomierskim”); urzędnik bez nazwiska, tytułowany „Skarbnikiem [?] Ziemskim Namiestnikiem Starostwa Regentem Grodzkim Żytomierskim” (nazwisko pominięte przez kopistę). K. 234 i 234v – atrament bardzo blady, początki wierszy na k. 234v przetarte.

Strony: powodowie – Władysław NIEMIRYCZ i Ludowika z Horodyskich [?], kasztelanowie połonieccy, „na Czernichowie i Przyborsku [?]”, oraz Krzysztof WIERZBICKI, posiadacz wsi Szuszki [?] (w rkp. „Wsi Szuszek / Suszek” – może Suszki, por. akt 121), wraz z instygatorem sądowym (delatorem [?]); pozwani – Aleksander NIEMIRYCZ i Zofia z Trypolskich [?], „na Olewsku”, podsędkowie ziemscy kijowscy, ich sługa Seweryn [?] KOZŁOWSKI i Kozacy z miasta Olewska. Wieś „do włości Horoszkowskiey [?] należąca” (może Horoszki, pow. żytomierski). „Skołubowa [?]” – nazwa wsi niepewna. „Regestr Expulsionum [?]” – rejestr spraw o wygnanie (expulsio) – odczyt niepewny.

Łacina: in vim suae verae ac fidelis relationis – w moc swej prawdziwej i wiernej relacji; publice libereque recognovit – publicznie i dobrowolnie zeznał; aprilis – kwietnia; ratione – z racji; membrana – pergamin; cum actis connotari – zapisać do akt.

Streszczenie

14IV 1712 na urzędzie grodzkim zamku żytomierskiego, przed namiestnikiem starostwa i regentem grodzkim żytomierskim (nazwisko pominięte), stanął woźny generał województwa kijowskiego i innych szlachetny Jan Karliński [?] i zeznał, że 12 IV 1712 zaniósł do wsi Szuszki [?] (należącej do włości horoszkowskiej [?], w pow. żytomierskim województwa kijowskiego) autentyczny pozew Trybunału Koronnego Lubelskiego na pergaminie, oddał go tamtejszemu wójtowi i ogłosił ludziom, w jakiej sprawie został wydany. Pozew wydano z powództwa instygatora sądowego oraz Władysława i Ludowiki z Horodyskich [?] Niemiryczów, kasztelanów połonieckich, i Krzysztofa Wierzbickiego, posiadacza wsi Szuszki [?], przeciw Aleksandrowi i Zofii z Trypolskich [?] Niemiryczom z Olewska, podsędkom kijowskim, ich słudze Sewerynowi [?] Kozłowskiemu i Kozakom z Olewska – w sprawie gwałtownego najazdu na wieś Szuszki [?], zabrania ludzi Wierzbickiego, pobicia [?], zabrania ludzi i prowentów oraz wygnania powodów (protestacja w grodzie owruckim). Woźny wyznaczył stronom termin stawienia się przed Trybunałem Lubelskim za cztery tygodnie albo gdy sprawa zostanie wywołana z rejestru.

Transkrypcja

k. 234v (skan 0236, strona lewa – dół)

1Zapis perpetuae Donationis od Pana Marcina

2Getulewicza Joachimowi Będowskiemu [?] dany –

3Roku Tysiacza Siemsot dwanadcatoho

4Miesiaca Sentebra dwadciat Szestoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti

6Owruczom peredomnoiu Stefanom Moczulskim Namiestnikom na

7ten czas podwoiewodztwa Vice Rejentom Khrodzkim Jenerału W[oiewodz]twa

8Kijewskoho i Knyhami nynisznymi Khrodzkimi Kijewskimi Comparens

9personaliter WJmćPan Marcin Getulewicz dla wpisania do xiąg

10niniejszych Grodz[kich] Kijow[skich] Oryginał Zapisu perpetuae ac irrevocabilis Do-

11nationis z podpisem Ręki własney i z podpisami Rąk JchmćPa-

12nów przyiaciół od siebie zeznawaiącego WJP. Joachimowi Będowskiemu [?]

13ratione intra contentorum danego i służącego podawszy in rem et per-

14sonam Jego przyznał Który to Zapis Ja Urząd przyimuiąc czytałem

15[reklamant:] i tak

k. 235 (skan 0236, strona prawa)

1i tak się w sobie ma, Ja Marcin Getulewicz z ś.p. W. Józefa

2Getulewicza Syn, a z W. Pana Samsona Getulewicza Wnuk

3zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy mey własney należney

4Ziemskiey Juryzdykcyi prawa forum Powiatu i Województwa

5a pod teraźnieyszy dobrowolny Zapis List móy perpetuae Dona-

6tionis z dobrami i Sukcessorami cale się poddaię i incorporuię

7wiadomo iawno czynię, ustnie i dobrowolnie zeznawam i oznaymuię

8teraz na potym i zawsze iż zeznawaiący maiąc z prawa

9pospolitego wolność dobrami moiemi iako chcieć rządzić szafować

10dysponować i ku naylepszemu swemu pożytkowi obrócić

11a maiąc tu w Województwie Kijowskim Dobra moie Dzie-

12dziczne po Antecessorach z ś.p. WJP. Józefie Oycu i W. Samsonie

13Dziadu na mnie spadłe i należące Część Wsi Szulaych [?] niebędąc

14do tego od nikogo namawiany ani przymuszony Umyśliłem takową

15Część moią Dziedziczną ze wszystkiemi iey Gruntami, polami ora-

16nemi i [nie]oranemi, zasianemi i niezasianemi, z Łąkami Sianożę-

17ciami pastwiskami, wodami, lasami, borami dąbrowami z zabudo-

18waniami dworskiemi i chłopskiemi z poddanymi ciągłymi i pieszymi

19z całą ich Semenistością, poddaństwem i posłuszeństwem nic

20nie [wydz]ieraiąc ani excypuiąc, ale wszystko ogółem i pospolitością

21zaymuiąc tak iako się ta Część za Antecessorów moich miała i zawierała

22przedać, dać, darować i na wieczność rezygnować WJP. Joachimowi

23Będowskiemu [?] iakoż na dniu dzisieyszym przywodząc takową wolę

24moią do skutku Część pomienioną Wsi Szulaych [?] WJPanu Joachimowi

25Będowskiemu [?] przedaię, daię, daruię – Wolen tedy odtąd iest i będzie WJPan

26Będowski [?] pomienione Dobra w posiadanie swoie przez Woźnego i Szlachtę

27[reklamant:] obiąwszy

k. 235v (skan 0237, strona lewa)

1obiąwszy onemi rządzić szafować i ku naylepszemu pożytkowi

2swemu obrócić, a Ja zeznawaiący zbywszy się raz tytułu Dzie-

3dzictwa nigdy żadney przeszkody ani sam ani przez subordy-

4nowane osoby w posiadaniu i używaniu tych Dóbr czynić nie-

5mam, a po mnie Sukcessorowie moi niemaią i niepowinni

6będą, owszem od wszelkich impetycyi prawnych i nieprawnych od

7kogo kolwiek o te Dobra zachodzących bronić, zastępować i

8Ewinkować WJPana Będowskiego [?] potomków i Sukcessorów Jego [?]

9wraz z potomkami i Sukcessorami moiemi obowiązuię się, a to

10pod szkodami Ziemskiemi słowni krom przysięgi całkiem [?] szaco-

11wanemi – o które szkody w razie sprzeciwienia się iako i o samo

12sprzeciwienie się forum ubiquinarum i terminum peremptori-

13um naznaczam i przyimuię, i na co dałem ten List Zapis perpetuae

14Donationis który przy uproszonych Świadkach i przyia-

15ciołach Ręką moią własną podpisuię – Działo się Roku Pańskiego

16Tysiąc Siedmset Dwunastego dnia trzynastego Sep[tem]bris – u toho

17Zapisu perpetuae Donationis podpisy Ruk tymi słowy – Marcin

18Getulewicz – Ustnie i Oczewisto proszony do tego Zapisu perpetuae

19Donationis Świadek i przyiaciel podpisuię się Leon Doroho-

20stayski – Ustnie i Oczewisto do tego Zapisu od JP. zeznawaiącego pro-

21szony Świadek i przyiaciel podpisuię się Mikołay Le[wa]ndowski [?] –

22Ustnie i Oczewisto proszony Świadek i przyiaciel na tym Zapisie

23perpetuae Donationis podpisuię się Salezy Gębicki [?] – Kotoryy

24to Zapis za podaniem i prozbą wyż pomienioney osoby

25zeznawaiącey, a za moim uradowym przyiatiem słowo

26w słowo iak se w sobi maiet do nynisznych Khrodzkich

27Knyh iest zapisan –

Objaśnienia i tłumaczenia

NOWY namiestnik: oblata w Owruczu 26 IX 1712 („Sentebra dwadciat Szestoho”) przed Stefanem MOCZULSKIM, „Namiestnikiem na ten czas podwojewództwa, Vice Rejentem Grodzkim Jenerału [!] Woj. Kijowskiego” (wcześniej – do X 1711 – Michał SYNHAJEWSKI). Formuła ruszczyzną kancelaryjną w alfabecie łacińskim.

Nazwiska: sprzedawca GETULEWICZ (wyraźnie „Getulewicz”, kilkakrotnie); nabywca – w rkp. „Będowskiemu”/„Będowski” (pierwsze litery niepewne: „Bz…”, „Bę…”) – przyjęto BĘDOWSKI [?]. Wieś: „Część Wsi Szulaych [?]” (dwukrotnie; drugi raz podkreślone) – może Szulaje / Szułajki [?]; odczyt niepewny. Świadkowie: Leon DOROHOSTAJSKI (wyraźnie), Mikołaj Le[wa]ndowski [?] (pod plamą atramentu), Salezy Gębicki [?] (w rkp. „Gębcki/Gębski”).

„Zapis perpetuae donationis” – w treści „przedać, dać, darować i na wieczność rezygnować” – sprzedaż wieczysta (ceny nie podano). „Semenistość” – rodzina poddanych (por. akty 106–114). „słowni krom przysięgi całkiem [?] szacowanemi” – szkody szacowane samym słowem, bez przysięgi (formuła).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; perpetuae ac irrevocabilis donationis – wieczystej i nieodwołalnej darowizny; ratione intra contentorum – co do rzeczy wewnątrz zawartych; in rem et personam – na rzecz i osobę; forum – sąd właściwy; incorporuię – wcielam; excypuiąc – wyłączając; impetycya – pozew, roszczenie; forum ubiquinarum [ubicunque] – sąd gdziekolwiek (dowolny); terminum peremptorium – termin zawity; Septembris – września.

Streszczenie

26IX 1712 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Stefanem Moczulskim, namiestnikiem podwojewództwa i wicerejentem grodzkim województwa kijowskiego, Marcin Getulewicz podał i przyznał oryginał wieczystego, nieodwołalnego zapisu donacji dla Joachima Będowskiego [?]. W zapisie (13 IX 1712) Marcin Getulewicz, syn Józefa i wnuk Samsona, oświadcza, że swoją dziedziczną część wsi Szulaje [?] w województwie kijowskim, odziedziczoną po ojcu i dziadzie – ze wszystkimi gruntami, polami ornymi i nieornymi, łąkami, sianożęciami, pastwiskami, wodami, lasami, borami, dąbrowami, zabudowaniami dworskimi i chłopskimi oraz poddanymi ciągłymi i pieszymi z ich rodzinami – sprzedaje, daje, daruje i wieczyście rezygnuje Joachimowi Będowskiemu [?], który może ją objąć w posiadanie przez woźnego i szlachtę. Zrzeka się tytułu dziedzictwa za siebie i sukcesorów, zobowiązuje się bronić nabywcy przed wszelkimi roszczeniami pod karą szkód ziemskich i poddaje się dowolnemu sądowi i terminowi zawitemu. Podpisali: Marcin Getulewicz oraz świadkowie Leon Dorohostajski, Mikołaj Lewandowski [?] i Salezy Gębicki [?].

Transkrypcja

k. 236 (skan 0237, strona prawa)

1Dymissya JP. Woyciecha Skurskiego [?]

2Synowi swemu uczyniony

3Roku Tysiacza Siemsot dwanadcatoho

4Miesiaca Oktobra trynadcatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczom

6peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komornikom Khranicznym

7Namiestnikom Podwoiewodztwa Rejentom Khrodzkim Jenerału W[oiewodz]twa

8Kijewskoho i Knyhami nynisznymi Khrodzkimi Kijewskimi Compa-

9rens personaliter WJmćPan Woyciech Syn Franciszka Skurskiego [?] pod-

10woiewodzicz Warszawskiego, Skurski zdrowy będąc na ciele i Umyśle

11odstąpiwszy własney należney Juryzdykcyi prawa forum Powiatu i W[oiewódz]twa

12a pod niniejszy Zapis Dymissyonis cale się poddaiąc i wcielaiąc iawno

13czynię ustnie i dobrowolnie zeznaię, iż Ja zeznawaiący Dóbr Części Wsi

14Karawiczki [?] w W[oiewódz]twie Mścisławskim [?] położoney z Kmieciów ciągłych trzech, i

15Pieszaków dwóch składaiącey się do którey należy według Mappy Pola

16Ornego Dworskiego w Łanach Włók trzy, a Sianożęci włoka iedna

17Lasu zaś Włók cztery okrom Gruntów ornych i Sianożęci poddań-

18skich Włók trzy, w Arędzie Karczemney Intraty Roczney Złotych Sto, w Czynszu

19z pustowszczyzn [?] co Lat trzy Złotych Sto piętnaście czyniących, będąc właści-

20cielem i niewątpliwym Dziedzicem, Takową tedy pomienioną Część Wsi Karawicz-

21ki, iako mey własności ulegaiącą W. Tadeuszowi Synowi moiemu Dy-

22mittuię, i wiecznemi czasy z całym prawem mnie do tey Części służącym

23z poddanemi oboyga Płci i Mości [?] według Opisu Inwentarskiego z ich Dobytkiem

24siedybami [?] Ogrodami Łanami Sianożęciami Lasem i Intratami pieniężnemi

25zgoła z tym wszystkiem co tylko do tey Części według prawa mnie służącego

26podlegało nic na siebie ani na kogo innego niewyłączaiąc ani Exy-

27[reklamant:] puiąc

k. 236v (skan 0238, strona lewa – do ok. 1/3 wysokości)

1Excypuiąc, Zapisuię – maiąc tedy odtąd tenże pomieniony W. Tadeusz

2Skurski Syn móy pomienioną Część Wsi Karawiczki [?] rządzić

3władać i dysponować, prowenta z niey nowo [?] wszytkie pomnażać

4i onemi użytkować, iak się onemu zdawać będzie można [?] – Ja zaś wy-

5zbywszy się prawa własności do pomienioney Części służącego mnie i Suk-

6cessorom moim innym powrotu prawa niezostawuię – i tę Dy-

7missyą Ręką moią własną podpisuię – Działo się w Żytomierzu

8dnia trzynastego Oktobris Tysiąc Siedmset Dwunastego Roku

9Woyciech Skurski [?] mp. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 13 X 1712, przed Michałem SYNHAJEWSKIM, tym razem tytułowanym „Komornikiem Granicznym” [„Khranicznym”], namiestnikiem podwojewództwa, rejentem grodzkim generału [!] województwa kijowskiego (por. akt 275 – 26 IX 1712 namiestnikiem „na ten czas” był Stefan MOCZULSKI). Formuła oblaty przechodzi bez wyraźnego przejścia w tekst dymisji w 1. osobie (kopista opuścił zwrot o przyjęciu i odczytaniu dokumentu). Zapis datowany w Żytomierzu tego samego dnia co oblata w Owruczu – data wątpliwa (por. uwagi o datacji odpisów). Dymisja bez podpisów świadków. Na marginesie przy numerze „276.” cyfra ołówkiem „4” (por. numerację ołówkową od aktu 118).

Nazwisko: w rkp. „Skurskiego”/„Skurski” (r pisane podobnie do z/w – możliwe „Skwarski”, „Skurzski”); „Franciszka Skurskiego podwoiewodzicz Warszawskiego” – tytuł odnosi się zapewne do Wojciecha (syna podwojewodziego warszawskiego) [?]. Wieś „Karawiczki [?]” (w rkp. „Karawizki”, „Karawczki”) „w W[oiewódz]twie Mścisławskim [?]” (skrót „Włtwie Mścisławskim” – odczyt niepewny). Szczegółowy opis wg mapy: pole orne dworskie 3 włóki w łanach, sianożęć 1 włóka, las 4 włóki, grunty poddańskie 3 włóki; arenda karczemna 100 zł rocznie; czynsz z pustowszczyzn [?] co trzy lata 115 zł. „Pieszaków” – poddani piesi (bez sprzężaju). „oboyga Płci i Mości [?]” – wyraz niejasny (może „i Wieku”).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; forum – sąd właściwy; dimissionis – (zapis) dymisji; excypuiąc – wyłączając; Octobris – października; mp. (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

13X 1712 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim województwa kijowskiego, stawił się Wojciech Skurski [?], syn Franciszka, podwojewodzic warszawski, i przyznał zapis dymisji (Żytomierz, 13 X 1712): swoją część wsi Karawiczki [?] w województwie mścisławskim [?] – złożoną z trzech kmieci ciągłych i dwóch pieszych, z polem ornym dworskim (3 włóki), sianożęcią (1 włóka), lasem (4 włóki), gruntami poddańskimi (3 włóki), arendą karczemną (100 zł rocznie) i czynszem (115 zł co trzy lata) – której jest niewątpliwym dziedzicem, oddaje wieczyście synowi Tadeuszowi z poddanymi wg inwentarza, ich dobytkiem, siedzibami, ogrodami, łanami, sianożęciami, lasem i dochodami, niczego nie wyłączając; syn może nią rządzić i pomnażać dochody, a ojciec zrzeka się prawa własności i powrotu. Podpisał Wojciech Skurski.

Transkrypcja

k. 236v (skan 0238, strona lewa – od ok. 1/3 wysokości)

1Possessya JP. Jana Jaszyńskiego [?] w Części Wsi Radyszowie [?]

2Roku Tysiacza Siemsot dwanadcatoho

3Miesiaca Oktobra trynadcatoho dnia

4Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczom peredomnoiu Mycha-

5iłom Synhaiewskim Komornikom Khranicznym Namiestnikom podwoiewodztwa Rejentom

6Khrodzkim Jenerału W[oiewodz]twa Kijow[skoho] i Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi] Kijow[skimi] Stanowszy Oczewi-

7sto Woźny Jenerał W[oiewodz]twa Kijow[skiego] i innych Szlachetny Tomasz Semenowski [?] w moc

8prawdziwey wierney i skuteczney Rellacyi swoiey dla zapisania do xiąg niniey-

9szych iawnie ustnie i dobrowolnie zeznał: iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc

10Siedmset dwunastego dnia pierwszego Oktobra, do Affectationem iuridicamque

11requisitionem WJP. Jana Jaszyńskiego [?] Cześnika Nowogrodz[kiego] był w Dobrach Wsi

12Radyszowie [?] tu w W[oiewódz]twie Kijow[skim] leżącey [?] będąc a maiąc przy sobie stronę

13Szlachty Ludzi wiary godnych WW. Adama Berezowskiego i Jakóba Kor-

14czewskiego [?] eo maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos Część [pomien]ioney Wsi

15ze wszystkiemi Poddanemi ciągłemi i pieszemi z ich powinnościami daniami daninami

16poddaństwem i posłuszeństwem z całą onych Semenistością i dobytkiem, i ze wszyst-

17kiemi do tych Dóbr przynależytościami Polami, Rolami, Sianożęciami Lasami, Wodami Rze-

18kami, Jeziorami i ze wszystkim tym co od nawdawnieyszych czasów do tey Części przynależało i

19przynależy vigore iuris et naturali po ś.p. Romanie Jaszyńskim [?] Oycu teraźnieyszego Rekwirenta

20spadłą i należącą w spokoyną Realną i Aktualną Dziedziczną tegoż Rekwirenta intromittował Possessyą,

21poczem Poddanych tamecznych do Gromady zwoławszy o ich nowym Panie teraźnieyszym Rekwirencie

22zawiadomił i pełne posłuszeństwo przykazał, w czem mianowany Woźny Szlachtą sobie przytomną oświad-

23czywszy się z tamtąd odiechał i tu do akta przybywszy tę swoią prawdziwą Possessyi uczynił i zeznał Rellacyą

24prosząc o przyięcie i do xiąg Zapisanie co i otrzymał – Tomasz Semenowski [?] Woźny pisać nieumieiący –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 13 X 1712, przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem granicznym – ta sama sesja co akt 276. Woźny generał Tomasz SEMENOWSKI [?] (w rkp. „Semenowski”/„Semenowsk[i]”; por. akty 227–229 z 1708 – „Tomasz SEMENOWSKI [?]”) – niepiśmienny. Pismo na dolnej części k. 236v drobne i gęste (kopista mieścił tekst do końca strony). Na marginesie przy numerze „277.” ołówkiem „5”.

Nazwiska i nazwy: „Jaszyńskiego [?]” (w rkp. „Jaszynskiego/Gaszynskiego”) – odczyt niepewny; wieś „Radyszowie [?]” / „Radyszowi[e]” (tytuł i tekst) – zapewne Radyszów [?] / Radyszewo [?]; w PLACE ujednolicono jako Radyszów [?]. Świadek „Korczewskiego [?]” (plama atramentu). „Cześnika Nowogrodz[kiego]” – cześnik nowogródzki.

Łacina: ad affectationem iuridicamque requisitionem – na żądanie i prawne wezwanie; eo maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa; vigore iuris et naturali [iure] – mocą prawa i przyrodzenia.

Streszczenie

13X 1712 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim województwa kijowskiego, stanął osobiście woźny generał województwa kijowskiego i innych szlachetny Tomasz Semenowski [?] i zeznał, że 1 X 1712, na prawne żądanie Jana Jaszyńskiego [?], cześnika nowogródzkiego, w obecności szlachty Adama Berezowskiego i Jakuba Korczewskiego [?], wprowadził go w spokojną, realną i aktualną dziedziczną posesję części wsi Radyszów [?] w województwie kijowskim, przypadłej mu po ojcu Romanie – ze wszystkimi poddanymi ciągłymi i pieszymi, ich powinnościami, daninami i dobytkiem, polami, rolami, sianożęciami, lasami, wodami, rzekami, jeziorami i wszelkimi przynależnościami. Zwołał poddanych do gromady, zawiadomił o nowym panu i nakazał posłuszeństwo. Woźny jest niepiśmienny.

Transkrypcja

k. 237 (skan 0238, strona prawa)

1Possessya Zastawna JP. Jana Smorodzkiego [?] do

2Wsi Korołówki [?] wzięta –

3Roku Tysiacza Siemsot Dwanadcatoho

4Miesiaca Dekabra trydcat perwoho Dnia –

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczu peredomnoiu My-

6chaiłom Synhaiewskim Komornikom Khranicznym Namiestnikom Podwoiewodztwa

7Rehentom Khrodzkim Generału Woiewodztwa Kijewskoho, i Knyhami nynisznymi

8Khrodzkimi Kijewskimi Stanowszy oczewisto Woźny Generał W[oiewódz]twa Kijowskiego

9i innych Szlachetny Tomasz Semenowski [?] w moc prawdziwey wierney i skuteczney

10Rellacyi swoiey dla zapisania do xiąg niniejszych iawnie ustnie i dobrowolnie

11zeznał iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Dwunastego Miesiąca De-

12cembra Dwudziestego dnia na affektacyą i prawną Rekwizycyą WJP. Jana

13Dymitrego Syna Smorodzkiego [?], maiąc przy sobie stronę Szlachty dla lepszey

14wiary wszytkich i przysposobionych WW. JP. Teodora Niedaszkowskiego [?] i To-

15masza Czapowskiego [?] był we wsi Korołówce [?], gdzie będąc vigore prawa Za-

16pisu zastawnego trzyletniego de acta et data w Owruczu Roku Tysiąc

17Siedmset dwunastego die tertia Augusti spisanego od WJP. Theofili

18[z] Gasperskich [?] Dorzgowskiey [?] Skarbnikowey Żytomierskiey wdowy temuż JmćPanu

19Affektantowi danego i służącego też dobra Wsi Korołówkę [?] w W[oiewódz]twie Kijow[skim]

20a powiecie Owruckim leżące ze wszystkiemi tych Dóbr Gruntami, Uro-

21czyskami, Siedliskami, obszarami, nawozami, ogrodami, Polami oranemi

22i nieoranemi, Zaroślami, Sianożęciami, Łąkami, Lasami, dąbrowami, Bo-

23rami, ostrowami, Obrębami i Ludenownemi [?], z drzewem Bartnym

24[reklamant:] i nie

k. 237v (skan 0239, strona lewa)

1i niebartnym z pszczołami i bez pszczół z Rzekami, Rzeczkami, Jeziora-

2mi, Stawami, Łowieniem Ryb, Młynami, Karczmami, Arędami, Mytami [?] i ze

3wszystkiemi Budynkami z Poddanemi wszystkiemi osiadłemi i nieosiadłemi

4ciągłemi i nieciągłemi, Kozakami, Owczarami [?], z ich wszelkiemi powinnościami

5i posłuszeństwem, Daniami Miodowemi, Czynszami, Osypami, pańszczyzną

6wszelkiemi podatkami i Innemi wszystkiemi i wszelakiemi generaliter mia-

7nowanemi i niemianowanemi pożytkami, dochodami, Intratami,

8przyległościami i przynależytościami, nic nie Excypuiąc i niezostawuiąc

9ale tak iako się te Dobra w swoich Granicach Miedzach i obeliznościach [?] z-

10dawna w sobie miały i teraz maią z tym wszystkim wyż pomienionemu

11WJP. Affektantowi do spokoyney realney i Aktualney Zastawney podał

12i postąpił Possessyi, i w te Dobra nemine impugnante et contradicente

13Jeymości Intromittował, poczem poddanych do Gromady zwoławszy o

14nowym Panie opowiedział i aby posłuszeństwo wszelkie pe[łnili] i podatki

15temuż Imci oddawali przykazał, iakoż ciż poddani co im rozkazano

16będzie, wszystko pełnić deklarowali – a tak on mianowany Woźny w spo-

17koyny tych Dóbr JP. Affektanta zostawowszy Possessyi Szla[chtą] sobie

18przytomną oświadczył się i z tamtąd nawróciwszy o tym tę swoią Rella-

19cyą Possessyi uczynił i zeznał prosząc iey o przyięcie

20do xiąg co i otrzymał Tomasz Semenowski [?] Woźny pisać nieumieiący –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 31 XII 1712 („Dekabra trydcat perwoho”), przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa, rejentem grodzkim generału [!] województwa kijowskiego. Woźny generał Tomasz SEMENOWSKI [?] (w rkp. „Semenowski”) – niepiśmienny (por. akt 277). Na marginesie ołówkiem „6”.

Nazwy: posesor „Jana Dymitrego Syna Smorodzkiego [?]” (w tytule „Smorodzkiego”) – odczyt niepewny; wieś „Korołówki / Korołówce / Korołówkę [?]” (w rkp. „Koratowki/Koratowce” – ł pisane jak t), pow. owrucki. Zastawodawczyni – „Theofili [z] Gasperskich [?] Dorzgowskiey [?] Skarbnikowey Żytomierskiey wdowy” (w rkp. „Gasperskiego Dorzgowskiej”; odczyt nazwisk niepewny). Świadkowie – „Niedaszkowskiego [?]” (w rkp. „Niedaszkowskiego / Niedaszewskiego”), „Czapowskiego [?]” (plama). „Ludenownemi [?]”, „obeliznościach [?]” – wyrazy niejasne (może „Ludzi nowemi”, „obszernościach”). Woźny „w te Dobra … Jeymości Intromittował” – „Jeymości” zamiast „Jegomości” (błąd kopisty).

Łacina: vigore – mocą; de acta et data – z datą (spisania); die tertia Augusti – dnia 3 sierpnia; generaliter – ogólnie; nemine impugnante et contradicente – nikt nie sprzeciwiał się ani nie oponował.

Streszczenie

31XII 1712 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim województwa kijowskiego, stanął osobiście woźny generał województwa kijowskiego i innych szlachetny Tomasz Semenowski [?] i zeznał, że 20 XII 1712, na prawne żądanie Jana Smorodzkiego [?], syna Dymitra, w obecności szlachty Teodora Niedaszkowskiego [?] i Tomasza Czapowskiego [?], we wsi Korołówka [?] w powiecie owruckim województwa kijowskiego, na mocy trzyletniego zapisu zastawnego spisanego w Owruczu 3 VIII 1712 przez Teofilę z Gasperskich [?] Dorzgowską [?], wdowę po skarbniku żytomierskim, wprowadził go w spokojną, realną i aktualną posesję zastawną tej wsi – ze wszystkimi gruntami, uroczyskami, siedliskami, polami, zaroślami, sianożęciami, łąkami, lasami, dąbrowami, borami, ostrowami, drzewem bartnym, rzekami, jeziorami, stawami, rybołówstwem, młynami, karczmami, arendami, budynkami, poddanymi osiadłymi i nieosiadłymi, ciągłymi i nieciągłymi, Kozakami, ich powinnościami, daninami miodowymi, czynszami, osypami, pańszczyzną i wszelkimi dochodami. Nikt się nie sprzeciwił; woźny zwołał poddanych, zawiadomił ich o nowym panu i nakazał posłuszeństwo, co poddani przyrzekli. Woźny jest niepiśmienny.

Transkrypcja

k. 237v (skan 0239, strona lewa – dół)

1Possessya JP. Antoniego Kozłeckiego [?] w Dobra

2Części Wsi Chizyniec [?] wzięta

3Roku Tysiacza Siemsot dwanadcatoho

4Miesiaca Dekabra trydcat perwoho dnia –

5Na Uradie

k. 238 (skan 0239, strona prawa)

1Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczu

2peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komornikom Kranicz-

3nym Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim

4Jenerału Woiewodztwa Kijewskoho i Knyhami nynisznymi

5Khrodzkimi Kijewskimi Stanowszy Oczewisto Woźny Jenerał

6W[oiewódz]twa Kijowskiego i innych Szlachetny Tomasz Semenowski [?]

7w moc prawdziwey wierney i skuteczney Rellacyi swoiey dla

8zapisania do xiąg niniejszych iawnie ustnie i dobrowolnie zeznał

9iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset dwunastego Mie-

10siąca Decembra dwudziestego piątego dnia na Affektacyą i prawną

11Rekwizycyą JmćPana Antoniego Kozłeckiego [?] maiąc przy sobie stronę

12Szlachty Ludzi godnych wiary WW. JP. Iwana [?] Uriańskiego [?]

13i Tereszka [?] Grabkowskiego [?] był w Dobrach Wsi Chiżyńcach [?] tu w Wo-

14iewództwie Kijowskim Leżącey i tam będąc Części tey Wsi vigore

15iure et naturali na pomienionego Rekwirenta spadłą i należącą

16ze wszystkiemi Jey Poddanemi, Polami Rolami Sianożęciami

17Lasami, [B]orami i ze wszystkiemi innemi attynencyami et per-

18tynencyami tak iako się te Dobra w sobie miały i zawierały

19i teraz maią i zawieraią wyż pomienionemu JmćPanu

20Affektantowi do spokoyney realney i Aktualney Dziedziczney

21podał i postąpił Possessyi poczem poddanych teyże Części do Gro-

22mady zwoławszy o nowym ich Panie teraźnieyszym Rekwirencie

23uwiadomił i posłuszeństwo pełnić przykazał, w czem stroną Szlachty

24przy sobie będącą oświadczywszy się z tamtąd odiechał i tu

25przedemną Urzędem prawdziwey swey czynności uczynił i zeznał Rellacyą

26prosząc iey o przyięcie do xiąg co i otrzymał Tomasz Semenowski [?] Woźny pisać nie-

27umieiący

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 31 XII 1712, przed Michałem SYNHAJEWSKIM – ta sama sesja co akt 278. Na k. 237v po nagłówku i dacie tylko słowa „Na Uradie” (reklamant), tekst od nowa na k. 238. Woźny generał Tomasz SEMENOWSKI [?] – niepiśmienny. Na marginesie ołówkiem „7”.

Nazwy: „Kozłeckiego [?]” (w rkp. „Kozteckiego/Kozkiego” – ł jak t) – odczyt niepewny; wieś „Chizyniec / Chiżyńcach [?]” – zapewne Chyżyńce [?] (por. akty 130, 152). Świadkowie „Iwana [?] Uriańskiego [?]” (w rkp. „Zdana/Idana Uriańskiego”) i „Tereszka [?] Grabkowskiego [?]” – odczyty niepewne. Nie podano, po kim spadła część wsi („vigore iure et naturali na pomienionego Rekwirenta spadłą”).

Łacina: vigore iure et naturali [iuris et naturali iure] – mocą prawa i przyrodzenia; attinentiae et pertinentiae – przyległości i przynależności.

Streszczenie

31XII 1712 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim województwa kijowskiego, stanął osobiście woźny generał województwa kijowskiego i innych szlachetny Tomasz Semenowski [?] i zeznał, że 25 XII 1712, na prawne żądanie Antoniego Kozłeckiego [?], w obecności szlachty Iwana [?] Uriańskiego [?] i Tereszka [?] Grabkowskiego [?], we wsi Chyżyńce [?] w województwie kijowskim wprowadził go w spokojną, realną i aktualną dziedziczną posesję części tej wsi, przypadłej mu prawem przyrodzonym – ze wszystkimi poddanymi, polami, rolami, sianożęciami, lasami, borami i przynależnościami; zwołał poddanych do gromady, zawiadomił o nowym panu i nakazał posłuszeństwo. Woźny jest niepiśmienny.

Transkrypcja

k. 238v (skan 0240, strona lewa)

1Dymissya WJP. Alexandra Bahrynowskiego [?]

2Synowi swemu Grzegorzowi dana –

3Roku Tysiacza Siemsot dwanadcatoho

4Miesiaca Dekabra trydcat perwoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczu

6peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komornikom Khranicznym

7Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim Jenerału W[oiewodz]twa Kij[ewskoho]

8i Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi] Kij[ewskimi] Comparens p[ersonali]ter WJP. Alexander

9[nad wierszem:] a z WJP. Jakóba Bahrynowskiego [?] Woyskiego Pod[olskiego] [?] [Pis]arza Grodz[kiego] Kijowskiego Syn

10Bahrynowski [?] zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey

11własney należney Juryzdykcyi prawa forum i W[oiewódz]twa a pod teraźnieyszy

12dobrowolny Zapis móy Dymissyonis cale się poddaię i wcielaiąc

13wiadomo iawno czynię ustnie i dobrowolnie zeznawam i oznay-

14muię. Iż Ja zeznawaiący maiąc Dobra moie dziedziczne Części

15Wsi Bahrynowiczów [?] w W[oiewódz]twie Kij[owskim] sytuowane którem iestem

16mocen iako swoią własnością rządzić, szafować, i dysponować,

17widząc przytem Syna mego Grzegorza Bahrynowskiego [?] Por[ucznika]

18Woysk Pols[kich] ku osobie moiey Rewerencyą, oraz niemogąc niewi-

19dzieć w nim dostateczney sposobności ku rządzeniu persona

20sua i maiątkiem swoim, Umyśliłem przeto pomienione

21Dobra po Oycu moim ś.p. Jakóbie Bahrynowskim [?] Woyskim

22Pod[olskim] [?] Pisarzu Grodz[kim] Jenerału W[oiewódz]twa Kij[owskiego] na mnie spadłe ze wszyst-

23kiemi Poddanemi, Polami, Rolami, Lasami, Wodami, Dąbrowami

24Sianożęciami wypasami i ze wszystkiemi innemi mianowa-

25nemi i niemianowanemi pożytkami przychodami i przynależyto-

26ściami, temuż Synowi memu Grzegorzowi Bah[ryn]owskiemu [?]

27Porucznikowi W[oysk] Pol[skich] dać, darować i na wieczność Rezygnować

28iakoż niniejszym Zapisem moim Dymissyonis daię

29daruię i Dymittuię, wolen tedy odtąd wzmiankowany

30Syn móy temi dobrami iako swemi własnemi

31rządzić szafować i dysponować, a Ja zeznawa[ią]cy żad-

32nego prawa powrotu ani sobie, ani nikomu niezostawuię

33mocą tego dobrowolnego zeznania mego – Alexander

34Bahrynowski [?] mp. – Cum actis Connotari mnie Urzędu

35prosił co i otrzymał –

Objaśnienia i tłumaczenia

Formuła oblaty (ruszczyzna kancelaryjna w alfabecie łacińskim) – Owrucz 31 XII 1712, przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem granicznym – ta sama sesja co akty 278–279. Kopista nie odróżnia zeznania ustnego od zapisu: tekst dymisji następuje bezpośrednio po „Comparens personaliter” (bez daty i miejsca osobnego zapisu, bez świadków), na końcu podpis komparenta i prośba o wpis. Pismo drobne i gęste; reszta strony (ok. 1/4) pusta. Akt bez numeru ołówkowego.

Nad wierszem 8 dopisek drobnym pismem: „a z WJP. Jakóba Bahrynowskiego Woyskiego Pod. [Pis]arza Grodz. Kijowskiego Syn” – filiacja komparenta; w dalszym tekście „ś.p. Jakóbie Bahrynowskim Woyskim Pod. Pisarzu Grodz. Jenerału W. Kij.”. Skrót „Pod.” – zapewne „Podolskim” [?] (może też „Podstolim”). Nazwisko „Bahrynowski [?]” i wieś „Bahrynowiczów [?]” – por. akt 195 (P. BAHRYNOWSKI [?], Bahrynowicze [?], 1740). Grzegorz – „Por. Woysk Pols.” / „Porucznikowi W. Pol.” – porucznik wojsk polskich.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; forum – sąd właściwy; dimissionis – (zapis) dymisji; persona sua – swoją osobą; cum actis connotari – zapisać do akt; mp. (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

31XII 1712 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim województwa kijowskiego, stawił się Aleksander Bahrynowski [?], syn Jakuba, wojskiego podolskiego [?] i pisarza grodzkiego kijowskiego, i zeznał dobrowolnie zapis dymisji: swoje dziedziczne dobra – część wsi Bahrynowicze [?] w województwie kijowskim, odziedziczoną po ojcu Jakubie – widząc szacunek syna Grzegorza, porucznika wojsk polskich, i jego zdolność do zarządzania majątkiem, daje, daruje i wieczyście rezygnuje synowi ze wszystkimi poddanymi, polami, rolami, lasami, wodami, dąbrowami, sianożęciami, wypasami i wszelkimi pożytkami; syn może nimi swobodnie rządzić, a ojciec nie zostawia sobie ani nikomu prawa powrotu. Podpisał Aleksander Bahrynowski i prosił o wpis do akt.