Akty 281–320

Transkrypcja

k. 239 (skan 0240, strona prawa)

1Possessya JP. Bazylego Bagnickiego [?] do Części

2wsi Zakwitowcu [?] wzięta –

3Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho

4Miesiaca Marca Dwadcat wtoroho dnia

5Na Uradie Khrodzkim w Miestie JeHo Korolewskoy Miłosti

6Owruczom, peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Ko-

7mornikom Khrodzkim [?] Namiestnikom podwoiewodztwa,

8Rejentom Khrodzkim Generału Woiewodztwa Kijewskoho

9i Knyhami nynisznymi Khrodzkimi Kijewskimi, Sta-

10nuwszy oczewisto Woźny Generał Woiewództwa Kijowskie-

11go, Opatrzny Andrzej Mikołajewicz, iawnie, ustnie

12i dobrowolnie dla zapisania do xiąg ninieyszych Khrodzkich

13Kijowskich zeznał – iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc

14Siedmset trzynastego, Miesiąca Marca Osiemnastego

15dnia, na aplikacyą i prawną Rekwizycyą WW. JmćPana

16Bazylego Bagnickiego [?] maiąc przy sobie Stronę Szlachty

17WW. Jakóba Zerebiłę [?] i Jana Padlewskiego, dla lepszey wiary

18wzytych i przyposobionych, był w Dobrach Części wsi Zakwitowcu [?]

19w W[oiewódz]twie Kijow[skim] i powiecie Owruckim leżących gdzie będąc

k. 239v (skan 0241, strona lewa)

1Części tey iure suo naturali po Oycu niegdy WW. Woyciechu

2Bagnickim [?] na teraźnieyszego aplikanta spadłą i onemu

3daiącą, ze wszystkiemi poddanymi osiadłymi i nieosiad-

4łymi, z ich powinnościami, podatkami i posłuszeńst-

5wem, polami, Lasowami [?] i zaroślami, Sianożęciami,

6Lasami, Rzekami, Stawami, Młynami, iezioranie [!], owo

7ogoła [?] cum omnibus attinentiis et pertinentiis tak iak się

8te Dobra z dawien dawna miały i zawierały, i teraz maią i za-

9wieraią, nemine impugnante et contradicente, temuż wspomnio-

10nemu JmćPanu Bazylemu Bagnickiemu [?] do realney, aktu-

11alney i spokoyney podał i postąpił Possessyi – Ow[s]zem Poddanym

12zwoławszy, aby Podatki płacili i posłuszeństwo Jegomości

13pełnili przykazał. – A iż wolnego wiazdu w te dobra Possessyi

14nikt niebronił, i nie kontradikował, owszem libere dopuszczoną

15tedy on woźny w spokoyney Possessyi JmćPana Bazylego Bagnickie-

16go pozostawiwszy, Szlachtę sobie przytomną oświadczywszy, ztąd

17z tamtąd powróciwszy oneż tą swoią przedemną Urzędem uczynił

18i zeznał Possessyi Relacyą – Prosząc oney przyięcia do xiąg co i otrzymał. Andrzey

19Mikołajewicz Woźny Pisać nie umieiący –

20[parafa:] Zapis [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Pierwszy odpis z roku 1713 (na marg. kredką „1713”, numer „N 281”, przekreślony znak „X”). Formuła oblaty ruszczyzną kancelaryjną w alfabecie łacińskim: „Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho Miesiaca Marca Dwadcat wtoroho dnia” – 22 marca 1713; urząd grodzki w mieście JKM Owruczu, przed Michałem SYNHAJEWSKIM; tytuł w rkp. „Komornikom Khrodzkim” [?] – w aktach 276–280 „Komornik Khraniczny” (komornik graniczny), tu wyraz zapewne zniekształcony przez kopistę. Nowy woźny generał województwa kijowskiego – „Opatrzny Andrzej Mikołajewicz”, niepiśmienny („Pisać nie umieiący”); tytuł „opatrzny” wskazuje na stan nieszlachecki.

Nazwisko aplikanta zapisane „Bagnickiego” (tytuł, w. 16 k. 239), „Bagnickim”, „Bagnickiemu”, w. 15 k. 239v „Bagnickie-” – lekcja dość pewna, ale pierwsza litera może być też „Rz-”/„Bz-” – stąd [?]. Wieś „Zakwitowcu” – por. akt z 1709 r. (I. SOŁECKI i E. MASZEWICZ [?] – Zakwitowce [?]). Strona szlachty: „Jakóba Zerebiłę [?]” (może Żerebiło) i Jan PADLEWSKI. W wyliczeniu przynależności błędy kopisty: „Lasowami” [?] (zapewne za „Lasami”, które powtórzono niżej), „iezioranie” (= jeziorami), „owo ogoła” [?] – niejasne (może „ogółem”).

Łacina: iure suo naturali – prawem swym przyrodzonym (dziedziczenia); cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami; nemine impugnante et contradicente – gdy nikt nie przeszkadzał ani się nie sprzeciwiał; libere – swobodnie.

Streszczenie

22III 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim województwa kijowskiego, woźny generał województwa kijowskiego, opatrzny Andrzej Mikołajewicz, zeznał, że 18 III 1713 na prośbę Bazylego Bagnickiego [?], mając przy sobie szlachtę Jakuba Zerebiłę [?] i Jana Padlewskiego, był w części wsi Zakwitowce [?] w województwie kijowskim i powiecie owruckim, przypadłej aplikantowi z prawa przyrodzonego po zmarłym ojcu Wojciechu Bagnickim [?], i podał mu ją w realną, aktualną i spokojną posesję ze wszystkimi poddanymi osiadłymi i nieosiadłymi, ich powinnościami i podatkami, polami, zaroślami, sianożęciami, lasami, rzekami, stawami, młynami, jeziorami i wszelkimi przynależnościami; zwołanym poddanym nakazał płacić podatki i być posłusznym nowemu panu. Nikt nie bronił wjazdu ani się nie sprzeciwiał. Woźny, niepiśmienny, prosił o przyjęcie relacji do ksiąg.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 240 (skan 0241, strona prawa)

1Zapis Donationis Bardeck[ie]go [?]

2Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho

3Miesiaca Xbr. czetyrnadcatoho dnia

4Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy

5Myłosti Owruczu peredomnoiu Michałem Synhaiew-

6skim Komornikom Khranicznym namiestnikom pod-

7woiewodztwa Rehentom Khrodzkim General Woiewodztwa

8Kijowskoho i Knyhami nynisznymi Khrodzkimi Kijow-

9skimi: Comparens personaliter WJPan Jan Kazi-

10mierz Bardecki [?] dla wpisania do Knyh nynisznich

11Khrodzkich Kijowskich ten zapis perpetuae donatio-

12nis dobr części wsi Kamienney [?] od siebie z[e]znaią-

13cego in rem et personam WJPanu Franciszko-

14wi Drowolskiemu [?] Stras[nikowi] pol[nemu] koron[nemu] [?] dany i służący

15podpisem ręki własney JPP. przyniósł i pieczętny [?]

16zatwierdzony podawszy, ad acta praesentia prosiał [?]

17prosząc mnie Urzędu o przyięcie onego i do akt wpi-

18sania; a tak ja Urząd annuendo affectationi

19JeHmości przyimuiącego pomieniony zapis ad

20acticandum przyimuię czytałem, którego tenor

21sequitur talis – Ja Jan Kazimierz Bardecki [?] z WP.

22Tomasza Bardeckiego [?] Stol[nika] parnaw[skiego] [?] Syn, a ś.p. Tadeusza [?]

23Bardeckiego [?] byłego Chorążego woysk polskich Wnuk,

24swem i Synów moich JPP. Floryana Antoniego

25i Józefa Bardeckich [?] imieniem czyniący, za

26których pewny [?] i otrzymanie [?] tego zapisu się, pot[...]

k. 240v (skan 0242, strona lewa)

1daiąc wcielaiąc i umacniaiąc, wiadomo iawno czynię

2ustnie i dobrowolnie zeznaię, iż ja zeznawaiący maiąc

3Dobra moie Dziedziczne część wsi Kamienney [?] z 8

4poddanych składaiącą się, tu w Woiew[ództwie] Kijowskim po-

5wiecie Owruckim leżące, po prawie natury od przod-

6ków na mnie spadłe, a maiąc wolność z prawa po-

7spolitego Dobrami memi iak chcieć rządzić szafować

8dysponować i komu chcieć dać darować przedać lub

9zamieniać i ku naylepszemu pożytkowi memu

10obrócić, tedy pomienioną część wsi Kamienney [?]

11ze wszystkiemi przynależytościami, poddanymi

12i ich powinnościami, Daninami i robociznami,

13polami sianożęciami borami, lasami zaroślami

14Dworem i całym zabudowaniem folwarcznem

15i wszystkiemi karczma do tey wsi należącą [?] tey

16[?] intratami, ogoła ze wszystkiemi do tey części wsi

17Kamienney [?] należącemi attynencyami i przyległo-

18ściami tak iak ja sam i inni przodkowie moi

19trzymali i posiadali JP. Franciszkowi Dro-

20wolskiemu [?] Stras[nikowi] polnemu koronnemu, [...] da-

21ruię zapisuię, i na wieczne a nigdy niecofanne

22czasy rezygnuię – Wolen tedy iuż iest i będzie WJP.

23Franciszek Drowolski [?], pomienioną część wsi

24Kamienney [?], ze wszystkiemi do niey przynale-

25żytościami do possessyi swoiey wieczystey wziąwszy,

26oną iak chcieć rządzić, szafować, dysponować, i ku

27[dalszy ciąg odpisu nie zachował się]

Objaśnienia i tłumaczenia

Odpis z 14 XII 1713 („Miesiaca Xbr. czetyrnadcatoho dnia” – Xbr = december; ta sama data przy akcie 283). Oblata przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem granicznym. Tytuł odpisu przy prawym brzegu: „Zapis Donationis Bardeck[ie]go” (końcówka w grzbiecie/na brzegu karty). Nazwisko donatora w rkp. „Bardecki”, „Bardeckiego”, raz „Bardzińskiego” [?] (dziad) – lekcja niepewna. Obdarowany: „Franciszkowi Drowolskiemu Stras. pol. koron.” i na k. 240v „JP. Franciszkowi Dro-wolskiemu Stras. polnemu koronnemu” – skrót rozwinięty jako „strażnikowi polnemu koronnemu” [?]; nazwisko niepewne (może Drohojowski lub Dzwonowski – por. kolejne akty). Ojciec donatora Tomasz – „Stol. parnaw.” [?] (stolnik parnawski [?]); dziad Tadeusz [?] – chorąży wojsk polskich; synowie Florian Antoni i Józef.

Odpis urywa się na końcu k. 240v w połowie zdania („i ku [pożytkowi…]”); k. 241 zaczyna się od końca innego dokumentu – kwitu Wojciecha, syna Andrzeja, stolnikowica przemyskiego [?] (akt 282a). Najpewniej kopista lub introligator pominął kartę – brak dalszego ciągu donacji (formuła zrzeczenia, świadkowie, podpisy). Koniec w. 16 k. 240 („prosiał” [?]) niepewny – składnia zdania zaburzona przez kopistę. Formularz jak w innych donacjach (por. akty 270, 275).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; perpetuae donationis – (zapis) wieczystej darowizny; in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acta praesentia – do akt niniejszych; annuendo affectationi – przychylając się do żądania; ad acticandum – do wpisania w akta; tenor sequitur talis – brzmienie jest następujące.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

14XII 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, Jan Kazimierz Bardecki [?] przedstawił do wpisania zapis wieczystej darowizny części wsi Kamienna [?] na rzecz Franciszka Drowolskiego [?], strażnika polnego koronnego [?]. W zapisie Bardecki, syn Tomasza, stolnika parnawskiego [?], wnuk Tadeusza [?], byłego chorążego wojsk polskich, działając w swoim imieniu i synów Floriana Antoniego i Józefa, oświadcza, że swoją dziedziczną część wsi Kamienna [?] (8 poddanych) w województwie kijowskim, powiecie owruckim, odziedziczoną po przodkach, ze wszystkimi przynależnościami – poddanymi i ich powinnościami, daninami i robociznami, polami, sianożęciami, borami, lasami, zaroślami, dworem i zabudowaniem folwarcznym, karczmą i intratami – daruje, zapisuje i na wieczne czasy rezygnuje Drowolskiemu [?], który może ją objąć w wieczną posesję i nią swobodnie rozporządzać. Odpis urywa się w połowie zdania (brak dalszej karty).

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 241 (skan 0242, strona prawa)

1[...]stania i osobnym zapisem upewnia, i w[...] [?] nay-

2prędszym czasie oddać mi przyrzeka, więc ja

3upoważniaiąc poprzednią [?] Tranzakcyą z odebranych

45000 [?] Złotych kwituię i wolności Intromitto-

5wania się do tey części wsi Kropiwny [?] dziedzicznej [?]

6da którey ani ja ani Sukcessorowie moi żadnego

7prawa mieć niemaią mocą dobrowolnego kwi-

8towego zeznania mego – Woyciech Syn Andrzeja

9Mey [?] Stol[nika] Przemysł[skiego] – Quam actis connotari

10eadem recognoscens mnie Urzędu prosił co

11i otrzymał –

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment bez numeru marginalnego – stąd numer 282a (por. akt 76a). Na k. 241 przed nagłówkiem aktu 283 znajduje się zakończenie odpisu, który nie jest kontynuacją donacji J. K. Bardeckiego [?] (akt 282, urwany na k. 240v): wystawcą jest „Woyciech Syn Andrzeja Mey [?] Stol. Przemysł.” – zapewne Wojciech, syn Andrzeja, stolnika przemyskiego [?] (wyraz „Mey” niejasny – może skrót nazwiska lub błąd kopisty). Treść: wystawca kwituje (prawdopodobnie nabywcę) z odebranych 5000 [?] zł zgodnie z poprzednią transakcją i zrzeka się – za siebie i sukcesorów – prawa do części wsi Kropiwna [?]; druga strona „osobnym zapisem upewnia” i przyrzeka coś „w najprędszym czasie oddać” (początek zdania nie zachował się). Początek odpisu (tytuł, formuła oblaty, data) – na brakującej karcie.

Łacina: intromittowanie się – wwiązanie się (w posiadanie); quam actis connotari eadem recognoscens … prosił – i, zeznając to samo, prosił o zapisanie tego do akt.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Zakończenie nieznanego odpisu (początek na brakującej karcie): Wojciech, syn Andrzeja, stolnika przemyskiego [?], potwierdzając wcześniejszą transakcję, kwituje z odebranych 5000 [?] zł i oświadcza, że ani on, ani jego sukcesorowie nie mają żadnego prawa do części wsi Kropiwna [?] ani wolności wwiązania się w nią; druga strona osobnym zapisem zabezpieczyła i przyrzekła w najkrótszym czasie oddać [resztę należności?]. Zeznający prosił urząd o wpisanie kwitu do akt.

Transkrypcja

k. 241 (skan 0242, strona prawa – od w. 14)

1Possessya WJPana a Syna [?] Mikołaja

2Dobrowolskiego do połowy części

3dobr wsi Radziejowni [?] w Gubernii [?]

4Podol[skiey] [?]

5Roku Tysiacz Siedmset trynadcatoho

6Miesiaca Xbr. czetyrnadcatoho dnia

7Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy

8Miłosti Owruczu, peredomnoiu Michaiłom Synha-

9iewskim Komornikom Khranicznym namiestni-

10kom podwoiewodztwa Rehentom Khrod[zkim] Jen[era]łu Woie-

11wodztwa Kijow[skoho] i Knyhami nynisznymi Khrodzki-

12mi Kijowskimi stanowszy oczewisto woźny Generał

13Woiewod[ztwa] Kijow[skoho] i inszych szlachetny Bazyli Mazy-

14łowski [?] w moc prawdziwey wierney i sumienney [?]

15Rellacyi swoiey dla zapisania do ksiąg ninieyszych

k. 241v (skan 0243, strona lewa)

1iawnie ustnie i dobrowolnie zeznał, iż on roku

2teraźnieyszego 1713 Miesiąca Xbr. 9 dnia na

3affectacyą i prawną requizycyą WP. Jana Syna

4Mikołaja Dobrowolskiego Woy[skiego] Podol[skiego] [?] maiąc przy

5sobie stronę szlachty Urodzonych JchMościów Panów Pro-

6kopa Dymińskiego [?] Jana Jannowskiego [?] i innych

7dla lepszey wiary wzytych i przysposobionych, był

8w dobrach połowy części wsi Radziejowcach [?], gdzie

9będąc vigore zapisu wieczystey darowizny od WJ-

10Pana Piotra Dobrowolskiego Łow[czego] [?] Stryia affec-

11tanta w Summie dwatysiące Dziewięćset Dziewięćdzie-

12siąt cztery Czer[wonych] Złotych pomienionemu JchMości Panu

13Janowi Synowi Mikołaja a Synowcowi swemu Do-

14browolskiemu danego i służącego, też dobra połowy

15wsi Radziejowiec [?] ze wszystkiemi ich przynależytościa-

16mi, z dworem budynkami, poddanemi podług

17Inwentarza specificowanemi, z ich robocizną we-

18dług dawnego zwyczaju, powinnościami, podatkami

19i posłuszeństwem, sadami lasami do tey części od-

20dzielnym stawem młynem w nim [?], gruntami, pola-

21mi siedliskami, podlesiami, chrustami zaro-

22ślami lasami Sianożęciami Jeziorami, błotami

23powietrzami [?] i innemi wszystkiemi przyle-

24głościami mianowanemi i niemianowanemi

25pożytkami Dochodami, Intratami i przynależy-

26tościami nic z niczey [!] niewyłączaiąc i niezostawuiąc

k. 242 (skan 0243, strona prawa – górna część)

1pomienionemu Janowi Dobrowolskiemu do

2spokoyney realney i actualney zostawney [?] posses-

3syi podał i postąpił possessyey w te dobra części nemine

4impugnante et contradicente intromittował –

5poddanych tameyszych zwoławszy aby JMości posłu-

6szeństwo pełnili i za panów mieli przykazał –

7a tak on woźny w spokoyney tych dóbr części JPana

8Jana Dobrowolskiego zostawiwszy possessyey, szlach-

9tę sobie przytomną oświadczywszy się i ztamtąd po-

10wróciwszy oneż swoią prawdziwą uczynił i zeznał

11Rellacyą prosząc cum actis connotari co i o-

12trzymał. – Bazyli Mazyłowski [?] woźny –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 14 XII 1713 („Miesiaca Xbr. czetyrnadcatoho dnia” – grudzień; ta sama sesja co akty 282 i 284) przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem granicznym; czynność woźnego 9 XII 1713. Nowy woźny generał województwa kijowskiego i innych – szlachetny Bazyli MAZYŁOWSKI [?] (w rkp. tu „Mazy-ławski” [?]; w aktach 287–288 wyraźniej „Mazyłowski” – „Mazytowski”, ł jak t); podpisuje relację (nie zaznaczono, że niepiśmienny).

Tytuł odpisu zniekształcony przez kopistę: „Possessya WJPana adyna [?] Mikołaja Dobrowolskiego do połowy części dobr wsi Radziejowni [?] w Gubernii [?] podol.” – zapewne „WJPana Jana Syna Mikołaja”; „w Gubernii Podolskiey” [?] (jeśli lekcja trafna) – anachronizm (gubernia podolska od 1793/1796) wskazujący na czas sporządzenia odpisu; w tekście relacji wieś bez lokalizacji. Nazwa wsi w rkp. „Radziejowcach”, „Radziejowiec”, w tytule „Radziejowni” [?] – forma ujednolicona Radziejowce [?].

Suma darowizny: „dwatysiące Dziewięćset Dziewięćdziesiąt cztery Czer. Złotych” (2994 czerwonych złotych [?]; skrót „Czer.” może też oznaczać złote „czeskie”). Darczyńca – Piotr DOBROWOLSKI, „Łow.” (łowczy [?]), stryj aplikanta; ojciec aplikanta Mikołaj – „Woy. Podol.” (wojski podolski [?]). Strona szlachty: Prokop DYMIŃSKI [?], Jan JANNOWSKI [?] (może Janowski) „i inni”. W wyliczeniu przynależności „nic z niczey niewyłączaiąc” – zapewne za „nic z niczego”; „powietrzami” [?] – lekcja niepewna.

Łacina: vigore – mocą; nemine impugnante et contradicente – gdy nikt nie przeszkadzał ani się nie sprzeciwiał; intromittował – wwiązał (w posiadanie); cum actis connotari – zapisać do akt.

Streszczenie

14XII 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, szlachetny Bazyli Mazyłowski [?], zeznał, że 9 XII 1713 na prośbę Jana Dobrowolskiego, syna Mikołaja, wojskiego podolskiego [?], mając przy sobie szlachtę Prokopa Dymińskiego [?], Jana Jannowskiego [?] i innych, był w połowie części wsi Radziejowce [?] i – na mocy zapisu wieczystej darowizny na sumie 2994 czerwonych złotych, wystawionego przez stryja aplikanta, Piotra Dobrowolskiego, łowczego [?] – podał Janowi Dobrowolskiemu w spokojną, realną i aktualną posesję tę połowę wsi z dworem, budynkami, poddanymi według inwentarza wraz z ich robocizną, powinnościami i podatkami, sadami, lasami, osobnym stawem z młynem, gruntami, polami, siedliskami, podlesiami, chrustami, zaroślami, sianożęciami, jeziorami, błotami i wszelkimi pożytkami; nikt się nie sprzeciwiał. Zwołanym poddanym nakazał posłuszeństwo nowemu panu. Woźny podpisał relację i prosił o jej wpisanie.

Transkrypcja

k. 242 (skan 0243, strona prawa – od w. 13)

1Plenipotencya Jakubowskiego

2Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho

3Miesiaca Xbr. czetyrnadcatoho dnia

4Na Uradzie Khrodzkim w Miesti JeHo Korolewskoy Mi-

5łosti Owruczu peredomnoiu Michaiłom Synhaiew-

6skim Komornikom Khranicznym Namiestnikom Podwoie[wodztwa]

7Rehentom Khrodzkim G[enera]łu Woiewod[ztwa] Kijow[skoho] i Knyhami

8nynisznymi Khrodz[kimi] Kijow[skimi] Comparens personaliter WJP.

9Michał Jakubowski zdrowy na ciele i umyśle odstąpiw-

10szy swey własney Juryzdykcyi prawa forum i Woiewódz-

11[twa] a pod teraźnieysze plenipotencyalne zeznanie cale się odda-

12iąc wiadomo czynię i zeznaię iż ja zeznawaiący maiąc

13Sumy u JP. Teofila Niewiarowskiego [?] Złotych Polskich

k. 242v (skan 0244, strona lewa)

1pięćset [?] na dobrach Jego Dziedzicznych wsi Antynińcach [?]

2hipotekowanych, a gdy ta Summa mi nieoddana

3wypłacona [!], a ja eo nomine maiąc interessa sam wyin-

4dykowaniem tey Summy zaiąć się niemogąc, więc

5na mieysce i osobę moiey za prawdziwego i nieo-

6mylnego plenipotenta JP. Michała Jakubowskiego Syna

7mego ad omnes Causas zapisuię daiąc temuż Syno-

8wi memu plenariam facultatem omnimodamque

9absolutamque potestatem we wszystkich Sądach w

10tey sprawie moiey wstawać, udawać, controverto-

11wać, Decreta Justi lata acceptować, a iniusta

12ad maius Subsellium appellować – Summy

13grzywny lisy [?] Decretami wskazane odbierać, w

14ugody przyiacielskie wchodzić, z odebranych Summ

15recognoscendo kwitować, a cokolwiek Michał Jaku-

16bowski Syn móy uczyni, to ia recognoscendo pro rato

17firmo et grato przyiąć deklaruię i Submittuię się –

18Michał Jakubowski – Którey actis connotari prosił

19co i otrzymał. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 14 XII 1713 – ta sama sesja co akty 282–283 i 285 (przed Michałem SYNHAJEWSKIM, komornikiem granicznym). Plenipotent – syn mocodawcy, też Michał JAKUBOWSKI („JP. Michała Jakubowskiego Syna mego”; „Michał Jakubowski Syn móy”); mocodawca podpisuje „Michał Jakubowski” (ojciec i syn tego samego imienia albo błąd kopisty).

Suma u Teofila NIEWIAROWSKIEGO [?]: „Złotych Polskich [k. 242v:] pięćset [?]” – początek liczby mógł zaginąć przy przepisywaniu (na końcu k. 242 brak liczebnika tysięcy); lekcja „pięćset” niepewna. Wieś „Antynińcach” [?] (może Andruszyńce, Antonińce) – lekcja niepewna. „nieoddana wypłacona” – kopista połączył dwa warianty. „grzywny lisy [?]” – zapewne „grzywny, winy” lub „grzywny listy” – niejasne.

Łacina: eo nomine – z tego tytułu; ad omnes causas – do wszystkich spraw; plenariam facultatem omnimodamque absolutamque potestatem – pełne upoważnienie i wszelką, nieograniczoną władzę; decreta iuste lata acceptować, a iniusta ad maius subsellium appellować – wyroki słusznie wydane przyjmować, a niesłuszne zaskarżać do wyższego sądu; recognoscendo – zeznając; pro rato, firmo et grato – za ważne, trwałe i miłe; submittuję się – poddaję się; actis connotari – zapisać do akt.

Streszczenie

14XII 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, Michał Jakubowski oświadczył, że ma u Teofila Niewiarowskiego [?] sumę [...] pięćset [?] złotych polskich, zabezpieczoną na dziedzicznej wsi dłużnika Antynińce [?], która nie została mu wypłacona; ponieważ zajęty innymi sprawami nie może sam jej dochodzić, ustanawia swoim plenipotentem syna Michała Jakubowskiego do wszystkich spraw, dając mu pełną władzę występowania przed wszystkimi sądami, przyjmowania wyroków słusznych i apelowania od niesłusznych do wyższego sądu, odbierania zasądzonych sum i grzywien, zawierania ugód polubownych i kwitowania z odebranych pieniędzy; wszystko, co syn uczyni, uzna za ważne. Prosił o wpis do akt.

Transkrypcja

k. 242v (skan 0244, strona lewa – od w. 22)

1Plenipotencya Wysockiego

2Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho

3Miesiaca Xbr. czetyrnadcatoho dnia

4Na Uradzie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy

5Miłosti Owruczu, peredomnoiu Michaiłom

6Synhaiewskim Komornikom Khranicznym Namiest[nikom]

7podwoi[ewodztwa] Rehentom Khrodz[kim] G[enera]łu Woiewodztwa Kijow[skoho]

k. 243 (skan 0244, strona prawa)

1i Knyhami ninisznymi Khrodzkimi Kijowskimi

2Comparens personaliter WJP. Józef Syn Macieja

3Wysocki zdrowy będąc na ciele i umyśle odstąpiwszy

4swey własney Ziemskiey Juryzdykcyi prawa forum

5i W[oiewódz]twa a pod teraźnieysze dobrowolne plenipoten-

6cyine zeznanie cale się poddaiąc, wiadomo czynię i do-

7browolnie zeznał [!], iż gdy za obligiem od JP. Leona

8Hawarnickiego [?], należy mi Summa zł p. 2200 na do-

9brach Jego Dziedzicznych części wsi Stupnicy [?] hipo-

10tekowanych, a gdy ta Summa do tey pory mi nie

11została wypłacona, a ja maiąc inne Interessa sam

12windykowaniem oney od JP. Leona Hawarnickiego [?]

13zatrudnić się niemogąc, więc na mieysce i osobę

14moię za prawdziwego i nieomylnego plenipo-

15tenta JP. Jana Wysockiego Staros[tę] [?] Czernichow[skiego] [?]

16brata mego rodzonego z naywiększą prawa mocy [?]

17mego ad omnes Causas zapisuię, daiąc temuż

18bratu memu plenariam facultatem omnimo-

19dam absolutamque potestatem we wszystkich

20Sądach Grodzkich i Trybunale Głównym w tey

21sprawie moiey stawać, udawać, kontrowertować

22Decreta iuste lata acceptować, a iniusta ad

23maius Subsellium appellować, Summy grzywny

24listy [?] Decretami wskazane odbierać, w ugody

25przyiacielskie wchodzić, z odebranych Summ recogno-

26scendo kwitować, Obligacyą [?] [...] [?] [...]

k. 243v (skan 0245, strona lewa – górna część)

1[...] sprawiony [?] mogą [?] – a cokolwiek JP. Jan Wysocki

2Star[osta] [?] Czernichowski [?] brat móy uczyni, to ja recogno-

3scendo pro rato firmo et grato przyiąć deklaruię i Sub-

4mittuię się mocą ninieyszego zeznania mego – Józef

5Syn Macieja Wysocki – Którey actis Connotari prosił

6co i otrzymał –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 14 XII 1713 (ta sama sesja co akty 282–284 i 286). Komparent: WJP. Józef WYSOCKI, syn Macieja (w rkp. „Wysocki”, tytuł „Plenipotencya Wysockiego”; pierwsza litera nazwiska blada). Plenipotent – rodzony brat Jan WYSOCKI, „Staros. Czernichow.” / „Star. Czernichowski” – starosta (może starościc) czernihowski [?]. Dłużnik: JP. Leon „Hawarnicki” [?] (w rkp. „Hawarnickiego”, „Huwarnickiego” – lekcja niepewna); suma 2200 zł p. zabezpieczona na części wsi „Stupnicy” [?].

K. 243 (skan 0244 prawa) – dolna połowa strony bardzo blada, z silnym przebiciem z odwrotu; ostatni wiersz („Obligacyą [?] …”) i pierwszy wiersz k. 243v odczytane tylko częściowo. Foliacja na k. 243v zapisana „244b” [?] (zapewne omyłka zamiast 243b; następna karta ma 244). „zeznał” w w. 7 zamiast „zeznaię” – zmiana osoby przez kopistę.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; forum – sąd właściwy; ad omnes causas – do wszystkich spraw; plenariam facultatem omnimodam absolutamque potestatem – pełne upoważnienie i wszelką, nieograniczoną władzę; decreta iuste lata acceptować, a iniusta ad maius subsellium appellować – wyroki słuszne przyjmować, od niesłusznych apelować do wyższego sądu; recognoscendo – zeznając; pro rato, firmo et grato – za ważne, trwałe i miłe; actis connotari – zapisać do akt.

Streszczenie

14XII 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, Józef Wysocki, syn Macieja, oświadczył, że na mocy obligu należy mu się od Leona Hawarnickiego [?] suma 2200 zł polskich, zabezpieczona na jego dziedzicznej części wsi Stupnica [?], dotąd niewypłacona; ponieważ zajęty innymi sprawami nie może sam jej windykować, ustanawia plenipotentem do wszystkich spraw swego rodzonego brata Jana Wysockiego, starostę czernihowskiego [?], z pełną mocą występowania przed sądami grodzkimi i Trybunałem Głównym, przyjmowania wyroków słusznych i apelowania od niesłusznych, odbierania zasądzonych sum i grzywien, zawierania ugód i kwitowania; wszystko, co brat uczyni, uzna za ważne. Prosił o wpis do akt.

Transkrypcja

k. 243v (skan 0245, strona lewa – od w. 6)

1Zapis JP. Jerzego Osuchowskiego –

2Roku Tysiąc Siedmset trzynastego

3Miesiąca Dekabra Czetyrnadcatoho dnia

4Na uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczu

5peredomnoiu Michaiłom Synhaiewskim Komornikom Kranicznym

6Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim Generału

7W[oiewodz]twa Kijowsk[oho] i Knyhami nyniesznymi Khrodzkimi Kijewskimi

8Comparens Perso[naliter] JP. Jerzy Osuchowski Chor[ąży] W[oysk] Pol[skich] [?]

9ten Zapis Simplicis Debiti z podpisem ręki swey własney

10i JPP. Przyiaciół in rem et personam JP. Magdalennie z Szcze-

11panowskich Osuchowskiey Zonie swey i Synowi swemu Mało-

12letniemu Janowi dany i służący per oblatam podał który Ja

13Urząd przyimuiąc czytałem, tak się w sobie ma – Ja Jędrzey [?]

14Syn Maurycego Osuchowski Chor[ąży] W[oysk] P[olskich] [?] zdrowy będąc na ciele

15i umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey Jurys-

16dykcyi prawa forum Powiatu i W[oiewódz]twa, a pod teraźnieyszy wie-

17czysty Dokument poddaiąc się, wiadomo iawno czynię i oznay-

k. 244 (skan 0245, strona prawa)

1muię – Iż ia maiąc Części wsi Kalinowki w Woiewództwie

2Kijowskim Leżącą po Oycu moim JP. Maurycym Osuchowskim

3Sto[lniku] Bus[kim] [?] na mnie prawem natury spadłą, a maiąc wolność

4pomienioną Częścią wsi Kalinowki rządzenia i bez pośrednego [!]

5władania władania przeto pomienioną Część w Dożywocie

6JP. Magdalennie z Szczepanowskich Osuchowskiey Zonie moiey

7Zapisuię, Synowi zaś memu Janowi Małoletniemu z tąż

8Małż[onką] spłodzonemu tę Część w Czasie doyścia lat

9Zupełnych w wieczyste posiadanie Sukcessyine oddaię, iednak

10zastrzegaiąc że póki JP. Małż[onka] moia żyć będzie dopóty

11żadnego prawa do tey Części móy Syn Jan Osuchowski Małoletni

12niebędzie prawa – zastrzegaiąc aby Małż[onka] moia miała Synowi memu

13Janowi przyzwoitą dać Edukacyą, a tak pomienioną Część wsi

14Kalinowki z całą iey Cyrkumferencyą tak iak poddanemi Polami

15Lasami Sianożęciami Zonie moiey w Dożywotnie posiadanie

16oddaię, wolna tedy iest i będzie rzeczona Małż[onka] moia pomienioną Część

17wsi Kalinowki w swoią obiąć Dożywotnią Possessyą a wszystkich docho-

18dów i pożytków z niey używać [?] vigore ninieyszego Zapisu który Ja

19przyznawaiący Ziścić i otrzymać obowiązuię się, na co datum

20ten móy Zapis z podpisem ręki moiey i JPP. Przyiaciół Datt

21w Kalinowce roku Tysiąc Siedmset trzynastego dnia iedynastego Maia

22na Oryginale podpisy takowe Jędrzey [?] Syn Maurycego Osuchowski Chor[ąży] W[oysk] P[olskich] mp.

23Przyiaciel

k. 244v (skan 0246, strona lewa – w. 1–5)

1Przyiaciel Maxymilian Choynacki mp. Proszony ustnie od JP. Jędrzeia [?]

2Osuchowskiego podpisuię się Franciszek Pawłowski mp. Przyiaciel Prosper

3Leśnicki mp. Który to Zapis za podaniem i Prośbą stawaiącego a za moim

4Urzędownym przyięciem słowo w słowo iak się w sobie ma do xiąg Grodzkich

5Kijowskich iest Jngrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 14 XII 1713 („Miesiąca Dekabra Czetyrnadcatoho dnia”; ta sama sesja co akty 282–285 i 287–288). Rozbieżność imienia: w tytule i formule oblaty „JP. Jerzy Osuchowski”, w tekście zapisu, w podpisie i w podpisie przyjaciela „Jędrzey” / „Jędrzeia” [?] (lekcja dość wyraźna) – kopista pomylił imiona (Jerzy / Jędrzej). Tytuł „Chor. W. Pol.” / „Chor. W. P.” – rozwinięty jako chorąży wojsk polskich [?] (może chorąży województwa…). Ojciec – Maurycy OSUCHOWSKI, „Sto. Bus.” – stolnik buski [?] (por. akt 287: „Stolnika Buskiego” przy M. KOMOROWSKIM).

Akt nazwany „Zapis Simplicis Debiti” (zapis prostego długu), choć treścią jest zapis dożywocia dla żony z zastrzeżeniem dziedzictwa dla syna – formuła seryjna kopisty. Skrót „Małż.” – małżonka. W w. 4 k. 244 „bez pośrednego władania” – zapewne za „bezpośredniego”; „władania władania” – dittografia. W w. 18 „używać” [?] – wyraz zniekształcony.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; simplicis debiti – (zapis) prostego długu; in rem et personam – na rzecz i osobę; per oblatam – przez oblatę (do wpisania); forum – sąd właściwy; vigore – mocą; datum – dan; mp. (manu propria) – ręką własną; ingrossowany – wpisany do ksiąg.

Streszczenie

14XII 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, Jerzy (w tekście Jędrzej [?]) Osuchowski, chorąży wojsk polskich [?], podał do oblaty swój zapis dany żonie Magdalenie ze Szczepanowskich i małoletniemu synowi Janowi. W zapisie (Kalinówka, 11 V 1713) syn Maurycego Osuchowskiego, stolnika buskiego [?], oświadcza, że część wsi Kalinówka w województwie kijowskim, odziedziczoną po ojcu, zapisuje w dożywocie żonie, a synowi Janowi – w wieczyste posiadanie po dojściu do pełnoletności, jednak syn nie będzie miał do niej prawa, dopóki żyje matka, która ma mu dać przyzwoite wychowanie; żona może objąć tę część z poddanymi, polami, lasami i sianożęciami w dożywotnią posesję i korzystać ze wszystkich dochodów. Podpisali: wystawca oraz przyjaciele Maksymilian Choynacki, Franciszek Pawłowski (na ustną prośbę wystawcy) i Prosper Leśnicki. Zapis wpisano słowo w słowo do ksiąg grodzkich kijowskich.

Transkrypcja

k. 244v (skan 0246, strona lewa – od w. 6)

1Possessya JP. Komorowskiego

2Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho

3Miesiaca Dekabra Czetyrnadcatoho dnia

4Na uradie Khrodzkom w Miestie EHo Korolewskoy Miłosti Owruczu

5peredomnoiu Michaiłom Synhaiewskim Komornikom Khranicznym

6Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim Kenerału [!]

7W[oiewodz]twa Kijewskaho i Knyhami nyneszymi Khrodzkimi Kijewskimi

8Stanowszy Oczewisto woźny Generał W[oiewódz]twa Kijow[skiego] i innych Szla-

9chetny Bazyli Mazyłowski [?] w moc prawdziwey wierney i sum-

10mienney Rellacyi swoiey Jawnie ustnie i dobrowolnie zeznał

11Jż on roku Tysiąc Siedmset trzynastego Decembra piątego dnia

12na aplikacyą i prawną Rekwizycyą JP. Michała Komorowskiego

13Stolnika Buskiego maiąc przy sobie stronę Szlachty Urodz[onych]

14Wincentego Siągayłę [?] i Dominika Oskierkę dla lepszey wiary

15wzięty i przysposobioną, był w Dobrach Części wsi Somówki [?]

16w W[oiewódz]twie Kijowskim Leżącey gdzie będąc z prawa spadłą na

17JP. Michała Komorowskiego Stoln[ika] Bus[kiego] spadłą Części wsi Somówki [?]

18ze wszystkiemi przynależytościami poddanemi Polami Lasami

19Domami ogrodami Pastwiskami Sianożęciami Daninami i

20[reklamant:] innemi

k. 245 (skan 0246, strona prawa – w. 1–12)

1innemi wszelakiemi mianowanemi i niemianowanemi pożytkami

2i dochodami Jntratami i przynależytościami nic nie Excypuiąc

3ani zostawuiąc pomienionemu JP. Michałowi Komorowskiemu S[tolnikowi] B[uskiemu]

4w spokoyną Realną Dziedziczną podał postąpił possessyi – pod-

5danych tameyszych zwoławszy aby ichmości Posłuszeństwo

6pełnili i za pana mieli przykazał – a tak on woźny przy-

7tomną Szlachtę oświadczywszy się odiechał i ztamtąd powróciwszy

8oneż swoią prawdziwą uczynił i zeznał Rellacyą prosząc

9cum actis Connotari co i otrzymał – Bazyli Mazyłowski [?]

10Woźny –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 14 XII 1713 – ta sama sesja co akty 282–286 i 288; czynność woźnego 5 XII 1713. Woźny generał – szlachetny Bazyli MAZYŁOWSKI [?] (w rkp. „Mazytowski”, „Mazyłowski” – ł jak t; ten sam co w aktach 283 i 288). Aplikant: Michał KOMOROWSKI, stolnik buski (tytuł rozpisany w w. 14 i skrócony „Stoln. Bus.”, „S.B.”). Strona szlachty: Wincenty SIĄGAYŁO [?] (może Ciągayło) i Dominik OSKIERKA. Wieś „Somówki” [?] – lekcja niepewna (może Sowiówka). W formule oblaty „Kenerału” zamiast „Generału”, „EHo” zamiast „JeHo” – błędy kopisty.

Łacina: nic nie excypując – niczego nie wyłączając; cum actis connotari – zapisać do akt.

Streszczenie

14XII 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, szlachetny Bazyli Mazyłowski [?], zeznał, że 5 XII 1713 na prośbę Michała Komorowskiego, stolnika buskiego, mając przy sobie szlachtę Wincentego Siągayłę [?] i Dominika Oskierkę, był w części wsi Somówka [?] w województwie kijowskim, przypadłej Komorowskiemu z prawa, i podał mu ją w spokojną, realną, dziedziczną posesję ze wszystkimi przynależnościami – poddanymi, polami, lasami, domami, ogrodami, pastwiskami, sianożęciami, daninami i wszelkimi pożytkami, niczego nie wyłączając; zwołanym poddanym nakazał posłuszeństwo nowemu panu. Woźny podpisał relację i prosił o wpis do akt.

Transkrypcja

k. 245 (skan 0246, strona prawa – od w. 13)

1Possessya JP. Jana Zwierzchowskiego [?]

2do Części wsi Zwierzchówki [?] wzięta

3Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho

4Miesiaca Dekabra Czetyrnadcatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkim w Miestie EHo Korolewskoy Miłosti Owruczu

6peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Komor[nikom] Khranicznym Namiest-

7nikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim Generału W[oiewodz]twa Kijow[skoho]

8i Knyhami nyniesznymi Khrodzkimi Kijewskimi Stanowszy Oczewisto

9woźny Generał W[oiewódz]twa Kijow[skiego] i innych Szlachetny Bazyli Mazyłowski [?] w moc

10prawdziwey wierney i sumienney Rellacyi swoiey iawnie ustnie i dobrowolnie

11[reklamant:] zeznał

k. 245v (skan 0247, strona lewa)

1iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset trzynastego Decembra dziesią-

2tego dnia na aplikacyą i prawną Rekwizycyą JP. Jana Zwierzchowskiego [?] Pod-

3starościego Żytomierskiego [?] maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi godnych

4wiary Urod[zonych] Michała Sochaczewskiego [?] i Jana Kujawskiego dla lepszey

5wiary wzięty i przysposobionych, był w Dobrach Części wsi Zwierzchówki [?]

6tu w W[oiewódz]twie Kijowskim Leżącey na JP. Ja[na] Zwierzchowskiego [?] Podstarościego

7Żytomierskiego [?] po Stryiu bezdzietnym Piotrze Zwierzchowskim [?] Cześniku

8Zakroczymskim spadłą, ze wszystkiemi przynależytościami poddanemi

9Siedmiu [?] Karczmą Lasem wydzielonym niemniey Chałupami dwoma Czynszo-

10wemi Polami, ogrodami, Zabudowaniami, Pastwiskami i innemi wszystkie-

11mi i wszelakiemi przynależytościami i przyporzyskami [?] nic nie Excypuiąc

12ani wyimuiąc pomienionemu JP. Janowi Zwierzchowskiemu [?] Podstaroście-

13mu Żytomierskiemu [?] w spokoyną Realną Dziedziczną podał i postąpił Possessyą,

14poczem poddanych tameyszych do gromady zebrawszy o nowym ich panie

15teraźnieyszym Aplikancie oświadczenie [?] i pełnić posłuszeństwo przykazał –

16a tak on woźny Szlachtę będącą przy sobie, oświadczywszy się odiechał

17i tu przedemną Urzędem uczynił i zeznał Rellacyą, prosząc cum actis

18Connotari co i otrzymał – Bazyli Mazyłowski [?] woźny –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 14 XII 1713 – ta sama sesja co akty 282–287 i 289; czynność woźnego 10 XII 1713 („Decembra dziesiątego dnia”). Woźny generał – szlachetny Bazyli MAZYŁOWSKI [?] (por. akty 283, 287). Aplikant: JP. Jan ZWIERZCHOWSKI [?], „Podstarościego Żytomierskiego” – podstarości (lub podstarościc [?]) żytomierski; spadek po bezdzietnym stryju Piotrze ZWIERZCHOWSKIM [?], cześniku zakroczymskim. Nazwisko i nazwa wsi w rkp. „Zwierzchowskiego”, „Zwierzchówki” [?] – pierwsze litery niepewne (może Wierzchowski / Wierzchówka). Strona szlachty: Michał SOCHACZEWSKI [?] i Jan KUJAWSKI.

Inwentarz części wsi: poddani „Siedmiu” [?] (siedmiu poddanych), karczma, wydzielony las, dwie chałupy czynszowe, pola, ogrody, zabudowania, pastwiska; „przyporzyskami” [?] – wyraz niejasny (może „pożytkami”). „o nowym ich panie … oświadczenie [?]” – zapewne „oświadczywszy”.

Łacina: nic nie excypując – niczego nie wyłączając; cum actis connotari – zapisać do akt.

Streszczenie

14XII 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, szlachetny Bazyli Mazyłowski [?], zeznał, że 10 XII 1713 na prośbę Jana Zwierzchowskiego [?], podstarościego żytomierskiego [?], mając przy sobie szlachtę Michała Sochaczewskiego [?] i Jana Kujawskiego, był w części wsi Zwierzchówka [?] w województwie kijowskim, przypadłej aplikantowi po bezdzietnym stryju Piotrze Zwierzchowskim [?], cześniku zakroczymskim, i podał mu ją w spokojną, realną, dziedziczną posesję z siedmioma [?] poddanymi, karczmą, wydzielonym lasem, dwiema chałupami czynszowymi, polami, ogrodami, zabudowaniami, pastwiskami i wszystkimi przynależnościami; zebranym w gromadę poddanym oznajmił o nowym panu i nakazał mu posłuszeństwo. Woźny podpisał relację i prosił o wpis do akt.

Transkrypcja

k. 245v (skan 0247, strona lewa – dół)

1Possessya JP. Michała Syna Jana Krzywowicza [?]

2do Części dla [!] Krzywina [?] –

3[reklamant:] Roku

k. 246 (skan 0247, strona prawa)

1Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho

2Miesiaca Dekabra Czetyrnadcatoho [dnia]

3Na Uradie Khrodzkim w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti

4Owruczu peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim

5Komornikom Khranicznym Namiestnikom Podwoie-

6wodztwa Rehentom Khrodzkim Generału W[oiewodz]twa Kijow[skoho]

7i Knyhami nyniesznymi Khrodzkimi Kijowskimi

8Stanowszy Oczewisto Woźny Generał W[oiewódz]twa Kijow[skiego] i innych

9Szlachetny Bazyli Mazyłowski [?] w moc wierney i sumienney

10Rellacyi swoiey dla zapisania do xiąg ninieyszych Jawnie

11i dobrowolnie zeznał iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset

12trzynastego dnia ósmego Decembra na affektacyą i prawną

13Rekwizycyą JP. Michała Krzywowicza [?] maiąc przy sobie

14stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urod[zonych] Józefa [?] Bara-

15nowskiego i Marka Zarębińskiego [?] dla tym lepszey wiary

16wzięty, był we wsi Krzywinie [?], gdzie będąc Części tey

17wsi vigore iuris et naturalis [!] po JP. Janie Krzywowiczu [?]

18Kasztelanie Łomżyńskim [?] na teraźnieyszego Rekwirenta

19spadłey ze wszystkiemi iey przynależytościami [...]

20[...]ściami [?] poddanemi onych Daninami i powinnościami

21Polami, Rolami, Lasami, Borami, Puszczami [?], zapusta-

22mi, zaroślami, Stawami, Stawiskami i Młynami, Jeziorami

23i ze wszystkiem tym co z dawien dawna do tey Części

24przynależało i przynależy temuż JP. Michałowi Krzywowi-

25czowi [?] do spokoyney i aktualney Dziedziczney podał i po-

26stąpił Possessyi, Poddanych do siebie zwoławszy o panie ich no-

27wym oświadczył i pełnić posłuszeństwo zalecił owszem

28[reklamant:] stronę

k. 246v (skan 0248, strona lewa – w. 1–4)

1stronę szlachty oświadczywszy się ztamtąd odiechał

2i tu przybywszy prawdziwą swoią Rellacyą uczynił

3i zeznał Rellacyą – prosząc cum actis Connotari

4co i otrzymał. Bazyli Mazyłowski [?] woźny –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 14 XII 1713 – ta sama sesja co akty 282–288 i 290; czynność woźnego 8 XII 1713. Tytuł odpisu: „Possessya JP. Michała Syna Jana Krzywowicza do Części dla Krzywina” – „dla” zapewne błąd kopisty za „wsi”. Nazwisko aplikanta w rkp. „Krzywowicza”, „Krzywowiczowi” (lekcja niepewna – może Krzyżanowicz / Krzywonicz); ojciec Jan – „Kasztelanie Łomżyńskim” [?] (lekcja niepewna). Wieś „Krzywinie” [?] – może Krzywin. Strona szlachty: Józef [?] BARANOWSKI i Marek ZARĘBIŃSKI [?]. K. 246 (skan 0247 prawa) bardzo blada – w. 19–20 odczytane częściowo. W formule „vigore iuris et naturalis” – kopista opuścił wyraz (zapewne „iure naturali”).

Łacina: vigore iuris [et] naturalis – mocą prawa przyrodzonego (dziedziczenia); cum actis connotari – zapisać do akt.

Streszczenie

14XII 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, szlachetny Bazyli Mazyłowski [?], zeznał, że 8 XII 1713 na prośbę Michała Krzywowicza [?], mając przy sobie szlachtę Józefa [?] Baranowskiego i Marka Zarębińskiego [?], był we wsi Krzywin [?] i podał aplikantowi w spokojną, aktualną, dziedziczną posesję część tej wsi, przypadłą mu z prawa przyrodzonego po ojcu Janie Krzywowiczu [?], kasztelanie łomżyńskim [?], z poddanymi, ich daninami i powinnościami, polami, rolami, lasami, borami, puszczami [?], zapustami, zaroślami, stawami, stawiskami, młynami, jeziorami i wszystkim, co z dawna do niej należało; zwołanym poddanym oznajmił o nowym panu i nakazał posłuszeństwo. Woźny podpisał relację i prosił o wpis do akt.

Transkrypcja

k. 246v (skan 0248, strona lewa – od w. 5)

1Zapis zastawny między [?] JP. Dorotą [?]

2Gałecką [?] a JP. Józefem Jasielskim [?] Cz[eśnikiem] [?]

3Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho

4Miesiaca Dekabra piatnadcatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti

6Owruczom peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Ko-

7mornikom Khranicznym Namiestnikom Podwoiewodztwa

8Rejentom Khrodzkim Generału W[oiewodz]twa Kijewskoho i Knyha-

9mi nyniesznymi Khrodzkimi Kijewskimi Comparens p[erso]n[ali]t[e]r

10WJP. Dorota z Mokrów [?] Gałecka [?] wdowa dla wpisania do

11xiąg ninieyszych Grodzkich Kijowskich Zapis zastawny z pod-

12pisem ręki swey własney i JPP. przyiaciół do podpisania

13się uproszonych JP. Józefowi Jasielskiemu [?] Cześnikowi Łom-

14żyńskiemu ratione infra Contentorum dany i służący

15per oblatam podała tenoris sequentis – Czynię wiadomo [?]

16tym Skryptem moim, czem wzięła u JP. Józefa Jasielskiego [?]

17Cześnika Łomżyńskiego na pilną moią potrzebę Złotych

18Dwatysiące [?] Ostrych [?] Roku Tysiąc Siedmset Ósmego [?]

19Decembra dwudziestego szóstego polskiey monety, przeto [?] pu-

20szczam Część moią Wsi Lipowey [?] z Poddanemi Polami

21i Sianożęciami Borem bartnym i niebartnym – ze

22wszystkiemi przynależytościami które należą do tey Części

23[reklamant:] zastawnym

k. 247 (skan 0248, strona prawa)

1zastawnym sposobem do oddania pieniędzy które mam

2nadać [?] Roku [Tysiąc] Siedmset pietnastego [?] na przewodną

3niedzielę, zastrzegłszy [?] że który będzie poźniey [?] wolno będzie

4zebrać i po oddaniu pieniędzy in quantum by[m] niemiała

5oddać naten termin to znowu do Roku tenże JmćP. Józef

6Jasielski [?] Cześnik Łomżyński trzymać ma, naco się podpisuię

7moią własną ręką i iako nieumieiący pisać, u tego Zapisu

8przy Krzyżyku napisanym podpisy Ręki Dorota z Mo-

9krowna [?] Gałecka [?] + Jako proszony przyiaciel podpisuię się

10Alexander Kałuski [?] Jako uproszony przyiaciel Jan Piotrowski

11Działo się w Hołubkowcach [?] Roku Tysiąc Siedmset trzy-

12nastego dnia dwudziestego [?] Nowembra – Który to Zapis za poda-

13niem i prośbą wyż mianowaney Rejentowey [?] [i] Ur[zędu]

14podaiącey, a za moim Urzędowym przyięciem

15do Knyh nynisznych iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 15 XII 1713 („Miesiaca Dekabra piatnadcatoho dnia”) – nazajutrz po sesji 14 XII (akty 282–289). Komparentka: WJP. Dorota „z Mokrów” [?] / „z Mokrowna” [?] „Gałecka” [?] (w rkp. „Gałecka”/„Gałeckat” – lekcja niepewna; może Gutecka), wdowa; niepiśmienna – podpis krzyżykiem. Wierzyciel: JP. Józef „Jasielski” [?] (w rkp. „Jasielskim”, „Jasielskiemu”, „Jasielskiego”), cześnik łomżyński. Tytuł odpisu częściowo nieczytelny („Zapis zastawny niegdy [?] JP. Doroty … a JP. Józefem Jasielskim Cz…”).

Treść zapisu niejasna w szczegółach (pismo blade, k. 247 górne wiersze z przebiciem): wystawczyni wzięła na pilną potrzebę 2000 [?] złotych („Ostrych” [?] – zapewne „ostrej monety” / polskiej monety) – data w tekście „Roku Tysiąc Siedmset Ósmego [?] Decembra dwudziestego szóstego” (26 XII 1708 [?] – może data pożyczki albo błąd kopisty) – i puszcza w zastaw swoją część wsi Lipowa [?] z poddanymi, polami, sianożęciami, borem bartnym i niebartnym do czasu zwrotu pieniędzy, z terminem „Roku Siedmset pietnastego [?] na przewodną niedzielę” (Niedziela Przewodnia 1715 [?]); jeśli w terminie nie odda, wierzyciel trzyma zastaw przez kolejny rok. Świadkowie (przyjaciele): Aleksander KAŁUSKI [?] i Jan PIOTROWSKI. Zapis z Hołubkowców [?] (w rkp. „Hołubkowcach” [?]), 20 [?] XI 1713. Na końcu „wyż mianowaney Rejentowey [?]” – zapewne zniekształcone „wyżmianowanej Ur[odzonej] podającej”.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione infra contentorum – z racji niżej zawartych (rzeczy); per oblatam – przez oblatę; tenoris sequentis – następującej treści; in quantum – o ile.

Streszczenie

15XII 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, wdowa Dorota z Mokrów [?] Gałecka [?] podała do wpisania zapis zastawny dla Józefa Jasielskiego [?], cześnika łomżyńskiego. W zapisie (Hołubkowce [?], 20 [?] XI 1713) oświadcza, że wzięła od Jasielskiego [?] na pilną potrzebę 2000 [?] złotych polskiej monety i w zamian oddaje mu w zastaw swoją część wsi Lipowa [?] z poddanymi, polami, sianożęciami, borem bartnym i niebartnym i wszelkimi przynależnościami do czasu zwrotu pieniędzy (termin – Niedziela Przewodnia 1715 [?]); w razie niespłacenia wierzyciel będzie trzymał zastaw przez kolejny rok. Niepiśmienna wystawczyni postawiła krzyżyk; podpisali przyjaciele Aleksander Kałuski [?] i Jan Piotrowski.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 247 (skan 0248, strona prawa – od w. 17)

1Zapis Dymissyonis od JP. Mich[ała]

2Derewińskiego [?] Synowi swemu

3Andrzeiowi dany i służący

4Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho

5Miesiaca Dekabra piatnadcatoho dnia

6Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy

7Myłosti Owruczu peredomnoiu Mychaiłom Synhaiew-

8skim Komornikom Khranicznym Namiestnikom

9podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim Generału W[oiewodz]twa

10Kij[ewskoho] i Knyhami nyniesznymi Khrodzkimi Kijewskimi

11Comparens personaliter WJPan Michał Derewiński [?]

12[reklamant:] ten

k. 247v (skan 0249, strona lewa)

1ten Zapis Dymissyonis na Dobra Części Wsi Horbaszy [?]

2od siebie zeznawaiącego na rzecz Syna swego Andrzeja

3Derewińskiego [?] uczyniony podpisem Ręki własney

4i przyiaciół stwierdzony z podpisem Ręki własney [!]

5podawszy ad acta praesentia przyznał prosząc

6mnie Urzędu o przyięcie onego i do akt wpisanie

7a tak ja Urząd annuendo affectationi JmP. przyzna-

8waiącego pomieniony Zapis ad acticandum przyi-

9muię czytałem którego tenor talis – Ja Michał

10Derewiński [?] zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstą-

11piwszy swey własney należney Ziemskiey Juryzdyk-

12cyi prawa forum Powiatu i W[oiewódz]twa a pod teraźniey-

13szy Zapis Dymissyonis cale się poddaię i wcielaiąc

14wiadomo iawno czynię, ustnie i dobrowolnie dla zapi-

15sania do xiąg ninieyszych zeznaię, iż Ja zeznawa-

16iący maiąc Dobra moie Dziedziczne Części Wsi Horbaszy [?]

17tu w W[oiewódz]twie Kijow[skim] sytuowane, po Oycu moim

18ś.p. WJP. Wawrzyńcu Derewińskim [?] Podczaszym

19Woł[yńskim] [?] na mnie iako naturalnego Sukcessora spadłe

20i maiąc prawa przez Konstytucyą Woynom [?] Gene-

21ralnym [?] Woiewództwa Kijowskiego wsparty, a maiąc [?]

22zatem wolność z prawa pospolitego Dobrami

23memi iako chcieć rządzić szafować dysponować,

24komu chcieć dać, darować, zamieniać i ku naylepsze-

25mu pożytkowi swemu obrócić, i przekonawszy się

26o tem, że Syn móy [...] prowadząc [?] [...] [...]

27iako na [...] nauką i [...] [...]

28[reklamant:] [...] [?]

29[w. ostatni, bardzo blady:] [...] miłości Synowskiey ku mnie w [...] ma [?]

30[reklamant:] zachowuie [?]

k. 248 (skan 0249, strona prawa)

1mi zachował [?] [...] przykładny posłuszeństwo [?]

2[...] [...] zawsze [...] iako mi przy-

3dzieli [?] przynależy wszystkim więc onemu Części mo-

4ią Dziedziczną pomienioney Wsi ze wszystkiemi

5do oney przynależytościami, poddanymi ciągłymi pie-

6szemi, polami, Lasami, Łąkami, Daninami,

7ze wszelką Jntratą iaka z tychże Dóbr wynikać

8może tak oby [?] mianowane, niemianowanemi [!] a

9niemianowane mianowanemi w niczem niewy-

10iąwszy, w bez pośrednie władanie i zarządzenie wie-

11czyście odstępuię i Dymittuię, wolen tedy iest i będzie

12pomieniony Syn móy Andrzey Derewiński [?] takową

13Część wsi Horbaszy [?] we władanie swoie obiąć

14i do oney zaintromittować się, iednak naciąż [?] rozpo-

15rządzeń których obarczać mają [?] poddanych i [...]

16uciemiężać, czynić obowiązuię – Ja zaś wszelkiey się

17raz prawa i własności żadniego [?] powrotu do tych

18Dóbr niezostawuię i czynię przykład onemu w za-

19rządzeniu iakie takowe rządzić się będą [?] zawsze

20przyrodzonym [?] i słusznością niebędę – Który to Zapis

21Dymissyonis dla lepszey wiary Ręką moią własną

22przy uproszonych świadkach podpisuię. Działo się

23w Horbaszy [?] Tysiąc Siedmset trzynastego Roku

24Dnia trzynastego Grudnia – Michał Derewiński [?] mp.

25do tego Zapisu Dymissyinego za świadka i

26przyiaciela proszony podpisuię się Graciian [?] Kalinow[ski] [?]

27mp. Jako świadek i przyiaciel podpisuię się Wa-

28[w. ostatni, bardzo blady:] [...]styn [?] Radwan [?] mp. przyiaciel [...] [?]

k. 248v (skan 0250, strona lewa – w. 1–5)

1i przyiaciel na tym Zapisie Dymissyinym

2podpisuię się Hieronim [?] Bankowski [?] mp.

3Który to Zapis za podaniem i prośbą

4a za moim Urzędowym przyięciem do Knyh

5nynisznych iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 15 XII 1713 (ta sama data co akt 290). Komparent: WJPan Michał „Derewiński” [?] (w rkp. „Dzrewinskiego” w tytule, „Derewiński”, „Derewinski mp.” – lekcja dość pewna, ale [?]), syn ś.p. WJP. Wawrzyńca, „Podczaszym Woł.” – podczaszego wołyńskiego [?]. Wieś „Horbaszy” [?] (w rkp. „Horbaszy”/„Korbaszy”, „w Horbaszy” – może Horbasze / Horbacze). Obdarowany – syn Andrzej.

Pismo k. 247v–248 (skan 0249) bardzo blade, z silnym przebiciem; dolne wiersze obu stron prawie niewidoczne – odczyt częściowy (motywacja dymisji: dobre wychowanie, nauka i miłość synowska Andrzeja). Wyrażenie „prawa przez Konstytucyą Woynom [?] Generalnym [?] Woiewództwa Kijowskiego wsparty” – niejasne (może „przez Konstytucyą Woźnym Generalnym…” lub odwołanie do konstytucji sejmowej); lekcja niepewna. Formuła „tak oby mianowane niemianowanemi a niemianowane mianowanemi” – zwykle: „tak mianowanymi jak i niemianowanymi”. Podpisy świadków: „Graciian [?] Kalinow[ski] [?]”, „Wa…styn [?] Radwan [?]” (ostatni wiersz k. 248 prawie niewidoczny) i na k. 248v „Hieronim [?] Bankowski [?]” – lekcje niepewne.

Łacina: ad acta praesentia – do akt niniejszych; annuendo affectationi – przychylając się do żądania; ad acticandum – do wpisania w akta; tenor talis – brzmienie takie; forum – sąd właściwy; dymittuję – zwalniam, odstępuję; zaintromittować się – wwiązać się; mp. (manu propria) – ręką własną.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15XII 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, Michał Derewiński [?] przedstawił do wpisania zapis dymisji na rzecz syna Andrzeja. W zapisie (Horbasze [?], 13 XII 1713) oświadcza, że swoją dziedziczną część wsi Horbasze [?] w województwie kijowskim, odziedziczoną po ojcu Wawrzyńcu Derewińskim [?], podczaszym wołyńskim [?], z której może swobodnie rozporządzać, przekonawszy się o dobrym prowadzeniu się, nauce i synowskiej miłości Andrzeja, odstępuje mu wieczyście w bezpośrednie władanie ze wszystkimi przynależnościami – poddanymi ciągłymi i pieszymi, polami, lasami, łąkami, daninami i wszelką intratą; syn może ją objąć i wwiązać się, z obowiązkiem nieobciążania poddanych; wystawca zrzeka się wszelkiego prawa powrotu. Zapis podpisali wystawca i świadkowie (Gracjan [?] Kalinowski [?], …styn [?] Radwan [?], Hieronim [?] Bankowski [?]). Odczyt częściowy – karty bardzo blade.

Transkrypcja

k. 248v (skan 0250, strona lewa – od w. 6)

1Zapis perpetuae Donationis od WJP.

2Jana Kotwickiego [?] WJP. Adamowi

3Witkowickiemu [?] dany i służący

4Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho

5Miesiaca Dekabra piatnadcatoho dnia

6Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti

7Owruczom peredomnoiu Mychaiłom Synhaiewskim Ko-

8mornikom Khranicznym Namiestnikom podwoiewodz-

9twa Rejentom Khrodzkim Jenerału W[oiewodz]twa Kijow[skoho]

10i Knyhami nyniesznymi Khrodz[kimi] Kij[ewskimi] Comparens

11personaliter WJP. Jan Kotwicki [?] ten Zapis per-

12petuae Resignationis od siebie zeznawaiącego in

13rem et personam WJP. Adama Witkowickiego [?] Chor[ążego]

14Woysk Pols[kich] dany i służący dla zapisania do xiąg

15ninieyszych przyznał prosząc mnie Urzędu

16aby przyięty i w xięgi wpisany był, a tak

17Ja Urząd Zapis ten ad acticandum przyimu-

18ię czytałem i ten tak się w sobie ma – Ja

19Jan Kotwicki [?] z JP. Antoniego i Anny z Łapczyń-

20[reklamant:] skich [?]

k. 249 (skan 0250, strona prawa)

1Kotwickich [?] Syn swem [!] i Synów swoich Jana

2Kazimierza, Bartłomieja i Tomasza Jmieniem

3czyniący zdrowy będąc na ciele i Umyśle odstą-

4piwszy swey własney należney Ziemskiey Ju-

5ryzdykcyi prawa, Forum, Powiatu i W[oiewódz]twa

6a pod teraźnieyszy Zapis moy cale się poddaię

7i wcielaiąc wiadomo iawno czynię ustnie i dobro-

8wolnie zeznaię, iż Ja zeznawaiący maiąc Dobra

9moie własne Dziedziczne Części Wsi Kalinowki

10w W[oiewódz]twie Kij[owskim] sytuowane po Oycu moim Antonim

11na mnie spadłe, którymi mocen iestem iako

12swoią własnością rządzić szafować i dysponoe-

13wać, komu chcieć dać, darować i na wieczność

14Rezygnować, używaiąc tedy tey wolności

15prawem pospolitym dozwoloney naradziw-

16szy się przytem Bliskich Krewnych i przy-

17iaciół, umyśliłem pomienione Dobra ze

18wszystkiemi Poddanemi, Polami, Rolami, Lasami,

19wygonami, wypustami, zaroślami, ogrodami

20pastwiskami, Uroczyskami, Wodami, Jeziorami

k. 249v (skan 0251, strona lewa)

1Sadzawkami niemniey ze wszystkiemi innemi

2mianowanemi i niemianowanemi pożytkami

3przychodami i przynależytościami WJP. Ada-

4mowi Witkowickiemu [?] Chor[ążemu] W[oysk] Pols[kich] dać, darować i na

5wieczność Rezygnować, Jakoż przyrodzonego [?]

6takowy móy zamiar do skutku, wyżey

7pomienione Dobra Części Wsi Kalinowki

8temuż WJP. Witkowickiemu [?] potomkom

9i Sukcessorom onego daię, daruię i ustępuię a to

10za Summę dobrowolnie umówioną i postano-

11wioną trzy tysiące Sześćset Złotych Polskich

12z którey Summy iako iuż wypłaconey niniey-

13szym Zapisem moim Kwituię – i żadney

14zaliczy [?] oto czynienia ani sobie wyżey wy-

15wspomnionym Synom moim Janowi, Kazi-

16mierzowi, Bartłomiejowi i Tomaszowi

17Kotwickim [?] niepozostawiam vigore tego

18Zapisu mego – Który Ręką moią własną

19przy uproszonych świadkach i przyiaciołach

20podpisuię – Datum w Żytomierzu dnia trzeciego

k. 250 (skan 0251, strona prawa – w. 1–17)

1Decembra Tysiąc Siedmset trzynastego Roku –

2u tego Zapisu podpisy Ręki tymi słowy –

3Jan Kotwicki [?] mp. Jako świadek i przy-

4iaciel na tym Zapisie podpisuię się Józef

5Maczyński [?] mp. Świadek przyproszony uczynio-

6na tego Zapisu podpisuię się Andrzey Woy-

7narowski mp. Za świadka i przyiaciela na

8tym Zapisie perpetuae Donationis podpi-

9suię się Wawrzyniec Brzeziński C[ześnik] Łom[żyński] [?] mp.

10Który to Zapis za podaniem i prośbą

11a za moim Urzędowym przyięciem

12do Knyh nynisznych iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 15 XII 1713 – ta sama sesja co akty 290–291 i 293. Wystawca: WJP. Jan „Kotwicki” [?] (w rkp. „Kotwickiego”, „Kotwicki mp.”, „Kotwickim”; litery „tw” niepewne – por. akt 161, Sz. KOTWICKI [?]), syn Antoniego i Anny „z Łapczyń-[skich]” [?] (koniec wyrazu na reklamancie), działający także w imieniu synów Jana Kazimierza [?] (albo Jana i Kazimierza – por. k. 249v „Janowi, Kazimierzowi”), Bartłomieja i Tomasza. Nabywca: WJP. Adam „Witkowicki” [?] (w rkp. „Witkowickiemu”, „Wikwickiemu”), chorąży wojsk polskich („Chor. W. Pols.”). Tytuł mówi o donacji, tekst – o rezygnacji za umówioną sumę 3600 zł polskich (w istocie sprzedaż).

Część wsi Kalinówka – zapewne ta sama wieś co w akcie 286 (Osuchowscy, 1713). Świadkowie: Józef MACZYŃSKI [?], Andrzej WOYNAROWSKI, Wawrzyniec BRZEZIŃSKI, „C. Łom.” [?] (cześnik łomżyński [?] – por. akt 290, J. JASIELSKI [?], cześnik łomżyński). „Syn swem” (k. 249, w. 1) – zapewne za „Syn, swoim”; „zaliczy [?] oto czynienia” – niejasne (może „żadney zaliczki”/„żadnego prawa do upominania”); „przyrodzonego [?]” – zapewne „przywodząc”.

Łacina: perpetuae donationis / resignationis – (zapis) wieczystej darowizny / rezygnacji; comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; ad acticandum – do wpisania w akta; forum – sąd właściwy; vigore – mocą; datum – dan; mp. (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

15XII 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, Jan Kotwicki [?] przedstawił do wpisania zapis wieczystej rezygnacji na rzecz Adama Witkowickiego [?], chorążego wojsk polskich. W zapisie (Żytomierz, 3 XII 1713) Kotwicki [?], syn Antoniego i Anny z Łapczyńskich [?], działając także w imieniu synów Jana, Kazimierza, Bartłomieja i Tomasza, po naradzie z krewnymi i przyjaciółmi oddaje, daruje i wieczyście ustępuje Witkowickiemu [?], jego potomkom i sukcesorom swoją dziedziczną część wsi Kalinówka w województwie kijowskim, odziedziczoną po ojcu Antonim, ze wszystkimi poddanymi, polami, rolami, lasami, wygonami, wypustami, zaroślami, ogrodami, pastwiskami, uroczyskami, wodami, jeziorami, sadzawkami i wszelkimi pożytkami – za umówioną sumę 3600 zł polskich, z której kwituje jako już wypłaconej, nie zostawiając sobie ani synom żadnych praw. Podpisali: wystawca oraz świadkowie Józef Maczyński [?], Andrzej Woynarowski i Wawrzyniec Brzeziński, cześnik łomżyński [?].

Transkrypcja

k. 250 (skan 0251, strona prawa – od w. 13)

1Dymissya WJPana Michała Norwertha

2Synowi swemu Tomaszowi dana i służąca

3Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho

4Miesiaca Dekabra piatnadcatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczom

6peredomnoiu Mychaiłom Synhajewskim Komornikom Khranicznym

7Namiestnikom podwoiewodztwa Rejentom Khrodz[kim] Jenerału W[oiewodz]twa

8Kijew[skoho] i Knyhami nyniesznymi Khrodzkimi Kijewskimi Compa-

9rens personaliter WJPan Michał Norwerth zdrowy będąc

k. 250v (skan 0252, strona lewa)

1na ciele i Umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey

2Juryzdykcyi prawa, Forum, Powiatu i W[oiewódz]twa, a pod teraźnieysze

3dobrowolne zeznanie swoie czyli Zapis Dymissyonis cale się

4poddaię i wcielaiąc wiadomo iawno czynię ustnie i dobrowol-

5nie zeznaię: Jż zeznawaiący maiąc Dobra swoie dziedziczne

6Części Wsi Załuckówki [?] tu w W[oiewódz]twie Kijow[skim] sytuowane, po

7Oycu swoim ś.p. Antonim Norwerth na zeznawaiącego

8prawem Sukcessyi dostawszą się i prawnie zaintromittowaną

9gdy z przyczyny podeszłego wieku Comparentis, nadto przez

10affekt ku Synowi swemu W[ielmożnemu] Tomaszowi Norwerthowi

11[...] [?]

12widząc onego Kreacyą, pomienioną Części Wsi Załuckówki [?] iako

13swoią własną, temuż Synowi swemu wypuszcza i Dy-

14mittuie, całową Część mocen obiąć w swoie władanie i ma

15podług woli swoiey rozrządzać, komu chcieć dać, przedać,

16darować i na wieczność Rezygnować, zeznawaiący zaś raz

17zrzekłszy się prawa własności do pomienioney Części żadnego

18zwrotu mieć niebędzie, i owszem tegoż Syna swego od

19wszelkich Jmpedimentów zastaniać będzie – mocą tego

20dobrowolnego zeznania swego – Michał Syn Antonie-

21go Norwerth mp. Quam actis Connotari mnie

22Urzędu prosił co i otrzymał. –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 15 XII 1713 – ta sama sesja co akty 290–292. Komparent: WJPan Michał NORWERTH (w rkp. wyraźnie „Norwerth”, „Norwerthowi”), syn ś.p. Antoniego; zeznanie ustne zapisane w trzeciej osobie („zeznawaiący … wypuszcza i dymittuie”). Wieś „Załuckówki” [?] (w rkp. „Załuckowki”/„Załęckówki”) – lekcja niepewna. Między w. 10 a 11 k. 250v jeden wiersz w zakładce pasów nieodczytany (zapewne ciąg motywacji).

Akt bez numeru ołówkowego (przy numerze 293 brak cyfry). Pod tekstem, na dole k. 250v, tytuł następnego odpisu – „Dymissya WJP. Józefa Głogowskiego [?] Synowi swemu Janowi dana i służąca” (akt 294; numer 294 na k. 251).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; forum – sąd właściwy; dimissionis – (zapis) dymisji; comparentis – komparenta; zaintromittowaną – wwiązaną (w posiadanie); dymittuje – zwalnia, odstępuje; impedimentów – przeszkód; quam actis connotari – którą (prosił) zapisać do akt; mp. (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

15XII 1713 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Michałem Synhajewskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, Michał Norwerth, syn Antoniego, zeznał dobrowolnie zapis dymisji: swoją dziedziczną część wsi Załuckówka [?] w województwie kijowskim, odziedziczoną po ojcu Antonim i prawnie objętą, z powodu podeszłego wieku i z miłości do syna Tomasza, widząc jego zdolności, oddaje synowi jako jego własność; syn może całą część objąć we władanie, sprzedać, darować lub wieczyście zrezygnować, a ojciec zrzeka się prawa powrotu i będzie bronił syna przed wszelkimi przeszkodami. Podpisał Michał Norwerth i prosił o wpis do akt.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 250v (skan 0252, strona lewa – dół)

1Dymissya WJP. Józefa Głogowskiego [?] Synowi

2swemu Janowi dana i służąca –

Objaśnienia i tłumaczenia

Pod dymisją M. NORWERTHA (akt 293) kopista wpisał tylko tytuł kolejnego odpisu, bez numeru marginalnego i bez tekstu; następna karta (k. 251, skan 0252 prawa) to wklejona mniejsza karta z innym odpisem z 1716 r. (akt 294, numer marginalny „294”). Tekst dymisji Głogowskiego [?] nie został przepisany albo zaginął – stąd numer 293a (por. akty 58a, 77a, 199a). Nazwisko „Głogowskiego” [?] – lekcja niepewna (może Głębowskiego).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Sam tytuł odpisu: dymisja Józefa Głogowskiego [?] dana jego synowi Janowi; treść dokumentu nie została wpisana.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 251 (skan 0252, strona prawa; wklejona karta)

1Possessya JP. Jana Siemieniewskiego [?]

2Roku Tysiacza Semsot szesnadcatoho

3Miesiaca Junii desiatoho dnia

4Na Uradie Khrodzkim w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti

5Owruczom peredomnoiu Szymonom [?] Walewskim [?] Lu-

6dkowskim [?] Woyskim Żytomirskim Komornikom Khranicz[nym]

7Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim

8Jenerał Woiewodztwa Kijewskaho i Knyhami nynesznymi

9Khrodzkimi Kijewskimi Stanowszy oczewisto woźny Gen[erał]

10W[oiewódz]twa Kijowskiego i innych opatrzny Prokop

11Masikowski [?] w moc prawdziwey wierney i Autentyczney

12Relacyi swoiey iawnie ustnie i dobrowolnie dla zapisa-

13nia do xiąg ninieyszych zeznał, iż on Roku teraźniey-

14szego Tysiąc siedmset szesnastego Miesiąca Junii szóste-

15go dnia ex officio swoiego na affektacyą i prawną

16rekwizycyą Wielmożnego JmPana Jana Syna Jana [?] S[iemie-]

17niewskiego [?] Towarzysza, maiąc przy sobie stronę Szlachty

18WW. Jchmościów Panów Jana Baranowskiego, Michała W[...]

19[...]owskiego [?] był w dobrach części wsi Teptowa [?] w Woje[wódz]-

20twie Kijowskim leżącey, gdzie będąc vigore prawa [...]

21[...] [?] [...]iewskiego Oyca affektanta Tysiąc Siedmset dzie-

22siątego Roku dnia Drugiego Marca ad acta Castrensia

23[Kijowskie] [?] służącego, de actu et data w zawartym zapisanego [?]

24et coram actis praesentibus Castrensibus Kijowskie[mi]

25[...] zeznanego na pewną część wsi Teptowa [?] z poddan[ymi]

26[...] gruntami [?], lasami, borami i innemi tem prawem

27[wyrażonemi] dobrodzieystwami służącego, tęż WJPana

28Syna Pawła [?] do tey części wsi Teptowa [?] prawem spadłą

29natury post fatum [?] [...] pomienionego Jana [?]

k. 251v (skan 0254, strona lewa; odwrocie wklejonej karty)

1Jana Siemieniewskiego [?] affektanta ze wszelkiemi do tey części

2przynależytościami, poddanymi, Domi [?], Czynszami i wszelkiemi

3powinnościami, robotami, podatkami do tey części

4należącemi, gruntami, polami, oranemi i nieoranemi,

5zaroślami, Chruśtami, Sianożęciami, borami, drzewem

6bartnym i niebartnym z pszczołami i bez pszczół,

7Rzekami i rzeczkami, Jeziorami i w nich łowy rybnemi

8i gony Bobrowemi, owo ogoła ze wszystkiemi w ogóle

9et in specie mianowanemi i niemianowanemi do tey

10części należącemi się pożytkami, dochodami i Intratami,

11iako się ta część z dawna obszerności ma i zawiera z

12tem wszystkiem, nemine impugnante et contra-

13dicente, imo libere admittentibus Partibus, takie-

14go [?] w realną i spokoyną aktualną Panu Janowi [?]

15Synowi Pawła Siemieniewskiemu [?] prawem spadku na-

16turalnego podał i postąpił possessyą, a wyżey wy-

17rażonego JmW. Regnanta [?] w mianowaną część intro-

18mittowawszy i spokoyney possessyi postawiwszy,

19też stronę szlachty przy sobie będącą oświadczyw-

20szy się ztamtąd powrócił, i o tem tę swoią [?] danej

21possessyi przedemną Urzędem prawdziwą uczynił

22i zeznał Rellacyą, prosząc mnie, cum anteactis [?]

23praesentibus Connotari co i otrzymał. Prokop Ma-

24sikowski [?] woźny pisać nieumieiący –

25[na dole strony, ołówkiem:] 1110 [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Akt z 1716 r. na mniejszej, wklejonej karcie (inna ręka, bardzo blady atrament); na lewym marginesie numer „294.” i data „1716” (na skanie 0253 – powtórne zdjęcie tej samej rozkładówki – przed numerem przekreślone „X”). Foliacja „251” wpisana dwukrotnie. Między odpisami z XII 1713 (akt 293) a tym aktem brak odpisów z lat 1714–1715.

Formuła oblaty: „Roku Tysiacza Semsot szesnadcatoho Miesiaca Junii desiatoho dnia” – 10 VI 1716, Owrucz; urzędnik: „Szymonom [?] Walewskim [?] Ludkowskim [?] Woyskim Żytomirskim Komornikom Khranicz[nym]” – pismo bardzo blade; lekcję rozstrzyga wyraźny tekst aktu 297 (Owrucz 9 XII 1716): „Szymonom Walewskim Ludkowskim [?] Woyskim Żytomir. Komor. Khrodz. Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim” – nowy namiestnik podwojewództwa i rejent grodzki w miejsce M. SYNHAJEWSKIEGO. Woźny generał – opatrzny Prokop MASIKOWSKI [?] (tu blado „Masiowski”; w aktach 297–298 wyraźnie „Masikowski”), niepiśmienny. Strona szlachty: Jan BARANOWSKI i Michał W[…]owski [?].

Aplikant: „Jana Syna Jana [?] S…niewskiego [?] Towarzysza” – na k. 251v „Panu Janowi Synowi Pawła Siemieniewskiemu [?]”; imię ojca rozbieżne (Jan / Paweł) – lekcja niepewna. Podstawa: zapis ojca aplikanta z 2 III 1710, oblatowany w aktach grodzkich kijowskich, na część wsi „Teptowa” [?] (może Teptów / Ceptów). „JmW. Regnanta” [?] – zapewne zniekształcone „rekwirenta”. Środkowe wiersze k. 251 (w. 20–29) bardzo blade – odczyt częściowy.

Łacina: ex officio – z urzędu; vigore – mocą; ad acta castrensia – do akt grodzkich; de actu et data – z datą i miejscem; coram actis praesentibus castrensibus – przed niniejszymi aktami grodzkimi; post fatum – po śmierci; in genere et in specie – ogólnie i szczegółowo; nemine impugnante et contradicente, imo libere admittentibus partibus – gdy nikt nie przeszkadzał ani się nie sprzeciwiał, owszem strony swobodnie dopuszczały; cum anteactis praesentibus connotari – zapisać do niniejszych akt.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

10VI 1716 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Szymonem Walewskim Ludkowskim [?], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, opatrzny Prokop Masikowski [?] (niepiśmienny), zeznał, że 6 VI 1716 na prośbę Jana Siemieniewskiego [?], towarzysza, syna Pawła [?] (w nagłówku „syna Jana”), mając przy sobie szlachtę Jana Baranowskiego i Michała W…owskiego [?], był w części wsi Teptów [?] w województwie kijowskim i – na mocy zapisu ojca aplikanta z 2 III 1710, oblatowanego w aktach grodzkich kijowskich – podał aplikantowi, z prawa naturalnego spadku po ojcu, realną i spokojną posesję tej części ze wszystkimi przynależnościami: poddanymi, czynszami, powinnościami, robociznami i podatkami, gruntami, polami oranymi i nieoranymi, zaroślami, chrustami, sianożęciami, borami, drzewem bartnym z pszczołami i bez, rzekami, jeziorami z łowami rybnymi i gonami bobrowymi oraz wszelkimi pożytkami i intratami; nikt się nie sprzeciwiał. Woźny prosił o wpisanie relacji do akt. Odczyt częściowy – karta bardzo blada.

Transkrypcja

k. 252 (skan 0254, strona prawa)

1Possessya JP. Andrzeia Grabowskiego

2Roku Tysiąc Siedmset Szesnastego

3Miesiąca Oktobra trzynastego dnia

4Na Urzędzie Grodzkim w Zamku JeHo Krolew[skiey] Mości Żytomirskim

5przedemną Konstantym Didkowskim [?] Namiestnikiem Grodzkim

6Starostwa Żytomirskiego i xięgami ninieyszemi Grodzkiemi Żyto[mirskiemi]

7Stanowszy Oczewiście Woźny Generał W[oiewódz]twa Kij[owskiego] i innych Szlachetny

8Samuel Osiński [?], dla zapisania do xiąg ninieyszych Grodz[kich]

9Żyto[mirskich] w moc prawdziwey wierney i Słuszney rellacyi swo-

10iey, iawnie, ustnie i dobrowolnie zeznał iż on Roku teraźniey sze-

11go 1716. die quinta octobris na afektacyą i prawną rekwizycyą

12WJP. Andrzeia Grabowskiego maiąc przy sobie stronę Szlachty

13Ludzi wiary godnych WW. JPP. Alexandra Murawińskiego [?]

14i Dominika Chyżewskiego [?] eo maioris ac evidentioris testimonii

15gratia [s]ibi adhibitos był w Dobrach wsi Domanówce [?] w W[oiewódz]twie Kijow[skim]

16a Powiecie Żyto[mirskim] leżący, gdzie będąc post fata zeszłego JP. Pana Jana

17Grabowskiego Rotmistrza Chorągwi Pancerney na teraźnieyszego Rekwirenta

18iure devoluto et naturali spadłą, i należącą tychże Dobr połowy [?]

19wsi Domanówki [?] z poddanymi, nakoyzi [?] połowie osiadłymi ciągły-

20mi i nieciągłymi z ich powinnościami, robociznami, Polami, ogrodami,

21Sianożęciami, Lasami, Rzekami, Rzeczkami, Stawami,

k. 252v (skan 0255, strona lewa)

1Młynami, Groblami, pasiekami, Karczmą, Dziesięci-

2ną pszczelną [?], owo ogoła ze wszystkiemi wszelakiemi

3in genere et specie antiquis do pomienionych Dobr wsi poło-

4wy Domanówki [?] znaydującymi się przychodami, dochoda-

5mi, i pożytkami, temuż wyż specyfikowanemu Andrzejowi

6Grabowskiemu, modo Rekwirentowi do spokoyney realney i aktual-

7ney nemine contradicente et impugnante podał i postąpił

8possessyi, oraz poddanych tameyszych tychże dobr wsi połowy

9Domanówki [?] do Gromady zwoławszy, o panie ich nowym dzie-

10dzicznym opowiedział aby go za pana sobie przyięli i posłu-

11szeństwo wszelkie onemu pełnili iuridice przykazał, którzy

12poddani niebędąc niewczem opornymi [?], za pana sobie teraźniey-

13szego Rekwirenta przyiąwszy, powinności wszelkie, co im

14kazano pełnić zaraz zaczęli – i tak ten Woźny

15też stronę Szlachty przy sobie będącą oświad-

16czywszy się, ztamtąd powrócił i o tem ten

17przedemną Urzędem tę swoią prawdziwą

18Possessyi Rellacyą uczynił i zeznał, prosząc eiusdem actis co i otrzymał Samuel Osiński [?] Woźny scribendi

19ignarus –

Objaśnienia i tłumaczenia

NOWY ROK 1716 (druga sesja tego roku w odpisach) i inne miejsce oblaty: „Na Urzędzie Grodzkim w Zamku JeHo Krolew. Mości Żytomirskim” – przed Konstantym DIDKOWSKIM [?] (w rkp. „Didkowskim”), namiestnikiem grodzkim starostwa żytomierskiego; akt wpisany do ksiąg grodzkich żytomierskich. Formuła oblaty już po polsku (nie ruszczyzną). Nowa ręka kopisty (pismo kaligraficzne, pochyłe, wyraźne).

Woźny generał województwa kijowskiego i innych – szlachetny Samuel OSIŃSKI [?] (w rkp. „Osiński”, w podpisie „Osinski”; por. akty 158–159 – Samuel OLSZYŃSKI [?], woźny gen. kijowski 1701 – możliwe, że ta sama osoba), niepiśmienny („scribendi ignarus”). Strona szlachty: Aleksander MURAWIŃSKI [?] i Dominik CHYŻEWSKI [?]. Wieś „Domanówce”, „Domanówki” [?] (w rkp. „Domanowce/Domanówki”) – por. akt 176 (Jan GRABOWSKI, rotmistrz pancerny – Domanówka [?] z darowizny A. NIEMIRYCZA, 1701): zmarły Jan GRABOWSKI to ten sam rotmistrz, aplikant Andrzej – jego syn. „połowy [?]” i „nakoyzi [?] połowie” – lekcja niepewna (połowa wsi). „Dziesięciną pszczelną [?]” – lekcja niepewna.

Łacina: die quinta octobris – dnia 5 października; eo maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; post fata – po śmierci; iure devoluto et naturali – prawem przypadłym i przyrodzonym; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; antiquis – dawnymi; modo – obecnie; nemine contradicente et impugnante – gdy nikt się nie sprzeciwiał ani nie przeszkadzał; iuridice – prawnie; eiusdem actis [connotari] – (prosząc o wpisanie) tejże do akt; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Streszczenie

13X 1716 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Konstantym Didkowskim [?], namiestnikiem grodzkim starostwa żytomierskiego, woźny generał województwa kijowskiego i innych, szlachetny Samuel Osiński [?] (niepiśmienny), zeznał, że 5 X 1716 na prośbę Andrzeja Grabowskiego, mając przy sobie szlachtę Aleksandra Murawińskiego [?] i Dominika Chyżewskiego [?], był w (połowie [?]) wsi Domanówka [?] w województwie kijowskim i powiecie żytomierskim, przypadłej aplikantowi z prawa przyrodzonego po śmierci Jana Grabowskiego, rotmistrza chorągwi pancernej, i podał mu ją w spokojną, realną i aktualną posesję z poddanymi osiadłymi ciągłymi i nieciągłymi, ich powinnościami i robociznami, polami, ogrodami, sianożęciami, lasami, rzekami, stawami, młynami, groblami, pasiekami, karczmą i wszelkimi dochodami; nikt się nie sprzeciwiał. Zwołanym w gromadę poddanym oznajmił o nowym dziedzicu i nakazał posłuszeństwo – poddani przyjęli go za pana i zaraz zaczęli pełnić powinności. Woźny prosił o wpisanie relacji.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 252v (skan 0255, strona lewa – dół)

1Manifestacya JP. Gabryela Jachimowskiego

2Roku Tysiąc Siedmset Szesnastego

3Miesiąca Decembra dziewiątego dnia

4[reklamant:] Na Urzędzie

k. 253 (skan 0255, strona prawa)

1Na Urzędzie Grodzkim w Zamku JeHo Krolewskiey Mości

2Żytomirskim przedemną Konstantym Witowskim [?] Namiest-

3nikiem Grodzkim Starostwa Żytomirskiego i xięgami ninicy-

4szemi Grodzkiemi Żytomirskiemi Comparens personaliter

5WJPan Gabryel Jachimowski Podczaszy Ziemi Wieluńskiey

6referuiąc się do usiłowey [?] manifestacyi przez WJPana Cza-

7plica Podkomorzego Kijowskiego w Grodzie Żytomirskim

8i Manifestacyi przez WWJchPanów Szlachty i obywatelów

9Woiewództwa Kijowskiego w Grodzie Owruckim Roku przeszłego

10Tysiąc siedmset pietnastego, przeciwko niżey wyrażonym

11Jchmościom Panom poczynionych, solenniter [?] przeciwko WJPanom

12Antoniemu Kraińskiemu [?] na Wiatyniu [?] Sienickiemu [?]

13Podstaroście [?], Lucinemu [?] Grodzkiemu Sędziemu, Alexandrowi

14na Klewaniu [?] Niemiryczowi Podsędkowi, i Bogusławowi

15z Wołanowa Mierze [?] Pisarzowi, urzędnikom Ziemskim

16Kijowskim zaniósł manifestacyą w takowy sposób –

17Jż pomienieni Jchmość Panowie, tak in anteactum

18[?] [...], iako i w teraźnieyszym Roku in Judicando Sądów Ziem-

19skich Kijowskich contra leges positivas postępuiąc,

20naprzód quo ad statum praesentem Rzeczypospolitey,

21w czasie konfederacyi Tarnogrodzkiey wszelkie Sądy ad

22libitum Woiewództw ad reassumendum zostawiła, Jch-

23mość zaś nie czekaiąc resolucyi przez laudum Woie-

24wództwa naszego, zaraz niewykonawszy Juramentu

25za Konfederacyą w Żytomierzu alternaty niebędącey [?]

26pod [?] [...], quod maximum non in termino Sądów Ziem-

27skich eiusdem legibus positivis circumscripto Sądy

28swoie sądzić acceperunt [?], ito [?] prorsus prorogatione [?] [...]

k. 253v (skan 0256, strona lewa)

1prorogacyi niepowinna od kadencyi daley, a chociażby Jchmość

2prorogować chcieli, tedy in termino zaraz prorogacyi

3swey Jnnotescencyą do Grodu podać powinni byli, a tey

4niebyło; podczas sądzenia się Sądów Skarbowych uradził-

5szy [?] et anteriori actu, iako cadem [?] constat Woiewództwu

6iest podana, przez co Jchmość bracia szlachta, niebezpiecz-

7ni ze sądów niebędzie [?], że niedy [?] prorogacya in termino

8niepodana do domów poodieżdżali, potem kiedy tabory

9woyska Koronnego weszły w Woiewództwo nasze, i za

10wiele Jchmość bracia przez wyiazd z domów swoich potem

11[...] Sądów, sprawy ponowić niemogli, w Kancelaryi zaś Ziem-

12skiey non ille wtory [?] by być powinien według prawa Za-

13chowane iest [?], ordo bez Rellacyi wpisuie się, sed Rella-

14cya antem [?] wyzierzym [?], przyimuią, a potem sprawa [...]-

15cya [...] [...] Kijowski

16pada – Do tego Jegomość Pan Regent Ziemski Kijowski

17spisać decreta i niepowinien tylko Jegomość Pan Pi-

18sarz Judicata Jchmościom vim legis sapientiant [?], to

19nie według prawa i opisu Jego, ale adhaerentes et favo-

20rantes stronom ferowali, i takowe sprawy bez Komplety

21prawnego sądzili, a owe praeiudicia, i niemniey o nieważ-

22ność pomienionych Sądów Ziemskich Kijowskich [...] decre-

23tów i Konceminat [?] wszelkich [?] [...] contra mentem

24praemissa Confederationis, ale contra mentem leges

25publice ferowanych i otrzymanych iterum iterumque [?]

26manifestuie się, ernadis [?] i protestuie się etiam [atque etiam] [?]

27tego manifestu publicznego meliorationem restaurare [?]

28i na to się ręką własną podpisawszy eodem actum Ma-

29nifestu actis praesentibus connotari prosił co i otrzymał

30Gabryel Jachimowski podczaszy Ziemi Wieluńskiey

Objaśnienia i tłumaczenia

Manifestacja z 9 XII 1716 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim przed namiestnikiem grodzkim starostwa żytomierskiego Konstantym „Witowskim” [?] (w akcie 295 – „Didkowskim” [?]; ta sama osoba, nazwisko odczytane rozbieżnie). Komparent: WJPan Gabriel JACHIMOWSKI, podczaszy ziemi wieluńskiej. Akt nawiązuje do wcześniejszych manifestacji z 1715 r.: WJPana „Czaplica” [?] (zapewne CZAPLICA, podkomorzego kijowskiego) w grodzie żytomierskim oraz szlachty i obywateli województwa kijowskiego w grodzie owruckim.

Manifestacja wymierzona w urzędników ziemskich kijowskich: „Antoniemu Kraińskiemu [?] na Wiatyniu [?] Sienickiemu [?] Podstaroście [?]” (lekcja bardzo niepewna – może dwie osoby), „Lucinemu [?] Grodzkiemu Sędziemu” (niejasne), Aleksandra „na Klewaniu [?] Niemirycza”, podsędka (por. akt 274 – Aleksander NIEMIRYCZ z Olewska, podsędek kijowski: „Klewaniu” [?] to zapewne zniekształcone „Olewsku”), i Bogusława „z Wołanowa Mierze [?]” (może MIERA lub MIER), pisarza. Zarzuty: sądzenie spraw sądów ziemskich kijowskich wbrew prawom pozytywnym (contra leges positivas); podjęcie sądów bez czekania na laudum województwa i bez złożenia przysięgi na konfederację (konfederacja tarnogrodzka 1715–1716 pozostawiła sądy uznaniu województw); sądzenie poza terminem kadencji, bez zgłoszenia prorogacji do grodu (szlachta rozjechała się, a potem nie mogła stawić się z powodu wejścia taborów wojska koronnego); nieprawidłowości w kancelarii ziemskiej (wpisywanie bez relacji); spisywanie dekretów przez regenta zamiast pisarza; sądzenie bez kompletu i stronnicze wyroki. Manifestant protestuje przeciw ważności tych sądów i dekretów i zastrzega sobie poprawienie manifestu.

Pismo k. 253 i 253v bardzo blade (zwłaszcza dolne partie k. 253v); tekst miejscami zniekształcony przez kopistę (łacina) – odczyt częściowy, liczne [?]. Kontekst historyczny: konfederacja tarnogrodzka (1715–1716) przeciw Augustowi II i wojskom saskim; sejm niemy 1717.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; solenniter – uroczyście; in anteactum – poprzednio; in iudicando – w sądzeniu; contra leges positivas – wbrew prawom pozytywnym (stanowionym); quo ad statum praesentem Reipublicae – co do obecnego stanu Rzeczypospolitej; ad libitum – według uznania; ad reassumendum – do wznowienia; in termino – w terminie; legibus positivis circumscripto – określonym prawami stanowionymi; innotescentia – zawiadomienie; anteriori actu – wcześniejszym aktem; adhaerentes et favorantes – sprzyjający i faworyzujący; praeiudicia – uprzedzenia, szkody prawne; contra mentem praemissae confederationis – wbrew myśli wspomnianej konfederacji; leges publice ferowane – prawa publicznie uchwalone; iterum iterumque – raz po raz; etiam atque etiam – usilnie; meliorationem – poprawienie; actis praesentibus connotari – zapisać do niniejszych akt.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

9XII 1716 na urzędzie grodzkim w zamku żytomierskim, przed Konstantym Witowskim [?] (Didkowskim [?]), namiestnikiem grodzkim starostwa żytomierskiego, Gabriel Jachimowski, podczaszy ziemi wieluńskiej, powołując się na manifestacje z 1715 r. – podkomorzego kijowskiego Czaplica [?] w grodzie żytomierskim i szlachty województwa kijowskiego w grodzie owruckim – uroczyście zamanifestował przeciw urzędnikom ziemskim kijowskim: Antoniemu Kraińskiemu [?] (Sienickiemu [?]), […] [?], podsędkowi Aleksandrowi Niemiryczowi i pisarzowi Bogusławowi z Wołanowa Mierze [?]. Zarzucił im, że w zeszłym i bieżącym roku sądzili sprawy ziemskie kijowskie wbrew prawom: nie czekając na laudum województwa i nie złożywszy przysięgi na konfederację (tarnogrodzką), poza terminem kadencji i bez zgłoszenia prorogacji do grodu, gdy szlachta rozjechała się do domów, a potem z powodu wejścia wojsk koronnych nie mogła stawić się na sądy; że w kancelarii ziemskiej wpisywano sprawy bez relacji, dekrety spisywał regent zamiast pisarza, a sądy odbywały się bez kompletu i stronniczo. Manifestant protestował przeciw ważności tych sądów i dekretów, zastrzegł prawo do uzupełnienia manifestu i prosił o wpis do akt. Odczyt częściowy – karty bardzo blade.

Transkrypcja

k. 254 (skan 0256, strona prawa)

1Jntromissya JP. Jana Nasińskiego [?] do

2Części wsi Liszanowa [?] w W[oiewódz]twie Kij[owskim] Leżący

3Roku Tysiąc Siedmset Szesnastego

4Miesiąca Decembra dziewiątego dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Miłosti Owruczu

6peredomnoiu Szymonom Walewskim Ludkowskim [?] Woyskim Żytomir[skim]

7Komor[nikom] Khrodz[kim] [?] Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim

8Generału W[oiewodz]twa Kijewskaho i Knyhami nyniszymi Khrodzkimi

9Kij[ewskimi] Stanowszy oczewiście Woźny Generał W[oiewódz]twa Kijowskiego i innych

10opatrzny Prokop Masikowski [?] w moc prawdziwey wierney i słuszney

11rellacyi swoiey iawnie ustnie i dobrowolnie dla zapisania do ni-

12nieyszych xiąg zeznał, iż on Roku Teraźnieyszego na afektacyą

13i prawną Rekwizycyą JP. Jana Nasińskiego [?], maiąc tez przy sobie

14stronę Szlachty Ludzi wiary godnych WW. Jana Witkowskiego i Lo-

15[...]a [?] Suzinowicza [?] był w Dobrach Części wsi Liszanowa [?] w W[oiewódz]twie

16Kijowskim sytuowaną gdzie będąc vigore prawa spadku po ś.p.

17Antonim Nasińskim [?] Por[uczniku] Znaku Pancer[nego] na teraźnieyszego afe-

18ktanta spadłą ze wszystkiemi oney pertynencyami tou[t] [?] Pod-

19[da]n[y]mi, Polami, Lasami, Sianożęciami, Pastwiskami, Strumykami,

20Rzeczkami, Błotami, zaroślami, Lasami, et cum omnibus pertinentiis

21[...] [?]

k. 254v (skan 0258, strona lewa – w. 1–9)

1iak się w sobie miała i zawierała w realną spokoyną i bezprzeszkodną

2temuż Rekwirentowi JP. Janowi Nasińskiemu [?] podał postąpił Jntro-

3missyą, poczem poddanych do Gromady zwoławszy o nowym ich

4Panie Afektancie zawiadomił i pełnić posłuszeństwo zlecił, wszem

5stronę Szlachty oświadczywszy się ztamtąd powrócił, i o tem tę swoią

6o danej Jntromissyi przedemną Urzędem uczynił i zeznał Rellacyą

7prosząc cum actis praesentibus Connotari co i otrzymał – Prokop Ma-

8sikowski [?] Woźny Pisać nieumieiący –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 9 XII 1716 w Owruczu (ta sama data co manifestacja G. JACHIMOWSKIEGO w Żytomierzu, akt 296, i relacja z aktu 298). Urzędnik: Szymon WALEWSKI „Ludkowskim” [?] (w akcie 298 „Lubowskim” [?] / „Lutkowskim” [?] – lekcja drugiego członu niepewna), wojski żytomierski, „Komor. Khrodz.” (w akcie 298 „Komornikom Khraniczym” – komornik graniczny), namiestnik podwojewództwa i rejent grodzki generału województwa kijowskiego – rozstrzyga lekcję w akcie 294. Woźny: opatrzny Prokop „Masikowski” [?] (wyraźnie „Masikowski”), niepiśmienny.

Aplikant: JP. Jan „Nasiński” [?] (w rkp. „Nasinskiego”, „Nasinskim”, „Nasinskiemu” – pierwsza litera może być też M/W), syn ś.p. Antoniego, „Por. Znaku Pancer.” – porucznika znaku (chorągwi) pancernego. Wieś „Liszanowa” [?] (w rkp. „Liszanowa”/„Lisranowa”) – lekcja niepewna. Strona szlachty: Jan WITKOWSKI i „Lo-…a Suzinowicza” [?] (imię i nazwisko niepewne, może Łukasza Szymanowicza). Ostatni wiersz k. 254 (po „cum omnibus pertinentiis”) w grzbiecie/nieczytelny. W tekście „tou[t]” [?] – niejasne (może „to iest”).

Łacina: vigore – mocą; pertynencyami – przynależnościami; cum omnibus pertinentiis – ze wszystkimi przynależnościami; cum actis praesentibus connotari – zapisać do niniejszych akt.

Streszczenie

9XII 1716 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Szymonem Walewskim Ludkowskim [?], wojskim żytomierskim, komornikiem, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, opatrzny Prokop Masikowski [?] (niepiśmienny), zeznał, że na prośbę Jana Nasińskiego [?], mając przy sobie szlachtę Jana Witkowskiego i … Suzinowicza [?], był w części wsi Liszanów [?] w województwie kijowskim i – na mocy prawa spadku po zmarłym Antonim Nasińskim [?], poruczniku chorągwi pancernej – wwiązał aplikanta w realne, spokojne i bezprzeszkodne posiadanie tej części ze wszystkimi przynależnościami: poddanymi, polami, lasami, sianożęciami, pastwiskami, strumykami, rzeczkami, błotami i zaroślami; zwołanym poddanym oznajmił o nowym panu i nakazał posłuszeństwo. Woźny prosił o wpisanie relacji do akt.

Transkrypcja

k. 254v (skan 0258, strona lewa – od w. 10)

1Possessya JP. Antoniego Markowskiego do Części wsi

2Kreczmerówki [?]

3Roku Tysiacza Siemsot Szesnadcatoho

4Miesiaca Dekabra Dewiatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JKM. Owruczu peredomnoiu Szymonom

6Walewskim Lubowskim [?] Woyskim Żytomirskim Komornikom Khraniczym

7Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodzkim Generału W[oiewodz]twa Kij[ewskoho]

8i Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi] Kijewskimi Stanowszy Oczewiście Woźny

9Generał W[oiewódz]twa Kijowskiego i innych opatrzny Prokop Masikowski [?] w moc

10prawdziwey wierney i słuszney rellacyi swoiey iawnie ustnie i dobrowol-

11nie dla zapisania do xiąg ninieyszych zeznał iż on Roku teraźnieysze-

12go 1716 Dnia 5 Decembra na affektacyą i prawną Rekwizycyą JP. Antoniego

k. 255 (skan 0258, strona prawa)

1Antoniego [!] Markowskiego Rekwirenta maiąc przy sobie stronę Szlachty

2Ludzi wiary godnych WW. Hapona [?] Chodakowskiego i Kuźmę Hołowińskiego [?]

3dla tym lepszey wiary wzięty i przysposobionych był w Dobrach wsi Kreczmerówce [?]

4w W[oiewódz]twie Kijowskim Leżący, gdzie będąc Części tey wsi vigore iuris

5naturalis po ś.p. Janie Markowskim Cześniku Lwowskim [?] Oycu

6Rekwirenta na tegoż Rekwirenta spadłą i należącą ze wszystkiemi

7przynależnościami tojest Poddanemi ciągłemi i nieciągłemi,

8domami, Daninami, Czynszami, Gruntami, Polami oranemi i nie

9oranemi, zasianemi, i nie zasianemi, Siedliskami, Lasami, Drze-

10wem bartnym i niebartnym ze pszczołami i bez pszczół, gony Bo-

11browemi i łowami zwierza i innemi wszystkiemi i wszelakiemi ge-

12neraliter mianowanemi i nie mianowanemi pożytkami, dochodami

13intratami i przynależytościami do Części Dobr wsi Kreczmerówki [?] należącemi

14nic nie wyimuiąc ani Excypuiąc, ale wszystko ogółem i pospolitością

15zawieraiąc tak iako się Części antiquitus suis in metis limitibus

16distantiis et circumferentiis extendebat et nunc extendit i iako JmPP.

17Markowscy in sua Possessione trzymali i używali z tym wszystkiem

18[reklamant:] JmPanu

k. 255v (skan 0259, strona lewa – w. 1–13)

1JmPanu Antoniemu Markowskiemu modernu [!] requirenti i Jego

2Sukcessorom w Realną Aktualną i Dziedziczną nemine impugnante

3podał i postąpił Possessyą, Poddanych do Gromady zwoławszy o pa-

4nie ich JmPanu Rekwirencie opowiedział i pełnić posłuszeństwo

5zalecił wszym pomienieni poddani niebędąc opornymi co im ro-

6bić Kazano zaraz pełnić poczęli, a tak pomieniony Woźny przy spokoy-

7ney JP. Rekwirenta zostawiwszy Possessyą tąż Stronę Szlachty

8sobie przytomną oświadczywszy się, ad acta przybył i o tem te praw-

9dziwą podania Possessyi przedemną Urzędem uczyniwszy Rellacyą

10prosząc actis Connotari co i otrzymał – Prokop Masikowski [?] Woźny Pisać nieumieiący –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 9 XII 1716 w Owruczu – ta sama sesja co akt 297 (przed Szymonem WALEWSKIM „Lubowskim” [?] – w akcie 297 „Ludkowskim” [?], w akcie 299 „Lewkowskim” [?]; wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim). Czynność woźnego 5 XII 1716. Woźny – opatrzny Prokop MASIKOWSKI [?], niepiśmienny.

Aplikant: JP. Antoni MARKOWSKI (na początku k. 255 imię powtórzone przez kopistę), syn ś.p. Jana MARKOWSKIEGO, „Cześniku Lwowskim” [?] (lekcja dość pewna). Wieś „Kreczmerówki”, „Kreczmerówce” [?] (w rkp. „Kreczmerowki”) – lekcja niepewna. Strona szlachty: „Hapona [?] Chodakowskiego” (Hapon – ruska forma imienia Agafon [?]) i „Kuźmę Hołowińskiego” [?] (w rkp. „Hołowinskiey” [?] – koniec wiersza). „modernu requirenti” – zapewne za „moderno requirenti” (obecnemu rekwirentowi).

Łacina: vigore iuris naturalis – mocą prawa przyrodzonego; generaliter – ogólnie; antiquitus suis in metis, limitibus, distantiis et circumferentiis extendebat et nunc extendit – od dawna rozciągała się i teraz rozciąga w swoich granicach, kopcach, odległościach i obwodzie; in sua possessione – w swym posiadaniu; moderno requirenti – obecnemu wnioskodawcy; nemine impugnante – gdy nikt nie przeszkadzał; actis connotari – zapisać do akt.

Streszczenie

9XII 1716 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Szymonem Walewskim Lubowskim [?], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, opatrzny Prokop Masikowski [?] (niepiśmienny), zeznał, że 5 XII 1716 na prośbę Antoniego Markowskiego, mając przy sobie szlachtę Hapona [?] Chodakowskiego i Kuźmę Hołowińskiego [?], był we wsi Kreczmerówka [?] w województwie kijowskim i podał Markowskiemu i jego sukcesorom w realną, aktualną i dziedziczną posesję część tej wsi, przypadłą mu z prawa przyrodzonego po ojcu Janie Markowskim, cześniku lwowskim [?], ze wszystkimi przynależnościami – poddanymi ciągłymi i nieciągłymi, domami, daninami, czynszami, gruntami, polami oranymi i nieoranymi, zasianymi i niezasianymi, siedliskami, lasami, drzewem bartnym z pszczołami i bez, gonami bobrowymi, łowami zwierza i wszelkimi pożytkami, w dawnych granicach; nikt się nie sprzeciwiał. Zwołanym poddanym oznajmił o nowym panu i nakazał posłuszeństwo – poddani nie byli oporni i zaraz zaczęli wykonywać polecenia. Woźny prosił o wpisanie relacji do akt.

Transkrypcja

k. 255v (skan 0259, strona lewa – od w. 14)

1Oblata Kapitulacyi JP. Michałowi Strzemeskiemu [?] służąca

2Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho [!]

3Miesiaca Dekabra Desiatoho dnia

4Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczu peredomnoiu Szymonem

5Walewskim Lewkowskim [?] Woyskim Żytomir[skim] Komornikom Khraniczym Namiestnikom

6podwoiewodztwa Rehentom Khrodz[kim] Generału W[oiewodz]twa Kij[ewskoho] i Knyhami nynisznymi

7Khrodzkimi Kijewskimi Comparens p[erso]n[ali]t[e]r JP. Michał Strzemeski [?] dla zapisania do xiąg

8ninieyszych Kapitulacyą, od JW. Pocieja sobie stawaiącemu na Porucznikowstwo daną

k. 256 (skan 0259, strona prawa)

1podał w te słowa – Ludwik Konstanty na Włodawie i Różanie Pociey Kaszt[elan] Wileń-

2ski Hetman Wielki W[ielkiego] X[ięstwa] Litt[ewskiego] Borciański [?], Ratyński, Szereszewski, Piński Staro-

3sta, wszem w obec i każdemu z osobna komu by o tem wiedzieć należało osobliwie JWW. JPP.

4Regimentarzom, Generałom, Brygadierom, Półkownikom, oberszterlejtenantom Ma-

5iorom, i wyższy i niższy Szarży Officerom tak od Kawaleryi iako i Jnfanteryi

6Woysk Rzpltey i W[ielkiego] X[ięstwa] Lit[ewskiego] i całemu in genere Rycerstwu oznaymuię, Jż maiąc

7sobie zaleconą merita et capacitatem WJmPana Michała Strzemeskiego [?] Podporucz-

8nika w Szarży Cudzoziemskiey et in occasionibus belli, a chcąc nietylko praedignitaci-

9[i] [?] te ci pomienionego Jmci pracniące [?] lecz do usług Rzpltey zachęcić, nim tedy pod

10Regimentami, lub Kawaleryi iako i Jnfanteryi Rzpltey i W[ielkiego] X[ięstwa] Lit[ewskiego] znaydzie się po-

11dignitatis Ejus vacans Szarża konferuię przy boku moim Porucznikowstwo, którey

12WJP. Strzemeskiego [?] aby wszyscy Jmci Panowie Sztab i ober officerowie i całe Ry-

13cerstwo Cudzoziemskiego Zaciągu za prawdziwego porucznika mieli i znali de loco

14et praerogativa in occasionibus belli ustąpili, pilno praesentibus za-

15lecam i mieć chcę. od mnie zaś quantamus [?] Porucznikowska gaża przy dystry-

16bucyi generalney woyskowey pomienionego Jmci dochodzić będzie – na co dla le-

17pszey wiary tę Kapitulacyą podpisawszy pieczęć Woyskową W[ielkiego] X[ięstwa] Litt[ewskiego] przycisnąć kazałem

18Dan w Leżney [?] die decima nona Junii Anno Millesimo Septingentesimo Decimoquinto Lud[wik]

19Pociey H[etman] W[ielki] W[ielkiego] X[ięstwa] L[itewskiego] (L.S.) która to Kapitulacya co do słowa w xięgi ninieysze iest wpisana –

Objaśnienia i tłumaczenia

Data oblaty w rkp. „Roku Tysiacza Siemsot trynadcatoho Miesiaca Dekabra Desiatoho dnia” – 10 XII 1713; to niemożliwe, gdyż oblatowany patent jest z 19 VI 1715, a oblatę przyjmuje Szymon WALEWSKI (w rkp. tu „Lewkowskim” [?]), namiestnik podwojewództwa od 1716 (akty 294, 297–298). Zapewne błąd kopisty za „szesnadcatoho” (10 XII 1716) – dzień po sesji 9 XII 1716 (akty 297–298); potwierdza to akt 300 – oblata bliźniaczego patentu Pocieja (Leżna [?] 20 VI 1715) z datą „Szesnadcatoho … Dekabra Dziesiatoho dnia” (10 XII 1716).

Wystawca patentu: Ludwik Konstanty POCIEJ na Włodawie i Różanie, kasztelan wileński, hetman wielki litewski, starosta „Borciański” [?] (zapewne brasławski [?]), ratneński [?] („Ratyński”), szereszewski, piński (por. akty 256, 269a – dymisje od tegoż hetmana). Obdarowany: WJmPan Michał STRZEMESKI [?] (w rkp. „Strzemeskiego”/„Strzemeskiemu”), podporucznik „w Szarży Cudzoziemskiey” (w autoramencie cudzoziemskim); otrzymuje porucznikostwo „przy boku” hetmana do czasu wakansu odpowiedniej szarży w regimentach, z gażą porucznikowską z generalnej dystrybucji wojskowej. „Dan w Leżney [?]” – miejsce niepewne (może Łosośna, Leźno). „pracniące [?]”, „quantamus [?]” – wyrazy zniekształcone przez kopistę.

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; merita et capacitatem – zasługi i zdolność; in occasionibus belli – w okazjach wojennych; dignitatis eius vacans szarża – wakująca szarża odpowiednia jego godności; konferuję – nadaję; de loco et praerogativa – co do miejsca i pierwszeństwa; praesentibus – niniejszym; die decima nona Iunii anno millesimo septingentesimo decimo quinto – dnia 19 czerwca 1715; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Streszczenie

Na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Szymonem Walewskim Lewkowskim [?], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim (data w rkp. 10 XII 1713, zapewne 1716), Michał Strzemeski [?] podał do wpisania kapitulację, czyli patent, wydany mu przez Ludwika Konstantego Pocieja, kasztelana wileńskiego i hetmana wielkiego litewskiego, w Leżnej [?] 19 VI 1715. Hetman, uznając zasługi i zdolności Strzemeskiego [?], podporucznika w autoramencie cudzoziemskim i w okazjach wojennych, nadaje mu porucznikostwo przy swoim boku do czasu, gdy w regimentach kawalerii lub piechoty Rzeczypospolitej i Wielkiego Księstwa Litewskiego zwolni się odpowiednia szarża; poleca regimentarzom, generałom, brygadierom, pułkownikom, oberszterlejtnantom, majorom i wszystkim oficerom uznawać go za prawdziwego porucznika i ustępować mu miejsca i pierwszeństwa; zapewnia mu gażę porucznikowską z generalnej dystrybucji wojskowej. Patent podpisany przez hetmana i opatrzony pieczęcią wojskową Wielkiego Księstwa Litewskiego wpisano słowo w słowo do ksiąg.

Transkrypcja

k. 256v (skan 0260, strona lewa; wklejona mniejsza karta)

1Obl[ata] Patentu od JW. Pocieia H[etmana] W[ielkiego] W[ielkiego] X[ięstwa] L[itewskiego] WJ. Mikołaiowi

2Markowskiemu na Szarżę Maiorską dany –

3Roku Tysiacza Siemsot Szesnadcatoho

4Miesiaca Dekabra Dziesiatoho dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti Owruczu peredomnoiu

6Szymonom Walewskim Ludkowskim [?] Woyskim Żytomirskim Komor[nikom] Khranicznym

7Namiestnikom podwoiewodztwa Rehentom Khrodz[kim] Generału W[oiewodz]twa Kij[ewskoho] i Knyhami

8nynisznymi Khrodzkimi Kijewskimi Comparens p[erso]n[ali]t[e]r WJmPan Mikołay

9Szeleyga [?] Markowski, ten Patent na Szarżę Maiorską od JW. Ludwika

10Konstantego Pocieia Hetmana Wielkiego W[ielkiego] X[ięstwa] Litt[ewskiego] sobie stawaiącemu

11dany i służący dla zapisania do xiąg ninieyszych podał, który Ja Urząd przyimu-

12iąc czytałem, i temi iest inserowany słowy – Ludwik Konstanty na Włodawie

13i Różanie Pociey Kaszt[elan] Wileński Hetman Wielki W[ielkiego] X[ięstwa] Litt[ewskiego] Borciański [?]

14Ratyński, Szereszeski, Piński Starosta wszem wobec i każdemu z osobna komu by

15o tem wiedzieć należało osobliwie JWW. JmPanom Regimentarzom, Generałom

16Brygadierom Półkownikom, oberszterlejtenantom, Maiorom i wyższy

17i niższy szarży officerom tak od Kawaleryi iako i Jnfanteryi Woysk

18Rzpltey i W[ielkiego] X[ięstwa] Litt[ewskiego] i całemu in genere Rycerstwu oznaymuię, iż

19maiąc sobie zalecone merita et capacitatem WJmPana Miko-

20łaia Markowskiego Kapitana w Szarży Cudzoziemskiey et in occasionibus

21belli, a chcąc nietylko prodignitate ci pomienionego Jmci pracniące [?] lecz do usług

22Rzpltey zachęcić, nim tedy pod Regimentami lub Kawaleryi iako i Jnfanteryi

23Rzpltey i W[ielkiego] X[ięstwa] Lit[ewskiego] znaydzie się per dignitatis Ejus vacans Szarża konfe-

24ruię przy boku moim Szarżę Maiorską, którego W. Jmci Mikołaia Markowskiego

25aby wszyscy JmPanowie Sztab i ober Officerowie i całe Rycerstwo Cudzoziemskiego Za-

26ciągu za prawdziwego Maiora mieli, znali de loco et praerogativa in occasionibus belli

27ustąpili, pilno praesentibus zalecam i mieć chcę – od mnie zaś quantamus [?] Ma-

28iorska gaża przy dystrybucyi Generalney woyskowey pomienionego

29[reklamant:] Jmci

k. 257 (skan 0260, strona prawa – w. 1–7)

1Jmci dochodzić będzie naco dla lepszey wiary ten Patent podpisa-

2wszy pieczęć Woyskową W[ielkiego] X[ięstwa] Litt[ewskiego] przycisnąć kazałem Dan w Łężney [?]

3dnię Dwudziestego Junii Tysiąc Siedmset piętnastego Anno

4Ludwik Pociey Hetman W[ielki] X[ięstwa] L[itewskiego] (L.S.) Który to Patent za po-

5daniem i prośbą, a za moim Urzędowym przyięciem

6do xiąg ninieyszych iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 10 XII 1716 – ta sama sesja co akt 299 (tam rok omyłkowo „trynadcatoho”); przed Szymonem WALEWSKIM „Ludkowskim” [?] (tu „Leokowskim”/„Ludkowskim”), wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym. Wklejona mniejsza karta (k. 256v), blady atrament. Formularz patentu identyczny jak w akcie 299 (patent hetmana L. K. POCIEJA z 19 VI 1715 dla M. STRZEMESKIEGO [?]) – teksty wzajemnie się rozstrzygają: „Borciański [?] Ratyński, Szereszeski, Piński Starosta”, „prodignitate … pracniące [?]”, „quantamus [?]”; miejsce wystawienia „w Łężney” [?] (w akcie 299 „w Leżney” [?]).

Komparent: WJmPan Mikołaj „Szeleyga [?] Markowski” (drugi człon nazwiska / przydomek niepewny), kapitan w szarży cudzoziemskiej (w autoramencie cudzoziemskim); patent nadaje mu szarżę majorską przy boku hetmana do czasu wakansu w regimentach, z gażą majorską z generalnej dystrybucji wojskowej. Data patentu: 20 VI 1715 („dnię Dwudziestego Junii Tysiąc Siedmset piętnastego Anno”). Por. akt 298 – Antoni MARKOWSKI (Kreczmerówka [?]).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; inserowany – wpisany (in extenso); in genere – ogółem; merita et capacitatem – zasługi i zdolność; in occasionibus belli – w okazjach wojennych; per dignitatis eius vacans szarża – wakująca szarża odpowiednia jego godności; konferuję – nadaję; de loco et praerogativa – co do miejsca i pierwszeństwa; praesentibus – niniejszym; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Streszczenie

10XII 1716 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Szymonem Walewskim Ludkowskim [?], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, Mikołaj Szelega [?] Markowski podał do wpisania patent hetmana wielkiego litewskiego Ludwika Konstantego Pocieja (Leżna [?], 20 VI 1715). Hetman, uznając zasługi i zdolności Markowskiego, kapitana w autoramencie cudzoziemskim, nadaje mu szarżę majorską przy swoim boku do czasu zwolnienia się odpowiedniej szarży w regimentach kawalerii lub piechoty Rzeczypospolitej i Wielkiego Księstwa Litewskiego, poleca wszystkim oficerom i rycerstwu zaciągu cudzoziemskiego uznawać go za prawdziwego majora i ustępować mu miejsca, a gaża majorska ma mu przypadać z generalnej dystrybucji wojskowej. Patent, podpisany przez hetmana i opatrzony pieczęcią wojskową Wielkiego Księstwa Litewskiego, wpisano do ksiąg.

Transkrypcja

k. 257 (skan 0260, strona prawa – od w. 8)

1Dymissya WJP. Stefana Moczulskiego

2go [!] Synowi Janowi Alexandrowi uczyniona

3Roku Tysiacza Siemsot Szesnadcatoho

4Miesiaca Dekabra desiatoho [?] dnia

5Na Uradie Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti

6Owruczom peredomnoiu Szymonom Walewskim Ludkow-

7skim [?] Woyskim Żytomirskim Komornikom Khraniczym

8Namiestnikom podwoiewodztwa Rejentom Khrodzkim

9Generału Woiewodztwa Kijewskaho i Knyhami nynisznymi

10Khrodzkimi Kijewskimi Comparens personaliter WJP. Stefan

11Moczulski Skarbnik Czernihowski z Dymissyą od siebie zezna-

12waiącego in rem et personam WJP. Jana Alexandra

13rodzonego Syna swego daną i służącą dla zapisa-

14nia do xiąg ninieyszych podał – Którą Ja Urząd przyimu-

15iąc czytałem i tak się w sobie ma – Ja Stefan Moczul-

16ski Skarbnik Czernihowski z ś.p. Samuela Moczulskiego

17Syn, a z ś.p. Jana wnuk, zdrowy będąc na ciele

18i Umyśle odstąpiwszy swey własney należney

19Juryzdykcyi prawa forum Powiatu i W[oiewódz]twa, a pod teraź-

20nieyszy Zapis Dymissyonis cale się poddaiąc i wcielaiąc

21wiadomo iawno czynię ustnie i dobrowolnie zeznaię

k. 257v (skan 0261, strona lewa)

1Jż Ja zeznawaiący maiąc Dobra moie Dziedziczne

2Części Wsi Chodaków leż[ące] w W[oiewódz]twie Kijowsk[im] Części po Stry-

3iu [?] moim ś.p. Samuelu [?] i Moczulskim niemniey spadłe [?] któ-

4remi z prawa pospolitego będę mocen iako własnością

5swoią rządzić szafować i dysponować, a przy tem do-

6świadczywszy od Syna mego Jana Alexandra i Moczulskie[go]

7ku osobie moiey Rewerencyą, oraz niemogąc niewidzieć

8w nim doskonałey sposobności ku rządzeniu persona sua

9i maiątkiem swoim, umyśliłem przeto Dobra Te

10wyż mianowaną Części ze wszystkiemi Poddanemi

11Polami, Rolami, Lasami, Borami, Wodami Rzeka-

12mi i ze wszystkiemi innemi mianowanemi i nie-

13mianowanemi pożytkami dochodami i przynależy-

14tościami WJP. Janowi Alexandrowi Moczulskiemu

15Synowi memu dać, darować i na wieczność Dymitto-

16wać, iakoż ninieyszym przywodząc takowy

17móy Zamiar do skutku wyż wspomnioną Część

18Synowi memu daię, daruię i Dymittuię niezagradza-

19iąc onemu prawa przysłużenia [?] do Dóbr Moczudy [?] Mo-

20czulskich [?] i Kukiłek [?] w Woiewództwie Podlaskim [?] i Ziemi

21Drohickiey [?] Sukcessive spadaiących – Wolen tedy odtąd

22iuż iest i będzie wyż. Jan Alexander dwoiga Jmion

23Moczulski Syn móy Dobrami temi iako swoią

24własnością rządzić szafować i dysponować komu chcieć

25dać, darować i na wieczność Rezygnować, a Ja zeznawa-

26iący żadnego prawa powrotu do tych Dóbr mieć niebędę

27i na to daię ten móy List Zapis Dymissyiny który

28[reklamant:] Ręką

k. 258 (skan 0261, strona prawa – w. 1–16)

1Ręką moią własną przy uproszonych Świadkach

2i przyiaciołach podpisuię. Datum w Owruczu Tysiąc

3Siedmset szesnastego Roku Nowembra dwudziestego

4pierwszego dnia. U tego Zapisu Dymissyinego

5podpisy Ręki tymi słowy – Stefan Moczulski Skar-

6bnik Czernihows[ki] Jako Świadek i przyiaciel na tey

7Dymissyi podpisuię się Józef Skarzewski [?] Świadek

8przyproszony tey Dymissyi podpisuię się Antoni Kwo-

9ciński [?] – Także uproszony za świadka i przyiaciela do

10tego Zapisu Dymissyinego podpisuię się Piotr Omie-

11ciński [?] – Którego to Zapis Dymissyonis za poda-

12niem i prośbami, a za moim Urzędowym przyięciem

13do Knyh nynisznych iest wpisany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata w grudniu 1716 („Miesiaca Dekabra desiatoho [?] dnia” – zapewne 10 XII, ta sama sesja co akty 299–300 i 302) przed Szymonem WALEWSKIM LUDKOWSKIM [?]. Komparent: WJP. Stefan MOCZULSKI, skarbnik czernihowski, syn ś.p. Samuela, wnuk ś.p. Jana – zapewne ten sam Stefan Moczulski, który w 1712 r. był namiestnikiem i wicerejentem w Owruczu (akt 275). Obdarowany: syn Jan Aleksander („dwoiga Jmion” – dwojga imion). W tytule „Moczulskiego go Synowi” – dittografia kopisty.

Część wsi Chodaków w województwie kijowskim (por. akty 34–36, 159, 187, 191, 192, 271 – Chodaków) – „Części po Stryiu [?] moim ś.p. Samuelu [?] i Moczulskim niemniey spadłe [?]” – wiersz zniekształcony (może: „po Oycu moim ś.p. Samuelu Moczulskim na mnie spadłe”). Wystawca nie zagradza synowi prawa do dóbr „Moczudy [?] Moczulskich [?] i Kukiłek [?]” w województwie podlaskim [?] i ziemi drohickiej [?], przypadających sukcesyjnie (zapewne gniazdo rodowe Moczulskich na Podlasiu – może Moczydły i Kukiełki; lekcje niepewne). Świadkowie: Józef SKARZEWSKI [?], Antoni KWOCIŃSKI [?], Piotr OMIECIŃSKI [?] (por. akt 271 – J. OMIECIŃSKI [?]).

Łacina: comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; forum – sąd właściwy; dimissionis – (zapis) dymisji; persona sua – swoją osobą; dymittować – odstąpić, zwolnić; sukcesywnie – w drodze sukcesji; datum – dan.

Streszczenie

W grudniu 1716 (zapewne 10 XII) na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Szymonem Walewskim Ludkowskim [?], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, Stefan Moczulski, skarbnik czernihowski, podał do wpisania zapis dymisji dla rodzonego syna Jana Aleksandra. W zapisie (Owrucz, 21 XI 1716) syn Samuela i wnuk Jana Moczulskiego oświadcza, że swoją dziedziczną część wsi Chodaków w województwie kijowskim, widząc szacunek syna i jego zdolność do zarządzania majątkiem, daje, daruje i wieczyście odstępuje Janowi Aleksandrowi ze wszystkimi poddanymi, polami, rolami, lasami, borami, wodami, rzekami i wszelkimi pożytkami, nie zagradzając mu prawa do dóbr rodowych Moczulskich i Kukiłek [?] w województwie podlaskim [?] i ziemi drohickiej [?]; syn może tymi dobrami swobodnie rozporządzać, a ojciec zrzeka się prawa powrotu. Podpisali: wystawca i świadkowie Józef Skarzewski [?], Antoni Kwociński [?] i Piotr Omieciński [?].

Transkrypcja

k. 258 (skan 0261, strona prawa – od w. 17)

1Possessya WJPana Michała Głębockiego

2w Dobra Części Wsi Zwierzchówki [?] Służąca

3Roku Tysiacza Siemsot Szesnadcatoho

4Miesiaca Dekabra desiatoho [?] dnia

5Na [Uradie] Khrodzkom w Miestie JeHo Korolewskoy Myłosti

6Owruczom peredomnoiu Szymonom Walewskim Ludkowskim [?]

7Woyskim Żytomir[skim] Komornikom Khraniczym Namiestnikom

8podwoiewodztwa Rejentom Khrodzkim Jenerału W[oiewodz]twa

9Kijewskoho i Knyhami nynisznymi Khrodz[kimi] Kijew[skimi] stanowszy

10oczewisto woźny Generał W[oiewódz]twa Kij[owskiego] i innych opatrzny Pro-

11kop Masikowski [?] w moc prawdziwey wierney i autentycz-

12ney Rellacyi swoiey iawnie ustnie i dobrowolnie dla zapisania

13do xiąg ninieyszych zeznał iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc

14Siedmset szesnastego dnia pierwszego Decembra na Affekta-

15[reklamant:] cyą

k. 258v (skan 0262, strona lewa)

1i prawną Rekwizycyą WJP. Michała Głębockiego

2maiąc przy sobie stronę szlachty Ludzi wiary godnych

3WWJPP. Jana Kłodnickiego i Jakóba Brzeżkowskiego [?]

4maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos

5był w Dobrach wsi Wierzchowce [?] tu w W[oiewódz]twie Kijowsk[im]

6sytuowany gdzie będąc Części tey wsi vigore iuris

7divini et naturalis po Oycu WJ. Rekwirenta ś.p. WJ.

8Łukaszu Głębockim Łowczym Lwowskim na tegoż Affe-

9ktanta spadłą i należącą ze wszystkiemi Gruntami Polami

10Rolami, Lasami, Sianożęciami, ze wszystkiemi Zabu-

11dowaniami Dworskiemi i Chłopskiemi z poddanymi

12ciągłymi i pieszymi ich powinnościami Daninami

13Dziesięcinami i ze wszystkiemi pożytkami i Jntratami

14tak aby mianowane niemianowanemi, a niemia-

15nowane mianowanemi w niczem nieustępo-

16wało ani ubliżało do spokoyney Realney i Aktualney

17Dziedziczney podał i postąpił Possessyi i affektanta [?] pomie-

18nionego JP. Michała Głębockiego nemine contradi-

19cente et impugnante intromittował – Poczem poddanych

20do Gromady zwoławszy o nowym ich Panie i Dziedzicu

21teraźnieyszym Affektancie uwiadomił, owszem wyżey

22mianowanych szlachtę sobie przytomną

23oświadczywszy się ztamtąd powrócił i tu ad acta przy-

24bywszy przedemną Urzędem uczynił i zeznał Possessyi

25Rellacyą prosząc cum actis praesentibus connotari co i otrzy-

26mał – Prokop Masikowski [?] woźny pisać nieumieiący –

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata w grudniu 1716 („Dekabra desiatoho [?] dnia” – zapewne 10 XII; ta sama sesja co akty 299–301); czynność woźnego 1 XII 1716. Woźny – opatrzny Prokop MASIKOWSKI [?], niepiśmienny. Aplikant: WJP. Michał GŁĘBOCKI, syn ś.p. Łukasza GŁĘBOCKIEGO, łowczego lwowskiego. Strona szlachty: Jan KŁODNICKI i Jakub BRZEŻKOWSKI [?].

Nazwa wsi rozbieżna: w tytule odpisu „Zwierzchówki” [?] (może „Wierzchówki”), w tekście „wsi Wierzchowce” [?] – forma ujednolicona Wierzchowce [?]; być może ta sama wieś co Zwierzchówka [?] w akcie 288 (J. ZWIERZCHOWSKI [?], 1713). „i affektanta [?] pomienionego … intromittował” – zapewne „i affektanta … intromittował” (wwiązał aplikanta).

Łacina: maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; vigore iuris divini et naturalis – mocą prawa boskiego i przyrodzonego; nemine contradicente et impugnante – gdy nikt się nie sprzeciwiał ani nie przeszkadzał; intromittował – wwiązał; ad acta – do akt; cum actis praesentibus connotari – zapisać do niniejszych akt.

Streszczenie

W grudniu 1716 (zapewne 10 XII) na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Szymonem Walewskim Ludkowskim [?], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, opatrzny Prokop Masikowski [?] (niepiśmienny), zeznał, że 1 XII 1716 na prośbę Michała Głębockiego, mając przy sobie szlachtę Jana Kłodnickiego i Jakuba Brzeżkowskiego [?], był we wsi Wierzchowce [?] w województwie kijowskim i podał aplikantowi w spokojną, realną, aktualną i dziedziczną posesję część tej wsi, przypadłą mu z prawa boskiego i przyrodzonego po ojcu Łukaszu Głębockim, łowczym lwowskim, ze wszystkimi gruntami, polami, rolami, lasami, sianożęciami, zabudowaniami dworskimi i chłopskimi, poddanymi ciągłymi i pieszymi, ich powinnościami, daninami, dziesięcinami i wszelkimi pożytkami; nikt się nie sprzeciwiał. Zwołanym w gromadę poddanym oznajmił o nowym panu i dziedzicu. Woźny prosił o wpisanie relacji do akt.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 259 (skan 0262, strona prawa)

1Testament WP. Antoniego Chmie-

2lowskiego z rozporządzeniem

3Maiątku uczyniony –

4Roku Tysiąc Siemset Szesnastego

5Miesiąca Decembra Czternastego dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Krolew-

7skiey Mości Owruczu Przedemną Szymonem

8Walewskim Leukowskim [?] Woyskim Żytomirskim

9Komornikiem Granicznym Namiestnikiem

10Podwoiewodztwa Regentem Grodzkim Generału

11Woiewodztwa Kiiowskiego i Xięgami ninieysz-

12szemi Grodzkiemi Kiiowskiemi Comparens per-

13sonaliter Jmć Pan Jozef Syn Walentego wnuk

14Stanisława a Prawnuk Grzegorza Podskarbie-

15go [?] Zakroczymskiego Mości Chmielowski testament

16brata swego rodzonego Antoniego Woyskiego Żydaczew-

17skiego Chmielowskiego Jnwerowany [?] per oblatam

18podał tak się w sobie maiący: W Jmie Oyca i Sy-

19na y Ducha Świętego Amen – Poniewaz Życia

20ludzkiego kondycya śmiertelney podlega skazi

21telności, kiedy zaś człowiek życie swe skończy

22o terminie nikomu znać nie daie przeto ia

23Antoni Chmielowski Woyski Żydaczewski Syn Walen-

24[tego] Wnuk Stanisława a Grzegorza Podstarościego Za-

25kroczymskiego Mości Chmielowskiego prawnuk dopo-

26[pod tekstem, z prawej:] niwozy [?]

k. 259v (skan 0263, strona lewa)

1z woli boskiey Sędziwego wieku lubom na siłach os-

2łabiony, iednak zdrowy na umyśle nim mi Bóg

3śmiertelności z wyroku boskiego wypłacić [?] przyidzie [?]

4takową czynię duszy moiey i ciała mego dyspo-

5zycyą, i tego Testamentu mego obieram Executorem

6brata rodzonego mego Jozefa Chmielowskiego i Ma-

7teusza Trypolskiego Chorążego Żytomirskiego i pro-

8szę ich aby tey ostatniey woli moiey zadosyć uczy-

9nili 1mo gdy mię za Dekretem Boskim nieuch-

10ronne zakończą fata, tedy duszę moią grzeszną

11do rąk Stwórcy, który ią stworzył iako też Syna [Jego?]

12który mię w wierze Chrześciańskiey powołał [?]

13oddaię niemylną pokładaiąc nadzieię iż Pan

14Bóg w Troycy świętey iedyny tak drogiego okupu

15Swego za grzeszny naród [?] przenayświętszey Matki

16Syna Bożego wzaiem Matki opiekunki i Dobro-

17dzieyki moiey i wszystkich świętych patronów i

18patronek moich na wieczne duszy moiey nie da [?]

19[...]czy [?] przyść [?] zatracenia, tak rozporządziwszy

20Duszę proszę miłą mą Małżonkę a pulum [?] z Br-

21dziejowskich [?] Chmielowską by ciało moie pocho-

22wane było w Monastyrze Mroktowskim [?] do którego

23[...] dziesięć [?] legiuię [?] – Moią zaś [?] [...]

24i połowę Wsi Duszki [?] w Woiewodztwie Wołyń-

25skim a powiecie Łuckim położoney [...]

26daię w dożywocie teyże Żonie moiey a po Jey

27[reklamant:] [...]

k. 260 (skan 0263, strona prawa)

1z Dziedziców [?] [onych?] Chmielowskich tak iak iuż w

2Roku Tysiąc Siedmset [trzecim?] Dwunastego [?]

3Marca w Zamku [?] Załozanym [?] i tego czasu przed

4urzędem i Xięgami Grodzkiemi Łuckiemi wyzna-

5nanym wspólnym zapisem Jey to obwarowa-

6łem a po Jey śmierci to wszystko co tylko po

7mnie pozostało prócz mobiliów srebra nie-

8dzi[e]dzicznego [?] [...] [talarów?] bydła [?] co do wolney dyspozycyi Żo-

9ny moiey zostawuię, Na dyszczen [?] do lat [...]

10pełnych [?] Syna mojego [...] [...]

11Rozalii [?] a Córce moiey lubo [...] [...]

12żywota lubym [?] dziedzicznym naszym Daię daru-

13ię zapisuię a to ze wszystkiemi do siebie należy-

14[tościami?] wsi Duszka [?] attynencyami i pertynencyami pod-

15daniemi lasami łąkami pastwiskami z dobrą [?] wszy-

16stkim co tylko do mnie należało. Kochanego brata

17mego Jozefa Mości Chmielowskiego Współopie-

18kuna i Exekutora tego Testamentu moiego

19[upra]szam by Syna moiego Jozefa a Synowca swe-

20go rodzonego z Synem swym Stefanem a moim

21Synowcem wspólnie wychowywał do szkół

22oddawał, i aby iako sam dobry obywatel swe-

23mu go oyczyznie i Krolowi uczynił – Gdy-

24żeć [?] tenże brat moy przez ogień podupad-

25ł [?] po maiątku mego zapisuię mu Złotych

k. 260v (skan 0264, strona lewa – bardzo wyblakła)

1Dwa tysiące pięćset u Jmć Pana Mysławskiego [?]

2po[?] będącą [?] zapisanych [?] i niniejszym testamentem

3wolności [?] odebrania [?] by Summy brata mego nie [...]

4ie i proszę miłey małżonki moiey iako i Pana

5Mateusza Trypolskiego Chorążego Żytomirskiego

6współexekutora tey ostatniey woli moiey by te Sum-

7mę przez Jmć Mysławskiego [?] bratu memu wypła-

8cić [?] zostało [?] – Długów żadnych nie mam i proszę

9[...] tey [?] małżonki moiey iako i Panów Exe-

10kutorów [...] [...] połowę [?] [...] żadne-

11go [?] [...] [nie] czynili [?] tak rozporządziwszy

12wszystko [?] [...] [...] miło [?] małżonkę i kochane-

13go Syna [...] [...] [...]

14[...] i [...] – i dla lepszego waloru

15ten testament przy przyiaciołach ręką własną

16podpisuię – Działo się w [...] [...] [...]

17[...]set Szesnastym roku u tego testamentu pod-

18pisy [?] ręką [...] [...] – Antoni Chmielowski

19Woyski Żydaczewski Syn Walentego Wnuk

20Stanisława a prawnuk Grzegorza Podstaroś-

21ciego Zakroczymskiego Mości Chmielowskiego

22Jako tyż [?] świadek [?] i do tego proszony

23świadek podpisuię się. L. Miłosławski [?] my [?]

24ustnie proszony świadek – Który to Te-

25stament za podaniem i prośbą wyż po-

26dawaiącego akta moim urzędowym przyię-

27[reklamant:] [...]

k. 261 (skan 0264, strona prawa – góra)

1[ciem?] [...] [...] [...] [...] napisany

2do Xiąg ninieyszych iest ingrossowany –

Objaśnienia i tłumaczenia

Strony k. 259v–260v są bardzo wyblakłe (zwłaszcza k. 260v – odczyt tylko z odejmowaniem tła, wiele miejsc nieczytelnych) – akt oznaczony #PARTIAL. Odczyt środkowej części k. 260 (rozporządzenie ruchomościami, opieka nad synem) i k. 260v (dług brata, prośby do egzekutorów, datacja testamentu) niepewny.

Urzędnik: w nagłówku „Walewskim Leukowskim [?]”, w akcie 304 wyraźnie „Ludkowskim” – por. akty 294–302 (Szymon WALEWSKI LUDKOWSKI [?]). Komparent Józef CHMIELOWSKI, syn Walentego, wnuk Stanisława, prawnuk Grzegorza; urząd pradziada w nagłówku odczytany „Podskarbiego [?] Zakroczymskiego”, w testamencie (k. 259 i 260v) wyraźnie „Podstarościego Zakroczymskiego” – w PERSON przyjęto podstarościego zakroczymskiego. „Jnwerowany [?]” – może „inserowany” lub „in originali”.

Pod ostatnim wierszem k. 259 (z prawej) wyraz „niwozy [?]”, zapewne reklamant zniekształcony przez kopistę; tekst k. 259v zaczyna się od „z woli boskiey” (po „dopo-” brak ciągłości – może „dopóki [żywy]”).

Żona testatora – nazwisko rodowe odczytane „z Br-dziejowskich [?]” (może „z Brzeziejowskich”/„z Dziejowskich”); imię żony nieczytelne („a pulum [?]” – może „Apolonię”); córka – Rozalia [?]; syn – Józef. Bratanek (syn brata Józefa) – Stefan. Wieś „Duszka [?]” (w rkp. „Duszki”, „Duszka”, może „Duszki/Dubiszcze”) w woj. wołyńskim, pow. łuckim; zapis wspólny dla żony w grodzie łuckim „w roku 17[..] dwunastego marca” (rok nieczytelny). Pochówek w „Monastyrze Mroktowskim [?]” (lekcja niepewna). Dłużnik – JMP. „Mysławski [?]” (2500 zł), może = świadek „L. Miłosławski [?]”.

Łacina: Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; per oblatam – przez oblatę (do wpisania do akt); 1mo (primo) – po pierwsze; attynencye i pertynencye – przyległości i przynależności; ingrossowany – wpisany do ksiąg.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

14XII 1716 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Szymonem Walewskim Ludkowskim [?], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim generału województwa kijowskiego, Józef Chmielowski, syn Walentego, wnuk Stanisława, prawnuk Grzegorza, podstarościego zakroczymskiego, podał do akt testament swego brata rodzonego Antoniego Chmielowskiego, wojskiego żydaczowskiego. Testator, w podeszłym wieku i osłabiony, lecz zdrów na umyśle, polecał duszę Bogu, Matce Bożej i świętym patronom, prosił żonę (z domu Br…dziejowską [?]), by pochowała go w monasterze „Mroktowskim” [?], i ustanowił egzekutorami brata Józefa i Mateusza Trypolskiego, chorążego żytomierskiego. Połowę wsi Duszka [?] w powiecie łuckim województwa wołyńskiego dał żonie w dożywocie, zgodnie z wcześniejszym wspólnym zapisem zeznanym w grodzie łuckim; po jej śmierci majątek (poza ruchomościami pozostawionymi do jej dyspozycji) miał przypaść dzieciom – synowi Józefowi i córce Rozalii [?] – z wszelkimi przyległościami, poddanymi, lasami, łąkami i pastwiskami. Brata Józefa prosił, by syna wychowywał razem ze swoim synem Stefanem, oddał do szkół i wychował na dobrego obywatela; bratu, który podupadł przez pożar, zapisał 2500 zł należnych od JMP. Mysławskiego [?], które egzekutorzy mieli mu wypłacić. Oświadczył, że długów nie ma. Testament podpisał w 1716 r. przy świadkach (podpisany m.in. L. Miłosławski [?]); urząd przyjął go do akt i wpisał słowo w słowo. Odczyt dużej części k. 260–260v niepewny (strony bardzo wyblakłe).

Transkrypcja

k. 261 (skan 0264, strona prawa)

1Possessya WJPana Gabryela Lewickiego [?]

2w Dobra Części Wsi Domanowa [?] wzięta

3Roku Tysiąc Siemset Szesnastego

4Miesiąca Decembra Czternastego dnia

5Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Krolewskiey

6Mości Owruczu przedemną Szymonem Walewskim

7Ludkowskim Woyskim Żytomierskim Komornikiem

8Granicznym i Namiestnikiem podwoiewodztwa Regen-

9tem Grodz. Generału W[oiewódz]twa Kijow. i Xięgami ninieyszemi

10Grodz. Kijow. Stanowszy oczewisto woźny Generał W[oiewódz]twa

11Kijow. i innych opatrzny Prokop Masikowski [?] w moc

12prawdziwey wierney i autentyczney Rellacyi swoiey iawnie

13ustnie i dobrowolnie dla zapisania do Xiąg ninieyszych

14zeznał iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset

15Szesnastego dnia drugiego Decembra na affektacyą

16i prawną Rekwizycyą WJP. Gabryela Lewickiego [?]

17maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary god-

18nych WWJPP. Kajetana Kuleszę i Piotra Kłodnickiego

19maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi

20adhibitos był w Dobrach Wsi Domanowym [?] tu w W[oiewódz]twie

21Kijowsk. sytuowany, gdzie będąc Części tey Wsi vigore

22iuris et naturalis po Oycu WJ. Rekwirenta ś.p. Fran-

23ciszku [?] Lewickim na tegoż Affektanta spadłą i należącą

24ze wszystkiemi Gruntami, Polami, Rolami, Lasami

25Sianożęciami, z wszelkiemi Zabudowaniami Dworskiemi

26i Chłopskiemi z poddanymi ciągłymi i pieszymi ich powin-

27[reklamant:] nościami

k. 261v (skan 0265, strona lewa)

1[powin]nościami, Daninami i ze wszystkiemi tey Części attynen-

2cyami et pertynencyami do spokoyney realney

3i aktualney dziedziczney podał i postąpił possessyi

4i officiose Jntromittował – Poczem poddanych

5do Gromady zwoławszy o nowym ich Panie

6i Dziedzicu teraźnieyszym affektancie uwiadomił

7owszem wszystkim stronie szlachty przy sobie

8będącey oświadczywszy się ztamtąd tu ad acta

9przybywszy przedemną Urzędem uczynił i zeznał

10Possessyi Rellacyą prosząc cum actis praesenti-

11bus connotari co i otrzymał. Prokop Masikowski [?]

12woźny pisać nieumieiący

Objaśnienia i tłumaczenia

Oblata 14 XII 1716 (ta sama sesja co akty 303 i 305); czynność woźnego 2 XII 1716. Formularz identyczny z aktem 302 (posesja M. Głębockiego) – tekst równoległy. Urzędnik tu wyraźnie „Walewskim Ludkowskim” (w akcie 303 „Leukowskim [?]”, w akcie 305 „Lubowskim”). Woźny opatrzny Prokop MASIKOWSKI [?], niepiśmienny.

Wieś: w tytule „Części Wsi Domanowa [?]”, w tekście „w Dobrach Wsi Domanowym [?]” – zapewne Domanów [?] (por. akty 150, 153, 224). Ojciec aplikanta – „ś.p. Franciszek [?] Lewicki” (imię częściowo nieczytelne). W formule „vigore iuris et naturalis” kopista opuścił wyraz „divini” (por. akt 302).

Łacina: maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; vigore iuris [divini] et naturalis – mocą prawa [boskiego] i przyrodzonego; officiose intromittował – urzędowo wwiązał; ad acta – do akt; cum actis praesentibus connotari – zapisać do niniejszych akt.

Streszczenie

14XII 1716 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Szymonem Walewskim Ludkowskim [?], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego i innych, opatrzny Prokop Masikowski [?] (niepiśmienny), zeznał, że 2 XII 1716 na prośbę Gabriela Lewickiego [?], mając przy sobie szlachtę Kajetana Kuleszę i Piotra Kłodnickiego, był we wsi Domanów [?] w województwie kijowskim i podał aplikantowi w spokojną, realną, aktualną i dziedziczną posesję część tej wsi przypadłą mu po ojcu, ś.p. Franciszku [?] Lewickim, ze wszystkimi gruntami, polami, rolami, lasami, sianożęciami, zabudowaniami dworskimi i chłopskimi, poddanymi ciągłymi i pieszymi, ich powinnościami i daninami; zwołanym poddanym oznajmił o nowym panu i dziedzicu. Woźny prosił o wpisanie relacji do akt.

Transkrypcja

k. 261v (skan 0265, strona lewa – od ok. 2/3 wysokości)

1Dymissya WJP. Mikołaia Jna-

2cewskiego [?] Synowi swemu Kon-

3stantemu dana i służąca –

4Roku Tysiąc Siedmset Szesnastego

5Miesiąca Decembra Czternastego dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JeyoKrolewskiey

7Mości Owruczu przedemną Szymonem Walew-

8skim Lubowskim Woyskim Żytomirskim Komor.

9Granicznym Namiestnikiem podwoiewodztwa

10Regentem Grodz. Gtu W[oiewódz]twa Kij. i Xięgami ninie-

11yszemi Grodzkiemi Kijowsk. Comparens personali-

12ter WJP. Mikołay Jnacewski [?] ten Zapis Dymissyi

13Dziedzicznej zeznawaiącego in rem et personam

k. 262 (skan 0265, strona prawa)

1WJPana Konstantego Znaczewskiego [?] Syna swego

2dany i służący dla zapisania do Xiąg ninieyszych

3przyznał. Który Ja Urząd przyimuiąc czytałem [?]

4i ten tak się w sobie ma: Ja Mikołay Syn Jacka [?]

5Sędziego Ziem. Owr. [?] Znaczewski [?] zdrowy będąc na ciele

6i Umyśle odstąpiwszy swey rodzinney należney Ziem-

7skiey Jurysdykcyi prawa Forum Powiatu i W[oiewódz]twa

8a pod teraźnieyszy Zapis moy Dymissyi w całe [?]

9się poddaiąc i wcielaiąc wiadomo czynię i dobro-

10wolnie zeznawam i oznaymuię iż Ja zeznawa-

11iący maiąc Dobra moie dziedziczne Części Wsi

12Dobryna [?] w W[oiewódz]twie Kij. sytuowane które mnie

13według prawa pospolitego będąc mocen całkowi-

14cie rządzić szafować i dysponować, widząc przytem

15Syna mego Konstantego Znaczewskiego [?] ku osobie

16moiey Reverencyą, umyśliłem wraz Dobra te

17ze wszystkiemi poddanemi, Polami, Rolami, Lasami,

18Wodami, wygonami, wypasami, Sianożęciami

19wszelkiemi zabudowaniami, i z tym co do tey

20Części z dawna przynależało i przynależy temuż

21Synowi memu WP. Konstantemu Znaczewskiemu [?]

22dać, darować i dymittować, iakoż tym Zapisem

k. 262v (skan 0266, strona lewa)

1moim daię daruię i na wieczności ustępuię

2Wolen tedy odtąd tenże Syn moy wzmiankowa-

3nemi dobrami iako swemi własnemi rządzić

4szafować i dysponować komu chcieć dać, darować

5i wieczyście Rezygnować, a Ja zeznawaiący żad-

6nego prawa do powrotu Pomienionych Dóbr mieć nie

7będę – Gna to [Na to] daię ten moy List Zapis Dymissy-

8onis [?] który ręką moią własną przy uproszonych [?]

9Świadkach i przyiaciołach podpisuię

10Dat w Owruczu dnia dziewiątego Decembra

11Tysiąc Siedmset Szesnastego Roku. Mikołay

12Znasewski [?] m.p. Jako świadek i przyiaciel

13na tym Zapisie podpisuię się Prokop Morzkowski [?]

14Za świadka i przyiaciela na tym Zapisie

15Dymissyonis podpisuię się Jerzy Dubiski [?]

16Jako świadek i przyiaciel na tym Zapisie

17Dymissyonym [?] podpisuię się Marcin Piętrze-

18iowski [?] m.p. Który to Zapis Dymissy-

19onis za podaniem i prośbą wyż miano-

20waney osoby podawaiącey, a za mną

21Urzędownym [?] przyięciem do Xiąg ninieyszych iest wpisany

Objaśnienia i tłumaczenia

Nazwisko wystawcy w rkp. zmienne: w tytule „Jnacewskiego” [?], w formule oblaty „Jnacewski” [?], w tekście „Znaczewskiego/Znaczewski/Znaczewskiemu” [?], w podpisie „Znasewski” [?]; inicjał J/Z (typowa pomyłka kopisty). Forma ujednolicona: ZNACZEWSKI [?]. Ojciec wystawcy – „Jacek [?], Sędzia Ziem. Owr.” (skrót niepewny – może sędzia ziemski owrucki); urzędnik – „Walewskim Lubowskim” (por. Ludkowski w aktach 294–304).

Formularz dymisji jak w aktach 141, 144, 149, 154, 155 („odstąpiwszy swey rodzinney … Ziemskiey Jurysdykcyi prawa Forum Powiatu i Województwa”). „Dobryna [?]” – por. akt 128 (Dobryna [?]). Świadkowie: Prokop MORZKOWSKI [?], Jerzy DUBISKI [?] (por. T. DUBISKI [?] w akcie 271), Marcin PIĘTRZEJOWSKI [?].

Łacina: Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; Forum – sąd właściwy; Dymissyonis – (zapis) dymisji; m.p. (manu propria) – ręką własną.

Streszczenie

14XII 1716 na urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Szymonem Walewskim Lubowskim [Ludkowskim?], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, Mikołaj Znaczewski [?], syn Jacka [?] (sędziego ziemskiego owruckiego [?]), zeznał zapis dymisji dziedzicznej dla syna Konstantego. W zapisie, wydanym w Owruczu 9 XII 1716, wystawca, zdrów na ciele i umyśle, poddając się jurysdykcji urzędu, z uwagi na szacunek syna względem siebie dał, darował i dymitował mu swoją dziedziczną część wsi Dobryna [?] w województwie kijowskim ze wszystkimi poddanymi, polami, rolami, lasami, wodami, wygonami, wypasami, sianożęciami i zabudowaniami, z prawem swobodnego rządzenia, sprzedaży i rezygnacji, zrzekając się prawa powrotu tych dóbr. Zapis podpisali: Mikołaj Znaczewski [?] oraz świadkowie Prokop Morzkowski [?], Jerzy Dubiski [?] i Marcin Piętrzejowski [?]. Urząd wpisał go do ksiąg.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 263 (skan 0266, strona prawa) – fragment oryginału; zachowane tylko lewe początki wierszy (górna i środkowa część) oraz pas tekstu przy prawym brzegu i u dołu; środek karty wydarty

1XIĘGI S[...] [GRODZKIE?]

2POT[OCZNE] [...]

3Annu[s] [...]

4Ja[nuarius] [...]

5Protestacia Ichmw [...]

6Podczaszyców [?] Kijows. [?] Przeci[wko]

7Jmci Panu Grabowskiemu [...]

8Jaśnie O[świeconego]. Xcia Jmci W[iśniowieckiego] [...]

9Kasztellana Wileńsk[iego] [...]

10Roku Tysiąc Siedmset Si[edmnastego?] [...]

11Miesiąca Januarij Jedy[nastego?] [...]

12Na Urzędzie Grodzkim w M[ieście] [...] [...]y

13Przedemną Szymonem Walew[skim] [...] [...]m

14[Ży]tomirskim Komornikiem Gra[nicznym] [...] [...]a

15Podwoiewodztwa Regentem G[rodzkim] [...] [...]mi

16Kijowskiego y Xięgami Ninie[yszemi] [...] Podcza-

17Veniens personaliter Ur[...] [...] Podcz[a]-

18szyców [?] [...]ski Kroymy [?] [...] [...]trzega [?]

19Kijows. Starszego rod[...] [...] [...]sko Wo-

20ię [?] wszelkiey Całoś[ci] [...] [...]owskiemu Komis-

21[...] Ichmm Pano[m] [...] [...]ci Michała Korybuta Wiś-

22sarzowi Jaśnie Oświeconego X[iążęcia] [...]

23niowieckiego Kasztellana Wileńskiego Hetmana Wiel-

24kiego Xstwa Litt. do Dóbr połowicy Brahinia in Possessio-

25ne Ichmw Manifestantów zostaiących obligatona [obligowana] zosta-

26nemu [?] Zygmontowi y Helenie Patkowskiey Szulistom [?] Małżon-

27[kom] [...]

k. 263v (skan 0267, strona lewa) – zachowana tylko prawa kolumna wierszy (lewa część karty wydarta), u dołu kilka wierszy pełnych

1[...]się oto Iż Ichmość Komissarz y Szulistom [?]

2[...]ie Zostawnym [?] na połowicę mian[owanych] [...]

3[...] Lat blisko dwoch set ieszcze od [...]

4[...] Xiążąt Ichmw Wiśniowieckich [...]

5[...]iącym et in pacifica tych Dobr

6[...] maiąc Komissią y Consens za

7[...]c Ichmość do pomienionych Dobr

8[...]ie sprawuiące się według Prawa

9[...]awo mieć chcę nescitur czy z ro[...]

10[...]ci Wojewody Wileńskiego czy

11[...]ność iakowąs nad poddane[mi]

12[...]mentuią Za namisię [?] ogła[...]

13[...]wich Słuchali grożą straszą

14[...] samości [?] rządzić się poczy[...]

15[...]e fortia od Ichmw Proteo[...] [Protestantów]

16[...]wiella dorzynała [?] y prope

17[oyca?] [...] [...] przeciwko samey słuszno-

18[ś]ci a[...] [...]im kolwiek sposobem z

19Dobr u[...] [...] przestali długi czas

20Mym[...] [...]szey obeyść się nie

21mo[...] [...]ilito[...] [...]inte

22respe[...] [...]lea sprawa non

23minoris [...] [...]cidi nie może, al-

24bowiem y dobra prze[...] [...] w zastawney Po-

25ssessyey rożnym Creditorom [...] [...]kroć. A zatym moder-

26ni Protestantes widząc [...] [...]wią opressyą ze [...]ve

27lub ex insidiis chcą Protestantów niespodzianie obruere

28takim sposobem iterum iterumque przeciwko Ichmm Obża-

29łowanym udaią się Sub tutellam Legis publice świadczą y

30protestuią się.

k. 264 (skan 0267, strona prawa – góra; dawna foliacja 364) – fragment oryginału; zachowane początki wierszy i pas przy prawym brzegu

1protestuiąc się czyni prawnie rezerwuiąc [?] [...] [Co]ntrarij in Subsequens

2następić miasto siebie y Brata swe[go] [...] [...]tram me[...]

3[me]liorationem tey Manifestacyi y

4Correctionem Zostawiwszy o przy[ięcie] [...]

5co y otrzymał Michał Silicz [?] do[...]

Objaśnienia i tłumaczenia

Od k. 263 (skan 0266 prawa) w zbiorze odpisów znajduje się wszyty fragment ORYGINALNEJ księgi grodzkiej kijowskiej (pismo XVIII w., atrament brunatny, nagłówek drukowanymi literami „XIĘGI S[…] / POT[…] / Annu[s] …” – zapewne „Xięgi [Grodzkie Kijowskie] Potoczne Annus 17[..]”), z dawną foliacją 363 przekreśloną i poprawioną na 263. Karta silnie uszkodzona: z k. 263 zachowały się tylko początki wierszy z lewej strony, pas przy prawym brzegu i dolne wiersze; z k. 263v – prawa kolumna i dolne wiersze. Transkrypcja obejmuje wyłącznie zachowane fragmenty; uzupełnienia w nawiasach kwadratowych są domysłem.

Data: „Roku Tysiąc Siedmset Si[…] / Miesiąca Januarij Jedy[…]” – zapewne 11 I 1717 (urzędnik ten sam co w aktach 294–305, Szymon WALEWSKI [LUDKOWSKI] [?]). Na marginesie „N 30 [?]” – może numer aktu w oryginalnej księdze.

Treść (rekonstrukcja z fragmentów): manifestanci – „Ichmość … Podczaszycowie Kijowscy [?]” (nazwisko nieczytelne; może „Kroymy [?]”), wraz z małżonkami Zygmuntem i Heleną z Patkowskich [?] Szulistami [?], trzymający w zastawie (od blisko dwustu lat, jeszcze od książąt Wiśniowieckich [?]) połowę dóbr Brahin, protestują przeciw JP. Grabowskiemu [?], komisarzowi księcia Michała Serwacego Korybuta WIŚNIOWIECKIEGO, kasztelana wileńskiego i hetmana wielkiego litewskiego, który z komisją i konsensem księcia wkroczył do tych dóbr, buntuje poddanych („za namową … ogłaszają … grożą, straszą”), ingeruje w zastawną posesję i „iterum iterumque” nachodzi manifestantów. Wobec tego manifestanci oddają się pod opiekę prawa i publicznie protestują.

Zakończenie protestacji na k. 264 (dawna foliacja 364 – karta następująca bezpośrednio po k. 363/263): formuła zastrzeżenia prawa do poprawy („meliorationem … y Correctionem zostawiwszy”) i podpis komparenta „Michał Silicz [?]” (nazwisko częściowo w ubytku; w akcie 307 komparent „Urodzony JmPan Michał Sz[…]” działa za siebie i brata starszego) – por. T. SILICZ [?] w akcie 92. Na marginesie „1mo” – pierwsza z dwóch protestacji tych samych manifestantów (akt 307 – „2do”).

Łacina: [Co]ntrarii in subsequens – (zastrzegając) przeciwne w dalszym ciągu; meliorationem et correctionem – poprawę i uzupełnienie; Veniens personaliter – przybywszy osobiście; in Possessione – w posiadaniu; in pacifica [possessione] – w spokojnym posiadaniu; nescitur – nie wiadomo; non minoris [momenti] – niemniejszej wagi; ex insidiis – z zasadzki; obruere – przytłoczyć, napaść; iterum iterumque – raz po raz; Sub tutellam Legis – pod opiekę prawa; publice – publicznie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment oryginalnej księgi grodzkiej kijowskiej (zapewne 11 I 1717), wszyty do zbioru odpisów; karta mocno uszkodzona. Przed Szymonem Walewskim [Ludkowskim], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, stawili się Ichmościowie … podczaszycowie kijowscy [?] i wnieśli protestację przeciw JP. Grabowskiemu, komisarzowi księcia Michała Korybuta Wiśniowieckiego, kasztelana wileńskiego, hetmana wielkiego litewskiego, w sprawie połowy dóbr Brahin, które manifestanci (a także małżonkowie Zygmunt i Helena z Patkowskich [?] Szulistowie [?]) trzymają w zastawnej posesji od dawna (od czasów książąt Wiśniowieckich). Zarzucali komisarzowi, że wkroczywszy do dóbr z komisją i konsensem księcia, rządzi się w nich samowolnie, buntuje poddanych, grozi i nachodzi manifestantów, wbrew słuszności i prawu; dlatego oddali się pod opiekę prawa i publicznie zaprotestowali. Odczyt fragmentaryczny.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 264 (skan 0267, strona prawa) – zachowane początki wierszy i pas przy prawym brzegu

1Protestacia [Ichmw Panów] [...]

2Podczaszyców [?] Kijows. [Przeciwko] [...]

3Panu Bandynel[lemu] [...]

4y Jnnym [...]

5Roku Tysiąc Siedm[set] [...]

6Miesiąca Januarij [...]

7Na Urzędzie Grodzkim w [...] [...]czym

8Przedemną Szymonem Walew[skim] [...] [...]skim

9Komor. Granic. Kijowskim Na[miestnikiem] [...] [...]a Re-

10gentem Grodzkim Generału [...] [...] [...]a

11mi Ninieyszemi Grodzkiemi K[ijowskiemi] [...] [...]ter

12Urodzony JmPan Michał Sz[...] [Silicz?] [...] [...]kym [?]

13y Urodzonych Ichmw Pano[w] [...] [...]ca Kijows.

14Brata swego Starszego y [...] [...] Pana

15Szechowskiego [?] Podstole[go] [...] [...]towskiego

16Antoniego Szemetha. [...] [...]entia adire

17mo[...] tak zaraz do [...] [...] niesłuszney

18Protestacyi przeciw[ko] [...] [...] Owruckim przez

19Jm Pana Przysieckiey [?] [...] [...]fawią [?] cumque

20[que]rella przeciwko Wielm. Ich[mość Pa]nom Alexandrowi Bandy-

21nellemu Woyskiemu Mielnickiemu Krzysztofowi Przysiecki-

22mu Staroście Romenskiemu y Urodzonemu cuiuscunque no-

23minis Belikowskiemu [?] iako Pryncypałom Panom Sędziom [?]

24Urodzonym Stanisławowi Szopniewskiemu [?] Kazimierzowi Mi-

25chałowskiemu Marcinowi Kuczyńskiemu Wręcieckiemu [?]

k. 264v (skan 0268, strona lewa) – z lewej strony zachowane tylko pierwsze litery wierszy, środek wydarty

1Zatockiemu [?] Robali[...] [...] [...]m Sługom y Czeladzi po Jmionach

2[...] [...] Lepiey wiadomym do osob

3[...] [...]etami pistoletami szablami

4[...] [...]branym Którzy Seorsivo aresz[...] [?]

5[...] protestował y reprotestował

6[...] nie uważaiąc na Prawo pospo[lite]

7[...] [które] naiazdy vetat et poenam irro[gat]

8[...] [publ]icam violando Śmieli y ważyli [się]

9[...] [Roku Tysi]ąc Siedmset Siedmnastego

10Ma[...] [...]asta Choynicki [?] Ku Domowi

11wp[...] [...] Jmci Pana Szechowskiego

12Sze[...] [...] posłać wywiaduiąc się

13ze[...] [...]mu chcąc go naiachać

14ap[...] [...] w Miliuliczach [?] we Dwo-

15rze [...] [Manife]stantów wszyscy kupą armatną

16Simo[n?] [...] [...]w Miliulicki [?] wieczorem na-

17iachać [...] [...]kiego Szopniewskiego [?] a

18by oka[...] [...]kiemu Który był w Dobrce [?]

19Sołkowey [?] [...] [...] [a]rmatus w sieniach

20zasiadł, a [...] [...]dziachać Ku Dwo[ro]-

21wi ni oczym [...] [...] Sołkowey [?] wyszedł

22tam zaraz z[...] [...]derzył [?] a potym y

23do szabli się rzucił y [...] [...]owe do godził gdyby się

24był nazad ex destinatione [...] [...]wina do Izby nie uniknął,

25a tak na Drzwiami w Sam[...] [...]odwoy ciął y znak nie mał[y] [...]

26nił gdzie się zamknowszy JmPan Szechowski z Ichmmi Pany

27Jerzym Kałowskim [?] y Antonim Szemetem siedzieli, a nie mo-

28gąc inaczey tam dostać, znać JmPana Belikowskiego [?] od-

29[reklamant:] Jnformowali

k. 265 (skan 0268, strona prawa) – zachowana lewa połowa wierszy i końcówki przy prawym brzegu

1Jnformowali aby Słusznie do tam [...] [...] [...]pić, Który

2Łagodnemi słowami JmPana Kało[wskiego] [...] [...]by

3[o]tworzył odzywaiąc się iego być Ka-

4łowski [?] temi słowami będąc wiedzie[...] [...]

5wszyscy tumultem JmPan Belikowsk[i] [...]

6Izby tamtey wbiegszy zaraz JmPan[a] [...]

7cieli którego niemiłosiernie zrąba[li] [...]

8to y JmPanu Kałowskiemu [?] Który [...] [...]n

9szerzey osobliwą Protestacyą [...]

10[Bandy]nelli JmPana Szechowskiego [...] [...]owo

11szy pięściami bił tłukł cze[...] [...]agał

12przy którym rąbaniu y bi[ciu] [...] [...]po-

13czynili Ściany y podwoi [...] [...]na

14ścienie wiszący Nayświętszey [...] [...]a

15słonili [?] lubo Zuzka [?] będąc [...] [...]rzy

16[...] [...] [...]

17[...]gotowania się Białogło[wy] [...] [...]ię Łdan[...]

18słie z kuli [?] y na nim by[...] [...]niwecz

19obrócili w szabli oprawne [...] [...]i wied

20nym mieyscu przecie [...] [...] Kałowski [?]

21[...] salwowania się [...] [...] Janowi Sili-

22czowi broniącemu [...] [...]bijali gdzie

23z opatrzności Boskiey [...] [...]siły, o czym szy-

24rzey visio ministerialis enarra[t] [...] tam [?] bytali w Izbie

25tyrańsko zbiwszy y pokaleczywszy Ichmw Panów Szechow-

26skiego y Kałowskiego [?] na podworze wyszli, gdzie z szabla-

27mi z pistoletami po podworzu się uwijali, strzelali hała-

28sowali JmPan Przysiecki z gzytargą [?] zbroyną na JmPana

29Jana Silicza z szablą dobytą do niegosię rzucił y pewnie by

k. 265v (skan 0269, strona lewa) – zachowana prawa połowa wierszy (z lewej tylko pierwsze litery)

1go tam ci[...] [...] [...]szablę w pół go JmPan Silicz nie

2[...] [...] Pan Bandynelli JmPana Silicza

3[...] [...] uciekał [?] a JmPan Przysiecki wy-

4[...] [...]n Belikowskim we Dworze strzelał

5[...] [...]rnia [?] y Stróżowi że z Panem ich wiecz-

6[...] [...]ą do wrót się Dwornych rzucili, chcąc

7[...] [Bandyn]ellego z Panem swoim iadącego a

8[...] [Ch]łopa u wrótach będącego nie nie-

9[...] [...]alenka iak do Znia [?] strzelił,

10[...] [...]ł y na skutek z naruszeniem

11gdzi[e] [...] [...]nie padł y Bogu wie żeli

12[...] [...]wi życie obcięli [?] Sama Jeym[ość] [?]

13Pan[...] [...]u y strzelania wrynszy tak [?]

14[...] [...]bytym zaledwie wpół żywą

15w[...] [...] wyciągniono od tak wiel-

16kie[...] [...]k tandem z odpowiedzią-

17mi oso[...] [...]ego ieżeli się nie zgodziło

18do leger [?] [...] [...]i odiachali y w pole wywią[z]-

19szy Jm[...] [...] którego tumultu wiele

20rzeczy za[...] [...]ginęło y szkody nie

21mało naczy[nili] [...] [...]o porąbano y

22kaleczywszy [...] [...] naczynioney [?] rzecze [?]

23Suum factum [...] [...] [Pr]otestacyą swoią JmPan

24Przysiecki Ichmw Pro[testantów] [...] [...]wynit [?] że iakoby mieli zapraszać

25y porąbać, y Szychami [?] pokłóć co samiż słudzy Ichmw rąbaiąc

26y kłoląc JmPana Szechowskiego przez niego w nogę iegoż Sa[mego]

27JmPana Przysieckiego obrazili, bowiem żaden z Sług Ichmw

28Protestantów do tego się nie mieszał, tylko sam JmPan Silicz y

29to bez szabli salwował, y rozbraniał co wszystko Ichmm Inqui-

30[reklamant:] sitione

k. 266 (skan 0269, strona prawa – góra)

1Inquisitione deducetur o co tedy wszy[stko] [...] [...]m e se Idem [?]

2Comparens Suo et Nomine quorum Sup[ra] [...]

3wyżmianowanym Ichmm obżałowan[ym] [...]

4czyni prawnie oto wszystko z Se[...]

5dicio [?] deklarował Salvam me[liorationem]

6[et] aliam faciendam Seu [...] [...]

7komu będzie należało a teraz [...]

8co y otrzymał Michał Silicz [...]

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU księgi grodzkiej kijowskiej (zob. akt 306) – karty 264–266 mają duży ubytek pośrodku (wydarty pas), stąd tekst zachowany tylko częściowo; uzupełnienia w nawiasach kwadratowych są domysłem. Na marginesie „2do” – druga protestacja tych samych manifestantów (akt 306 – „1mo”, akt 308 – „3tio”).

Komparent – „Urodzony JmPan Michał Sz[…]” w formule oblaty, w podpisach „Michał Silicz” (akty 306–307); w opisie zajścia występuje też JmPan Jan SILICZ (broniący się, „bez szabli salwował”). Pokrzywdzeni w dworze: JmPan SZECHOWSKI (podstoli [?]), Jerzy KAŁOWSKI [?] (w rkp. „Kałowski/Hałowski”) i Antoni SZEMET (SZEMETH). Obżałowani: Wielmożni Aleksander BANDYNELLI, wojski mielnicki, Krzysztof PRZYSIECKI, starosta romeński, N. BELIKOWSKI [?] („cuiuscunque nominis”) jako pryncypałowie, oraz Stanisław SZOPNIEWSKI [?], Kazimierz MICHAŁOWSKI, Marcin KUCZYŃSKI, N. WRĘCIECKI [?], N. ZATOCKI [?] i in. ze sługami i czeladzią. Miejsce zajścia: dwór w „Miliuliczach” [?] (lekcja niepewna); „w Dobrce Sołkowey [?]” – niejasne.

Przebieg (z fragmentów): w 1717 r. obżałowani z czeladzią zbrojną (bandolety, pistolety, szable), wbrew prawu pospolitemu zakazującemu najazdów, najechali wieczorem dwór manifestantów; JmP. Szechowski z Jerzym Kałowskim [?] i Antonim Szemetem zamknęli się w izbie; napastnicy podstępem (przez Belikowskiego [?]) kazali otworzyć, wtargnęli do izby, niemiłosiernie zrąbali Szechowskiego i Kałowskiego [?], porąbali ściany i podwoje, uszkodzili obraz Najświętszej Panny wiszący na ścianie; na podwórzu strzelali i hałasowali, Przysiecki rzucił się z dobytą szablą na Jana Silicza; postrzelono chłopa u wrót, poraniono białogłowę, zrabowano wiele rzeczy. Manifestanci odpierają też zarzuty protestacji, którą wniósł Przysiecki (jakoby to oni zapraszali i porąbali, a sam Przysiecki miał być raniony w nogę przez sługi pokrzywdzonych – co manifestanci tłumaczą tym, że raniły go własne sługi rąbiące Szechowskiego). Wizja woźnego („visio ministerialis”) opisuje rany szerzej.

Łacina: adire – udać się; cumque querella – i ze skargą; cuiuscunque nominis – jakiegokolwiek imienia (imię nieznane); seorsive – osobno; vetat et poenam irrogat – zakazuje i nakłada karę; [securitatem publ]icam violando – gwałcąc bezpieczeństwo publiczne; ex destinatione – z zamiaru; visio ministerialis enarrat – wizja woźnego opowiada; suum factum – swój czyn; Inquisitione deducetur – zostanie wykazane w śledztwie (inkwizycji); Comparens suo et nomine quorum supra – stawający w swoim imieniu i tych, o których wyżej; salvam meliorationem et aliam faciendam – z zastrzeżeniem poprawy i wniesienia innej (protestacji).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment oryginału (karty z dużym ubytkiem). W styczniu 1717 [?] na urzędzie grodzkim kijowskim przed Szymonem Walewskim, komornikiem granicznym kijowskim, namiestnikiem i rejentem grodzkim, Michał Silicz [?] w imieniu własnym, brata starszego i innych (m.in. JmP. Szechowskiego, podstolego [?], Jerzego Kałowskiego [?] i Antoniego Szemetha) wniósł protestację przeciw Aleksandrowi Bandynellemu, wojskiemu mielnickiemu, Krzysztofowi Przysieckiemu, staroście romeńskiemu, N. Belikowskiemu [?] jako pryncypałom oraz Stanisławowi Szopniewskiemu [?], Kazimierzowi Michałowskiemu, Marcinowi Kuczyńskiemu, N. Wręcieckiemu [?] i innym, ich sługom i czeladzi. Zarzucał im zbrojny wieczorny najazd na dwór manifestantów w Miliuliczach [?] w 1717 r., wtargnięcie podstępem do izby, w której zamknęli się Szechowski z Kałowskim i Szemetem, okrutne pobicie i porąbanie ich szablami, zniszczenie ścian, drzwi i obrazu Matki Bożej, strzelanie na podwórzu, napaść z szablą na Jana Silicza, postrzelenie chłopa, zranienie białogłowy i rabunek rzeczy. Odpierał zarzuty kontrprotestacji Przysieckiego, że to manifestanci ranili go w nogę, twierdząc, że zrobili to jego własni słudzy. Wnosił o wpisanie protestacji z zastrzeżeniem prawa do jej poprawy.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 266 (skan 0269, strona prawa) – zachowana lewa część wierszy i końcówki przy prawym brzegu

1Manifesta[cia] [...]

2Horodniczego [Kijowskiego] [...]

3[...]nom y Jnnym

4Roku Tysiąc Sie[dmset] [...]

5Miesiąca Januarij Sz[...] [?]

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieś[cie] [...] [...]wem [?]

7[Prze]demną Szymonem Walew[skim] Lewko[wskim] [...] [...]ntem

8Granicznym Kijowskim Namieśn[ikiem] [...] [...]

9Grodzkim Generału Woiewodztwa [...] [...] Ninie[y]-

10szemi Grodzkiemi Kijowskiemi [...] [...] Urodzony

11Jmć Pan Thomasz Krzywic[ki] [...] [...]wdy y opp[...]

12szyi swoiey vindykuiąc [...] [...]Bogu Jmci

13X[iędzu] Urbanowi Pogyr [?] [...] [...]dóbr Norzyn[skich]

14[...]sta cum attinentiis [...] [...]wskiemu y Pod-

15danym z Norzyńsk[ich] [...] [...] wyrażony oczy-

16[wi]ście y inaczey zebranym Świad[kom] [...] Ichmość obwinieni a

17osobliwie Podstaroście Norzyński nie wiedzieć czy z rozkazania

18Pana swego czyli ausu proprio Poddanych Norzyńskich zebra-

19wszy do osób kilkudziesiąt nie lękaiąc się dawnieyszemi Krzyw-

20dami Szkodami, ze swey kiessum [?] w Dobrach Peterańskich [?]

21wi corok [?] Sianożęci Kosząc Gruntów zażywaią zboża sieią Lasy

k. 266v (skan 0270, strona lewa – górna połowa) – z lewej strony zachowane tylko pierwsze litery wierszy

1pustoszą zwo[...] [...] [...]i y inne przeszkody czynią ale y teraz roku

2[...] [Tysiąc Siedmset] Szesnastego die decima quinta Decem[bris]

3o[...] [...] [...]dzenie vi et violenter z kupą Ludzi

4o[...] [...] bytność Rudników na Rudnie [?] [...]

5[...] [...]niali Zboża kop czyry [?] przy

6[...] [...] y Tysiące zabrali o co wszystko

7[...] [...]no manifestowawszy się przeciwko

8[...] [...]c y protestuiąc się prawnie o to czy[ni]

9me[...] [...] [melior]ationem zostawiwszy tey te

10ram[...] [...] [prz]ie podał zapisanie mnie Urzędu

11pro[...] [...] [Krzy]wicki Horodniczy Kijowski m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU księgi grodzkiej kijowskiej 1717 (zob. akty 306–307); duży ubytek pośrodku kart. Na marginesie „3tio” – trzeci z serii wpisów; akt ten nie dotyczy jednak Siliczów (kolejność wpisów w sesji). Manifestant – Urodzony JmPan Tomasz KRZYWICKI [?], horodniczy kijowski (nazwisko uzupełnione z podpisu „[…]wicki Horodniczy Kijowski”). Obwinieni – JmX. Urban „Pogyr” [?] (nazwisko w ubytku, lekcja bardzo niepewna), zapewne posesor (dzierżawca) dóbr Norzyńskich [?], oraz podstarości norzyński i poddani norzyńscy.

„Norzyńskie dobra”, „Podstaroście Norzyński” – zapewne Narodycze (w rkp. „Norzyn…”) lub Norzyn [?] w pow. owruckim; „Dobra Peterańskie [?]” – dobra manifestanta (lekcja niepewna). „ze swey kiessum [?]” – może „ze swey [ziemi?]”.

Łacina: vindykuiąc – dochodząc; cum attinentiis – z przynależnościami; ausu proprio – z własnej śmiałości (samowolnie); die decima quinta Decembris – dnia 15 grudnia; vi et violenter – gwałtem i przemocą; [salvam melior]ationem – z zastrzeżeniem poprawy; m.p. (manu propria) – ręką własną.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment oryginału (karty z dużym ubytkiem). W styczniu 1717 [?] przed Szymonem Walewskim Lewkowskim [Ludkowskim], komornikiem granicznym kijowskim, namiestnikiem i rejentem grodzkim, Urodzony Tomasz Krzywicki [?], horodniczy kijowski, dochodząc swej krzywdy, wniósł manifestację przeciw ks. Urbanowi „Pogyr” [?], [posesorowi?] dóbr Norzyńskich [?] z przynależnościami, oraz [podstarościemu] i poddanym norzyńskim. Zarzucał, że obwinieni, a zwłaszcza podstarości norzyński (nie wiadomo, czy z rozkazu pana, czy samowolnie), zebrawszy kilkudziesięciu poddanych, od dawna wyrządzają mu krzywdy i szkody w jego dobrach Peterańskich [?]: corocznie koszą sianożęci, używają gruntów, zbierają zboże, pustoszą lasy; a 15 XII 1716 gwałtem z kupą ludzi najechali [rudnię?], podczas bytności rudników zabrali zboże (kopy) i inne rzeczy. Manifestant protestował i zastrzegł sobie poprawę manifestacji; podpisał: Krzywicki, horodniczy kijowski.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 266v (skan 0270, strona lewa – od połowy wysokości) – z lewej części wierszy zachowane tylko początki

1[Relacya] [...] [...]Sług u Wielm. JmPana

2[...] [...]dzkiego [?] Mielsk. [?] y Jnnych

3[...] Panów Siliczów

4[Roku Tysiąc Siedmset] Siedmnastego

5[Miesiąca Januarij] Dziewiętnastego [?] Dnia

6Na Urzę[dzie Grodzkim w Mieśc]ie Jego Krol. Mści Owruczym Prze-

7demną Szy[monem Walewskim Ludkow]skim Woyskim Żytom. Komor.

8Graniczny[m Namiestnikiem Podwoiew]odztwa Regentem Grodzkim

9Generału Woi[ewództwa Kijowskiego y X]ięgami Ninieyszemi Grodz-

10kiemi Kijowskiemi [...] [...] woźny Generał W[oiewódz]-

11twa Kijowskiego y [...] [Stefa]n [?] Stachowski w moc

12prawdziwey wierney y [...] rellacyi swoiey iawnie ustnie

13y dobrowolnie zeznał Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset

14Siedmnastego Die decima sexta Januarij na affektacyą y prawną

15requizycyą Urodzonych Ichmw Panów Jana y Michała Siliczów

16Podczaszyców Kijowskich, Jana Szechowskiego Podstolego Sta-

17rodubowskiego, maiąc przy sobie Stronę Szlachty Urodzonych

18Ichmw Panów Franciszka Lisowicza [?] Konstantego Cyporskiego [?]

19[dopisane u dołu, ze znakiem odsyłacza:] i Stanisława Kańskiego [?] Cześn. Zakl. [?]

20[reklamant:] Michała

k. 267 (skan 0270, strona prawa – górna połowa) – zachowana lewa połowa wierszy

1Michała Wistoucha [?] był w Mieście Brahiniu [?] [...] [...]mku [?] tameyszym

2w Domu Wielm. Ichmw Panów Bandyn[ellich] [...]

3miał gdzie będąc nie zastawszy samego Jm[ci] [...]

4Mielnickiego, u samey Jeymci Paniey Bandyne[lley] [...]

5y Czeladzi Ichmw wiest [?] Urodzonych Jm[ciów] [...]

6Kazimirza Michałowskiego Jana [?] Nic[...] [...]

7wał y prawnie do rosprawy prawne[y] [...]

8rzekł [?] Jeymć Pani Woyska Deneroske [?] p[...]

9prawney dotrzymać deklarowała a [...]

10ną Szlachtą przy sobie będą[cą] [...] [...]na-

11zad powrócił y o tym z swo[...] [...]zta [?]

12czyni y zeznawa Relacyą [...] [...] [con]no-

13tari co y otrzymał Stefan [Stachowski] [...]

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU (zob. akty 306–308). Na marginesie numer „309.” (numer odpisu) – marginalne numery serii („4to” itd.) w ubytku. Czynność woźnego 16 I 1717 („Die decima sexta Januarij”), zeznanie przed urzędem zapewne 19 I 1717 („Dziewiętnastego [?] Dnia”).

Akt dopełnia akty 306–307: aplikanci – Jan i Michał SILICZOWIE, podczaszyce kijowscy, i Jan (Aleksander) SZECHOWSKI, podstoli starodubowski (pokrzywdzeni w najeździe opisanym w akcie 307). Woźny – [Stefa]n STACHOWSKI (imię z podpisu „Stefan”). Strona szlachty: Franciszek LISOWICZ [?], Konstanty CYPORSKI [?], Stanisław KAŃSKI [?] („Cześn. Zakl.” – może cześnik zakroczymski [?]) i Michał WISTOUCH [?] (lekcja niepewna). Woźny był w mieście Brahiniu [?] w domu (zamku?) Bandynellich, nie zastał Aleksandra BANDYNELLEGO, wojskiego mielnickiego, oświadczył się u jego żony („Jeymć Pani Woyska”), czeladzi i ich ludzi (Kazimierz MICHAŁOWSKI i in.), pozywając ich do rozprawy prawnej; wojska miała zadeklarować, że rozprawy dotrzyma.

Łacina: Die decima sexta Januarij – dnia 16 stycznia; [con]notari – zapisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment oryginału (karty z ubytkiem). W styczniu 1717 (zapewne 19 I) na urzędzie grodzkim w Owruczu przed Szymonem Walewskim Ludkowskim, wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał województwa kijowskiego [Stefa]n Stachowski zeznał, że 16 I 1717 na żądanie Jana i Michała Siliczów, podczaszyców kijowskich, oraz Jana Szechowskiego, podstolego starodubowskiego, mając przy sobie szlachtę Franciszka Lisowicza [?], Konstantego Cyporskiego [?], Stanisława Kańskiego [?] i Michała Wistoucha [?], był w Brahiniu [?] w domu Bandynellich; nie zastawszy Aleksandra Bandynellego, wojskiego mielnickiego, oświadczył się u jego żony, czeladzi i ludzi (m.in. Kazimierza Michałowskiego) i wezwał ich do prawnej rozprawy (w sprawie najazdu, akt 307); wojska zadeklarowała, że rozprawy dotrzyma. Woźny prosił o wpisanie relacji.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 267 (skan 0270, strona prawa – dół)

1Protestacia cu[m] [...] [Sze]-

2chowskiego Pods[tolego Starodubowskiego] [...]

3Wiel. JmPanu Kr[zysztofowi Przysieckiemu Staroście Ro]-

4menskiemu y [Jnnym]

5Roku Tysiąc Siedm[set Siedmnastego]

6Miesiąca Januarij [...]

7Na [Ur]zędzie Grodzk[im w Mieście JKMci Ow]ruczym

8Przedemną Szymone[m Walewskim Ludkowskim Woyskim] Żytomir[skim]

9Komor. Granicznym Nam[iestnikiem Podwoiew]odztwa Regentem

10Grodzkim Generału Woiewodztwa Kijow[sk]iego y Xięgami Ni-

11nieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparens personaliter Uro-

12dzony Wadzibog Ostrowski Sługa Urodzonego JmPana Jana

13Alexandra o[y]czy [?] Szechowskiego Podstolego Starodubowskiego

14nomine et ex Comisso tegoż Pana swego ob ta[...] [im]potentiam [?] dla

15tyrańskiego zbicia pokaleczenia porąbania a prawie a gonizan-

16tem ad ire nie mogącego quam primum eadem Acta adire mogł

k. 267v (skan 0271, strona lewa) – z lewej części wierszy zachowane tylko początki

1tak zaraz przychilaiąc się do [w]cześnieyszych Protestacyi przeciwko Uro-

2[dzonym] [...] [...] [Krzysz]tofowi Przysieckiemu Staroście Romenskie[mu]

3p[...] [...] [ad] acta poczynionych iako y do Protesta-

4p[...] [...] [Jmci Pana Michała] Silicza Podczaszyca Kijowskiego oraz

5c[...] [...] [...]ko Ichmm niżey mianowanym uczynio-

6[...] [...] [...]m quem [?] M. [?] Przeciwko temuż JmPanu

7[...] [Staroście] Romens. y Wiel. JmPanu Alexandrowi Ban-

8[dyn]ielli [...] cuiuscunque Nominis Belikowski

9du[...] [...] [prync]ypałom rozkazuiącym Panom Sędziom [?]

10mu[...] [...] Szopniowskiemu Kazimirzowi Micha-

11Urodz[...] [łowskie]mu Janowi Niciec[ki]emu [?] Mar[ci]-

12łowsk[...] [...]nowi Kuczyńskiemu Zatoc[kiemu] [?]

13dyst[...] [...] [y Cz]eladzi Pachołkom Stan-

14[...] [...] [...]mezwiskach [?] samym Ichm[ciom] [?]

15q[...] [...] [wiadomy]m do osob dwudziestu

16nas [...] [...]ku gwałtownym z rożnym

17oręże[m] [...] [bande]letami, pistoletami, Szabla-

18mi będący[mi] [...] [...]aresto [?] perventi sunt do Stawi[...] [?]

19nia przed [...] [...] in prawnych iako Pomocnikom

20y rozkaz[...] [...] Solenniter świadczył y pro-

21testował się o [...] [...] et in primario JmPan

22[...] [...] [...] [...]y wprzód niesłusznie

23Przysiecki Sta[rosta Romenski] [...] [...]ego pokilka krotnie

24na honor y For[tunę] [...] [...]e oppymował [?] wprzód per evo-

25cationem extra Provinciam w Trybunale Wileńs[kim] honorem fa-

26mam ac bonam reputationem summopere detraxit infa-

27misem y iakoby iakowymś godłotę [?] uczyniwszy, na każdym

28mieyscu szkodził przed rożnemi Ludźmi opacznie udawał, po-

29tym y na Fortunie ścigaiąc niesłusznie do Sądów Ziemskich

30Kijowskich w Roku przeszłym Tysiąc Siedmset Szesnastym agi-

31tuiących się do sprawy swoiey z Wiel. Ichmmi Pany Pokunami [?]

32[reklamant:] Stolnikami [?]

k. 268 (skan 0271, strona prawa) – zachowana lewa część wierszy i końcówki przy prawym brzegu

1Stolnikami [?] Grodzkiemi [?] mianey pociągnął, chcąc y tym extorquere [?] [...] na Pa-

2nu Protestantis, iakoż zarzucaiąc po mu[...] [...] [...]mię [?] [...] krzywdy

3y konfuzyi niemnieyszey straty przyp[rawił] [...] [...] [...]

4z udania Jmci będąc od Sądu rokowany [...] [...] [...]

5rokiem z wielką stratą swoią a potym w[...] [...] [...]ym

6wszystkim latius documenta testabun[tur] [...]

7go sposobu udawszy się vitam pp[...] [...] [...]

8petit adripere usiłował, kiedy Roku [teraźnieyszego Tysiąc Siedm]-

9set Siedmnastego die quinta praesentis [...] [...] [...]

10Panem Bandynellim Woyskim Mi[elnickim] [...] [...] [...]ąc

11z Choynicki umyślnie czyhaiąc [...] [...] [...]tan

12tis do Domu w Lis[...]ie [?] [...] [...] [...]ego

13Kuczyńskiego ordynował, a[...] [...] [...]

14[Pro]testantis we Dworze chcąc [...] [...] [...]ał

15zeni masz [?] tak od Ludzi Podda[nych] [...] [...]i

16swego ze w Miliuliczach [?] u[...] [...]

17raz wszyscy kupą iachali gdz[ie] [...] [...] [...]

18licki armatną naiachawszy ot[...] [...] [...]ąc Sługę

19swego Stanisława Szepniow[skiego] [...] [...] [...]ina Protes-

20tantis napastował, a tak p[...] [...] [...] [ex] ordinatione

21Panów swoich czyhaiąc na[...] [...] [...]go zdybał

22a dowiedziawszy się że był [...] [...] [...]h zasiadł,

23a [...] Pan Protestanti[s] [...] [...] [...]ące odiachać

24ze Dworu do Sieni [...] [...] [...]iony Szepniow-

25ski w Inspiracie [?] a[...] [...] [Pr]otestantis ude-

26rzył, a potym do szabli porwawszy [...] [...]iał czym prędzey wtedy [?]

27ciąc a niżey także do szabelki rzucili iakoż się zmierzył y

28w odwoy nade drzwiami uderzył, a Pan Protestantis tysiące

29dwie [?] szabel nazad z nowu disponenti sic divina providentia

30do Izby się uniknął, y tam w Izbie z Ichmmi Pany Kałowskim

31y Szemetem zamknowszy się siedzieli, Ichmć obwinieni w

32zawziętości swey nie pohamowani będąc nieukontentowawszy się

k. 268v (skan 0272, strona lewa) – zachowana prawa połowa wierszy

1tym a chcąc Kamiennie [?] swego dokazać do nizego się sposoba-

2ło [?] [...] [...] [...]ło Izby, ale JmPan Belikowski łagodnie po-

3[...] [...] [Kał]owskiego aby mu otworzył his forma-

4[lis] [...] [...] [...] otworz mnie Ja Belikowski twoy krew-

5[ny] [...] będąc JmPan Kałowski otworzył, a tam

6[z sza]blami rzucili się, gdzie JmPan Przysiecki

7[...] [na]padszy Pana Protestantis verbis ś[...]m [?]

8[...] [...] po tym z ligą [?] wparszy rąbać począł, gdzie

9ma[...] [...] bronił po ki mu ręki nie obcięto

10stoły [?] y [...] [sza]ble wyrwali w ten czas gdzie

11[...] [...] [...]ącki [?] w głowę ciął kuczmę [?] na

12[...] [...]dzi z naruszeniem kości za-

13[...] [...]emie sztychami szablami pchał

14da[...] [...] nazadawali iako to w lewey

15[...] [...] [...]gły sztychowy przy samym ramie-

16[niu] [...] [...] w nogę lewą sztychem pchnęli

17niu duży [...] [...] tyrańsko zrąbali z kłóli [?],

18owszem [...] [...] JmPan Bandynelli iencze [?]

19że ledwie ży[...] [...] a sam bił, a niżey słusza

20na ten czas [...] [...] [...]ie nie czynili, a duk[...]

21mi kłukli [?] y pew[nie] [...] [...] iż umarłego nie

22JmPan Jan Silicz [...] [...]

23salwował kontusz [...] [...] [...]w mieyscach przeciął,

24sztychem w piersi pchaiąc z lewey strony kontusz przedziu-

25rawili którym razem gdyby nie Obraz Nayświętszey Matki

26Częstochowskiey na piersiach będący nie tamował, pewnie

27by w piersi dobrze dogodzili gdzie nie mało znaków na ście-

28nie ciętych szablami poczynili Obraz drewniany na ścia-

29nie będący popa[ła]szowali [?], y innych nie mało violencyi na-

30[reklamant:] czynili

k. 269 (skan 0272, strona prawa) – zachowana lewa część wierszy i końcówki przy prawym brzegu

1czynili Ludzi naktukli [?] nakaleczyli a nie którzy z ośmiersz przy-

2prawili o czym insze Protestacye poczy[nione] [...] [lat]ius enarrabunt.

3Przy którym to takowym pobiciu y pokaleczeniu wiele rzeczy zginęło

4iako to Obraz Cudowny Nayświętszey Matki Częstochowskiey we

5srebro oprawny obligi y Karty rożne przy tym że Obrazie będące

6na rożnych dłużników na talerów bitych dwiecie [?] [...] Sta [?]

7talerów bitych dziesięć nawet pochwy przy bo[ku] [...]

8li połamali Chustka perska valoris [...] [...] [...]ego

9wszystkiego Pan Comparentis Jnquiz[ycyą] [...] [...]ez

10który takowy gwałtowny popełniony [...] [...] [...]nie

11ni Prawo pospolite violarunt et poena[s] [...] [...] [...]dy

12wszystko ut permissum est Aler[...] [...] [...]a

13swego iterum iterumque przeciw[ko] [...] [...] [...]m

14Obżałowanym świadcząc y pr[otestuiąc się] [...] [...]

15wszystko z Ichmmi we wszela[kich] [...] [...] [...]ulaco [?]

16wał salvam meliorationem [...] [...]m tey swo-

17iey Protestacyi zostawiwszy [...] [...] [Ko]missarz [?]

18Idem Comparens stawił woź[nego] [Generała Woiew]ództwa Kijow-

19skiego y innych Szlachetn[ego] [Stefana Stachow]skiego który

20oczewiście Dnia dzisiey[szego] [...] [...] [...]wszy iawnie

21[ustn]ie y dobrowolnie d[la zapisania do Xiąg] Ninieyszych

22zeznał Iż on Roku [teraźnieyszego wyż wyra]żone-

23go Dnia Czternastego Januarij [na affek]tacyą y prawną re-

24quizycyą Urodzonego JmPana Jana Szechowskiego Podstolego

25Starodubowskiego maiąc przy sobie Stronę Szlachty Urodzonych

26Ichmw Panów Franciszka Piorowicza [?] Konstantego Cyporskie-

27go Mikołaja Wistoucha [?] y innych Ichmw ex officiosa addi-

28tione był we wsi Listwinie [?] we Dworze tameyszym w Woiewódz-

29twie Kijowskim a Powiecie Owruckim leżących Dobrach gdzie

k. 269v (skan 0273, strona lewa) – zachowana prawa część wierszy

1będąc widział tegoż JmPana Szechowskiego na łóżku leżącego

2ciężko chorego dla tyrańs[ki]ego zbicia y kaleczenia, y rany razy o-

3glądał takowe, na lewey ręce razów cztyry ciężkich, piąty szty-

4chowy duży przy samym ramieniu w głowę także raz duży z po-

5[...]rzu [?] nie mi się kościami, ręki prawey rowienych [?] palców obcię-

6[...] [...] [...]ectwem grożący w nodze lewey raz sztychowy pchnięty

7[...] [...] [...] [nie]zliczonych po bokach na plecach razów drugie

8[...] [...] [...] widział. Także kontusz włosowy porąbany

9oc[...] [...] [...] pokłóty, na lewym rękawie dziur

10ześ[...] [...] [...]ey strony dziurę sztychem przekłóty

11pięć [...] [...] [...] przecięty, szapkę alias kuczmę wy-

12na[...] [...] [...] [...]o cięty, pochwy złamane w ednym [?]

13drza[...] [...] [...] y przecięte y w muszkulu znak

14mieyś[...] [...] [...] zględał które wszystkie razy y ra-

15cięte [...] [...] [Sze]chowski być sobie mienił

16ny rem[...] [...] [prz]ey w Protestacyey wyrażonych

17przez Ichm[ciów] [...] [we] Dworze w Miliuliczach [?] Urodz[onych]

18przy gwałto[wnym] [...] [Podczaszyców] Kijowskich czasu y sposobem w

19Ichmw Panów [...] [...] [wy]dane. Co widziawszy y od nie-

20p[ro]testacyi wyr[...] [...] Szlachtą przy sobie przytomną

21downie oglądał [...] [...] [o]dpowrócił y o tym te prawdzi-

22będącą oświadcz[ywszy] [...] Ninieyszym uczynił y ze-

23wą Vizyi Relacyą [...] [...] [...] [Pr]otestacyi iako y woźny

24nał prosząc tak Pro[testans] [...] [...] co y otrzymał Wadzibog Os-

25Relacyi o przyięcie do Xiąg [...]

26trowski pisać nie umieiący Stefan Stachowski woźny

27pisać także nie umieiący

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU (zob. akty 306–309) – protestacja pokrzywdzonego w najeździe opisanym w akcie 307: Jana Aleksandra SZECHOWSKIEGO, podstolego starodubowskiego, wniesiona przez jego sługę Wadziboga OSTROWSKIEGO, gdyż pan „dla tyrańskiego zbicia … porąbania” nie mógł sam przybyć do akt. Protestujący przyłącza się do wcześniejszych protestacji (Michała SILICZA, akt 307). Dodatkowo zarzuca K. PRZYSIECKIEMU, że wcześniej kilkakrotnie godził w jego honor i fortunę – pozwem przed Trybunał Wileński (extra provinciam) odjął mu dobrą sławę, opacznie go przedstawiał, a w 1716 r. ścigał go w sądach ziemskich kijowskich w sprawie z „Pokunami [?] Stolnikami [?]”.

Opis napaści (k. 268v): Belikowski [?] łagodnie namówił Kałowskiego [?] do otwarcia drzwi izby („otwórz mnie, ja Belikowski, twój krewny”), po czym napastnicy z szablami wtargnęli; Przysiecki napadł protestującego, rąbał go, odcięto mu palce, zadawano ciosy w głowę (przez czapkę-kuczmę) i pchnięcia sztychem w ramię i nogę; Bandynelli także bił; Jana SILICZA cięto, kontusz przedziurawiono pchnięciem w pierś – uratował go obraz Matki Bożej Częstochowskiej noszony na piersi. Zginęły m.in. cudowny obraz Matki Bożej Częstochowskiej w srebro oprawny, obligi i karty na różnych dłużników na kilkaset talarów, 10 talarów bitych, połamano pochwy, chustkę perską.

Relacja wizji (k. 269–269v): woźny gen. województwa kijowskiego szlachetny Stefan STACHOWSKI (niepiśmienny) 14 I 1717 na żądanie J. Szechowskiego, ze stroną szlachty Franciszkiem PIOROWICZEM [?] (w akcie 309 „Lisowicz [?]”), Konstantym CYPORSKIM [?] i Mikołajem WISTOUCHEM [?] (w akcie 309 „Michał”), był we wsi „Listwinie” [?] w dworze (pow. owrucki, woj. kijowskie) i oglądał rannego Szechowskiego leżącego w łóżku: cztery ciężkie rany na lewej ręce, piąta sztychowa przy ramieniu, rana głowy z naruszeniem kości, obcięte palce prawej ręki, sztych w lewą nogę, niezliczone razy na bokach i plecach; porąbany i pokłuty kontusz włosowy, przecięta czapka (kuczma), złamane pochwy.

K. 268: Przysiecki miał też pozwać Szechowskiego do sądu grodzkiego [?] i narazić na straty (rok sądowy); 5 I 1717 („die quinta praesentis”) wraz z Bandynellim i Choynickim [?] zaczaił się na niego; ludzie obwinionych (m.in. Kuczyński) i sługa Stanisław SZEPNIOWSKI [?] (= Szopniewski z aktu 307 [?]) napadli Szechowskiego w sieni dworu, uderzyli go, rzucili się z szablami, ten zaś „disponente sic divina providentia” schronił się do izby, gdzie zamknął się z Kałowskim [?] i Szemetem; dalszy ciąg – k. 268v.

Łacina: nomine et ex commisso – w imieniu i z polecenia; ob [im]potentiam – z powodu niemocy; quam primum eadem Acta adire mógł – skoro tylko mógł przybyć do tych akt; solenniter – uroczyście; in primario – w pierwszym rzędzie; per evocationem extra Provinciam – przez pozwanie poza prowincję (do sądu innej prowincji); honorem, famam ac bonam reputationem summopere detraxit – w najwyższym stopniu ujął czci, sławy i dobrego imienia; infamis – pozbawiony czci; his formalis [verbis] – tymi słowy; verbis – słowami; latius enarrabunt – szerzej opowiedzą; valoris – wartości; violarunt et poenas [incurrerunt] – pogwałcili i [popadli w] kary; iterum iterumque – raz po raz; salvam meliorationem – z zastrzeżeniem poprawy; ex officiosa additione – z urzędowego przydania; vizyi relacya – relacja z wizji (oględzin).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment oryginału (karty z dużym ubytkiem). W styczniu 1717 przed Szymonem Walewskim Ludkowskim, wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, w Owruczu, Wadzibog Ostrowski, sługa Jana Aleksandra Szechowskiego, podstolego starodubowskiego, w imieniu pana, który z powodu ran nie mógł stawić się osobiście, przyłączając się do wcześniejszych protestacji (m.in. Michała Silicza), zaprotestował przeciw Krzysztofowi Przysieckiemu, staroście romeńskiemu, Aleksandrowi Bandynellemu, wojskiemu mielnickiemu, N. Belikowskiemu, Szopniowskiemu, Kazimierzowi Michałowskiemu, Janowi Nicieckiemu [?], Marcinowi Kuczyńskiemu, Zatockiemu [?] i ich czeladzi (ok. 20 osób, zbrojnych w bandolety, pistolety i szable). Zarzucał, że Przysiecki już wcześniej szkodził mu na czci (pozew do Trybunału Wileńskiego) i majątku (sprawy w sądach ziemskich kijowskich w 1716), a podczas najazdu na dwór w Miliuliczach [?] napastnicy podstępem otworzyli izbę, ciężko porąbali Szechowskiego, poranili Jana Silicza (uratował go obraz Matki Bożej Częstochowskiej na piersi), zniszczyli ściany i obraz oraz zrabowali cudowny obraz Matki Bożej Częstochowskiej w srebrze, obligi na dłużników, pieniądze i rzeczy. Do protestacji dołączono relację woźnego Stefana Stachowskiego z oględzin rannego Szechowskiego 14 I 1717 we wsi Listwin [?] (pow. owrucki): liczne rany szablą i sztychem, obcięte palce, porąbana odzież. Napaść miała miejsce 5 I 1717. Odczyt fragmentaryczny.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 270 (skan 0273, strona prawa) – zachowana lewa część wierszy (u dołu pełne wiersze)

1Manifestacia Jmci Pana Rudnicki-

2go Cześnika Owruckiego przeciwko Jm[ci]

3Panu Kaszewskiemu [?] y Jnnym

4Roku Tysiąc Siedmset Siedmnastego

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krol. M[ości] [...] [...]m

7Przedemną Mikołaiem [?] Walew. Lewko[wskim] [...] [...]m

8na ten czas Podwoiewodztwa Vice Reg[entem] [...] [...]ne

9rału Woiewodztwa Kijowskiego y X[ięgami] [...] [...] Grodz-

10kiemi Kijowskiemi Comparens per[sonaliter] [...] [...] [...]n

11drzey Lubisz Rudnicki Cześnik [Owrucki] [...] [...] y

12Aktami Ninieyszemi sumend[o] [...] [...] [...] kon-

13fuzyi y nieznośnych violenc[yi] [...] [...]me

14ciwko Urodz. Ichmm Panom Ka[szewskim] [...] [...]wie

15[...] [Ojcu?] [...] [...] [...]

16y Antoniemu Synowi Kaszewskim [...] [...] sposobem to

17Iż gdy Manifestant Roku niedawno Ty[siąc Siedmset Szesnastym] [...] [...]wego in

18Octobri iadąc w Interesach S[...] [...] [...] stanął popasać

19w Dobrach grodzkich [?] mias[...] [...] [...]kowe [?] possessyi Ichmw

20Obżałowanych Panów Kaszew[skich] [...] [...] [ż]adney nie czynił

21krzywdy, tedy Jmś Obżałowan[y] [...] [przysła]wszy swego Sługę do

22gospody upraszał Protta [Protestanta] do [...] [...] [I]dem Manifestant maiąc

23multas Legalitates [?] suas [...] [...] [im]possibile podzię-

24kowawszy bez pomienionego Sługi do Obżałowanego Pana

25Kaszewskiego nie poszedł eo in puncto sam Obżałowany z Czeladzią

26swoią naszedszy na gospodę Manifestanta ansye [?] y nieznośne tyry [?]

27do zwady dawać począł, Protestans zaś będąc omnis submissioni [?]

28pacisque Jura amans unikaiąc dalszey naparci [?] kazał do

29nie zaprzęgać rzeczy w porządku układać, aż Obżałowany Pan

30Kaszewski nie uważaiąc na Prawo pospolite y Rigor w nim

k. 270v (skan 0274, strona lewa) – zachowana prawa część wierszy (z lewej tylko początki)

1de Extortoribus [?] na publicznych drogach gościńcach opisany ani

2żadney Manifestanta apprehenduiąc Submissyi y owszem nic sobie

3niewinnemu szlachcicowi [?] praeconceptum animum przywodząc ad ef-

4fectum a lascivis verbis ad verbera udawszy się z kijku [?] Manifestanta

5[...] obiema rękoma porwał y tumultuose na Dwór sprawiał

6wy[...] y z tey zaś Ludzie Manifestanta widząc niewinnego obronili y za

7bie[...] [...] Obżałowany Pan Kaszewski był bez [?] tak słowami nie

8uczc[...] [...]i szlacheckiemu szkodliwemi sromocił dyshono-

9no[...] [...] [ex]gustów [?] dyffamowania ob reverentiam

10[...] [...] wypisać niepodobna a potym gdy nie

11kaszem [?] [...] zbiegszy się Obżałowanego Pana Kaszew-

12nie z[...] [...] [nie] dopuścili, tedy ex odio et crudelitate

13słuch [?] [...] [...] [Sy]nowi [?] Jmć [?] rozkazywał bij za

14zawz[...] [...] [...] Syna co wyliczna [?] Jmci Obżałowanemu

15bij [...] [...] [...] [...]

16[...] [...] na ostatek Sama Jeymść Pa[ni]

17ni Kaszey [?] [...] [in]decentiam Starości swey y płci

18Białogłow [...] [...] ięcą na ten tumult we drzwi bić

19na gwałt [...] [...] chłopi zbiegszy się mało nie na

20śmierć ubili tylko wid[ząc] [...] [Manifesta]nt niewinność Manifestanta przed

21oczy Obżałowanego Pa[na] [Kas]zewskiego powściekali [?] o co wszy-

22stko ut permissum est [...] [...] [manifest]owawszy się iterato przeciwko Ob-

23żałowanym Ichmm [Panom Ka]szewskim vicibus de[...] [...]

24wał Idem Compare[ns] [...] [Obż]ałowanym i asserta [?] Juris

25praxi in omni Foro Judicio et Officio Regni prawnie czy-

26nić nie zaniechać Salva iednak tey teraźnieyszey reser-

27vata melioratione y Citationes Correctione którey o przy-

28ięcie y do akt zapisanie mnie Urzędu prosił co y otrzymał

29Andrzey Lubisz [?] Rudnicki Cześnik Owrucki m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU (zob. akty 306–310); na marginesie „6to” – szósty wpis serii z sesji styczniowej 1717. Data przyjęcia: 20 I 1717. Urzędnik w nagłówku – „Mikołaiem [?] Walew. Lewko[wskim]”, „na ten czas Podwoiewodztwa Vice Regentem” (w aktach 294–310 – Szymon WALEWSKI LUDKOWSKI [?]; imię „Mikołaj” tu zapewne omyłka lub inny członek rodziny – lekcja niepewna).

Manifestant: Andrzej LUBISZ [?] RUDNICKI, cześnik owrucki (podpis). Obżałowani: Urodzeni Kaszewscy [?] (w rkp. „Kaszewski”, „Haszewski”) – ojciec (imię w ubytku), syn Antoni, a także żona ojca („Jeymść Pani”). Zdarzenie: w październiku 1716 manifestant, jadąc w interesach, stanął na popas w dobrach w posesji Kaszewskich; Kaszewski przysłał sługę z zaproszeniem, manifestant podziękował i nie poszedł; wtedy obżałowany z czeladzią najechał gospodę, zaczął zwadę, mimo uległości manifestanta (kazał zaprzęgać i układać rzeczy) porwał go obiema rękami i wywlókł na dwór, znieważył słowami, kazał synowi go bić; Kaszewska („Jeymść Pani”) wbrew przyzwoitości swego wieku i płci wołała „na gwałt” i biła we drzwi; zbiegli się chłopi i omal nie zabili manifestanta – ostatecznie ludzie manifestanta go obronili.

Łacina: sumendo [?] – podejmując; in Octobri – w październiku; multas legalitates suas [?] – wiele swoich prawnych [spraw]; eo in puncto – w tej chwili; omnis submissionis pacisque [et] iura amans – miłujący wszelką uległość, pokój i prawo; de extortoribus – (konstytucja) o zdziercach [?]; praeconceptum animum – powzięty zamiar; a lascivis verbis ad verbera – od swawolnych słów do razów; tumultuose – z wrzawą; ex odio et crudelitate – z nienawiści i okrucieństwa; indecentiam – nieprzyzwoitość; ut permissum est – jak pozwolono; iterato – ponownie; vicibus – razy; in omni Foro, Iudicio et Officio Regni – w każdym sądzie, trybunale i urzędzie Królestwa; salva … reservata melioratione et citationis correctione – z zastrzeżeniem poprawy i poprawienia pozwu; m.p. – ręką własną.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment oryginału (karty z ubytkiem). 20 I 1717 na urzędzie grodzkim kijowskim (Owrucz) przed Walewskim Lewkowskim [Ludkowskim], wicerejentem podwojewództwa, Andrzej Lubisz [?] Rudnicki, cześnik owrucki, wniósł manifestację przeciw Kaszewskim [?] – ojcu i synowi Antoniemu. Opowiedział, że w październiku 1716, jadąc w interesach, stanął na popas w dobrach w ich posesji; gdy nie przyjął zaproszenia Kaszewskiego, ten z czeladzią najechał gospodę, wszczął zwadę, mimo ugodowej postawy manifestanta wywlókł go obiema rękami na dwór, lżył i kazał synowi bić; żona Kaszewskiego wszczęła krzyk, zbiegli się chłopi i omal go nie zabili, dopiero ludzie manifestanta go obronili. Manifestant zastrzegł sobie dochodzenie sprawy w każdym sądzie i poprawę manifestacji; podpisał ją własnoręcznie.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 271 (skan 0274, strona prawa) – zachowana lewa część wierszy (u dołu pełne wiersze)

1Relacia obdukcyey cum procla-

2matione cadaveris w Sp[rawi]e Ichmw

3Panów Siliczów Podczaszyców Kijowskich

4Roku Tysiąc Siedmset Siedmnastego

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krol. M[ości] [Owruczu] [...] [...]

7Przedemną Szymonem Walew. Lewkowskim Woy[skim] [Żytomierskim] [...]

8Komornikiem Granicznym Namiestnik[iem] [Podwoiewództwa] [...]

9Regentem Grodzkim Generału Woiew[ództwa] [Kijowskie]go y

10Xięgami Ninieyszemi Grodzkiemi K[ijowskiemi] [stanowszy] [o]-

11czewiście woźny Generał Woiewództwa [Kijowskiego y innych] [szla]-

12chetny Stefan Stachowski w moc p[rawdziwey wierney y autentycz]-

13ney Relacyey swoiey iawnie [ustnie y dobrowolnie] dla

14zapisania do Xiąg Ninieyszych [zeznał Iż on Roku teraźnie]y-

15szego Tysiąc Siedmset Siedmnast[ego] [dnia] Czternas[te]go Janu-

16arij na affektacyą y prawną requ[izycyą Uro]dzonych Ichmw

17Jana y Michała Siliczów Podczasz[yców Kijowskich] [y] sobą rodzo-

18nych maiąc przy sobie Stronę Szl[achty Uro]dzonych Ichmw

19Panów Franciszka Piorowicza [?] [Konstan]tego Cyporskiego Mi-

20kołaja Wistoucha [?] był w Dobr[ach] [...] [w] Miliuliczach [?] Ichmw

21Requirentów y Dworze tamey[szy]m gdzie będąc vigore Protes-

22tacyi przez JmPana Michała Silicza przeciwko niżey mia-

23nowanym Ichmm o naiazd Dworu Miliulickiego [?] uczynio-

24ney widział raz cięty szablą nade drzwiami w podwoy z Sie-

25ni bokowey Izby, w Izbie samey za słonach [?] ciętych y szty-

26chami pchniętych razów sześć w ligęcie [?] gdzie rąbano Jmci

27Pana Szechowskiego w Sieni razów kilkanaście na sto-

28liku gotowalnianym, gotowalnią porąbaną y pokłótą

29krwią zbroczoną Zwierciadło Gdańskie duże w kawałki

k. 271v (skan 0275, strona lewa) – zachowana prawa część wierszy

1drobne potłuczone, Obra[z] drewniany Nayświętszey Panny na ści-

2nie [?] [...] [...]wid[?] z porąbany, drzwi w Izbie stołowey z drzwiami [?]

3[...] [...] Pana Szechowskiego broniącą od rąbania y Kotuia [?]

4i białym atłasowym JmPana Silicza razów trzy raz

5[...] [...]ny cięte w ręku [?] y przez piersi wybijaiące drzwi z

6[...] [...] cięto razy dwa, we wrotach Dwornych cięty

7[...] [...] [...]elonych zaś dziur cztyry, woźnicę na dnie [?]

8[...] [...] [...]ure zacięte y raz nie mały samą Jey-

9[mość] [...] [...]zuą [?] dla przestrachu chorującą chło-

10pa [...] [...] [po]kalonka [?] zabitego kulą przez Sa-

11[...] [...] [po]strzelonego, które znaki y Chło-

12p[...] [...] być zadane Ichmść Panowie

13[...] [...] [...] Bandynellego Woyskiego

14[Mielnickiego] [...] [P]rzysieckiego Starosty Romen-

15skiego [...] [Bel]ikowskiego Sług y Czeladzi Ichmw

16przy gwałt[ownym] [...] [naiazd]e na Dwór Miliulicki czasu

17y sposobem w [Protestacyi] wyrażonych Co widziawszy y

18Urzędownie oglą[dawszy] [...] [wyż mianowa]ną Szlachtą przy sobie bę-

19dącą oświadczywszy [się] [...] [...] do Owrucza przyia-

20chał gdzie dnia wy[żey] [...] [...] mianowanego tegoż Chło-

21pa zabitego tu do Owru[cza] [...] [...]du dla praesenty [?] y

22proclamacyi ciała [...] [...] [...]ego przed Zamkiem

23Jego Krol. Mści y na mieście in praesentia Urodzonych

24Ichmw Panów Andrzeia Rudnickiego Cześnika Owruckie-

25go Jana Trypolskiego Łowczego Mścisławskiego Andrze-

26ia Bogusławskiego Pawła Macieszy y innych wielu

27Ichmw Szlachty Dworzan y Mieszczan Owruckich prezen-

28towanego ut moris et iuris est wysokim głosem

29[reklamant:] obwołał

k. 272 (skan 0275, strona prawa – góra) – zachowana lewa część wierszy

1obwołał y publikował w Zamku y na mieście pokilka razy

2donosząc do wiadomości iż ten człowiek zestrzelon nazad

3Dworu Miliulickiego przez Ichmw Panów Bandynelle-

4go y Przysieckiego iako y Belikowskiego niedziez [?] ku

5czeladz nie wiedzieć czyli przez samego Jmci Pana

6[Przy]sieckiego czyli też przez Sługę [?] [...] [Ku]-

7czyńskiego zabity został obwoła[w]-

8szy o tym tę swoią Relac[yą] [...]

9wą przed Urzędem [...]

10uczynił y zez[nał] [prosząc] [...]

11eam actis co[nnotari] [co y]

12otrzymał [...]

13ski woźny [...] [pisać]

14nie [umieiący]

15[poniżej duży zawijas kończący wpis]

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU (zob. akty 306–311); na marginesie „7mo” – siódmy wpis serii z sesji 20 I 1717. Dalsza część k. 272 i 272v – zawijas zamykający; fragment oryginalnej księgi kończy się na k. 272 (skan 0275 prawa).

Obdukcja z proklamacją ciała: woźny gen. Stefan STACHOWSKI 14 I 1717 [?] (data w wierszu częściowo w ubytku, przyjęto z aktu 310) na żądanie Jana i Michała SILICZÓW, podczaszyców kijowskich, ze stroną szlachty F. PIOROWICZEM [?], K. CYPORSKIM [?], M. WISTOUCHEM [?], obejrzał dwór w Miliuliczach [?]: cięcia szablą w drzwiach i ścianach, ślady rąbania Szechowskiego w izbie i sieni (porąbana i zakrwawiona gotowalnia, potłuczone duże zwierciadło gdańskie, porąbany drewniany obraz Najświętszej Panny), przecięte kontusze (atłasowy biały Jana [?] Silicza), dziury od kul w drzwiach i wrotach; ponadto ciało chłopa zastrzelonego kulą. Ciało przywieziono do Owrucza i w obecności m.in. Andrzeja RUDNICKIEGO, cześnika owruckiego, Jana TRYPOLSKIEGO, łowczego mścisławskiego, Andrzeja BOGUSŁAWSKIEGO, Pawła MACIESZY oraz szlachty, dworzan i mieszczan owruckich, woźny „wysokim głosem” obwołał (proklamował) je przed zamkiem i na mieście, ogłaszając, że człowiek ten został zastrzelony podczas najazdu na dwór miliulicki przez ludzi Bandynellego, Przysieckiego i Belikowskiego – nie wiadomo, czy przez samego Przysieckiego, czy przez sługę Kuczyńskiego [?].

Łacina: obdukcya – oględziny (obdukcja); cum proclamatione cadaveris – z obwołaniem ciała; vigore protestacyi – na mocy protestacji; ut moris et iuris est – jak jest w zwyczaju i prawie; in praesentia – w obecności; eam actis connotari – zapisać ją do akt.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment oryginału (karty z ubytkiem). 20 I 1717 na urzędzie grodzkim w Owruczu przed Szymonem Walewskim Lewkowskim [Ludkowskim], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał szlachetny Stefan Stachowski zeznał relację z oględzin dokonanych (14 I 1717 [?]) na żądanie Jana i Michała Siliczów, podczaszyców kijowskich, w ich dworze w Miliuliczach [?] po najeździe opisanym w protestacji Michała Silicza: ślady cięć szablami i pchnięć w drzwiach, ścianach i sprzętach, zakrwawiona porąbana gotowalnia, potłuczone zwierciadło gdańskie, porąbany obraz Matki Bożej, przecięte kontusze, przestrzelone drzwi i wrota, a także zastrzelony kulą chłop. Ciało chłopa woźny przywiózł do Owrucza i w obecności Andrzeja Rudnickiego, cześnika owruckiego, Jana Trypolskiego, łowczego mścisławskiego, Andrzeja Bogusławskiego, Pawła Macieszy oraz szlachty i mieszczan kilkakrotnie publicznie obwołał przed zamkiem i na rynku, ogłaszając, że został zabity w najeździe przez ludzi Bandynellego, Przysieckiego i Belikowskiego (może przez samego Przysieckiego lub sługę Kuczyńskiego). Woźny (niepiśmienny) prosił o wpisanie relacji.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 272v (skan 0276, strona lewa) – zachowana prawa część wierszy (u dołu pełne wiersze)

1Februarius

2Relacya Requizycyi w Sprawie

3Jmci Pana Młodeckiego

4[Roku] Tysiąc Siedmset Siedmnastego

5[Miesiąca Febru]arij dwudziestego Siódmego Dnia

6[Na Urzędzie Grodzkim w] Mieście Jego Krol. Mści Owruczym

7[Przedemną Szymonem Wa]lew. Lewkowskim Woyskim Żytomir[skim]

8[Komornikiem Granicznym Na]miestnikiem Podwoiewództwa Re-

9[gentem Grodzkim Generału] Woiewództwa Kijowskiego y Xięga-

10[mi Ninieyszemi Grodzkiemi Kij]owskiemi Stanowszy oczewiś-

11[cie woźny Generał Woiewództwa] Kijowskiego y innych Szla-

12[chetny Stefan Stachowski] [...] vera ac fidelis Relationis

13[...] [...] [I]ż on Roku teraźnieyszego Tysiąc

14[Siedmset] [...] [...] [die vigesima] septima Februarij ad affecta-

15[tionem] [...] [Uro]dzonego JmPana Antoniego

16[...] [...] [...] [...]a Konstantego Młodeckie-

17go Młode[ckich] [?] [...] [maiąc] przy sobie Stronę Szlachty

18[...] Podstolego [...] [Ich]mw Panów Saleuba [?] Me-

19Ludziwiany [?] g[...] [...] [...]ego był tu w Kancella-

20dwedowskiego [?] [...] [...] [...] [i]n praesentia pomie-

21ryey Grodzkiey K[ijowskiey] [...] [...]

22nionych Szlachty [...] [...] iuridice o wydanie prosił

23Oblaty Przywileju na Dobra [Boi]arkę [?] y Kamienny Bród od

24Jego Krol. Mści komu kolwiek danego y Possessyi z tey Do-

25bra przez kogokolwiek zapisaney, a tak Ja Urząd adhae-

26rendo Legi Publicae nec non satis faciendo muneri officii

27mei poczawszy od Roku Tysiąc Sześćset dziewięćdziesiąt dzie-

28wiątego Dnia trzynastego Marca ad annum et actum

29[reklamant:] praesentem

k. 273 (skan 0276, strona prawa – góra)

1praesentem w Protokule Kancellaryi Grodzkiey Kijowskiey

2przerzeczonego Przywileju y intromissyi y oprz [?] namienio-

3ne Dobra szukałem. A że nie znayduie się żaden Przywiley

4na Dobra Boiarkę [?] y Kamienny Bród tylko na Dobra Dy-

5haczkę [?] y Kropiwnice Dikkow [?] y inne wiele JmPanu Antonie-

6mu Trypolskiemu Chorążemu Owruc[kiemu] służących, Prz[o]minister-

7iali opowiedziałem, który woźny Szlachtą sobie przytom-

8ną oświadczywszy się y pomienionych Transakcyi rekwi-

9rowawszy poniewasz się nie znayduią przedemną Urzędem

10tey teraźnieyszey Requizycyi uczynił

11Relacyą et coram praesenti officio

12zeznał prosząc eam actis

13Connotari co y otrzymał

14Stefan Stachowski

15scribendi ignarus

16[poniżej duży zawijas kończący wpis]

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU (ciąg dalszy wszytych kart oryginalnej księgi grodzkiej kijowskiej 1717 – zob. akty 306–312); nagłówek miesiąca „Februarius”, na marginesie „8vo” – ósmy wpis serii (numeracja wpisów w oryginale ciągła od stycznia). Data: 27 II 1717 („Februarij dwudziestego Siódmego Dnia”; czynność „die vigesima septima Februarij” – data w ubytku częściowo).

Rekwizycja: woźny gen. Stefan STACHOWSKI na żądanie Urodzonego Antoniego (i Konstantego [?]) MŁODECKICH, ze stroną szlachty (m.in. Ichmw Panów SALEUBA [?] ME[DWEDOWSKI?] [?] – lekcja niepewna), stawił się w kancelarii grodzkiej kijowskiej i prosił o wydanie oblaty przywileju królewskiego na dobra Bojarka [?] i Kamienny Bród (komukolwiek danego) i zapisu posesji tych dóbr. Urzędnik (Sz. Walewski), przeszukawszy protokoły od 13 III 1699 do chwili obecnej, nie znalazł takiego przywileju – tylko przywileje na dobra Dyhaczkę [?] i Kropiwnicę [?] i inne, należące do Antoniego TRYPOLSKIEGO, chorążego owruckiego; o czym oznajmił woźnemu, a woźny złożył relację. Nazwa „Boiarkę [?]” – pierwsze litery w rkp. niepewne („[…]iarkę”, „Boiarkę”).

Łacina: vera ac fidelis relationis – prawdziwej i wiernej relacji; ad affectationem – na żądanie; in praesentia – w obecności; iuridice – prawnie; adhaerendo legi publicae nec non satis faciendo muneri officii mei – trzymając się prawa pospolitego oraz czyniąc zadość powinności mego urzędu; ad annum et actum praesentem – do roku i aktu niniejszego; coram praesenti officio – przed niniejszym urzędem; eam actis connotari – zapisać ją do akt; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment oryginału. 27 II 1717 na urzędzie grodzkim w Owruczu przed Szymonem Walewskim Lewkowskim [Ludkowskim], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał Stefan Stachowski zeznał, że tegoż dnia na żądanie Antoniego i Konstantego Młodeckich, w obecności szlachty, był w kancelarii grodzkiej kijowskiej i zażądał wydania oblaty przywileju królewskiego na dobra Bojarka [?] i Kamienny Bród oraz zapisów posesji tych dóbr. Urzędnik przeszukał protokoły kancelarii od 13 III 1699 do chwili obecnej i nie znalazł takiego przywileju, a jedynie przywileje na Dyhaczkę [?], Kropiwnicę [?] i inne dobra Antoniego Trypolskiego, chorążego owruckiego. Woźny (niepiśmienny) złożył o tym relację.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 273v (skan 0277, strona lewa)

1Martius

2Testimonium Jmci Panu Hurko [?]

3[sł]użący y Jnnym

4Roku Tysiąc Siedmset Siedmnastego

5Miesiąca Marca Pierwszego Dnia

6Na Urzędzie Grodz. w Mieście Jego Krol. Mści Owruczym Przedemną

7Przedemną [Miko]łaiem [?] Walew. Lewkowskim Namiesnikiem na

8ten czas Po[dwoiew]odztwa Vice Regentem Grodzkim Generału

9Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami Ninieyszemi Grodz. Kijowskiemi

10Stanowszy oczewiście Sławetny Nazar Hleb Mieszczanin Miasta

11Jego Krol. M[ości] [O]wrucza człowiek sędziwy lat maiący kilkoset [?] [kilkadziesiąt]

12dziesiąt [?] [na af]fektacyą y prawną requizycyą Urodzonego Jmci

13Pana Th[omasza] [?] [Hu]rka [?] [y i]nnych Successorów zeszłego niegdy

14godney pamięci Urodzon[ego] JmPana Hermana Trypolskiego

15przed Urzędem [y Ak]tami Ninieyszemi Grodz. Kijowskiemi iaw-

16nie ustnie y dobro[wo]lnie in praesentia na ten czas wielu Ichmw

17Szlachty Obywatelów [W]oiewództwa Kijowskiego dla spraw swo-

18ich przybyłych [...] [...]wa zeznał. Iż plac w mieście Jego

19Krol. Mści Owru[czu] [...] [mię]dzy drogami iedną drogą idąc wiel-

20ką z Rynku od [...] [...]ku bramie Kijowskiey na północ

21po lewey stronie o[...] [...] [...]u zeszłego z tego świata JmPa-

22na Stefana Trypols[kiego] [...] [P]odstolego Kijows. a drugą drogą

23nazywaiącą się Pisz[...] [?] [...] [...] Kosztoru [?] Dominikańskiego

24idąc także ku tey że Bra[mie] [na] północ, gdzie teraz Franci-

25szek Krawiec mieszka wła[ś]ny wyżmianowanego zeszłe-

26go JmPana Hermana Trypolskiego którego zeznania

27swego mnie Urzędu prosił aby do Xiąg ninieyszych

28przyięte y zapisane było co y otrzymał.

29[poniżej duży zawijas kończący wpis]

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU (zob. akty 306–313); nagłówek miesiąca „Martius”, na marginesie „9no” – dziewiąty wpis serii. Urzędnik – „[Miko]łaiem [?] Walew. Lewkowskim” (jak w akcie 311; zapewne Szymon WALEWSKI LUDKOWSKI [?] – imię w rkp. niepewne), namiestnik i wicerejent.

Świadek – sławetny Nazar HLEB, mieszczanin owrucki, człowiek sędziwy („lat maiący kilka[dziesiąt]” [?] – liczba częściowo w ubytku). Requirent – Urodzony Jmć Pan „Th[omasz]” [?] HURKO [?] (nazwisko w tytule „Hurko”, w tekście „[…]rka”) i inni sukcesorowie zmarłego Hermana TRYPOLSKIEGO. Świadek zeznał, że plac w Owruczu między dwiema drogami – wielką drogą od rynku ku bramie Kijowskiej na północ (po lewej stronie, obok placu zmarłego Stefana TRYPOLSKIEGO, podstolego kijowskiego [?]) i drogą zwaną „Pisz[…]” [?] od kościoła [?] dominikańskiego ku tejże bramie – gdzie teraz mieszka Franciszek KRAWIEC [?] (może zawód: krawiec), jest własnością zmarłego Hermana Trypolskiego.

Łacina: testimonium – świadectwo; in praesentia – w obecności.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment oryginału. 1 III 1717 na urzędzie grodzkim w Owruczu przed Walewskim Lewkowskim [Ludkowskim], namiestnikiem i wicerejentem grodzkim kijowskim, sławetny Nazar Hleb, sędziwy mieszczanin owrucki, na żądanie Tomasza [?] Hurki [?] i innych sukcesorów zmarłego Hermana Trypolskiego, w obecności wielu szlachty województwa kijowskiego, zeznał, że plac w Owruczu położony między wielką drogą od rynku ku bramie Kijowskiej (obok placu zmarłego Stefana Trypolskiego, podstolego kijowskiego) a drogą od klasztoru [?] dominikańskiego ku tejże bramie, na którym mieszka obecnie Franciszek Krawiec, był własnością zmarłego Hermana Trypolskiego. Zeznanie wpisano do ksiąg.

Transkrypcja

k. 274 (skan 0277, strona prawa)

1Relacia Aresztu w Sprawie Jmci

2Pana Iwaniewicza [?] Chorągwi Pancer[ney]

3Wiel. JmPana Steckiego Chorąż. Kijows.

4Roku Tysiąc Siedmset Siedmnastego

5Miesiąca Marca Trzeciego Dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krol. Mści Owruczym

7Przedemną Szymonem Walew. Lewkowskim Woyskim Żytomir[skim]

8Komor. Granicz. Namiesnikiem Podwoiewodztwa Regentem

9Grodzkim Generału Woiewodztwa Kijowskiego y Xięga-

10mi Ninieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi, Stanowszy ocze-

11wiście Woźny Generał Woiewodztwa Kijowskiego y Jnnych

12Szlachetny Stefan Stachowski w moc prawdziwey wierney y

13skuteczney Relacyey swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie

14dla zapisania do Xiąg Ninieyszych zeznał Iż on Roku mie-

15siąca y dnia wyżey mianowanych [na] affektacyą

16y prawną requizycyą Urodzonego JmP[an]a Franciszka

17Iwaniewicza [?] Towarzysza Chorą[g]wi P[ance]rney Wiel. Jmci

18Pana Steckiego Chorążego Kijowskiego maiąc przy sobie Stro-

19nę Szlachty Urodzonych Ichmw Panów Mikołaia Lubecznic-

20kiego [?] y Michała Bobickiego [?] Kompanią teyże Chorągwi

21wyżmianowany był tu w Mieście Jego Krol. Mści Owruczu

22[w G]ospodzie Urodzonego JmPana Józefa Rahozy Towarzy-

23sza y Deputata do odebrania Hyberny wyżmianowaney

24Chorągwi gdzie będąc ex officiosa additione Summę pewną

25pieniędzy, donatywy wszystkie od Chorągwi y z Łaski Rot-

26mistrzowskiey Urodzonemu JmPanu Szymonowi Olizarow-

27skiemu Namiesnikowi na ten czas wyżrzeczoney Chorągwi

28Pancerney deklarowane y na osobę Jmci należące u tegoż

29JmPana Rahozy aresztował y prawnie przyporęczył aby

30Jmść nikomu tych pieniędzy nie wydawał, a to za sługę Jmci

31Requirentowi winny to iest złotych polskich dwieście

k. 274v (skan 0278, strona lewa – górna połowa)

1czterdzieści y cztery przez Jmci Pana Olizarowskiego na pilną po-

2trzebę przed lat dwiema u Jmci Requirenta wziętych y pożyczo-

3nych y do tych czas ad saepissimam requisitionem Jmci nie odda-

4nych y niewypłaconych. Który to areszt na pomienione pienią-

5dz[e] założony JmPan Rahoza dobrowolnie przyiowszy tey Sum-

6my w siebie będącey na osobę JmPana Namiesnika należą-

7cey ani samemu JmPanu Namiesnikowi ani komu inszemu

8wydawać a[ż] do należytego uspokoienia się z Jmcią deklaro-

9wał Co on woźny słyszawszy o tym tę swoią założonego a-

10resztu praw[dz]iwą przed Urzędem Ninieyszym uczynił y ze-

11znał relacyą prosząc eam actis connotari co y otrzymał Ste-

12fan St[achow]ski woźny [p]isać nieumieiący

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU (zob. akty 306–314); na marginesie „10mo” – dziesiąty wpis serii. Urzędnik – Szymon WALEWSKI LEWKOWSKI [LUDKOWSKI] [?].

Requirent – Urodzony Franciszek IWANIEWICZ [?] (w rkp. „Iwaniewicza”/„Wanewicza”), towarzysz chorągwi pancernej Wielmożnego JmPana STECKIEGO, chorążego kijowskiego. Woźny Stefan STACHOWSKI, ze stroną szlachty – Mikołajem LUBECZNICKIM [?] i Michałem BOBICKIM [?] (kompania tejże chorągwi), w gospodzie Józefa RAHOZY, towarzysza i deputata do odbioru hiberny chorągwi, w Owruczu, zaaresztował pieniądze (donatywy od chorągwi i z łaski rotmistrzowskiej) przypadające Szymonowi OLIZAROWSKIEMU, namiestnikowi chorągwi pancernej, na poczet długu 244 zł pol. (pożyczonych dwa lata wcześniej i mimo wielokrotnych upomnień niezwróconych). Rahoza dobrowolnie przyjął areszt i zobowiązał się nie wydawać pieniędzy aż do zaspokojenia requirenta.

Łacina: ex officiosa additione – z urzędowego przydania; ad saepissimam requisitionem – mimo bardzo częstych upomnień; eam actis connotari – zapisać ją do akt. Hiberna – podatek na utrzymanie wojska (leża zimowe); donatywa – dar pieniężny dla żołnierzy.

Streszczenie

Fragment oryginału. 3 III 1717 na urzędzie grodzkim w Owruczu przed Szymonem Walewskim Lewkowskim [Ludkowskim], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał Stefan Stachowski zeznał, że tegoż dnia na żądanie Franciszka Iwaniewicza [?], towarzysza chorągwi pancernej Wielmożnego Steckiego, chorążego kijowskiego, ze stroną szlachty Mikołajem Lubecznickim [?] i Michałem Bobickim [?], w gospodzie Józefa Rahozy, towarzysza i deputata do odbioru hiberny chorągwi, w Owruczu, zaaresztował należne Szymonowi Olizarowskiemu, namiestnikowi chorągwi, pieniądze (donatywy) z tytułu długu 244 zł, pożyczonych przed dwoma laty i niezwróconych. Rahoza przyjął areszt i zobowiązał się nie wydawać tych pieniędzy do czasu zaspokojenia requirenta. Woźny (niepiśmienny) złożył relację.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 274v (skan 0278, strona lewa – od połowy wysokości)

1Relac[ia] [...] od Ichmw Panów Sze-

2[cho]wskich Podstolich Starodub[owskich]

3[przeci]wko JmPana Bandynellego

4[Woys]kiego Mielnickiego y Jnnych

5Roku [Tysiąc] Siedmset Siedmnastego

6Miesiąca [Mar]ca Siedmnastego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krol. Mści Owruczu

8Przedemną Szymonem Walew. Lewkowskim Woyskim Żytomir.

9Komor. Granicz. Nam[ie]snikiem Podwoiewodztwa Regentem

10Grodzkim Generału Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami Ni-

11nieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi Stanowszy oczewiście woźny

12Generał Woiewodztwa Kijowskiego y Jnnych Szlachetny Ste-

13fan Stachowski in vim suae verae ac fidelis Relationis iaw-

14nie ustnie y dobrowolnie dla zapisania do Akt ninieyszych

15zeznał Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Siedm-

16nastego rożnych Dni Pozwów Głownych Trybunalskich

17Koronnych Lubelskich na membranach authentycznych

18Ziemskich diversae essentiae pisanych in Numero trzy na

19rożne Miejsca niżey mianowane porozno sięwszy [?] każdemu

20[reklamant:] Pozwanych

k. 275 (skan 0278, strona prawa)

1disiunctim we Dworze w ręce poddawał poddanemu onych odko-

2go pokoio [?] y w ktorey sprawie y essencyi były pisane samym że

3Pozwanym y Czeladzi Dworney y kogo na ten czas z Poddanych

4na wsi mógł widzieć opowiedział y prawnie ad notitiam de-

5duxit. Pisane zaś były te Pozwy ad Instantiam Instygatora Sądowego y

6Jego Delatorów Urodzonych Ichmw Panów Jana Alexandra y

7Katarzyny z Lezerskich [?] Szechowskich Podstolstwa [?] Starodubows.

8Małż. samey Jeymci Paniey Szechowskiey cum assistentia tegoż

9JmPana Szechowskiego uti Tutoris coniugalis Actorów Pier-

10wszy Pozew Dnia Dziesiątego Marca do Dóbr Miasta Brahi-

11nia w Woiewodztwie Kijowskim a Powiecie Owruckim leżących

12po Urodzonego JmPana Alexandra Bandynellego Woyskiego

13Miel. w sprawie y Akcyey o gwałt [...] me na[...] [...]ta własne

14Aktorów we wsi Listwinie Juribus actorum avantiquo [?] pod-

15[le]głe [?] Ludzi swoich nasyłanie, tychże [Aktorów] [...]ntów pozabiera-

16nie, Pranie [?] y miodu popsowanie y p[...] [...]szenie Ludzi spra-

17wuiących role z tychże Pól iednych spędzenie a drugich

18z końmi zabranie y przez kilka Dni [w] [...]ebie trzymanie koni

19zmorzenie, Kreczki [?] na własnym Polu actoris Listwińskim

20na kup[...] [?] gwałtownie zebranie y do siebie powiezienie na

21requizycyą nie oddanie. Item we wsi Jurkiewiczach [?] Posses-

22sionis no[...] on czas Aktorów na Rzece Brahince na sięci [?] Akto-

23rów będących Jezów poznoszenie popsowanie Instrumen-

24tów do łowienia ryb należących porąbanie Aktora same-

25go zabić usiłowanie y odpowiadanie assekuracyey który

26sprzeciwnie mesy [?] locatos amicos ad fundum differentiarum

27cognitione et discernentia proprietatis gruntów też as-

28sekuracyą sprowadzić assekurowawszy nie sprowadzenie

29y tego nie dotrzymanie ad Expensas Litis y kosztu nie mało

30Aktorów wprowadzenie. Anno praesenti Millesimo Septingente-

31[reklamant:] simo

k. 275v (skan 0279, strona lewa)

1decimo septimo die quinta Januarii na własny Dwór y rezyden-

2cyą Urodz. Ichmw Panów Siliczów we wsi Miliuliczach [?] będący na-

3iachanie tamże Aktora w Domu tychże Ichmw Panów Siliczów

4będącego porąbanie skaleczenie razów nie mało pozadawanie

5y mało nie zabicie na zdrowie odpowiadanie y o inne pretensye

6w Procesie sprawy zaczętey exprimowane a zatym o winy Pra-

7ne Stantis Constitutionibus Regni opisane iako też y do sta-

8wienia Sług y Czeladzi pro sumendis ex illis poenis przez

9Sąd Główny Trybunals. Sentenciandis Intentowaney. Drugi

10Pozew Dnia Dwunastego Marca Anno eodem do Dóbr wsi

11Chotiwczy [?] in districtu Ovrucensi Palatinatu vero Kijoviensi

12existentium po Urodzonych Ichmw Panów Krzysztofa y Kon-

13stancyi [...] [...] Czyhrowskiego [?] Przysieckich

14Starostów Romanowskich [Romeńskich] [...] [M]ałż. cum assistentia quibus com-

15petit de iure [...] [...]tanti Pozwanych w sprawie y Akcyach

16Dwoch imprim[is] [...] [...]gorii [?] ratione naiechania na Dwór

17Aktorów [we] wsi Listwinie będący w tymże Actoris Dworze

18Urodzonego JmPan[a] [...] Jerzego [?] Kozłowskiego [?] Porucznika

19Wiel. JmPana Starosty Mozyrskiego na on czas z Jarmar-

20ku z Choynik do Aktor[ów] przybyłego okrutnego porąba-

21nia Aktorów s[...] [...]towanie dyshonorowanie na

22zdrowie odpowiadanie y violentiey naczynienie z Pisto-

23letów strzelanie Aktora samego niesłusznie evocatione

24indebitissime extra provinciam non ad proprium distri-

25ctum Kijoviensem ubi consistunt Actoris Bona ale do Wil-

26na ad incompetens forum na rzedne [?] captivatią [?] honoris

27Aktora ewokowawszy, non exportatis Citationibus Pro-

28cessem uciążliwym obarczenie y involwowanie y tymże

29Processem illegaliter otrzymanym w Sądzie Ziemskim Ki-

30jowskim Personam Actoris circa incidentiam sprawy

31[reklamant:] aggrawowanie

k. 276 (skan 0279, strona prawa)

1aggrawowanie Forum Standi tamowanie y do expens niepo-

2trzebnych y Grzywien płacenia przyprowadzenie. In secunda

3Categoria ratione Roku Tysiąc Siedmset Siedmnastego in

4Januario inito mutuo Consilio et Condictamine ad Interi-

5mendum Actorem z Urodzonym Jmcią Panem Bandyn[ellim] cum

6aliis quorum complicibus we Dworze Ichmw Panów Siliczów

7będącego causa amici tegoż Aktora okrutnie porąbania

8skutemptowanie [?] dyshonorowanie y mało nie zabicia na

9zdrowie odpowiadania a zatym do przysłuchania się Wi-

10nom prawnym ratione tanti excessus na Pozwanym

11Judicialiter Sententiowanym Processu ex[tra] Provinciam

12na suspensyą honoru evocatione [otrz]ymanego kassowa-

13nia y annihilowania honoris [ag]gravati Actoris ad pri-

14stinum gradum restituowania Kosz[tów] Prawnych ex

15evocatorio Processu pochodzących a przez Aktora erogo-

16wanych cum poenis nagrodzenia n[ie]mniey do stawie-

17nia Sług y Czeladzi pro extendendis [in] illis poenis za

18uczynek godnych przez Sąd arbitrowanych y o inne preten-

19sye w Procesie sprawy zaczętey exprimowane Intento-

20waney. Trzeci Pozew Dnia Trzyna[ste]go Marca ad Instan-

21tiam tegoż Pegoż [tegoż] Aktora do Dóbr [wsi] Hubarewicz [?] po Wiel.

22Ichmw Panów Antoniego y Anny Grabowskich Oboźnicz [?] Mozyrskich [?]

23Marszałków Mozyrskich Małż. samey Jeymci Paniey Mar-

24szałkowey cum assistentia Mariti uti Tutoris coniugalis

25Pozwanych pisany ten Pozew w sprawie y Akcyey do ewin-

26kowania actorów od Impetitiey Prawney Urodzonego Jmci

27Pana Krzysztofa Przysieckiego et Interesse do Dóbr wsi Jur-

28kiewicz [?] (na które Aktorów Summa zastawna dana

29[?] zrebat) kosztów na Procesa w tey sprawie erogowanych

30actoribus nagrodzenia winom prawnym ratione non

k. 276v (skan 0280, strona lewa – górna połowa)

1evictionis secundum Contractus Pozwanych pochodzących

2a przez Aktorów pomieszonych [?] przysłuchania się Jako też do

3Comportowania Zapisu tegoż przez Urodz. JmPana Józefa

4Wolskiego [?] Łowczego Mozyrskiego do siebie od Aktorów dla

5podpisu odebranego a incondicto do tych czas zatrzymanego y

6nie oddanego y o inne pretensye w Protestacyach wyrażo-

7ne Intentowaney, o czym wszystkim Protestacye y Pozwy ori-

8ginalne do których się y ninieysza woźnego Relacya in toto re-

9fertur szyrzey w sobie obmawią, Na których to Pozwach

10tenże woźny Roki Termin Stronom obom Powodowey y

11Pozwaney przed Sądem Głównym Trybunalskim Koronnym

12Lubelskim w ten czas gdy ta Sprawa z Regestru sobie nale-

13żytego przypadnie y sądzona będzie ku rosprawie prawney

14stanowienia się złożył y naznaczył de quo eiusdem Minis-

15[t]erialis Relacia Stefan Stachowski woźny pisać nie

16umieiący

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU (zob. akty 306–315); na marginesie „11mo”. Dolna połowa k. 274v z ubytkiem (klinowy wydarty fragment) – brak części nagłówka.

Treść: woźny Stefan STACHOWSKI 10, 12 i 13 III 1717 doręczył trzy pozwy główne do Trybunału Koronnego Lubelskiego, pisane na żądanie instygatora sądowego i jego delatorów – Jana Aleksandra i Katarzyny z „Lezerskich” [?] SZECHOWSKICH, podstolich starodubowskich (żona z asystencją męża jako opiekuna małżeńskiego): (1) 10 III – w dobrach miasta Brahinia (pow. owrucki) po Aleksandrze BANDYNELLIM, wojskim mielnickim – o gwałty w dobrach aktorów we wsi Listwin [?] (nasyłanie ludzi, popsucie miodu, spędzanie ludzi z pól, zabieranie koni, zabranie kop [?] zboża z pola listwińskiego), we wsi „Jurkiewicze” [?] (zniszczenie jazów na rzece Brahince [?] i narzędzi do łowienia ryb, porąbanie i próba zabicia aktora, niedotrzymanie asekuracji co do rozgraniczenia gruntów), oraz o najazd 5 I 1717 na dwór SILICZÓW w Miliuliczach [?] i porąbanie tam aktora; (2) 12 III – we wsi „Chotiwcza” [?] w pow. owruckim po Krzysztofie i Konstancji z […] „Czyhrowskiego” [?] PRZYSIECKICH, starostach romeńskich – o najazd na dwór aktorów w Listwinie i porąbanie tam Jerzego [?] KOZŁOWSKIEGO [?], porucznika starosty mozyrskiego, przybyłego z jarmarku w Choynikach, o strzelanie z pistoletów, o niesłuszne pozwanie aktora do Wilna (poza prowincję) i obciążenie procesem, o aggrawację w sądzie ziemskim kijowskim; w drugiej kategorii – o zmowę z Bandynellim w I 1717 i porąbanie aktora w dworze Siliczów; żądanie kasacji wyroku wileńskiego i przywrócenia czci; (3) 13 III – we wsi „Hubarewicze” [?] po Antonim i Annie GRABOWSKICH, marszałkach mozyrskich – o ewikcję (obronę) aktorów od pretensji K. Przysieckiego do dóbr wsi „Jurkiewicze” [?] (na których aktorzy mają sumę zastawną) oraz o zwrot zapisu zatrzymanego przez Józefa WOLSKIEGO [?], łowczego mozyrskiego. Woźny wyznaczył stronom termin przed Trybunałem Lubelskim, gdy sprawa przypadnie z regestru.

Nazwy miejscowe niepewne: „Listwin” [?] (por. akt 310), „Jurkiewicze” [?] (w rkp. „Jurkiewiczach”, „Jurkiewicz”), rzeka „Brahinka” [?], „Chotiwcza” [?], „Hubarewicze” [?], „Choyniki” (Chojniki – miasteczko nad Prypecią). Urząd „Starostów Romanowskich” – w innych aktach „Romeńskich”.

Łacina: in vim suae verae ac fidelis relationis – mocą swej prawdziwej i wiernej relacji; diversae essentiae – różnej treści; in numero trzy – w liczbie trzech; disiunctim – osobno; ad notitiam deduxit – podał do wiadomości; ad instantiam – na żądanie; uti tutoris coniugalis – jako opiekuna małżeńskiego; actores – powodowie; iuribus actorum – prawem powodów; locatos amicos ad fundum differentiarum cognitione et discernentia proprietatis – przyjaciół (komisarzy) ustanowionych na gruncie dla rozpoznania sporów i rozgraniczenia własności; ad expensas litis – do kosztów procesu; anno praesenti millesimo septingentesimo decimo septimo die quinta Ianuarii – roku bieżącego 1717 dnia 5 stycznia; poenis stantis constitutionibus Regni – kar opisanych w konstytucjach Królestwa; pro sumendis ex illis poenis – dla poniesienia przez nich kar; anno eodem – tegoż roku; in districtu Ovrucensi, Palatinatu vero Kijoviensi existentium – położonych w powiecie owruckim, w województwie kijowskim; de iure – z prawa; evocatione indebitissime extra provinciam non ad proprium districtum Kijoviensem ubi consistunt actoris bona – przez najniesłuszniejsze pozwanie poza prowincję, nie do właściwego powiatu kijowskiego, gdzie leżą dobra powoda; ad incompetens forum – do niewłaściwego sądu; non exportatis citationibus – bez doręczenia pozwów; illegaliter – nielegalnie; forum standi – prawo stawania przed sądem; inito mutuo consilio et condictamine ad interimendum actorem – po wspólnej naradzie i zmowie, by zgładzić powoda; cum aliis quorum complicibus – z innymi wspólnikami; iudicialiter sententiowanym – sądownie osądzonym; ad pristinum gradum restituowania – przywrócenia do pierwotnego stanu; ex evocatorio processu – z procesu pozwu (poza prowincję); erogowanych – wyłożonych; cum poenis – z karami; arbitrowanych – zasądzonych według uznania; evictio, ewinkowanie – obrona przed roszczeniem osób trzecich; in toto refertur – w całości odwołuje się; de quo eiusdem ministerialis relatio – o czym relacja tegoż woźnego.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Fragment oryginału. 17 III 1717 na urzędzie grodzkim w Owruczu przed Szymonem Walewskim Lewkowskim [Ludkowskim], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał Stefan Stachowski zeznał, że 10, 12 i 13 III 1717 doręczył trzy pozwy główne do Trybunału Koronnego Lubelskiego, wystawione na żądanie instygatora sądowego i jego delatorów – Jana Aleksandra i Katarzyny Szechowskich, podstolich starodubowskich: Aleksandrowi Bandynellemu, wojskiemu mielnickiemu, w Brahiniu – o gwałty i szkody w ich dobrach Listwin [?] i Jurkiewicze [?] oraz o najazd 5 I 1717 na dwór Siliczów w Miliuliczach [?], gdzie porąbano Szechowskiego; Krzysztofowi i Konstancji Przysieckim, starostom romeńskim, w Chotiwczy [?] – o najazd na dwór w Listwinie i porąbanie porucznika starosty mozyrskiego, o niesłuszne pozwanie Szechowskiego do sądu w Wilnie i o udział w napadzie w Miliuliczach (z żądaniem kasaty wyroku wileńskiego i przywrócenia czci); Antoniemu i Annie Grabowskim, marszałkom mozyrskim, w Hubarewiczach [?] – o obronę Szechowskich przed roszczeniami Przysieckiego do dóbr Jurkiewicze [?] (na których mają sumę zastawną) oraz o zwrot zapisu zatrzymanego przez Józefa Wolskiego [?], łowczego mozyrskiego. Woźny oznaczył stronom termin przed Trybunałem Lubelskim i złożył relację (niepiśmienny).

Transkrypcja

k. 276v (skan 0280, strona lewa – od połowy wysokości)

1Relacia [od] Wiel. Jmci Pana Rybin-

2skiego Stol. Żytomir. po Urodzon[ych]

3Ichmw Panów Siestrzewitowskich

4Mitronków [?]

5Roku Tysiąc Siedmset Siedmnastego

6Miesiąca Mar[ca] Dwudziestego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krol. Mści Owruczym

8Przedemną Szymonem Walew. Lewkowskim Woyskim Żytom.

9Komornikiem Granicz. Namiesnikiem Podwoiewodztwa Re-

10gentem Grodz. Generału Woiewodztwa Kijowskiego y Xięga-

11mi Ninieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi Stanowszy ocze-

12wiście woźny Generał Woiewodztwa Kijowskiego y innych

13Szlachetny Stefan Stachowski w moc prawdziwey wierney y sku-

14teczney Relacyi swoiey dla zapisania do Xiąg Ninieyszych

15iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał Iż on Roku teraźniey-

16szego Tysiąc Siedmset Siedmnastego Miesiąca Marca Osm-

17[reklamant:] nastego

k. 277 (skan 0280, strona prawa)

1Osmnastego Dnia Pozew Główny Trybun. Koron. Lubelski authen-

2tyczny Sądowi temuż służący należący odniósł do wsi Obychodo-

3wa [?] w Woiewodztwie tuteyszym a Powiecie Żytomir. leżący y tam ten

4Pozew we Dworze tam będącym położył oddaniu y położe-

5niu onego sameyże Jeymci Paniey Siestrzewitowskiey Pozwa-

6ney od kogo y w ktorey sprawie by był pisany opowiedział y

7prawnie do wiadomości przywiódł pisany ten Poz[e]w ad Instan-

8tiam Instygatora Sądowego y Jego Delatorów Wiel. JmPana Jana

9z Rybna Rybińskiego Stol. Żytomir. Sędziego Grodz. Owruc.

10Oyca Józefa y Anny Syna y Córki Rybińskich [...] [spłodzo]nych z

11z Żoną Urodzoną Jeymcią Panią Maryanną Surynówną in

12primo voto spłodzonych Dóbr wszystkich pos[...] Jana Wiel. Jmci

13Suryna Stolnika Żytomir. Wuia swego sterili[ter] decessi po zos-

14tałych naturalnych Successorów Actorów p[rz]eciw Urodz. Ichmw

15Panów Jerzego Siestrzewitowskiego y Kata[r]zyny Surynówny

16Małż. Rodziców sameyże Jeymści Paniey Si[estrz]ewitowskiey cum assis-

17tentia maritali de iure debita Józefa [...] [Ryb]ina [?] y Córek tudzież

18JmPana Grodzickiego Zięcia Ichmw [...] [no]mine et cognomi-

19ne specificatorum do Dóbr także po śmierci wyżrzeczonego

20JmPana Jana Suryna Stol. Żytomir. [p]ozostałych aequaliter

21należących Consuccessorów Pozwan[y]ch, a to w sprawie y Ak-

22cyey do oddania y zapłacenia połowicy Summy in libera-

23tionem Dóbr Hostomla [?] y Rozstupowicz [?] Surynowskich

24Dziedzicznych y innych Długów przez Aktora popłaconych

25iako się z Dokumentów przez Aktora samego wydana po-

26każe, A per medium dopłacenia insimul et semel Ich-

27mm Pozwanym wespół z Jmcią Aktorem należy iako na-

28turalnym Successorom po wyżmianowanym zeszłym Jm

29Panu Janie Surynie Stol. Żytomir. Iure Haereditario na-

k. 277v (skan 0281, strona lewa – górna część)

1Ichmw Aktorów y Pozwanych spadłych po wyliczeniu za tey

2Summy do rozdzielenia tych tych Dóbr wszystkich po połowie

3Ichmm Pozwanym należących, tudzież do pomiarkowania

4innych pretensyi wszelkich respectu Successyi

5po tymże nieboszczyku JmPanu Stol. Żytom. zachodzących

6na nadgrodzenia szkód na expensa prawne w dochodzeniu

7tych Dóbr własnym kosztem Actoris spendowanych w

8Protestacyi y Originalnym Pozwie wyrażonych Intento-

9waney do których się y ta teraźnieysza Relacya in toto re-

10fertur. Za [któ]rym to Pozwem on woźny Roki Termin Stro-

11nom obom Powodowey y Pozwaney stanowienia się do rospra-

12wy prawney w Sądzie Główn. Trybun. Koron. Lubelskim

13z Regestru którego kolwiek zawity złożył y naznaczył

14y o tym tę swoią relacyą przedemną Urzędem uczynił y zez-

15nał prosząc eam [a]ctis connotari co y otrzymał Stefan Sta-

16chowski woźny p[isać] nieumieiący

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU (zob. akty 306–316); numer serii na marginesie („12do” [?]) – częściowo nieczytelny.

Aktorzy: Wielmożny Jan z Rybna RYBIŃSKI, stolnik żytomierski, sędzia grodzki owrucki, ojciec (jako opiekun) Józefa i Anny RYBIŃSKICH, syna i córki spłodzonych z żoną Marianną SURYNÓWNĄ (in primo voto) – naturalni sukcesorowie zmarłego bezpotomnie Jana SURYNA, stolnika żytomierskiego, wuja (Marianny). Pozwani: Jerzy i Katarzyna z SURYNÓW SIESTRZEWITOWSCY (małżonkowie; żona z asystencją męża), ich syn Józef [?] i córki oraz zięć JmP. GRODZICKI – konsukcesorowie. Przedmiot: zwrot połowy sumy zapłaconej przez aktora na wykup (liberację) dziedzicznych dóbr Surynowskich – Hostomla [?] i „Rozstupowicze” [?] – oraz innych długów, podział dóbr po połowie, inne pretensje spadkowe i koszty. Pozew doręczono 18 III 1717 w dworze we wsi „Obychodów” [?] (pow. żytomierski) Katarzynie Siestrzewitowskiej. W tytule „Mitronków [?]” – może przydomek Siestrzewitowskich (por. akt 69: D. SIESTRZEWITOWSKI [?]).

Łacina: ad instantiam instygatora sądowego y jego delatorów – na żądanie instygatora sądowego i jego donosicieli (formuła pozwów trybunalskich); in primo voto – w pierwszym małżeństwie; sterili[ter] decessi – zmarłego bezpotomnie; cum assistentia maritali de iure debita – z asystencją męża prawem wymaganą; nomine et cognomine specificatorum – określonych z imienia i nazwiska; aequaliter – po równo; in liberationem – na wykup (uwolnienie od długów); per medium – przez połowę; insimul et semel – razem i jednorazowo; iure haereditario – prawem dziedzicznym; respectu successionis – co do sukcesji; in toto refertur – w całości odwołuje się; eam actis connotari – zapisać ją do akt.

Streszczenie

Fragment oryginału. 20 III 1717 na urzędzie grodzkim w Owruczu przed Szymonem Walewskim Lewkowskim [Ludkowskim], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał Stefan Stachowski zeznał, że 18 III 1717 doręczył w dworze we wsi Obychodów [?] (pow. żytomierski) Katarzynie Siestrzewitowskiej pozew główny do Trybunału Koronnego Lubelskiego, wystawiony na żądanie instygatora i delatorów – Jana z Rybna Rybińskiego, stolnika żytomierskiego, sędziego grodzkiego owruckiego, i jego dzieci Józefa i Anny (z Marianny Surynówny), naturalnych sukcesorów zmarłego bezpotomnie Jana Suryna, stolnika żytomierskiego – przeciw Jerzemu i Katarzynie z Surynów Siestrzewitowskim, ich dzieciom i zięciowi Grodzickiemu, współsukcesorom: o zwrot połowy sum wyłożonych przez Rybińskiego na wykup dziedzicznych dóbr Surynowskich Hostomla [?] i Rozstupowicze [?] oraz na spłatę długów, o podział dóbr po połowie i o koszty. Woźny wyznaczył stronom termin przed Trybunałem Lubelskim i złożył relację (niepiśmienny).

Transkrypcja

k. 277v (skan 0281, strona lewa – od 3/5 wysokości)

1Relacia od Jaśnie Wiel. Jmci

2Pana Żyhowskiego [?] Kasztellana

3Mińskiego po Jaśnie Wiel. Jmci

4Pana Jabłonowskiego Chorąże-

5go Koronnego

6Roku Tysiąc Siedmset Siedmnastego

7Miesiąca Marca Dwudziestego Dnia

8Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mści

9Owruczym Przedemną Szymonem Walewskim Lewkow-

10skim Woyskim Żytomirskim Komornikiem Granicz-

11nym Namiesnikiem Podwoiewodztwa Regentem Grodzkim

12[reklamant:] Generału

k. 278 (skan 0281, strona prawa)

1Generału Woiewództwa Kijowskiego y Xięgami Ninie-

2yszemi Grodzkiemi Kijowskiemi, Stanowszy Oczewiście woź-

3ny Generał Woiewództwa Kijowskiego y Jnnych opatrzny

4Andrzey Ciklowski [?] w moc prawdziwey wierney y skuteczney

5Relacyi swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie dla zapisa[nia] do

6Xiąg Ninieyszych zeznał Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc

7Siedmset Siedmnastego Miesiąca Marca Trzynastego Dnia

8Pozew Główny Trybunalski Koronny Lubelski na Membranie

9Ziemskim pisany Sądowi temu Sądzie należący odniósł do

10Miasteczka Łysianki [?] tu w Woiewództwie tuteyszym leżą-

11cey y tam ten Pozew we Dworze o[...] y Lud[ziom] tameyszym

12opowiedział, od kogo pozwy [?] in[...] [...]re ver[b]um sequenti:

13August Wtóry z Bożey Łaski Krol Polski Wiel. Xiążę Litew-

14[ski] [Ru]ski Pruski Mazowiecki Żmudzki Kijowski Wołyń-

15ski Podolski Podlaski Inflan[tski] [Smoleński Sewierski Czernic]howski

16a Dziedziczny Xiążę Saski y Elekto[r] [...] [...] [Wiel]możne-

17mu Alexandrowi na Łachowiczach y Zwoniowie [?] Jabło-

18nowskiemu Chorążemu Koronnemu Korsuńskiemu etc.

19Staroście z Dóbr generaliter wszystkich Uprzeymości

20Waszey przysłaniemy, aby Uprzeymość Wasza od odda-

21[ni]a y położenia tego Pozwu za Niedziel cztyry albo w ten czas

22gdy ta sprawa z Regestru sobie należytego przypadnie

23sam oblicznie y zawicie stanął na instancyą Instygato-

24ra Sądowego y Jego Delatora Jaśnie Wiel. Daniela Ży-

25howskiego [?] Kasztellana Mińskiego Aktora który U-

26przeymość Waszą pozywa a primo Notitia oto Iż Uprzey-

27mość Wasza wiedząc dobrze o tym że Dobra Miasteczko

k. 278v (skan 0282, strona lewa)

1Łysianka [?] Murzyńce [?] cum attinentiis w Woiewództwie Kijows.

2leżące iure haereditario per Constitutionem iescze [?] ś.p. Urodzo-

3nemu Konstantemu Żyhowskiemu [?] Rodzicowi teraźnieyszego

4Jaśnie Wiel. Aktora nadane są w których Possessyi mianowane

5Dobra przez czas nie mały zostawały iednakże Uprzeymość

6Wasza nescitur quo praetextu znać nullo iure eadem Bona ap-

7prehendere de pacifica Possessione Jaśnie Wiel. Aktora

8exturbare demandasti proinde usus fructus privare cau-

9sasti Jaśnie Wiel. Actora iniuriasti et ad damna ex ra-

10tione privatorum Bonorum et litis expensa induxisti A zatym

11Modernus Actor Uprzeymość Wasze pro reinductione in

12eadem Bona uti nulliter adempta restitutione proven-

13tuum refusione damnorum cum poenis na termin wyż

14oznaczony pozywa na którym iako na zawitym Uprzey-

15mość Wasza stanowszy we wszystkim sądownie odpo-

16wiadać [...] [...]ienie usprawiedliwił. Pisan w Lubli-

17nie Roku Tysiąc [Siedm]set Siedmnastego Miesiąca Febru-

18arii Dwudziestego Wtórego Dnia Za którym to Pozwem

19on mianowany woźny Roki Termin Stronom obom Stano-

20wienia się przed Sądem Głów. Trybun. Koron. Lubelskim

21y odpowiadania z Regestru expulsionum incarceratorum

22violatae securitatis Militum Judiciorum gravior[um] excessuum

23ex mandato Judicii lub Woiewództw którego kolwiek

24etiam prostego nullo excepto złożył y naznaczył y o tym

25tę swoią Relacyą uczynił y zeznał

26prosząc eam actis connotari co

27y otrzymał Andrzey Ciklow-

28ski [?] woźny scribendi

29ignarus

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU (zob. akty 306–317); na marginesie numer serii („13tio” [?]) częściowo nieczytelny. Pozew trybunalski przytoczony in extenso (formuła królewska Augusta II).

Aktor: Jaśnie Wielmożny Daniel ŻYHOWSKI [?] (w tytule odpisu „Żyhowskiego” [?], w tekście „Żyhowskiego”), kasztelan miński, syn Konstantego ŻYHOWSKIEGO [?], któremu dobra Łysianka [?] i Murzyńce [?] (w rkp. „Łysianki”/„Żysianka”, „Murzynice”) z przyległościami w województwie kijowskim nadano dziedzicznie konstytucją sejmową. Pozwany: Wielmożny Aleksander na Łachowiczach i „Zwoniowie” [?] JABŁONOWSKI, chorąży koronny, starosta korsuński – miał bez prawa zająć te dobra, wyzuć z nich aktora i pozbawić go pożytków. Żądanie: przywrócenie do dóbr, zwrot pożytków, wynagrodzenie szkód z karami. Pozew wystawiony w Lublinie 22 II 1717; woźny opatrzny Andrzej CIKLOWSKI [?] (niepiśmienny) zaniósł go 13 III 1717 do miasteczka Łysianka [?] i oznajmił w dworze i ludziom tamtejszym; termin – z regestru „expulsionum” (wyzuć) itd.

Łacina: a primo notitia – na początek do wiadomości; iure haereditario per constitutionem – prawem dziedzicznym na mocy konstytucji; nescitur quo praetextu – nie wiadomo pod jakim pretekstem; nullo iure eadem bona apprehendere de pacifica possessione … exturbare demandasti – bez żadnego prawa kazałeś te dobra zająć i z ich spokojnego posiadania (aktora) wyrugować; proinde usus fructus privare causasti – przez co spowodowałeś pozbawienie (go) pożytków; iniuriasti et ad damna … et litis expensa induxisti – skrzywdziłeś i naraziłeś na szkody … i koszty procesu; modernus actor – obecny powód; pro reinductione in eadem bona uti nulliter adempta – o ponowne wprowadzenie do tych dóbr jako nieważnie odjętych; restitutione proventuum, refusione damnorum cum poenis – o zwrot dochodów, wynagrodzenie szkód z karami; regestr expulsionum, incarceratorum, violatae securitatis militum, iudiciorum, graviorum excessuum ex mandato iudicii – rejestr spraw o wyzucie, uwięzienie, naruszenie bezpieczeństwa, wojskowych, sądowych, cięższych występków z polecenia sądu; nullo excepto – bez wyjątku; scribendi ignarus – nieumiejący pisać.

Streszczenie

Fragment oryginału. 20 III 1717 na urzędzie grodzkim w Owruczu przed Szymonem Walewskim Lewkowskim [Ludkowskim], wojskim żytomierskim, komornikiem granicznym, namiestnikiem podwojewództwa i rejentem grodzkim kijowskim, woźny generał opatrzny Andrzej Ciklowski [?] zeznał, że 13 III 1717 zaniósł do miasteczka Łysianka [?] w województwie kijowskim i oznajmił w dworze i ludziom pozew główny Trybunału Koronnego Lubelskiego (wystawiony w Lublinie 22 II 1717 w imieniu Augusta II) przeciw Aleksandrowi na Łachowiczach Jabłonowskiemu, chorążemu koronnemu, staroście korsuńskiemu, na żądanie instygatora i delatora – Daniela Żyhowskiego [?], kasztelana mińskiego. Kasztelan zarzucał Jabłonowskiemu, że wiedząc, iż dobra Łysianka [?] i Murzyńce [?] nadano dziedzicznie konstytucją jego ojcu Konstantemu, bezprawnie kazał je zająć, wyzuł go z posiadania i pozbawił pożytków; domagał się przywrócenia do dóbr, zwrotu dochodów i odszkodowania z karami. Woźny (niepiśmienny) wyznaczył termin przed Trybunałem i złożył relację.

Transkrypcja

k. 279 (skan 0282, strona prawa)

1Relacia od Ichmw Panów Kamin-

2skich Podstolich Czernihows. Małżonk[ów]

3po Wiel. Jeymść Panią Potocką Starości[nę]

4Owrucką y Jnnych

5Roku Tysiąc Siedmset Siedmnastego

6Miesiąca Marca Dwudziestego Czwartego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krol. Mści Owruczym

8Przedemną Mikołaiem Walew. Lewkowskim Namiesnikiem

9na ten czas Podwoiewodztwa Vices Regentem Grodzkim Generału

10Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami Ninieyszemi Grodzkiemi

11Kijowskiemi, Stanowszy oczewiście [woź]ny Generał Woiewodz-

12twa Kijowskiego y Jnnych Szlache[tny] Marcin Pawlukiewicz

13authenticatus iuratus officio praesen[ti] [...] [...]renon [?] dla zapisania

14do Xiąg Ninieyszych Grodz. Kijowskich w moc [pr]awdziwey wier-

15ney y skuteczney Relacyi swoiey iawnie [ust]nie y dobrowolnie

16zeznał Iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Siedmna-

17stego Miesiąca Marca Dnia Dwudziestego [...] Pozew al-

18bo Przypozew Główny Trybunalski Koron. Lubelski authentycz-

19ny na membranie Ziemskim pisany Sądowi Głównemu Try-

20bunałowi Koron. Lubelskiemu Są[dzić] należący odniósł do Dóbr

21Mi[ast]a niżey mianowanych Pozwanych [Ko]rodnik [?] tu w Woie-

22wództwie Kijowskim a Powiecie Owruckim leżących y tam

23ten Pozew w Bramę Zamku tameczne[go] włożył oddaniu y

24położeniu tego Przypozwu od kogo y w ktorey spra-

25wie by był pisany Stróżowi y Czeladzi Zamkowey opowie-

26dział y prawnie publikując do wiadomości przywiódł, Pi-

27sany ten Pozew ad Instantiam Jnstygatora Sądowego y Jego Dela-

28torów Wiel. Ichmw Panów Seweryna Sulimy y Katha-

29ryny z Pichcianków [?] Kamińskich Podstolich Czernihowskich

k. 279v (skan 0283, strona lewa)

1Sędziców [?] Ziemie Gostyńskiey Małż. Heronima Bysiny [?] Jerzego

2Stol. Trębowel. Jana Podstolego Bracław. Stryiów y Józefa Staro-

3sty Miechworskiego [?] Synowca Dogiłłów [?] Cyprianów [?] Bystrzyny [?]

4Łysakowskiego pierwszego Małż. Mateuszowey Popiełkowey [?]

5powtórnego Talmuntowey Starościney Nurskiey także Potom-

6ków zeszłego z tego świata Wiel. JmPana Michała Kordysza-

7kowskiego [?] Podczaszego Bracławskiego Podstarościego Grodzkiego Winnic.

8Michała Franciszka Karola y Władysława Jakubowskich

9Braci rodzonych Potomków zeszłego Wiel. JmPana Jana Jaku-

10bowskiego Chorążego Bracław. Jana Jakubowskiego Miecznika

11Żytomir. y innych Potomków zeszłego Wiel. JmPana Ale-

12xandra Zbigniewa Jakubowskiego Porucznika Chorągwi

13Pancerney Wiel. JmPana Zasława Starosty Kymirskiego [?] Ste-

14fana y Jana Pawszów Podstolich Owruc. y innych wszy-

15stkich Successorów Dóbr Miasta Nowego Narodycz cum

16attinentiis [...] w Woiewództwie Kijowskim y Powiecie

17Owruckim leżących Lecz [?] Wiel. Jeymści Paniey Mary-

18anny z Potocka primi voti Krzysztofowey Zasławskiey [?] secundi

19Namieckiey [?] Chorążyney Czernihowskiey assistenciey Nie

20potrzebuiących samym [...] przez się a potrzebuiących z assis-

21tentią onym z prawa należytą Aktorów Po Wiel. Ichm.

22Panią Kathar[z]ynę z Silnice [?] zeszłego Wiel. JmPana Fran-

23ciszka na Potoku Potockiego Starosty Owruc. pozostałą Mał-

24żonkę Wdowę Matkę y Ichmw Panów Kazimierza Staro[s]ty

25Lubeckiego y Jana Potockich Synów Pozwanych w spra-

26wie y Akcyey Revivicando causam post decessum niekto-

27rych iako to z Aktorów Wiel. Ichmw Panów Jana Chorą-

28żego Bracław. y Alexandra Zbigniewa Jakubowskich Bra-

29ci Rodzoney Theodora Pawszy Podstolego Owruckiego Mikołaia

30[reklamant:] Antoniego

k. 280 (skan 0283, strona prawa)

1Antoniego Rogiełły [?] Cypryna Pisarza Ziemskiego Bracławskiego

2Grodz. Owruckiego Podstarościego y Sędziego Grodz. Grabowiec [?]

3Theofili Cyprianki Promińskiey [?] Woyskiey Bracławskiey

4y Maryanny Mikulskiego Jedybylańskiey [?] przychilaiąc się

5do dawnieyszych Manifestacyi Pozwów Relacyi zapisów w

6rożnych Regestrach zostaiących y całego Processu prawnego

7eam Causa a quo dies zaszłego a nayba[r]dziey do Mem-

8branu na Redonatią Dóbr Miasta Starego Narodycz cum atti-

9nentiis danego y o inne pretensy[e] [w Po]zwie wyrażone. Tudzież

10o szkody y winy prawne z tąd pochodzące Intentowaney o

11czym cały Process w tey sprawie za[...]dy y originalny Pozew

12do których się y ta teraźnieysza [woź]nego Relacia in toto

13referuie szyrzey a dostateczniey [w] sobie obmawiaią. Za któ-

14rym to Pozwem położonym albo Przypozwem on miano-

15wany woźny Roki Termin Stronom obom Powodowey y Poz-

16wanej przed wyżmianowanym Sądem Głównym Trybun.

17Koron. Lubelskim od daty y położenia tego [Pozwu] za Niedziel

18cztyry albo w ten czas gdy ta sprawa z Rege[str]u Woiewodztw

19Wołyńskiego Bracławskiego Czernihow. Kijowskiego y ich

20Conservat albo innego iakowego [któr]iech iako nayprędze-

21go sprawie tey mere należącego do sądzenia przypadnie y

22przez woźnego Sądowego przywołana będzie Stanowie-

23nia się zawity ku rosprawie prawney złożył y naznaczył

24o czym swoią prawdziwą przedemną Urzędem uczynił y

25zeznał Relacią prosząc eam actis connotari co y otrzy-

26mał Marcin Pawlukiewicz woźny pisać nieumieiący

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU (zob. akty 306–318); na marginesie „14to”. Urzędnik w nagłówku – „Mikołaiem Walew. Lewkowskim Namiesnikiem na ten czas Podwoiewodztwa Vices Regentem” (jak w aktach 311 i 314; w innych aktach serii – Szymon Walewski Lewkowski, wojski żytomierski) – możliwe, że w zastępstwie działał inny członek rodziny (Mikołaj).

Woźny gen. szlachetny Marcin PAWLUKIEWICZ („authenticatus iuratus officio praesenti” – uwierzytelniony i zaprzysiężony przed niniejszym urzędem), niepiśmienny, 20 [?] III 1717 włożył przypozew w bramę zamku w „[Ko]rodniku” [?] / dobrach miasta pozwanych (Narodycze? – nazwa w ubytku) i oznajmił stróżowi i czeladzi zamkowej. Aktorzy (delatorzy instygatora): Seweryn SULIMA i Katarzyna z „Pichcianków” [?] KAMIŃSCY, podstoli czernihowscy; sędzicowie [?] ziemi gostyńskiej Hieronim BYSINA [?], Jerzy (stolnik trembowelski), Jan (podstoli bracławski) – stryjowie, i Józef, starosta „miechworski” [?], synowiec – DOGIŁŁOWIE [?]; Cyprian [?] BYSTRZYNA [?] ŁYSAKOWSKI [?] (?); Mateuszowa POPIEŁKOWA [?], powtórnie TALMUNTOWA, starościna nurska; potomkowie Michała KORDYSZAKOWSKIEGO [?], podczaszego bracławskiego, podstarościego grodzkiego winnickiego; bracia Michał, Franciszek, Karol i Władysław JAKUBOWSCY – potomkowie Jana JAKUBOWSKIEGO, chorążego bracławskiego; Jan JAKUBOWSKI, miecznik żytomierski; potomkowie Aleksandra Zbigniewa JAKUBOWSKIEGO, porucznika chorągwi pancernej Wielmożnego Zasława [?], starosty „kymirskiego” [?]; Stefan i Jan PAWSZOWIE, podstoli owruccy, i inni – wszyscy sukcesorowie dóbr miasta Nowe Narodycze (pow. owrucki); a także Marianna z POTOKA, primo voto Krzysztofowa ZASŁAWSKA [?], secundo „NAMIECKA” [?], chorążyna czernihowska. Pozwani: Katarzyna z „Silnice” [?] POTOCKA, wdowa po Franciszku na Potoku POTOCKIM, staroście owruckim, oraz jej synowie Kazimierz (starosta lubecki) i Jan POTOCCY. Przedmiot: wznowienie sprawy („revivicando causam”) po śmierci niektórych aktorów (Jana i Aleksandra Zbigniewa JAKUBOWSKICH, Teodora PAWSZY, podstolego owruckiego, Mikołaja Antoniego ROGIEŁŁY [?] CYPRYNA [?], pisarza ziemskiego bracławskiego, podstarościego grodzkiego owruckiego i sędziego grodzkiego, Teofili z Cyprianów [?] PROMIŃSKIEJ [?], wojskiej bracławskiej, Marianny z Mikulskich JEDYBYLAŃSKIEJ [?]) – o redonację (zwrot nadania) dóbr miasta Stare Narodycze z przyległościami, szkody i winy prawne; termin przed Trybunałem Lubelskim z regestru województw wołyńskiego, bracławskiego, czernihowskiego, kijowskiego.

Wiele nazwisk i urzędów w liście aktorów (k. 279v) odczytanych niepewnie – lista przepisana przez pisarza z licznymi skrótami, bez interpunkcji; podział na osoby częściowo domysłowy.

Łacina: authenticatus iuratus officio praesenti – uwierzytelniony i zaprzysiężony przy niniejszym urzędzie; ad instantiam – na żądanie; cum attinentiis – z przyległościami; primi voti … secundi – z pierwszego męża … z drugiego; revivicando causam post decessum – wznawiając sprawę po śmierci; eam causam a quo die – tę sprawę od którego dnia; redonatio – ponowne nadanie (zwrot); in toto refertur – w całości odwołuje się; conservata – konserwata (rejestr spraw zachowanych); mere – wyłącznie; eam actis connotari – zapisać ją do akt.

Streszczenie

Fragment oryginału. 24 III 1717 na urzędzie grodzkim w Owruczu przed Mikołajem [?] Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa i wicerejentem grodzkim kijowskim, woźny generał Marcin Pawlukiewicz zeznał, że 20 [?] III 1717 włożył w bramę zamku w dobrach pozwanych (pow. owrucki) i oznajmił stróżowi i czeladzi przypozew główny do Trybunału Koronnego Lubelskiego, wystawiony na żądanie instygatora i delatorów – Seweryna Sulimy i Katarzyny Kamińskich, podstolich czernihowskich, oraz licznych innych sukcesorów dóbr miasta Nowe Narodycze (Dogiłłów [?], Łysakowskich [?], Kordyszakowskich [?], Jakubowskich, Pawszów, Marianny z Potoka Zasławskiej [?] i innych) – przeciw Katarzynie Potockiej, wdowie po Franciszku Potockim, staroście owruckim, i jej synom Kazimierzowi, staroście lubeckiemu, i Janowi Potockim. Sprawa, wznowiona po śmierci niektórych aktorów (Jakubowskich, Teodora Pawszy, Mikołaja Antoniego Rogiełły [?] Cypryna, Teofili Promińskiej [?], Marianny Jedybylańskiej [?]), dotyczyła redonacji dóbr miasta Stare Narodycze z przyległościami oraz szkód. Woźny wyznaczył stronom termin przed Trybunałem Lubelskim i złożył relację (niepiśmienny).

Transkrypcja

k. 280 (skan 0283, strona prawa – dół)

1Manifestacia Jeymci Paniey

2Sokołowskiey [?] przeciwko Jeymci

3Paniey Dydyńskiey y innym

k. 280v (skan 0284, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Siedmnastego

2Miesiąca Marca Dwudziestego Czwartego Dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krol. Mści Owruczym

4Przedemną Mikołaiem Walew. Lewkowskim Namiesnikiem

5na ten czas Podwoiewodztwa Vices Regentem Grodz. Generału

6Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami Ninieyszemi Grodz.

7Kijowskiemi Veniens personaliter Urodzona Jeymść Pani

8Bogumiła Szyrmianka [?] Sokołowska [?] zeszłego niegdy Urodzo-

9nego JmPana Andrzeia Sokołowskiego [?] pozostała Małżonka Wdo-

10wa będąc iterato expulsa z Dóbr wsi Żuhowicz [?] y Steblów [?] quam

11primum acta praesentia Castrensia Kijoviensia adire potuit, ideo

12solenniter magnoque cum dolore przeciwko Urodz. Ichmm Pa-

13nom Katharzynie Czerkasównie [?] primi voti Proskurzyney

14Podczasz. Kijows. secundi ad praesens Kazimirowey Dydyń-

15skiey Matce, Janowi Michałowi y Gabryelowi Suszczań-

16skim Proskurom świadczyła y protestowała się w ten spo-

17sób y oto. Iż Ichmść obwinieni sprzeciwiwszy się Decreto-

18wi Sądu Ziem. Kijowskiego de actu eius millesimo septin-

19gentesimo decimo quinto anno die vigesima secunda Mar-

20tii w Owruczu między Protestuiącą a Ichmci obwinionemi

21stałemu y ferowanemu którym nakazano aby Ichmść obwinie-

22ni w Dobra wsi Żuhowicki [?] z których expulsią uczynili ab actu

23Decreti in quatuor septimanis in praesentia Urzędu Ziemskiego

24Kijows. kosztem swoim sprowadzonego reindukowali, które-

25mu Dekretowi Ichmść obwinieni iawnie się sprzeciwiwszy

26do szkód wielkszych Protestantkę przywodząc na terminie

27Dekretem naznaczonym Urzędu Ziem. Kijows. nie sprowadzi-

28li y Protestantki w Dobra nie reindukowali, Protestuiąca

29widząc iawne sprzeciwienie się Ichmw obwinionych

30[reklamant:] pomienionemu

k. 281 (skan 0284, strona prawa – mniejsza wklejona karta)

1pomienionemu Dekretowi swoim kosztem Urząd Ziem. Kijows.

2sprowadziwszy, Inquizycyą z strony swoiey wywiodła, który Urząd

3stosuiąc się do Dekretu swego Protestantkę pomienione Dobra Żu-

4howski [?], Steblów [?] w aktualną Possessyą podał, o czym pomieniony

5Dekret, Inquizycya, Tradycya y Possessya fusius in se obloquuntur.

6Ichmść obwinieni a nayba[r]dziey wyżmianowany JmPan Mi-

7chał Suszczański Proskura nie wiedząc czyli cum consensu

8wszystkich Ichmw obwinionych czyli też suopte proprio ausu

9nie uważaiąc na Prawo pospolite ani Dekret Ziem. Kijows.

10tudzież Tradycyą y Possessyą Roku Tysiąc Siedmset Szesnaste-

11go in Augusto do Dóbr wsi Żuhowiców [?] przyiachawszy na

12wsi u chłopa gospodą stanowszy przysłał wprzód JmPa-

13na Liplańskiego [?] aby Protestuiąca dobrowolnie z Dóbr

14ustąpiła, Moderna Protestans chcąc in pacifica Possessio-

15ne zostaiąc Juribus suis excluzowała się, Jm obwiniony

16powtórnie Urodzonego JmPana Jankowskiego przysłał że-

17by Jeymść Protestuiąca na mediacyą Przyiaciół [?] zezwo-

18liła, w czym wszystkim Protestuiąca będąc w sierocstwie an-

19nuendo affectationi Jm obwinionego, ne denegaret, owszem

20życząc sobie pokoiu aby podczas Seymiku electionis Depu-

21tatów w Żytomierzu agituiącego się, za decyzyą Ichmw

22Panów Przyiaciół ferowaną będzie przystąpiła, gdzie Jmść

23obwiniony godząc na większą szkodę y ruinę Protestuiącey

24Przyiaciół nie uprosiwszy usiłował, aby nie udaiąc się w

25dalsze expensa z rzeczy zgodzili się deklaruiąc y assekuru-

26iąc się do oddania Summy Protestantce zapisaney żad-

27ney przeszkody sami przez się ani subordynowane osoby

28czynić y zadawać nie mamy, na co rzeczny kwit y assekuracyą in scriptis dał, która assekuracya znać p[rzez] subordinat[ów] […]

k. 281v (skan 0285, strona lewa)

1Personam Jmci obwinionego w Gospodzie in absentia Protestu-

2iącey z między papierów wzięta, temu wszystkiemu Jmść ob-

3winiony sprzeciwiwszy się do mianowaney wsi Żuhowicz [?] przyie-

4chawszy wszelką ruchomość iako to Bydło Konie et tota supelle-

5ctilia zabrawszy chłopom tamecznym aby żadney powin-

6ności Protestuiącey nie pełnili, w Rzece Uszy y Jeziorach, tak

7że w Drzewach [?] bartnych fruktifikowania nie dopuścili, ia-

8koż ciż Poddani rozkaz Jmci obwinionego wypełniaiąc żadney

9nayminieyszey rzeczy, tak powinności odbywać iako w Rzece

10y Jeziorach łowienia ryb zabronili, y powtórną expulsią z

11pomienionych Dóbr uczynili, Którym Moderna Protestans

12tak o sprzeciwienie się Decretowi Ziem. Kijows. in puncto non

13reinductionis in bona imo eiusdem iterato expulsionis iako

14też de nullitate et invaliditate wyżmianowanego Kwitu

15rzecznego. Tudzież o szkody y winy prawne z tąd pochodzące

16iterum […]ą Protestowawszy się deklarowała z Ichmi

17obwinionemi […] omni Iudicio et officio Regni Iure agere

18salva manente p[…] faciendam huiusce protestatio-

19nis Melioratione, aut [am]plificatione [?] Correctione praesentem

20vero actis praesentibus [in]scri[bi] [?] prosiła co y otrzymała.

21Bogumiła Sołokowska [?] ręką swą własną

Objaśnienia i tłumaczenia

Fragment ORYGINAŁU księgi grodzkiej kijowskiej (zob. akty 306–319); na marginesie „15to”, ołówkiem „15”. Urzędnik – „Mikołaiem Walew. Lewkowskim Namiesnikiem na ten czas Podwoiewodztwa Vices Regentem Grodz.” (jak w aktach 311, 314, 319).

Nazwisko manifestantki w tytule „Sokołowskiey” [?], w tekście „Sokołowska” [?], w podpisie wyraźniej „Sołokowska” (lub „Sołotowska” – „ł” pisane jak „t”); nazwisko panieńskie „Szyrmianka” [?]. Obwinieni: Katarzyna z Czerkasów [?] („Czerkasówna”), primo voto Proskurzyna, podczaszyna kijowska, secundo Kazimierzowa Dydyńska, i jej synowie Jan, Michał, Gabriel Suszczańscy Proskurowie.

Nazwa wsi zmienna: „Żuhowicz”, „Żuhowicki”, „Żuhowski”, „Żuhowiców” – ujednolicono Żuhowicze [?]; druga wieś „Steblów” [?]. „Rzeka Uszy” – zapewne rzeka Uż (Usza), dopływ Prypeci płynący przez Owrucz i okolice.

Łacina: iterato expulsa – powtórnie wyzuta; quam primum acta praesentia Castrensia Kijoviensia adire potuit – skoro tylko mogła przybyć do niniejszych akt grodzkich kijowskich; solenniter magnoque cum dolore – uroczyście i z wielkim żalem; primi voti … secundi ad praesens – z pierwszego męża … z drugiego obecnie; de actu eius millesimo septingentesimo decimo quinto anno die vigesima secunda Martii – z dnia 22 marca 1715 r.; ab actu Decreti in quatuor septimanis in praesentia Urzędu Ziemskiego – w ciągu czterech tygodni od daty dekretu w obecności urzędu ziemskiego; reindukowali – przywrócili w posiadanie; fusius in se obloquuntur – obszerniej w sobie mówią; cum consensu … suopte proprio ausu – za zgodą … z własnej zuchwałości; Moderna Protestans – niniejsza protestująca; in pacifica Possessione – w spokojnym posiadaniu; Juribus suis excluzowała się – zasłoniła się swymi prawami; annuendo affectationi – przychylając się do życzenia; ne denegaret – aby nie odmówić; electionis Deputatów – (sejmik) elekcji deputatów (na Trybunał); in scriptis – na piśmie; personam … in absentia – (asekuracja) w nieobecności protestującej zabrana spośród papierów; supellectilia – sprzęty; fruktifikowania – czerpania pożytków (z barci); in puncto non reinductionis in bona imo eiusdem iterato expulsionis – w przedmiocie niewprowadzenia w dobra, a nawet ponownego z nich wyzucia; de nullitate et invaliditate – o nieważność i bezskuteczność; omni Iudicio et officio Regni Iure agere – dochodzić prawem w każdym sądzie i urzędzie Królestwa; salva manente … huiusce protestationis melioratione, amplificatione, correctione – z zachowaniem prawa do poprawienia, rozszerzenia i sprostowania niniejszej protestacji; praesentem vero actis praesentibus inscribi – niniejszą zaś do niniejszych akt wpisać. Część formuły końcowej w ubytku/niepewna.

Asekuracja Michała Suszczańskiego Proskury została – jak twierdzi manifestantka – zabrana podczas jej nieobecności spośród papierów w gospodzie; zdanie na przełomie k. 281/281v częściowo niejasne.

Streszczenie

Fragment oryginału. 24 III 1717 na urzędzie grodzkim w Owruczu przed Mikołajem [?] Walewskim Lewkowskim, namiestnikiem podwojewództwa i wicerejentem grodzkim kijowskim, Bogumiła z Szyrmanów [?] Sokołowska [?], wdowa po Andrzeju, powtórnie wyzuta z dóbr Żuhowicze [?] i Steblów [?], zamanifestowała przeciw Katarzynie z Czerkasów [?], primo voto Proskurzynie, podczaszynie kijowskiej, secundo Kazimierzowej Dydyńskiej, i jej synom Janowi, Michałowi i Gabrielowi Suszczańskim Proskurom. Dekret sądu ziemskiego kijowskiego (Owrucz, 22 III 1715) nakazał obwinionym przywrócić ją w posiadanie w ciągu czterech tygodni; nie uczynili tego, więc sprowadziła urząd ziemski własnym kosztem i została wprowadzona w posesję. W sierpniu 1716 Michał Suszczański Proskura przyjechał do Żuhowicz, przez JmP. Liplańskiego [?] i JmP. Jankowskiego nakłaniał ją do ustąpienia i do mediacji przyjaciół (na sejmiku deputackim w Żytomierzu), dał na piśmie asekurację, że nie będzie przeszkadzał w oddaniu zapisanej jej sumy – którą potem zabrano spośród papierów w gospodzie pod jej nieobecność. Następnie zabrał bydło, konie i sprzęty, zakazał chłopom powinności, połowu ryb w rzece Uszy [Uż] i jeziorach oraz korzystania z barci, i ponownie ją wyzuł. Manifestantka protestuje o niewykonanie dekretu, ponowne wyzucie, nieważność kwitu i szkody, zastrzegając dochodzenie praw. Podpis: Bogumiła Sołokowska [?].