Akty 41–80

Nr w rękopisie: 39 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 61

1Oblata Skryptu pewnego od niegdy Wiel.

2JmPana Potockiego Łowcz. Owruc. Wielebne:

3Oycu Teodoro Kotenkowi Prezbiterowi

4Cerkwi Bohoiawlenskiey Wieledniczey

5danego y służącego

6Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

7Miesiąca Aprylá Szostego Dnia

8Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Ow

9ruczu, Przedemną Wawrzyńcem Walerym Lewkow

10skim [?] Namiesnikiem natenczas Podwoiewodztwa Grodz

11kim, Generału Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami Ni

12nieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparens persona

13liter Wielebny w Bogu Jmsc Oyciec Teodor Kotenko Pre

14zbiter Cerkwi Bohoiawlenskiey Wieledniczey, Skrypt

15z wyrażeniem w nim nadanych Gruntow na tęż Cerkiew

16Bohoiawlenską Wieledniczką od niegdy zeszłego Swiętey

17Pamięci Wiel. JmPana Seweryna Potockiego Łowcz.

18Owruckiego z podpisem ręki tegoż Jmści Wielebnemu

19Offerentowi ninieyszemu dany y służący ratione in

20tro Contentorum dla wpisania do Xięg ninieyszych

21per Oblatam podał de tenore tali. Seweryn Jan

22na Potoku y Wieledniczach Potocki Łowczy Owruc.

23Zapisuię Grunta na Cerkiew Swiętą Bohoiawlen

k. 61v

1skę. Włok Trzy, Dwie Włoski w kupie, a Trzecia włoka

2wedle Smolarczyny [?] po Lewey Stronie, ktore Grunta Oyciec

3Wielebny Feodor Krotenko [?] ma spokoynie zażywać, Tak

4że w Sławory [?] y Morgi iako przed tym y Pisarzed [?] trzy-

5mał, y Sianożęć nazwaną, to iest pod Wioską Sorokope-

6niem [?] przeciw tychże Włok do samey Rzeczki pomiędzy

7Starey w samy Kut iak Rzeczka Stawiszcze [?] wpadaie

8W Złotle [?] Sianożęć od Miasta po Prawey Stronie między

9Lasami y znakami na drzewach, to do Cerkwi nale-

10ży y na to się podpisuię. U tego Skryptu podpis ręki

11w te słowa Jan na Potoku Potocki Łowczy Owrucki m.p.

12Data zas tak się w sobie ma: Die Vigesima Quinta. Mille-

13simo Septingentesimo Vigesimo Tertio. Ktory że to Skrypt

14za podaniem y prozbą wyż mianowaney Osoby podawa-

15iącey a za moim Urzędowym przyięciem wszystek z

16poczętku aż do końca słowo w słowo iak się w sobie

17ma do Xiąg ninieyszych iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione intro contentorum – z racji rzeczy w nim zawartych; per oblatam – przez oblatę; de tenore tali – tej treści. Cerkiew Bohoiawlenska – cerkiew Objawienia Pańskiego (Bogojawleńska). Wieledniki/Wieledniczki – Wełedniki (Veledniki), rej. owrucki, obw. żytomierski. Łowcz. Owruc. – łowczy owrucki.

„Die Vigesima Quinta. Millesimo Septingentesimo Vigesimo Tertio” – dnia 25 (miesiąc nie podany w odpisie), roku 1723. „m.p.” = manu propria, własnoręcznie. „ingrossowany” – wpisany do ksiąg.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

6kwietnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Wawrzyńcem Walerym Lewkowskim [?], namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego, o. Teodor Kotenko (w tekście też Krotenko [?]), prezbiter cerkwi Objawienia Pańskiego w Wielednikach, podał do oblaty skrypt zmarłego Seweryna Jana Potockiego, łowczego owruckiego, nadający grunty tej cerkwi. Potocki zapisał cerkwi trzy włóki (dwie w jednym miejscu i trzecią przy Smolarczynie [?]), a ponadto morgi i sianożęć pod wsią Sorokopeń [?] aż do rzeczki Stawiszcze [?] oraz sianożęć w Złotle [?] między lasami oznaczonymi znakami na drzewach, do spokojnego użytkowania przez o. Teodora. Skrypt z podpisem Potockiego datowany jest 25 [miesiąc niepodany] 1723 r.

Nr w rękopisie: 40 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 61v

1Zapis Assecurationis od Urodz. Jmści

2Pana Łapczyńskiego [?] Skarbnika Owruckiego [?]

3Urodz. Woyciechowi Żurowskiemu dany

4y służący.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

6Miesiąca Aprila Dziewiętnastego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci Owruczu,

8Przedemną Alexandrem Baranowskim Namiesni-

9kiem na ten czas Podwoiewodztwa Grodzkim Generału

10Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami ninieyszemi

11Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparens personaliter WJmPan

12[reklamant:] Bazyli

k. 62

1Bazyli Kapsztynski [?] Skarbnik Derbski [?] Orygynał

2Zapisu Assecurationis z podpisem ręki swoiey własney ta-

3kież z podpisami rąk Ich Mciow Panow Przyiacioł ustnie y

4oczewiście do podpisu tego Zapisu uproszonych od Sie-

5bie Komparenta in rem et personam Urodz JmPana Woy-

6ciecha Kurowskiego danego y służącego ratione intro-

7ligentiae [?] dla wpisania do Xiąg ninieyszych podaw-

8szy libere ac benevole zeznał, ktorego ustnym y oczewi-

9stym zeznaniem swoim stwierdziwszy y zmocniwszy pro-

10sił mnie Urzędu aby ten Zapis do Akt przyięty y w Xięgi

11wpisany był. A tak Ja Urząd annuendo Affectationi Imści

12zeznawaiącego pomieniony Zapis ad Acticandum przymuię

13czytałem y takowy w sobie ma.: Ja Bazyli Kapsztynski Skar-

14bnik Derbski zdrowy będąc na ciele y umyśle, odstąpiwszy mey

15własney należney Ziemskiey Iurisdykcyi Prawa, Powiatu

16y Woiewództwa a pod ten teraźnieyszy Jest dobrowolny Zapis

17moy Assecurationis y tego wszystkie w nim wyrażone Kondy-

18cye Punkta klauzuły y Ligamenta całemy poddaię y wie-

19duię wiadomo czynię dobrowolnie zeznawam y oznaymuię

20każdemu komu by o tym wiedzieć należało teraz napotym y zawdy.

21Iż Ja zeznawaiący dla pilney gwałtowney potrzeby moiey wziołem

22pożyczyłem y rękoma memi własnemi odliczywszy odebrałem z rąk

23Urodz JmPana Woyciecha Kurowskiego Summy Pieniędzy gotowey Złł

24Poll Czterysta, z ktorego odebrania tey Summy tegoż Urodz JmPana

25Woyciecha Kurowskiego ninieyszym Zapisem moim Assecuratio-

26nis kwituię, ktory to Dług pomienioną Summę Pieniędzy Cztery

27sta Złł Poll mam y powinien będę oddać wszystkie razem y realiter

28wyliczyć wyż pomienionemu JmPanu Woyciechowi Kurowskiemu

29z należytą rekompensą od tey Summy należącą w domu Imści

30Pana Kurowskiego narazuiąc Środopoście Rzymskiego w Roku

31da Bog przyszłym Tysiącznym Siedmsetnym Trzydziestym Piątym

32nie tego Terminu nieuchybiaiąc. Co wszystko dotrzymać mam

33A po mnie potomkowie y Sukcessorowie moi powinni będą. A to

k. 62v

1Sub Vadio Similis Summae et damnis exinde provenientibus

2in Casu Contraventionis temu Zapisowi memu Assecurationis

3Zord. Ubiquinarum et Trnio peremptorium wdowstalem [?] ge-

4neraliter Sądzie y Urzędzie Osobliwie Ziemskim Grodzkim y

5Głownym Trybunale Koronnym Lubel. z Regestru etiam proste-

6go Sine Beneficio Aresti do odpowiadania Sobie Samemu

7et meis Posteris et Successoribus meis naznaczam y Pozywa-

8ię, y na to daię ten moy List dobrowolny Zapis Assecu-

9rationis z podpisem ręki moiey własney tudzież z podpisa-

10mi ręką IchMciow Panow Przyiacioł ustnie y oczewiscie ode

11mnie do podpisu tego Zapisu uproszonych. Działo się

12w Owruczu Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwar-

13tego, Miesiąca Apryla dziesiątego Dnia. U tego Zapi-

14su podpisy ręką temi słowy: Bazyli Rapsztynski [?] Skar-

15bnik Derski [?]. Ustnie y oczewiscie proszony Przyiaciel od Imo

16zeznawaiącego do tego Zapisu Assecurationis podpisuię

17się Roman Czopowski [?] Namiesnik Grodzki Owrucki mpp

18Ustnie y oczewiscie proszony Przyiaciel od Imsci zezna-

19waiącego do tego Zapisu Assecurationis podpisuię się

20Jan Kalenski [?] mpp. Ktory że to Zapis za podaniem

21y prozbą wyżey mianowanego Jegomości ze-

22znawaiącego, a za moim Urzędowym przy-

23ięciem wszystek z porządkiem aż do

24końca słowo w słowo iak się w

25sobie ma, do Xiąg ni-

26nieyszych iest

27ingrossowa-

28ny.

29[paraf] M. C. N. [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

„Zapis Assecurationis” – zapis zabezpieczenia (asekuracji). „Comparens personaliter” – stawiwszy się osobiście. Generał – woźny generalny. Owrucz – dziś Owrucz (Ovruch) na Ukrainie. Odczytanie urzędu „Skarbnika Owruckiego” niepewne.

Assecurationis – zabezpieczenia (zapis asekuracyjny, dłużny); in rem et personam – na rzecz i osobę; libere ac benevole – swobodnie i dobrowolnie; annuendo Affectationi – przychylając się do żądania; ad Acticandum – do wpisania do akt; Złł Poll – złotych polskich; Środopoście – niedziela Laetare (połowa Wielkiego Postu) 1735; Skarbnik Derbski – tytularny urząd ziemski, odczyt nazwy niepewny.

Sub vadio similis summae et damnis exinde provenientibus – pod zakładem (karą) podobnej sumy i szkodami stąd wynikłymi; in casu contraventionis – w razie naruszenia; Assecurationis – asekuracji (zabezpieczenia); terminum peremptorium – termin zawity; sine beneficio aresti – bez dobrodziejstwa aresztu; posteris et successoribus – potomkom i następcom; mpp = manu propria (ręką własną).

Data: 10 IV 1734, Owrucz. Owrucz – dziś Owrucz (Ovruch), obw. żytomierski, Ukraina.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

19kwietnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Aleksandrem Baranowskim, namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego, Bazyli Kapsztyński [?] (w podpisie Rapsztyński [?]), skarbnik derbski [?], zeznał zapis asekuracyjny dany Wojciechowi Kurowskiemu (w tytule aktu jako Łapczyński [?], skarbnik owrucki [?], i Wojciech Żurowski). Wystawca przyznał, że pożyczył od Kurowskiego 400 zł pol. gotówką, i zobowiązał się zwrócić je jednorazowo wraz z należną rekompensą w domu wierzyciela na Środopoście 1735 r., pod zakładem takiej samej sumy i szkód oraz z forum wszelkiego sądu, w tym Trybunału Lubelskiego. Zapis sporządzono w Owruczu 10 kwietnia 1734 r.; podpisali go wystawca oraz jako przyjaciele Roman Czopowski [?], namiestnik grodzki owrucki, i Jan Kaleński [?].

Nr w rękopisie: 41 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 63

1Zapis Perpetuae Donationis od Ur.

2Jm. Pana Dłuskiego Ur. Gwaszdewi-

3czowi [?] Sługzey.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Maja Czternastego Dnia

6W Rokach Sądowo kijowskich od dnia dwudziestego

7Siodmego Lutego Sądzić się zaczętych Przedemną Miko-

8łaiem Kazimierzem na Szumsku Woynicze Chudz-

9czym [?] Owr. Starostą Ostr. y Podwoiewodzem Sądo-

10wym Gener. Woiewodztwa Kijow. y Xięgami niniey-

11szemi Grodz. Kijow. Stawiwszy się Osobiscie Ur. Jmc Pan

12Tomasz Dłuski tę Tranzakcyą przedażną od sie-

13bie Stawaiącego in rem Ur. Jaspra [?] Gwaszdewicza [?]

14daną dla wpisania do Xiąg Nineyszych Grodz.

15kijowskich Zeznał tenoris Sequentis. Ja Tomasz

16Syn Jakoba Dłuski Zdrowy będąc na Ciele y Umyśle

17Stawaiąc pierwszy Sądu Powiatu y Woiewodztwa ape-

18Nineyszą przedażną Tranzakcyą Sałe [?] się poddaiąc

19iąc y Inkorporuiąc dobrowolnie Zeznawam y o-

20znaymuię Iż Sa moie Własne wcale Dobra Grzy-

21ziszek [?] Janowską [?] po Smierci Oyca mego Jakoba

22Dłuskiego Prawem Naturalnego Spadku na Mnie

23y rodzonego mego brata Mikołaja Dłuskiego

24doszłe a moią działu y Donacyi przez wspom-

25nionego brata mego w roku Tysiąc Siedmset Dwu-

26dziestym osmym Dnia osmnastego Lipca uczynio-

27ney, y tegoż roku dnia Dwudziestego Dziewiątego Wrzesnia

28w actach Grodz. Zytomir. zeznaney w dziedziczne moie

29posiadanie postąpione gdy iż na mocy Prawa pospolitego

k. 63v

1dozwolono kazdemu swim maiętkiem iako chce rze-

2rządzać, uzywaiąc przeto tey wolności postanowiłem

3pomieniony Przysiołek Janowkę [?] w Woisku [?] Lubetskim [?] po-

4łozony ze wszystkiemi przynależytosciami, a także z Pod-

5danemi Ciągłemi y piesziemi do tegoż Przysiołka należy-

6cemi Ur. JmP. Kasprowi Kwaszkiewiczowi [?] odprzedać

7y odrezygnować. Jakoż Niniejszą Tranzakcyą wspo-

8mniony Przysiołek Janowkę [?] temuż JmPanu Kwasz-

9kiewiczowi [?] odstępuię y na wiecznosc rezygnuię. Wolen

10tedy odtąd iest y będzie Ur. JmP. Kwaszkiewicz [?] za posre-

11dnictwem Woznego wspomniony Maiętek obięcz [?] w

12swoie aktualne władanie y takowym iako swoią

13własnością rozporządzać iako mu chcieć, darować

14y dla nay lepszego pożytku swiemu obrocić. a ia

15Zeznawaiący wraz z potomkami moiemi zadnego

16Prawa do tegoż Przysiołka Janowki [?] mieć nie będę.

17Owszem od wszelkich impedymentow bronić y ewinko-

18wać Ur. JmPana Kwaszkiewicza [?] obowiązuię się. W ra-

19zie zaś niedotrzymania tey Tranzakcyi wszelki Sąd

20do odpowiedzi sobie y Potomkom swoim naznaczam

21y prefiguię. A dla lepszey wiary takową dobrowolną

22Tranzakcyą przedażną przy świadkach własną ręką

23podpisuię. Dattum w Zytomierzu dnia dwunastego

24Marca Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego Roku.

25Na tey Tranzakcyi podpisy rąk takowe. Tomasz Dłu-

26ski [?] mp. Proszony za świadka przez JmP. Pana Zeznawa-

27iącego podpisuię się Stefan Niemierzycki [?]. We-

28zwany przez Zeznawaiącego za swiadka podpisuię

29się Joachim Witosławski [?]. Uproszony za swiadka y

30Przyiaciela podpisuię się Szymon Kaminski. Która

31gdy że ta Zapis za podaniem y prozbą wyzey

32mianowanego Zeznawaiącego, a

33za moim Urzędowym przyięciem wszystek z o-

34ryginału aż do konca słowo w słowo iest ks[iąg]

k. 64

1w sobie ma do Xiąg Ninieyszych Grodzkich Kijow-

2skich iest ingrossowany

Objaśnienia i tłumaczenia

Perpetuae Donationis – wieczystej darowizny; tenoris sequentis – następującej treści; in rem – na rzecz; Owr. – owrucki, Ostr. – ostrzeszowski [?]; Woynicze [?] Chudzczym [?] – odczyt niepewny.

Data: 12 III 1734, Żytomierz. Akt sprzedaży (tranzakcji) przysiołka; tytuł i numer wpisu na poprzedniej stronie. „ewinkować” – bronić w posiadaniu (evincere); „prefiguię” – wyznaczam (forum sądowe); „mp.” – manu propria, ręką własną.

Zakończenie poprzedniego aktu: formuła ingrossacji (wpisania) dokumentu do ksiąg grodzkich kijowskich.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

14maja 1734 r., podczas roków sądowych kijowskich rozpoczętych 27 lutego, przed Mikołajem [?] Kazimierzem na Szumsku Woyniczem [?], chorążym [?] owruckim, starostą ostrskim i podwojewodzym sądowym województwa kijowskiego, Tomasz Dłuski, syn Jakuba, zeznał transakcję sprzedaży (w tytule aktu: zapis wieczystej donacji) na rzecz Kaspra Kwaszkiewicza [?] (w tytule Jaspra [?] Gwaszdewicza [?]). Dłuski, posiadający po ojcu Jakubie i na mocy działu i donacji brata Mikołaja z 18 lipca 1728 r. (zeznanej w aktach grodzkich żytomierskich 29 września 1728 r.) dobra Janówka [?], sprzedał i wieczyście zrezygnował nabywcy przysiołek Janówkę [?] z przynależnościami i poddanymi ciągłymi i pieszymi, zobowiązując się bronić go w posiadaniu. Transakcję spisano w Żytomierzu 12 marca 1734 r.; podpisali ją Dłuski oraz świadkowie Stefan Niemierzycki [?], Joachim Witosławski [?] i Szymon Kamiński. Tekst częściowo uszkodzony (dziury w papierze przy prawym brzegu).

Nr w rękopisie: 42 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 64

1Zapis Perpetuae Donationis od Urodz. Pana

2Marchiewicza Ur. JmPanu Kłosowskiemu [?]

3dany y służący.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Marca Czternastego Dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Owruczu Przede

7mną Wawrzyńcem Kalesz [?] Leśkowskim [?] Namiesnikiem na ten

8czas Podwoiewodz. Grodz. Gener. Woiew. Kijow. y Xięgami niniey-

9szemi Grodzkiemi Kijowskiemi comparens personaliter Urodz. Pan

10Grzegorz Marchiewicz ten Zapis Perpetuae Donationis od siebie Sta-

11waiącego in rem et Personam Urodz. JmPana Wincentego Kłosow-

12skiego [?] ratione intro contentorum dany y służący podpisami

13ręki tak JmPana Stawaiącego ręką [?] y Urodz. Ichmciów Panów

14Przyiaciół stwierdzony do Xiąg niniejszych [?] Zeznał tenoris sequentis.

15Ja Grzegorz Marchiewicz Zdrowy będąc na Ciele y Umyśle od-

16stąpiwszy swey własney należney Ziemskiey Iurisdykc-

17cyi Prawa forum Powiatu y Woiewództwa a Iurisdykcyey niniey-

18szey Zapis Perpetuae Donationis y iego klauzuły y ligamenta

19cale się poddaię y incorporuię wiadomo czynię Ustnie y do-

20browolnie Zeznawam Iż Ja Zeznawaiący z mocy Testamen-

21tu Oyca mego ś. p. Pana Marchiewicza maiąc y posiadaiąc

22Dobra Nieruchome połowę Wsi Meydanka y Część Wsi Czer-

23niawki w Woiewództwie Kijowskim Sytuowane, które dobra

24pomienione obciążone długami do Osmiu tysięcy Złotych

25Pols. wynoszącemi które to długi wyż wyrażony Testament

26opłacić nakazuie, a dla szczupłości prowentów niewidząc

27na to sposobu, postanowił za wspólną radą krewnych y Przy-

28iaciół wyż mianowaną połowę Wsi Maydanka ze wszyst-

29kiemi do niey należącemi Poddanemi Cięgłemi y Nieciągle-

30mi tak na gruncie będącemi iako y zbiegłemi z ich Powin-

31nościami daniami Czynszami dańcami daninami robocz-

32nami osypami oraz polami gruntami oranemi y Niora-

33nemi Sianożęciami lasami ostrowami granicami miedzami

34z dawien dawna zażywanemi Urodz. JmPanu Wincentemu

k. 64v

1Kłosowskiemu dać darować y na wieczność rezygnować sam że

2ninieyszym Zapisem daię daruię y rezygnuię a to za summę

3Złł. Polsk. Czternaście tysięcy sam że z tey summy Ur. Win-

4centy Kłosowski tym sposobem uspokaia ponieważ Summę Złł.

5Sześć tysięcy natychmiast do rąk zeznawaiącego Ur. Kłosowski

6wypłaca przeto z zapłacenia tey Ur. Markowski niniejszym

7Zapisem kwituie a z resztuiący zaś Summy Ośmiu tysięcy

8Złotych na Opłacenie długów przekazuie. Wolen zatem od tąd

9iuż będzie Ur. Kłosowski pomienionemi Dobrami iako swo-

10ią własnością iak chcieć rządzić szafować dysponować dać

11przedać darować y na wieczność rezygnować. a ja zezna-

12waiący raz odprzedawszy żadnego sobie Prawa zwrotu

13do pomienionych Dobr niezachowuię. Dla tego dałem ten moy

14List Zapis Perpetuae Donationis który Własnoręcznie przy upro-

15szonych Swiadkach y Przyiaciołach podpisuię. Datum w Ow-

16ruczu dnia dziesiątego Maia Tysiąc Siedmset Trzydziestego

17Czwartego Anno. U tego Zapisu podpisy rąk takowe Grzegorz

18Markiewicz mpp. Jako Swiadek y Przyiaciel na tym Zapisie

19podpisuię się Sylwester Jasinski mp. Za Swiadka y Przyia-

20ciela na Zapisie podpisuię się Jan Lewdorowski mp. Jako Uproszo-

21ny Swiadek na tym Zapisie podpisuię Się Dominik Ko-

22dicki [?]. Ktory to Zapis Perpetuae Donationis słowo od słowa

23iako się w sobie ma do Xiąg Niniejszych Grodz. Kijows. iest

24ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

perpetuae donationis – wieczystej darowizny; comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; ratione intro contentorum – co do rzeczy w nim zawartych; tenoris sequentis – następującej treści; Podwoiewodz. Grodz. Gener. Woiew. Kijow. – podwojewództwa grodzkiego generalnego województwa kijowskiego; Złł. Pols. – złotych polskich.

Perpetuae Donationis – wieczystej darowizny; Datum – dano; mpp./mp. – manu propria, własnoręcznie.

Data zapisu: 10 V 1734, Owrucz.

Streszczenie

14marca 1734 r. (według nagłówka) w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Wawrzyńcem Kaleszem [?] Leśkowskim [?], namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego, Grzegorz Marchiewicz (w tekście też Markowski [?], w podpisie Markiewicz [?]) zeznał zapis wieczystej donacji na rzecz Wincentego Kłosowskiego [?]. Marchiewicz, posiadający z mocy testamentu ojca połowę wsi Majdanek [?] (Meydanka) i część wsi Czerniawka [?] w województwie kijowskim, obciążone długami do 8000 zł pol., które testament nakazywał spłacić, za radą krewnych i przyjaciół zrezygnował Kłosowskiemu na wieczność połowę wsi Majdanek [?] z poddanymi (także zbiegłymi), ich powinnościami i wszystkimi gruntami za 14 000 zł pol., z czego 6000 zł Kłosowski wypłacił od razu, a 8000 zł przekazano na spłatę długów. Zapis datowany jest w Owruczu 10 maja 1734 r. (data późniejsza od daty oblaty w nagłówku); podpisali go wystawca oraz świadkowie Sylwester Jasiński, Jan Lewdorowski i Dominik Kodicki [?].

Nr w rękopisie: 43 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 64v

1Oblata Prorogacyi od Urzędu Grodz. Zyt.

2w sprawie W. Xiędza Bienieckiego Ekonomen-

3dyty [?] Owruckiego wydaney.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Maia Czternastego Dnia

6Na Urzędzie Grodz. w Miescie JKMci Owruczu Przedem-

7ną Wawrzyncem Walerym Lewdowskim Nam. na ten czas Sędz.

8Grodz. Gener. Woiewo Kijowskiego y Xięgami Niniey. Grodz. Kijows.

9Comparens personaliter Urodz. Sylwester Jasinski tę Prorogacyą

10od Urzędu Grodz. Zytom. w Sprawie W. Xiędza Bienieckiego Ekon. z

11W. Olszanskim S. O. y Wydaną dla wpisania do Xiąg Niniey.

12per oblatam podał in Tenore Sequenti Michał na Wielunie [?]

13Szczeniowie y Potoleniu [?] Szczeniowski Podczaszy Trębowelski

14[reklamant:] Sędzia

k. 65

1Sędzia Grodzki Zyt. Oznaymuię tym Listem moim Prorogacyjny[?]

2Iz Ja ad Affectationem juridicam Requisitionem Wiell. JmXiędza

3Andrzeja Bieniickiego[?] Opata Owrucz. Officiała Metropolii Kijows.

4vigore Dekretu Sądow Kapturowych Woiewództwa Kijows. Roku tera-

5znieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego Dnia Pię-

6tnastego Januarij wyszłey tym ze Imsciąm Requirującym nie

7dney, A z Wiell. JmPanem Jerzym Ostrzanskim[?] Starostą Owrucz.

8y Innemi Pozwanemi z drugiey Strony na Kondescensyą ktorego

9za powtorną Prorogacyą odemnie Stronie rekurruiącey na

10Dzień Czternasty maia Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset

11Trzydziestego Czwartego wydaną, ob difficultates varias te-

12raznieyszego czasu nie mogąc zieżdżać na ten Termin ad Fun-

13dum Bonorum Owrucz. pro expedienda Condescensione

14Ideo Actum huius Condescensionis absolvendi, dispensan-

15te Lege ad Diem Decimam Sextam Junij Anni Praesentis

16Millesimi Septingentesimi Trigesimi Quarti differo ac

17prorogo. Na ktory Termin Inquantum bym zieżdżać nie

18mogł obstante aliquo gravi impedimento, wolno Stronom

19inne Officium sprowadzić. Na co się podpisuię. Datum w Ro-

20gotewie[?] Dnia Dwudziestego Czwartego Aprilis Mille-

21simo Septingentesimo Trigesimo Quarto Anno. U tey

22Prorogacyi podpis tymi te słowa: Na te Prorogacyą

23podpisuię się Michał Korzeniowski[?] Podczaszy Try-

24kowelski[?] Sędzia Grodzki Zytomierski mp. Ktora to

25Prorogacya za podaniem y prozbą wyż mianowaney

26Osoby podawaiącey, A za moim Urzędowym przyię-

27ciem wszystka z wszystkiem aż do konca słowo w sło-

28wo iak się w sobie ma do Xiąg ninieyszych

29Grodzkich Generału Woiewodztwa Kijowskiego

30iest ingrossowana

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; per oblatam podał in tenore sequenti – podał do oblaty w brzmieniu następującym; Nam. – namiestnik.

ad affectationem juridicam requisitionem – na prawne żądanie i rekwizycję; ob difficultates varias – z powodu rozmaitych trudności; ad fundum bonorum Owrucz. pro expedienda condescensione – na grunt dóbr owruckich dla odprawienia zjazdu sądowego; ideo actum huius condescensionis absolvendi, dispensante lege, ad diem decimam sextam Junii anni praesentis 1734 differo ac prorogo – przeto akt tego zjazdu do odprawienia, za pozwoleniem prawa, odkładam i przedłużam do 16 VI 1734; obstante aliquo gravi impedimento – z powodu jakiejś poważnej przeszkody; mp. – manu propria; ingrossowana – wpisana do księgi.

Data prorogacji: 24 IV 1734; dekret sądów kapturowych z 15 I 1734; poprzedni termin 14 V 1734.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

14maja 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Wawrzyńcem Walerym Lewdowskim, namiestnikiem, Sylwester Jasiński podał do oblaty prorogację wydaną przez urząd grodzki żytomierski w sprawie ks. Andrzeja Bienieckiego [?], opata (archimandryty) owruckiego i oficjała metropolii kijowskiej, z Jerzym Olszańskim (Ostrzańskim [?]), starostą owruckim, i innymi pozwanymi. Michał Szczeniowski (w podpisie Korzeniowski [?]), podczaszy trembowelski, sędzia grodzki żytomierski, oznajmia, że z powodu różnych trudności nie może przybyć na wyznaczony po powtórnej prorogacji termin 14 maja 1734 r. kondescensji na grunt dóbr owruckich, nakazanej dekretem sądów kapturowych województwa kijowskiego z 15 stycznia 1734 r., i odracza ją na 16 czerwca 1734 r., a gdyby i wtedy nie mógł przybyć, strony mogą sprowadzić inny urząd. Prorogację wystawiono w Rogotewie [?] 24 kwietnia 1734 r.

Nr w rękopisie: 44 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 65v

1Oblata Prorogacyi od Urzędu Grodz-

2kiego Zytomirskiego w Sprawie Wiel-

3możnego Jmci Xiędza Bzowskiego [?]

4Archimandryty Owruckiego Offici-

5ała Metropolii Kijows. wydaney

6Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

7Miesiąca Maja Czternastego Dnia

8Na Urzędzie Grodzkim w Miescie Jego Kro-

9lewskiey Mości Owruczu, przedemną Wawrzyn-

10cem Walewskim [?] Lewkowskim [?] Namiesni-

11kiem na ten czas Podwoiewodztwa Grodzkim

12Generału Woiewodztwa Kijowskiego, y Xięgami

13ninieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi. Compa-

14rens pˢonalr Przewielebny w Bogu Jmść Xiądz Syl-

15wester Jasinski [?] Namiesnik Archimandryi Ow-

16ruckiey Zakonu Swiętego Bazylego Wielkiego Orygi-

17nał Prorogacyi od Urzędu Grodzkiego Zytomirskie-

18w Sprawie Wiellᵒ Jmci Xiędza Andrzeja Bzow-

19skiego [?] Archimandryty Owruckiego Officiała

20Metropolii Kijows. z Wielmożnym JmPanem

21Jerzym [?] Olszanskim [?] Starostą Owruckim

22y Innemi wydaney z podpisem ręki własney

23[reklamant:] tego

k. 66

1tegoż Wełł.o Urzędnika ratione intro contentorum

2dla wpisania do Xiąg ninieyszych per Oblatam

3podał de eo verbo qui sequitur tenore. Michał

4na Wielkim Szereniowie [?] y Pokałewie Szereniowski [?]

5Podczaszy Żytkowelski [?] Sędzia Grodzki Żytomirski

6Oznaymuię tym moim Prorogationis Listem. Iż Ja

7ad Affectationem juridicamque Requisitionem Wiel

8możnego Imści Xiędza Andrzeia Brzezickiego [?] [plama]

9pata Owruckiego Officiała Metropolij Kijowsk. vigore

10Dekretu Sądow Kapturowych Wodztwa Kijowsk. Roku tera

11znieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

12Die Decima Quinta Januarij między Imścią Requiruiącey

13z iedney a JW. ImPanem Teryiem [?] Olszanskim Stars. Owruc.

14y innemi Pozwanemi z drugiey Strony Stałego y ferowanego

15za Prorogacyą powtorną odemnie Stronie requiruiącey wyda

16ną na Dzień Czternasty Maja Anni currentis ob varias diffi

17cultates przy teraznieyszym czasie na tenże Termin ex Stallo

18Officij mei pro expedienda Condescensione ad Fundum

19Bonorum Korczowki [?] ulteriùs zieschać niemogąc, Przeto

20Actum hunc dispensante Lege ad Diem Decimam Sextam

21Junij Anni moderni Millesimi Septingentesimi Trigesimi

22Quarti differo ac prorogo. Na ktory Termin in quantum bym

23Ja ob aliqua impedimenta ultro ziechać niemogł Tedy

24Wolno Stronom Solennitate et Authoritate Legis inne Officium

25ad executionem praelibati Decreti conducere. Na co dla lepszey

26wagi ręką moią własną podpisuię się. Datt w Pokałewie

27Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego Dnia Dwudzie

28stego Czwartego Kwietnia. U tey Prorogacyi podpis ręki

k. 66v

1w słowo. Na tę Prorogacyę podpisuię się Michał Kosen-

2jowski [?] Podczaszy Trybowelski [?] Sędzia Grodz. Zyt. mp. Ktora to Pro-

3rogacya za podaniem y prozbą wyż mianowaney Osoby po-

4dawaiącey a za moim Urzędowym przyięciem słowo w słowo tak się

5w sobie ma do Xiąg ninieyszych iest ingrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter (łac.) – stawiwszy się osobiście. Archimandria owrucka – klasztor bazyliański w Owruczu (ob. Owrucz, Ukraina). Prorogacja – odroczenie terminu sprawy sądowej. Nazwisko archimandryty niepewne (Bzowski/Brzeski); w tytule i tekście ten sam zapis.

ratione intro contentorum – z racji treści wewnątrz zawartej; per oblatam – przez oblatę; de eo verbo qui sequitur tenore – słowo w słowo takiej treści; ad affectationem juridicamque requisitionem – na życzenie i prawne żądanie; vigore decreti – mocą dekretu; Die Decima Quinta Januarij – 15 I 1734; ob varias difficultates – z powodu różnych trudności; ex stallo officii mei pro expedienda condescensione ad fundum bonorum – z siedziby mego urzędu dla odbycia zjazdu na grunt dóbr; dispensante lege … differo ac prorogo – za pozwoleniem prawa odkładam i przedłużam na 16 VI 1734; ob aliqua impedimenta – z powodu jakichś przeszkód; solennitate et authoritate legis inne officium ad executionem praelibati decreti conducere – powagą prawa sprowadzić inny urząd do wykonania wspomnianego dekretu; Stars. Owruc. – starosta owrucki; Sądy Kapturowe – sądy bezkrólewia 1733–1734.

mp. = manu propria (własnoręcznie); Zyt. = Żytomierski.

Streszczenie

14maja 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?], namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego, ks. Sylwester Jasiński [?], namiestnik archimandrii owruckiej zakonu św. Bazylego Wielkiego, podał do oblaty prorogację wydaną przez urząd grodzki żytomierski w sprawie ks. Andrzeja Bzowskiego [?] (w tekście też Brzezickiego [?]), archimandryty owruckiego i oficjała metropolii kijowskiej, z Jerzym Olszańskim, starostą owruckim, i innymi. Sędzia grodzki żytomierski Michał na Wielkim Szereniowie [?] i Pokalewie (w podpisie Kosenjowski [?]), podczaszy trembowelski [?], oznajmia, że z powodu różnych trudności nie może przybyć na wyznaczony po powtórnej prorogacji termin 14 maja 1734 r. kondescensji na grunt dóbr Korczówka [?], nakazanej dekretem sądów kapturowych z 15 stycznia 1734 r., i odracza ją na 16 czerwca 1734 r., z prawem stron do sprowadzenia innego urzędu. Prorogację wystawiono w Pokalewie 24 kwietnia 1734 r.

Nr w rękopisie: 45 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 66v

1Roboracya Kontraktu Slubnego między Urodz.

2Jeym. Pany Heleną Hurkową z iedney a Toma-

3szem Bieleckim z drugiey Strony Służącego

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Maja Dwudziestego Pierwszego Dnia.

6Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMści Owruczu przedemną

7Wawrzyncem Walery Lewkowskim [?] Namiesnikiem na ten czas

8Podwoiewodztwa Grodz. Ełtu [?] Woiewodztwa Kijows. y Xięgami ninieyszemi

9Grodz. Kijows. Comparentes per[sonali]t[e]r Urodz. Jeymsc P. Helena Jaczkowskich [?] Pawłowa

10Hurkowa Wdowa z iedney Matka, Tomasz Bielecki Towarzysz Znaku

11WJmP. Steckiego [?] Łowcz. Kijows. Syn z drugiey Strony zdrowi będąc na ciałach

12y umysłach odstąpiwszy swoiey własney należney Ziems. Jurisdykcyi Prawa Grodz.

13Powiatu y Woiewodztwa, a pod teraznieyszą dobrowolne zeznanie swoie y Jey Punkta y

14Klawzuły całe y podług y we wszystkie iawnie ustnie y dobrowolnie zeznali. Iz

15Jeh Mosc zeznawaiące chcąc mieć in robore et validitate Kontrakt Slu-

16bny alias Intercyzę Die Septima Maii Roku teraznieysz. Tysiąc Siedmset Trzydziestego

17Czwartego w Owruczu między zeznawaiącemi libero arbitrio et sponte zdło [?] Jus

18naturalną y nastąpioną umyslili roborować, Iakoż tęż Intercyzę in omnibus

19Jey Punctis clausulis et ligamentis roboruią approbuią y manutenere przy-

20rzekaią, A to pod Zakładem Trzech Tysięcy Złł. na Stronę niedotrzymuiącey

21y sprzeciwiaiącey się teraznieyszemu dobrowolnemu zeznaniu swemu y pod nad-

22grodzeniem szkod z tey pochodzących, ktorego dobrowolnego zeznania swego o

23przyięcie do Akt prosili co y otrzymali. Za ustną y oczewistą prozbą od Jey

24Mości Pani Hurkowey przy połozonym rzęką własną Jeymsc Pani krzyżyku podpisuię

25się Alexander Baranowski [dopisane bladym atramentem: …]. Tomasz Bielecki

26Towarzysz Znaku W. JmPana Steckiego Łowcz. Kijows. iako [...]

27tey Intercyzy [...] ręką własną przy połozonym [...] proszony Przyia-

28ciel podpisuię się Jan Jasienski [?] mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparentes personaliter – stawiwszy się osobiście; in robore et validitate – w mocy i ważności; Die Septima Maii – dnia 7 maja; libero arbitrio et sponte – z wolnej woli i dobrowolnie; in omnibus ... punctis clausulis et ligamentis – we wszystkich punktach, klauzulach i wiązaniach; manutenere – utrzymać w mocy. Złł. = złotych polskich.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

21maja 1734 r. w grodzie owruckim Helena z Jaczkowskich [?] Hurkowa, wdowa po Pawle, oraz jej syn Tomasz Bielecki, towarzysz chorągwi łowczego kijowskiego Steckiego [?], zeznali i potwierdzili intercyzę (kontrakt ślubny) zawartą między nimi w Owruczu 7 maja 1734 r. Zobowiązali się dotrzymać jej pod zakładem 3000 złotych i nagrodzeniem szkód. Za niepiśmienną Hurkową, która postawiła krzyżyk, podpisał się Aleksander Baranowski.

Nr w rękopisie: 46 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 67

1Kwit ode Wiell. JmPana Pawszy Podczaszego Zyt.

2Grodowi Generału Woiewództwa Kijowskiego z

3wyrzeczenia koni służący.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego.

5Miesiąca Junij Czwartego Dnia.

6Na Vrzędzie Grodzkim, w Mieście Jego Krolewskiey Mości Owruczu, przede-

7mną Antonim Kostowskim [?], Namiesnikiem protunc Podwoiewództwa

8Grodzkim Generału Woiewództwa Kijowskiego, y Xięgami niniejsze-

9mi Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparens personaliter Urodzony JmPan

10Wawrzyniec Zagorski nomine et ex speciali comisso Wiell. JmPana Mi-

11chała Pawszy Podczaszego Zytomirskiego Pryncypała swego Actu

12na ten czas w Owruczu będącego, zdrowy będąc na ciele y umyśle,

13odstąpiwszy swey własney, należney, Ziemskiey Jurisdykcyi, Prawa,

14Forum, Powiatu y Woiewództwa, á pod terazniejsze dobrowolne

15zeznanie quo ad Actum praesentem attinet całe się poddaiąc y wieda-

16iąc, iawnie, ustnie, y dobrowolnie zeznał. Iż JmPan Recognoscens

17koni dwoie, to iest Klacz białą y konia gniadego ex parte Wielm.

18JmPana Macieja Trypolskiego [?] Podstolego Zytom. w Grodzie tuteyszym

19presentowanych et in Officio praesenti do wyrzeczenia zostawio-

20nych ex commisso et personali requisitione ejusdem Magnifici Princi-

21palis sui ex sequestro Grodu tuteyszego wyrzeka, z wyrzeczenia y ode-

22brania tenże Gród ode Wiell. JmPana Podczaszego Zytom. kwituie

23y prosząc hanc quietationem Actis connotari co y otrzymał. Wawrzyniec Za-

24gorski mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; nomine et ex speciali commisso – w imieniu i ze szczególnego zlecenia; protunc – ówcześnie; quo ad Actum praesentem attinet – co do niniejszego aktu; ex parte – ze strony; in Officio praesenti – w niniejszym urzędzie; ex commisso et personali requisitione ejusdem Magnifici Principalis sui – ze zlecenia i osobistego żądania tegoż Wielmożnego swego mocodawcy; ex sequestro – z sekwestru (zajęcia); hanc quietationem Actis connotari – by ten kwit wpisano do akt; mp. – manu propria, własnoręcznie.

Pawsza – Michał Pawsza, podczaszy żytomierski.

Streszczenie

4czerwca 1734 r. w grodzie owruckim Wawrzyniec Zagorski, w imieniu podczaszego żytomierskiego Michała Pawszy, odebrał z sekwestru grodzkiego dwa konie (klacz białą i konia gniadego), przedstawione w grodzie ze strony podstolego żytomierskiego Macieja Trypolskiego [?]. Na tej podstawie zwolnił gród kijowski z odpowiedzialności za te konie.

Nr w rękopisie: 47 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 67

1Zapisu Zastawnego od Ichmciów Panow Pohwinowi-

2czow [?] Didkowskich, JmPanu Danilewiczowi Did-

3kowskiemu danego y służącego Oblata.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Czwartego.

5Miesiąca Junij Piątego Dnia.

k. 67v

1Na Vrzędzie Grodzkim w Miescie Jego Krolewskiey Mosci Owruczu, prze-

2demną Antonim Kostkowskim [?] Namiesnikiem prætune Podwojewodztwa Grodz-

3kim Generału Wojewodztwa Kijowskiego, y Xięgami niniejszemi Grodz-

4kiemi Kijowskiemi. Comparens personaliter Urodzony JmPan Stefan

5Danitowicz [?] Didkowski ten Zapis Zastawny od Urodzonych Ichmciow

6Panow Iakuba y Iana Lohwinowiczow [?] Didkowskich braci między sobą

7rodzonych, z krzyżykami dwoma przy podpisach tychże Ichmciow iako nie

8umieiących pisać rękami własnemi położonymi, tudzież z podpi-

9sami ręku Ichmciow Panow Przyiacioł ustnie y oczywiście do podpi-

10su tego Zapisu uproszonych, in rem et personam Jmci podawaiącego

11dany y służący, ratione intro contentorum per oblatam podawszy

12prosił aby do Akt przyięty y wpisany był. ktorego Ja Urząd annu-

13endo affektacyi, pomieniony Zapis ad acticandum przyimuię

14czytałem y tak się w sobie pisany ma. My, Ja Iakub y Ja Ian

15Lohwinczykowie [?] Didkowscy bracia między sobą rodzeni niegdy

16Urodzonego Jm Pana Konstantego Didkowskiego Synowie a zaś świę-

17tey pamięci Urodzonego JmPana Lohwina Didkowskiego Wnuko-

18wie, zdrowi będąc na ciałach y umysłach, odstąpiwszy swoiey wła-

19sney, należney, Ziemskiey, Iurisdykcyi, Prawa, Forum, Powiatu

20y Wojewodztwa, a pod teraznieyszy nasz dobrowolny Zapis Zastawny

21y iego niżey wyrażone kondycye, punkta, klawzuły, y ligamenta ca-

22łe się poddaiąc y inkorporuiąc, wiadomo iawno czyniemy, ustnie

23y dobrowolnie komu o tym wiedzieć będzie należało oznaymuie-

24my y zeznawamy. Iż my Zeznawaiące będąc pilno potrzebni pie-

25niędzy złł poll Stu, a dogadzaiąc potrzebie swoiey, wzieliśmy,

26pożyczyli, y rękami naszemi własnemi z rąk Urodzonego Jm Pana

27Stefana Danitowicza [?] Didkowskiego odliczywszy odebrali, z kto-

28rego odebrania tegoż Jm Pana Stefana Didkowskiego teraznie-

29szym Zapisem naszym Zastawnym kwituiemy, y w tey Summie

30część naszą dziedziczną (uti Documenta obloquuntur) nazywaiącą

31się Polita [?], Zarytkowa [?], alias Popowszczyzna [?] w Wojewodztwie

32Kijowskim, a Powiecie Owruckim, we Wsi Didkowiczach leżącą, ty-

33tulo hæreditatis nam służącą na Lat trzy nierozdzielnie po sobie

34[reklamant:] idących

k. 68

1idących zawodziemy, zastawuiemy, y do realney exnune przez Woźnego y Szla:

2chtę ktorych sobie JmPan Stefan Didkowski sposobić może z polami, grun:

3tami, oranemi y nieoranemi, pognoiami, Siedliskami, nawozami, czerte:

4żami, przerobami, Rzekami, Rzeczkami, z wolnym mełciem we młynie

5na Rzece Uszy będącym z Borami, drzewem bartnym y niebartnym

6ze pszczołami y bez pszczoł, lasami, błotami, wolnym łowieniem ryb w

7Rzece Uszy, y biciem wszelakiego zwierza y ze wszystkiemi in genere

8et specie pożytkami, nic na siebie samych, Potomkow y Sukcessorow swo:

9ich nieexcypuiąc, ani wymuiąc tak iak Antecessorowie antiquitus

10trzymali y używali, ażeby mianowane niemianowanemu, a niemiano:

11wane mianowanemu nic nieszkodziło y nieubliżało ogułem wszystko

12y pospolitością podaiemy y postępuiemy possessyi, y tak ta zastawa

13od Lat trzech do Lat trzech consequenter po sobie idących trwać

14ma y powinna będzie aż do oddania y skutecznego wyliczenia

15Złł. poll. Sta, Prawem swym komu chcieć puścić: to sobie warujemy,

16że nikt więcey wykupować niepowinien aż chyba my sami, a po nas

17Potomkowie y Sukcessorowie nasi, wykupić mamy y powinni będzie:

18my, y owszem od wszelakich impedymentow prawnych y niepraw:

19nych, od kogokolwiek na tę częsć zachodzących bronić y zastępować

20swoim własnym kosztem mamy y powinni będziemy; a ponas Po:

21tomkowie y Sukcessorowie nasi, maią y powinni będą, a to pod

22zakładem drugiey takoweyże Summy Złł. poll. Sta. In casu sprze:

23ciwienia się temu Zapisowi naszemu, Forum sobie samym Potom:

24kom y Sukcessorom naszym w Sądzie Grodzkim Ziemskim Kijow:

25skim, tudzież Koronnym Lubel. a bron Boże Bezkrolewia tedy

26y w Sądzie Kapturowym y innym wszelakim z dowcipu ludz:

27kiego wynaydzionym naznaczamy y prefiguiemy, y nato się rę:

28kami naszemi pisać nieumieiące przy położonych krzyżykach, tu:

29dzież przy podpisach ręk Ichmw Panow Przyiacioł od nas do tego

30Zapisu uprożonych podpisuiemy. Działo się w Didkowiczach Ro:

31ku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego, Die Quarta Junij.

32U tego Zapisu Zastawnego podpisy ręk temi słowy. + Jakub Did:

33kowski. + Jan Didkowski Lohwinczykowie. Ustnie y oczewiście

34proszony Przyiaciel od Urodzonych Ichmw Panow Jakuba y Jana

k. 68v

1Didkowskich Łohwinczyków [?] braci rodzonych do tego Zapisu Zastaw-

2nego podpisuię się, Stefan Iesypowicz [?] Didkowski mp. Iako prozbony

3Przyiaciel od Ichmw Panow Iakuba y Iana Didkowskich braci rodzo-

4nych do tego Zapisu Zastawnego podpisuię się Alexander Baranow-

5ski mp. Ktory że to Zapis za podaniem y prozbą wyż mianowanego

6Jmci podawaiącego, a za moim Urzędowym przyięciem wszystek z po-

7czątku aż do końca słowo w słowo iak się w sobie ma do Xiąg niniey[s]zych

8iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Ichmciów – Ichmościów; nazwisko Pohwinowiczow niepewne.

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; ratione intro contentorum per oblatam – z racji treści, przez oblatę; annuendo affektacyi – przychylając się do żądania; ad acticandum – do wpisania do akt; uti Documenta obloquuntur – jak mówią dokumenty; titulo hæreditatis – tytułem dziedzictwa.

złł poll Stu – złotych półtorasta (150) [?]; prætune – na ten czas; Jm – Jego Mość.

Didkowicze – wieś szlachecka w pow. owruckim (Dydkowicze, obw. żytomierski).

in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; antiquitus – od dawna; consequenter – kolejno; Złł. poll. – złotych polskich; In casu – w razie; Forum – sąd właściwy; Die Quarta Junij – dnia 4 czerwca (1734).

Lubel. – Trybunał Koronny Lubelski; Sąd Kapturowy – sąd w czasie bezkrólewia.

mp. = manu propria (własnoręcznie); Jmci = Jegomości; ingrossowany = wpisany do księgi.

Streszczenie

5czerwca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Antonim Kostkowskim [?], namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego, Stefan Danitowicz [?] Didkowski podał do oblaty zapis zastawny wystawiony na jego rzecz przez braci rodzonych Jakuba i Jana Łohwinowiczów [?] (w tytule Pohwinowiczów [?]) Didkowskich, synów zmarłego Konstantego i wnuków Łohwina Didkowskiego. Za pożyczone 100 zł pol. bracia zastawili mu na trzy lata (z przedłużeniem z trzylecia na trzylecie do zwrotu sumy) swoją dziedziczną część zwaną Polita [?], Zarytkowa [?] alias Popowszczyzna [?] we wsi Didkowicze w powiecie owruckim, z gruntami, prawem wolnego mlewa w młynie na rzece Uszy, borami, drzewem bartnym, połowem ryb i łowami, zastrzegając sobie wyłączne prawo wykupu, pod zakładem 100 zł pol. Zapis sporządzono w Didkowiczach 4 czerwca 1734 r.; niepiśmienni bracia postawili krzyżyki, a podpisali się jako przyjaciele Stefan Jesypowicz [?] Didkowski i Aleksander Baranowski.

Nr w rękopisie: 48 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 68v

1Oblata Kopii Manifestu w Sprawie Ichmw

2Panow Danitowiczow [?] Didkowskich, o poginie-

3nie różnych munimentow podczas inkursyi

4Moskiewskiey napisaney.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego.

6Miesiąca Iunij Piątego Dnia.

7Na Vrzędzie Grodzkim, w Mieście Iego Krolewskiey Mości Owruczu, prze-

8demną Antonim Kozłowskim [?], Namiesnikiem pro tunc Podwoiewodztwa

9Grodzkim, Generału Woiewodztwa Kijowskiego, y Xięgami niniey[s]ze-

10mi Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparens personaliter Urodzony Jmci

11Pan Stefan Danitowicz [?] Didkowski iako prędko między Dokumenta-

12mi do Fortuny swoiey należącemi kopią manifestu ex parte Urodz.

13Ichmw Panow Iana Oyca y Stefana Stryia swoich Danitowiczow [?]

14Didkowskich o zabranie rożnych munimentow y poginienie podczas

15inkursyi Moskiewskiey napisanego y do Akt podać maiącego zna-

16leść mogł, tak zaraz do Akt niniey[s]zych przybywszy, prospiciendo

17indemnitati fortunae tęż kopią super manifestatione de diligentia

18dla wpisania do Xiąg niniey[s]zych, ratione intro contentorum per oblatam

19podał, in eo verborum qui sequitur tenore. Comparens personaliter

20Urodzony Jm Pan Ian Didkowski, Syn Urodzonego niegdy zeszłego

21Jm Pana Daniela Didkowskiego, swym y Urodzonego Jm Pana Stefa-

22na Didkowskiego Brata Rodzonego swego Imieniem iako tylko Acta

23adire potuit, tak zaraz manifestował się Urzędowi niniey[s]zemu y do

24wiadomości donosił to. Iż co w Roku Tysiąc, Siedmset, Iedynastym, Mie-

25siąca Maja Woysko Moskiewskie zbiło do swoiey Ziemi z Wołynia

26[reklamant:] napadszy

k. 69

1napadszy na Wieś całą Didkowicze tamże szkod niemało rożnym obywatelom [?] na-

2czynili, gdzie y manifestuiącemu na Dwor nabiegłszy, odbiwszy komorę y

3rożne rzeczy iako to odzież rozmaitą, także y fanty białe pozabierali, y

4skrzynkę rozbiwszy szukaiąc pieniędzy y nieznalazszy, tylko sprawy ro-

5żne na rożne Summy y Dobra służące od rożnych Osob, iako to Oryginał

6Zapisu wieczności od Urodzonego Pana Iwana Tulpicza [?] Didkowskiego

7na część trzecią we Wsi Didkowiczach będącą służącego; Drugiego od

8Urodzonego zeszłego Pana Ostafia Chodakowskiego na pewną część gruntu tak-

9że we Wsi Didkowiczach będącego; na Summę złł. czterdzieści danego

10tedy przy tym rabunku zginiętych z inszemi papierami. Zaczym mani-

11festuiący y dawniey był gotow tę manifestacyą, tylko że za rożne-

12mi przez Woyska przechodzącemi przeszkodami, niemogł oney po-

13dać, iednak tedy praecavendo integritati suae aby in posterum iakowey

14szkody w tym nieponiosł, o poginienie Oryginałow na tę część iako

15y innych spraw rożnych na rożne Dobra służących takową przede-

16mną Urzędem czyni manifestacyą. prosząc aby ona ad Acta przyięta

17y zapisana była co y otrzymał. Ktoraż to kopia wyż inserowane-

18go manifestu za podaniem y prozbą przerzeczonego Jmci podawaiącego

19a za moim Urzędowym przyięciem wszystka z początku aż do końca sło-

20wo w słowo iak się w sobie ma do Xiąg niniejszych iest ingrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter = stawając osobiście; ex parte = ze strony; prospiciendo indemnitati fortunae = dbając o bezpieczeństwo majątku; super manifestatione de diligentia = w sprawie manifestacji o staranności; ratione intro contentorum per oblatam = z racji treści przez oblatę; in eo verborum qui sequitur tenore = w brzmieniu następującym; Acta adire potuit = mógł przystąpić do akt; pro tunc = wówczas. Inkursja moskiewska – przemarsz wojsk rosyjskich w 1711 r. Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina).

L. S. Ch. – zapewne sigla korektora/pisarza. „praecavendo integritati suae” – zabezpieczając swoją nienaruszalność (swoje prawa); „in posterum” – na przyszłość; „ad Acta” – do akt. Didkowicze – wieś w pow. owruckim [?], woj. kijowskie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

5czerwca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Antonim Kozłowskim [?], namiestnikiem podwojewództwa grodzkiego, Stefan Danitowicz [?] Didkowski podał do oblaty odnalezioną wśród swoich dokumentów kopię manifestu swego ojca Jana i stryja Stefana Didkowskich, synów zmarłego Daniela. W manifeście Jan Didkowski oświadczył, że w maju 1711 r. wojsko moskiewskie, wracając z Wołynia, napadło na wieś Didkowicze, wyrządziło szkody mieszkańcom, a na jego dworze rozbiło komorę i skrzynkę, zabierając odzież, fanty i różne dokumenty, m.in. oryginał zapisu wieczystego Iwana Tulpicza [?] Didkowskiego na trzecią część Didkowicz oraz zapis zmarłego Ostafiego Chodakowskiego na część gruntu w Didkowiczach na 40 zł. Manifest, wcześniej niezłożony z powodu przemarszów wojsk, miał zabezpieczyć jego prawa wobec utraty tych dokumentów.

Nr w rękopisie: 49 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 69

1Oblata Extraktu z Xiąg Głownych Trybunalskich

2Koronnych Lubelskich authenticè wydanego, z upisa-

3niem w nim Dekretu między Urodz. JmPanem Laskim

4Woyskim Bracław. y innemi z iedney, a Urodz. Jchmi

5Pany Załuskimi y innemi z drugiey strony zaszłego.

6Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego.

7Miesiąca Iunij Dziesiątego Dnia.

8Na Vrzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Owruczu, przed-

9demną Wawrzyncem Walewskim [?] Lewkowskim [?] Namiesnikiem pro tunc

10y Vices Regentem Grodzkim Generału Woiewodztwa Kijowskiego y

11Xięgami niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparens personali-

12ter Urodzony Jm Pan Leon Trypolski Łowczyc Mścisławski Extrakt

13z Xiąg Głownych Trybunalskich Koronnych Lubelskich authenticè

k. 69v

1wydany z upisaniem w nim Dekretu, między niegdy zeszłym Urodzonym

2JmPanem Fedorem Zaskiem [?] Woyskim Bracławskim Powodem z iedney,

3a Urodzonemi Jchmći Pany Załuskitami [?] y innemi z drugiey strony Pozwa:

4nemi stałego y ferowanego ratione intracontentorum dla wpisania do

5Xiąg ninieyszych per oblatam podał: de eo verborum tenore. Wypis z

6Xiąg Głownych Trybunalskich Woiewodztwa Kijowskiego Spraw.

7Roku Tysiąc, Sześćset, Czterdziestego, Wtorego, Miesiąca Novembra Dwu-

8nastego Dnia. Przed Sąd niniejszy Głowny Trybunałł Koronny Lubell. przy-

9toczyła się Sprawa z Regestru Sądowego za przywołaniem Woźnego Szla:

10chetnego Matyasza Wilskiego [?] między Urodzonym Panem Fedorem Za-

11skiem [?] Woyskim Bracławskim Powodem, a Szlachetnemi Pany Wasylem,

12Iwanem, Titonem [?], Iwanem, Alexandrem Lisowcem [?] Oleszkiewiczami, Se-

13bestyanem, Stefanem, Kuźmą Domszewiczami [?], Lewonem Mieszem [?], Wasy-

14lem, Semenem, y Siestrami Ich, Oryną, Oxenią, Hudotią [?], Lewoszkowicza-

15mi, y Maryną Lewoszkową, Iwanem, Lukianem, y drugim Iwanem y Sio:

16strami ich Maruszką, Połańką [?], y drugą Maruszką ieśliby do niżey mia:

17nowaney Sprawy należeli, także też żoną Peśka [?] Chodakowskiego Zału:

18skitowną [?] y Synami Iey, Tarasem, Michałem, Niczyporem, y Siostra:

19mi ich Paraską, y Tymofiejem Mieszeniewskim [?], Ohapką [?] y matką Iey

20Janem Michałowskim, Jaroszem, Kuźmą, Zacharkiem Załuskitami [?],

21Semenem Didkowskim [?], y matką Iego, y inszemi wszystkiemi, ktoryby do

22niżey mianowaney Sprawy należeli, ktorym dorosłemi samemi przez sie:

23bie, a niedorosłemi y zamężnemi z przytomnością matki y Opiekunow ich

24Pozwanemi. Za wpisem Roku na Konserwatach Woiewodztwa Bracł.

25w Roku przeszłym Tysiąc, Sześćset, Trzydziestym, Osmym sądzonych,

26y za Przypozwem Głownym Trybunałł. od Powoda po Pozwanych na ter:

27min niniejszy w odzywieniu Sprawy po śmierci z tego Swiata zeszłych

28Dorosza Lewoszka y Iwa [?] Załuskitow do pomienionego wpisu, y do De-

29kretu Appellacyi z Roczkow Grodzkich Kijowsk. na Dzień Swiętego Mar-

30cina Swięta Rzymskiego w Roku Tysiąc, Sześćset, Trzydziestym, S[…]ym

31przypadłych, y na zajutrzetego Swięta sądownie odprawowai zaczętych

32y sądzonych między Powodem a zeszłemi przerzeczonemi Pany Zału:

33skitami, y teraźnieyszemi Pozwanemi Dnia Dziewiątego Miesiąca De-

34cembra stałego y uczynionego wyrzeczoney wydanym, y z Roku t[…]

35Dekretem Appellacyi zachowatego, a to w Sprawie przez Powoda

36[reklamant:] zeszłym

k. 70

1zeszłym z tego swiata Panom Załuskiłom [?] y teraznieyszym Pozwanym na pomienio:

2ne Roczki Grodz. Kijows. intentowaney ò to. Iż Pozwani niczego niedbaiąc na

3Prawo pospolite y winy w nim opisane, Roku tamtego, Tysiąc, Sześćset, Trzy:

4dziestego, Siódmego, Miesiąca Maja szesnastego Dnia, uczyniwszy spolną

5radę y uszystkiemi Sobami swojemi z Czeladzią y z pomocnikami swojemi,

6wielu Pozwanym samym Imiona ich lepiey wiadomemi Człowieka w kilku:

7dziesiąt, z Strzelbą ognistą y wszelką bronią Woyenną należącą mocno, gwał:

8tem naszedszy na Dom Powoda, na poddanych y wszystką Maiętność Iego

9w Woiewodztwie [?] Kijowskim à w Powiecie Owruckim w tychże Dobrach Załuskiłowskich [?]

10leżącą którą Powod za Prawem swoim słusznym kupnym, wieczystym od

11Urodzonych Pana Alexandra Kostki [?] y małżonki Iego Paniey Eudoxyi

12Załuskiłowny [?], także od Pana Karypa [?] Meleniewskiego [?] y matki Iego Paniey Kata:

13ryny też Załuskiłowny [?] iako Dziedziczek Dobr mianowanych y Powodowi na Wie:

14czność przedanych spokoynie trzymał y używał tedy Pozwani Roku, Miesiąca,

15y Dnia wyż mianowanych ze wszystkiey tey maiętnosci tak z Dworu Iego, własne:

16go, z poddanych, z młyna, z pol, z sianożęci, y ze wszystkich pożytkow wybili,

17drzewo bartne ze pszczołami y bez pszczoł w lasach y w Borze, także y uła:

18nice których było Trzydzieści Sześcioro, koni Iego własnych Stmiorowstro:

19czsych [?], bydło wszystkie rogate y nierogate, owce, kozy, gęsi, swinie, słowe [?]

20wszystko gwałtownie od mała do wiela zabrawszy między sobą rozdzielili,

21y na pożytek swoy obrocili, y Powoda z spokoynego dzierżenia y używa:

22nia wybiwszy maiętność iego wszystką do swoiey possessyi y używania gwał:

23townie Pozwani odieli, y do szkod niemałych których mianuie bydź na Dwa

24Tysiące Złł. poll. niewkładaiąc w to samego gruntu Dobr leżących przypra:

25wili, iako ò tym protestacya szerszey swiadczy. Powod Pozwanych do przywro:

26cenia y przysądzenia sobie Dobr z nagrodzeniem szkod pomienionych

27na pomienione Roczki Grodzkie Kijowskie Pozwem listownym gdy zapo:

28zwał, tam Sąd on po kontrowersyach Stron obuch Poniewaz Powod do:

29wiodł terminu, przeto termin uznawszy, Stronom rozpieraiąc się kazał, w

30rozpieraniu pro interesse Pana Krzysztofa [?] Załuskiła [?] acz w Relacyi był

31położony ale w Pozwie opuszczony y Plenipotent Powoda z tey Sprawy

32Iego wypuscił: przetoż onego od tey Sprawy Sąd on wolnym uczynił. A

33potym Forum słuszne w Sądzie swoim uznawszy Pozwanym postępowac

34nakazał od których Dekretow, Appellacyi przez umocowanego Pozwanych

35do Sądu Głownego Trybunału Koronnego Lubel. interponowanych, Sąd on

36niedopuscił, à on ò poparcie ich zaradczył się, à w postępowaniu Actora

37Allegacyą [?] słusznych uznawszy Pozwanym odpowiadać nakazał, y od tego

38Dekretu Pozwani tęż Sprawę przez Appellacyą na termin sądzenia kon:

39[reklamant:] serwat

k. 70v

1serwat Woiewodztw Kijowskiego, Wołynskiego, Braclawg, y Czernihowg Kołem

2zachowatym bez przypozwu wypadłyt [?]. Za ktorą to Appellacyą gdy termin

3na wyż pomienionych konserwatach Wtwa Bractt w Roku Tysiąc, Sedmset,

4Trzydziestym, Osmym, Stronom obom przypadt, tam obydwie Strony

5Sprawę tę do drugich konserwat, iakoto teraznieyszych wzieli y wpisa:

6li, po ktorym wpisie iedni przezsczeni [?] Pozwani smiercią z tego Swiata

7zeszli; tedy Powod przywodząc Sprawę tę do Skutku Pozwanych wszyt:

8kich teraznieyszych do tey Appellacyi na termin sądzenia konserwat

9teraznieyszych przypozwał. o czym ten Dekret Appellacyi, Przypozew

10do niego wydany y wszystek postępek prawny w tey Sprawie zaszły

11szyrzey w sobie obmawiaią. Na Roku tedy ninieyszym z pomienionego

12Dekretu Appellacyi, y Przypozwu do niego wydanego słusznie w tey

13Sprawie przypadłym. Strony obiedwie Powodowa przez Pana Symeona

14Kusandskiego [?], a Pozwana przez Pana Zacharyasza Didkowskiego [?] umocowanych

15swoich u Sądu ninieyszego stanowiące się, y w tey Sprawie między sobą wspra:

16wę prawną maiąc kontrowertowali, ktorych kontrowersyi ich, Sąd niniey:

17szy, Głowny Trybunałt wysłuchawszy Dekret Sądu Grodzkiego Kijowg uchwie:

18dza [?], y daie obom Stronom na inkwizycyą, ktorą tamże na gruncie wy:

19wieść powinne po skonczeniu konserwat w szesc niedziel do ktorey Sąd

20Grodzki Kijowski przydaie, a niebytnosc iednego z Urzędnikow niczego szko:

21dzić niema, a po wywiedzeniu Inkwizycyi albo ni Sąd Termin Stronom obom

22między konserwatami Wtw Kijowskiego, Wołynskiego, Bractt y Czernihowg po

23teraznieyszych naypierwszych do sądzenia przypadaiących y sądzonych

24bez Przypozwu stanowiciąg [?] składa y zachowuie. Co wszystko dla pamięci do

25Xiąg iest zapisano. Z ktorych Xiąg y ten wypis pod pieczęcią Ziemską Wo:

26iewodztwa Kijowskiego iest wydany, pisany w Lublinie. U tego Extra:

27ktu Pieczęć Ziemska Kijowska przycisniona; Locus Sigilli, a Korrekta

28w te Słowa. Correxit Potocki mp. Lekta zas taka się w sobie ma Legit

29Markowski. Ktory że to Extrakt za podaniem y prozbą wyż mianowaney

30Osoby podawaiącey a za moim Urzędowym przyięciem wszystek z początku

31aż do konca słowo w słowo do Xiąg ninieyszych iest wpisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

authenticè – w formie uwierzytelnionej; pro tunc – na ten czas; Vices Regens – zastępca regenta; comparens personaliter – stawiwszy się osobiście. Woyski Bracław. – wojski bracławski. Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina).

ratione intracontentorum – z racji rzeczy w nim zawartych; per oblatam – przez oblatę; de eo verborum tenore – tej treści słów; Lubell. – Lubelski (Trybunał Koronny w Lublinie); Konserwaty – sądy konserwatorskie; Woyski Bracławski – wojski bracławski. Wypis z 12 XI 1642.

Pod numerem karty widnieje też ołówkowe „4”. „pro interesse” – łac. „z tytułu interesu (prawnego)”; „Forum” – właściwość sądu; „interponowanych” – założonych (apelacji). Roczki Grodzkie – sesje sądu grodzkiego. Złł. poll. – złotych polskich. Data czynu: 16 V 1637 (Roku tamtego… Trzydziestego Siódmego, w ciągu dawnego aktu).

Locus Sigilli – miejsce pieczęci; Correxit – poprawił; Legit – czytał; mp. – manu propria, własnoręcznie. Wtwa – Województwa; Kijowg, Bractt, Czernihowg – Kijowskiego, Bracławskiego, Czernihowskiego. Konserwata – sądy konserwatorskie (kadencje) województw ruskich przy Trybunale Lubelskim.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

10czerwca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?], namiestnikiem i wiceregentem grodzkim, Leon Trypolski, łowczyc mścisławski, podał do oblaty wypis z ksiąg Trybunału Koronnego Lubelskiego z 12 listopada 1642 r. z dekretem w sprawie zmarłego Fedora Zaska [?] (w tytule aktu Laski [?]), wojskiego bracławskiego, powoda, z licznymi Załuskitami [?] (w tytule Załuskimi), Oleszkiewiczami, Lewoszkowiczami, Didkowskimi i innymi pozwanymi. Powód skarżył, że 16 maja 1637 r. pozwani zbrojnie najechali jego dwór i majętność w dobrach Załuskiłowskich [?] w powiecie owruckim, nabytą wieczyście od Aleksandra Kostki [?] i Eudoksji Załuskiłówny [?] oraz Karypa Meleniewskiego [?] i jego matki Katarzyny, wypędzili go z posiadania, zabrali ule, konie i bydło, wyrządzając szkody na 2000 zł pol.; sprawa toczyła się na roczkach grodzkich kijowskich i w drodze apelacji przed konserwatami województw kijowskiego, wołyńskiego, bracławskiego i czernihowskiego. Trybunał zatwierdził dekret grodu kijowskiego, nakazał obu stronom przeprowadzenie inkwizycji na gruncie w ciągu sześciu niedziel po konserwatach z udziałem sądu grodzkiego kijowskiego i wyznaczył stronom dalszy termin na najbliższych konserwatach. Wypis z pieczęcią ziemską kijowską, korygował Potocki, czytał Markowski. W tekście data konserwat zapisana jako 1738 (zamiast oczekiwanego 1638); liczne nazwiska odczytane niepewnie.

Nr w rękopisie: 50 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 70v

1Possessya Wielmożnego Jmści Pana Michała na

2Gidowszczyźnie [?] Trybuny [?] Jackowskiego [?], Kra:

3jczego [?] Zytomirskiego w Dobra Trzecią Część Mia:

4steczka Krzyszkowa [?] cum Attinentiis, y Miastecz:

5ko Chodorow cum Attinentiis służąca

6[reklamant:] Roku

k. 71

1Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego

2Miesiąca Iunij Siedmnastego Dnia.

3Na Vrzędzie Grodzkim w Mieście Iego Krolewskiey Mości Owru:

4czu, przedemną Wawrzyncem Walewskim Lewkowskim, Namie:

5snikiem protunc Podwojewodztwa, y Vices Regentem Grodzkim

6Generatu Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami nineyszemi Grodz:

7kiemi Kijowskiemi. Stanowszy oczywiście Woźny Generał

8Woiewodztwa Kijowskiego y innych Opatrzny Iakim Omelan:

9czuk, w moc prawdziwey, wierney y słuszney Relacyi swo:

10iey, iawnie, ustnie, y dobrowolnie, dla zapisania do Xiąg ni:

11nieyszych zeznał. Iż on Roku teraznieyszego, Tysiąc, Siedm:

12set, Trzydziestego, Czwartego, Miesiąca Maja Dwudzieste:

13go, Siodmego Dnia, na affektacyą y prawną requizycyą Wiel:

14możnego Iegomości Pana Michała na Lisowszczyznie Try:

15zny Jaikowskiego [?] Cześnika Zytomirskiego, maiąc przy sobie

16Stronę Szlachtę, Ludzi wiary godnych, Urodzonych Ichmościów

17Panow Gabryela Zarowskiego [?] y Iana Strzałkowskiego [?]

18eo maioris ac evidentioris testimonij gratia sibi adhi:

19bito był w Dobrach Miasteczku Kryszczowie [?] Trze:

20ciey Części y Wsiach do niego należących, tudzież

21Miasteczku Chodorowie y Wsiach do tegoż Chodorowa

22należących to iest Hałanikach [?], Lipowym Rogu, Szczuczyn:

23ce [?], y Woronowie [?], gdzie będąc y Actu wiedząc że tako Do:

24bra wyżey rzeczone Chodorow cum Attinentiis vigore Tra:

25dycyey przez Urząd Grodzki Zytomirski de Actu et Data

26iusz Roku przeszłego, Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego,

27Trzeciego, Miesiąca Decembra Trzeciego Dnia w Dobrach

k. 71v

1Miasteczku Chodorowie expedyowaney, a zaś eodem Anno et

2Mense, Die verò vigesima Tertia ad Acta Castrensia Kijo:

3viensia per oblatam podaney, są in actuali possessione tegoż

4Wielmożnego Jmci Pana Saykowskiego [?] Cześnika Zytomirskiego

5ninieyszego Rebuirenta, iednak Trzecia Częśc Kiyszczowa [?] ziey

6przynależytosciami, do wyż wzwyż [?] wzmiankowaney possessyi Wielmożnego

7Jmci Pana Saykowskiego [?] Cześnika Zytomirskiego nienależała

8a na teraznieyszą rebuicyą wyż pomienionego Wielmożnego

9Rebuirenta vigore Donationum na Trzecią Częśc Kiyszczo:

10wa cum Attinentiis iako y na Dobra Chodorow, Lipowyhaj [?],

11Halaniki [?], Szczucynkę [?], Woronow [?], y Attynencye, iedney od

12Wielmożnego Jmci Pana Ignacego Woronicza Skarbnikowi:

13cza Kijowskiego, in personam Wielmożnego Jmci Pana Say:

14kowskiego [?] Cześnika Zytomirskiego teraznieyszego Rebui:

15renta Anno Millesimo Septingentesimo, Trigesimo, Sexto

16Die Sexta Novembris w Zytomierzu spisaney, eodem Anno

17Mense et Die coram Actis Castrensibus Kijoviensibus

18przez tegoż Jmci Pana Woronicza Skarbnikowicza Ki:

19iowskiego personaliter zeznaney, Drugiey zaś Donacyey

20od Wielmożnego Jmci Pana Woyciecha Woronicza Re:

21genta Grodzkiego Zytomirskiego braci między sobą ro:

22dzonych także na Trzecią Częśc Kiyszczowa, pro sua

23sorte należącego, y Chodorowa cum Attinentiis suarum

24Tertium, in personam tegoż wspomnianego wyż Wiel:

25możnego Rebuirenta, in Anno Millesimo, Septingente:

26simo, Trigesimo, Sexto Die Nona Novembris w Zytomierzu

27spisaney, eodem Anno, Mense et Die coram iisdem Actis

28Castrensibus Kijoviensibus przez wyż specyfikowanego Wiel:

29możnego Jmci Pana Woyciecha Woronicza Regenta Grodz:

30kiego Zytomirskiego personaliter zeznaney, też Dobra

31[reklamant:] wyż

k. 72

1wysz mianowane Miasta Rżyszczowa [?] część trzecią, cum attinentiis,

2także Miasteczko Chodorow ze Wsiami wyżey specyfikowanemi y in:

3nemi zdawna należytościami do niego, po nad Dnieprem leżą,

4iednemi o milę, Drugiemi o puł milę, w Woiewodztwie y Po:

5wiecie Kijowskim leżącemi, ze wszystkiemi tych Dobr Attynen:

6cyami y pertynencyami, to iest z Zamkami, Dworami, Fol:

7warkami, poddanemi ciągłemi y nieciągłemi, intratami,

8czynszami, osypami, y ich robocizną, gruntami, polami

9oranemi y nieoranemi, gaiami, lasami, pasiekami, pasie:

10czyskami, karczmami, młynami, rzekami, rzeczkami,

11Arędami, mytami, stawami, stawiszczami, iezierami, bło:

12tami, rudami, krynicami, potokami, owo zgoła ze wszyst:

13kiemi y wszelakiemi in genere et specie do tych

14Dobr ab antiquo należącemi attynencyami, pertynen:

15cyami, y circumferencyami, tak iako się te Dobra anti:

16quitus w swoich granicach, miedzach, okolicznościach

17miały, zawierały, y teraz maią y zawieraią, nic naymniey:

18szey rzeczy nieexcypuiąc, ani wymuiąc, ale wszystko ogu:

19łem y pospolitością zawieraiąc, tak ażeby mianowane

20niemianowanemu, a niemianowane mianowanemu ni w

21czym nieszkodziło ani uwłaczało w dziedziczną, wieczną,

22realną, spokoyną, y aktualną, temuż często wspomnio:

23nemu Wielmożnemu Rekwirentowi, nemine impugnan:

24te ac contradicente podał, postąpił, y officiose intro:

25mittował possessyą, oraz poddanych tameyszych z Mia:

26steczek y Wsiow do gromady zwoławszy, o nowym Panie

k. 72v

1dziedzicznym ich teraznieyszym Jegomości Rekwirencie

2oznaymiwszy na wszelkie ich robociżny y posłuszeństwa

3iść kazał ktorzy poddani niebędąc ni w czym sprzeci-

4wni za Pana sobie dziedzicznego, wieczystego teraz-

5nieyszego Wielmożnego Rekwirenta przyiowszy wszel-

6kie posłuszeństwo zaraz pełnić poczeli. A tak on

7mianowany Woźny tęż Stroną Szlachtą przy sobie

8będącą oświadczywszy się ztamtąd ku ad Acta przy-

9szywszy, o tym tę swoię prawdziwą przede-

10mną Urzędem uczynił y zeznał

11possessyi Relacyą, prosząc

12eam Actis connota-

13ri co y otrzy-

14mał. + Wo-

15źny pisać

16nieumieią-

17cy.

Objaśnienia i tłumaczenia

cum Attinentiis – z przynależnościami. Possessya – wwiązanie w posiadanie dóbr. Odczyt nazwisk i urzędu niepewny.

Data wpisu: 17 VI 1734, Owrucz; czynność woźnego: 27 V 1734; tradycja przez gród żytomierski 3 XII 1733.

Łac.: „eo maioris ac evidentioris testimonij gratia sibi adhibito” – przybrawszy sobie dla większego i wyraźniejszego świadectwa; „cum Attinentiis” – z przynależnościami; „vigore Tradycyey” – na mocy tradycji (przekazania); „de Actu et Data” – z daty i czynności; „protunc” – podówczas.

„L. S. Ch.” na marginesie – prawdopodobnie inicjały kopisty/kolacjonującego.

eodem Anno et Mense, Die verò vigesima Tertia – tegoż roku i miesiąca, dnia zaś dwudziestego trzeciego; ad Acta Castrensia Kijoviensia per oblatam – do akt grodzkich kijowskich przez oblatę; in actuali possessione – w faktycznym posiadaniu; vigore Donationum – na mocy donacji; cum Attinentiis – z przynależnościami; in personam – na osobę; Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Sexto Die Sexta/Nona Novembris – 6/9 XI 1736; coram Actis Castrensibus Kijoviensibus – przed aktami grodzkimi kijowskimi; personaliter – osobiście; pro sua sorte – według swego działu; suarum Tertium – trzecią część swoich. Rebuirent – strona dokonująca rebuicji (ponownego wwiązania/odzyskania posiadania). Nazwisko cześnika czytane niepewnie (Saykowski/Sajkowski).

Ciąg relacji woźnego o podaniu possesji (intromisji) dóbr. „L. I. Ch” – prawdopodobnie parafa urzędnika (Ludwik/Jan Chodakowski?).

cum attinentiis – z przynależnościami; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; ab antiquo – od dawna; antiquitus – z dawna; nemine impugnante ac contradicente – bez niczyjego sprzeciwu i zaprzeczenia; officiose intromittował – urzędowo wwiązał.

Rekwirent – strona żądająca czynności (tu wwiązania w posiadanie).

„eam Actis connotari” – łac. „aby ją do akt zapisano”; „ad Acta” – „do akt”. Akt jest relacją woźnego o wprowadzeniu w posesję (intromisji) i oddaniu poddanych w posłuszeństwo nowemu dziedzicowi (rekwirentowi); woźny niepiśmienny podpisał się krzyżykiem.

Notka marginalna „L. J. Ch.” – prawdopodobnie parafa późniejszego kontrolera akt z numerem karty 236.

Streszczenie

17czerwca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim, woźny generał Jakim Omelanczuk złożył relację, że 27 maja 1734 r., na żądanie Michała Tryzny Jaikowskiego [?] (Saykowskiego [?]), cześnika żytomierskiego, w obecności szlachty Gabryela Zarowskiego [?] i Jana Strzałkowskiego [?], był w trzeciej części miasteczka Kryszczów [?] (Rżyszczów [?]) oraz w miasteczku Chodorów ze wsiami Hałaniki [?], Lipowy Róg, Szczuczynka [?] i Woronów [?] w województwie i powiecie kijowskim nad Dnieprem. Chodorów był już w posiadaniu rekwirenta na mocy tradycji wydanej przez gród żytomierski 3 grudnia 1733 r. (oblatowanej 23 grudnia), a trzecią część Kryszczowa [?] i Chodorów z przynależnościami rekwirent otrzymał na mocy donacji Ignacego Woronicza, skarbnikowicza kijowskiego, i jego brata Wojciecha Woronicza, regenta grodzkiego żytomierskiego, spisanych w Żytomierzu (w tekście datowanych na 6 i 9 listopada 1736 r.). Woźny wwiązał rekwirenta w dziedziczne posiadanie tych dóbr bez sprzeciwu, zwołał poddanych, oznajmił im o nowym panu i nakazał posłuszeństwo, które poddani zaczęli pełnić; woźny jako niepiśmienny podpisał się krzyżykiem.

Nr w rękopisie: 51 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 73

1Roboracya Kontraktu między UU. Ichm. Pany

2Wołkowskiemi Małż. z iedney a Wiel. JmPanem

3Iaczkowskim [?] Czesnikiem Zyt. z drugiey Strony

4Stałego

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego.

6Miesiąca Iunij Dwudziestego Pierwszego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci Owruczu prze

8demną Wawrzyńcem Walerym Lewkowskim, Namiesni:

9kiem na ten czas Podwoiewodztwa, y Vices Regentem Grodz

10kim Generału Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami ninieysze

11mi Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparentes per[sonaliter] UU. Ichmość

12Panstwo Maciey y Bogumiła z Woroniczow Wołkowska Woł:

13kowscy Małżonkowie z iedney a Wiel. JmPan Michał na Li:

14sowszczyznie [?] Tryzna Iaczkowski [?] Czesnik Zytomirs. z drugiey

15Strony, zdrowi będąc na ciałach y umysłach, odstąpiwszy swoiey

16własney należney Ziemskiey Iurisdykcyi, Prawa Forum Powia

17tu y Woiewodztwa, a pod teraznieysze dobrowolne zeznanie swoie

18quoad Actum p[rae]sentem attinet całe się poddaiąc y wdaiąc, ia

19wnie, ustnie, y dobrowolnie dla Zapisania do Xiąg ninieyszych ze

20znali, Iż Ichmość Recognoscentes Kontrakt pewny de Actu

21et Data eius Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo

22Quarto Die Vigesima Prima Iunij w Owruczu między sobą spi

23sany, y stały Rękoma Stron Obudwoch y Ichmw. Panow Przy:

24iacioł oczewisto uproszonych podpisany, pod zakładem Ty

25siąca Osmdziesiąt Osmiu Złotych Poll. we wszystkich

26tego Punktach y klauzułach stwierdzaią, Approbuią, robori:

27zą, ratyfikuią, y onego wiecznie dotrzymać deklaruią, mocą

28teraznieyszego dobrowolnego zeznania swego ktorego Aktis

29connotari prosili, co y otrzymali. Bogumiła Wołkowska

30Maciey Wołkowski iako Assistens Małżonki swoiey

31podpisuię się Michał Tryzna Iaczkowski Cze:

32snik Zytomirski manu propria

Objaśnienia i tłumaczenia

Roboracya – umocnienie, zatwierdzenie aktu; UU. Ichm. – Urodzeni Ichmościowie; Wiel. – Wielmożny; Poll. – polskich.

Comparentes personaliter – stawiwszy się osobiście; quoad Actum praesentem attinet – co do niniejszego aktu; Recognoscentes – zeznający; de Actu et Data eius Anno 1734 Die 21 Iunii – sporządzony i datowany 21 VI 1734; Aktis connotari – zapisać do akt; Assistens – asystujący (mąż przy żonie); manu propria – własnoręcznie.

Nazwisko czesnika czytane jako Iaczkowski – niepewne (możliwe Jaczkowski/Iackowski).

Streszczenie

21czerwca 1734 r. przed namiestnikiem podwojewództwa i wicerejentem grodzkim kijowskim Wawrzyńcem Walerym Lewkowskim w Owruczu stawili się Maciej i Bogumiła z Woroniczów Wołkowscy oraz Michał Tryzna Jaczkowski, czesnik żytomierski. Zeznali oni, że zawarty tego dnia w Owruczu kontrakt, pod zakładem 1088 zł pol., zatwierdzają i zobowiązują się go wiecznie dotrzymać. Akt podpisali Wołkowscy i Tryzna Jaczkowski.

Nr w rękopisie: 52 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 73v

1Zapis perpetuae Donationis od Urodzonych Ichmć

2Panow Wołkowskich Małż. Urodz. JmPanu Saczkowskie-

3mu Czesnikowi Zyt. na Dobra Chodorowy, Ryszterow [?] danego

4y służący.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

6Miesiąca Junij Dwudziestego Pierwszego Dnia

7NA Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci Owruczu, Przedemną Wa-

8wrzyńcem Walentym [?] Lewkowskim Namiesnikiem na ten czas Podwo-

9iewodztwa Grodzkim Generału Woiewództwa Kijowskiego y Xięgami

10[reklamant:] ninieyszemi

k. 74

1ninieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi: Comparentes pers[onaliter] Ich Mście

2Panowie Maciey y Bogumiła z Woroniczow Wołkowscy Małżonkowie

3Praecipue Sama Urodzona Jeymść Pani Bogumiła Wołkowska in perso-

4nali Assistentia Urodz. JmPana Macieja Wołkowskiego Małżonka swe-

5go na rzecz niżey mianowaną zezwalaiącego Oryginał Zapisu wie-

6czystey Donacyi od Siebie Comparentow Wielmożnemu JmPanu

7Michałowi na Lisowszczyźnie Trzinio [?] Sędkowskiemu [?] Cześniko-

8wi Zytomirskiemu z podpisami rąk swych własnych, tudziesz

9z podpisami rąk Ich Mściow Panow Przyiacioł ocz[e]wisto od Siebie

10do Podpisu uproszonych danego y służącego ratione intro con-

11tentorum dla wpisania do Xiąg niniey[s]zych podawszy, libere

12ac benevole zeznawszy ustnym y oczewistym zeznaniem swo-

13im stwierdziwszy y zmocniwszy prosili Aby ten Zapis przy[?]

14y Xięg wpisany był. A tak Ja Urząd Annuendo Affectacyey

15Ich Mściow pomieniony Zapis ad Actizandum przyimuięc czyta-

16lem y tak się w Sobie ma. My Maciey y Bogumiła z Wo-

17roniczow Wołkowska Wołkowscy Małżonkowie Osobliwie Ja Bo-

18gumiła Wołkowska Corka niegdy Wiel[możne]go JmPana Michała Woronicza

19Skarbnika Kijowskiego, Wnuka Wiel[możne]go JmPana Jana Fedora Woro-

20nicza, a JmPana Daniela Jerzego Woronicza Skarbnika Kijowskie-

21go Prawnuka cum Assistentia Męża mego y Ich Mściow Panow Przy-

22iacioł niżey na Podpisie wyrażonych zdrowi będąc na ciałach y umy-

23słach oddawszy się Pod własney należney Ziemskiey Jurisdykcyi

24Prawu Forum Powiatu y Woiewodztwa A pod teraźnieyszy List

25dobrowolny Zapis nasz wieczystey Darowizny y we wszystkie w nim

26zey wyrażone kondycye Puncta Klawzuly y Ligamenta, wia-

27domo czyniem, iawnie y dobrowolnie zeznawamy y oznaymuie-

28my każdemu komuby o tym wiedzieć należało teraz y napotym

29Zawzdy. Iż My zeznawaiące Osobliwie Ja Bogumiła z Woroniczow

30Wołkowska maiące swoią Fortunę dziedziczną według Działu między

31Wielmożnemi Ich Mściami Pany Michałem Woroniczem Teodorem [?]

32Podczaszym y Danielem Jerzym Skarbnikiem Kijowskiemi Woro-

33niczami y według Regestru Podziału spisanego w Roku Ty-

34siącznym Szesćsetnym Czterdziestym Pierwszym Miesiąca

35Maja Dwudziestego Dnia Rękoma tychże Ich Mściow Panow Wo-

k. 74v

1roniczow podpisanego Sukcessionalną po niegdy Wiell. JmPa-

2nu Filonie Woroniczu Podkomorzym Kijowskim całego Klucza

3Krzyżerowskiego [?] Dobr leżących nad Dnieprowi w Woiewodztwie y Po-

4wiecie Kijowskim A iako Osobę niegdy JmPana Daniela tegoż Woronicza

5Skarbnika Kijowskiego Pradziada mego, Trzecią Częsc Krzyżerowa [?] cum

6Attinentiis, także Chodorowa całego, Hulanik [?], Lipowego Rogu,

7Skarbnikowi Kijowskiemu Pradziadowi memu, Ktorey nam ze-

8znawaiącym Maciejowi y Bogumile z Woroniczow Wołkowskim [?]

9Małżonkom ad proportionem Fortuny z naszo Prawem natural-

10nym dziedzicznym y Sukcessionalnym należącey, ktorey to mianowa-

11ney Fortuny Ani Antecessorowie nasi, ani My Zeznawaiące

12Prawem wieczystym nie zbyli, Donacyi ex Forma Iuris nie uczynili

13Ale Ja Sama Zeznawaiąca moiey Częsci tylko Dziedziczney Dobr

14pomienionych Krzyżerowa y Chodorowa cum Attinentiis osiadłych

15y nieosiadłych, ze wszystkiemi tych Dobr przynależytosciami Dzie-

16dzictwem Prawem Tytułem Panstwem y własnoscią Poddanemi

17wszystkiemi osiadłemi y nieosiadłemi Zbiegłemi, Z Budynkami

18tych Powinnosciami posłuszenstwem Panszczyzną Daninami

19miodowemi Czynszami, Polami Oranemi y nieoranemi, Sia-

20nożęciami, Lasami, Ostrowami, Pasiekami, Stawami, Stawiska-

21mi, Brzegami Dnieprowemi, Jeziorami Gony Bobrowemi Ł..ymami [?]

22Szynkami Młynami Pozrobelnymi [?] Obrzędkami [?] Zamkami Dworami

23y innemi wszelakiemi y wszystkiemi ztąd mianowanemi y niemia-

24nowanemi Dochodami Intratami, tak aleby mianowane niemianowa-

25nemu a nie mianowane mianowanemu w niczym nie szkodziło y nie

26ubierało zgoła z tym wszystkiemu iako sie te Dobra w swoich Granicach

27ab Antiquo miały, y Ja zeznawaiąca wraz z Małżonkiem moim

28maiąc wolnosc z Prawa Pospolitego swoią Fortunę iak chcieć dyspo-

29nować Wiell. JmPanu Michałowi na Lisowszczyźnie [?] Tryznie [?]

30Jackowskiemu [?] Czesnikowi Zytomirskiemu Potomkom y Sukcesso-

31rom Imsiunym [?] wiecznemi y nigdy nieodzownemi czasy daie-

32my, daruiemy y rezygnuiemy, y do Possessyi wieczystey przy[…]-

33żnego y Szlacheckiego. Ktorzych Sobie Imsc przysposobie more ex

34[reklamant:] nune [?]

k. 75

1runie podaieni y postąpieniu. Woln tedy iest WJmPan Cze-

2śnik Zytomirski pomienione Dobra iako swoie własne obrocic iak

3chcieć, wieczności dać darować, komuby podobało zapisać, y du nayle-

4pszemu pożytkowi swemu obrocić. A lubo nic iuż więcey do pomienio-

5nych Części nieznaydujesz y nienależy, Jednak My zeznawaiące zapi-

6suiemy się prowitione od wszelkich Impetycyi czyi od kogokolwiek

7super Omnibus Bonis nostris habitis et habendis, My sami, Mał-

8żonkowie y Sukcessorowie nasi. Et in casu Contraventionis te-

9mu Zapisowi naszemu wieczystemu Forum Ubiquinarium et

10Terminum peremptorium etiam pod czas Bezkrolewia w Sądach

11Kapturowych Amputatis Omnibus Beneficijs Juris quybuscumque

12ad respondendum Sami Samym y Sukcessorom naszym na-

13znaczamy. Do ktorego Zapisu wieczystey Donacyi ręką-

14mi naszemi własnemi podpisuiemy się, y ichMciow Panow Przy-

15iaciot do podpisu teyże Donacyi uprosiliśmy. Działo się

16w Owruczu Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

17Dnia Dwudziestego Pierwszego Miesiąca Czerwca. U tey

18Donacyi Podpisy rąk temi słowy. Bogumiła [?] Wołkowska.

19Maciey Wołkowski iako Assystent Małżonki swey pod-

20pisuię się. Ustnie y oczewisto proszony Przyiaciel od IchM-

21ciow zeznawaiących do tego Zapisu wieczystego podpisuię się

22Antoni Kodłowski [?] mp. Iako proszony Przyiaciel od IchMciow

23zeznawaiących do tego Zapisu perpetuae Donationis do pod-

24podpisu tego Zapisu podpisuię się Jozef Bohdanowicz

25mp. Iako proszony Przyiaciel oczewiscie od IchMciow zezna-

26waiących do tego Zapisu wieczystey darowizny podpisuię się

27Gabryel Omelanik [?] Zarowski [?] mp. Proszony Przyiaciel

28do tego Zapisu perpetuae Donationis ac irrevocabilis od

29IchMciow zeznawaiących podpisuię się Maciey Gorecki [?] mp.

30Ktoryże Zapis za podaniem y prozbą IchMciow zeznawaią-

31cych a za moim Urzędowym przyięciem wszystek z po-

32czątku aż do końca słowo w słowo iako się w sobie ma do

33Xiąg niniejszych iest ingrossowany

Objaśnienia i tłumaczenia

perpetuae Donationis – wieczystej darowizny. Chodorów, Ryszterów [?] – nazwy niepewne.

Comparentes personaliter – stawiwszy się osobiście; praecipue – zwłaszcza; in personali assistentia – przy osobistej asystencji; ratione intro contentorum – co do treści; libere ac benevole – swobodnie i dobrowolnie; annuendo affectationi – przychylając się do żądania; ad actizandum – do wpisania do akt. Notka marginalna: „Correctum et originale recepi” – poprawiono i oryginał odebrałem; nazwisko odbierającego niepewne.

cum Attinentiis – z przynależnościami; ex Forma Iuris – w formie prawnej; ab Antiquo – od dawna. Fragment aktu donacji (zapisu wieczystego) części dóbr nad Dnieprem.

WJmPan – Wielmożny Jegomość Pan; Cześnik Zytomirski – cześnik żytomierski (urząd ziemski). „super Omnibus Bonis nostris habitis et habendis” – na wszystkich dobrach naszych posiadanych i mających być posiadanymi. „in casu Contraventionis” – w razie naruszenia. „Forum Ubiquinarium et Terminum peremptorium” – sąd wszędzie właściwy i termin zawity. „etiam pod czas Bezkrolewia w Sądach Kapturowych” – nawet w czasie bezkrólewia w sądach kapturowych. „Amputatis Omnibus Beneficijs Juris quybuscumque” – z odcięciem wszelkich dobrodziejstw prawa. „ad respondendum” – do odpowiadania. „perpetuae Donationis ac irrevocabilis” – wieczystej i nieodwołalnej darowizny. mp. – manu propria, ręką własną. Data: 21 VI 1734, Owrucz.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

21czerwca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walentym [?] Lewkowskim, Maciej i Bogumiła z Woroniczów Wołkowscy, małżonkowie (Bogumiła przy asystencji męża), podali do wpisania i zeznali zapis wieczystej darowizny na rzecz Michała na Lisowszczyźnie Tryzny Jackowskiego [?] (w tekście także Sędkowski [?]), cześnika żytomierskiego. Bogumiła, córka Michała Woronicza, skarbnika kijowskiego, prawnuczka Daniela Jerzego Woronicza, skarbnika kijowskiego, darowała swoją dziedziczną część dóbr klucza Krzyżerów [?] nad Dnieprem w województwie i powiecie kijowskim, przypadającą jej według działu Woroniczów z 20 maja 1641 r., tj. część trzeciej części Krzyżerowa [?] oraz Chodorowa, Hulanik [?] i Lipowego Rogu, ze wszystkimi przynależnościami. Darczyńcy zobowiązali się bronić obdarowanego przed roszczeniami pod rygorem sądu wszędzie właściwego i terminu zawitego, także w sądach kapturowych. Zapis, sporządzony w Owruczu 21 czerwca 1734 r., podpisali małżonkowie Wołkowscy oraz Antoni Kodłowski [?], Józef Bohdanowicz, Gabryel Omelanik Zarowski [?] i Maciej Gorecki [?]. Tekst miejscami niekompletny (ubytki papieru).

Nr w rękopisie: b.n. (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 73v

1Roboracya drugiego Kontraktu, między temi Urodzonemi

2Jchmć Pany Wołkowskiemi Matrondami z iedney a Urodz.

3JmPanem Saczkowskim [?] Czesnikiem Zyt. z drugiey Strony Stałego.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Junij Dwudziestego Pierwszego Dnia

6NA Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci Owruczu, Przedemną Wa-

7wrzyńcem Walentym [?] Lewkowskim [?] Namiesnikiem pro tunc Podwoie-

8wodztwa y Vices Regentem Grodzkim Generału Woiew. Kijowskiego,

9y Xięgami ninieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparentes perso-

10naliter Ichmć Panowie Maciey y Bogumiła [?] z Woroniczego [?] Woł-

11kowska Wołkowscy Matrondowie [?] z iedney, a Urodz. JmPan Mi-

12chał na Lisowszczyźnie [?] Trzyzna [?] Saczkowski [?] Czesnik Zytomirski

13z drugiey Strony zdrowi będąc na ciałach y umysłach od Trybu-

14nału [?] Żytniey [?] własney należney Ziemskiey Jurisdykcyi Prawa, to

15w Powiatu y Woiewództwa, a pod teraznieysze dobrowolne zeznanie

16swoie, quoad Actum praesentem attinet cale się poddaiące, zwiela-

17iąc [?] rownie ustnie y dobrowolnie dla zapisania do Xiąg ninieysz-

18szych zeznali. Iż Ichmć Recognoscentes Kontrakt pewny de Actu et

19Data eius Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Quarto Die

20Vigesima Prima Junij w Owruczu między sobą spisany y stały, rękoma

21Stron Obudwoch y Ichmć Panow Przyiaciół oczewisto ustroszo-

22nych podpisany, pod Zakładem Sta Dwunastu Złotych Poll.

23we wszystkich iego Punktach, Klauzulach y Ligamentach stwierdza-

24ią, Approbuią, roboruią, ratyfikuią y onego wiecznie dotrzymać

25deklaruią, mocą teraznieyszego dobrowolnego zeznania swego, kto-

26rego Actis connotari prosili co y otrzymali. Bogumiła Wołkow-

27ska. Maciey Wołkowski iako Assystent Małżonki swey pod-

28pisuię się. Michał Trzyzna Saczkowski Czesnik Zytomirski m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparentes personaliter – stawiwszy się osobiście; quoad Actum praesentem attinet – co do niniejszego aktu; de Actu et Data eius Anno… Die Vigesima Prima Junij – z datą 21 czerwca 1734; Actis connotari – wpisać do akt; m.p. – manu propria. Dalszy ciąg aktów (nr 52) dotyczy dóbr Chodorów i Ryszterów [?]. Nazwisko Saczkowski/Trzyzna niepewne.

Streszczenie

21czerwca 1734 r. w grodzie owruckim Maciej Wołkowski i jego żona Bogumiła z Woroniczów oraz Michał Trzyzna Saczkowski, cześnik żytomierski, poddali się jurysdykcji grodzkiej i zatwierdzili zawarty tego dnia w Owruczu kontrakt, opatrzony zakładem 112 złotych polskich. Akt podpisały strony.

Nr w rękopisie: 53 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 75v

1Zapis perpetuae Donationis od Urodzonych JchMściów

2Panów Wołkowskich Matkowskich [?] WJmPanu Jac-

3kowskiemu [?] Cześnikowi Zytomir: dany y służący.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Juny Dwudziestego Pierwszego Dnia.

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mci

7Owruczu, przedemną Wawrzyńcem Walewskim [?] Lew-ko-

8skim [?] Namiesnikiem na tenczas Podwoiewodztwa y Vices

9Regentem Grodzkim Generału Woiewodztwa Kijowskiego

10y Xięgami niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi. Compa-

11rentes per se Urodzeni JchMściowie Panowie Maciey y Bogumiła z Woro-

12niczów Wołkowscy Matkowscy [?], tapue Urodzona JeyMść Pa-

13ni Bogumiła Wołkowska in assistentia personali WJmPana

14Macieja Wołkowskiego Matkowskiego [?] tu ad Lates stawaią-

15cego na niey niżey mianowaną pozwalaiącego Orygynał Zapi-

16su wieczystey Donacyi od siebie Comparentow WJmPanu

17Michałowi na Lisowszczyźnie [?] Jackowskiemu [?] Cześni-

18kowi Zytomirskiemu z podpisami ręk swych własnych ty-

19dzież z podpisami ręk JchMściów Panów Przyiaciół oczewisto

20do podpisu tego Zapisu od siebie uproszonych danego y słu-

21żącego rne [?] intro Contentach dla wpisania do Xiąg niniejszych po-

22dawszy libere ac benevole zeznali ktorego ustnym y oczewistym

23zeznaniem stwierdziwszy prosili aby ten Zapis do Xiąg przyięty był

24a tak Ja Urząd JchMściów Affectatoni insistendo pomieniony Zapis

25ad acticandum przyimuię czytałem y temi iest słowy. My Ma-

26ciey y Bogumiła z Woroniczów Wołkowska Wołkowscy Matkowscy [?]

27Osobliwie Ja Bogumiła Wołkowska Corka niegdy WJmPana Mi-

28chała Woronicza Skarbnika Kijow: Wnuczka WJmPana Jana

29Filona Woronicza, A WJmPana Daniela Jerzego [?] Woronicza

30Skarbnika Kijow: Prawnuczka cum assistentia męża mego y JchMściów

31Panów Przyiacioł niżey na podpisie wyrażonych. Zdrowi będąc na

32[reklamant:] Ciałach

k. 76

1ciałach y umysłach odstąpiwszy naszey własney należney ziemskiey

2Iurisdykcyi, Prawa For[i], Powiatu y Woiewodztwa, a pod teraznieyszy Jest

3dobrowolny Zapis Nasz wieczysty darowizny, y tego wszystkie Kondy-

4cye, Puncta Klauzuły y Ligamenta, wiadomo czyniemy iawnie y dobro

5wolnie zeznawamy, y oznaymuiemy kozdemu komu by o tym wiedzieć

6należało, teraz y na potym zawzdy, Iż My zeznawaiące Szlachetna Ja Bozy-

7mila [?] z Woronicow [?] Wołkowska [?] maiąc moią dziedziczną Fortunę ni

8komu żadnym Prawem odemnie niezawiedzioną w Woiewodztwie Kijowskim

9a Powiecie Zytomirskim o Granice z Miastem JKMści Zytomierzem

10Część Moię y Dworzyska dziedziczne do połowy Czwartey Części w

11Dobrach Siedlisku Kroszni [?] należącey, A maiąc też z Prawa Wszego [?] wol-

12ność, Dobr Swoich własnych Szafunku [?], Ja sama zeznawaiąca moiey Czę

13ści y Dworzysk w Siedlisku Kroszni tylko Dziedziczką Dobr pomienio

14nych lub teraz nieosiadłych, Ze wszystkiemi tych Dobr przynależyto

15ściami Dziedzictwem, Prawem, Tytułem, Panstwem y własnością Pod

16danemi wszystkiemi zbiegłemi y nieosiadłemi z ich powinnosciami

17Posłuszenstwem Panszczyzną Daninami miodowemi, Czynszami;

18Polami oranemi y nieoranemi; Sianożęciami Lasami Borami Ostro

19wami Pasiekami, Stawami Stawiszczami Brzegami Jeziorami

20Gony Bobrowemi Karczmami Szynkami Młynami pogrobelnemi

21Obiezdkami Czynszami y innemi wszelakiemi y wszystkiemi ge

22neraliter mianowanemi y niemianowanemi dochodami Intratami

23tak ażeby mianowane niemianowanemu a niemianowane mia

24nowanemu niczym nieszkodziło y nieubliżało zgoła ze wszyst-

25kim iakby te Dobra w swoich Granicach ab antiquo miały y za

26wierały, y Ja zeznawaiąca wraz z Małżonkiem moim Wielmo

27żnemu Jmści Panu Michałowi z Lisowszczyzny [?] Fryzie [?]

28Jackowskiemu [?] Czesnikowi Zytomirskiemu Potomkom y Sukces

29sorom Jmscinym wiecznemi y nigdy nieodzownemi czasy daiemy

30darujemy y rezygnuiemy y do Possessyi wieczystey, ktorych Sobie

31Jmść przysposobić może przez Woznego y Szlachtę ex nunc poda

32iem, y postępujem. Wolen tedy iest Wielmożny JmPan Jackowski Cze

33śnik Zytomirski pomienione Dobra iako swoie własne obro

34cić iak chcieć wieczności dać darować komu sobie podoba zapi-

35[reklamant:] sać

k. 76v

1sac, y Jak naylepszemu Porządkowi Swemu obrocic, y Jako rzecz swoią do

2pomienioney Częsci nienależy. Ktorą My Zeznawaiące zapisuiemy się pro

3Evictione od wszelkich Impetycyi lub od kogożkolwiek Super omnibus Bonis

4Nostris habitis et habiis My Sami Małżonkowie y Sukcessorowie nasi. Co

5in Casu Contraventionis temu Zapisowi naszemu wieczystemu Forum ubiqui

6narium et Trnū peremptorium etiam podczas bezkrolewia w Sądach Kaptu-

7rowych amputatis omnibus Beneficiys Juris quot quot Snt ad responden

8dum Nam Samym y Sukcessorom naszym naznaczamy. Do ktorego Zapisu

9wieczystey Donacyi z Rękami naszemi własnemi podpisawszy się y Ichmciów

10Panów Przyiacioł do podpisu tey Donacyi uprosiliśmy. Działo się w Owru

11czu Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego Miesiąca Junij

12Dwudziestego Pierwszego Dnia. U tego Zapisu wieczystego podpisy rąk

13temi słowy. Bogumiła Kotkowska. Maciey Kotkowski iako Assystent

14Małżonki swoiey podpisuię się mp. Za ustną prozbą Ichmciów zezna

15waiących do tego Zapisu perpetuae Donationis podpisuię się Przyia-

16ciel Antoni Kotkowski mp. Jako proszony Przyiaciel od Ichmciów

17zeznawaiących do tego Zapisu perpetuae Donationis do podpisu te-

18go Zapisu podpisuię się Jozef Bohdanowicz mp. Za ustną prozbą

19Ichmciów zeznawaiących do tego Zapisu wieczystey darowizny podpi

20suię się Gabryel Omelanik [?] Zarowski [?]. Uproszony Przyiaciel do tego

21Zapisu perpetuae Donationis ac irrevocabilis od Ichmciów zeznawa-

22iących podpisuię się Maciey Gorecki mp. Ktory że to Zapis za po

23daniem y prozbą Ichmciów Zeznawaiących a za moim Urzędowym Przy-

24jęciem wszystek z początku aż do końca słowo w słowo iako się w

25sobie ma do Xiąg ninieyszych iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparentes per se – stawiwszy się osobiście; in assistentia personali – przy osobistej asystencji (męża); ad acticandum – do wpisania do akt; libere ac benevole – dobrowolnie; perpetuae donationis – wieczystej darowizny; Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina), siedziba grodu kijowskiego.

„Iurisdykcyi, Prawa Fori” – odstąpienie od właściwego sądu ziemskiego i forum; „generaliter” – ogólnie; „ab antiquo” – od dawna; „ex nunc” – od teraz. „JKMści” – Jego Królewskiej Mości. Akt darowizny (zapis wieczysty) części dóbr Siedlisko/Krosznia [?] w pow. żytomierskim.

pro Evictione – na wypadek ewikcji (zabezpieczenie przed roszczeniami); Super omnibus Bonis Nostris habitis et habendis – na wszystkich dobrach naszych obecnych i przyszłych; in Casu Contraventionis – w razie naruszenia; Forum ubiquinarium et Terminum peremptorium – sąd właściwy wszędzie i termin zawity; amputatis omnibus Beneficiys Juris – z wyłączeniem wszelkich dobrodziejstw prawa; perpetuae Donationis ac irrevocabilis – wieczystej i nieodwołalnej darowizny; mp. – manu propria; Ichmciów – Ich Miłościów; data aktu: 21 VI 1734, Owrucz.

Streszczenie

21czerwca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?], Maciej i Bogumiła z Woroniczów Wołkowscy (Matkowscy [?]), małżonkowie, podali do wpisania i zeznali zapis wieczystej darowizny na rzecz Michała z Lisowszczyzny [?] Jackowskiego [?], cześnika żytomierskiego. Bogumiła, córka Michała Woronicza, skarbnika kijowskiego, przy asystencji męża darowała swoją dziedziczną część i dworzyska do połowy czwartej części w dobrach Siedlisko Krosznia [?] w powiecie żytomierskim, graniczących z Żytomierzem, ze wszystkimi przynależnościami i poddanymi, przekazując je w wieczyste posiadanie przez woźnego i szlachtę. Darczyńcy zobowiązali się do ewikcji na wszystkich swoich dobrach pod rygorem sądu wszędzie właściwego i terminu zawitego. Zapis, sporządzony w Owruczu 21 czerwca 1734 r., podpisali Bogumiła i Maciej (w podpisach jako Kotkowscy), Antoni Kotkowski, Józef Bohdanowicz, Gabryel Omelanik [?] Zarowski [?] i Maciej Gorecki.

Nr w rękopisie: 54 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 76v

1Oblata Kwitu zupełnego od WW. Ichmciów Panów

2Potockich Skarbnicz. Zytt. Małż. Wielmożnemu JmPanu Jac-

3kowskiemu [?] Cześnikowi Zytt. z odebrania pewney Summy

4danego y służącego.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

6Miesiąca Juny Dwudziestego Pierwszego Dnia.

7Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Owruczu prze-

8demną Wawrzyńcem Walentym [?] Leszkowskim [?] Namiesnikiem na

9[reklamant:] ten

k. 77

1ten czas Podwoiewodztwa y Vice Regentem Grodzkiem Genera-

2tu Kiiowskiego, y xięgami nineyszemi Grodzkiemi Kiiowskiemi

3Comparens pртr Urodz. JmPan Jan Strzałkowski [?], Originał

4Kwitu ręcznego od Wiell. Ichmw Panow Wawrzyńca Kazimie-

5rza z Potoka y Antoniny z Jackowskich Potockich Skarbnikow

6Zytomirskich Małł. z Podpisami rąk tychże Ichmw, tudziesz z pod-

7pisem ręki przyiacielskiey Wielmożnemu JmPanu Michałowi na

8Lisowszczyźnie [?] Tryźnie [?] Jackowskiemu Cześnikowi Zytt. z odebrania

9Summy Tysiąca Złł. Poll. danego y służącego rne [?] cerro contentowo [?]

10dla wpisania do xiąg nineyszych per oblatam podał in tenore

11sequenti. Ktorey na podpisie wyrażony Mąż y Zona niżey wymie-

12nieni znamy tym Skryptem naszym. Iż mając Sobie naznaczo-

13ny Posag z Łaski y Respektu Wiell. Ichmw Panstwa Michała

14y Zofiy Jackowskich Cześnikow Zytomirskich Małł. a Oyca y

15Matki naszych ktorego dotąd in toto nieodebrałem, teraz odbie-

16ram od Wiell. Ichmw Dobrodzieystwa in vim Posagu Złł. Poll. Tysią-

17ce dwa [?] Tysiące. z ktorych Mąż y Zona wyżey wymienieni odebra-

18nia kwituię, na co dla lepszey wiary rękami naszemi y valoru [?]

19podpisuiemy się w Mizyńcach [?] Dnia Osmnastego Maja Mil-

20lesimo Septingentesimo Trigesimo Quarto Anno. U tego Kwi-

21tu podpisy rąk temi słowy: Wawrzyniec Kazimierz z Poto-

22ka Potocki Skarbnik Zytomirski mp. Proszony do Podpisu

23od Wiell. Ichmw Panow Skarbnikow Zytomirskich Małżon-

24kow podpisuię się Jan Kowalski [?]. Antonina Potocka Skarbni-

25kowa Zytomirska. Ktory że to Kwit za podaniem y prozbą wyż

26mianowanego Imci podawaiącego a za moim Urzędowym

27przyięciem wszystek z początku aż do konca słowo w słowo

28iak się w Sobie ma do xiąg nineyszych iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skarbnicz. Zytt. – skarbnicowiczów (lub skarbników) żytomierskich; Małż. – małżonków; Cześnik Zytt. – cześnik żytomierski; JKMci – Jego Królewskiej Mości.

Correctum cum originali = poprawiono (zgodnie) z oryginałem; nota korektora na marginesie, nazwisko niepewne.

comparens personaliter = stawając osobiście; per oblatam = przez oblatę; in tenore sequenti = w następującym brzmieniu; in toto = w całości; in vim = tytułem; Millesimo Septingentesimo Trigesimo Quarto Anno = roku 1734.

Małł. = Małżonkow; Złł. Poll. = złotych polskich; Zytt. = Żytomierski.

Streszczenie

21czerwca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walentym [?] Leszkowskim [?], Jan Strzałkowski [?] podał do oblaty kwit Wawrzyńca Kazimierza z Potoka Potockiego i Antoniny z Jackowskich Potockiej, skarbników żytomierskich, dany Michałowi na Lisowszczyźnie [?] Tryźnie [?] Jackowskiemu, cześnikowi żytomierskiemu, z odebrania 1000 złotych polskich. W kwicie, wystawionym w Mizyńcach [?] 18 maja 1734 r., małżonkowie Potoccy potwierdzają odbiór od Michała i Zofii Jackowskich, cześników żytomierskich, rodziców Antoniny, sumy na poczet posagu (w treści kwota zapisana niejasno: „Tysiące dwa [?] Tysiące”). Kwit podpisali Wawrzyniec Kazimierz Potocki, Antonina Potocka i Jan Kowalski [?] jako proszony świadek.

Nr w rękopisie: 55 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 77

1Oblata Uniwersału wraz z Ordynansem od J. Wiell. Jmci

2Pana Potockiego Woiewody y Generała Ziem Kijowskich

3Regimentarza Generalnego Woysk Koronnych, do Ichmciow

4Panow Woyskowych względem Authoramenti wydanego.

5Roku Tysiąc. Siedmset. Trzydziestego. Czwartego.

6Miesiąca Junij Dwudziestego. Trzeciego Dnia.

k. 77v

1Na Vrzędzie Grodzkim, w Miescie Jego Krolewskiey Mości Owruczu, przedemną Wa:

2wrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?] Namiesnikiem protunc Podwojewodztwa, y

3Vices Regentem Grodzkim Generatu Wtwa Kijowskiego y Xięgami niniejszemi Grodz:

4kiemi Kijowskiemi. Comparens personaliter Urodzony JmPan Marcin Psarski [?] Gu:

5bernator Korsyński [?] Oryginał Uniwersału wraz z Ordynansem od JW JmPana Poto:

6ckiego Wojewody Kijowskiego, Regimentarza Generalnego Woysk Koronnych, do Ichmu Pa:

7now Woyskowych utriusq Authoramenti wydany, z podpisem ręki własney tegoż Jmći

8przy Pieczęci przyciśnioney, ratione intro contentorum dla wpisania do Xiąg niniejszych

9per oblatam podał in tenore sequenti. Józef z Potoka na Stanisławowie, Brodach, Kry:

10stynie [?] Zbarazkim, y Niemierowie Potocki Wojewoda y Generał Ziem Kijowskich, Regi:

11mentarz Woysk Koronnych Generalny, Warszawski, Leżayski, Sniatyński etc Starosta.

12Lubo ad triplicatam Ordynansow moich validitatem et custoditionem, powinni się

13byli omnino wszyscy Ichmć Panowie Officierowie iakoteż Ichmć kompania znaydowić

14pod Chorągwiami swemi, iednak gdy iako mam relatę pod niektoremi znakami niezupeł:

15ny według komputu znayduie się komplet: daię ten moy z władzy moiey generalney

16Regimentarskiey uwarty y iuż omni clausa dissimulatione ostatni Ordynans, Ichmć

17Panom Pułkownikom, Rotmistrzom, Porucznikom, Chorążym, y ich Namiesnikom przy

18Chorągwiach Usarskich, Pancernych, y Lekkich, na Partyach, Podiazdach, y Forwachtach

19będących ażeby za doyściem onego zaraz nieodwłocznie Ichmć Panowie Officierowie do

20kompanij a Ichmć Panowie Namiesnicy do Officierow swoich pisali. Że ktorzy in spa:

21tio tygodnia iednego ultimarie pozwolonego odemnie y założonego nie przyiadą do Cho:

22rągwiow swoich, per aliquam contumacem resipiscentiam, tedy nieomylnie Officiero:

23wie od szarży a kompania z Regestru relegowani będą, sam Ja w tych Dniach stanow:

24szy pod Porzycami [?], gdzie Woyska ściągnione nayznaczytem lustrować będę każdą Cho:

25rągiew extendendo exemplarem in absentes rigorem, iż nietylko privabunt Officie:

26rowie nieprzytomni Officijs, a kompania locis pod Chorągwiami suis, aleteż insuper o

27restytucyą zasług, hibern, ktore per tractum pokoiu brali ab Anno Millesimo, Septin:

28gentesimo, Decimo Septimo brali, pozywać do Sądu Woyskowego et in proprio re:

29nitentium Bonis repetere pozwolę, sub pæna tręby [?] etiam na tych extendenda, ktorzy

30w tak gwałtownym y potrzebnym ad salvandam Patriam czasie chcieliby zbacząć

31stać się. Ponieważ communis Patria, communi omnium zelo sustineri debet, iako

32wszystkie Prześwietne Wojewodztwa, Ziemie y Powiaty gloriosissime przy Wierze

33Swiętey Katolickiey, przy dostoieństwie Nayiaśnieyszego Krola Jmći Stanisława

34Pierwszego Pana Naszego Miłościwego, y przy utrzymaniu Praw Oyczystych skonfe:

35derowane, a oprocz licznych ex qualitate sui wypraw danych y do Generalney

36władzy moiey applikowanych same do pospolitego zabieraiąsię ruszenia, y na tę [ubytek papieru]

37pokoiu sustentatus gdyby teraz pod czas Woyny miał vel delitescere, vel recedere

38[reklamant:] od obligowaney

k. 78

1od obligowaney Woyska usługi Oyczyznie, zapewne ignominia Polskiego y zdawna wale:

2cznego Imienia pervagaret inter Gentes wstydem naszym. Że zaś niektore Partye ex ratio:

3ne Belli, nie są ieszcze Ordynansami memi do generalnego ściągnione Obozu, pod Gorzy:

4ce, więc każdy Kommendant, alias Regimentarz w swiey Partyi powinien wszystkie

5do kommendy swiey należące Chorągwie zlustrować in spatio tygodnia iednego,

6á porządne Regestra Chorągwiow cum exacta specificatione Praesentium, przysłać do

7podpisu y approbacyi moiey, á drugie regestra absentium áżeby renitentes w Są:

8dzie Woyskowym per poenam Urzędy byli sądzeni y odsądzeni. Daię także Ordynans

9wszystkim Ichm. Panom Generałleytnantom, Generał Majorom, Pułkownikom

10Oberszt leytnantom, Majorom y wszystkim in genere Sztab y under Officerom

11Cudzoziemskiego Authoramentu w Regimentach tak pieszych iakoteż konnych

12Woysk Jego Krolewskiey Mości y Rzeczypospolitey zostaiącym, áżeby każdy Cheff

13w należytym Regiment kommendy swiey trzymał komplet, iey porządku, gdyż

14Ja sam każdy Regiment lustrować będę. Absentes zaś niektorzy Sztab y ober Offi:

15cerowie iako nietylko dawnieyszemi rownie Ordynansami memi obwieszczeni,

16y przez cytacyą do Sądu consueto artykułow Woyskowych in renitentes Iure

17ostrzeżeni, gdy do tych czas per renitentiam deformem et perjurium nieznayduią się

18Zatym każdy kommendujący ad praesens Regimentem, powinien podać porządną

19Rollę Praesentium et absentium, áżeby nieprzytomni Sztab y ober Officerowie formal:

20nym ex citatione do Sądu Krygsrechtem byli osądzeni y odsądzeni, tanquam fide

21fragi et Desertores; zalecam pod animadwersyą Artykułow Woyskowych. Zgodą

22przytym w Ordynansie moim uniwersalną przestrogą omni Reipublicae et Libertatis

23caro et inappretiabili, áżeby ci wszyscy Ichmć Concives et Patriotae nostri ktorzy pod

24czas Pokoiu tentando Sortem in militaribus honestam, znayduią się w służbie Woysk

25Cesarskich, Saskich, y Moskiewskich, iako w potencyi Nayiaśnieyszemu Krolowi Je-

26gomości Stanisławowi Pierwszemu Panu Naszemu Miłościwemu, tudzież Prawom y

27Wolnościom naszym przeciwnych, et solo invidiae malitiaeque zawziętych wraca:

28li się in Spatio Niedziel Sześciu do obrony własnego Krolewstwa, á w nim nieesz:

29cowaney wolności Oyczystey. Bo ieśliby ktory ex de officibus [?] nostris, miał być tak

30zapamiętały że remisso zdradliwie amore Patriae et Libertatis bardziey deforme

31postronnych á nam zazdrosnych Narodow gustaret obsequium, tedy takowy ka:

32żdy, przez generalną Stanow Rzeczypospolitey Konfederacyą pro rebelli et

33hoste Patriae judicabitur, oraz sprawiedliwym odsądzeniem wszystkich Dobr takiego

34Zdrayca, iako rownie następuiącego na Wolność y Oyczyznę Syna [?] karany [?]. Ktoż

35zaś ex Civibus et fratribus nostris niepowinna novere milość y żarliwość ku

36Oyczyznie? kiedy na nię insurgit ambitiosa to sub absoluta arbitria sua wolny

37naród trahens potestas, tripliei [?] zawziętych y zazdrosnych sąsiedzkich Granic

k. 78v

1contexta conatu, A zatym cui cura grataq Libertas niech rzuca zagraniczney Służby

2spes sorteq vites. niech powraca in obsequium Matris plus quàm Cornelia, bo

3Oyczyzna nasza derivationem à Patria, terminationem à Matre maiąca, utroq jure

4exivit po nas filialem amorem erat ktorey całość nienaruszoną Antecessorowie na:

5si utrzymuiące sanguinem vitamq litarunt. Co uszytko ażeby prędzey uszytkim inno

6tescat, proszę y obliguię Ichmw Panow Officialistow Grodzkich, ażeby ten moy

7Ordynans wraz y Uniwersał ad Acta przyiowszy rozsyłali po parafiach y Miastach

8do iako nayprędszego obwieszczenia. Datt w Warszawie. Anno Millesimo

9Septingentesimo, Trigesimo, Quarto, Die Septima Junij. U tego Uniwersa:

10tu podpis ręki temi słowy. Jozef Potocki Woiewoda Kijow. Regimentarz Ge:

11neralny Woysk Koronnych. Ktoryżeto Oryginał Uniwersału za podaniem y prośbą

12wyż mianowaney Osoby podawaiącey, a za moim Urzędowym przyięciem iest do Xiąg

13wpisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Authoramentum = zaciąg, służba wojskowa (autorament).

utriusque Authoramenti – obu autoramentów (narodowego i cudzoziemskiego); ratione intro contentorum – z racji treści; per oblatam – przez oblatę; in tenore sequenti – w brzmieniu następującym; ad triplicatam … validitatem et custoditionem – wobec potrójnej mocy i przestrzegania; omni clausa dissimulatione – wykluczając wszelkie pobłażanie; in spatio tygodnia ultimarie – w ciągu ostatecznie tygodnia; per aliquam contumacem resipiscentiam – przez jakiś uparty brak opamiętania; extendendo exemplarem in absentes rigorem – rozciągając przykładną surowość na nieobecnych; privabunt Officijs – utracą urzędy; insuper – ponadto; hiberna – leże zimowe (świadczenia); per tractum pokoiu – przez czas pokoju; ab Anno 1717 – od roku 1717; in proprio renitentium Bonis repetere – dochodzić z własnych dóbr opornych; sub pæna – pod karą; ad salvandam Patriam – dla ratowania Ojczyzny; communis Patria communi omnium zelo sustineri debet – wspólna Ojczyzna winna być podtrzymywana wspólną gorliwością wszystkich; gloriosissime – najchwalebniej; ex qualitate sui – według swego stanu; miles mercenarius aere et pane Rzeczypospolitey – żołnierz najemny utrzymywany pieniędzmi i chlebem Rzeczypospolitej; vel delitescere, vel recedere – bądź się ukrywać, bądź odstępować. Kontekst: konfederacja dzikowska na rzecz Stanisława Leszczyńskiego (1734).

Na marginesie lewym u góry „L. J. Ch.” – prawdopodobnie inicjały urzędnika/oblatującego. Fragment uniwersału (ordynansu) hetmańskiego z czasów bezkrólewia 1733–1734, wydanego w imieniu stronnictwa Stanisława Leszczyńskiego. Krygsrecht (niem. Kriegsrecht) – sąd wojenny. Łac.: ex ratione Belli – z racji wojny; cum exacta specificatione praesentium – z dokładnym wyszczególnieniem obecnych; absentium – nieobecnych; renitentes – opornych; per renitentiam deformem et perjurium – przez szpetny opór i krzywoprzysięstwo; tanquam fidefragi et Desertores – jako wiarołomcy i dezerterzy; omni Reipublicae et Libertatis caro et inappretiabili – wszystkim, którym Rzeczpospolita i wolność są drogie i bezcenne; tentando Sortem in militaribus honestam – próbując zaszczytnego losu w służbie wojskowej; solo invidiae malitiaeque – jedynie z zawiści i złości; remisso amore Patriae et Libertatis – porzuciwszy miłość ojczyzny i wolności; pro rebelli et hoste Patriae judicabitur – będzie uznany za buntownika i wroga ojczyzny; Concives et Patriotae nostri – współobywatele i rodacy nasi.

contexta conatu – połączonym wysiłkiem; cui cura grataq Libertas – kto troszczy się o miłą wolność; spes sorteq vites – nadziei i losu unikaj [?]; in obsequium Matris plus quàm Cornelia – na posługę Matce bardziej niż Kornelia (matka Grakchów); derivationem à Patria, terminationem à Matre – nazwę wywodzącą od Ojca, końcówkę od Matki; filialem amorem – synowską miłość; sanguinem vitamq litarunt – złożyli w ofierze krew i życie; Datt w Warszawie 7 VI 1734.

Streszczenie

23czerwca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?], Marcin Psarski [?], gubernator korsuński [?], podał do oblaty uniwersał wraz z ordynansem Józefa Potockiego, wojewody kijowskiego i regimentarza generalnego wojsk koronnych, wydany w Warszawie 7 czerwca 1734 r. Potocki nakazuje oficerom i towarzyszom chorągwi husarskich, pancernych i lekkich stawić się pod chorągwiami w ciągu tygodnia pod karą utraty szarży i wykreślenia z rejestru oraz zwrotu zasług i hibern pobranych od 1717 r.; zapowiada osobistą lustrację wojska w obozie pod Gorzycami [?], a komendantom partii poleca zlustrować chorągwie i nadesłać rejestry obecnych i nieobecnych. Wzywa też dowódców regimentów cudzoziemskiego autoramentu do utrzymania kompletów i oddania nieobecnych oficerów pod sąd wojenny, a obywateli służących w wojskach cesarskich, saskich i moskiewskich do powrotu w ciągu sześciu tygodni na obronę króla Stanisława I, pod groźbą uznania za buntowników i wrogów ojczyzny oraz utraty dóbr. Urzędy grodzkie mają przyjąć uniwersał do akt i rozesłać go po parafiach i miastach.

Nr w rękopisie: 56 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 78v

1Plenipotencya od Wiel. Jm Pana Trzeciaka Miecznika

2Czernihowskiego Pisarza Grodzkiego Żytomirskiego Ichmw

3Panom Patronom do Spraw dana.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego,

5Miesiąca Junij Dwudziestego, Trzeciego Dnia.

6Na Urzędzie Grodzkim, w Miescie Jego Krolewskiey Mości Owruczu, przedemną

7Wawrzyńcem Wałeckim Lewkowskim [?], Namiesnikiem pro tunc Podwoiewodztwa

8y Vices Regentem Grodzkim, Generału Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami ni:

9nieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparens personaliter Wiel. Jm Pan An:

10drzey Trzeciak Miecznik Czernihowski Pisarz Grodzki Żytomirski, zdrowy będąc

11na ciele y umyśle odstąpiwszy swey własney należney, Ziemskiey Jurisdykcyi,

12Prawa, Forum, Powiatu y Woiewodztwa, a pod te teraźnieysze dobrowolne zezna:

13nie swoie, quo ad Actum Praesentem Attinet, cale się poddaiąc y wdaiąc, iawnie,

14ustnie, y dobrowolnie, dla zapisania do Xiąg ninieyszych zeznał. Iż Jmć Ze:

15znawaiący maiąc Sprawy swoie rożne z rożnemi Ichmi we wszelakim genera:

16liter Sądzie y Urzędzie, z kimkolwiek y o cokolwiek agitować maiące się, a

17niemogąc onych ob multas Legalitates suas personaliter attentować, tedy [ubytek papieru]

18mieyscu y w osobie swoiey za prawdziwych, niewątpliwych y umocowanych Ple:

19nipotentow swoich, Wiel. y Urodz. Ichmw Panow Feliciana Trzeciaka Regenta

20Grodzkiego Owruckiego, Piotra Skorupskiego Miecznika Parnawskiego [?], Kazi:

21mierza Burgrabiego Grodzkiego Kijowskiego, y Jana Namiesnika Grodzkiego

22Żytom. Choieckich, Braci między sobą rodzonych, Remiana [?] Czeczowskiego [?] Na:

23miesnika Grodzkiego, Owruckiego, Daniela z Wykowa Wykowskiego, Stefana

24[reklamant:] Didkowskiego

k. 79

1Didkowskiego, Antoniego Wrzeciowskiego [?], Jana Kurowskiego, Alexandra Baranowskiego,

2Antoniego Kozłowskiego [?], Jana Mieleniewskiego [?], Michała Zahorskiego [?], Jana Chodakow:

3skiego, Wawrzynca Leżkowskiego [?], y innych Ichmw, ktorychby ci Ichmć na miey:

4scu swoim substytuowali, upraszaią, stanowią, ordynuią et praesenti Recognitione za:

5pisuie, daiąc Ichmw Panom Plenipotentom lub ich Substytutom plenariam facultatem

6omnimodam, absolutamq potestatem, we wszelakim generaliter Sądzie y Vrzędzie

7stawać, wdawać, kontrowertować. Decreta juste lata akceptować, a minori ad ma:

8jus subsellium appellować, grzywny y Winy Dekretami przysądzone odbierać,

9z odebranych nne Recognoscentis kwitować, w kompromissy y komplanacye Przy:

10iacielskie wchodzić, przysiąg słuchać, na przysięgi y Inkwizycye zabierać się,

11przyiacielsko się godzić, y we wszystkim według Prawa pospolitego postępować,

12a cokolwiek przez Ichmw Panow Plenipotentow lub ich substytutow prawnie

13postąpiono y postanowiono będzie, zysk lub strata wszystko pro rato, firmo et

14grato przyiąć deklaruie y submittuie, zawieraiąc tey plenipotencyi robur

15et validitatem do Lat trzech, y Miesięcy trzech consequenter po sobie idących

16mocą teraźnieyszego dobrowolnego zeznania swego, ktorego o przyięcie y do

17Akt zapisanie prosił co y otrzymał. Andrzey Trzeciak [?], Pisarz Grodzki Zy:

18tomirski mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Wiel. – Wielmożny; Urodz. – Urodzony; quo ad Actum Praesentem Attinet – co do niniejszego aktu; generaliter – ogólnie; ob multas Legalitates suas personaliter attentować – z powodu licznych zajęć urzędowych osobiście popierać; pro tunc – podówczas; Owrucz – Owrucz (Ukraina, obw. żytomierski).

praesenti Recognitione – niniejszym zeznaniem; plenariam facultatem omnimodam absolutamque potestatem – pełne upoważnienie wszelkie i nieograniczoną władzę; decreta juste lata – dekrety słusznie wydane; a minori ad maius subsellium – z niższego do wyższego sądu; nne Recognoscentis – w imieniu zeznającego; pro rato, firmo et grato – za ważne, trwałe i miłe; robur et validitatem – moc i ważność; mp. – manu propria.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

23czerwca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Wałeckim Lewkowskim [?], Andrzej Trzeciak, miecznik czernihowski i pisarz grodzki żytomierski, zeznał plenipotencję do prowadzenia swoich spraw sądowych, których z powodu obowiązków urzędowych nie może popierać osobiście. Ustanowił pełnomocnikami m.in. Felicjana Trzeciaka, regenta grodzkiego owruckiego, Piotra Skorupskiego, miecznika parnawskiego [?], braci Kazimierza Chojeckiego, burgrabiego grodzkiego kijowskiego, i Jana Chojeckiego, namiestnika grodzkiego żytomierskiego, Remiana [?] Czeczowskiego [?], namiestnika grodzkiego owruckiego, Daniela z Wykowa Wykowskiego, Stefana Didkowskiego, Jana Kurowskiego, Aleksandra Baranowskiego, Jana Chodakowskiego i innych, z prawem substytucji. Dał im pełną władzę stawania we wszystkich sądach, przyjmowania dekretów, apelowania, odbierania grzywien i kwitowania, zawierania kompromisów i ugód, z ważnością plenipotencji na trzy lata i trzy miesiące. Tekst z drobnymi ubytkami papieru.

Nr w rękopisie: 57 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 79

1Possessya Urodzonego Jmći Pana Daniłowicza Didkowskie:

2go, w pewną część we Wsi Didkowiczach służąca.

3Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego.

4Miesiąca Junij Dwudziestego Piątego Dnia.

5Na Vrzędzie Grodzkim, w Mieście Jego Krolewskiey Mości Owruczu, przedemną

6Wawrzynicem Walewskim [?] Leżkowskim [?], Namiesnikiem protunc Podwojewodztwa

7y Vices Regentem Grodzkim, Generału Wojewodztwa Kijowskiego, y Xięgami

8ninieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi. Stanowszy oczewiście Woźny Generał

9Wojewodztwa Kijowskiego y innych, Opatrzny Jan Filipowicz, in vim suae

10verae ac fidelis Relationis, palam, publice, libereq recognovit. Iż on na affe:

11ktacyą y prawną rekwizycyą Urodzonego JmPana Stefana Daniłowicza Didko:

12wskiego, maiąc przy sobie Stronę Szlachty ludzi wiary godnych, Urodzonych Ichmw

13Panow Bazylego Zaharenka [?] Didkowskiego, y Joachima Kobylinskiego, Roku

14teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego. Die Septima Junij,

k. 79v

1był w dobrach Wsi Didkowiczach, na Części Połita, Zalinyczu [?] alias Łopouszczyzna

2nazwaney, w Woiewodztwie Kijowskim, á Powiecie Owruckim leżących, będącey,

3gdzie będąc vigore Zapisu trzechletniego Zastawnego, de Actu et data ejus w Did-

4kowiczach Anno Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo, Quarto, Die Quarta

5Junij od Urodzonych Jchmciów Panów Jakuba y Jana Łohwinczyków [?] Didkow-

6skich, braci między sobą rodzonych, Requirenti danego y służącego, á per

7oblatam Anno eodem, Die Quinta Junij w Grodzie Kijowskim podanego,

8z polami, gruntami oranemi y nieoranemi, pognoiami, Siedliskami, nawozami,

9czerterami, przerobami, rzekami, rzeczkami, z wolnym meliwem [?] we młyn-

10nie na rzece Uszy będącym, z Rzędami [?], borami, drzewem bartnym, y nie-

11bartnym, ze pszczołami y bez pszczół, lasami, błotami, wolnym łowie-

12niem ryb w rzece Uszy y biciem wszelakiego zwierza, y ze wszytkiemi

13in genere et specie pożytkami, nic na siebie samych, Potomków y Suk-

14cessorów swoich niewyłączaiąc ani uymuiąc, tak iak Antecessorowie anti-

15quitus trzymali y używali, áżeby mianowane niemianowanemu, á nie-

16mianowane mianowanemu nie zaszkodziło ani ubliżało wyż rzeczoną

17Część Łopouszczyzną nazwaną teraźnieyszemu Requirentowi w realną

18aktualną trzyletnią, nemine contradicente ac impugnante z wyż wspo-

19mnianą Szlachtą przy sobie będącą podał y postąpił possessyą. W

20czym on Woźny Szlachtą sobie przytomną oświadczywszy się, z tamtąd

21odiechawszy, á tym tey swoiey prawdziwey przedemną Urzędem Possessyi

22Relacyą uczynił y zeznał, prosząc eam Actis connotari, co y otrzymał.

23Jan Filipowicz Woźny pisać nieumieiący. +.

Objaśnienia i tłumaczenia

protunc – podówczas; Vices Regens – zastępca regenta; in vim suae verae ac fidelis Relationis, palam, publice, libereque recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; Die Septima Junij – dnia 7 czerwca; possessya – wprowadzenie w posiadanie.

vigore Zapisu – mocą zapisu; de Actu et data ejus – z miejsca i daty jego wystawienia; Anno 1734, Die Quarta Junij – 4 VI 1734; per oblatam … Die Quinta Junij – przez oblatę 5 VI 1734; nemine contradicente ac impugnante – nikt się nie sprzeciwiał ani nie zaskarżał; eam Actis connotari – by ją wpisano do akt. Rzeka Usza (Uż), pow. owrucki.

Streszczenie

25czerwca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim [?] Leżkowskim [?], woźny generał Jan Filipowicz złożył relację, że 7 czerwca 1734 r., na żądanie Stefana Daniłowicza Didkowskiego, w obecności szlachty Bazylego Zaharenka [?] Didkowskiego i Joachima Kobylińskiego, był we wsi Didkowicze w powiecie owruckim, w części zwanej Zalinycz [?] alias Łopouszczyzna. Na mocy trzyletniego zapisu zastawnego, danego w Didkowiczach 4 czerwca 1734 r. przez braci Jakuba i Jana Łohwinczyków [?] Didkowskich i oblatowanego w grodzie kijowskim 5 czerwca 1734 r., wwiązał rekwirenta bez sprzeciwu w trzyletnie posiadanie tej części z gruntami, lasami, barciami, wolnym mlewem w młynie na rzece Uszy, wolnym połowem ryb i łowami. Woźny jako niepiśmienny podpisał się krzyżykiem.

Nr w rękopisie: 58 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 79v

1Roboracya Kontraktu między Wiell. JmPanem Szcze-

2niowskim, Sędzią Grodzkim Zytom. z iedney, á Wiell.

3Jchmć. Pany Cyrylkiemi [?], Cześnikami Minskiemi małż.

4z drugiey Strony zaszłego.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Czwartego.

6Miesiąca Junij Dwudziestego Pierwszego [?] Dnia.

7Na Vrzędzie Grodzkim, w Mieście Jego Krolewskiey Mości Owruczu, prze[…]

8mną Wawrzyncem Walewskim Lewkowskim [?] Namiesnikiem pisarz [?] y Vices

9[reklamant:] Regentem

k. 80

1Regentem Grodzkim Generatu Woiewodztwa Kijowskiego, y Xięgami nineyszemi

2Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparentes personaliter Wiell. JmPan Michał

3na Wielkim Skrzeniowie [?] Skrzeniowski [?] Podczaszy Owruczelski [?], Sędzia Grodz.

4Zytomirski z iedney, à Wiell. JmPan Jerzy Cyrski [?] Czesnik Minski swym y

5Wielley Jeymci Pani Klary, z Prusbynskich [?] Cerskiey [?] Czesnikowey Minskiey

6mattki swey in lecto ęgritudinis restaiącey Imieniem, zdrowi będąc na cia-

7łach y umysłach. odstąpiwszy swey własney. należney. Ziemskiey Iurisdykcyi, Pra-

8wa, Forum. Powiatu y Woiewodztwa, à pod te teraznieysze dobrowolne ze-

9znanie swoie, quo ad Actum psentem Attinet całą się poddaiąc y wieląc,

10iawnie, ustnie y dobrowolnie dla zapisania do Xiąg nineyszych zeznali. Iż

11Jchmć Zeznawaiące Kontrakt pewny de Actu et data ejus w Wieledni-

12kach między Wiell. Jeymcią Panią Maryanną z Kossakowskich primo vo-

13to Sewerynową Potocką Łowczyną Owrucką, secundo Alexandrową Lę-

14towską [?] Starościną Owrucką, tertio ad psens Alexandrową Leżnicką [?]

15Starościną Zytomirską, y innemi z iedney, à Jchmć Zeznawaiącemi z dru-

16giey Strony spisany, y rękami własnemi tak Wiell. Jeymci Pani Starości-

17ny Zytomirskiey iakoteż y Jchmciow Zeznawaiących tudzież Jchmciow Panow

18Przyiacioł podpisany. in omnibus punctis, clausulis et ligamentis stwier-

19dzaią. approbuią, y ratifikuią, à to pod Zakładem Dwuch Tysięcy złł.

20poll. mocą teraznieyszego dobrowolnego zeznania swego. ktorego Actis

21praesentibus connotari prosili co y otrzymali. Michał Skrzeniowski mp.

22Jerzy Cerski swym y matczynski swey Imieniem.

Objaśnienia i tłumaczenia

Roboracya – uwierzytelnienie, wpis do ksiąg; Wiell. – Wielmożnym; Żytom. – żytomierskim; małż. – małżonkami; Vices Regens – zastępca regenta. Data dnia odczytana niepewnie.

in lecto ęgritudinis – „na łożu choroby”; quo ad Actum psentem attinet – „co do niniejszego aktu”; de Actu et data ejus – „z miejsca i datą”; in omnibus punctis, clausulis et ligamentis – „we wszystkich punktach, klauzulach i zobowiązaniach”; Actis praesentibus connotari – „do niniejszych akt zapisać”; złł. poll. – złotych polskich; mp. – manu propria.

Nazwiska Skrzeniowski/Cerski odczytane niepewnie; podpis potwierdza „Cerski”, w tekście forma „Cyrski” – prawdopodobnie ta sama osoba.

Streszczenie

21[?] czerwca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim [?], Michał na Wielkim Skrzeniowie [?] Skrzeniowski [?], podczaszy owruczelski [?] i sędzia grodzki żytomierski, oraz Jerzy Cerski [?] (w tekście także Cyrski), cześnik miński, działający w imieniu własnym i swojej matki Klary z Prusbyńskich [?] Cerskiej, cześnikowej mińskiej, złożonej chorobą, zeznali i zatwierdzili kontrakt spisany w Wieledniki [?] między Marianną z Kossakowskich, primo voto Sewerynową Potocką, łowczyną owrucką, secundo voto Aleksandrową Lętowską [?], starościną owrucką, tertio voto Aleksandrową Leżnicką [?], starościną żytomierską, i innymi a zeznającymi. Kontrakt zatwierdzili we wszystkich punktach pod zakładem 2000 złotych polskich i podpisali zeznanie.

Nr w rękopisie: 59 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 80

1Oblata Dymissyi od JW. Potockiego Wdy Ferner [?]

2Chor. WK. daney y służącey

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

4Miesiąca Iunij Dwudziestego Osmego Dnia

5Na Vrzędzie Grodzkim w Miescie Jego Krolewskiey Mosci Owruczu przede

6mną Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim [?] Namiesnikiem

7pro tunc y Vices Regentem Grodzkim Generatu Woiewodztwa Kijows-

8kiego y Xięgami nineyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi Comparens

9personaliter Wiell. JmPan Jan Kozaryn [?] Namiestnik [?] Wkd. tę Dymissyą

10od JW. Jozefa Potockiego Wdy y Gener. Woysk Regimentarza WKs.

11W. Wilhelmowi [?]

k. 80v

1W. Wilhelmowi Terner [?] Chor. WK uwalniaiącą od służby Woy-

2skowey podpisem tegoż y pieczęcią Woyskową wyciśnioną

3zatwierdzoną ad Acta Castren. Kijovien. per Oblatam podał de

4tenore tali Josef z Potoka na Stanisławowie Brodach [?] Kięstwie

5Zbaraskim [?] y Kuźminowie Potocki Woiewoda i Generał Ziem

6Kijowski Regimentarz Woysk Koronnych Generalny Etc.

7Wiadomo czynię Komu o tem wiedzieć należy osobliwie Ran-

8gom Woyskowym wyzszey y niższey szarży, W. JKMści JmP.

9Wilhelm Terner [?] Chor. służąc przez przeciąg czasu w Regimen-

10cie Pieszym WKor. sprawował się chwalebnie y powinno-

11sciom wszystkim ktore do dobrego należały Officera pilnie

12y umieiętnie zadosyć czynił chętnie do tego służby przy-

13chyliwszy się buenie [?] uwolnienie y Dymissyę moią daię

14y wszystkim do kogo należeć będzie rekomenduię Co dla

15lepszey wagi y walorą Dymissya ręką własną podpi-

16suię y pieczęć Kawaleryi moiey Woyskowey przy-

17ciśnąć rozkazałam Dan w Jarosławiu Dnia Dwudzie-

18stego Augusti Tysiąc Siedmset Trzydziestego Trzeciego Roku

19Josef z Potoka Potocki WGZK Regimentarz General-

20ny WKor. L.S. Ktora że to Dymissya za podaniem y

21prozbą wyżey mianowaney Osoby a za moim Urzędo-

22wym przyięciem słowo w słowo z początku aż do końca

23do Akt Grod. Gener. Wtwa Kijowskiego iest ingrossowana

Objaśnienia i tłumaczenia

Wdy – Woiewody; Gener. Woysk Regimentarza – generalnego regimentarza wojsk; WK./WKs. – Wielkiego Księstwa (Litewskiego) lub Wojsk Koronnych; Chor. – chorąży.

ad Acta Castren. Kijovien. per Oblatam podał de tenore tali – „podał do akt grodzkich kijowskich przez oblatę w brzmieniu takim”; L.S. = locus sigilli, miejsce pieczęci.

Chor. WK – chorąży wojsk koronnych; WGZK – wojewoda, generał ziem kijowskich; W. JKMści JmP. – wierny JKMci jegomość pan.

Ingrosacja – wpisanie dokumentu do ksiąg urzędowych.

Napis „MENSIS” u dołu strony to prawdopodobnie próba pióra lub początek niezapisanej formuły datacyjnej.

Streszczenie

28czerwca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim [?], Jan Kozaryn [?] podał do oblaty dymisję wydaną przez Józefa Potockiego, wojewodę kijowskiego i regimentarza generalnego wojsk koronnych, Wilhelmowi Ternerowi [?] (w tytule Ferner [?]), chorążemu w regimencie pieszym wojsk koronnych. W dymisji, danej w Jarosławiu 20 sierpnia 1733 r., Potocki zaświadcza, że Terner [?] służył chwalebnie i wypełniał obowiązki oficera, uwalnia go ze służby wojskowej i poleca go wszystkim; dokument opatrzony podpisem i pieczęcią.

Nr w rękopisie: 59a (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 81 [?]

1MENSIS IULIUS

2Roboracya Kontraktu, między Wieł. JmPanem

3Szczeniowskim Podczaszym Bracławeł. Sędzią Grodz.

4Zytomsk. z iedney, i Urodz. JmPanem Kamien-

5skim z drugiey Strony stałego y spisanego.

6Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego.

7Miesiąca Iulij Dwunastego Dnia.

8Na Vrzędzie Grodzkim, w Miescie Jego Krolewskiey Mości Owruczu,

9przedemną Wawrzyncem Walewskim [?] Leżykowskim [?] Namiesnikiem pro

10tunc Podwojewodztwa y Vices Regentem Grodz. Generału Wtwa Kijow.

11y Xięgami ninieyszemi Grodz. Kijows. Comparentes personaliter

12Wielmożny JmPan Michał na Wielkim Szczeniowie y Pokalewie

13Szczeniowski Podczaszy Bracławsk. Sędzia Grodz. Zytomirski z ie-

14dney, a Urodz. JmPan Tomasz z Ladzkich [?] Kamionek [?] Kamien-

15ski z drugiey Strony zdrowi będąc na ciele y umyśle, zstępu-

16iący swey własney y dziedziczney Ziemskiey należney Iurisdykcyi,

17Prawa, Forum, Powiatu y Wdztwa a pod teraznieysze dobrowol-

18ne zeznanie swoie całe się poddaiąc y wcielaiąc, iawnie, ustnie,

19y dobrowolnie zeznali. Iż Ichmć Zeznawaiące, Kontrakt perpe-

20tuae Resignationis ẽ Dobra Małowszczyznę [?] y Inne Roku Tysiąc,

21Siedmset, Trzydziestego, Czwartego Die Decima Iulij między

22sobą w Pokalewie za Tysiąc złł. pol. stały y z ręku [?] obu Ichmw

23Recognoscentium iakoteż Ichmw Panow Przyiaciół podpisany et

24vadio similis summae mille florenorum polonicalium necnon da-

25mnis terrestribus in casu contraventionis temu Kontraktowi ob-

26warowany psenti sua Recognitione zmacniaią, approbuią, roboruią

27ratyfikuią ktorą Roboracyą Actis connotari prosili co y otrzy-

28mali. Michał Szczeniowski Podczaszy Bracławski. Sędzia

k. 81v [?]

1Grodzki Zytomirski manu propria. Tomasz Kamienski mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparentes personaliter – stawiwszy się osobiście; perpetuae resignationis – wieczystej rezygnacji; die decima Iulij – dnia 10 lipca; vadio similis summae mille florenorum polonicalium necnon damnis terrestribus in casu contraventionis – zakładem równej sumy tysiąca złotych polskich oraz szkodami ziemskimi na wypadek naruszenia; psenti (praesenti) sua Recognitione – niniejszym swoim zeznaniem; Actis connotari – do akt zapisać.

Bracławeł./Bracławski – bracławski; Wtwa Kijow. – województwa kijowskiego; złł. pol. – złotych polskich.

manu propria (łac.) – ręką własną; mp. – manu propria. Zakończenie podpisów aktu z poprzedniej strony.

Streszczenie

12lipca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim [?] Leżykowskim [?], Michał na Wielkim Szczeniowie i Pokalewie Szczeniowski, podczaszy bracławski i sędzia grodzki żytomierski, oraz Tomasz z Ladzkich [?] Kamionek [?] Kamieński zeznali i zatwierdzili kontrakt wieczystej rezygnacji dóbr Małowszczyzna [?] i innych, zawarty między nimi w Pokalewie 10 lipca 1734 r. za 1000 złotych polskich, podpisany przez strony i przyjaciół i zabezpieczony wadium w tej samej sumie oraz szkodami ziemskimi na wypadek naruszenia. Obaj podpisali roborację.

Nr w rękopisie: 60 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 81v [?]

1Zapis Cessionis od Urodz. JmPana Kamieńskiego

2Wiell. JmPanu Szczeniowskiemu [?] Podczaszemu

3Trębowell. Sędziemu Grodz. Zytom. dany y służący.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego

5Miesiąca Julij Dwunastego Dnia.

6Na Vrzędzie Grodz. w Mieście Jego Krolewskiey Mości Owruczu, przedemną

7Wawrzyncem Wałkowskim [?] Lewkowskim [?], Namiesnikiem pro tunc Podwoie-

8wodztwa y Vices Regentem Grodz. Generatu Wtwa Kijowskiego, y Xię-

9gami ninieyszemi Grodz. Kijowskiemi. Comparens personaliter Urodz.

10JmPan Tomasz z Ładzkich [?] Kamionek [?] Kamieński, ten Zapis Cessio-

11nis od Siebie Zeznawaiącego in rem et personam Wiell. JmPana Szcze-

12niowskiego [?] Podcz. Trębowell. Sędziego Grodz. Zytom. dany y służący

13z podpisem ręki swey własney, tudzież z podpisami ręk Ichmciow

14Panow Pieczętarzow [?], ustnie do podpisu tego Zapisu uproszonych, ktore

15intro contentors [?] dla wpisania do Xiąg niniejszych podawszy liberè

16zeznał, in eo verborum qui sequitur tenore. Ja Tomasz z Ładzkich [?]

17Kamionek [?] Kamieński niegdy zeszłego z tego Swiata Wielm. JmPana

18Stefana Wawrzynca Kamieńskiego Cześnika Latyczowskiego Brat

19rodzony, a zaś Urodz. Ichmciow Panow Maryanny y Ignacego Kamien-

20skich z niegdy zeszłych z tego Swiata Wiell. Ichmciow Panow Stefana Wa-

21wrzynca y Antoniny Plichcianki [?] Kamieńskich Cześnikow Latyczows.

22mattwo [?] Corki y Syna legitimè spłodzonych wszytkich Dobr tak Oyczy-

23stych iakoteż macierzystych naturalnych po Rodzicach swoich Dziedzi-

24cow y Possessorow, tudzież Jure Successionali Dobr zastawnych, y Summ

25na nich będących na Corkę y Syna spadłych Stryi rodzony, y natu-

26ralny Opiekun, swym y tychże Dzieci Imieniem, za ktorych o pokoy

27y dotrzymanie tego Zapisu Cessionis ręczę y zapisuię się, zdrowy będąc

28na ciele y umyśle odstąpiwszy swey własney, y dziedzinney należney

29Ziemskiey Jurisdykcyi, Prawa, Forum, Powiatu y Wtwa, a pod ten teraz-

30nieyszy Zapis Cessionis dobrowolny całość [?] poddaiąc y wielaiąc [?], iaw-

31nie, y dobrowolnie każdemu komu o tym wiedzieć należy teraz napotym

32[reklamant:] y zawzdy

k. 82

1y zawsdy zeznawam y oznaymuię. Iż Ja przychylaiącsię do Kontraktu. in ordi:

2ne ad cedendum et resignandum, tak Dobr Zastawnych, iakoteż y Summ na nich

3extenduiących się między Wiell. JmPanem Michałem na Wielkim Szczeniowie [?]

4Szczeniowskim [?], Podczaszym Owruckim [?], Sędzią Grodz. Zytom. á mną Zeznawa:

5iącym Anno Millesimo Septingentesimo, Trigesimo Quarto. Die Decima Ju:

6lij w Pohalewie [?] stałego, powziowszy z rąk Wiell. JmPana Michała Szczeniow:

7skiego, Podczaszego Owruckiego [?] Sędziego Grodz. Zytt. zupełną, istotną, y dostateczną

8ną satisfakcyą, z ktorey odebraney in toto et integro satisfakcyi, tym teraz:

9nieyszym moim Zapisem Cessionis tegoż Wiell. JmPana Podczaszego

10Owruckiego [?], Potomkow y Sukcessorow Jmci kwituię, Summę zaś na Dobrach

11Siedliskach [?] Berdyczowskich [?] y innych udaną, extenduiącęsię, na Osobę

12Wiell. JmPana Szczeniowskiego Podczaszego Owruckiego [?] Sędziego Grodz. Zytt.

13ceduię, ustępuię, transfunduię y przekazuię, papiery też wszelkie na te Do:

14bra Siedlisko y inne, tudzież y Summy na tych Dobrach extenduiącesię,

15do rąk tegoż Wiell. JmPana Podczaszego Owruckiego [?] in instanti oddaię, á

16Sam iuż z pomienionemi Sukcessorami z Dobr przerzeczonych y Summ wsze:

17lkam, y wieczniesię wyzuwam. Wolen tedy iuż iest y będzie, Wiell. JmPan

18Szczeniowski Podczaszy Owrucki [?] Sędzia Grodz. Zytom. tak pomienio:

19nemi Dobrami Zastawnemi, iakoteż y Summami na nich będącemi w swo:

20ią obiąwszy possessyą, ktorey exnunc dopuszczam iako chcieć iuż swe:

21mi własnemi, rządzić, szafować, dysponować, y ku naylepszemu pożytko:

22wi swemu obrocić, Prawem swoim komu chcieć puścić. W czym Ja cum

23Posteris et Successoribus w dzierżeniu y używaniu pomienionych Dobr,

24y Summ na nich będących, tak Sam przez się, iakoteż subordynowane

25Osoby, żadney przeszkody y trudnosci czynić y zadawać nie mam, y niepo:

26winien będę, pod Zakładem Dwiącza [?] złł. poll. y nagrodzeniem szkod

27z tąd pochodzących, na gołe rzeczenie słowa, krom przysięgi cielesney

28oszacowanych, owszem od wszelakich impedymentow prawnych y nie:

29prawnych od kogokolwiek zachodzących, u każdego, Prawa, Sądu, y

30Urzędu swoim własnym kosztem y nakładem, tyle kroć, ile kroć po:

31trzebaby prawna ukazywała zastępować, bronić, ewinkować, deklaru:

32ię, et super omnibus Bonis meis, nunc habitis et in futurum haben:

33dis zapisuię się. A in casu contraventionis temu teraznieyszemu Za:

34pisowi, Cessionis Forum generale et terminum peremptorium sobie

35Samemu cum Posteris et Successoribus do odpowiadania y usprawie:

36dliwieniasię naznaczam y prefiguię, y na to daię ten moy List

37dobrowolny Zapis Cessionis z podpisem ręki moiey własney y z podpi:

38[reklamant:] sami

k. 82v

1sami rąk Ichmościów Panow Przyiacioł, ustnie y oczewiście do podpisu tego

2Zapisu uproszonych. Działo się w Owruczu, Roku Tysiąc Siedm-

3set, Trzydziestego, Czwartego, Die Duodecima Julij. U tego Zapi-

4su Cessionis ac Quietationis podpisy rąk temi słowy. Tomasz

5z Ładzkich [?] Kamionek [?] Dziryk [?] Kamienski mp. Jako proszony Przyia-

6ciel od Jmci Pana Tomasza Kamienskiego do tego Zapisu Cessio-

7nis Przyiaciel podpisuię się Jan Chodakowski mp. Oczewisto pro-

8szony Przyiaciel od Jmci Zeznawaiącego do tego Zapisu Cessi-

9onis podpisuię się Antoni Kozłowski [?]. Ustnie proszony przyiaciel

10od Jmci Zeznawaiącego, do podpisu tego Zapisu Cessionis ac Qui-

11etationis podpisuię się Józef Bohdanowicz mp. Ktory że to Zapis

12Cessionis za podaniem y prozbą wyż mianowanego Jmci Zezna-

13waiącego, a za moim Urzędowym przyięciem, wszystek z po-

14czątku aż do konca, słowo w słowo, iako się w sobie ma do Xiąg

15ninieyszych iest wpisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; liberè – dobrowolnie; in eo verborum qui sequitur tenore – w brzmieniu słów następującym; legitimè – prawnie; Jure Successionali – prawem sukcesji; Forum – sąd właściwy. Wtwa – Województwa; Grodz. – grodzkiego; Podcz. Trębowell. – podczaszy trembowelski; Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina).

in ordine ad cedendum et resignandum – w celu cesji i rezygnacji; Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Quarto Die Decima Julij – 10 VII 1734; in toto et integro – w całości i nienaruszenie; exnunc – od teraz; cum Posteris et Successoribus – z potomkami i następcami; super omnibus Bonis meis nunc habitis et in futurum habendis – na wszystkich dobrach moich teraz posiadanych i w przyszłości mających być posiadanymi; in casu contraventionis – w razie naruszenia; Forum generale et terminum peremptorium – sąd ogólny i termin zawity; Zytom./Zytt. – żytomierski; Podczaszy Owrucki – odczyt urzędu niepewny.

Cessionis ac Quietationis – (zapis) cesji i kwitu; Die Duodecima Julij – dnia 12 lipca [1734]; mp. – manu propria, ręką własną.

Streszczenie

12lipca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Wałkowskim [?] Lewkowskim [?], Tomasz z Ładzkich [?] Kamionek [?] Kamieński, brat zmarłego Stefana Wawrzyńca Kamieńskiego, cześnika latyczowskiego, oraz stryj i opiekun jego dzieci Maryanny i Ignacego, podał do wpisania zapis cesji na rzecz Michała na Wielkim Szczeniowie [?] Szczeniowskiego [?], sędziego grodzkiego żytomierskiego (w tytule podczaszego trembowelskiego, w tekście podczaszego owruckiego [?]). Zgodnie z kontraktem zawartym w Pohalewie [?] 10 lipca 1734 r., po otrzymaniu pełnej zapłaty, Kamieński kwituje Szczeniowskiego i ceduje na niego sumę zabezpieczoną na dobrach zastawnych Siedliska Berdyczowskie [?] i innych wraz z dokumentami, zrzekając się w imieniu swoim i podopiecznych wszelkich praw do tych dóbr i sum. Zobowiązał się bronić cesjonariusza przed roszczeniami pod zakładem (kwota nieczytelna) i rygorem terminu zawitego. Zapis, sporządzony w Owruczu 12 lipca 1734 r., podpisali Kamieński oraz Jan Chodakowski, Antoni Kozłowski [?] i Józef Bohdanowicz.

Nr w rękopisie: 61 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 82v

1Zapis perpetuae Donationis od tegoż

2Urodzonego JmPana Kamienskiego, temuż

3Wiel. Jmci Panu Strzeniowskiemu [?] Podczasze-

4mu Trębowelskiemu Sędziemu Grodzkiemu

5Zytomirskiemu dany y służący.

6Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego.

7Miesiąca Julij Dwunastego Dnia.

8Na Vrzędzie Grodz. w Miescie Jego Krolewskiey Mości Owruczu, przede-

9mną Wawrzyncem Walewskim [?] Lewkowskim [?], Namiesnikiem pune

10Podwojewodztwa y Vices Regente Grodz. Generatu Wtwa Kijows., y Xięgami

11ninieyszemi Grodz. Kijowskiemi. Comparens personaliter Urodzony

12Jm Pan Tomasz Kamienski ten Zapis perpetuae ac irrevocabilis

13Donationis od Siebie Zeznawaiącego Wielmożnemu Jegomo-

14sci Panu Michałowi na Wielkim Strzeniowie [?] y Łobaczewie [?] Strze-

15niowskiemu [?] Podcz. Trębowell. Sędziemu Grodz. Zytom. z podpisem rą-

16[reklamant:] swey

k. 83

1swey własney, tudzież z podpisami rąk Ichmw Panow Przyiaciot dany y służący

2radne intro contentorb [?] dla wpisania do Xiąg ninieyszych podawszy libere ac bene:

3vole zeznał, prosząc Urzędu ninieyszego aby do Akt ingrossowany był,

4ktorego, Ja Urząd annuendo affektacyi, za ustnym zeznaniem y prozbą

5przerzeczony Zapis ad acticandum przyimuiąc czytałem, y iest de te:

6nore tali. Ja Tomasz z Ładzkich [?] Kamionek [?] Kamieński, niegdy Wietto

7zeszłego z tego Swiata Jm Pana Stefana Wawrzynca Kamieńskiego Cze:

8śnika Łatyczewskiego Brat rodzony, a zaś Ichmw Panow Marcyan:

9ny y Ignacego Kamieńskich z niegdy zeszłych z tego Swiata Wiett

10Ichmw Panow Stefana Wawrzynca y Antoniny Plichcianki [?] Kamieńskich

11Cześnikow Łatycz. mattow Corki y Syna legitime spłodzonych, wszytkich

12Dobr tak Oyczystych iako też y macierzystych naturalnych po rodzi:

13cach swich Dziedzicow y Possessorow Stryi rodzony y naturalny Opie:

14kun, swym y tychże dzieci Imieniem za ktorych o pokoy y dotrzymanie tego

15Zapisu perpetuo Ionadnis [?] ręczę y zapisuięsię, zdrowy będąc na ciele y

16umyśle odstępiwszy swey własney y dziecinney należney Iurisdykcyi

17Prawa Forum Powiatu y Wtwa, a pod ten teraznieyszy Zapis wieczy:

18sty dobrowolny całesię poddaię y wcielaię, iawnie, ustnie, y dobrowol:

19nie, każdemu komu o tym wiedzieć należy teraz napotym y zawsze ze:

20znawam y oznaymuię. Iż Ja przychylaiącesię naprzod do woli y dyspo:

21zycyi, Swiętey pamięci Wiett Jm Pana Stefana Wawrzynca Kamieńskie:

22go Cześnika Łatyczews. Brata swego rodzonego, tudzież Kontraktu sło:

23wnego, na przedaż Dobr Malowszczyzny [?] y Częsci pewney w pieszcza:

24nicy, między sobą a Wiett Jm Panem Michałem Ożeżeniowskim [?] Podcza:

25szym Orszowett [?] Sędzią Grodz. Zytom. umowionego po zakończoney te:

26nucie arędowney, iakoteż przychylaiącesię do Prawa pospolitego, po:

27niewaz dla zaiątrzoney kozackiey haydamackiey złosci teraz in pu:

28blica calamitate wyżey zakrwawioną tychże haydamakow we krwi szla:

29checkiey przez zeyscie z tego Swiata niegdy Wiett Ichmw Panow Stefa:

30na Wawrzynca y Antoniny Plichcianki [?] Kamieńskich Cześnikow Łaty:

31czews. mattow Brata y Bratowey swich rodzonych, iakoteż funditus zru:

32inowania y całey Fortuny zniszczenia dziatkom tychże Ichmw y pozostałym

33Sukcessorom zbęd potrzebnej przystoyney edukacyi, y dochodzenia in:

34ney w ręku cudzych zostaiącey Fortuny a chcąc z siebie podsiwszy [?] po:

35kazać we wszytkim nie stratę Fortuny ale usilne dochodzenie iey y na:

36[reklamant:] leżyte

k. 83v

1kiętą Opiekę maiąc przytym z Prawa pospolitego wolność Dobrami natu-

2ralney sobie dyspozycyi Opiekuńskiey podległemi iako chcieć y rozdzić

3szafować, dysponować, dać, darować, zamieniać, y ku naylepszemu pożyt:

4kowi Dziecinnemu obrocić, á widząc wtym być lepsze y pożytecznieysze,

5naradziwszy się dobrze tak ex paterna iakotez ex materna linea bliskich

6krewnych y dalekich, tudziez y Przyiacioł sobie życzliwych, na ostatek

7ieszcze za zgodą Wiell. JmPana Cześnika Łatyczewskiego takową dyspo:

8zycyą Dobra wyz pomienione Małoszczyznę [?] y Część w Pieszczanicy [?]

9od Urodz. Jchmciow Panow Iacka y Luby alias Bogumiły Moczulskiego [?] Kasin-

10skich [?] małżow nabytą Prawem wiecznym Wiell. JmPanu Michałowi na

11Wielkim Krzeniewie [?] y Bokałowie [?] Krzeniowskiemu [?] Podczaszemu Trębo-

12well. Sędziemu Grodz. Zytomg. zbyć, iakoż tym teraznieyszym Zapisem

13perpetuo Ionadnis [?] temuż Wiell. JmPanu Podczaszemu Trębowell.

14przerzeczone Dobra Małoszczyznę y Część w Pieszczanicy daię, daruię,

15y na wieczne czasy resignuię, z gruntami, polami, oranemi y nieoranemi

16Dworskiemi y chłopskiemi, tudziez poddanemi na tymże gruncie ad præ:

17sens będącemi y przez rzeczkami [?], zareczkami, chruściakami, pagorami [?], na:

18iezdami [?], borami, lasami, dąbrowami, gajami, w borze drzewem bartnym, y

19niebartnym ze pszczołami y bez pszczoł nie mniey Dworkiem wteyże

20Małoszczyznie będącym, gumnem stodołami y oborą ospadłemi in par:

21te putredini podległemi, sadami, rzekami, rzeczkami, potokami,

22krynicami, y ich ponikwami, poddaństwa czyndzami [?], dańmi, miodową, czynsza:

23mi, czypami [?], dochodami wszelkiemi pożytkami, poddaństwem pustoszeni:

24stwem [?], tytułem, prerogatywą, y państwem nic á nic na kogo inszego

25niezostawuiąc, ani exceptuiąc ale wszytko ogułem y pospolitością za:

26wieraiąc tak aby mianowane niemianowanemu, á niemianowane mia:

27nowanemu w niwczym nieszkodziło y nieubliżało tak iako pomienione

28Dobra Małoszczyzna y Część w Pieszczanicy antiquitus in suis metis,

29limitibus, distantiis et circumferencijs zostawali, y teraz in suo esse zo:

30staią. A sam się iuż z pomienionemi Sukcessorami in tutela mei zosta:

31iącemi z Dobr pomienionych Małoszczyzny y Części w Pieszczanicy

32wyzuwam y wiecznie zrzekam. Woleń tedy iuż iest y będzie Wiell.

33JmPan Michał Krzeniowski Podczaszy Trębowell. Sędzia Grodz. Zyto

34pomienionemi Dobrami w Swią obięszy [?] possessyą ktorey ex nunc dopu:

35szczam, iako chcieć rozdzić, szafować disponować, dać, darować, prze:

36dać, zamieniać, y ku naylepszemu pożytkowi swemu obrocić, w czym ia

37sam przez się ani przez subordynowane Osoby w dzierżeniu y używaniu

38[reklamant:] pomienionych

k. 84

1pomienionych Dobr żadney przeszkody y trudnosci czynić y zadawać niemam

2y niepowinien będę, owszem od wszelakich Impedymentow prawnych y nie:

3prawnych, od kogokolwiek zachodzących swym kosztem y nakładem u każde:

4go Prawa, Sądu y Vrzędu, tyle kroć, ilé kroć potrzeba by prawna ukazy:

5wała, bronić, ewinkować, zastępować deklaruię et super Bonis meis ha:

6bitis nunc et in futurum habendis zapisuię się, á in casu contraventio:

7nis temu Zapisowi swemu, Forum generale et Terminum peremptorium do

8odpowiadania y usprawiedliwienia się, sobie samemu Potomkom y Suk:

9cessorom naznaczam y przyimuię, y na to daię ten moy List dobrowol:

10ny Zapis perpetuae Donationis z podpisem ręki moiey własney, y

11z podpisami ręki Ichmciow Panow Przyiaciot, ustnie y oczewiście do

12podpisu tego Zapisu odemnie uproszonych. Dziataię w Owruczu

13Anno Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo Quarto, Die Duodeci:

14ma Julij. U tego Zapisu perpetuae Donationis ac irrevocabilis

15podpisy ręki temi słowy. Tomasz Kamienski mp. Ustnie proszony

16Przyiaciel od Jmci Zeznawaiącego do tego Zapisu perpetuae Donatio:

17nis podpisuię się Jan Chodakowski mp. Oczewisto proszony Przy:

18iaciel od Jmci Zeznawaiącego do tego Zapisu perpetuae Donatio:

19nis podpisuię się Antoni Kostowski [?] mp. Jako proszony Przyiaciel

20od Jmci Zeznawaiącego do podpisu tego Zapisu perpetuae Donatio:

21nis ac irrevocabilis podpisuię się Jozef Bohdanowicz mp. Ktory to

22Zapis za podaniem y prozbą wyż mianowaney Osoby Zeznawaią:

23cey á za moim Vrzędowym przyięciem wszystek z początku aż do końca

24słowo w słowo do Xiąg ninieyszych iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

perpetuae ac irrevocabilis Donationis – wieczystej i nieodwołalnej darowizny; Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; Vices Regente – zastępca regenta; Generatu Wtwa Kijows. – generału województwa kijowskiego; Podcz. Trębowell. – podczaszy trembowelski; numer marginalny słabo czytelny.

intro contentorum – „wewnątrz zawartego”; libere ac bene vole – swobodnie i dobrowolnie; annuendo affektacyi – przychylając się do życzenia; ad acticandum – do wpisania do akt; de tenore tali – tej treści; perpetuo – na wieki; in publica calamitate – w czasie publicznego nieszczęścia (najazd hajdamaków); funditus – doszczętnie; Wiett – wielmożny (-ych); matt. – małżonkowie; Cześnik Łatyczewski – cześnik łatyczowski (urząd ziemski woj. podolskiego).

ex paterna/materna linea – z linii ojcowskiej/macierzyńskiej; ad præsens – obecnie; in parte putredini podległemi – częściowo zbutwiałymi; antiquitus in suis metis, limitibus, distantiis et circumferencijs – od dawna w swoich granicach, odległościach i obwodach; in suo esse – w swym stanie; in tutela mei – pod moją opieką; ex nunc – od teraz; perpetuo – na wieczność.

Wiell. JmPan = Wielmożny Jegomość Pan; Trębowell. = trembowelski; Sędzia Grodz. Zytomg. = sędzia grodzki żytomierski; Cześnik Łatyczewski = cześnik latyczowski.

L. S. Ch. – zapewne parafa pisarza/kopisty (inicjały Ł. S. Ch.?). Lit. łac.: „super Bonis meis habitis nunc et in futurum habendis” – na dobrach moich obecnych i przyszłych; „in casu contraventionis” – w razie naruszenia; „Forum generale et Terminum peremptorium” – sąd powszechny i termin zawity; „perpetuae Donationis ac irrevocabilis” – wieczystej i nieodwołalnej darowizny; data: 12 VII 1734, Owrucz; mp. = manu propria.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

12lipca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?], Tomasz z Ładzkich [?] Kamionek [?] Kamieński podał do wpisania zapis wieczystej i nieodwołalnej darowizny na rzecz Michała na Wielkim Strzeniowie [?] Strzeniowskiego [?] (w tekście także Krzeniowski [?]), podczaszego trembowelskiego i sędziego grodzkiego żytomierskiego. Kamieński, brat zmarłego Stefana Wawrzyńca Kamieńskiego, cześnika latyczowskiego, oraz stryj i opiekun jego dzieci Marcyanny i Ignacego, wskazuje, że Stefan Wawrzyniec i jego żona Antonina Plichcianka [?] zginęli z rąk hajdamaków, a ich majątek został zniszczony. Zgodnie z wolą brata i słownym kontraktem sprzedaży, po naradzie z krewnymi i przyjaciółmi, daruje obdarowanemu dobra Małoszczyzna [?] i część w Pieszczanicy [?], nabyte niegdyś od Jacka i Luby alias Bogumiły Moczulskich [?] Kasińskich [?], z gruntami, poddanymi, lasami, dworkiem i wszelkimi pożytkami, zrzekając się ich w imieniu swoim i podopiecznych. Zobowiązał się do ewikcji pod rygorem sądu powszechnego i terminu zawitego. Zapis, sporządzony w Owruczu 12 lipca 1734 r., podpisali Kamieński oraz Jan Chodakowski, Antoni Kostowski [?] i Józef Bohdanowicz.

Nr w rękopisie: 62 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 84

1Possessya Wiell. Jm Pana Szczeniowskiego [?], Podczaszego

2Pisarza Grodz. Żytt. w Dobra Małoszczy:

3zny [?] y inne służąca.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego.

5Miesiąca Julij Czternastego Dnia.

6Na Vrzędzie Grodz. w Mieście Jego Krolews. Mości Owruczu, przedemną

7Wawrzyńcem Walewskim [?] Lechowskim [?] Namiesnikiem pro tunc Podwoie:

8wodztwa, y Vices Regentem Grodz. Generału Wtwa Kiiowskiego y

9[reklamant:] Xięgami

k. 84v

1Xięgami niniey[s]zemi Grodz. Kijowskiemi. Stanowszy oczywiście Woźny General

2Wtwa Kijow. y Jnnych, Opatrzny Bazyli Pieszczaniecki [?], wmor prawdziwey

3wierney, y skuteczney Relacyi swoiey, iawnie, ustnie, y dobrowolnie ad

4Acta zeznał. Jż on Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego

5go Czwartego Die Decima Quarta Julij, ad affectationem, juridicamq.

6requisitionem, Wiełł. JmPana Michała na wielkim Czeszeniowie [?] y Po-

7kalewie [?] Czeszeniowskiego [?] Podczaszego Przemyśl. [?], Sędziego Grodz. Zyto:

8maię przy sobie Stronę Szlachtę ludzi wiary godnych Urodz. Jchmciow Panow

9Antoniego Ostrowskiego [?] y Kazimierza Zaskiewicza [?] ò maioris ac

10evidentioris testimonij gratiâ sibi adhibitos był naprzod w Dobrach

11Małoszczytynie [?] y na Częsci w Pieszczanicy [?], tandem tenże Woźny

12z tąż Stroną Szlachtą sobie przytomną Roku, Miesiąca, y Dnia

13wyż wyrażonych był na Siedlisku Berdyczkach [?] Kaliteiowszczyznie [?],

14y innych do Dobr Małoszczytyny należących, gdzie będąc tak vigo-

15re Zapisu perpetuae Donationis, od Urodz. JmPana Tomasza Kamien-

16skiego [?] Wiełł. Reluirentowi Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydzieste-

17go Czwartego, Die Duodecima Julij w Owruczu spisanego, et co-

18ram Actis Anno, Mense, et Die, eodem personaliter zeznanego,

19Dobra Małoszczytynę y Część w Pieszczanicy, iakoteż Vigore Zapisu

20Cessionis od tegoż Urodz. JmPana Tomasza Kamienskiego [?] temuż

21Wiełł. Reluirentowi Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Czwar-

22tego, Die Duodecima Julij w Owruczu spisanego, et coram Actis

23iisdem Castren. Kijovien. Anno, Mense, et Die, eodem personaliter

24zeznanego, Siedlisko nazywaiącesię Berdyczki [?] Kaliteiowszczyzną [?]

25y Jnne Wtwie Kijow. á Powiecie Owruc. leżące, z gruntami, po-

26lami, y poddanym nazywaiącymsię Charkiem [?], z żoną, Synami, y

27dziećmi, ad praesens na tymże gruncie osiadłym, y przez wszystkiemi

28poddanemi, nawozami [?], pognoiami, Dworskiemi y chłopskiemi Dwor-

29skiem [?] w Dobrach Małoszczytynie będącym, in parte patrediri [?] pod-

30ległym, borami, lasami, gaiami, dąbrowami, chrustami, zaroślami,

31oczeretami [?], w ktorych drzewem bartnym y niebartnym, ze pszczoła[mi] [dziura w papierze]

32y bez pszczoł, rzekami, rzeczkami, rotokami [?], krynicami, y ich pow-

33kowami [?], danią, czynszem, osypem, poddaństwem y posłuszeństwem

34wszelkiemi pożytkami y dochodami, w dawnych Possessyach y Prawach

35ò wszystkim dostatecznie specyfikowanemi, tak iako in suis metis,

36limitibq. distantiis, et circumferentiis przed tym zostawali, nic nie[ws]zy[...] [dziura w papierze]

37[reklamant:] puiąc

k. 85

1puszczę, ani uymuię ani na kogo inszego rezeruię iako Iura in se sonant

2plenè. Wiell. JmPanu Michałowi Strzemińskiemu [?] Podczaszemu Owru[?]-

3wski [?] Sędziemu Grodz. Zyt. nemine impugnante et contradicente Dobra

4iedne w realną aktualną dziedziczną, a drugie zastawną podał, pusz-

5cził effectivè intromittował Possessyą, w ktorym pomieniony poddany

6niebędąc niwczym sprzeczny, co iemu kazano, zaraz należycie pet-

7nić, y wszelkie posłuszeństwo odbywać począł. A tak przerzeczony Wo-

8źny Wiell. Reluirenta przy spokoyney zostawiwszy possessyi, ad Acta

9przybywszy przedemną Urzędem uczynił y zeznał possessyi Relacyą

10ktorą Actis connotari prosit co y otrzymał. F. Woźny scribendi igna-

11rus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Possessya – wwiązanie w posiadanie dóbr; Wiell. – Wielmożnego; Żytt. – żytomierskiego; pro tunc – podówczas; Vices Regens – zastępca regenta; Wtwa – Województwa. Nazwa dóbr i nazwisko odczytane niepewnie.

Relacja woźnego o wwiązaniu w posesję; początek aktu na poprzedniej stronie. Łac.: „ad affectationem juridicamque requisitionem” – na żądanie i prawne wezwanie; „maioris ac evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos” – przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; „Die Decima Quarta Julij” – 14 VII 1734; „Die Duodecima Julij” – 12 VII 1734; „perpetuae donationis” – wieczystej darowizny; „cessionis” – cesji; „coram Actis Castren. Kijovien.” – przed aktami grodzkimi kijowskimi; „in suis metis, limitibusque, distantiis et circumferentiis” – w swych granicach, kopcach, odległościach i obwodach. Reluirent – osoba wykupująca dobra z zastawu.

„nemine impugnante et contradicente” – nikomu nie sprzeciwiającemu się ani nie zaprzeczającemu; „effectivè intromittował” – rzeczywiście wwiązał; „Actis connotari prosit” – prosił o zapisanie do akt; „scribendi ignarus” – nie umiejący pisać; „Iura in se sonant plenè” – jak prawa w sobie w pełni brzmią. „Podczaszemu Owru[?]wski” – prawdopodobnie podczaszy owrucki; „Zyt.” – żytomierskiemu. Akt jest relacją woźnego o wwiązaniu w posesję dóbr dziedzicznych i zastawnych.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

14lipca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lechowskim [?], woźny generał Bazyli Pieszczaniecki [?] złożył relację, że tegoż dnia, na żądanie Michała na Wielkim Czeszeniowie [?] i Pokalewie [?] Czeszeniowskiego [?] (w tekście także Strzemiński [?]), podczaszego i sędziego grodzkiego żytomierskiego, w obecności szlachty Antoniego Ostrowskiego [?] i Kazimierza Zaskiewicza [?], był w dobrach Małoszczytyna [?] i w części w Pieszczanicy [?], a następnie na siedlisku Berdyczki Kaliteiowszczyzna [?] w powiecie owruckim. Na mocy zapisu wieczystej darowizny oraz zapisu cesji Tomasza Kamieńskiego, spisanych i zeznanych w Owruczu 12 lipca 1734 r., wwiązał rekwirenta bez sprzeciwu w dziedziczne posiadanie Małoszczytyny [?] i części w Pieszczanicy [?] oraz w zastawne posiadanie siedliska Berdyczki [?] wraz z poddanym Charkiem [?] i jego rodziną, gruntami, lasami i pożytkami. Poddany przyjął posłuszeństwo; woźny jako niepiśmienny złożył znak. Tekst z drobnymi ubytkami (dziury w papierze).

Nr w rękopisie: 63 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 85

1Oblata Uniwersału od JWiell. JmPana Steckiego

2Kasztellana Kijowskiego, Dymirskiego, Cydowskie-

3go etc. Starosty, do Schmiu Panow Obywatelow

4Przeswietnego Woiewodztwa Kijowskiego wydanego.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego.

6Miesiąca Iulij Siedymnastego Dnia.

7Na Urzędzie Grodzkim, w Miescie Iego Krolewskiey Mości Owruczu

8przedemną Wawrzyńcem Wałeckim [?] Lewkowskim [?] Namiesnikiem

9pro tunc Podwoiewodztwa y Vices Regentem Grodzkim Generału Wo-

10iewodztwa Kijowskiego, y Xięgami nineyszemi Grodzkiemi Kijow-

11skiemi. Comparens personaliter Wiell. JmPan Łukasz z Rybna

12Rybinski Stolnikowicz Zytomirski, ten Uniwersał od JWielltgo

13JmPana Kazimierza na Steczance, Kustynie, y Iwanczycach Stec-

14kiego Kasztellana Kijowskiego, Dymirskiego, Cydowskiego etc. Staro-

15sty, Pułkownika Woysk Iego Krolewskiey Mości y Rzeczypospoli-

16tey, do Schmiu Panow Obywatelow Przeswietnego Wtwa Kijow-

17skiey [?], wydany, z podpisem ręki własney tegoż JMci, y pieczęcią wy-

18ciskaney przyciśnioney, tudziesz z ruscepty [?] Grodu Owruckiego, rądne [?]

19introcontentarum dla wpisania do Xiąg nineyszych, per oblatam

20podał in eo verborum qui sequitur tenore. Kazimierz Stanisław

21na Steczance, Kustynie, Chabnym, y Iwanczycach Stecki, Kasztellan

k. 85v

1Kijowski, Dyminski, Dydowski etc Starosta, Pułkownik Woysk Jego Kro-

2lewskiey Mości, y Rzeczypospolitey. Wszem wobec y kazdemu zosobna

3komuby o tym wiedzieć należało, osobliwie Wiell. y Urodzonym Ichmm

4Panom, Dygnitarzom, Officialistom, Szlachcie y Obywatelom Wtwa

5Kijowskiego moim wielce Mościwym Panom y Braci tudziez Ich Guber-

6natorom, Administratorom, Podstaroscim, Woytom, Burmistrzom y

7całemu pospulstwu do wiadomosci donoszę. Iz da ex munere meo Sena-

8torio dowiedziawszy się że poddani nasi, w Wtwie naszym będący,

9co raz do większych udaią się buntow, ktorych zimie przytłumione

10carbones, teraz lecz exardescunt in flammas, rękę na całą Rzecz

11pospolitę, y Panow swoich podnoszą, w ktorey dotąd będąc hołdo-

12wnikami, z gębą chleba maią, y maiętkow; odstąpiwszy bojazni

13Bożey, nieuważaiąc na przykazanie Boskie, na Prawa Rzeczy-

14pospolitey, na wiarę chrzesciańską, na miłość ku Bliźniemu. Dwory

15naieżdżaiąc rabuią, ruszaiąc niewinną krew rozlewaią, okrutnie

16zabijaią, zboystwem, y łupiestwem się bawią: Prawa nietylko

17Rzeczypospolitey ale y Boskie łamią, y przestępuią: Zaczym

18takowych, na ktorychby się to pokazać miało łapać, y do Grodow

19prowadzić, ktorym Ichmć Panowie Starostowie lub ich Burgrabio-

20wie custodiam obmyślić, y podług Prawa Rzeczypospolitey lub

21Maydeburskiego sądzić, y na gardło karać maią. A ieżeliby ch[?]-

22mi temu wystarczyć niemogli, aby dawali notitiam et subsidi-

23um do Wiellich Ichmm Panow Alexandra na Olewsku Niemiry-

24cza, Sędziego Ziemskiego Kijowskiego Michała na Kandycach [?]

25Pawszy Podczaszego Żytomię, iako pierwszych na mieyscu nymo [?]

26Urzędnikow y Jozefa Czosnowskiego Starosty Utarowskiego [?], na Ukrai-

27nie pod Czudnowem mieszkaiącego, iakoteż y do Woysk utriusq autho-

28ramenti, y ieżeliby tego potrzeba było, to y Ja sam z całym Woie-

29wodztwem wydawszy Uniwersały wsiędę na koń, in ordine ktorego

30wsiadania obliguię wszystkich Ichmm Braci, aby wczesnie wszelka

31gotowosć była, ten zaś Uniwersał, aby do wszystkich Wszech Gro[dow] [plama]

32przyięty był, a z Grodow po wszystkich Miastach, Miasteczkach roz-

33słany y po Kościołach, Cerkwiach ad valvas przybity był, co dla

34prędszey innotescencyi podaiąc zalecam. Datt w Kustyni [?] Die

35Sexta Julij, Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo, Quarto, Anno [plama]

36U tego Uniwersału podpis ręki przy pieczęci przyciśnioney temi słowy.

37Kazimierz

Objaśnienia i tłumaczenia

„Schmiu” – prawdopodobnie „Schmu” (szlachetnego stanu?) / „Szlachetnych Mości”; „Wtwa” – Województwa; „Comparens personaliter” – stawiwszy się osobiście; „per oblatam … in eo verborum qui sequitur tenore” – do oblaty, w tym brzmieniu słów, jakie następuje; „pro tunc” – podówczas; „Vices Regens” – regent zastępca. Dymir – Dymer; Cydów – Cyców (?); Steczanka, Kustyn, Chabne (dziś Polesie), Iwańczyce – dobra Steckich w woj. kijowskim. Data: 17 lipca 1734.

ex munere meo Senatorio – z urzędu mego senatorskiego; carbones … exardescunt in flammas – węgle (żarzące się) teraz wybuchają płomieniem; custodiam – straż, areszt; notitiam et subsidium – wiadomość i pomoc; utriusque authoramenti – obu autoramentów (cudzoziemskiego i narodowego); ad valvas – na drzwiach; innotescencyi – podania do wiadomości; Datt. … Die Sexta Julij 1734 – dan 6 VII 1734; Wtwo – województwo; Ichmm – Ichmościów. Wystawcą jest zapewne Kazimierz (Stanisław) Potocki, wojewoda kijowski, wobec buntów chłopskich (hajdamaczyzna) 1734.

Streszczenie

17lipca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Wałeckim [?] Lewkowskim [?], Łukasz z Rybna Rybiński, stolnikowicz żytomierski, podał do oblaty uniwersał Kazimierza Stanisława na Steczance, Kustynie, Chabnym i Iwańczycach Steckiego, kasztelana kijowskiego, starosty dymirskiego i cydowskiego, pułkownika wojsk JKM i Rzeczypospolitej, wydany w Kustyni [?] 6 lipca 1734 r. Stecki ogłasza, że poddani w województwie kijowskim podnoszą coraz większe bunty, napadają i rabują dwory, zabijają i rozlewają krew, i nakazuje ich łapać i odprowadzać do grodów, gdzie starostowie lub burgrabiowie mają ich więzić i sądzić według prawa Rzeczypospolitej lub magdeburskiego, z karą gardła. W razie potrzeby należy dawać znać i prosić o pomoc Aleksandra na Olewsku Niemirycza, sędziego ziemskiego kijowskiego, Michała Pawszę [?], podczaszego żytomierskiego, i Józefa Czosnowskiego, starostę utarowskiego [?], mieszkającego pod Czudnowem, oraz wojska obu autoramentów; sam Stecki deklaruje gotowość wsiadania na koń z całym województwem i wzywa szlachtę do gotowości. Uniwersał ma być przyjęty do akt grodzkich, rozesłany po miastach i przybity na drzwiach kościołów i cerkwi. Tekst urwany po podpisie („Kazimierz”), bez formuły wpisu – niekompletny.

Nr w rękopisie: 64 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 86

1Possessya Wiellgo Jm Pana Jachowskiego

2Cześnika Zytomirskiego, w Dobra Miasteczko

3quondam Lisowszczyznę [?] służące [plama]

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Czwartego.

5Miesiąca Julij Dwudziestego Czwartego Dnia.

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Owruczu,

7przedemną Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim, Namiesnikiem

8protunc Podwoiewodztwa, y Vices Regentem Grodzkim Generału Woie-

9wodztwa Kijowskiego, y Xięgami ninieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi.

10Stanowszy oczewiście Woźny Generał Woiewodztwa Kijowskiego y in-

11nych, Opatrzny Jakim Omelanczuk, w moc prawdziwey, wierney, y

12skuteczney relacyi swoiey, iawnie, ustnie, y dobrowolnie dla zapisa-

13nia do Xiąg ninieyszych zeznał. Iż on Roku teraznieyszego, Tysiąc

14Siedmset, Trzydziestego, Czwartego, Die Duodecima Julij, na affekta-

15cyą y prawną rekwizycyą Wiell. Jm Pana Michała Tyszy [?] Jachow-

16skiego, Cześnika Zytom. maiąc przy sobie Stronę Szlachty ludzi wiary

17godnych, Urodz. Jchmciów Panow, Gabryela Zarowskiego [?] y Pana Strzałkow-

18skiego [?], co maioris ac evidentioris testimonij gratia sibi adhibito, był

19w Dobrach quondam Miasteczku Lisowszczyznie [?], gdzie będąc vi-

20gore Tradycyi, de Actu et data ejus Anno Millesimo Septingente-

21simo, Trigesimo, Quarto, Die Undecima Januarij, post perductū proces-

22sū ad Lucrum ultimarie nastąpioney, eodemq Anno Die Sexta Julij

k. 86v

1w Grodzie Zytomirskim oblatowaney, pomienione Dobra, ze wszystkiemi do nich

2należącemi gruntami, polami, czertežami [?], zarostami, ogrodami, nawozami [?], łą:

3kami, Sianożęciami, lasami, borami, Ostrowami, dąbrowami, gajami, drzewem

4bartnym y niebartnym, ze pszczołami, y bez pszczoł, rzekami, rzeczkami,

5błotami, iezierami, stawami, stawiszczami, młynami, młyniszczami, z wolnym

6łowieniem ryb, biciem zwierza wszelakiego w lasach, gony bobrowemi, z Dwo:

7rem w tymże quondam Miasteczku ad praesens będącym, tudzież poddane:

8mi, y ich powinnościami, daniami, czynszami, osypami, daninami, pańszczy:

9zną, poddaństwem, y posłuszeństwem, Ordami [?] kardemnemi [?], mytami, po:

10grobelnym y spasnym, owo zgoła ze wszystkiemi y wszelakiemi in genere

11et specie mianowanemi y niemianowanemi pożytkami, dochodami, intra:

12tami, y przynależnościami nic à nic nie excypuiąc, ani wyimuiąc, ale wszyst:

13ko ogułem y pospolitością zawieraiąc, tak iako się te Dobra w swoich mie:

14dzach, granicach, obychodziech, circumstancyach, y circumferencyach

15zdawna miały y zawierały, teraz maią y zawieraią, z tym wszystkim do

16spokoyney, realney, actualney, wieczney, specyfikowanemu Wiell. Jm Panu

17Michałowi Dzyenie [?] Jackowskiemu Czesnikowi Zytom. podał y postąpił posses:

18syi, eundemq Magnificum Requirentem, nemine impugnante et con:

19tradicente, w pomienione Dobra Officiose intromittował, oraz poddanym

20w gromadzie stanąć kazawszy, o Panu ich teraznieyszym Affektancie

21opowiedział, y posłuszeństwo wszelkie pełnić nakazał: ktorzy poddani

22niw czym niebędąc sprzeczni, należyte swoie co im kazano pełnić

23poczęli. A tak mianowany Woźny przy zupełney possessyi zostawiwszy

24Wiell. Affektanta Szlachtą sobie przytomną w tym oświadczywszy się, de:

25inde tu ad Acta przybywszy tę swoie prawdziwą przedemną Urzędem

26uczynił y zeznał possessyi Relacyą, prosząc eum Actis connotari co

27y otrzymał. Jakim [?] Omelańczuk Woźny ignarus scribendi. +

Objaśnienia i tłumaczenia

protunc – podówczas; Vices Regens – zastępca regenta; Die Duodecima Julij – 12 VII 1734; maioris ac evidentioris testimonij gratia sibi adhibito – przybranej dla większego i oczywistszego świadectwa; vigore Tradycyi de Actu et data – na mocy tradycji (wwiązania) z aktem i datą 11 I 1734; post perductum processum ad Lucrum ultimarie – po przeprowadzeniu procesu aż do ostatecznej wygranej; eodemque Anno Die Sexta Julij – tegoż roku dnia 6 lipca.

quondam Miasteczko – dawne miasteczko; ad praesens – obecnie; in genere et specie – w ogólności i szczególności; eundemq Magnificum Requirentem nemine impugnante et contradicente – tegoż Wielmożnego żądającego, nikt nie sprzeciwiał się; Officiose intromittował – urzędowo wwiązał; ignarus scribendi – nie umiejący pisać.

Streszczenie

24lipca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim, woźny generał Jakim Omelanczuk złożył relację, że 12 lipca 1734 r., na żądanie Michała Tyszy [?] Jachowskiego (w tekście także Jackowskiego), cześnika żytomierskiego, w obecności szlachty Gabryela Zarowskiego [?] i Strzałkowskiego [?], był w dawnym miasteczku Lisowszczyzna [?]. Na mocy tradycji z 11 stycznia 1734 r., nastąpionej po przeprowadzeniu procesu do ostatecznej wygranej i oblatowanej w grodzie żytomierskim 6 lipca 1734 r., wwiązał rekwirenta bez sprzeciwu w wieczyste posiadanie tych dóbr z dworem, poddanymi, gruntami, lasami, wodami, młynami i wszelkimi pożytkami. Zgromadzonym poddanym oznajmił o nowym panu i nakazał posłuszeństwo, które przyjęli; woźny jako niepiśmienny podpisał się krzyżykiem.

Nr w rękopisie: 65 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 86v

1Possessya tegoż Wiell. Jm Pana Jackowskiego

2Czesnika Zytomir. w Dobra Dzieciątkowe [?] Mia:

3steczka Kryzczowa [?] cum Attinentiis, y Mia:

4steczko Chodorow cum attinentiis służąca.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego.

6Miesiąca Julij Dwudziestego, Czwartego Dnia.

7Na Vrzędzie Grodzkim w Miescie Jego Krolewskiey Mości Owruczu

8przedemną Wawrzyncem Walewskim [?] Lewkowskim [?] Namiesnikiem [?] [ubytek papieru]

9[reklamant:] Podwoiewodz.

k. 87

1Podwojewod. y Vices Regentem Grodz. Generału Woiewodz. Kijow. y Xięgami ni-

2nieyszemi Grodz. Kijowskiemi. Stanowszy oczewiście Woźny General Woiewodz.

3Kijowsz. y innych, Opatrzny Sałkim [?] Omelanczuk [?], w moc prawdziwey, wierney, y

4skuteczney Relacyi swiey, iawnie, ustnie, y dobrowolnie dla zapisania do

5Xiąg nineyszych zeznał. Iż on Roku teraznieyszego, Tysiąc, Siedmset, Trzy-

6dziestego, Czwartego, Miesiąca Julij Dziewietnastego Dnia

7na affektacyą y prawną rekwizycyą Wiell. Jm Pana Michała na Li-

8sowszczyźnie [?] Trzyny [?] Saikowskiego [?], Cześnika Żytomirskiego, maiąc

9przy sobie Stronę Szlachtę ludzi wiary godnych Urodz. Jchmo Panow

10Gabryela Zarowskiego [?] y Jana Strzałkowskiego [?], eo majoris ac eviden-

11tioris testimonij gratia sibi adhibitos, był w Dobrach Miasteczku Rzy-

12szczowie [?] Trzeciey Części y Wsiach do niego należących, tudzież Miaste-

13czku Chodorowie, y Wsiach do tegoż Chodorowa należących to iest Hula-

14nikach, Lipowym Rogu, Szczuczynce [?] y Woronowie, gdzie będąc Actualnie

15dowiedziałem się [?], że lubo Dobra wyż wyrażone Chodorow cum Attinentijs vigore Tradycyi

16przez Urząd Grodz. Żytom. de Actu et data ejus, Roku przeszłego, Tysiąc, Siedm-

17set, Trzydziestego, Trzeciego, Die Tertia Decembris w Dobrach wyż pomienio-

18nych Chodorowie expedyowaney, a zaś eodem Anno et Mense, Die verò Vigesi-

19ma Tertia ad Acta Castren. Kijovien. per oblatam podaney są in actuali

20possessione tegoż Wiell. Jm Pana Saikowskiego Cześn. Żytom. teraznieysze-

21go Rekwirenta że iednak trzecia część Rzyszczowa z iey przynależyto-

22ściami do wyż wyrażoney possessyi Wiell. Jm Pana Saikowskiego Cześn. Żytom.

23nienależała, a na teraznieyszą rekwizycyą wspomnionego Wiell. Rekwiren-

24ta vigore Donacyi Trzech, tak na trzecią część Rzyszczowa cum Attinentijs, ia-

25ko y na Dobra Chodorow, Lipowyrog, Hulaniki, Szczuczynkę, Woronow, y

26Attynencye, Jedney od Wiell. Jm Pana Ignacego Wornicza [?] Skarbn. Kijowsz.

27in rem et personam Wiell. Jm Pana Saikowskiego, Cześnika Żytom. teraznieysze-

28go Rekwirenta Anno Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo, Tertio, Die Sexta

29Novembris w Żytomierzu spisaney, et eod. Anno Mense et Die coram Actis

30Castren. Kijovien. przez tegoż Jm Pana Wornicza Skarbn. Kijow. personali-

31ter zeznaney; Drugiey od Wiell. Jm Pana Woyciecha Wornicza Regenta Grodz.

32Żytom. braci między sobą rodzonych takież na Trzecią Część Rzyszczowa pro

33sua Sorte należącego y Chodorowa cum Attinentijs suaru. Sortium, in personam

34tegoż wyż mianowanego Wiell. Rekwirenta Anno Millesimo, Septingen-

35tesimo, Trigesimo, Tertio Die Nona Novembris w Żytomierzu spisaney, eod.

36Anno, Mense et Die, coram Actis Castrensib. Kijoviensib. przez wyż spe-

37cifikowanego Wiell. Jm Pana Wornicza Regenta Grodz. Żytom. personaliter

38zeznaney; Trzeciey itidem na Trzecią Część Rzyszczowa cum Attinentijs ad

k. 87v

1proportioná Sortiw[?] od Vrodz. Ichmc Panow Macieja y Bogumiły z Woronickow[?] Wol-

2kowskich małł. Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego, Die Vigesima

3Prima Junij w Owruczu spisaney, tegoż Roku, Miesiąca y Dnia przed Akta-

4mi Grodz. Kijows. na Osobę tegoż Scripto wspomnionego Wiel. JmPana Iacbow-

5skiego [?] Cześnika Żyt. oczewiście zeznaney, też Dobra wyż mianowane miasto

6Rzyszczow [?] y Część Trzecią cu[m] Attinentijs, także Miasteczko Chodorow ze Wsia-

7mi wyżey specyfikowanemi y innemi zdawna należytościami do niego po

8nad Dnieprem Rzeką iednemi á milę, drugiemi á puł mile w Woie. y Powie-

9cie Kijowskim leżącemi, ze wszystkiemi tych Dobr Attynencyami y pertynen-

10cyami, to iest z Zamkami, Dworami, Folwarkami, poddanemi ciągłemi

11y nieciągłemi, intratami, czynszami, osypami, y ich robociznę gruntami

12polami, oranemi, y nieoranemi, gajami, lasami, pasiekami pasiecyskami,

13karczmami, młynami, Rzekami, Rzeczkami, Argdami [?], mytami, stawami,

14stawiskami, iezierami, błotami, rudami, krynicami, potokami, owa zgo-

15ła ze wszystkiemi y wszelakiemi, in genere et specie do tych Dobr ab anti-

16quo należącemi Attynencyami, pertynencyami, y circumferencyami, tak

17iako się te Dobra antiquitus w swoich granicach, miedzach, okolicżno-

18sciach miały, zawierały, y teraz maią y zawieraią, nie naymnieyszey

19rzeczy niewyłączaiąc ani wyimuiąc, ale wszystko ogułem y spolitwicią [?]

20zawieraiąc, tak ażeby mianowane niemianowanemu, á niemianowane mia-

21nowanemu, niwczym nieszkodziło ani ubliżało w dziedziczną, wieczną,

22reálną, spokoyną y aktualną, temuż Scripto wspomnionemu Wiel. Rekwi-

23rentowi, nemine impugnante et contradicente podał, postąpił, y officio-

24se intromittował possessyą. Oraz poddanych tameyszych z Miasteczek

25y Wsiow do gromady zwoławszy, ó nowym Panie dziedzicznym ich, te-

26raznieyszym Wiel. Rekwirencie oznaymiwszy, na wszelkie ich robo-

27cizny y posłuszeństwa iść kazał. Ktorzy poddani niebędąc niw

28czym sprzeciwni, za Pana sobie dziedzicznego, wiecznego, teraz-

29nieyszego Wiel. Rekwirenta przyiowszy, wszelkie posłuszeństwo za-

30raz pełnić poczeli. A tak on mianowany Woźny też Stronę Szla-

31chtę przy sobie będącą ożiadczywszy [?] z tamtąd ex ad Acta przy-

32byszy, ó tym tę swoią prawdziwą przedemną Urzędem uczy-

33nił y zeznał possessyi Relacyą, prosząc eám Actis con-

34notari co y otrzymał. Talim Omelanczuk Woźny

35pisać nieumieiący. +. Cr.

Objaśnienia i tłumaczenia

cum attinentiis – z przynależnościami.

L. I. Ch. na marginesie – prawdopodobnie inicjały/parafa pisarza. Podwojewod. = podwojewodzim; Vices Regens = zastępca regenta. „eo majoris ac evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos” = przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa. „cum Attinentijs” = z przynależnościami. „de Actu et data ejus” = z datą jej sporządzenia. „Die Tertia Decembris” = 3 XII 1733; „Die verò Vigesima Tertia” = zaś 23 dnia; „ad Acta Castren. Kijovien. per oblatam” = do akt grodzkich kijowskich przez oblatę. „in actuali possessione” = w rzeczywistym posiadaniu. „in rem et personam” = na rzecz i osobę. „Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Tertio, Die Sexta Novembris” = 6 XI 1733; „Die Nona Novembris” = 9 XI 1733. „personaliter” = osobiście. „pro sua Sorte” = za swoją część. „itidem” = również. Relacja woźnego o czynności z 19 VII 1734. Nazwisko rekwirenta (Saikowski?) i woźnego niepewne. Rzyszczów – dziś Rżyszczów nad Dnieprem; Chodorów – Chodorów nad Dnieprem, Hulaniki, Lipowy Róg, Woronów – okolice; formy niepewne.

Fragment końcowy relacji woźnego o intromisji (possessyi) w dobra; cum attinentijs – z przynależnościami; ab antiquo/antiquitus – od dawna; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; nemine impugnante et contradicente – bez czyjegokolwiek sprzeciwu; officiose – urzędowo; eam Actis connotari – by ją wpisano do akt. Die Vigesima Prima Junij 1734 = 21 VI 1734. Żyt. = żytomierski.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24lipca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?], woźny generał Sałkim [?] (Talim [?]) Omelanczuk złożył relację, że 19 lipca 1734 r., na żądanie Michała na Lisowszczyźnie [?] Trzyny [?] Saikowskiego [?] (w tytule Jackowskiego), cześnika żytomierskiego, w obecności szlachty Gabryela Zarowskiego [?] i Jana Strzałkowskiego [?], był w trzeciej części miasteczka Rżyszczów [?] oraz w miasteczku Chodorów ze wsiami Hulaniki, Lipowy Róg, Szczuczynka [?] i Woronów nad Dnieprem w województwie i powiecie kijowskim. Chodorów był już w posiadaniu rekwirenta na mocy tradycji grodu żytomierskiego z 3 grudnia 1733 r. (oblatowanej 23 grudnia), natomiast trzecią część Rżyszczowa [?] z przynależnościami otrzymał on na mocy trzech donacji: Ignacego Woronicza, skarbnika kijowskiego (Żytomierz, 6 listopada 1733 r.), jego brata Wojciecha Woronicza, regenta grodzkiego żytomierskiego (Żytomierz, 9 listopada 1733 r.), oraz Macieja i Bogumiły z Woroniczów Wołkowskich (Owrucz, 21 czerwca 1734 r.). Woźny wwiązał rekwirenta bez sprzeciwu w dziedziczne posiadanie tych dóbr ze wszystkimi przynależnościami, zwołał poddanych, oznajmił im o nowym panu i nakazał posłuszeństwo, które przyjęli; woźny jako niepiśmienny podpisał się krzyżykiem.

Nr w rękopisie: 66 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 88

1Zapis Perpetuae Donationis od Urodz. JmC

2Pana Michała Kazimierskiego Urodz. JmC Panu

3Kajetanowi Lesnobrodzkiemu Czesnikowiczowi

4Wielunsk. na Część Wsi Popławki dany y Służący.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

6Miesiąca Julij Dwudziestego Czwartego Dnia.

7Na Vrzędzie Grodzkim w Miescie Jego Krolewskiey Mosci Owruczu

8przedemną Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim [?] Namiesnikiem Gro-

9dzkim [?] Podwojewodz. y Vices Regentem Grodz. Generatu Wojewodz. Kijowsk. y Xię-

10gami Niniejszemi Grodz. Kijowskiemi Comparens Personaliter Urodz.

11JmC Pan Michał Kazimierski ten Zapis Perpetuae ac nunquam irrevo-

12cabilis Donationis od Siebie zeznawaiącego Urodz. Kajetanowi Lesno-

13brodzkiemu Czesnikowiczowi Wielunskiemu z podpisem Ręki swey wła-

14sney tudzież z podpisami ręki Ichmo Panow Przyiaciół dany y słu-

15żący ratione intro contentorum ad Acta praesentia Castrensia Kijow.

16podawszy libere ac benevole zeznał prosząc Urzędu niniejszego

17aby do Akt ingrossowany był. Ktorego ia Urząd annuendo af-

18fectationi za ustnym zeznaniem y prozbą przerzeczony Zapis

19ad acticandum przyimuię Czytatem y iest de tenore tali. Ja Mi-

20chał Jana syn Kazimierski Zdrowy będąc na Ciele y Umysle odstą-

21piwszy swey własney y należney Ziemskiey Jurysdykcyi Prawa

22forum Powiatu y Wojewodztwa a pod teraznieyszy dobrowolny Za-

23pis Perpetuae Donationis z potomkami y Sukcessorami Cale się pod-

24daiąc y wcielaiąc wiadomo jawno czynię ustnie y dobrowolnie ze-

25znawam y obwyznaię każdemu komu by o tem wiedzieć należało

26teraz napotem y zawżdy. Iż Ja Zeznawaiący maiąc z działu for-

27tuny Ojczystey pomiędzy sobą y bratem moim rodzonym Józe-

28fem Kazimierskim uczynionego na siebie przypadłe dziedziczne Do-

29bra Części Wsi Popławki tu w Wojewodztwie Kijowskim sytuowane, a

30maiąc wolność z Prawa pospolitego Dobrami swemi jako chcieć bę-

31[dz]ie [ubytek papieru] szafować y dysponować komu chcieć dać przedać darować nie bę-

32[dą]c [ubytek papieru] wtem od nikogo namowiony ani przymuszony owszem z dob-

33rey y rozmyslney woli umysliłem Dobra te dać darować y na wie-

34czność rezygnować in rem et Personam Urodz. JmC Pana Kajetana

35syna Bolesława Lesnobrodzkiego. Jakoż niniejszym dobrowolnym

36[Za]pisem [ubytek papieru] Części Wsi Popławki ze wszystkiemi do tych Dobr należącemi

37przyległosciami gruntami polami oranemi y nieoranemi chrustami [?].

k. 88v

1Polami lasami borami z drzewem bartnem y niebartnem z pszczołami

2y bez pszczoł dąbrowami Ostrowami Zaroslami Sierzerami [?] stawami

3Rzekami Jeziorami ludzież poddanymi ciągłymi y pieszymi ich

4powinnosciami daniami daninami Czynszami poddaństwem y po-

5słuszeństwem panszczyzną y wszelkiemi powinnosciami słowem ze

6wszystkiemi in genere et specie do tych Dobr należącemi pożytkami

7Intratami dochodami tak iako się pomienione Dobra w swoich grun-

8tach granicach miedzach y Obyczodziech [?] z dawien dawna mieli y za-

9wierali y teraz maią y zawieraią nic na Siebie ani na potomkow y suk-

10cessorow swoich niewyimuiąc ani zachowuiąc, ale wszystko ogołem

11y pospolitoscią Cum omni jure dominio et haereditate etiam cum

12jure patronatus praesentandorum Parochorum temuż Vrodz. Ka-

13jetanowi Lesnobrodzkiemu Czesnikowiczowi Wieluńskiemu daię

14daruię y wiecznemi Czasy rezygnuię. Wolen tedy iuż iest y będzie

15Vrodz. Jmć Pan Lesnobrodzki pomienionemi Dobrami Częscią wsi

16Pośtawki [?] iako swemi własnemi rządzic szafowac dysponowac,

17dac przedac darowac na wiecznosc rezygnowac y ku naylepszemu

18pożytkowi swemu obrocic. A ia zeznawaiący żadnego Prawa recur-

19su regressu pretextu y Interessu do pomienionych Dobr niemam

20a pomnie potomkowie y sukcessorowie moi niemaią y niepowin-

21ni miec będą. Owszem od wszelkich impedymentow prawnych y

22nie prawnych od kogokolwiek otez Dobra zachodzących wraz z

23potomkami y sukcessorami memi bronic zastępowac y ewinkowac

24Vrodz. Jmć Pana Kajetana Lesnobrodzkiego potomkow y Sukcessorow

25iego mam y powinien będę. a to pod Szkodami Ziemskiemi słow-

26nie terom [?] przysięgi Cielesney oszacowanemi. Co ia casu controven-

27tionis forum generale et terminum peremptorium sobie potomkom

28y sukcessorom moim do odpowiadania praefiguię. I na to daiem

29ten List dobrowolny Zapis perpetuae ac nunquam irrevocabilis

30Donationis. Ktoren przy uproszonych Swiadkach y Przyiaciołach

31ręką własną podpisuię. Dnia Dwudziestego Trzeciego Julii Ty-

32siąc Siedmset Trzydziestego Czwartego roku. U tego Zapisu podpi-

33sy rąk tak Jmć Pana Zeznawaiącego iako y Vrodz. Jchmć Panow Przyiacioł

34temi słowy: Michał Jana syn Kazimirski [?] mp. Ustnie y oczewisto proszony do

35podpisu tego Zapisu Perpetuae Donationis swiadek y Przyiaciel pod-

36pisuię się Łukasz Otmiowski [?]. Iako Swiadek y Przyiaciel do podpisu tego

37Zapisu Perpetuae ac irrevocabilis donationis uproszony podpisuię

38się Demian Bartoszewicz. Iako Swiadek y przyiaciel do podpisu tego

39Zapisu proszony podpisuię się Piotr Melemiewski [?]. Ktoren że to Zapis za

40podaniem y prozbą Jmć Pana zeznawaiącego a za moim Vrzędo-

41przyięciem słowo w słowo do Xiąg Niniejszych iest Ingrossowany.

42Michał Augustus [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Perpetuae ac nunquam irrevocabilis Donationis – wieczystej i nigdy nieodwołalnej darowizny; ratione intro contentorum – z racji rzeczy w nim zawartych; annuendo affectationi – przychylając się do żądania; ad acticandum – do wpisania do akt; de tenore tali – tej treści; in rem et Personam – na rzecz i osobę.

Odczyt nazwiska namiestnika („Walewskim Lewkowskim”) niepewny.

cum omni jure dominio et haereditate etiam cum jure patronatus praesentandorum Parochorum – ze wszelkim prawem, władztwem i dziedzictwem, także z prawem patronatu prezentowania proboszczów (parochów).

casu controventionis forum generale et terminum peremptorium – na wypadek naruszenia (wyznacza) sąd ogólny i termin zawity; perpetuae ac nunquam irrevocabilis donationis – wieczystej i nigdy nieodwołalnej darowizny.

Podpis na dole to zapewne podpis urzędnika grodzkiego (odczyt niepewny).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24lipca 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim [?], Michał Kazimierski, syn Jana, podał do wpisania zapis wieczystej i nieodwołalnej darowizny na rzecz Kajetana Leśnobrodzkiego, syna Bolesława, cześnikowicza wieluńskiego. Kazimierski daruje swoją dziedziczną część wsi Popławka [?] w województwie kijowskim, przypadłą mu z działu majątku ojcowskiego z bratem Józefem Kazimierskim, ze wszystkimi gruntami, lasami, wodami, poddanymi i powinnościami oraz z prawem patronatu (prezentowania parochów), zrzekając się wszelkich praw do niej. Zobowiązał się do ewikcji pod szkodami ziemskimi i rygorem sądu powszechnego i terminu zawitego. Zapis, datowany 23 lipca 1734 r., podpisali Kazimierski oraz świadkowie Łukasz Otmiowski [?], Demian Bartoszewicz i Piotr Melemiewski [?]. Tekst z ubytkami papieru.

Nr w rękopisie: 66a (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 89

1Oblata Atestacyi od Przyiaciół do Sprawy

2Niewiernych Owsija y Mejora z Niewiernym

3Samuelem Markiewiczem wysadzonych temuż

4Markiewiczowi daney.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

6Miesiąca Augusta Dziewiętnastego Dnia.

7Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMści Owruczu, prze-

8demną Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?] Namiesni-

9kiem na ten czas Podwoiewodztwa Grodzkiego Generału Woie-

10wodztwa Kiiowskiego y Xięgami niniey[s]zemi Grodzkiemi Kii-

11owskiemi. Comparens person[aliter] Starozakonny Samuel Markie-

12wicz Mieszczanin y Obywatel Miasta JKMści Owrucza Ory-

13ginał Atestacyi od Ich Mościw Panów Przyiaciół w sprawie two-

14iey z Starozakonnemi Owsiejem Cycen[?] y Majorem [?] Synd[?]

15eiusdem Mieszczanami y Obywatelami tegoż Miasta JKMci

16Owrucza, sobie daney z podpisami rąk tychże Przyiaciół

17do Sprawy pomienioney vulgo Kupney wysadzonych ratio-

18ne intro contentorum dla wpisania do xiąg nineyszych Gł[?] tey

19per Oblatam, ktorey Tenor takowy. My niżey na podpisach

20wyrażeni Rayce y cała Gromada Miasta JKMści Owrucza

21tudziesz Szlachta y Obywatele Wtwa Kiiows[kiego]. y postronni ludzie

22na ten czas uproszeni y dobrze Rzeczy niżey wyrażoney świa-

23domi daiemy te nasze Testimonium [nad wierszem: no] prawdziwe y skuteczne

24Starozakonnemu Samuelowi Markiewiczowi Obywatelo-

25wi Owruckiemu na to. Iż gdy ktorzy byli uproszeni na Kupę

26w Sprawie Starozakonnego Owsija Meyerowicza [?] Obywate-

27la Owruckiego, ratione spalenia Domu iego do wybadania

28się ktoby tadi [?] onemu podstęp uczynił, czyli przez Boskie

29dopuszczenie czyli też przez ludzką nienawisć takiey stało

30Teszły [?] My za uproszeniem pomienionego Owsieja Mey-

31rowicza (ktory podobno z samey nienawisci niesłusznie na

32Starozakonnego Samuela Markiewicza miał suspicyą że

33iakoby Uczynek ten miał popełnić) przybywszy do Zam-

34ku Miasta JKMści Owrucza wszyscy iednostaynie spale

k. 89v

1nia pomienionego Domu przez Swiadkow wiary godnych y

2rzeczy dobrze swiadomych wybadywaliśmy, Inkwizycyą słucha-

3li y rzeczy wszystkie dobrze spenetrowalismy. A że przez

4Swiadkow od Starozakonnego Owsieja Meyerowicza wypadzo-

5nych Starozakonnemu Samuelowi Markiewiczowi (: aby mia

6Dom spalić) dokumentnie niezost dowiedziono y żadney Ka-

7żdey Racyi niedano, tylko ci Swiadkowie y inni Ludzie, ktorzy

8to widzieli: te słowa mowili. Że niewierny Zus [?] na Jarmark

9Brahynski [?] y Klemka [?] Plutysk [?] na Zadnieprze tey że nocy kto-

10rey Dom zgorzał wybieraiący się po Konie z ogniem chodzili. A tak

11przez Swiadkow od Starozakonnego Samuela Markiewicza ludzi

12wiary godnych przysyłanych y rzeczy tey dobrze swiadomych żadney

13Noty, ani Suspicyi niepokazało się, Krzeto [?] niewinnie y niesłusznie

14z samey tylko nienawiści od Starozakonnego Owsieja Meyero-

15wicza na Starozakonnego Samuela Markiewicza wtorzoną In-

16wektywę y niesłuszną uznalismy. Czyli My wszyscy iednostaynie

17in Praesentia JmPana Gubernatora Starostwa Owruckiego (: Po-

18niewaz żadney Noty na tegoż Starozakonnego Samuela Markiewi-

19cza niepokazało się:) zezwoliwszy na to, y zgodziwszy się, tę naszą

20Atestacyą prawdziwą, y Słuszną stwierdzamy y znaczniamy. Na

21co dla lepszey wiary wagi y pewnosci, ktorzy umiemy pisać ręko-

22ma swemi własnemi podpisuiemy się. A ktorzy nieumiemy

23pisać Krzyżyki ręcoma swemi własnemi kładziemy. Datt

24w Zamku Owruckim Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego

25Czwartego Miesiąca Aprila Drugiego Dnia. U tey Atestacyi

26podpisy tych w te słowa: Proszony Przyiaciel od Owsieja na kupę

27ktorą zbierał, przy ktorey kupie niepokazało się o spalenie Budyn-

28ku na Samuela Markiewicza nic ręką własną podpisuię.

29Jan Kiderys [?] mp. Proszony Przyiaciel od Owsieja na kupy na

30ktorey niepokazało się naymnieyszey Litery na Samuela Mar-

31kiewicza o spalenie Domu podpisuię się Jan Staszkiewicz mp.

32Proszony Przyiaciel na kupę od Owsieja na tym Testimonium

33podpisuię się położeniem Krzyżyka ręką swą + Bazyli Urba-

34nowski. Jako proszony z inemi Pany Szlachty Obywatelem Owru-

35ckiego [?] od Pana Owsija Majorowicza do Attentowania ka-

36py y z niey Indagacyi przez Swiadkow A że się przeciwko na Samu-

37ela Markiewicza nic nie pokazało się na to się podpisuię Remiarzo-

38wski [?] Namiesnik Grodzki Owrucki mp. Ja takoż proszony

39od Starozakonnego Owsieja Majerowicza był przytomnym do

40tey Kupy o spalenie Domu Jego A że z Swiadkow wiary godnych

41przy Inkwizycyi w Zamku Owruckim przed nami kto wypadło

42nemi to się niepokazało na Starozakonnego Samuela Marke-

43[reklamant:] wicza

k. 90

1wicza Ale to z nienawiści swoiey Osiszy[?] na niego zmy-

2myślił dla pewnego dokumentu y ia Się na tey Atestacyi podpi-

3suię Ligdy[?] Teodor Makarewicz Protopopa Baraszkowski Prez-

4biter Swiętego Mikołaja Owruckiego mp. Na tym że testimonium

5Mieszczanie y Boiarowie Owruccy ktorzy pisać nieumieią

6połozyli ręką mi[?] swemi własnemi krzyżykow Jedeno po dru-

7gim Szesc. Pierwszy krzyżyk Iwana Tuninski[?] starego Boia-

8ra +. Drugi krzyżyk Iacka[?] Alika[?] Mieszczanina +. Trzeci krzyżyk

9Wasyla Bojaka[?] Boiara +. Czwarty krzyżyk Wasyla Boie-

10czka[?] Mieszczanina +. Piąty krzyżyk Chwedka Tołkacza

11Boiara Ostmeci[?] +. Szosty krzyżyk Stefana Tołkacza

12Boiara +. Item przy krzyżyku ręki własney do tego Te-

13stimonium przy tey kupie byłęgey[?] iako o naymnieyszey

14rzeczy na Samuela Markiewicza niepokazało się pisać nie-

15umieięcey podpisuię się Maxim Opołonik[?] +. Przy krzyży-

16ku ręki własney iako pisać nieumieięcey na kupie byłęgey

17że Się nic niepokazało na Samuela Markiewicza pod-

18pisuię Się Demko +. Przy krzyżyku ręki własney Sła-

19wetnego Pawła Onoszka Rayzy[?] Owruckiego do Testimo-

20nium iako byłęcego przy tym wysłuchawszy Inkwizycyi

21daremnie na to Testimonium słuszne y prawdziwe y podpisu-

22ię się iako pisać nieumieięcy Paweł Onoszko + Przy krzy-

23żyku ręki własney iako pisać nieumieięcego na tey kupie

24byłęgego iako niepokazało się na Samuela Markiewi-

25cza podpisuię się Hryszko Trostenik[?] +. Ktore że to

26Testimonium za podaniem y prozbą wyż mianowanego

27podawaiącego a Zamoim Urzędowym przyięciem wszyst-

28kie z początku aż do końca słowo w słowo iaksię w so-

29bie ma do Xiąg ninieyszych Grodzkich iest ingrossowane.

Objaśnienia i tłumaczenia

JKMci = Jego Królewskiej Mości; Comparens personaliter (łac.) = stawając osobiście; ratione intro contentorum = z racji treści w nim zawartej; per oblatam = przez oblatę; Testimonium = świadectwo; vulgo Kupney = potocznie „kupy”, tj. zgromadzenia rozjemców/sądu przyjacielskiego; suspicya = podejrzenie. Owrucz – dziś Owrucz (Ovruch), obw. żytomierski.

Fragment atestacji (zeznania) w sprawie spalenia domu Żyda Owsieja Meyerowicza; datowana w zamku owruckim 2 IV 1734. „kupa” – zgromadzenie, sąd polubowny; „mp.” = manu propria (własnoręcznie); „in Praesentia” = w obecności; „Testimonium” = świadectwo.

testimonium – świadectwo; mp. – manu propria, ręką własną; ingrossowane – wpisane do ksiąg. Owrucz – Owruč, dziś Ukraina; „Protopopa Baraszkowski” – protopop (dziekan prawosławny) z Baraszów [?]. Kupa – zgromadzenie gromadzkie, sąd kopny.

Streszczenie

19sierpnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?], Samuel Markiewicz, Żyd, mieszczanin owrucki, podał do oblaty atestację wystawioną mu przez przyjaciół wyznaczonych na „kupę” w jego sprawie z Żydami Owsiejem Meyerowiczem [?] i Majorem, mieszczanami owruckimi. Rajcy, gromada miasta Owrucza, szlachta i inni świadkowie zaświadczają, że na prośbę Owsieja, który podejrzewał Markiewicza o podpalenie swego domu, zebrali się w zamku owruckim, przesłuchali świadków i nie znaleźli żadnego dowodu przeciw Markiewiczowi; świadkowie mówili jedynie, że tej nocy Żyd Zus [?] i Klemka [?], wybierający się na jarmark brahiński [?], chodzili z ogniem. Uznali oskarżenie za niesłuszne i wynikłe z nienawiści, co stwierdzili w obecności gubernatora starostwa owruckiego. Atestację, datowaną w zamku owruckim 2 kwietnia 1734 r., podpisali m.in. Jan Kiderys [?], Jan Staszkiewicz, Remiarzowski [?], namiestnik grodzki owrucki, i ks. Teodor Makarewicz, protopop baraszkowski [?], prezbiter cerkwi św. Mikołaja w Owruczu, a niepiśmienni mieszczanie i bojarowie owruccy (m.in. Bazyli Urbanowski, Chwedko i Stefan Tołkaczowie, Paweł Onoszko) położyli krzyżyki.

Nr w rękopisie: 67 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 90

1Oblata Indagacyi w Sprawie Starozakonnych

2Ossiya[?] y Moszka[?] Obywatelow Owruckich z Sta-

3rozakonnym Samuelem Markiewiczem Oby-

4watelem tegoż Owruckim.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

6Miesiąca Augusta Dwunastego Dnia

k. 90v

1Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Owruczu prze-

2demną Wawrzyńcem Walkof [?] Lewkowskim [?] Namiesnikiem

3na ten czas Podwoiewodztwa Grodzkiego Kiiowskiego y

4y Xięgami ninieyszemi Grodzkiemi Kiiowskiemi. Comparens

5pers. Starozakonny Samuel Markiewicz Mieszczanin y Oby-

6watel Miasta JKMci Owrucza. Orygynał Indagacyi w Spra-

7wie Starozakonnych Owsieia Oyca y Majera Syna Mieszczan y

8Obywatelow Owruckich z Starozakonnym Samuelem Marki-

9ewiczem itidem Mieszczaninem y Obywatelem Miasta JKMci

10Owrucza, teraznieyszym Offerentem, przez niżey Specyfikowa-

11nych JchMciow Panow Indagatorow na to wysadzonych za Spro-

12wadzeniem Kupy Gromadney, różnych ludzi nastąpioney z podpi-

13sami rąk własnych tychże JchMciow niżey wyrażonych ratione in-

14tro Contentorum dla wpisania do Xiąg ninieyszych per oblatam

15podał, ktora Indagacya takowym sposobem ma się w sobie. An-

16no Millesimo Septingentesimo Trigesimo Quarto Die Vigesima

17Octava Marty w Zamku JKMci Owruckim. Indagacya z stro-

18ny Starozakonnych Owsieia Oyca y Majora Syna Mieszczan Ow-

19ruckich przeciwko Starozakonnemu Samuelowi Markiewiczowi

20Arędarzowi ad Kens [?] Owruckiemu ratione pogorzenia Bu-

21dynku y niemało w nim ruchomosci pomienionych Owsie-

22ia y Majera w same pierwospy [?] ze Wtorku na Srodę Popiel-

23cową, w czym maią Suspicyą Owsiey y Maier do Samuela

24Markiewicza, że trzymaiąc Arędę Owrucką ze wszystką

25ruchomoscią swoią w Ratuszu rezydował. A potym rankiem

26do Owsieia y Maiora ratione Szynku, a teraz wszystko Chedo-

27ży wywiozł z Ratusza niewiedzieć dla czego, zastrzeżeniem Moskali

28że do Owrucza przyszli; tak Doktor mowi: A potym podczas

29samych Moskalow do Lochu, wedle Ratusza powkładał

30Lepet [?] y Skrzynkę, y inne drobiazki toiest fanty, także miod

31przasny wdziecze [?]. to z Indagacyi pokazało się, tylko wia-

32domosci niemasz, że rzeczy czy przed pogorzeniem czyli po

33pogorzeniu z Lochu powybierane Tylko sam Doktor powia-

34da że już po ogniu te rzeczy z Żoną swoią z Lochu powy-

35bierał y wywiozł na Dół, y to się pokazało z Indagacyi, że

36nocował w Domu swoim Arędowanym od JchMciow XX.

37Jezuitow za Mostkiem z ludzmi; toiest Trzema Mie-

38szczanskiemi Synami, y Woźny Kondrat Zdrowski [?] w

39nocy przybiegł cały się Dom zapalił Owsieiow, y zastał

40spiącego Samuela Markiewicza y pobudził. Ktory był

41[reklamant:] na

k. 91

1na Inkwizycyi kupney y to przyznał. W tey Originalney Indagacyi podpisy rąk

2Ichmściów indaguiących na to uproszonych y wypadłonych [?] od Strony tak się w so-

3bie maią. Ja iako przysłuchany tey Inkwizycyi podpisuięsię Jan Starzkie-

4wicz [?]. Jako słuchaiący tey Inkwizycyi podpisuięsię Remian [?] Łopuski [?] Na-

5miesnik Grodzki Owrucki mp. Przy tym będący podpisuięsię Xiądz Teo-

6dor Makarewicz, Protopopa Barasowski [?] Prezbiter Swiętego Mikołaia

7Owrucki mp. Ktora to indagacya za podaniem wyż mianowaney Osoby poda-

8waiącey a za moim Urzędowym przyięciem, wszytka z początku aż do kon-

9ca słowo w słowo do Xiąg niniejszych iest ingrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Indagacja – dochodzenie, przesłuchanie świadków; starozakonni – Żydzi.

comparens pers. (personaliter) – stawający osobiście; ratione intro contentorum – z powodu treści wewnątrz zawartej; per oblatam – przez oblatę; Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Quarto Die Vigesima Octava Marty – 28 III 1734; itidem – również; Popielec 1734 przypadał 17 II, zatem pożar w nocy z 16 na 17 II 1734; XX. Jezuitów – księży jezuitów.

mp. = manu propria (ręką własną); L. I. Ch. – zapewne inicjały pisarza/kontrolującego wpis.

Streszczenie

12sierpnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walkof [?] Lewkowskim [?], Samuel Markiewicz, Żyd, mieszczanin owrucki, podał do oblaty indagację przeprowadzoną 28 marca 1734 r. w zamku owruckim przez indagatorów wyznaczonych na kupie gromadzkiej w sprawie Żydów Owsieja (ojca) i Majera (syna), mieszczan owruckich, przeciw niemu jako arendarzowi owruckiemu, o spalenie ich budynku z ruchomościami w nocy z wtorku na Środę Popielcową. Podejrzenie opierało się na tym, że Markiewicz, trzymając arendę, mieszkał z ruchomościami w ratuszu, a potem wywiózł z niego rzeczy, tłumacząc się nadejściem Moskali, i złożył część z nich w lochu przy ratuszu. Z indagacji wynikło, że rzeczy wybrał z lochu dopiero po pożarze oraz że tej nocy spał w swoim domu dzierżawionym od jezuitów „za Mostkiem” z trzema synami mieszczańskimi, gdzie obudził go woźny Kondrat Zdrowski [?]. Indagację podpisali Jan Starzkiewicz [?], Remian [?] Łopuski [?], namiestnik grodzki owrucki, i ks. Teodor Makarewicz, protopop barasowski [?]. Fragmenty tekstu niejasne.

Nr w rękopisie: 68 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 91

1Oblata Oryginału Zapisu perpetuae Donationis

2od Urodzonego JmPana Gawłowskiego Urodzonemu

3JmPana Kadłubiskiemu [?] danego y służącego.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego.

5Miesiąca Augusta Siedmnastego Dnia.

6Na Urzędzie Grodzkim w Miescie Jego Krolewskiey Mości Owruczu, przede-

7mną Wawrzyncem Walewskim [?] Leżewskim [?] Namiesnikiem pełne Pod-

8woiewodztwa y Vices Regentem Grodzkim Generału Wtwa Kijowsk. y

9Xięgami niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparens personaliter

10Urodzony Jm Pan Antoni Wołypiecki [?] ten Oryginał Zapisu perpetuae Do-

11nationis od Urodzonego Jm Pana Andrzeja Zapadło Gawłowskiego in

12rem et personam Urodz. Jm Pana Stanisława Kadłubiskiego [?] dany y słu-

13żący, z podpisem ręki własney tegoż Jmci, tudzież z podpisami rąk Ichmściów

14Panow Przyiaciół do podpisu tego Zapisu uproszonych, niemniejsze z

15Susceptą Grodu Łuckiego, ratione intro contentorum dla wpisania do

16Xiąg niniejszych podawszy, prosił mnie Urzędu o przyięcie onego, y do Akt

17zapisanie, ktorego Ja Urząd annuendo affektacyi, pomieniony Oryginał

18czytałem y tak się w sobie ma. Ja Andrzey Zapadło Gawłowski z nie-

19gdy Urodzonego Pana y Katarzyny Filipowskiey [?] spłodzony Syn, po

20niegdy Wiel. Hrehorym [?] Liplańskim [?] Podwoiewodzym Kijowskim Dziadu

21moim unicus et legitimus successor, zdrowy będąc na ciele y umyśle, od-

22stąpiwszy mey własney należney Ziemskiey Jurisdykcyi Prawa, Powi-

23Powiatu y Wtwa, a pod tuteyszą Grodzką Łucką, quoad Actum praesentem

24attinet, całkiem poddaiąc y inkorporuiąc Jurisdykcyą, wiadomo, iawno

25czynię, dobrowolnie teraz y napotym oznaymuię. Iż Ja Zostawaiący

26maiąc wolność z Prawa pospolitego Dobrami memi na mnie iure haredi-

27[reklamant:] tario

k. 91v

1tario spadłemi iako chcieli szafować y dysponować, y ku swemu naylepszemu

2pożytkowi obrocić, a maiąc Dobra moie dziedziczne Wieś Wi Lisplany [?] małe y

3wielkie, tudziesz przypiętek Słobudę [?], w Włości Kiiowey [?] a Powiecie Owruckim [?], mnie

4Prawem Bozym y naturalnym po Rodzicach moich spadłe y służące, ze wszystkich

5tych Dobr moich przynależytościami, Prawem, Państwem, własnością, y Dzie-

6dzictwem, z Dworem, z budynkami, z poddanemi tak zbiegłemi iako ad prae-

7sens zostaiącemi, osiadłemi y nieosiadłemi, zagrodnikami, Komornikami, pod-

8susidkami, z ich robotami, czynszami, powinnosciami, daninami, Jure Pa-

9tronatus na się spadaiącemi, polami oranemi, nieoranemi, Siedliskami,

10Dworzyszczami, Ogrodami, Sadami, Sadzawkami, iezierami, z błotami, Kar-

11czmą, sianożęciami, pastewnikami, ze wszelakiemi obchodami, y pożytkami,

12attynencyami, żadney naymnieyszey rzeczy na siebie samego, Potom-

13kow y Sukcessorow moich, z pomienionych Dobr niezachowuiąc, ani exy-

14muiąc, żadnego Prawa, recursu, ani regressu niezachowuiąc, ale wszytko

15pospolitością tak iako tamteczne w Włości Kiiowskiey [?] klucz Lisplański [?]

16Dobra w sobie we wszytkich własnosciach miedzach y obchodach zawie-

17raią, tak aby mianowane niemianowanemu, a niemianowane mianowa-

18nemu, nieszkodziło ani ubliżało. Ja exnunc et defacto Urodz. JmPanu

19Stanisławowi Kadłubiskiemu [?], Potomkom y Sukcessorom iego daię, daruię,

20wiecznym, nigdy nieuracaiącym się Prawem resignuię, tudziesz Prawa

21in genere et specie, more et ordine exemptionis na osobę iego ceduię,

22y transmutuię. Wolen tedy iest y będzie Urodz. JmPan Stanisław

23Kadłubiski [?] ninieyszy Donator memoratus haeres Dobrami temi iako

24swemi dziedzicznemi raz przezemnie in praesentia dwoch Szlachty

25y Woźnego do pusczonemi iako chcieli szafować y dysponować pożyt-

26kow sobie przysposabiać y przywłaszczać, dać, przedać, zastawić,

27y arędować, y ku swemu naylepszemu pożytkowi wzamiany obrocić,

28y ku swey własney woli obrocić by: gdzie Ja sam a po mnie Potomko-

29wie y sukcessorowie moi ninieyszemu memoratemu Donatowi Dziedzicowi,

30żadney trudności y impedymentu prawnego y nieprawnego zadawać

31nie maią y niepowinni będą, y owszem Ja Zeznawaiący a po mnie Po-

32tomkowie y Sukcessorowie moi od wszytkich Praw, Wian, y przyiaciołow [?]

33komuby z tych Dobr należeć mieli, Kontraktow y Pożyczania, zapisow y Prze-

34zapisow u wszelkiego Prawa y Urzędu od każdego impedymentu tylekroć,

35ilekroć by tego z Prawa potrzeba ukazywała tueri et evincere ma[m]

36y ze wszytkich Dobr moich ruchomych y nieruchomych powinien będę, Ja

37[reklamant:] sam

k. 92

1sam, a po mnie Potomkowie y Sukcessorowie moi powinni będą, à to pod skło-

2dami ziemskiemi, słownie tym przysięgi cielesney szacowanemi, o które y koszt

3ziemski y o szkody przenaszalne sobie samemu Potomkom y Sukcessorom

4moim Forum Grodu Łuckiego, Lub Trzeciaraetnego [?] Trybunału Koronnego Lubelskiego ex

5regestro quovis Palatinatuum quàm et terminorum tactorum, nullo penitus ex-

6cepto, Forum et terminum peremptorium naznaczam y szczegulnie, à uchoway Boże

7Bezkrólewia, tedy y w Sądzie kapturowym, lub iakiby na ten czas od Rze-

8czypospolitey uchwalony y postanowiony będzie terminum peremptorium

9zachowuię, ani od wszelakiey impetycyi we wszelkich pomienionych Sądach

10odcinaiący, Dobrodzieystwa prawne Potomkom y Sukcessorom moim more

11et suasu Ponadnu [?] termin zachowuię. Na cośmy przy podpisach Jchmciów Pa-

12now Przyiaciół ustnie uproszonych ręką własną podpisuię. Działo się w

13Łucku, Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Pierwszego, Miesiąca

14Februarij Piętnastego Dnia. U tego Oryginału Zapisu perpetua Po-

15nadnis podpisy rąk temi słowy. Jendrzey Gawłowski. Jako proszony

16Przyiaciel od Wiel. Jchmciów Panów Kontrahentow, ręką moią własną pod-

17pisuię się. Tomasz Suchowski mp. Proszony Przyiaciel ex parte Recognoscen-

18tium podpisuię się Woyciech Kahora [?] mp. Suscepta záś Grodu Łuckiego

19takowa. Anno Millesimo, Septingentesimo, Trigesimo, Primo, Die Deci-

20ma Quinta Februarij, Comparens personaliter Urodz. Jm Pan Andrzey

21Zapadło [?] Gawłowski ten Zapis Ponadnis in rem et personam Urodz. JmPa-

22na Stanisława Radzubiskiego [?] służący ad Acta podawszy w Rzeszy

23przyznał. Suscepi Piotr Michał Przyłuski [?] Podczaszy Kijowski Podsta-

24rości Grodzki Łucki mp. Indaitum [?]. Który to Oryginał za poda-

25niem y prośbą wyż mianowaney Osoby podawaiącey a za moim Urzędo-

26wym przyięciem wszystek z początku aż do końca, słowo w słowo do Xiąg

27niniejszych iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

perpetuae donationis = wieczystej darowizny; comparens personaliter = stawiwszy się osobiście; in rem et personam = na rzecz i osobę; ratione intro contentorum = co do treści w nim zawartej; annuendo affektacyi = przychylając się do prośby; unicus et legitimus successor = jedyny i prawowity sukcesor; quoad Actum praesentem attinet = co dotyczy niniejszego aktu; iure haereditario = prawem dziedzicznym. Wtwa = Województwa; Suscepta = adnotacja o przyjęciu aktu do grodu.

tueri et evincere – bronić i zapewnić ewikcję (rękojmię prawną); exnunc et defacto – odtąd i faktycznie; in genere et specie, more et ordine exemptionis – ogólnie i szczegółowo, sposobem i porządkiem wyzbycia; memoratus haeres – wspomniany dziedzic; in praesentia – w obecności; Jure Patronatus – prawem patronatu; Urodz. – Urodzony; JmPan – Jegomość Pan.

Forum et terminum peremptorium – sąd i termin zawity; Dobrodzieystwa prawne – beneficja prawne; ex parte Recognoscentium – ze strony zeznających; Suscepta – adnotacja o przyjęciu do akt; Anno 1731, die 15 Februarii comparens personaliter – roku 1731 dnia 15 lutego stawiwszy się osobiście; in rem et personam – na rzecz i osobę; mp. – manu propria, własną ręką; Suscepi – przyjąłem.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

17sierpnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim [?] Leżewskim [?], Antoni Wołypiecki [?] podał do oblaty oryginał zapisu wieczystej darowizny Andrzeja Zapadło Gawłowskiego na rzecz Stanisława Kadłubiskiego [?]. Gawłowski, syn Katarzyny Filipowskiej [?], jedyny prawowity sukcesor dziada Hrehorego Liplańskiego [?], podwojewodziego kijowskiego, daruje obdarowanemu swoje dziedziczne dobra wieś Lisplany [?] Małe i Wielkie z przysiółkiem Słobuda [?] (klucz lisplański [?]) w powiecie owruckim [?], z dworem, poddanymi, prawem patronatu i wszelkimi przynależnościami, zobowiązując się do ewikcji pod rygorem sądu grodzkiego łuckiego lub Trybunału Koronnego Lubelskiego, a w czasie bezkrólewia sądu kapturowego. Zapis sporządzono w Łucku 15 lutego 1731 r.; podpisali go Gawłowski oraz Tomasz Suchowski i Wojciech Kahora [?]. Dołączona suscepta grodu łuckiego z 15 lutego 1731 r., podpisana przez Piotra Michała Przyłuskiego [?], podczaszego kijowskiego i podstarościego grodzkiego łuckiego, potwierdza zeznanie zapisu przez Gawłowskiego.

Nr w rękopisie: 69 (1734, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 92

1Oblata Extraktu z Xiąg Grodzkich Buskich au-

2thentice wydanego z wpisaniem w nim Donacyi od

3Urodz. Jeymci Pani Kuleszyckiey [?] Urodz. JmPanu Ra-

4dzubiskiemu [?] daney y służącey.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego

6Miesiąca Augusta Siedymnastego Dnia.

7Na Urzędzie Grodz. w Mieście Jego Krolewskiey Mości Owruczu, przedemną Wa-

8[reklamant:] wrzynckim [?]

k. 92v

1wszycem [?] Walewskim Lelokowskim [?] Namiesnikiem pune [?] Podwojewodztwa, y Vices

2Regentem Grodz Generału Wład Kijowskiego, y Xięgami nineyszemi Grodzkiemi

3Kijowskiemi. Comparens personaliter Urodz JmPan Antoni Wołyniecki Ex-

4tralit [?] z Grodu Buskiego authenticè wydany, z wpisaniem w nim Zapisu

5perpetuae Donationis od Urodzoney Jeymci Pani Katarzyny Kułczyckiey [?]

6Urodz JmPanu Stanisławowi Radzibiskiemu [?] danego y służącego ra[…]e

7introcontentonu dla wpisania do Xięg nineyszych per oblatam podawszy,

8prosił mnie Urzędu aby do Xięg przyięty y wpisany był. Ktorego Ja

9Urząd annuendo Affektacyi pomieniony Extrakt ad acticandum przyi-

10muię czytałem, y taki się w sobie Łacinskim stylem pisany ma. Actum

11in Castro Buscensi, Feria Quintâ post Dominicam Oculi Quadragesi-

12malem proximâ, Anno Domini Millesimo, Septingentesimo, Vige-

13simo, Primo. Coram officio et Actis praesentibus Castrensibus Capita-

14nealibus Buscensibus, Comparens personaliter Generosa Cathanina

15de Strzelbickich [?] Kułczycka, una cum assistentia praenominandorum Amicorum

16videlicet Generosorum Stanislai Petrykowski, Sebastiani Boguowski [?] nec

17non Andreae Kułczycki mariti sui, sana mente et corpore existens

18Foro suo quovis competenti emisso, et jurisdictione propria post-

19habita, praesenti verò Castrensi Buscensi, in se, Posteros, ac bona

20sua generaliter omnia quoad Actum hunc Attinet benevolè assu-

21pta, palam, publicè, liberèque recognovit. Quia ipsa cum Assisten-

22tia Praenominatorum Eorundem Amicorum necnon Mariti sui bona sua pro-

23pria et haereditaria morte olim Generosi Georgij Liplanski [?] Vice

24Palatini Terrarum Kijoviensis Proavi, Liplany [?] Wielkie et mate tu-

25dlice [?] Przypiotek [?] Słobudka, in Palatinatu Kijoviensi, Districtu verò

26Ovrucensi consistentia, cum omni bonorum eorundem Jure, Dominio, pro-

27prietate, propinquitate, utilitatibus, usibus, fructibus, proventibus

28redditibus Attinentijs et pertinentijs, agris, pratis, campis, areis,

29fundis, fenisicijs, pascuis, pascuarijs, sylvis, nemoribus, indaginibus [?]

30rubetis, dumetis, vepretibus, virgultis, sarreptis, apisterijs, Apum

31mellificijs, rivis, rivulis, torrentibus, aquarum decursibus, fluvijs, flu-

32minibus, lacubus, paludibus, stagnis, piscinis magnis et parvis et earum

33demissionibus, molendinis, molendinatoribus, et eorum metretis, tabernis,

34Tabernatoribus, necnon Subditis, Cmethonibus, hortulanis, Inquilinis

35[reklamant:] Colonis

k. 93

1Colonis eorumq Censibus, decimis, dationibus, tributis, pensionibus, dierum labo:

2ribus, vecturis, vigilijs diurnis et nocturnis, Officijsq quibusvis per

3eosd ab antiquo pendi et pstari solitis, commodisq et emolumentis

4generaliter universis, ex iisd Bonis nunc provenientibus, et in po:

5sterum pventuris, nihil ex pmissis pro se, suisq Successoribus aut

6quopiam alio reservando, seu excipiendo, verum ita longè, latè,

7circumferencialiterq prout pfatorum Bonorum hæreditas se in su:

8is metis et limitibus extendit et protrahit suntq ab alijs Bonis

9vicinis et fundis contiguis distincta et dislimitata, seq Recogno:

10scentem ab antiquo spectabant et concernebant, jam exnunc et

11defacto Generoso Stanislao Radzikiski [?] et ejus Successoribus dat,

12donat, inscribit, et resignat prout quidem præsentibus dedit, do:

13navit et inscripsit et resignavit, puro, mero, ac irrevocabi:

14li Donationis titulo. In quæ quidem Bona modo pmisso donata

15et resignata memorata Generosa Recognoscens memorato Gene:

16roso Radzikiski [?] Donatario suo vel ejus Successoribus intromis:

17sionem realem et actualem, pacificamq possessionem ad pmen:

18taneo Bonorum eorund usu, fructu, per Ministerialem Regni

19Generalem, quemvis et Nobiles duos faciliis [?] ad id conducendos

20vigore Inscriptionis pntis Donatoriæ Officiosè capiendam

21et assumendam, jam exnunc et defacto libere dat et admittit,

22datamq et admissam nec per se, nec per suas quasvis submissas et

23subordinatas personas, pædire, adimere, denegare, inturbareq aut

24modo quovis injuriare, quinimo ab omni et quavis impetitione juridi:

25ca, omnium et singularum personarum Status, sexus, gradus, ac conditionis

26cujusvis existentium, ratione pmissorum Bonorum modo quovis exorienda in

27omni judicio et Officio Regni, toties quoties opus fuerit, tueri, defen:

28dere, evincere, eliberare, et intercedere, eademq Bona pfata ab omnibus

29Juribus, oneribus, debitis, vinculis, submissionibus, Inscriptionibusq quibus

30vis prioribus et posterioribus, Dotum, Dotalitionum, reformationum, advi:

31talitatum, Lucris deniq et perLucris processibusq quibusvis super eisd

32Bonis perductis et perducendis tum citationibus concitationibus Innotescen:

33tiisq quibusvis super eisd Bonis importatis et importandis, ac alijs

34Jurium modo et titulo quovis vocitatorum oneribus semper munda et

35libera reddere, et efficere se suis ac Successoribus de et super Bonis

36[reklamant:] suis

k. 93v

1suis generaliter omnibus, mobilibus et immobilibus, hæreditariis, et obliga:

2toriis Summisq quibusvis pecuniariis habitis et habendis inscribit et

3obligat. Idq sub damnis Terrestribus, simpliciter et absq corporali

4Juramento taxandis et edicendis per se Recognoscentem Posterosq

5suos, in casu Inscriptioni pńti Donatoriæ in aliquo contraventionis

6pmissorumq omniu et Singulorum in ea contentorum non completionis

7memorato Generoso Donatario suo vel ejus Successoribus ad Sol:

8vendum luendis. et Succumbendis nulloq modo evadendis. Pro qui:

9bus quidq damnis Terrestribus simpliciter et absq corporali Jura:

10mento taxatis modo pmisso ad solvendum succubitis et transgres:

11sis, ac re conditioneq aliqua Inscriptionis pńtis Donatoriæ non

12completa, nihil omninus complenda supra scripta Generosa Reco:

13gnoscens suis cum Posteris Jure Conventus Foro competenti ut su:

14pra renunciando coram Castrensi Capitlli Buscensi Officio cui se su:

15is cum Successoribus de et super Bonis suis generaliter omnibq

16hac in parte ad respondendum subicit et incorporat. Ad primã

17instantiam memorati Gsi Donatarii sui, vel ejus Successoribus pe:

18remptorie respondere, stare, Juri parere, et omne Judicatum ferre

19suis cum Posteris debebit et tenebitq, Primum terminum et alios

20omnes exinde subsequentes semper peremptories, Dilationibq

21generaliter omnibq, evasionibq, suspensionibq, deffensionibus pro:

22testationibq, prescriptionibus, impedimentis legalibus et quibus:

23vis exceptionibus, motionibus, appellationibq, et earum prosecutionibus,

24Reipublicæ negotiis, servitio militari, legatione intra vel extra Re:

25gnum, bello, interregno, fatalis Juris conventioneq, Actione pro

26majori, minorennitate Successorum, vera vel simplici infirmitate, li:

27teris exemptus, vel restitutionem ad munimenta ad Evictorem, et in genere

28universis Juris mediis et defensis non evadendo nec modo quovis

29subterfugiendo sed Inscriptioni pńti Donatoriæ omnibusq ejus

30contentis Damnis Terrestribq quoties opus fuerit solatis Foro satis:

31facere se Suosq Successores ac Bona sua gliter omnia ad id obligando

32et onerando, Recognitionis pńtis vigore. U tego Extraktu Extradi:

33ta pisana te Słowa. Ex Actis Castrens Capitans Buscens Extradittum. Correcta

34cũ tekowa. Correxit Dunis[?] Sendlinski[?] mpp. [L.S.] Locus Sigilli Castri illius. Lekta

35cũ temi słowy. Legi Gilawski[?]. Ktorysto Extrakt za podaniem y prozbą

36[reklamant:] wyżey

k. 94

1wyż mianowanego JmP. Podawaiącego, a za moim Urzędowym przyięciem

2wszystek z początku aż do końca słowo w słowo do Xiąg ninieyszych

3iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

authentice – w formie uwierzytelnionej; Busk – miasto w woj. ruskim (dziś obw. lwowski, Ukraina); Owrucz – dziś Owrucz, obw. żytomierski.

Feria quinta post Dominicam Oculi Quadragesimalem proxima – czwartek po III niedzieli Wielkiego Postu; w 1721 r. ok. 6 III 1721. Castrum Buscense – gród buski (Busk, woj. ruskie). Łac.: stawająca osobiście szlachetna Katarzyna z [Strzelbickich?] Kułczycka, w asyście przyjaciół Stanisława Petrykowskiego, Sebastiana B[…] i męża Andrzeja Kułczyckiego, zdrowa na umyśle i ciele, przyznała, że dobra swoje dziedziczne po śp. Jerzym Liplańskim [?], podwojewodzim kijowskim, pradziadzie, Liplany Wielkie i przyległe w woj. kijowskim, powiecie owruckim, ze wszystkimi przynależnościami (wyliczenie gruntów, lasów, wód, młynów, karczem, poddanych) [daruje – ciąg dalej].

Fragment łacińskiej formuły zapisu donacyjnego (wieczystej darowizny dóbr): darczyńczyni (Generosa Recognoscens) daruje dobra z poddanymi, czynszami, dziesięcinami, robociznami itd. Stanisławowi Radzikiskiemu [?] i jego następcom; dopuszcza intromisję przez woźnego generalnego i dwóch szlachciców; zobowiązuje się bronić obdarowanego i oczyścić dobra z wszelkich obciążeń (posagów, wiano, dożywocia, procesów). Skróty: pstari = praestari, pmissis = praemissis, pntis = praesentis, pfatorum = praefatorum. Notka na marginesie „L. J. Ch.” – prawdopodobnie inicjały kontrolne pisarza.

Fragment łaciński (końcowe klauzule zapisu donacyjnego, oblatowanego z akt grodzkich buskich): darczyńczyni zobowiązuje siebie, potomków i wszystkie dobra pod karą „damna terrestria” (szkód ziemskich, szacowanych bez przysięgi) do wykonania donacji wobec obdarowanego (Generosus Donatarius), poddaje się jurysdykcji urzędu grodzkiego starościńskiego buskiego (Castrense Capitaneale Buscense Officium) i zrzeka się wszelkich zwłok, apelacji, wyjątków prawnych (wojsko, poselstwo, wojna, bezkrólewie, małoletność, choroba itp.). Następnie formuła ekstraktu: „Ex Actis Castrensibus Capitanealibus Buscensibus extraditum” – wydano z akt grodzkich buskich; „Correxit” – skorygował; „Locus Sigilli Castri illius” – miejsce pieczęci tego grodu; „Legi” – czytałem. pńti = praesenti; pmissorum = praemissorum; Gsi = Generosi; mpp = manu propria.

„ingrossowany” – wpisany (wciągnięty) do księgi.

Notka marginalna „L. J. Ch.” – prawdopodobnie inicjały pisarza lub kontrolującego wpis.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

17sierpnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim Lelokowskim [?], Antoni Wołyniecki podał do oblaty uwierzytelniony ekstrakt z ksiąg grodzkich buskich z wpisanym zapisem wieczystej darowizny. Według łacińskiego aktu, zeznanego w grodzie buskim w czwartek po niedzieli Oculi 1721 r., Katarzyna ze Strzelbickich [?] Kułczycka, przy asystencji przyjaciół Stanisława Petrykowskiego i Sebastiana Boguowskiego [?] oraz męża Andrzeja Kułczyckiego, darowała Stanisławowi Radzibiskiemu [?] (w tekście także Radzikiski [?]) i jego sukcesorom swoje dziedziczne dobra po pradziadzie Jerzym Liplańskim [?], podwojewodzim kijowskim, tj. Liplany [?] Wielkie i Małe z przysiółkiem Słobódka w województwie kijowskim, powiecie owruckim, ze wszystkimi przynależnościami i poddanymi. Darczyńczyni dopuściła intromisję przez woźnego i dwóch szlachciców oraz zobowiązała się do ewikcji i oczyszczenia dóbr z wszelkich obciążeń pod szkodami ziemskimi, poddając się jurysdykcji grodu buskiego. Ekstrakt poświadczyli korektor Dunis [?] Sendliński [?] i kolacjonujący Gilawski [?].

Nr w rękopisie: 70 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 94

1Possessya JWielm. Jeymci Pani Apostołowey

2Hetmanowey Woysk Zaporoskich. y Wiel. Jmci

3Pana Szczęsnego [?] Towarzysza Bunczukowego

4w Dobra Klucz Demidowski służąca.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego

6Miesiąca Augusta Dwudziestego Trzeciego Dnia.

7Na Vrzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Owruczu, prze-

8demną Janem Walewskim [?] Lewkowskim [?], Namiesnikiem Podwojewodztwa

9Grodzkim, Generału Vrzędu Kijowskiego y Xięgami niniey[sz]emi Grodzkie-

10mi Kijowskiemi. Stanowszy osobiście Woźny Generał Wojewodztwa

11Kijowskiego y Jnnych Opatrzny Hrehory Bondiański [?], w moc prawdzi-

12wey, wierney, y skuteczney Relacyi swoiey, iawnie, ustnie, y dobrowol-

13nie dla zapisania do Xiąg niniey[sz]ych zeznał. Iż on Roku teraźniey-

14szego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego, Miesiąca Julij

15Dnia Dwudziestego Czwartego, na affektacyą y prawną rekwizycyą

16JWielm. Jeymci Pani Heleny Szczęsnego [?] Apostołowey Hetmanowey

17Woysk Zaporoskich, y Wiel. JmPana Piotra Szczęsnego [?] Towa-

18rzysza Bunczukowego maiąc przy sobie Stronę Szlachtę, Urodzo-

19nych Ichmciów Panow Stefana Gładyszewskiego [?] y Adama Medyna [?]

20dla tym lepszey wiary y wagi użytych, był w Dobrach Wsi Demi-

21dowie y Litwinowce cum Attinentiis tu w Woiewodztwie y

22Powiecie Kijowskim leżących, gdzie będąc też Dobra według

23Praw dziedzicznych teraźnieyszym Rekwirentom służących

24ze wszystkiemi przynależytościami poddaństwem y ich posłuszeń-

25stwem, daniami, czynszami, gruntami, polami, siedliskami, za-

26roślami [?], lasami, dąbrowami, chrustami [?], borami, drzewem bart-

27nym y niebartnym, ze pszczołami y bez pszczół, rzekami, rzecz-

28kami, stawami, stawiskami, arędą karczemną, kudłami [?], młyna-

29mi, młyniskami, mytami, ostrowami [?], rudniskami, wszystko

k. 94v

1ze wszytkiemi y wszelakiemi, intratami, dochodami, pożytkami y przyna-

2leżnosciami, z dawnych dawien do wyż specyfikowanych Dobr należące-

3mi, nemine impugnante et contradicente w realną spokoyną y aktual-

4ną podał, postąpił, y urzędownie intromittował Reqwirentom posses-

5syą; oraz poddanych tamecznych do gromady zwoławszy ó Panach

6ich oznaymiwszy, na wszelkie robociżny y posłuszeństwa imiść kazał.

7Ktorzy poddani wtym niebędąc przeciwni co im robić kazano za-

8raz pełnić poczeli, á tak on mianowany Woźny tęż stroną Szlachtę

9przy sobie będącą swiadczywszy, ztamtąd zaś do Urzędu przybyw-

10szy ó tym tę sawą prawdziwą uczynił y zeznał possessyi Relacyą,

11prosząc eam Actis praesentibus connotari co y otrzymał Woźny

12pisać nieumieiący. [znak ręczny]

Objaśnienia i tłumaczenia

Possessya – wprowadzenie w posiadanie dóbr dokonane przez woźnego; „cum Attinentiis” (łac.) – z przynależnościami; „affektacya y rekwizycya” – życzenie i prawne wezwanie; strona szlachta – świadkowie szlachcice towarzyszący woźnemu; towarzysz bunczukowy – godność w starszyźnie kozackiej Hetmanatu.

Odczyt nazwiska „Szczęsnego” niepewny; Helena Apostołowa była żoną hetmana Daniela Apostoła.

nemine impugnante et contradicente – nikomu nie sprzeciwiającemu się ani nie zaprzeczającemu; eam Actis praesentibus connotari – aby ją do niniejszych akt zapisano. Dalszy ciąg relacji woźnego o wwiązaniu w posiadanie (possessya).

Streszczenie

23sierpnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Janem Walewskim [?] Lewkowskim [?], woźny generał Hrehory Bondiański [?] złożył relację, że 24 lipca 1734 r., na żądanie Heleny Szczęsnej [?] Apostołowej, hetmanowej wojsk zaporoskich, i Piotra Szczęsnego [?], towarzysza bunczukowego, w obecności szlachty Stefana Gładyszewskiego [?] i Adama Medyna [?], był we wsiach Demidów i Litwinówka z przynależnościami w województwie i powiecie kijowskim. Wwiązał rekwirentów bez sprzeciwu w posiadanie tych dóbr, należących do nich prawem dziedzicznym, z poddanymi, gruntami, lasami, wodami, arendą karczemną, młynami i wszelkimi pożytkami, a zwołanym poddanym oznajmił o ich panach i nakazał posłuszeństwo, które przyjęli; woźny jako niepiśmienny złożył znak.

Nr w rękopisie: 71 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 94v

1Oblata Regestru Rzeczy przez ludzi JWiell. JmPa-

2na Steckiego Kasztell. Kijowskiego, Dymitr[?], Zydow[?],

3etc. Starosty, w Dobrach Demidowie zabranych.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego.

5Miesiąca Augusta Dwudziestego Trzeciego Dnia.

6Na Urzędzie Grodz. w Miescie Jego Krolewskiey Mości Owruczu, przede-

7mną Janem Walczakim [?] Lewkowskim [?], Namiesnikiem Podwojewodz-

8twa Grodz. Generatu [?] Wtwa Kijows. y Xięgami nineyszemi Grodz.

9Kijows. Comparens personaliter Urodz. Jm Pan Paweł Liskiewicz [?]

10Plenipotent Jasnie Wiell. Jeymci Pani Apostołowy Hetmanowey

11Woysk Zaporozkich, Jmieniem teyże Jeymci Regestr Rzeczy

12przez Ludzi Jasnie Wiell. Jmci Pana Steckiego Kasztellana

13Kijowskiego, w Dobrach Wsi Demidowie zabranych w sobie intro

14contentis do Xiąg nineyszych Grodzkich Kijowskich per obla-

15tam podał de eo verborum qui sequitur tenore. Regestr iako wiell.

16Jasnie Wiell. Jm Pan Kazimierz Stecki Kasztellan Kijowski pod

17czas zaiazdu Demidowa po zabierał we Dworze JWiell. Jmci Pa-

18na Hetmana Woysk Zaporozkich. Wiązki wołow dobrych Siedmna-

19scie, Krow ząmo czwart [?], Żelaza put Dziewiętnasta Wosku, Miodu

20Dziewiącie Rzeczow [?]. Gorzałki put trzech kufy. Swini nadawnych

21[reklamant:] Stanych [?]

k. 95

1starych Pięćdziesiąt y trzy bez prosiąt, ktorych było więcey iak sto, Wie-

2przow karmnych pięc. Sadel trzy, koni troie, Kotłow winnicznych

3trzy, Kur winnicznych trzy, kadek dwie, żelaz troie bednarskich,

4Pałub dobry, obity skarb, nowy bez kot. Pszenicy Dwadziescia doynic

5Kijowskiey miary, Owsa Szesćdziesiąt doynic teyże miary, Jęczmienia

6w ziarnie Osimnascie doynic, Mąki tatarczaney pułczwartey kufy,

7maku pułtory beczki, tatarki niemłoconey styrta, a w niey było Osim-

8dziesiąt Pięć kop, żyta Trzydziesci trzy kopy niemłoconego, zagiet [?]

9kufa, tatarki Skrzynia y kufa, pszczoł Pięćdziesiąt y Sześć, na żydkie [?]

10zawdzięczono za pułczwarty kufy Pułczwartasta zł. dobrey monety,

11rudy wywiezioney pułtorasta wozow, a drugiey rudy Trzydziescie

12wozow zapłaconey, żelaza pułczwarty kopy, dziegciu dwie beczki

13dobrego, kur Sześćdziesiąt, kapłonow Osimnaście, kaczek Dwanaście,

14gęsi Siedym, krup tatarczanych Skrzynia, lnu tartego Dwadziescia

15pięć wiązek, płotkoni [?] wydaney na Trzydziesci motkow, lnu nietartego

16trzy kopie, konopi pięć kop, Siemienia beczka, lnu nasienia pułbecz-

17ki, grochu trzy doynicy zasianego, żyta Pięćdziesiąt sześć doynic,

18gorzałki dwie kadki, zboża mełtego na trzy kadki, Siana wielkich

19styrt sześć, Las nazwany Mokrec [?], przez dwa roki pustoszęc, y

20potasz robiąc w zbytek splondrowano, z Kałowki [?] zaprzedał rudę

21do Hestomli [?], żydowi, żelaz pługowych trzy, wozow wołowych trzy,

22Siekier cztery, burakow y kapusty uwarzoney niemało, wzięto

23kapusty Siekaney cztery kufy, szatkowaney beczka, burakow

24trzy kufy, cebuli Dwadziescia wiankow, Naczynia kuf pietnaście,

25beczek, kadłubow, barył y inszey posudy więcey iak na trzydziescie

26wzięto, naczynia rudnickiego klinczow [?] osim, graycarow [?] cztery, szy-

27chanow [?] cztery, Cepławkow sześć, poddanych za władzy Swiett [?] JmP.

28Hetmana w Demidowie było w zbytkich Czterdziescie y Pięć człeka,

29a w Lituinowce [?] Dwadziescia Pięć człeka, a teraz za JmPana Ciecha-

30go [?] w Demidowie y w Lituinowce, daleko mniey iak przed tym było,

31gdyż innych w nesie [?] pobagaciał [?] Maiętności, a drudzy rozeszli się

32za granicę, Kobet [?] na węgle rąbanych cztworonych y zapłaconych

33cztery styrty, kłodek rąbanych było w gotowości na robotę, a iedna

k. 95v

1iuż y palona była. Ktoryżto Regestr za podaniem y prozbą wyż

2mianowaney Osoby podawaiącey, à za moim Urzędowym przyięciem

3słowo w słowo iako się w sobie znayduie, do Xiąg ninieyszych iest in-

4grossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

in se contenta – w sobie zawarte; per oblatam – przez oblatę; de eo verborum qui sequitur tenore – tej oto treści; Apostołowa – wdowa po Danielu Apostole, hetmanie zaporoskim (zm. 1734); Demidów – wieś nad Dnieprem pod Kijowem; Stecki Kazimierz – kasztelan kijowski; put – pud (miara wagi); Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina).

L. J. Ch. na marginesie – prawdopodobnie inicjały kopisty/ręki urzędowej; doynica – miara zboża; kufa – duża beczka; ruda – ruda darniowa dla rudni (kuźnicy); posuda – naczynia; potasz – potaż wypalany z drewna.

Koniec aktu, którego początek znajduje się na poprzedniej stronie. „ingrossowany” – wpisany do ksiąg.

Streszczenie

23sierpnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Janem Walczakim [?] Lewkowskim [?], Paweł Liskiewicz [?], plenipotent Apostołowej, hetmanowej wojsk zaporoskich, podał w jej imieniu do oblaty rejestr rzeczy zabranych przez ludzi Kazimierza Steckiego, kasztelana kijowskiego, podczas zajazdu dworu hetmana we wsi Demidów. Rejestr wylicza m.in. 17 par wołów, krowy, żelazo, wosk, miód, gorzałkę, 53 świnie (bez prosiąt) i 5 wieprzów karmnych, konie, kotły gorzelniane, zboże (pszenicę, owies, jęczmień, żyto, tatarkę), 56 pni pszczół, rudę, drób, len, konopie, siano, naczynia i narzędzia. Podaje też, że las Mokrec przez dwa lata pustoszono wyrobem potażu, a rudę sprzedano Żydowi do Hostomla [?], oraz że za zmarłego hetmana było w Demidowie 45, a w Litwinówce 25 poddanych, obecnie zaś znacznie mniej, gdyż część rozeszła się za granicę.

Nr w rękopisie: 72 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 95v

1Kwit od Wiell. Jm Xiędza Bienieckiego Archimandryty

2Owruckiego, y Całego Monasteru Owruckiego, Wiell. Jmci

3Panu Synkajewskiemu Skarbnikowi Nowogrodz. y Suk-

4cessorom niegdy Wiell. Daniela Lewkowskiego Skarbn.

5Owruckiego dany y służący.

6Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego.

7Miesiąca Augusta Dwudziestego, Osmego Dnia.

8Na Urzędzie Grodzkim, w Miescie Jego Krolewskiey Mości Owruczu, przedemną

9Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim, Namiesnikiem pro tunc Podwojewodz-

10twa y Vices Regentem Grodzkim Generału Województwa Kijowskiego

11y Xięgami niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparens personali-

12ter Wiell. Jmc Xiądz Andrzey Bieniecki Archimandryta Monastyru

13Owruckiego założenia Nayświętszey Panny Maryi, Reguły Swiętego

14Bazylego Wielkiego, Officyał Metropolii Kijowskiey, swym y wszyst-

15kiey Braci swey Zakonnikow tegoż Monastyra swego Owruckiego

16Imieniem, zdrowy będąc na ciele y umyśle, dla zapisania do Xiąg niniey-

17szych Grodzkich Kijowskich, iawnie, ustnie, y dobrowolnie zeznał, Iż

18co Srybro Cerkiewne Monastyru Owruckiego pierwey było Lat

19kilkadziesiąt przez rożne zamieszania Woyny Kozackiey y Tatar-

20skiey, in deposito na Wołyniu u zeszłego Wiell. Jm Pana Pawła

21Trypolskiego Chorążego Owruckiego, à post Fata Jegomości dostało

22się ad depositum Wiell. Jmci Panu Antoniemu Trypolskiemu Pod-

23komorzemu Kijowskiemu Synowi Jmci, à JmPan Podkomorzy Kijowski

24za Archimandryi zeszłego z tego Swiata Jmci Oyca Klemensa Ro-

25marackiego [?] Archimandryty Owruckiego Antecessora Recognoscen-

26tis znowu toż Srybro Cerkiewne Monastyrskie oddał był do rąk

27[reklamant:] y zawiadywania

k. 96

1y zawiadywania Vrod. Ichmciów Panow Michała Synhajewskiego Komornika Gra:

2nicznego Kijowskiego, Skarbnika Nowogrodz. y Daniela Lewkowskiego Skarb.

3Owrucz. ktorzy Ichmć trzymaiąc w zawiadywaniu swoim przez Lat kilka:

4naście toż Srybro Cerkiewne Monastyrskie, co większe sztuki pomienione:

5mu zeszłemu Jmci Oycu Domaradzkiemu Archimandrycie Owruckiemu An:

6tecessorowi Zeznawaiącego Jmci, iako to Koron dwie wielkich, dwie

7mnieyszych, piątą ieszcze mnieyszą, kielich, patynę, gwiazdę, krzyż

8ieden wielki, drugi mały co na łancuszku Srybrnym, trzeci ieszcze

9mnieyszy krzyżyk, łancuszek, i ampułek dwie, kadzilnicę, Ewanie:

10lią, na axamicie zielonym z klawzurami Srebrnemi, nadkrożnicę

11seu Cymborium ze wszystkim w ktorey sztuk czterych, Lamp z łancu:

12szkami dwie, znowu koronę iedną, wieniec ieden, łancuch dziewięciu

13piędzi, krzyżyk cedrowy we srebro oprawny, tabliczek większych

14y mnieyszych z wyrysowaniem rożnych Swiętych dwadzieścia y iedną

15z ktorych z łancuszkami Srybrnemi Dziesięć, a iedynaście bez łan:

16cuszkow, wszytkie te sztuki Srybrne a insze pozłacane, in numero

17Sztuk Czterdzieście Osm, do tego zawias trzy kitaykowych błękitnych,

18ruwalnię [?] iedną, złotem y Srybrem wyszywaną, y Stychar płocienny,

19te wszytkie wyż pomienione Srebro do rąk zeszłego Jmci Oyca Doma:

20radzkiego Archimandryty Owruckiego Antecessora Recognoscentis

21za dwoma razy, na dwa Skrypty rzeczne, ci Ichmć Panowie Michał

22Synhajewski y Daniel Lewkowski poddawali, a resztę tegoż wyż

23pomienionego Srybra, iako to krzyżykow dwa, pierścionkow dwa

24Srybrnych paciorki krzyształowe, za wolą y wiadomością Wielmo

25Jm Pana Antoniego Trypolskiego [?] Podkomorzego Kijowskiego, według

26asekuracyi swiey w Grodzie Owrucz. Roku Tysiąc, Siedmset, Dzie:

27siątego Miesiąca Januarij Szesnastego Dnia zeznaney, Wiel. Jmci Xię:

28dzu Bienickiemu Archimandrycie Owrucz. Officyałowi Metropolii Ki:

29iowskiey tenże Jmć Pan Michał Synhajewski Skarbnik Nowogrodz.

30oddał. A zatym tenże Wiel. Jmć Xiądz Bienicki Archimandryta Ow:

31rucki Officyał Metropolii Kijowskiey, swym y wszytkiey Braci swey

32Zakonnikow Monastyru Owrucz. imieniem tak Jm Pana Michała Synhajew:

33skiego Skarbnika Nowogrodz. y Potomkow Jmci, iako y Potomkow y Succes:

34[reklamant:] sorow

k. 96v

1ionew zeszłego JmPana Daniela Łachowskiego [?] Skarbn. Owr. [?] z odebra-

2nia, y oddania Monastyrowi Owrucz. wyż pomienionego srybra kwituię,

3y wolnemi czyni, żadnego odtąd upominku niezostawuiąc, mocą teraz-

4nieyszego kwitowego zeznania swego, ktorego o przyięcie y do Xiąg

5zapisanie Vrzędu niniejszego prosiłem y otrzymał. Xiądz An-

6drzey Bieniecki [?] Archimandryta Owrucz. Officiał Metropolii Ki-

7iowskiey mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in deposito – w depozycie; post fata – po śmierci; Antecessor recognoscentis – poprzednik zeznającego. Wiell. Jm – Wielmożny Jegomość; Skarbn. Nowogrodz. – skarbnik nowogródzki. Officyał – oficjał (sędzia duchowny) metropolii kijowskiej (unickiej). Monaster Owrucki – bazyliański monastyr NMP w Owruczu.

Recognoscentis – zeznającego (antecesora zeznającego). In numero – w liczbie. Seu Cymborium – czyli cyborium. Stychar – sticharion, szata liturgiczna obrządku wschodniego. Ewanielia na axamicie – Ewangeliarz w oprawie aksamitnej z klauzurami (zapięciami). Skarbnik Nowogrodz. – skarbnik nowogrodzkosiewierski; Skarb. Owrucz. – skarbnik owrucki. Sumy w Grodzie Owruckim 1710 r. (asekuracja z 16 I 1710).

mp. = manu propria (własnoręcznie). Skarbn. Owr. – prawdopodobnie skarbnik owrucki. Archimandryta owrucki i oficjał metropolii kijowskiej (unickiej) kwituje z odebrania srebra cerkiewnego.

Streszczenie

28sierpnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim, ks. Andrzej Bieniecki, archimandryta monasteru owruckiego NMP reguły św. Bazylego Wielkiego i oficjał metropolii kijowskiej, w imieniu swoim i braci zakonnej zeznał, że srebra cerkiewne monasteru, oddane przed kilkudziesięciu latami z powodu wojen kozackich i tatarskich w depozyt na Wołyniu zmarłemu Pawłowi Trypolskiemu, chorążemu owruckiemu, a potem jego synowi Antoniemu Trypolskiemu, podkomorzemu kijowskiemu, zostały przez tego ostatniego przekazane Michałowi Synhajewskiemu, komornikowi granicznemu kijowskiemu i skarbnikowi nowogrodzkiemu, oraz Danielowi Lewkowskiemu, skarbnikowi owruckiemu. Ci po kilkunastu latach oddali większe sztuki (m.in. korony, kielich, patenę, krzyże, kadzielnicę, Ewangelię, cyborium, lampy, 21 tabliczek z wizerunkami świętych – razem 48 sztuk, a także zasłony i sticharion) poprzednikowi zeznającego, archimandrycie Domaradzkiemu (w tekście także Romaracki [?]), na dwa skrypty, a resztę (dwa krzyżyki, dwa pierścionki, paciorki kryształowe) Synhajewski oddał Bienieckiemu zgodnie z asekuracją zeznaną w grodzie owruckim 16 stycznia 1710 r. Bieniecki kwituje Synhajewskiego i jego potomków oraz sukcesorów Daniela Lewkowskiego z oddania sreber i zrzeka się dalszych roszczeń.

Nr w rękopisie: 73 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 96v

1Oblata Zapisu wieczystey

2Darowizny od Urodz. Jmci Pana

3Jana Saczenka Niewmierzyc-

4kiego OO Bazylianom Mona-

5steru Lewkowskiego danego y

6służącego.

7Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Czwartego,

8Miesiąca Augusta Trzydziestego Pierwszego Dnia.

9Na Vrzędzie Grodzkim, w Miescie Jego Krolew-

10skiey Mci Owruczu, Przedemną Wawrzyncem

11Walewskim Lewkowskim Namiesnikiem pro

12tunc Podwoiewodztwa y Vices Regentem Grodzkim

13Generatu Woiewodztwa Kijowskiego, y Xięgami

14Niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi. Compa-

15rens Personaliter Przewielebny w Bogu Jmsci

16Xiądz Antoni Sitnicki Ihumen Monasteru

17Lewkowskiego Ordinis Divi Basilii Magni, Ory-

18ginał Zapisu perpetuae Donationis od Urodzonego

19Jmci Pana Jana Saczenka Niewmierzyckiego

20z podpisem Ręki Jego własney przy krzyżyku polo-

21żonym na mieyscu Przyiaciela uproszonego, y z

22podpisami drugich Jchmw Panow Przyiaciół do

23tego Zapisu uproszonych, pomienionemu Monasty-

24rowi Lewkowskiemu danego y służącego ratio-

25ne intro contentorum dla wpisania do Xiąg Niniey-

26szych per Oblatam podał, Cujus tenor Sequitur

27talis: Ja Jan Niewmierzycki Syn zeszłego

28z tego Swiata Urodzonego Jmci Pana Chorążego

29[reklamant:] Saczenka

k. 97

1Saczenka Niewmierzyckiego. zdrowy będąc na Ciele

2y Umysle odstąpiwszy mey własney, należney Ziemskiey

3Iurisdykcyi Prawa, Ktorym Powiatu y Woiewodztwa a

4pod ten teraznieyszy list dobrowolny Zapis moy wieczy-

5stey darowizny, y iego wszytkie niżey wyrażone Kondy-

6cye, Punkta, Klauzuły y Ligamenta całesię poddaiąc y wsz-

7koźdemu komu by o tym wiedzieć będzie należało teraz,

8na potym y zawszy. Iż ie zeznawaiący maiąc wol-

9nosć z Prawa pospolitego Dobrami memi wszytkiemi

10leżącemi, Ruchomemi y Summami pieniężnemi ia-

11ka chcąc rządzić, dysponować, dać darować y na wieczne

12czasy komu chcąc zapisać, tedy y ia zeznawaiący sto-

13suiąc się do Prawa pospolitego nie będąc ni od kogo namowio-

14ny ani przymuszony, tylko z dobrego y uważnego roz-

15sądku mego widząc Sobie lepsze y pożyteczniejsze,

16umysliłem Zapisać na Monaster Lewkowski [?], y

17Niewmierzycki na Trzy częsci Gruntu moiego

18własnego Dziedzicznego nikomu niw czym niezawie-

19dzionego w Dobrach Wsi Niewmierzyckich w Wo-

20iewodztwie Kijowskim, a Powiecie Owruckim leżą-

21ce, Pierwszą Niwę na Uroczysku w Konorozie [?] przeze-

22mnie zeznawaiącego nowo wyrobioną od drogi w

23Konoruch [?] idący pomiędzy Waśkowską [?] do ktorey

24Niwy y Siarożenci [?] dwie, iedna przeciwko teyże Ni-

25wy w lasku Oboreckim [?] z Zarosłami, Drugą na U-

26roczysku w tymże Konorozie [?] w Potopach od granice

27Stuhowska [?] leżącą. Drugą Niwę na Uroczysku

28przezywaiącym Siedliskiem, Trzecią także w Oło-

29wach [?] teyże Niwy nazywaiącą się Kiryianowską

30Prawem dziedzicznym przezemnie zeznawaiącego

31nabytą poczawszy od Granicy Stuhowskiey [?] y od

32Uroczyska Krynicski [?] aż do Choynika Murynowskie-

33go, do tego iescze y Sosen moich własnych Trzy

34iedna na Uroczysku w Okliścach [?] wysoko ze pszczoła-

35mi, Drugą na tymże Uroczysku w Okliścach [?] nad Ni-

36wą Sołowiow [?] Niewmierzyckich nazywaiąca się

37Zołota Kurka, Trzecią także na Uroczysku Nalez-

38skach [?] Podielem [?] iako z wyż inserowane Niwy Zaro-

39śli [?] y Drzewo bartne ze pszczołami y bez pszczoł

40tym nnieyszym listem moim dobrowolnym Zapi-

41[reklamant:] sem

k. 97v

1sem wieczystey darowizny na tenże wyż rzeczony

2Monaster zapisuię, ze wszytkiemi w tych niwach y

3drzewie bartnym ze pszczołami y bez pszczoł znaydu-

4iącemisię pożytkami nic a nic nieuymuiąc ani excypu-

5iąc, ale wszytko ogułem y pospolitoscią tym teraźniey-

6szym listem dobrowolnym Zapisem meim perpetuæ

7Donationis zapisuię, daię, daruię na wieczne y ni-

8gdy nieodzowne Czasy rezygnuię. Iz onych z Pra-

9wa, Titułu y Własnosci wyzuwamsię, oraz do Posses-

10syi władzy spokoynego dzierżenia y używania przez

11Woźnego y Szlachtę ktorych sobie Wielebni Zakon-

12nicy tegoż Monasteru Lewkowskiego [?] y Nieumie-

13rzyckiego [?] sposobić będą mogli, dopuszczam. Wol-

14no tedy Wielebnym Zakonnikom w Possessyą swoią

15obiquscy [?] pomienionemi Niwami, Sianożęciami, Drze-

16wem bartnym ze pszczołami y bez pszczoł iako chcie

17rządzić, dysponować, pożytkow przymnażać, a ia iuż

18zeznawaiący od daty teraźnieyszego listu mego do-

19browolnego Zapisu wieczystey Rezygnacyi żadnego

20ustępu Przeszkody, trudnosci, y impedymentu czynić

21y zadawać niemam y niebędę mogł, a pomnie Potom-

22kowie y Sukcessorowie moi niemaią y niepowinni będą

23owszem od wszelakich impedymentow prawnych

24y nieprawnych, na te Grunta zachodzących, bronić

25zastępować y ewinkować u wszelakiego Prawa

26Sądu y Urzędu swym własnym kosztem y nakła-

27dem, tyle kroć, ile kroć bytego Prawne ukazywała

28potrzeba powinien będę. A te pod Zakładami

29Ziemskiemi y Nagrodzeniem szkod z tąd pochodzą-

30cych równie krom przysięgi Cielesney oszacowa-

31nych, iako y o sprzeciwienie się temu dobrowolne-

32mu Zapisowi memu wieczystey darowizny Forum

33Generale et Trinum peremptorium we wszelakim

34Sądzie Grodzkim Ziemskim y Głownym Trybuna-

35le Koronnym Lubels. Amputatis omnibus benefi-

36cijs Juris quot quot sunt do odpowiadania sobie

37samemu a pomnie Potomkom y Sukcessorom mein

38naznaczam y prefiguię y na to ten moy daię dobro-

39wolny Zapis wieczysty darowizny sam iako pi-

40sać nieumieiący przy krzyżyku ręka moią wła

41[reklamant:] sną

k. 98

1na położonym na mieyscu Przyiaciela do pod

2pisu uprosiłem także y z podpisem Rąk Ichm

3PP. Przyiaciół ustnie y oczewiscie odemnie

4Zeznawaiącego do podpisu tego Zapisu u

5proszonych. Dziato się we Wsi Niew-

6mierzyckich Roku Tysiąc, Siedmset,

7Trzydziestego Czwartego, Miesiąca Au-

8gusta Dnia Czwartego. U tego Zapisu

9podpis Rąk temi słowy: + Na mieyscu Jmci

10Pana Jana Saczenka [?] Niewmierzyc-

11kiego iako pisać nieumieiącego za u-

12stną y oczewistą prozbą tegoż Jmci pod

13pisuię się Jan Walewski Lewkowski [?]

14Namiesnik Grodzki Kijowski

15mpa. Proszony Przyiaciel

16do tego Zapisu per petuae do

17nationis od Jmci Zeznawa

18iącego podpisuię się Teo-

19dor Walewski Lewkow

20ski mp. Ktoryżeto Zapis

21za podaniem y prozbą

22wyż mianowanego Jmci

23podawaiącego a za moim

24Urzędowym przyięciem

25wszytek z począt

26ku aż do konca

27słowo w słowo

28iak się w sobie

29ma do xiąg

30ninieyszych

31iest ingros

32sowany

Objaśnienia i tłumaczenia

Marg.: „Correctum et originale recepit idem offerens” – poprawiono, a oryginał odebrał tenże podający. Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; Ordinis Divi Basilii Magni – zakonu św. Bazylego Wielkiego (bazylianie); perpetuae Donationis – wieczystej darowizny; ratione intro contentorum – co do treści w nim zawartej; per Oblatam – przez oblatę; Cujus tenor sequitur talis – którego treść jest taka. Ihumen = przełożony monasteru. Lewków – wieś pod Owruczem (obecnie Ukraina, obw. żytomierski), monaster bazyliański.

Ciąg aktu zapisu (darowizny wieczystej) na rzecz monasteru w Niewmierzu; „Ligamenta” – zobowiązania prawne; „inserowane” – wpisane, wymienione; „drzewo bartne” – drzewo z barcią (ulem leśnym).

perpetuae donationis – wieczystej darowizny; ewinkować – bronić w prawie (evincere); Forum Generale et Trinum peremptorium – sąd ogólny i potrójnie zawity (właściwość każdego sądu); Amputatis omnibus beneficiis Juris quot quot sunt – z wyłączeniem wszystkich dobrodziejstw prawa, ile ich jest; Lubels. – Lubelskim; krom – bez.

„Monaster” – klasztor (prawosławny/unicki); nazwy „Lewkowskiego” i „Nieumierzyckiego” czytane niepewnie; „obiquscy” niepewne, prawdopodobnie zniekształcone wyrażenie.

„Dziato się” – zapewne „Działo się” (ł podobne do t). „per petuae donationis” – łac. „wieczystej darowizny”. „mpa”/„mp.” – manu propria, własnoręcznie. „ingrossowany” – wpisany do ksiąg. Zapis sporządzony 4 VIII 1734 we wsi Niewmierzyce (Niewmierzyckie), woj. kijowskie; nazwisko wystawcy niepewne (Saczenko/Iaczenko), oparte na jedynym wystąpieniu na stronie. Krzyżyk przy imieniu wystawcy oznacza znak niepiśmiennego.

Streszczenie

31sierpnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim, ks. Antoni Sitnicki, ihumen monasteru lewkowskiego [?] zakonu św. Bazylego Wielkiego, podał do oblaty oryginał zapisu wieczystej darowizny Jana Saczenka Niewmierzyckiego, syna zmarłego chorążego [?]. Niewmierzycki zapisał monasterowi lewkowskiemu [?] i niewmierzyckiemu [?] trzy części swojego dziedzicznego gruntu we wsi Niewmierzyce [?] w powiecie owruckim – niwy na uroczyskach Konoroz [?], Siedlisko i niwę Kiryianowską wraz z sianożęciami i zaroślami – oraz trzy sosny bartne (m.in. zwaną „Zołota Kurka”), zrzekając się do nich praw i dopuszczając wwiązanie przez woźnego i szlachtę. Zobowiązał się do ewikcji pod zakładami ziemskimi i rygorem terminu zawitego. Zapis sporządzono we wsi Niewmierzyce [?] 4 sierpnia 1734 r.; za niepiśmiennego darczyńcę, który postawił krzyżyk, podpisał się Jan Walewski Lewkowski [?], namiestnik grodzki kijowski, a jako przyjaciel Teodor Walewski Lewkowski.

Nr w rękopisie: 74 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 98v

1Oblata Skryptow trzech

2assecuratoriis od rożnych

3JchMciom Urodzonemu Hryho-

4remu Kalenskiemu danych

5y służących.

6Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Czwartego

7Miesiąca Septembris, Siodmego Dnia.

8Na urzędzie Grodzkim w Miescie Jego Krolews-

9kiey Mci Owruczu, Przedemną Wawrzyncem

10Walewskim [?] Lewkowskim [?] Namiesnikiem

11protunc Podwoiewodztwa y Vices Regentem Grodz.

12Kijowskim, y Xięgami Ninieyszemi Grodz. Kijow.

13Comparens Personaliter Urodz. JchP. Jan Kalenski

14Skryptow assecuratoriis Trzy et quidem pier-

15wszy od Urodz. Jmci Pana Daniela Synhaiewskie-

16go z podpisem Ręki Jego własney, Drugi od Urodz. Jmci

17Pana Michała Usiczenka [?] Kalenskiego. Trzeci od

18Urodz. Jmci Pana Prokopenka itidem Kalenskiego

19z położeniem krzyżykow Rękoma ich własnemi

20Urodz. Jmci P. Hryhoremu Kalenskiemu Oycowi Com-

21parentis na Summy intro w tychże Skryptach

22wyrażone danych y służących, sub ne intro contento-

23ne [?] dla wpisania do Xiąg Niniejszych per oble-

24tam podał. Z ktorych pierwszy tak się w sobie ma.

25Ja niżey na podpisie wyrażony czynię wiadomo

26tą moią assekuracyą. Iż dług ten ktory u Jmci

27Pana Hryhorego Kalenskiego pożyczyłem z ręko-

28ma własnemi wziołem Złł Poll Siedmdziesiąt

29na pilną potrzebę moią a mam oddać y powinien

30będę o Bożym Narodzeniu Ruskim w Roku Ty-

31siącznym Siedmsetnym Dziewiętnastym Temu

32Jmci Panu Hryhoremu Kalenskiemu Szwagro-

33wemu pod zakładem drugiey takowey Summy na

34co się Ręką moią podpisuię. Działo się Roku Ty-

35[reklamant:] siącz

k. 99

1siąc Siedmset Dziewietnastego in Aprili w Ka-

2lenskich. U tego Skryptu podpis Ręki temi słowy

3Daniel Synhajewski [?] mp. Drugi tenoris seque-

4ntis: Ja niżey na podpisie wyrażony czynię wia-

5domo tą moią Kartą, żem wziął Konia u JmciP.

6Hryhorego Kalenskiego w Złł: Pięcdziesiąt

7y cztery polska moneta, a za to daie Jmu w

8Zawiadowaniu do oddania tych Pięcdziesiąt Złł

9Część moią co na mnie należy we Wsi Kalenskich

10Siedlisku [?] Pola y Sianożęci w Borze y Dąbrowach

11aż do oddania Summy wyż pomienioney, a w to mo-

12ią Część nie powinien się interesować nikt, ani Bra-

13cia moi, ani Siostra żadna moia oprocz mię Samego,

14albo Potomka mego, ktorego mogącego tą moią część

15wykupić na co dla lepszey wiary wagi y pewności

16Ręką moią Własną podpisuię się. Działo się w Ka-

17lenskich. Działo się w Kalenskich Tysiąc, Siedm-

18set, Dwudziestego Pierwszego [?] Die Vigesima Quarta

19aprilis. U tego Skryptu podpis Ręki przy krzy-

20żyku położonym + iako nieumieiący pisać pod-

21pisuię się Michał Usiczenko [?] Kalenski. Trzeci

22de tenore tali: Ja niżey na podpisie wyrażony czy-

23nię wiadomo tym Skryptem moim ktory tako-

24wy Wagi y Waloru mieć chce iakowyby był przed

25Aktami ktoremikolwiek zeznany. Iżem wziął y

26rękoma memi własnemi odliczył Złł Poll Sto pięcdzie-

27siąt z rąk Urodz. JmP. Hryhorego Leskiewicza [?] Ka-

28lenskiego na pilną potrzebę moią w ktorych Złł Poll

29Stu Pięcdziesiąt Dobra moie Dziedziczne y iakim

30kolwiek Prawem przynależne z Lasami Borami y

31Sianożęciami, omnibusq[ue] attinentiis et pertinentiis

32w Dobrach Kalenskich Leżące nikomu nie zawiedzio-

33ne puszczam zawodę y zastawuię temuż Jmci Panu

34Hryhoremu Kalenskiemu na lat Trzy consequenter

35po Sobie idących ktorych Dobr tenuta zaczynać

36się ma w Roku teraźniey. Tysiącznym Siedmsetnym Dwudzie-

37stym, Trzecim, o Świętey Pokrowie Ruskiey a kończyć

38się w Roku Tysiącznym Siedmsetnym Dwudziestym

39Szostym o tymże Czasie y Terminie a ieślibym na

40Termin wyż rzeczony Summy nieoddał tedy od

41Trzech lat do trzech namienione Tenuta trwać po-

42[reklamant:] winna

k. 99v

1winna będzie aż do oddaney rzeczoney Summy

2na co dla lepszey wiary, Wagi iako pisać nieumie

3iący krzyżyk ręką mą własną kładę + Datt w

4Kaleńskich Roku Tysiąc, Siedmset, Dwudzie

5stego, Trzeciego Dnia Dwunastego Septembra

6Jan Prokopenko Kaleński + Ustnie proszony

7Przyiaciel od ImPana Kaleńskiego do tego Skry

8ptu iako pisać nieumieiący krzyżyk ręką wła

9sną położył Samuel Kaleński. Ktore że to Skry

10pto Assecurationis za podaniem y prozbą wyż

11mianowaney Osoby podawaiącey a za moim

12Urzędowym Przyięciem wszytkie Trzy słowo

13w słowo iak się w sobie maią do Xiąg ninie

14szych są ingrossowane.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; assecuratoriis – asekuracyjnych (zabezpieczających); et quidem – a mianowicie; itidem – również; per oblatam – w drodze oblaty; protunc – podówczas; Vices Regens – zastępca regenta. Złł Poll – złotych polskich. Boże Narodzenie Ruskie – według kalendarza juliańskiego (7 I n.s.). Formuła „sub ne intro contentone” niepewna, prawdopodobnie zniekształcona formuła łacińska.

tenoris sequentis – następującej treści; de tenore tali – takiej treści; omnibusque attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przynależnościami; consequenter – kolejno; Die Vigesima Quarta aprilis – 24 kwietnia; mp. – manu propria, ręką własną; Pokrowa ruska – święto Opieki Matki Bożej, 1 X st. st.; Złł Poll – złotych polskich.

Skryptu „Assecurationis” – skryptu zabezpieczenia (asekuracji); zapis datowany 12 IX 1723 w Kaleńskich, oblatowany w grodzie kijowskim.

ingrossowane – wpisane do ksiąg.

Streszczenie

7września 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?], Jan Kaleński podał do oblaty trzy skrypty asekuracyjne dane jego ojcu Hryhoremu Kaleńskiemu. W pierwszym (Kaleńskie, kwiecień 1719 r.) Daniel Synhajewski potwierdza pożyczenie od szwagra 70 złotych polskich do zwrotu na ruskie Boże Narodzenie 1719 r. pod zakładem drugiej takiej sumy. W drugim (Kaleńskie, 24 kwietnia 1721 [?] r.) Michał Usiczenko [?] Kaleński potwierdza wzięcie konia za 54 złote i oddaje w zawiadowanie do czasu spłaty swoją część pól i sianożęci w Siedlisku [?] we wsi Kaleńskie. W trzecim (Kaleńskie, 12 września 1723 r.) Jan Prokopenko Kaleński potwierdza odebranie 150 złotych polskich i zastawia swoje dziedziczne dobra w Kaleńskich na trzy lata, od Pokrowy 1723 do Pokrowy 1726 r., z przedłużeniem do czasu zwrotu sumy; niepiśmienni wystawcy postawili krzyżyki, a za Prokopenkę podpisał się Samuel Kaleński.

Nr w rękopisie: 75 (1734, seria I)

Transkrypcja

k. 99v

1Possessya Urodz. Ieymci Paniey

2Czarneckiey w Dobra wieś Częsi

3Kacowszczyzny służąca.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Septembris, Siodmego Dnia.

6Na urzędzie Grodzkim w Miescie JegoKrMci Owru-

7czu, Przedemną Wawrzyńcem Walewskim [?] Leśkow-

8skim [?] Namiesnikiem protunc Podwoiewodztwa y

9Vices Regentem Grodzkim Wdztwa Kiiowskiego y

10Xięgami niniey szemi Grodz. Kijowskiemi. Stanow

11szy oczewiscie Wozny Generał Woiewodztwa Kijow.

12y Innych Opatrzny Marcin Pawlukiewicz w moc

13prawdziwey Wierney y Skuteczney Relacyi swoiey

14iawnie, ustnie, y dowodnie dla Zapisania do Xiąg

15nimieyszych zeznał. Iż on Roku teraznieyszego

16Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego, Dnia

17Siodmego, Miesiąca Iunij, na affektacyą

18y prawną rekwizycyą Urodz. Ieymci Paniey Anasta-

19zyi z Trypolskich Czarneckiey Wdowy maiąc przy

20sobie Stronę Szlacht. y Ludzi wiary godnych Urodz.

21JeymciP. Jakuba Skomorskiego

22eo maioris ac evidentioris Testimonij gratia Re[…]-

23hibitos był w Dobrach Wsi Częsi Kacowszczyznie

24[reklamant:] gdzie

k. 100

1gdzie będąc vigore tam Iuris hæreditarij quam etiã

2Naturalis Sukcessionis post fata Urodz. Ichmciow PP.

3Hrehorego y Bazylego Trypolskich Braci Rodzonych

4Seymci Rekwirentki in eandem devolutã pomienio-

5ne Częsci z Dworem, Ogrodami, Nawozami, Ludzi[?] Pod-

6danemi Natychże Częsciach Siedzącemi y zbiegłemi

7z ich powinnosciami, Daniami, Czynszami, Osypami, Pod-

8danstwem y Posłuszenstwem Siedliskami, Gruntã-

9mi, Polami, Zasianemi y niezasianemi oranemi y

10nieoranemi Czerteżami Zaroslami, Dąbrowami Lasa-

11mi, Borami, Ostrowami, Drzewem bartnym y nie bartnym

12ze Pszczołami y bez Pszczoł Łąkami, Sianożęciami, Rze-

13kami, Rzeczkami, Potokami, Błotami z wolnym Łowie-

14niem Ryby y Ptakow w lasach biciem Zwierza wsze-

15lakiego Gony bobrowemi, Stawami, Młynami, Arendami,

16Karczmami, owo zgoła ze wszytkiemi, in genere et spe-

17cie mianowanemi y niemianowanemi pożytkami docho-

18dami Intratami zdawna y teraz do pomienionych Czę-

19ści należącemi Attinentijs et pertinentijs takiako te Czę-

20sci Antiquitus w swoich miedzach Granicach y obycho-

21dziech miały y zawierały y teraz maią y zawieraią

22do Spokoyney Realney Aktualney Seymci Rekwirentce

23podał y postąpił Possessyi eandemq. officiosè intromitto-

24wał Poddanym tychże Częsci Posłuszenstwo wszelkie peł-

25nic przykazał ktorzy ni w czym Sprzeczni nie będąc

26zaraz co im kazano odbywac poczęli, po ktorey Intromis-

27syi taż Szlachta Sobie przytomna oswiadczywszy

28się z tamtąd tu ad acta przybywszy o tym swoię

29prawdziwą Possessyi Relacyą przedemną Urzędem

30uczynił y zeznał prosząc eã actis connotari co y otrzy-

31mał. Marcin Pawlukiewicz ignarus Scribendi. +

Objaśnienia i tłumaczenia

Vices Regentem – wiceregentem; protunc – wówczas; „eo maioris ac evidentioris Testimonij gratia [ad]hibitos” – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa.

affektacya i rekwizycya – żądanie i prawne wezwanie.

vigore tam Iuris hæreditarij quam etiam Naturalis Sukcessionis post fata – mocą tak prawa dziedzicznego, jak i naturalnego następstwa po śmierci; in eandem devolutam – na nią przeszłe; eandemque officiose intromittowal – i urzędowo ją wwiązał; Antiquitus – od dawna; ad acta – do akt; eam actis connotari – aby ją zapisano do akt; ignarus Scribendi – nie umiejący pisać.

Seymci = Jejmości; Urodz. Ichmciow PP. = Urodzonych Ichmościów Panów; Osypy – daniny zbożowe.

Streszczenie

7września 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem i wiceregentem Wawrzyńcem Walewskim [?] Leśkowskim [?], woźny generał Marcin Pawlukiewicz złożył relację, że 7 czerwca 1734 r., na żądanie Anastazji z Trypolskich Czarneckiej, wdowy, w obecności szlachcica Jakuba Skomorskiego, był w dobrach Częsi Kacowszczyzna [?]. Na mocy prawa dziedzicznego i naturalnej sukcesji po zmarłych braciach rodzonych rekwirentki, Hrehorym i Bazylim Trypolskich, wwiązał ją w posiadanie tych części z dworem, poddanymi osiadłymi i zbiegłymi, gruntami, lasami, wodami, młynami, arendami, karczmami i wszelkimi pożytkami. Poddanym nakazał posłuszeństwo, które przyjęli; woźny jako niepiśmienny podpisał się krzyżykiem.