Akty 241–280

Nr w rękopisie: 132 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 316

1Manifestacya Wielm. JmP. Pruszyn-

2skiego Skarbnika Mścisławskie-

3go De diligentia uczyniona

4Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Nowembra Wtorego Dnia.

6Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci

7[reklamant:] Owrucz

k. 316v

1Owruczu Przedemną Wawrzyncem Walew-

2skim Lewkowskim [?] Namiestnikiem pełnem

3Podwoiewodz. Grodz. teraźnieyszego Wdztwa Kijews. y

4Xięgami Ninieyszemi Grodz. Kijows. Compa-

5rens per[s]onaliter Wielm. JmPan Wawrzyniec Pru-

6szyński [?] Skarbnik Mścisławski postrzegaiąc

7wszelkiey całości Fortuny Swoiey indebite w

8cudzym używaniu zostaiącey in [?] dog[…]

9Dekretom Sądu Grodz. y Urzędu Kijows.

10o dobra Bołaczow [?] cum attinentijs nastąpio-

11nych Solenniter pr[ot]o Ur. Ichmw Panom

12Tomaszowi y Teodorowi Kamińskim Bra-

13ci miedzy sobą rodzonym iako opiekunom

14naturalnym, tudzież Sukcessorom nie

15gdy zeszłego Wielm. JmPa Stefana Waw

16rzynca Kamińskiego Cześnika Łabyczew. [?] Regen

17ta Grodz. Winnickiego pozostałym in mi-

18norennitate lat a[…] tutela tych że Ichmw

19będącym [?] y różnym Części pomienionych

20Dobra Bołaczowa y innych niesłusznym

21Uzurpatorom Swiadczył y Manifesto-

22wał się w ten sposob y o to. Iż Ichmość wie-

23dząc dobrze że Dobra Bołaczow ac alia Seu

24Sortes eorundem Bonorum tam ex vi naturalis

25successionis po niegdy zeszłych Ur. Ichmw

26Panach Mikołaiu y Maryannie z Jerlicow [?]

27Obidzińskich [?] Mattki Dziady y Babce Ma-

28[reklamant:] nifestantis

k. 317

1nifestantis in modernum Querulantem

2devolutæ iakotez inne Części vigore Cessyi

3Prawa od niegdy Urod. Jeymci Pani Teofili

4Obidzinskiey [?] Podczaszyney ustąpionego Iuste

5Iure et legitimo ad Possessionem Manifes-

6tanta należące ktorych to Części Manife-

7stanta lubo przerzeczony niegdy zeszły Wiel.

8Kaminski Cześnik Latyczewski per respectum

9boni affectis był particeps pr aliquod tem-

10pus iednak ze zawzdy cum appromissa Satis

11factione in subsequens Sądow Grodz. Kijow.

12a potym Vrzędu Grodzkiego Kijows. Decreta

13ad calculationem et patiendum calculum

14nastąpiły y tylko ex ratione nonnullorum

15disparentium in Condescensione ad finalem

16nieprzyszło disiudicationem. A tak Ichmc

17obżałowani post fata præfati [?] Mgfci Kaminski

18Fratris Sui pomienione Części Mgfco Mani-

19festanti należące nullo Iure tituloq[ue] w Pos-

20sessyą swoią obiewszy niesłusznie y nienależy-

21cie possident. y z onych omnes usus fructus

22biorą y partycypuią Magnificum Que-

23rulantem ad Possessionem niedopuszczaią.

24A zatym Modernus Manifestans ratione

25indebitæ participationis præfatar. sortium

26ne ex inde eveniat aliquod detrimentum

27de diligentia iterum iterumq[ue] manifestatur Salvaq[ue]

28manente huius Manifestationis melioratione

29[reklamant:] proūt

k. 317v

1prosił eam Actis connotari co y otrzymał

2Wawrzyniec Pruszynski [?] Skarbnik Mścisław[ski]

Objaśnienia i tłumaczenia

Wielm. JmP. – Wielmożnego Jegomości Pana; Skarbnik Mścisławski – urzędnik ziemski województwa mścisławskiego; de diligentia – o dopełnieniu (staranności) czynności prawnej; JKMci – Jego Królewskiej Mości; reklamant „Owrucz” wskazuje miejsce czynności.

comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; indebite – niesłusznie; cum attinentijs – z przynależnościami; Solenniter – uroczyście; in minorennitate – w małoletności; tutela – opieka; ac alia seu sortes eorundem bonorum tam ex vi naturalis successionis – oraz inne części tychże dóbr tak z mocy naturalnego dziedziczenia; Manifestantis – manifestującego.

Odczyt nazwiska manifestanta (Pruszyński?) oraz nazwy Bołaczow niepewny; numer karty z ciągłości.

k. 317 – numer karty widoczny w prawym górnym rogu.

Fragmenty łacińskie: „in modernum Querulantem devolutae” – przypadłe na obecnego skarżącego; „vigore Cessyi” – mocą cesji; „iuste iure et legitimo” – słusznym i prawnym tytułem; „per respectum boni affectus” – przez wzgląd na dobrą życzliwość; „particeps pro aliquod tempus” – współuczestnikiem przez pewien czas; „cum appromissa satisfactione” – z przyrzeczonym zadośćuczynieniem; „ad calculationem et patiendum calculum” – do obrachunku i poddania się rachunkowi; „ex ratione nonnullorum disparentium” – z powodu niestawiennictwa niektórych; „ad finalem disiudicationem” – do ostatecznego rozstrzygnięcia; „post fata praefati Magnifici … fratris sui” – po śmierci wspomnianego JW. brata swego; „nullo iure tituloque” – bez żadnego prawa i tytułu; „possident” – posiadają; „omnes usus fructus” – wszelkie pożytki; „Magnificum Querulantem ad Possessionem” – JW. skarżącego do posiadania; „modernus Manifestans ratione indebitae participationis praefatarum sortium ne exinde eveniat aliquod detrimentum de diligentia iterum iterumque manifestatur” – obecny manifestant z powodu nienależnego współposiadania wspomnianych części, aby stąd nie wynikła jakaś szkoda, z ostrożności raz po raz manifestuje się; „salva manente huius manifestationis melioratione” – z zachowaniem prawa poprawienia tej manifestacji; „proūt” – jak (reklamant).

Urod. = Urodzonej; Mgfci = Magnifici; Cześnik Latyczewski – urzędnik ziemski ziemi latyczowskiej (Latyczów, dziś Łetycziw, Ukraina).

prosił eam Actis connotari – prosił, aby ją (manifestację/protestację) zapisać do akt. Końcowa linia to formuła potwierdzająca z podpisem.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

2listopada 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim [?], Wawrzyniec Pruszyński [?], skarbnik mścisławski, wniósł manifestację de diligentia przeciw braciom Tomaszowi i Teodorowi Kamińskim, opiekunom małoletnich dzieci zmarłego Stefana Wawrzyńca Kamińskiego, cześnika latyczowskiego (raz: łabyczewskiego [?]) i regenta grodzkiego winnickiego, oraz innym posiadaczom części dóbr Bołaczów [?]. Wyłożył, że części tych dóbr należą mu z naturalnej sukcesji po dziadkach Mikołaju i Maryannie z Jerliców [?] Obidzińskich [?] oraz z cesji Teofili Obidzińskiej [?], podczaszyny; zmarły Kamiński współposiadał je przez pewien czas z przyrzeczeniem zadośćuczynienia, a dekrety sądu grodzkiego i urzędu kijowskiego nakazały obrachunek, nie doszło jednak do ostatecznego rozstrzygnięcia. Po śmierci cześnika jego bracia zajęli te części bez tytułu prawnego, pobierają z nich pożytki i nie dopuszczają manifestanta do posiadania; manifestant zastrzegł prawo poprawienia manifestacji i podpisał ją.

Nr w rękopisie: 133 (1734, seria II)

Transkrypcja

k. 317v

1Protestacya imie Urodz. JmPana

2Konstantego Didkowskiego przeciwko W.

3Jchmw PPan Leszczyńskim [?] Starostom

4Zyt. y Innym.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego, Czwartego

6miesiąca Nowembra, Dwudziestego Trzeciego Dnia.

7Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci Owru-

8czu przedemną [skreślone: Janem] Walewskim Lew-

9kowskim [?] namiesnikiem Grodzkim Gełdu [?]

10Wdztwa Kijow. y xięgami ninieyszemi Grodz.

11Kijow. Comparens personaliter Urodz. ImPan Stefan

12Didkowski imieniem et expeciali Commisso Urodz.

13JmPana Konstantego Didkowskiego przychila-

14iąc się do dawnieyszych Manifestacyi y Protes-

15tacyi swoich rożnych Lat y Miesięcy ca in

16causa poczynionych przeciwko Wielm. Jchmw Pa-

17nom Alexandrowi na Andruszu [?] y Ordiu-

18tyczach [?] y Maryannie z Kopatowskich [?] Pri-

19mi Voti Sewerynowey Podczaszyny [?] Zoroczy[n]-

20ney [?] Owrucz. Secundi Alexandrowey Le[sz]-

21kowskiey Starosciney Owrucz. tertio od P. Jm

22Alexandrowey Lesniczey Lesniczym [?] Staro-

23stom Zytomir. Małż. Sukcessorom niegdy

24[reklamant:] rentigo [?]

k. 318

1zeszłego Wiel. JmPana Seweryna Potockiego

2Łowczeg. Owruck. pozostałym tudzież Wiel.

3JmciPu Lesiewskiemu [?] Gubernatorowi Miasta

4Wieledniki [?] cum attinentys, Manifestował y

5Protestował się w ten sposob y o to: Iż Wiel. Jchmość

6Panowie Starostowie Zytomirscy Małż. obwinie-

7ni zawziowszy się na ostatnie Wyzucie z Posses-

8syi Dobr Wsi, Przybytka [?] zastawney Pryn-

9cypała Manifestantis y zniszczenie przez rozne

10ne Uciemiężenie Poddanych Ubogich nie:

11znosne krzywdy roznych Lat y Czasow czy-

12ze czynienie nie oczy dawniejsze ea iniuria

13poczynione fusius in se obloquantur: y teraz

14Noviter Anno Currenti Millesimo Septingente-

15simo Trigesimo Quarto Certis Dieb. Mensis

16July, Sel huskową [?] na Ludzi mizernych Przy-

17bytkowskich extra praetium w mieście Wieledni-

18kach przedawaniu połiłka [?] set husek [?] ponarzu-

19cać kazali, przez co poddani przez takowe

20Uciemiężenie powinności sobie należących tonżs [?]

21podwoszczyzny Czynszow dani y Innych

22należytytości za Rok teraznieyszy Tysiączny,

23Siedmsetny, Trzydziesty, Czwarty, nie poodby-

24wali, Osobliwie dani Miodowey iako to Satow [?]

25Samoylow Beley Trzy y Kwart Cztery Ono-

26fryi Kwart Szesc Hawryło Demizow [?] Bel-

27cow Trzy Hrysko Makarczuk Belcow Trzy

28y Kwart Siedym Małysichu [?] a Brylich [?] udo

29[reklamant:] wa

k. 318v

1wa Belkow Dwa y Cwarty Jedney Laniuk Ziec

2icy Belka iednego y Cwart Dziewięciu Wasyl

3Cwart Pięciu Kerlik [?] Belkow Dwa y Cwart Dzie-

4nie pooddawali tak ze Owsa Osmak Pięciu do

5Dworu co Rok należącego Manifestantis Pryn-

6cypałowi według Opisu Swego oddac ImPanu

7Gubernatorowi niekazali. O co tedy wszystko ut

8Praemissum est idem Comparens Nomine cujus

9supra Contra eosdem Praenominatos inculpatos

10Iterum Iterumq Swiadczy Manifestuie y Pro

11testuie się Offiaruiąc o to pryncypała Swego

12z Chmielami Obwinionemi Prawnie czynic nie

13zaniechac Salva Manente hujus Protestati

14onis Zostawiwszy Melioratione vel per Cita

15tionem Correctione hanc breviter Scriptam

16Actis Connotari nie Urzędu prosił co y otrzymał

17Stefan Didkowski [?] mpp

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; expeciali (= ex speciali) commisso – ze szczególnego polecenia; in causa – w sprawie; primi/secundi voti – z pierwszego/drugiego małżeństwa; Małż. – małżonkom. Owrucz – dziś Owrucz (Ovruč) na Ukrainie.

cum attinentys – „z przyległościami”; Manifestantis – „manifestującego”; ea iniuria … fusius in se obloquantur – „które to krzywdy szerzej same się wypowiadają”; Noviter Anno Currenti 1734 Certis Diebus Mensis July – „na nowo w roku bieżącym 1734 w pewnych dniach miesiąca lipca”; extra praetium – „ponad cenę”. Łowczeg. Owruck. – łowczego owruckiego. Bela, kwarta – miary miodu dannego. Wieledniki – dziś Wełednyky (Wełednyki) w obwodzie żytomierskim.

ut praemissum est – jak wyżej powiedziano; idem comparens nomine cuius supra contra eosdem praenominatos inculpatos – tenże stawający w imieniu jak wyżej przeciwko tymże wymienionym obwinionym; iterum iterumque – raz po raz; salva manente… melioratione vel per citationem correctione – z zastrzeżeniem poprawy lub sprostowania przez pozew; hanc breviter scriptam Actis connotari – by tę krótko spisaną zapisano do akt; mpp – manu propria.

Streszczenie

23listopada 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Walewskim Lewkowskim [?], Stefan Didkowski, z polecenia Konstantego Didkowskiego i nawiązując do jego wcześniejszych manifestacji, wniósł protestację przeciw Aleksandrowi i Maryannie z Kopatowskich [?] (1° voto Potockiej, 2° voto Leszkowskiej [?]) Lesnickim, starostom żytomierskim, sukcesorom zmarłego Seweryna Potockiego, łowczego owruckiego, oraz Lesiewskiemu [?], gubernatorowi miasta Wieledniki. Zarzucił im dążenie do wyzucia jego mocodawcy z posesji zastawnej wsi Przybytek [?] i uciskanie jej poddanych; w lipcu 1734 r. kazali oni narzucać poddanym przybytkowskim sól w Wielednikach ponad cenę, przez co poddani nie oddali za ten rok powinności, czynszów i dani miodowej (wymienionej imiennie z ilością beczek i kwart), a gubernator zakazał oddania dworowi 5 osmaków owsa. Pełnomocnik zastrzegł prawo poprawienia protestacji i podpisał ją.

Nr w rękopisie: 134 (1734, seria II)

Transkrypcja

k. 318v

1Manifestacya Ur. JmPana

2Lewkowskiego Namiesnika Gr.

3Kijow. przeciwko Ur. IchmPanom

4Lewkowskim y innym.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

6miesiąca Nowembris Dwudziestego Trzeciego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim, w Miescie JKMci Owru-

8czu, przedemną Antonim Kozłowskim, Namiesni-

9kiem pełnię Podwoiewodztwa Grodzkim, Grodu Woy-

10tua [?] Kijows. y Xięgami Nineyszemi Grodzkiemi Ki-

11iows. Comparens per Ur. JmPan Jan Walski [?]

k. 319

1Lewkowski Namiesnik Grodzki kijowsk. Jak prę-

2ko ad Acta Praesentia adire mogł tak zaraz Solen-

3nie naprzeciwko Urodzo. Ichmościom Panom Lewkowskim Dzie-

4dzicom Dobr Dwoch Częsci Lewkowicz y Innym

5Ichmościom Dziedzicom y possessorom Dobr tychże dwoch

6Częsci Lewkowicz we Wsi Mieszkaiącym, Zasadz-

7czył Manifestował y protestował się w ten niżey

8opisany sposob y o to: Iż Ichmość Obżałowani mieszę-

9kaiąc we Wsi Lewkowiczach y widząc bardzo

10bardzo o tym dobrze że manifestans prawem

11dziedzicznym ma przez siebie nabytą Trzecią Czę-

12ści Wsi Lewkowicz w ktorey by częsci Trzeciey na-

13leżałą naymnieyszey częsci krzywdy ile Bra-

14tu Swoiemu z tegoż Imienia w teyże Wsi Lew-

15kowiczach mieszkaiącemu y od wszytkich kło-

16potow y Interessow ile Braci Swoich na kaz-

17dym Mieysku praca fatygą y Usługą

18Zastępuiącemu od rożnych nieprzyiacioł a

19Ichmość Obżałowani nic na to nieważąc nie oba-

20wiaiąc się prawa y Rygoru na takowych opisa-

21nego, ktorzy to Fortune cudze zażywaiąc ap-

22propriuią, y owszem Ichmość porponiuią pra-

23wo pospolite kiedy widząc bardzo dobrze że

24manifestans ma Trzecią część Wsi Lewko-

25wicz a Ichmość Obżałowani Gruntu pola Sia-

26nożęci Ostrowi w Ostrowach Drzewa bartne

27y Z pszczołami pozabierali y Insze zaś Ostro-

28wij na Pola Drzewa wycinaiąc powyrabiali,

29Funditus zpustoszyli a Manifestantowi mało

30pozostawiwszy we Wsi Gruntu daley w Gro-

31[reklamant:] ta

k. 319v

1ta niedopuszczaią kiedy y Młyn na Rzece

2Iasencu [?] także wypustoszy[?] nic nieuważaiąc Ma-

3nifestanta Ani naprawo Manifestantis Mani-

4festanta oddalaią co więcza tymsię niekontentu-

5iąc ze grunta pola sianożeci Ostrowy, porabie-

6rali y rożnych Gruntow conależy Manifes-

7tantis Intraty biorą y naswoy pozytek obra-

8caią A manifestanta, cale do pusci Swiechą [?]

9y niedopuszczaią y Jeszcze cotylko Manifes-

10tans posieie iakim kolwiek zbożem w Polu y

11ogrodzi należycie pogospodarsku. to Ichmć

12Zboża wypasuią Gerdzie [?] kotci [?] zboża bdące po-

13zabierawszy pospalo y rożne wgruncie Trzeciey

14części Lewkowiec [?] wsi krzywdę y oppressyą

15czynią y czynic nieprzestaią A manifestantis

16podlug prawa y Słusznosci tey Trzeciey części wy-

17dzielic w Gruntach Lewkowskich naczysto-

18kretne [?] Rekwizycye niechcą y niewydzielaią

19y Owszem co więcza rożne nażycie y zdrowie

20przechwałki Swiemi niezwyczaynemi sposo-

21bami czynią y odgrażaią, co Manifestans

22przed Panem Bogiem y Ludzmi Manifes-

23towat się y teraz postrzegaiąc Życia y Zdrowia

24Swego aby anapotym Bog y Ludzie Widzie-

25li ze nieznaszy [?] okazyi y przyczyny tylko z

26Ichmć Oblatowanych Zawzietosci w życiu swo-

27im nie iest zawsze bezpieczny; y Inne niesłuszne

28y nienależyte przechwałki czynią y czynic nie-

29przestaią nadom Manifestanta Roku teraz-

30nieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwar-

31tego

k. 320

1zbiwszysię wszyscy Wsią na zedszy [?] hałaso

2wali bic się porywali Słowami złemi ile

3osobom Ich przyzwoitemi łaiali iakoz Bra

4ta Manifestantis Urodz. Imści Pana Tomasza

5Lecowskiego [?] natenczas będącemu w Domu

6Manifestantis Szyie Nozem porzneli Czupri

7ne wyrywali y [puste miejsce] na Dom naiezdszy [?]

8czynili według Swoiey niesłuszney Zaw

9ziętości oco tedy Manifestans Tak postrze

10gaiąc całości Fortuny Swoiey y Jako Zycia

11y Zdrowia Swego iterum atq. iterum Ma-

12nifestuiąc y protestuiącsię deklarował oto

13In omni Judicio et officio prawnie otwagon [?]

14zostawuiszy tey Swoiey Manifestacyi

15Salva Melioratione eius per citationem

16Correctionem ana tenczas w tresc napisaney

17actis Castrensibus connotari prosił czym otrzy-

18mał Jan Walewski Lecowski [?] Namies

19nik Grodz. Kijow. mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawając osobiście; Owrucz – Owrucz (ukr. Ovruch), woj. kijowskie.

ad Acta Praesentia adire – udać się do niniejszych akt; Solenniter – uroczyście; funditus – doszczętnie; „porponiuią” prawdopodobnie zniekształcone „postponują” – lekceważą; Ichmość = Ichmościowie (skrót „Ichm.”).

Początek aktu (manifestacja) na poprzedniej stronie; manifestant nosi nazwisko Lewkowski.

Dalszy ciąg manifestacji o krzywdy w gruntach Lewkowskich (trzecia część wsi Lewków [?]); naczystokretne [?] – prawdopodobnie „na częste” rekwizycje; oppressya – ucisk.

iterum atque iterum – raz po raz; in omni Judicio et officio – w każdym sądzie i urzędzie; salva melioratione eius per citationem correctionem – z zastrzeżeniem poprawienia jej przez pozew; actis Castrensibus connotari – zapisać w aktach grodzkich.

Nazwisko namiestnika czytane niepewnie „Lecowski” (w drugim akcie forma podobna); imię „Jan” wobec „Wawrzyniec” w akcie 135 niepewne.

Streszczenie

23listopada 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Antonim Kozłowskim, Jan Walewski [?] Lewkowski, namiestnik grodzki kijowski, wniósł manifestację przeciw Lewkowskim, dziedzicom i posesorom dwóch części wsi Lewkowicze. Wyłożył, że posiada nabytą dziedzicznie trzecią część tej wsi, a obwinieni zabrali mu grunty, pola, sianożęci, ostrowy i drzewa bartne z pszczołami, wycięli ostrowy pod pola, spustoszyli młyn na rzece Iasenec [?], pobierają dochody z jego gruntów, wypasają i zabierają jego zboże, nie chcą mimo żądań wydzielić jego części i grożą mu. W 1734 r. całą wsią najechali jego dom, a jego bratu Tomaszowi Lecowskiemu [?] poderżnęli nożem szyję i wyrywali czuprynę. Manifestant zastrzegł prawo poprawienia manifestacji i podpisał ją (Jan Walewski Lecowski [?]).

Nr w rękopisie: 135 (1734, seria II)

Transkrypcja

k. 320

1Protestacya Urodz. Jeymści Pani

2Anastazyi Zberkowskiey [?] przeciwko Urodz.

3Jeym Panom Pauszam [?] Podczaszym

4Zytto: Matt [?] y Innym

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

6Miesiąca Novembris Dwudziestego Czwartego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Owruczu

8przedemną Wawrzyncem Walewskim Lecowskim [?]

9[reklamant:] Namiestnik

k. 320v

1Namiesnikiem pełnym Podwoiewodztwa Grodzkim

2Gełu Wdztwa Kijows. y Xięgami Niniejszemi

3Grodz. Kijows. Comparens personaliter Urodzo-

4na Jeymość Pani Anastazya z Wołynieckich Zbir-

5kowska Niegdy Urodzonego JmPana Macieia Zbir-

6kowskiego Małżonka Pozostała Wdowa iak prę-

7ko do Akt Niniejszych przyść mogła Tak Za-

8raz przychilaiące się do prawa pospolitego y

9Videndi Sub nomine w Grodzie tuteyszym Roku

10teraznieyszego Tysiąc, Siedmset, Trzydziestego

11Czwartego Die Decima Octava Januarii

12zaniesioney, naprzeciwko Wiell. Ichmm Panow

13Michała y Maryannie z Rybinskich Pan-

14stwom Podczaszym Zytomirskim Małł. tudziez

15Urodzoney Jmci Pani Zofij z Didkowskich

16Zbirkowskiey Niegdy Urodz. Jmci Pana

17Macieia Zbirkowskiego Małżonce Solemna

18zanosi protestacyą Iz Ichmm a osobliwie W.

19Ichmm Panowie Podczasowie Zytomirscy Małł.

20nie respektuiąc nato ze Jmość Manifestan-

21ka pędząc tyło Lat w Małżenstwie z nie

22gdy Urodzonym Jmcią Panem Macie-

23iem Zbirkowskim staraniem usilnym y

24pracą Swoią dla miłości Małzenskiey

25przystaynie do Akumulacyi Substancyi

26y Gospodarstwa tyle Czyniła Ile Siły

27wystarczali, Oczewiście dowod zozdaniu

28[reklamant:] Iuradczy

k. 321

1Swiadeczę moze smieli y wazyli się zmowę

2iedną uczyniwszy z Urodzoną JeyMość Panią

3Zofią Zberkowską Zaraz po smierci Swiętey

4Pamięci Urodzonego Jegomości Pana Macieia

5Zberkowskiego Małzonka Jeymości Manife-

6stuiącey się Dobra Wieś Snieryszcze [?] nau-

7chawszy [?] zebrali wszelką tak Zbydeł koni

8y wszelkiego gospodarstwa Co osobliwszym

9regestrem czasu prawa pokazaną będzie,

10porabierali Manifestantkę bez wszel-

11kiego respektu Stanu Szlacheckiego

12zewszytkiego wyzazali. a zatym

13z nieznosnym zalem tak wielkiey

14krzywdy y oppressyi Swoiey

15przed Urzędem Niniey

16szym to wszytko protes

17towawszy się Salua po

18prawienia ieżeli tego

19będzie potrzeba tey

20protestacyi Zosta

21wiwszy teraz

22niey przy o przy

23ięcie prosi

24la coy

25otrzy

26ma

27ła

28Anastazya Zberkowska mpp

Objaśnienia i tłumaczenia

Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina), woj. kijowskie.

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; Videndi – (pozwu) dla zobaczenia; Die Decima Octava Januarii – dnia 18 stycznia (1734); solemna protestacya – uroczysta protestacja. Gełu – zapewne odczyt niepewny (Grodu?). Małł. – małżonkowie; Wdztwa – województwa. Podczaszy żytomierski – urząd ziemski.

Tekst zapisany w kształcie lejka (zakończenie manifestacji); „Salua poprawienia” – z zastrzeżeniem (łac. salva) prawa do poprawienia protestacji; „mpp” = manu propria, własnoręcznie.

Fragment „niey przy o przy ięcie prosi la coy otrzy ma ła” prawdopodobnie zniekształcony zapis: „[teraz]niey[szej] przyięcie prosiła, co i otrzymała”.

„wyzazali” – zapewne „wyzuli” (ogołocili ze wszystkiego); lekcja niepewna.

Streszczenie

24listopada 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim Lecowskim [?], Anastazja z Wołynieckich Zbirkowska (Zberkowska), wdowa po Macieju Zbirkowskim, nawiązując do pozwu (videndum) wniesionego w tym grodzie 18 stycznia 1734 r., wniosła protestację przeciw Michałowi i Maryannie z Rybińskich, podczaszym żytomierskim (w tytule Pauszom [?]), oraz Zofii z Didkowskich Zbirkowskiej. Zarzuciła im, że mimo jej długoletniego wkładu pracy w gospodarstwo męża, zaraz po jego śmierci, w zmowie z Zofią Zberkowską, najechali wieś Snieryszcze [?] i zabrali bydło, konie i cały dobytek, ogołacając ją ze wszystkiego. Zastrzegła prawo poprawienia protestacji i podpisała ją.

Nr w rękopisie: 136 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 321v

1MENSIS DECEMBRIS

2Manifestacya Urz. JmPana

3Obuga [?] Zyskiewicza [?] przeciwko WJm

4JmPanu Woroniczowi Starośćie

5Ostrzkiemu

6Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

7Miesiąca Decembra Czwartego Dnia

8Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JegoKrolewskiey

9Mci Owruczu Przedemną Wawrzyńcem Walewskim [?]

10Swiatkowskim [?] Namiestnikiem pełniąc Podwoiewodz-

11twa Grodzkim Generalu Woiewództwa Kijowsk. y Xięgami

12Ninieyszemi Grodz. Kijows. Comparens personaliter Urodzony JmPan

13Jan Obuch [?] Zyskiewicz [?] przyśilującej do videndy Ma-

14nifestacyi tak inter w Grodzie Kijowskim Zapisaney

15sollenniter Swiadczył securando indemnitati suae

16Manifestował się, oto iż w Konstytucyi [?] w Roku Ty-

17siąc Siedmset Trzydziestym Siodmym [?] Die Quin-

18ta Martyi Wsi Lypłanszczyznie [?] między WJm

19JmPanem Kazimierzem Niłodemem [?] na Szum-

20sku [?] Woroniczem Starostą Ostrzkim Chorążym

21Owruckim Podwoiewodzim Grodz. Gnłu Woiewództwa

22Kijowskiego, a pro tunc Sędzią Grodz. Kijows. bydź

23ze Dobr Lypłanszczyzny Dziedzicem z iedney a JmP.

24JmPanem Jerzym Obuchem [?] Zyskiewiczem [?] Oycem Compa-

25rentis na ten czas Zastawnym Possessorem z drugiey

26strony przy wystąpieniu Bonorum Stantis [?]

27[reklamant:] y Spisaną

k. 322

1y opisany iniunctio aby Poddani tyze Wsi Lip-

2lanszczyzny [?] in Complanatione praememorata imio-

3nem wyrazone Zboza czyli grani na zaspokoienie onym

4przez pomienionego Obligatori iuris Possessora y roz-

5nemi czasy dawane oddali Oycu Comparentis to iest

6Zboza in qualitate et quantitate w tey ze Komplanacyi

7opisane nietylko że in tempore satisfactione praefi-

8xo ale też y naczęstokrotnie Rekwizycye tegoz JmPa-

9na Obyi [?] tucusą [?] nieoddany. Względem hoc in pun-

10cto sprzeciwienia się pomienioney Komplanacyi

11y nieoddania nic a nic do tych czas opisanego

12Zboza, jako Comparens Wie quod supra iterum

13iterumque Suradery [?] y Manifestuie się, y offiaru-

14iąc siebie za otworzeniem Terminorum Judiciorum in

15Patt[?] Kijow[?] Jur[?] Actor[?], prosił hoc Actis connota-

16ri co y otrzymał. Jan Obyi [?] Szpakiewicz [?] mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; sollenniter – uroczyście; securando indemnitati suae – dla zabezpieczenia swej nieszkodliwości; pro tunc – wówczas; Bonorum – dóbr; comparentis – stawającego.

Data w tekście „Trzydziestym Siodmym” niepewna (być może „Trzydziestym” lub inny rok; księga z 1734).

Ostrzki – starosta ostrski (Oster).

iniunctio – nakaz; in Complanatione praememorata – w wspomnianej ugodzie; Obligatori iuris Possessora – posesora prawa zastawnego; Oycu Comparentis – ojcu stawającego; in qualitate et quantitate – co do jakości i ilości; in tempore satisfactione praefixo – w terminie wyznaczonym do zaspokojenia; iterum iterumque – raz po raz; offiarując się za otworzeniem terminów sądowych – zapowiadając pozew po otwarciu sądów; hoc Actis connotari – wpisać to do akt; mp – manu propria, ręką własną.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

4grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?] Swiatkowskim [?], Jan Obuch [?] Zyskiewicz [?], nawiązując do manifestacji zapisanej w grodzie kijowskim, wniósł manifestację w sprawie ugody (komplanacji) dotyczącej wsi Lypłanszczyzna [?], zawartej 5 marca (w tekście 1737 [?] r.) między Kazimierzem Nikodemem [?] Woroniczem na Szumsku, starostą ostrskim, chorążym owruckim, jako dziedzicem a Jerzym Obuchem Zyskiewiczem, ojcem manifestanta, jako zastawnym posesorem. Ugoda nakazywała, by poddani tej wsi oddali ojcu manifestanta określone w niej zboże, czego mimo terminu i wielokrotnych żądań nie uczyniono. Manifestant zapowiedział dochodzenie sprawy po otwarciu sądów i podpisał akt (Jan Obyi [?] Szpakiewicz [?]).

Nr w rękopisie: 137 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 322

1Manifestacya Wiell. JmPani

2Pauszy [?] Podczaszyny Żytto: przeciwko

3Urodz. JeyMci Pani Wurkow-

4skiey [?]

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

6Miesiąca Decembra Dziewiątego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKrolews. Mci

8Owruczu Przedemną Wawrzyncem Walew-

9skim [?] Lewkowskim [?] Namiesnikiem pthunc [?] Pod

10[reklamant:] woiewodztwa

k. 322v

1woiewództwa Grodzkim Generału Wdztwa Kijow-

2skiego y Xięgami Niniejszemi Grodzkiemi Kijow-

3skiemi comparens ptr Wiell. JmPan Michał na

4Narodyczach Paszka [?] Pedecaszy [?] Zytomirski quo

5prius, uczynionym niesłusznym ins[…]

6valuit Manifescie, tak zaraz obviando in fu-

7turum Malevolorum nierzetelnym Progres-

8som Urgendo przystuchaesię [?] ptsli [?] ausu [?] suo [?]

9sto Judicio discernendam poenam pko Urodz.

10Jeymści Paniey Anastazyi z Woyneczkach [?]

11Maciciowey [?] Zbrkowskiey [?] Wdowie Solen-

12niter Suradczyst [?] protestowałsię y reprotes-

13towałsię, w ten niży opisany sposob. Iz

14Jeymość Pani Zbrkowska [?] będąc in Connubio

15z Mężem Swoim Niedawno zeszłym Urodz.

16JmPanem Maciciem [?] Zbrkowskim [?], a maiąc de

17Clinatorzu [?] z Łaski Urodz. Jeymści Paniey

18Zofiey Dydkowskiego [?] Dominikowey Zbor-

19kowskiey Matki Męża Swego we Wniesni-

20czyszczach [?] ułło Juream [?] Stantze [?] vitae Sortis

21sua haeredissa gardiri [?] niemogła ani do

22zadney Jntraty, należała tylko cokolwiek

23in Vlilu [?] et amictu mieć mogła prowiden-

24cyi toż z Macierzyńskiey Mitosci, nawet od

25Męża Swego zadnego Zapisu niemiała gdy

26po zeysciu Męża Swego diuxit [?] grzesz-

27nicu [?] do Rodzicow Swoich, wszelkie po

28[reklamant:] zabierszy

k. 323

1zabierawszy swoie ruchomości y wwszystkie[?] tym

2czasem pomieniona Jeymć Pani Zofia Zbyszko-

3wska[?] Dobr Snitorzyszcz[?] y Innych swoich

4części Dziedziczka z Dobrey Woli swoiey inhae-

5rendo Konstytucyom ea iure nastąpionym

6za nastąpioną dostateczną Satysfakcyą wszyst-

7kich Dobr swoich in personam Ur[?] Comparen-

8ta uczyniła Donacyą et actualiter intromis-

9sit do Possessyi; Dopiero Jeymość obżałowana

10nullo habito praetextu przez Manifestacyą

11swoią w Grodzie Kijowskim, uczynioną iako-

12by z mocy iedney maiące Magnificus Compa-

13rens z Urodzoną Jeymćpanią Zbyszkowską[?] Juris-

14datorską swoią ruchomości iakowe (czego

15nigdy in rerum niebyło natura) obżało-

16waney Jeymci Konie, Bydło, po Smierci

17Urodzonego Jmćpana Macieia Zbyszkowskiego[?] po

18zostałe, a przez obżałowaną Jmość sui doli[?] Ur[?]-

19tus zabrane pozabierać kazał, opisać wa-

20żyłasię y o innych niemoto oparznych[?] pun-

21ktow cum abominabili Circumscriptione

22nadokładała. Oco wszystko ut praemis-

23sum, idem Comparens iterum iterumque swiad-

24czy y protestuiesię salva meli-

25oratione[?] zostawił y prosił iey przy-

26ięcia do Akt co y otrzymał Michał

27Sawicz[?] Podczaszy Zytomirski

28[parafa]

Objaśnienia i tłumaczenia

Wiell. – Wielmożnej; Podczaszyna Żyttom. – żona podczaszego żytomierskiego; pthunc – pro tunc, na ten czas; Owrucz – Owrucz, obw. żytomierski.

Fragment manifestacji (protestacji); „comparens personaliter” – stawiwszy się osobiście; „obviando in futurum malevolorum progressibus” – zapobiegając na przyszłość poczynaniom nieprzyjaciół; „in connubio” – w małżeństwie; „in victu et amictu” – w wyżywieniu i odzieniu; „solenniter” – uroczyście. Nazwiska bardzo niepewne (Zbrkowski/Zborkowski).

inhaerendo Konstytucyom – trzymając się konstytucji; in personam – na osobę; actualiter intromisit – rzeczywiście wwiązała; nullo habito praetextu – bez żadnego pretekstu; in rerum natura – w rzeczywistości; cum abominabili circumscriptione – z obrzydliwym oszustwem; ut praemissum – jak wyżej; idem Comparens iterum iterumque – tenże stawający raz po raz; salva melioratione – z zastrzeżeniem uzupełnienia.

Nazwisko Zbyszkowska/Zbyszkowski niepewne – porównać z początkiem aktu na poprzedniej stronie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

9grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?], Michał na Narodyczach Paszka [?], podczaszy żytomierski, wniósł protestację i reprotestację przeciw Anastazji z Woyneczków [?] Zbrkowskiej [?], wdowie po Macieju, w odpowiedzi na jej manifestację wniesioną w grodzie kijowskim. Wyłożył, że za życia męża nie miała ona żadnej dziedzicznej części ani zapisu od męża i korzystała tylko z utrzymania od teściowej Zofii z Dydkowskich [?] Zborkowskiej [?], a po śmierci męża zabrała swoje ruchomości i wróciła do rodziców. Zofia Zbyszkowska [?], dziedziczka dóbr Snitorzyszcze [?], dobrowolnie uczyniła na jego rzecz donację wszystkich swoich dóbr i wwiązała go w posiadanie; zarzuty, jakoby wraz z nią zabrał konie i bydło po Macieju, nazwał bezpodstawnymi. Zastrzegł prawo poprawienia protestacji; podpis brzmi „Michał Sawicz [?] Podczaszy Zytomirski”.

Nr w rękopisie: 138 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 323v

1Manifestacya W. JmPana Koziecz-

2ki [?] Podstolego Brzeskiego przeciwko W.

3JmP. Szczeniowskiemu [?] Podczaszemu

4Trembowelskiemu y innym

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

6Miesiąca Decembra Dziewiątego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Miescie J. Krolew. Mci Zyto-

8mierzu Przedemną Wawrzyńcem Walewskim [?]

9Lewkowskim [?] Namiesnikiem [?] teraz Podwoiewodz-

10twa Grodzkim [?] Ztto Wdztwa Kijowskiego y Xięga-

11mi Niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi stom-

12parens [?] pter Wiel. JmPan Tarentyn [?] Bendyk [?] Siech-

13niewski [?] Koziczko [?] Podstoli Brzeski czym

14y Wiel. Jeymci Paniey z Grabowskich [?] Kozicz-

15kowey [?] Podstolinie Brzeskiey Małżonki swey

16Imieniem praecavendo omni modo indemnita-

17ti ac integritati Fortuny y honoru swego

18manifestuie się przeciwko Wiel. JmPanu Micha-

19łowi Szczeniowskiemu Podczaszemu Trembowel-

20skiemu Sędziemu Grodzkiemu Zyttom.; tudziesz Urodz. JmPa-

21nu Adamowi Myszce [?] Chotomieńskiemu [?] w

22ten Sposob y o to Iż Wiel. JmPan Szczeniowski

23Podczaszy Tremb. nabywszy Dobr Połatowa [?] od Wiel.

24Manifestantow cum omni Iuris perfectione

25et legitimitate simulque cum parata evictione

26[reklamant:] ne [?]

k. 324

1ne et tuitione [?] iako o tym kontrakt o tez Dobra

2między WWm Manifestantami a Jmcią obżało-

3wanym stały dostatecznie w sobie informuie

4y commenstruie [?]) y Papiery wszytkie do tychże

5Dobr sciągaiące się ze Dwoma Regestrami

6[nad wierszem: ay] odebrawszy, Nie dosc natym ze Assekuracyi

7swoiey w niezapłaceniu Piecdziesiąt Ta-

8lerow bitych in fixo Termino contravenit et

9huiusmodi [?] pomienioney Summy post tot decla-

10rationes et iteratas [?] liberas nieoddał y niezapła-

11cił, Ale iustire [?] inito contractu z Urod. Jm

12Panem Chołoniewskim in damnum et Laesionem

13honoris eorundum Manifestantium y Sobie

14y tych ze Jasnie W. Panow Podstolich Brzes-

15kich Maltt [?] post dimissum ius Bonorum

16Pokałow [?] y wyzucia się z Possessyi bez zadney

17zaszkody [?], Adcitacyi od Jm Pana Chołoniew-

18skiego po WWm Quaerulantow iniuste ac

19illegitime maiąc tak wiele, obron prawnych

20dopuscił u Przeswietnego Trybunału Koron.

21Lubel. Kondemnowac y publikowac. Ktό-

22rych niesłusznie otrzymanych Kondemnat

23lubo nieraz słownie kilkukrotnie [?] od tegoz Urod.

24JmcPana Chołoniewskiego WWm Manifestan-

25tow otrzymac deklarował y obligował się

26iednak dotych czas deklaracyi swoiey czas

27od czasu zwlekaiąc zadosyc skutekiem nie

28uczynił; A zatym tak pro Contraventione

29[reklamant:] praememoratae

k. 324v

1praememoratae assecurationi iako bez zniwac-

2nego otrzymanych niesłusznie kondemnat by-

3dziw [?] zchudoszy [?] uczynienie tak wielu dekla-

4racyom ac desmissis [?] omnibus przeciw tejże

5Mścibrzałowskiemu [?] Jm temporibus [?] Nnie [?] teb [?] supra

6manifestaty et Frustradita [?] melioratione pro-

7il [?] Siane [?] Manifestationem Actis connotari

8co y otrzymał. Faustyn Benedykt Korciusz-

9ko Suchnowski [?] Podstoli Brzeski mpp

Objaśnienia i tłumaczenia

praecavendo omni modo indemnitati ac integritati – zabezpieczając na wszelki sposób nienaruszalność i całość; cum omni iuris perfectione et legitimitate simulque cum parata evictione – z całą doskonałością i prawomocnością prawa wraz z gotową ewikcją (zabezpieczeniem przed roszczeniami osób trzecich).

Ztto, Zyttom. – żytomierski; Tremb. – trembowelski; Podstoli Brzeski – prawdopodobnie brzeskolitewski lub brzeskokujawski.

Fragment manifestacji przeciw obżałowanemu (zapewne niedotrzymanie assekuracji na 50 talerów bitych i kontraktu z Chołoniewskim). Łac.: „in fixo termino contravenit” – w ustalonym terminie naruszył; „post tot declarationes et iteratas” – po tylu deklaracjach i ponowieniach; „in damnum et laesionem honoris eorundum manifestantium” – na szkodę i obrazę czci tychże manifestantów; „post dimissum ius bonorum” – po zrzeczeniu się prawa do dóbr; „iniuste ac illegitime” – niesłusznie i nieprawnie; „pro contraventione praememoratae” – za naruszenie wspomnianej. Trybunał Koronny Lubelski – sąd apelacyjny dla prowincji małopolskiej. WWm – Wielmożnych; Urod. – Urodzonym; Jm – Jegomość.

„praememoratae assecurationi” – wspomnianemu wyżej zapewnieniu; „Actis connotari” – zapisać do akt; „mpp” – manu propria, własnoręcznie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

9grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Żytomierzu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?], podstoli brzeski Koziczko [?] (w tekście Tarentyn [?] Bendyk Siechniewski, w podpisie Faustyn Benedykt Kościuszko [?]) w imieniu swoim i żony z Grabowskich wniósł manifestację przeciw Michałowi Szczeniowskiemu, podczaszemu trembowelskiemu i sędziemu grodzkiemu żytomierskiemu, oraz Adamowi Myszce Chotomieńskiemu [?]. Wyłożył, że Szczeniowski, nabywszy od manifestantów dobra Połatów [?] z ewikcją i odebrawszy wszystkie dokumenty, nie zapłacił w terminie 50 talarów bitych według swej asekuracji. Ponadto, mimo kontraktu z Chołoniewskim, dopuścił do skazania manifestantów kondemnatami w Trybunale Koronnym Lubelskim na pozew Chołoniewskiego i nie wywiązał się z obietnicy ich uchylenia. Manifestant zastrzegł prawo poprawienia manifestacji i podpisał ją; tekst łaciński częściowo niepewny.

Nr w rękopisie: 139 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 324v

1Manifestacya JMci Wiell.

2Jmu Pana Paszyca [?] Podsto-

3lego Zytło: [?] prko Wiell.

4JmPanu Trypolskiemu [?]

5Podczmorzemu [?] Kijow.

6Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

7Misiąca Decembra Dziewiątego [?] Dnia

8Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKrol. Mci

9Owruczu Przedemną Wawrzyńcem Walewskim [?]

10Lackowskim [?] Namiesnikiem y tunc Podwoie-

11wodztwa Grodz. JMu Wdztwa Kijow. y Xięga-

12mi Niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi

13Pter Veniens Urodzony JMPan Iozef Gardzie-

14lewicz [?] Mie et Speciali comisso Wiell. Jm.

15[reklamant:] Pana

k. 325

1Pana Michała na Narodiczach Paszy[?] Pod-

2czaszego Zytomirskiego Pana swego przeciwko Wiell.

3JmPanu Antoniemu na Trypolu Trypol-

4skiemu Podkomorzemu Kijowskiemu Wyszgrodz-

5kiemu Ostrechtymirzkiemu[?] etc. Starości[?]

6Pułkownikowi Woysk JKMci y Rptty Swiad-

7czy y manifestuie się; oto iż poniważ Pra-

8wo Rzpospolite transgressoribus onego Severè

9remonstruie srokiem[?] ktore vili pendendo

10Urodzony JmPan Marcin Psarski[?] Gubernator

11Korzynski[?] Wiell. JmciPana Podkomo-

12rzego Kijowskiego a na osobliwsza manifesta-

13cya Wiell. Manifestanta czyniąc nulla justa

14Ostensione[?] opposita Wielebnego Oyca Pawła

15Marudyczenka[?] Prezbitera Mikulskiego[?] Na-

16dorytskiego[?] we Wsi Kloczkach[?] Dobrach ma-

17nifestantis z drugiemi JchMci konsukcessorami

18Dziedzicznych, hostili modo nocturno tempo-

19re wziąć kazawszy y do Wsi Kaczorzyzny[?] opul-

20nocy cum cathenis et armis zaprowadziwszy

21zbił niemiłosiernie nad to niepohamowany

22successui impetem do Wsi Rosoch iadąc a

23Dobra Sielce[?] attynencyi Narodyckiey prze-

24iezdzaiąc Psa Zwierzynnego Poddanego tamecz-

25nego Spisą przebić kazał a do Rosoch przy-

26być[?] Samego Wiell. Pryncypała Compareen-

27tis

k. 325v

1tis dyffamował, Pszczoły Poddanych Sulec-

2kich na głowę powybijać kazał, grunta an-

3tiquitus do Sułcza [?] należące niesłusznie do

4Uzi Kozach [?] appropriować usiłuie rożne Violen-

5cye przechwałki, y odpowiedzi czyni, pod

6ten czas niespokoyny pospolstwu do buntu

7skłonnemu snadny do Rebellii podaiąc spo-

8sob; z Kozakami tumultuose muszkiety y pi-

9sy [?] wozić każe [?] urządzi [?] et ad libitum suum

10czym extra mentem legis postępować pozwa-

11la consistitur [?] ut jussu et mandato Wiel.

12Jmu Pana Podkomorzego Kijowskiego Pa-

13na Swego czyli proprio Motu [?] takie ne-

14fanda peregit delicta; o co wszystko iuż

15Comparens Nomine quo supra iterum iterumque

16Swiadczył y Manifestował się salva [?] ulteriori

17meliorationem zastrzegszy actis Comtiali [?]

18prosił co y otrzymał Iozef Gardzilewicz [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

„Pter Veniens” – personaliter veniens, osobiście przybywszy; „et speciali commisso” – ze szczególnego polecenia; „prko” – przeciwko. Data: liczebnik dnia niepewny (Dziewiątego/Piątego). Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina), woj. kijowskie.

Wpis to manifestacja Wiell. Michała (Pana) Paszy[?], podczaszego żytomierskiego, przeciw Antoniemu Trypolskiemu, podkomorzemu kijowskiemu, i jego gubernatorowi. Łac.: transgressoribus onego severè remonstruie – przekraczającym je surowo zabrania; vili pendendo – lekceważąc; nulla justa ostensione opposita – bez okazania żadnej słusznej przyczyny; manifestantis – manifestanta; hostili modo nocturno tempore – po nieprzyjacielsku w porze nocnej; cum cathenis et armis – z łańcuchami i bronią; successui impetem – w porywie (?); comparentis – stawającego. Narodicze = Narodycze, Trypol = Trypillia.

antiquitus – od dawna; tumultuose – burzliwie; ad libitum suum – według swego upodobania; extra mentem legis – wbrew myśli prawa; jussu et mandato – z rozkazu i polecenia; proprio motu – z własnej woli; nefanda peregit delicta – popełnił niegodziwe występki; Comparens nomine quo supra – stawający w imieniu jak wyżej; iterum iterumque – raz po raz; salva ulteriori melioratione – z zastrzeżeniem dalszego poprawienia (manifestacji).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

9[?] grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lackowskim [?], Józef Gardzielewicz [?], z polecenia Michała na Narodyczach Paszy [?], podczaszego żytomierskiego, wniósł manifestację przeciw Antoniemu na Trypolu Trypolskiemu, podkomorzemu kijowskiemu, staroście i pułkownikowi wojsk JKM. Zarzucił jego gubernatorowi korzyńskiemu [?] Marcinowi Psarskiemu [?], że nocą zbrojnie kazał porwać z wsi Kłoczki [?], dziedzicznej wsi manifestanta i jego współsukcesorów, prezbitera mikolskiego [?] o. Pawła Marudyczenkę [?], zaprowadzić go w łańcuchach do wsi Kaczorzyzna [?] i tam go pobił; ponadto przejeżdżając przez Sielce [?] kazał przebić spisą psa poddanego, w Rosochach [?] znieważył manifestanta, kazał wybić pszczoły poddanych suleckich, usiłuje przywłaszczyć grunty należące od dawna do Sułcza [?] i zbrojnie wozi z kozakami muszkiety, czym skłania pospólstwo do buntu. Pełnomocnik zastrzegł prawo poprawienia manifestacji i podpisał ją.

Nr w rękopisie: 140 (1734, seria II)

Transkrypcja

k. 325v

1Manifestacya Wiel. Rapszyńskiego [?]

2Skarbnika Lwowskiego [?] de Diligentia

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

4Miesiąca Decembra Iedynastego Dnia.

5Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krol. Mci Owru-

6czu Przedemną Wawrzyncem Walewskim [?] Łęcz-

7kowskim [?] Namiesnikiem ztąd [?] Podwoiewodz-

8twa Grodzkiego Generału Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami

9[reklamant:] y Xięgami

k. 326

1y Xięgami Ninieyszemi Grodzkiemi Kijowsk:

2Comparens person: Wielm: JmPan Rabsztyński [?] Skar-

3bnik Derbski [?] prospiciendo omnimodæ indem-

4nitati suæ de diligentia Coram Officio præsen-

5ti Manifestatur eo, Iż niegdy Urodz: JmPan

6Hrehory Trypolski zaciągnął Długu u teraznieyszego

7Manifestanta Na Assekuracyą, rzoną [?]

8Złł Sett Siedmdziesiąt, ktoren Dług iż do tych

9czas osobliwie exiitis [?] convenientibus fatis tegoż

10niegdy Urodz: JmPana Hrehorego Trypolskie-

11go, præcipue, iako też Subsequenter Urodz: Jm

12Pana Bazylego Trypolskiego recentius de

13hac Luce zeszłego post multas declarationes

14nie iest oddany y zapłacony, a pomieniona

15Assekuracya niewiedzieć quo fato casuq: JmŁu [?]

16Manifestuiącemu się przy teraznieyszey Czasu

17Inkonwenieneyach [?] vario modo poniesionych

18zginęła. Zaczym tedy modernus Comparens

19Aby per hujus casum w tym iakowey nie-

20poniósł Szkody y Detrymentu respectu præ-

21missorum omnium iteratis vicibus Manifes-

22tatur offerendo sese Ipsiusq: etiam juramen-

23to si opus fuerit Comprobare, a teraz pro-

24sił, hanc Manifestationem Mnie Urzędu Actis

25præsentibus Connotari co y otrzymał.

26Bazyli Rabsztyński mp

Objaśnienia i tłumaczenia

de Diligentia – o dopełnieniu starania (zachowaniu terminu); Owrucz – dziś Owrucz, obw. żytomierski, Ukraina.

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; prospiciendo omnimodæ indemnitati suæ de diligentia – dbając pilnie o całkowite zabezpieczenie się przed szkodą; coram officio praesenti manifestatur – przed niniejszym urzędem manifestuje się; recentius de hac luce – niedawno z tego świata; post multas declarationes – po wielu oświadczeniach; quo fato casuque – jakim losem i przypadkiem; vario modo – rozmaicie; modernus – obecny; iteratis vicibus – wielokrotnie; offerendo sese ... juramento si opus fuerit comprobare – ofiarując się w razie potrzeby potwierdzić przysięgą; hanc manifestationem actis praesentibus connotari – zapisać tę manifestację do niniejszych akt; mp – manu propria. Nazwisko manifestanta niepewne: w tekście „Rapsztyński”/„Rabsztyński”, w podpisie „Rabsztyński”. Złł. – złotych polskich.

Streszczenie

11grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?] Łęczkowskim [?], Bazyli Rabsztyński [?], skarbnik derbski [?] (w tytule Rapszyński [?], skarbnik lwowski [?]), wniósł manifestację de diligentia. Oświadczył, że zmarły Hrehory Trypolski zaciągnął u niego na asekurację dług 170 zł, który po jego śmierci, a następnie po niedawnej śmierci Bazylego Trypolskiego, mimo wielu deklaracji nie został zwrócony, a sama asekuracja zaginęła wśród obecnych zamieszek. Aby nie ponieść szkody, manifestował się, ofiarując się w razie potrzeby potwierdzić dług przysięgą, i podpisał akt.

Nr w rękopisie: 141 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 326

1Manifestacya z Wielebnego Oyca Pawła [?]

2Munadyczeńka [?] Prezbitera Nowonarodyckie[?]

3przeciwko Wielm: JmPanu Starskiemu [?] Cześnikowi [?] Nurzyńskiemu [?]

4y Innym.

5[reklamant:] Roku

k. 326v

1Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

2Miesiąca Decembra Siedmnastego Dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci Owruczu

4Przedemną Wawrzyńcem Walewskim Leszczyńskim [?]

5Namiesnikiem pełniącym Podwoiewodztwa Grodzkiego

6Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami Nnieyszemi

7Grodzkiemi Kijowskiemi Veniens Wielebny w Bogu

8Oyciec Paweł Masiadyczenko [?] Prezbiter Mikolski [?]

9Nowonarodycki [?] Dobr Wielmożnego Jmci Pana

10Michała Ławszy [?] Podczaszego Żytomirskiego o tę

11dąc summopere przez niżey mianowanych Op-

12pressus nie praktykowany sub sole Urzędowi

13Nnieyszemu opowiadaiąc Kontempt przeciw Ur.

14Jmci Panu Marcinowi Laszkiewiczowi [?] Gubernato-

15rowi Korzyńskiemu Wiel. JmPana Podkomorze-

16go Kijowskiego Trypolskiego Niemniey Proko-

17pym Harasikowi Oycowi Andryiowi y Anto-

18nowi Synom Cudaczenkom ze Wsi Kłoczkow

19Moysiiowi Miszenkowi Chryminkowi Kli-

20towinkowi ze Wsi Raczoszczyzny [?] Woytenkowi

21Korzyńskiemu Poddanym Wiel. JmciPana Pod-

22komorzego Kijowskiego y Jnnym ad infra seriptis [?]

23plasm [?] Vicentia [?] ac Utenuem [?] przysposobionym

24Solenniter Sukcedycy [?] y probostwoqsię [?] w ten

25Niżey opisany Sposob. Jż gdy Modernus Protesta-

26ns obediendo Kapłanu przyzwoitemu Prawu

27Wołownemu [?] będąc od Poddanych Kłoczkowskich

28a Parafianow Swoich dla Chrztu Swiętego Dzi-

29[reklamant:] eciom

k. 327

1ciom y dania oraz Szlubu w Stan małżenski w

2chodzącym Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset

3Trzydziestego Czwartego Mense Novembri do Wsi

4Kłoczkow [?] ziechał y tam juz ta asertam forma

5litatem peregit agendi y do Miasta Narodycz [?]

6Domoi chciał odiechać dopiero obżałowany

7JmćPan Sharski [?] quodam Instinctu czyli ausu

8proprio podłużniczy [?] niespokoyny pozdaią przyb

9stwu ad prœliandum czyli z ponoszonych

10Poddanych Kłoczkowskich Kacewskich [?] y in

11nych de nominibus Ignotus na Gospodę Compa

12rentis w Kłoczkach będącey Mieszkaniec robocze [?]

13Szewczenkow [?] nasłał przy praestitanta [?] Duchowną

14osobę nikomu nic niewinnego oputnoy [?] wrzące

15porucy [?] do Owdeienkowa [?], a potym co momen

16to do Wsi Lacowszczyzny [?] sub custodia arma

17ta Lege publica absoluta przyprowadzić ka

18zał y tamze Słowami nieprzystoynemi Compa

19rente tarab [?] dyffamował tandem a verbis

20ad verbera udawszy się bez żadnej naostatek

21potoczywszy [?] kazawszy przez Poddanych namie

22nionych przytrzymanego Nasharem [?]

23Sam bił, za ledwie żywego zostawił

24w Wsi Kłoczkach Parafiy zdawna do

25Cerkwi Świętego Mikołaia należącey

26y Dekretem Constytucyiskim przysądzoney

27bywał zalazał [?] y tak Prawo Boskie y Pospoli

28te violavit. Co wszytko ut praemissum

29[reklamant:] est

k. 327v

1est idem Comparens iterum iterumq; Każdego

2y manifestuiące się, salva melioratio zostawu[iąc]

3prosił iey przyięcia do Akt co otrzymał P[o]-

4ü [?] Manadyczenkowy [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Tytuł nieczytelny w kilku miejscach; tekst aktu na następnej stronie.

Data: 17 XII 1734, Owrucz. „Veniens” – przybywszy; „summopere” – w najwyższym stopniu; „oppressus” – uciśniony; „sub sole” – pod słońcem (nigdzie dotąd); „solenniter” – uroczyście; „Modernus Protestans” – obecny protestujący (manifestant); „obediendo” – będąc posłusznym. JKMci – Jego Królewskiej Mości. Akt jest manifestacją (protestacją) duchownego przeciw rządcy i poddanym dóbr Korzyńskich podkomorzego kijowskiego. Odczytanie wielu nazw niepewne. Tytuł i numer aktu prawdopodobnie na poprzedniej stronie.

Fragment manifestu (żałoby) duchownego (prezbitera unickiego) przeciw JmPanu Sharskiemu [?] o napaść i pobicie w Kłoczkach. Łac.: „sub custodia armata lege publica absoluta” – pod strażą zbrojną, wbrew prawu publicznemu; „a verbis ad verbera” – od słów do razów; „violavit” – pogwałcił; „ad praeliandum” – do walki; „quodam instinctu czyli ausu proprio” – z jakiejś pobudki, czyli z własnej zuchwałości; „ut praemissum est” – jak wyżej powiedziano.

est idem comparens iterum iterumque – „tenże stawający raz po raz”; salva melioratione – z zastrzeżeniem prawa uzupełnienia (manifestacji).

Koniec poprzedniego aktu (manifestacji); nazwisko w ostatniej linii nieczytelne, odczyt „Manadyczenkowy” niepewny.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

17grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim Leszczyńskim [?], o. Paweł Masiadyczenko [?] (w tytule Munadyczeńko [?]), prezbiter mikolski [?] w Narodyczach, w dobrach Michała Ławszy [?], podczaszego żytomierskiego, wniósł manifestację przeciw Marcinowi Laszkiewiczowi [?] (dalej Sharskiemu [?]), gubernatorowi korzyńskiemu podkomorzego kijowskiego Trypolskiego, oraz wymienionym poddanym podkomorzego ze wsi Kłoczki [?] i Raczoszczyzna [?]. Wyłożył, że w listopadzie 1734 r., gdy przybył do Kłoczek, swojej parafii przy cerkwi św. Mikołaja, dla chrztów i ślubów, gubernator nasłał na jego kwaterę poddanych, którzy pod zbrojną strażą zawlekli go przez Owdeienków [?] do wsi Łacowszczyzna [?], gdzie gubernator znieważył go słowami, a następnie sam bił go nahajem [?] i zostawił ledwie żywego. Manifestant zastrzegł prawo poprawienia manifestacji; podpis częściowo nieczytelny, wiele odczytów niepewnych.

Nr w rękopisie: 142 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 327v

1Relacya Aresztacie [?] Prawnie

2WiellJmci Pana Szczeniowskiego

3Sędziego Grodzkiego Zytomirskiego

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Decembra Czternastego Dnia

6Na Vrzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Owru-

7cu Przedemną Wawrzyńcem Walickim [?] Law[r]os[kim] [?]

8Namiesnikiem pełnym Podwoiewodztwa Grodzkim

9ZZiemi Woiewodz. Kijows. y Xięgami Nineyszemi Grod.

10Kijows. Stanowszy oczewisto Woźny Generał Woiew.

11Kijowskiego y Jnnych Opatrzny Maciey Witkowski

12u wnoszonymi [?] prawdziwy wierny y Słuszny Rela-

13cyi Swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie dla zapi-

14sania do Xiąg Ninieyszych zeznał iż on Roku teraz

15nieyszego Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

16Dnia Czternastego Decembris na Affektacyą

17y Prawną Rekwizycyą WiellJmPana Michał-

18ła na Wielkim Szczeniowie Szczeniowskiego Pod[...]

19Drzebowski [?] Sędziego Grodzkiego Zytomirskiego

20maiąc przy sobie Stronę Szlachtę Ludzi wiary

21godnych Vrodz. Ichmciów Panów Jerzego Czerskiego [?]

22Cześnika Minskiego y Józefa Ruszkowskiego [?]

23[reklamant:] cemaioris [?]

k. 328

1co majoris ac evidentioris Testimonij gratia Sibi

2ad Libitos był w Dobrach Wsi Wsi Pieszczenicy [?] w

3Dworach y mieszkaniu Ur. JchmPanow Korkoszkow [?]

4bu w Wdztwie Kijow. a Powiecie Owruckim leżących

5gdzie będąc wszystkich ze Jchmw Urodz. Panu Anto-

6niego Czerkowskiego [?] który pr[…]do Prawu przyst-

7temu co intelligentia żadney z Jchmi maiąc Silęd [?]

8nieże Na administracyi u Wiel. Reliorrenta [?]

9będący naczynszy, assua informatione tychże

10niedosłuzyszy [?] Ręku uzi[…]szy Jchmw protekcyą

11unanimi metu rebelizantur [?] zatymże wszystki-

12mi na Dwór w Maści [?] Wnuczyznie [?] napadszy pier-

13wiey Marszałera [?] Pana Pogolinskiego [?] y odda-

14nego na Straży będącego nayprzód Chartka [?] zbiwszy

15y skaleczywszy Konia gwałtownie ze Stayni

16wzięli na Pana w Zasnego [?] zyła podrost [?] do rozpra-

17wy Prawney we Czterach Tysiącach Złł. Pol.

18podcizartem [?] sprawy należnych którzy na

19Pana tęż przyimułą [?] y na dawaiącym takim

20osobom protekcyą y pomoc extenduiącym [?] le-

21gzowanych [?] y officiosi przyprzeczili [?], który

22Areszt cię Jmści Panowie Korkoszkowie [?] bene

23vole onus na Siebie responsionis za niego w

24ziąwszy do rosprawy Prawney do trzymai deklaro-

25wał; Atakże ci mianowany Woźny ze Stroną

26Szlachty przy sobie będących ruszywszy się

27ztamtąd tu ad Acta przybywszy o tym tutecznie

28relacyą Aresztu przedemną Urzędem czyni

29[reklamant:] y zeznał

k. 328v

1yznał, przy tym hoc totum Actis praesentibus

2connotari cażdy[?] trzymał [krzyżyk] Maciey Wil[…]ski[?]

3Wozny Pisać nieumieiący.

Objaśnienia i tłumaczenia

Affektacya – żądanie, prośba; Rekwizycya – wezwanie; Woźny Generał – woźny sądowy województwa; Owrucz – Owrucz (Ukraina, obw. żytomierski).

majoris ac evidentioris Testimonij gratia – dla większego i oczywistszego świadectwa; ad Libitos – zapewne ad libitum, według woli; bene vole onus responsionis – dobrowolnie ciężar odpowiedzialności; ad Acta – do akt.

Fragment relacji woźnego o areszcie (zatrzymaniu) w dobrach Korkoszków [?] w pow. owruckim; tekst bardzo trudny, wiele odczytań niepewnych.

hoc totum Actis praesentibus connotari – (prosił) o wpisanie tego wszystkiego do niniejszych akt. Woźny, niepiśmienny, podpisał krzyżykiem.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

14grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walickim [?] Lawroskim [?], woźny generał Maciej Witkowski zeznał, że tego dnia, na żądanie Michała na Wielkim Szczeniowie Szczeniowskiego, sędziego grodzkiego żytomierskiego, w obecności szlachty Jerzego Czerskiego [?], cześnika mińskiego, i Józefa Ruszkowskiego [?], był we wsi Pieszczenica [?] w pow. owruckim, we dworach Korkoszków [?]. Tam obłożył aresztem pod zakładem 4000 zł Antoniego Czerkowskiego [?], który – według relacji – wraz z innymi napadł na dwór, pobił marszałka dworu Pogolińskiego [?] i stróża Chartka [?] oraz zabrał ze stajni konia. Korkoszkowie dobrowolnie przyjęli na siebie odpowiedzialność za niego do czasu rozprawy; woźny był niepiśmienny. Tekst bardzo trudny, wiele odczytów niepewnych.

Nr w rękopisie: 143 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 328v

1Remanifestacya Wielm. Ichm. Panow

2Jakubowskich Miecznikow Żytto[?]

3Małł. Imienie przeciwko Wielebnemu w Bogu

4Jmu. Xiędzu Jacku Krzyżynie[?]

5Predykatorowi Owruckiemu y innym

6Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

7Miesiąca Decembra Czternastego Dnia

8Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Owru-

9czu Przedemną Wawrzyncem Walewskim[?]

10Lawdowskim[?] Namiesnikiem ptune[?] Podwo-

11iewodztwa Grodzkim Generału Wołyn[?] Kijowskiego[?]

12y Xięgami Niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi

13comparens pter. Urodz. JmPan Jan Kurowski[?]

14Nie[…] et speciali eorumque Wielm. Ichm. Panow Ja-

15na y Maryanny z Rytwa[?] Jakubowskich Miecz-

16nikow Żytto[?] Małł. o zamieszonym od konwen-

17tu Owruckiego przez Xiędza Jacka Krzyży-

18nę[?] Wikarego tegoż konwentu przeciwko sobie Ma-

19nifescie notitiam solenniter przeciwko temuż

20Przewielebnemu Jmu Xiędzu Jackowi Krzy-

21żynie Predykatorowi Generalnemu ad

22[…] Wikaremu Owruckiemu y całemu zgro-

23madzeniu ejusdem Conventis Suradczyk[?] ma-

24nifestował y remanifestował się w ten spo-

25sob yżto

k. 329

1sobyoto. Iż Jmść Xiądz Kryczyna [?] obuwiny-

2niony czyli placendo sobie in Lite versari

3czyli niemaiąc dobrey Informacyi o Dekre-

4cie myedzy Wiel. Pryncypała Manifestantis

5y Innemi, a Przewielebnym Jm Xiędzem Eraz-

6mem Kurnozycikim [?] Wikarym Conwentu Ow-

7ruckiego y całym Konwentem Owruckim

8Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Secun-

9do intra Dies Octobris w Prześwietnym Trybu-

10nale Koronnym Lubelskim ex Ortis Con-

11troversijs nastąpionym, Ktorym Dekretem

12tak Zapis niegdy Wiel. Jm Pani Zofij z Orzecho-

13wskiego Remigianowey Surynowey [?] Stolni-

14kowey Zytomirskiey Konwentowi Owruckie-

15mu na Summę Pięć Tysięcy Złł. Poll. dany

16iako y wszytkie transzakcye do teyże Summy

17Subsequutae iż cassabiles ac invalidas iako Legi

18et Iustitiae contrarias uznane: Gdzie tylko po-

19może Principales Manifestantis długu

20Swoią y Żeńskiey Panow Siestrzeńcow [?] swoich

21iako też z teyże Pani Surynowey Stolni-

22kowey Zytomirskiey Consukcessorow Sukcessorum

23wypełnić Intencyą dla pomnożenia Chwały Bo-

24skiey y ratunku Duszy W. Jm Pani Surynowey Stol-

25nikowey Zytomir. y Innych Antecessorow Swo-

26ich Summy Dwa Tysiące Złł. Poll. pomienionemu

27Konwentowi Owruckiemu in perpetuum Obliga-

28tionem et Suffragia Animae Surnaczyć y oney przy

29Spisaniu tamże w Lublinie z tymże Xiędzem Kur-

30[reklamant:] nozycikim

k. 329v

1nozyckim, iako Plenipotencyą od JmX. Xiedza Pro-

2wincyała ad hocce interessu maiącym a Ucet [?]

3Pryncypałami Manifestantis pewnego posta-

4nowienia zaraz ad manus tegoz JmX. Xiedza Czer-

5nozyckiego ex Summa na ten czas konwentu

6tegoz cognita necessitate, realiter et effective

7oddał y wyliczył ktorą Summę praememo-

8ratus Religiosus Czernozycki ad dispositionem

9tantis [?] przypadł [?] na Wikaryostwie Owruckim [?]

10bydź odebrawszy y uwiodłszy [?] assekurował się

11tymze postanowieniem Securam locationem [?]

12oney ze cum Scitu Manifestantis Pryncypa-

13łowi et eo modo Conventus aby Suffragia

14nieupadały prospicere czego ze nie dotrzymał

15Sacro Sancto respondeat suo tempore Iusti-

16tia a JmX. Inculpatus napełniwszy swoy

17Manifest obstantibus Decreto Tribunalitio

18y Swiętey Sprawiedliwości rationibus ultro

19[…] Judiciis bydź serowany [?]

20et veritati contrariis obviandoque conde-

21ctu [?] mens [?] respułsacyą ktora in iusto fund-

22amento bo za Plenipotencyą specialiter ad

23componendas pacificandasque omnes causas dany

24niestosuie [?] Summendo his Modis revalida-

25re praedictas Inscriptiones et Summas rein-

26tegrare in fidias [?] termu [?] edzie [?] et indebite [?] con-

27tentis [?] bendet [?] Lebiqua [?], Zaczym tegdy JmX. Ma-

28nifestans de nullitate ac invaliditate praedictae

29Manifestationis reauctoria [?] Zanosi, oney [?] me-

30quo [?] Supra salva manente melioratione [?].

31Manifestatur

Objaśnienia i tłumaczenia

comparens personaliter – stawając osobiście; notitiam solenniter – uroczyście do wiadomości; ejusdem Conventus – tegoż konwentu. Miecznik żytomierski[?] – urzędnik ziemski. Wiele nazwisk niepewnych z powodu ręki.

Lite versari – być w sporze sądowym; ex ortis controversiis – z powstałych sporów; Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Secundo intra dies Octobris – w roku 1732 w dniach października; subsequutae – następujące potem; cassabiles ac invalidas iako legi et iustitiae contrarias – kasowalne i nieważne jako sprzeczne z prawem i sprawiedliwością; in perpetuum obligationem et suffragia animae – na wieczne zobowiązanie i modlitwy za duszę; Wiel. – Wielmożny; Złł. Poll. – złotych polskich.

Fragment manifestacji (reprotestacji) duchownego przeciw manifestowi „inkulpata”; „ad manus” – do rąk; „cognita necessitate, realiter et effective” – po rozpoznaniu potrzeby, rzeczywiście i skutecznie; „Sacro Sancto respondeat suo tempore Iustitia” – niech w swoim czasie odpowie przed świętą sprawiedliwością; „de nullitate ac invaliditate” – o nieważności i bezskuteczności; „salva manente melioratione” – z zastrzeżeniem prawa do uzupełnienia; „Manifestatur” – manifestuje się (formuła końcowa). Tekst łaciński bardzo kursywny, wiele odczytań niepewnych.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

14grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lawdowskim [?], Jan Kurowski [?], w imieniu Jana i Maryanny z Rytwa [?] Jakubowskich, miecznikostwa żytomierskich, wniósł remanifestację przeciw ks. Jackowi Krzyżynie [?], kaznodziei generalnemu i wikaremu konwentu owruckiego, i całemu konwentowi, w odpowiedzi na manifestację konwentu. Przypomniał, że dekretem Trybunału Koronnego w Lublinie z października 1732 r. zapis zmarłej Zofii z Orzechowskich Surynowej, stolnikowej żytomierskiej, na 5000 zł dla konwentu owruckiego i dalsze transakcje uznano za nieważne, a jego mocodawca dla pomnożenia chwały Bożej wyznaczył konwentowi 2000 zł i wypłacił je w Lublinie ks. Kurnozyckiemu [?] (Czernozyckiemu [?]), pełnomocnikowi prowincjała, który zobowiązał się bezpiecznie je ulokować. Manifestację konwentu uznał za sprzeczną z dekretem i prawdą oraz z pełnomocnictwem do ugody, i wniósł o jej nieważność, zastrzegając prawo poprawienia; partie łacińskie w dużej mierze niepewne.

Nr w rękopisie: 144 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 330

1Remanifestacya Ur. JmP. Andrzeia [nad wierszem: Im]

2Chodakowskiego przeciwko Ur. JchmPa-

3nom Niemiryczom

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Decembris Dwudziestego Dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Miescie Jego Kro-

7lewskiey Mści Owruczu Przedemną Wawrzyn-

8cem Walewskim [?] Leszkowskim [?] Namiesnikiem po-

9tunc Podwoiewodstwa Grodzkim Generału Wdztwa

10Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami niniey[s]zemi

11Grodzkiemi Kijowskiemi Comparens personaliter

12Urodzony JmPan Jan Chodakowski Nomine

13Urodzonego JmPana Andrzeia Kowiżenka [?]

14Chodakowskiego, iak przedtem Manifest prze-

15ciwko Pryncypałowi medemi [?] Comparentis nie-

16słusznie zaniesionym do wiadomości Moy[?] tak

17zaraz Renciendo [?] reducendoq[ue] in memoriam suas

18iniurias et Damna które lubo toties amicabi-

19liter conquirebat, a nie odebrał satisfakcyi, sądzał [?]

20do tych czas dla przyiaźni praetermittebat, iuri

21dice querulari summo cordis cum dolore prze-

22ciwko Urodzonym Jchmościom Panom Ignace-

23mu y Heronimowi Braci Między Sobą rodzo-

24nym y Janowi Synowi JmPana Ignacego a

25JmPana Heronima Synowcowi Niemirycz[e]-

26[reklamant:] kim

k. 330v

1kim Skarzył Manifestował się y rema-

2nifestował w ten sposob y to: Iż Ichmc ob-

3winieni wiedzą dobrze że Między Inszemi JmPan

4Joachim Niemirycki [?] Komornik Graniczny

5Kijows. a potym Stolnik Smoleński, winien był

6po długą [?] 17 Lodaynego Czerwonych Złotych

7Dwa iadąc z Lublina u Manifestanta pożyczo-

8nych nieoddał, ia [?] także za Wilków Cztery

9cenę każdy Złł Dziesięć u tegoż Imci Mani-

10festanta wziętych niezapłacił, kramnego

11mieszkaiące w Międzyrzeczu [?] Pana urzędnego [?]

12Manifestantowi więcey niż Wozow Trzydziesci

13Pięcio przyiazni [?] u niego Manifestant zabrać

14Kazał, czo gdy Manifestans u Nieboszczy-

15ka Pana vita ejus zaraz querulebatur [?]

16rzeczy niegodziej [?], ekskuzował się despecto [?] Ma-

17na [?] et in fiduciam przyiazni to uczynić ka-

18zał za ktore powtorzy [?] przeprosiwszy alb

19mitlusząc się [?] Zapłacie obmawiał się [?] pro-

20tunc [?] subito [?] fata nayśmnieyszey [?] nieuczy-

21nił Satysfakcyi. W czym gdy Manifes-

22tans po Smierci Jego upominaiąc się tak

23o dług wyż mianowany iako y o zapłacenia

24Pana u Ichmw, iako Sukcessorow amica-

25biliter conveniebat, Ichmc obwinieni regu-

26lacyą tego długu y Satisfakcyą in pro-

27missis wymawiaiąc się że non gaudent

28[reklamant:] Sukcessione

k. 331

1Successionem na kogo Innego imponebit. y tak

2Manifestans pernovans tali retorsionem huic

3usq[?] esse sufficienter agere niemogąc prae-

4termittis Silentio da dalszego upomnienia

5się Interessu wyz specyfikowany teraz przez

6de Lehmu[?] iako Sukcessorow Ciągaiący się

7czyli tez ex alio quodam assumpte zanie

8sli prt[?]to Załusiąc[?] musi Manifest iakoby Que

9rulans post JmPana Joachima Niemiryc-

10kiego Pieniądze gotowe Cyne Miedz Srebra

11Złota Kleynoty y Inne mobilia ac si in do-

12positum przez siebie wyz mianowane chciał

13liwe[?] zeswego appropriare coniedy niepo-

14kaze y Manifestans gotow z tey Inwektywy

15Lehmu[?] y niesłuszney Poppozycyi etiam per

16juramentum evadere bo osobliwie Ma-

17nifestans będąc z Nieboszczykiem w Zytomi-

18rzu za uproszeniem iadąc do Domu wziął

19tylko Spodcieżą[?] na Swoy Wozek ani też był

20circa Substantiam mortem nieboszczyka

21Azatym respectu praemissorum omnium

22Manifestowawszy się y remanifestowawszy de-

23klarował tal[?] czasie Krzywdy iako też o

24niesłuszną wraz prawnie czynić niezanie

25chac prosząc tey manifestacyi actis

26connotari co y otrzymał Jan Chod-

27kowski

28[reklamant:] Manifestacya

Objaśnienia i tłumaczenia

comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; nomine – w imieniu; reducendoque in memoriam suas iniurias et damna – przywodząc na pamięć swoje krzywdy i szkody; toties amicabiliter conquirebat – tyle razy polubownie się skarżył; praetermittebat – pomijał; iuridice querulari summo cordis cum dolore – prawnie skarżyć się z najwyższym bólem serca.

Ur. – Urodzony; JmP. – Jegomość Pan; Jchm – Ichmościowie; Wdztwa – Województwa.

querulebatur – skarżył się; vita ejus – za jego życia; in fiduciam – w zaufaniu; amicabiliter conveniebat – polubownie upominał się; non gaudent successione – nie korzystają z sukcesji.

Łac.: „pernovans talem retorsionem huic usque esse sufficienter agere” – ponawiając, że taka retorsja dotąd wystarcza; „praetermittis silentio” – pominąwszy milczeniem; „ex alio quodam assumpto” – z jakiegoś innego tytułu; „querulans” – skarżący; „mobilia ac si in depositum” – ruchomości jakoby w depozyt; „appropriare” – przywłaszczyć; „etiam per iuramentum evadere” – oczyścić się nawet przysięgą; „circa substantiam post mortem” – przy majątku po śmierci; „respectu praemissorum omnium” – względem wszystkich powyższych; „actis connotari” – wpisać do akt.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

20grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?] Leszkowskim [?], Jan Chodakowski w imieniu Andrzeja Kowiżenki [?] Chodakowskiego wniósł remanifestację przeciw braciom Ignacemu i Hieronimowi Niemiryczom oraz Janowi, synowi Ignacego, w odpowiedzi na ich manifestację. Wyłożył, że zmarły Joachim Niemirycki [?], komornik graniczny kijowski, potem stolnik smoleński, nie oddał pożyczonych od Andrzeja Chodakowskiego dwóch czerwonych złotych, nie zapłacił za cztery wilki po 10 zł i kazał zabrać z jego zapasów ponad 35 wozów [?], czego obwinieni jako sukcesorzy nie chcą zwrócić, wymawiając się, że nie dziedziczą. Zarzut, jakoby Chodakowski przywłaszczył pieniądze, cynę, srebro, złoto i klejnoty zmarłego, odparł, ofiarując się oczyścić przysięgą, gdyż z Żytomierza zabrał na swój wóz tylko jedną rzecz i nie był przy majątku po śmierci Niemiryckiego. Akt podpisał Jan Chodkowski; znaczne partie odczytane niepewnie.

Nr w rękopisie: 145 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 331v

1Manifestacya Urzędnych Panow Bara-

2nowskich Małż. przeciwko Urzędnym Panom

3Kobylinskim Małż.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Decembris Trzydziestego Dnia.

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Owru-

7czu Przedemną Wawrzyncem Walew-

8skim [?] Namiesnikiem przysięgłym Podwoie-

9wodztwa Grodzkiego Generału Woiewodztwa

10Kijowskiego y Xięgami Niniejszemi Grodz.

11Kijowskiemi Comparens personaliter Ur.

12JmPan Stefan Baranowski swym y Ur.

13Jeymci Paniey Anny Łączynskiey [?] Stefa-

14nowey Baranowskiey Corki z zeszłey Swięty

15Urodz. Jeymci Paniey Heleny z Trzyrolskich [?]

16Krzysztofowey Łączynskiey Małżonkiey

17Imieniem, nie mogąc ultro tak Wielkiey

18y nieznośney Krzywdy y opressyi przez

19niżey mianowanych obżałowanych sobie

20czynioney cierpieć y ponosić, ponieważ za-

21wziętości nieprzyiaźney swoiey się nagra-

22dza iak przyszło do Akt Niniejszych przy-

23być mogł Jak zaraz przystępuiąc się do

24dawnieyszey Manifestacyi swoiey prze-

25[reklamant:] ciwko

k. 332

1iako niżey wyrażonym Obżałowanym o roz-

2ne pretensye uczyniey, o czym taz Manifesta-

3cya Iustius ac Luculentius in se obloquitur

4Solenniter przeciwko Urodzonym Ichm Panom

5Ierzemu y Maryannie Łęczyńskiego [?] Pierwszego

6Małżenstwa Alexandrowey Cieszkiewiczowey [?]

7po Wtorego praesens Dortyney [?] Kobylinskiey

8Kobylinskim Małż. Protestowała się w niżey

9opisany sposob y oto iz ichmu wyz przerzeczni

10Obżałowani, nie tylko przedtym Sama Iey mć

11Obżałowana z Zeszłym Urodzonym Imćpanem

12Alexadrem Cieszkiewiczem [?] Pierwszym Mał-

13żonkiem, nie nie uważaiąc na Prawo Pospolite

14ktore kozdemu omni tempore ubiaung [?]

15quod cuius est dolore et restituere każe Urzę-

16dzie dobrze czapisię [?] Perpetuae Donationis

17Zeszłey Urodzy Iey mci Paniey Heleny z

18Trypolskich [?] Krzysztofowey Łęczyńskiey

19Matki Małżonki Protestanta, ktora Iey

20mć Pani Helena Krzysztofowa Łęczyn-

21ska Trzecią Częsć wszytkich Generaliter Dobr

22Swoich Dziedzicznych Oycowskich Macie-

23rzynskich Spadkowych y alium Pienię-

24żnych Protestantom Wiecznemi czasy Za-

25pisała Resignowała y do Possessyi Dzie-

26dziczney Litkie [?] podała y postąpiła, o czym

27Zapis Resignationis Szczery a dostatecz-

28[reklamant:] ny

k. 332v

1niey u siebie obmawiaiąc, Naypierwiey

2kiedy w Starym Dorohyniu [?] dostał się

3Poddanych Dwoch, ieden Sidor Kuzmen-

4ko z Synami Czterma, iednym Nikitą, Dru-

5gim Hryszkiem [?], Trzecim Andrzeiem, Czwar-

6tym Semenem [?], Piątym Wnukiem Fedorem

7Nikityczyne [?] Synem, ktory Sidor Kuzmen-

8ko Dwie Miodu put Trzecia Bekea [?] Kur

9Dwoie Dni Dziesiątek, Drugi Andrzey

10Sawenko [?] z Trzema Bracią, Iednym Iwa-

11nem, Drugim Lackiem [?], Trzecim Iłłą na

12ten czas, ktorzy Bracia tego Andrzeia za

13Dnieprem y po Ukrainie służąc przy Bracie

14swym sie mieszkali, przy ktorych sobo [?]

15wch Poddanych Protestans z Wielką pra-

16dnością [?] y Staraniem za sedwie utrzymać

17się mogli, co Bogu y Ludziom wiadomo, że

18zeszła Urodzona JeymPani Wasz [?] Lawrowa [?] Hur-

19kowa [?] Ciotka Rodzona Protestantow odebrać

20usiłowała, a kiedy się Protestans utrzymali

21przy tych Poddanych Dorohyniackich [?] Obza-

22le [?] własna z Zeszłym Jmcią Panem Alexan-

23drem Staszkiewiczem [?] Pierwszym Małżon-

24kiem wzięła na swoię część pomienionego

25Sidora Kuzmenka z Synami Czterma a Pią-

26tym Wnukiem dobrze Maiętnego, co Płacą

27ciągnącego Dani Miodowey y Bekey [?] put Trze-

28cia

29[reklamant:] Trzecia [?]

k. 333

1cia a na Częsci Protestantow zostawiła An-

2drzeia Pawenka daiącego Dani Miodu Beke

3ieden przy ktorym na ten czas zaden Brat nie

4mieszkał, a lic kiedy tego Andrzeia Pawenka

5Bracia iego dawnego poprzychodzili, y Dwoch

6się ozeniło tenze dawnieyszey od Dzieliły się

7od Braci Swych młodszych do tych czas na

8Oyca Swego Gruncie mieszkaiąc iedne po-

9winnosc odbywaiąc. Cosię zas tknie tych

10Poddanych ktorych z Rzeszym [?] JmPanem Ale-

11xandrem Paszkiewiczem [?] Pierwszym Małzon-

12kiem Jeymu teraznieyszey obżałowaney

13obiolis [?] te przez Jeymu wystaranie a nied-

14bałosc ieden Krzysztona [?] w Ukrainie przez

15poszedł a Drugi Fedor Niebozczyka Miki-

16ty Syn w Mazowieckich Wioskach [?] za Niebo-

17szczykiem JmPanem Hurkiem [?] Podsto-

18lim Wendenskim osiadł, a tak zeszły

19JmPan Alexander Paszkiewicz [?] Pierwszy Małzo-

20nek Jeymu Obżałowaney iako y powtor-

21ny JmPan Jerzy Kobylinski [?] Jmu Obżało-

22waney iawnie się sprzeciwiaiąc wyzpomie-

23nionemu Zapisowi y Ligamentom [?] w nim

24wyrazonym od Matki Swoiey Protestan-

25tow, y Niekontentuiące się Sutią [?] Wzama-

26nakczystą [?] wsercze [?] Trzecią Częsc Protestantow

27Vigore

k. 333v

1vigore Zapisu należącą, toiest Dian Mio-

2dową od Poddanych Dorohynskich [?] Zales-

3kich [?] Kaszowskich [?] Klecztowskich [?] Czynsze

4osypy kury Grzyby Len y Wszysz [?] od Lat

5Siedmnastu az Czyli tołusz [?] od Lat Dzie-

6sięciu nieprzestaiąc się Trzeciey Częsci na Pro-

7testantow, dotych czas bierze na swoy Własny

8Pozytek obraca się, ktorych wszytkich pro-

9wentow osobliwie na trzecią Częsć Protestan-

10tow należących na Złotych Killkaset wy-

11brał: Ktora wszytkie prowenta Czasie Pra-

12wa osobliwym Regestrem Liquidowane y

13dowiedzione będą tymże [?], ktory Regestr do

14Protestacyi a Protestacya do Regestru Re-

15feruią y stosowanie Maią. Lubo widząc Pro-

16testanci ponoszące tak wielkie krzywdę od ob-

17żałowanych dla tak blizkiey krwi Ciocey [?]

18dotych czas patienter znosili, ale gdy mię

19widzące niewdzięczności y razu tak [?] wy-

20naydłuższych chcące do Prawnych terminow

21pociągać Protestantes udać się musi ad asylum

22Juris Sancti justitiae zobżałowanym tak

23sprzeciwiaiącym się Zapisowi wyz pomienione-

24mu y Ligamentom wnim opisanym, ia-

25kotez o zabranie Prowentow na Killkaset Zło-

26tych Polskich y szkody z tąd pochodzące

27Iterum atque iterum Swym y Małżonki

28Swey

k. 334

1chcey Imieniem Protestowawszy[?] y się [nad wierszem: u] deklaruiąc

2oto Zobrazowanemi in omni foro Iudicio et

3officio Regni w prawie Iuris Via progredo[?] ze

4stawrąc[?] tey Terazniyszey Protestacyi Sal-

5uam Meliorationem percitationem[?] Correc-

6tionem; a na ten czas o przyięcie oney do Akt

7Zapisania tym Urzędu prosił co y otrzymał

8Stefan Baranowski mpp

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ultro – dalej, ponadto. Ur. = Urodzony; JKMci = Jego Królewskiej Mości; Małż. = Małżonków.

Owrucz – dziś Owrucz (Ovruch), obw. żytomierski, Ukraina.

Iustius ac luculentius in se obloquitur – słuszniej i jaśniej sama w sobie mówi; omni tempore – w każdym czasie; quod cuius est (…) restituere – co czyje jest, zwrócić; Perpetuae Donationis – wieczystej darowizny; Resignationis – rezygnacji (zrzeczenia).

Put – jednostka miary miodu (pud); tekst jest częścią protestacji/manifestacji dotyczącej poddanych.

Odczyty wielu imion i nazw niepewne z powodu kursywy ręki.

Fragment manifestacji (protestacji) o podział poddanych; „Vigore” na dole – przypuszczalnie kustosz lub początek dalszego ciągu („na mocy”). Liczne odczytania nazwisk niepewne.

Podstoli wendeński – urzędnik ziemski województwa wendeńskiego (Inflanty).

„in omni foro iudicio et officio Regni” – przed każdym sądem i urzędem Królestwa; „via iuris” – drogą prawa; „salvam meliorationem, … correctionem” – z zastrzeżeniem poprawienia i uzupełnienia protestacji; „mpp” – manu propria, własnoręcznie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

30grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?], Stefan Baranowski w imieniu swoim i żony Anny z Łączyńskich, córki zmarłej Heleny z Trypolskich [?] Krzysztofowej Łączyńskiej, nawiązując do swej wcześniejszej manifestacji, wniósł protestację przeciw Jerzemu i Maryannie z Łęczyńskich [?] (1° voto Cieszkiewiczowej [?]) Kobylińskim. Wyłożył, że Helena Łączyńska zapisem wieczystej darowizny przekazała protestantom trzecią część wszystkich swoich dóbr dziedzicznych i sum, czemu obwinieni się sprzeciwiają. Opisał podział poddanych w Starym Dorohyniu [?] (Sidor Kuźmenko z synami i wnukiem, Andrzej Sawenko [?] z braćmi), przy którym obwiniona wraz z pierwszym mężem wzięła zamożniejszego poddanego, oraz zarzucił obwinionym, że od kilkunastu lat pobierają należną protestantom trzecią część dani miodowej, czynszów, kur, grzybów i lnu od poddanych dorohyńskich, zaleskich i innych, na łączną sumę kilkuset złotych. Protestant zapowiedział dochodzenie sprawy, zastrzegł prawo poprawienia protestacji i podpisał ją.

Nr w rękopisie: 146 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 334

1Protestacya Urodz. Ichmw Pa-

2now Baranowskich Małż. prze-

3ciwko Urodz. Ichm Panom Kobyłynskim[?]

4Małż.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

6Miesiąca Decembris Trzydziestego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci

8Owruczu Przedemną Wawrzyncem Walew-

9skim[?] Lewkowskim[?] Namiesnikiem p[rzy] Urzę-

10dzie Podwoiewodztwa Grodzkim Generału Woiewodztwa

11Kijowskiego y Xięgami Niniejszemi Grodz-

12kiemi Kijows. Comparens person[aliter] Urodzony JmPan

13Stefan Baranowski w swym y Urodzoney Jey-

14mci Paniey Anny Łęczynskiego[?] Stefa-

15nowey Baranowskiey Małżonki swey

16[reklamant:] Imieniu

k. 334v

1Domisze [?] iak prędko oniestuszny [?] potwarstwy [?]

2Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydzies

3tego Czwartego Dnia Piętnastego Octobris

4w Grodzie Kijowskim przeciwko sobie y Małżce Swey

5przez wyżey mianowanych obżałowanych

6Vrodzonych IchmPanow Jerzego y Maryan-

7nie Łączynskiego Pierwszego Małżonka Alex

8andrową Laszkiewiczową Powtornego Je-

9rzyną Kobylynską Kobylynskich Małżo

10uczynioney Protestacyi dowiedziesię y

11acta praesentia adire mogł. Tak że ad e-

12emundando [?] Niewinności Swoiey Solenni

13ter przeciwko tymże Wyż pomienionym Ichm

14Panom Jerzemu y Maryannie Łączynskie

15go Kobylinskim Małż. protestowały y Re-

16protestowałsię in eum modum Jż Ichmsc

17Przerzeczeni obżałowani upatrzywszy sobie

18iakową niechęc do Protestantow Luboby

19niena[le]żało u tak bliskiey y scisłey Krew

20zostaiące postępowac, a Gdzie godzące na

21własną ruinę y szkodę Protestantow Smie

22li y Ważylisię przez niesłuszną a prawie po-

23twarzliwą Swoią Protestacyą na Władzy

24wnią nie małą niesłusznych obiektow

25opisac zeiakoby z Informacyi y Rady

26[reklamant:] Protestantow

k. 335

1Protestantow Urodzeni Ichmść Panowie Jan

2y Teodor Redezycowie Zięciowie Ichmw ob-

3załowanych przyiechawszy do Starego Doro-

4zynia [?] u Poddanego obżałowanych Miodu

5Beczy kilka gwałtownie wzięli y ten Miód

6u Protestanta w Domu zastawie mieli, ana

7tenczas Protestant w Domu niebył w Mieście

8Narodyczach Będąc, a nazaiutrz pod wieczo-

9rem do Domu Swego przybył. Ichmw Panow

10Redezycow pyta [?] ażeby mieli miód u Podda-

11nego obżałowanych brać nie informował

12y z Ichmść Pany Redezycami w od tego wszytkiey

13sca Mieszkaiące Wszeystkiśmi [?] Rozsiaksię [?] w

14Owruczu widział, Miodu wziętego w Domu

15Swym niemiał y nie widział od ktorych [?] nie

16wznosci [?] czasu Prawa gotow Juramentem

17Protestans comprobowac iako Ichmść Panow

18Redezycow, Nazabieranie [?] Miodu u Podda-

19nego Ichmw nie informowali, y tychże Ich

20mw Panow Redzycow czasu Prawa protestowano

21nie biorą Potym Ichmść Obżałowani Woznego

22ze Szlachtą Aresztuię Miód ktory niebył u Pro-

23testantow w Domu ani u Poddanych Ichmw

24u kilka niedziel przystali; Na ostatek Imść

25obżałowany Reprotestantowi zadał że iakoby

26z protestans dawnieyszych Lat do wiechawszy

27do Dobr

28[podpis z parafą, nieczytelny]

k. 335v

1do Dobr Załesia y Kłoczkow [?] u Poddanych z Czę-

2sci obżałowanych gwałtownie Czynsze Dani

3y Inne prowenta obżałowanym Należące na

4Złotych Polskich Trzydzieście poodbierać musieli

5ale Protestanci do Częsci Tey mu [?] obżałowanych

6iako Tey nie zadaią Nie Wiedzieli [?], na Częsci Tey mu [?]

7Nigdy y Nigdzie nie brali cuzem [?] Tey nie

8obżałowani co na Trzecią Częsc Reprotestan-

9tow osobliwie należy od Lat Dwudziestu w

10Czykołowiczachach [?] od Lat Siedmnastu u Za-

11łesiu Kacoweyznie [?] y Kłoczkach [?] Dani

12Miodowe Czynsze y Inne od Poddanych

13biorąc na Swoy własny Pożytek obracaią

14oco osobliwa Protestacya iest uczyniona

15fusius in se obloquuntur Deinde JmPan Ko-

16bylinski [?] obżałowany u cudzym Interesie

17iako do Czykołowiec [?] Częsci y Wszystkich

18Sukcessorow y tam uczyniwszy się iakowym

19sie Kommissarzem kazał Woznemu iakowe-

20yści Repressyą obwołać, Pieniądze Sobie

21Kolędze Pirzmu [?] y Woznemu Poddanym

22Czykołowskim [?] certo kazał Składać y da-

23wać, iako z Szesnascie Złotych Poddani

24Czykołowscy złożywszy się Musieli dać

25Obroku na ten czas dla Koni, Gorzałka Miu-

26siebr [?] y Inne Victualia dawać y znosić

27[reklamant:] Kazał

k. 336

1kazał Iwanowi Słepenskiemu [?] Poddanemu

2Zaliskiemu, ktorego był Protestans do

3robocizny sobie wziął do wsiedzawszy się y

4przyiechawszy do Wsi Załosia [?] temuż Poddane-

5mu Zaliskiemu aby panszczyzny Protestan-

6towi nierobił, obiecuiąc onemu kiedy da[…] ie

7żeby miał miał chodzić y robocizne za-

8bronił y zakazał, ktory Poddany całe Lato

9Protestantowi nierobił do Kacowszczyzny [?] do

10Mysziu [?] y do Poddanego wszystkim ucze-

11stnikom należącego z Małżonką swą przy-

12iechawszy wezłbie [?] niewinnego tegoż Poddanego

13kazał złoty […] sztuk Gorzałki kupowac y

14nosić kazał sobie z Karczmy temuż Pod-

15danemu kazał, w tejże Kacowszczyznie

16wziął Pieniądze gotowe, kury Len co na

17Część Protestantow należało, także y w Za-

18łessiu [?] od Poddanych wziął Pieniądze

19gotowe owies, kury Grzyby, Len przed

20Czasem niezelasięe [?] Drugich Lenow [?] […]

21cyszorow [?] co y na Część Protestantow nale-

22żało pobierał, a Protestantom ani Mio-

23du, ani czynszu, a owsa y żadney rzeczy

24niewziął Poddanego Kacowskiego o […]

25misiorzta [?] dał Muce zrujnował Rzecha [?]

26[reklamant:] Tup[…] [?]

k. 336v

1Łupy Swoią porzuciwszy do Zyda nastubz [?]

2rad nierad poyść musiał. A zatym Moder-

3nus Reprotestans Tak pro indebita Vexa

4zakotor [?] y oraźne wyż pomienione krzyw-

5dy y pretensyi Swoie Et Conferas etiam

6Nomine iterum atq. iterum protestuie się

7y reprotestuie, że ktz [?] de Narowat [?] Wszyst-

8kie ut praemissum est wszelakim Są-

9dzie y Urzędzie z Temi Obżałowanemi

10Prawnie Czynić niezaniechać zostawi-

11wszy sobie nad tey teraznieyszey Protes-

12tacyi una cum reprotestatione Sal-

13va Melioratione, a na ten Czas oprzyię-

14ciu do Akt Zapisania mnie Urzędu

15co y otrzymał Stefan Baranowski [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Ichmw – Ichmościów (Ich Miłościów); Małż. – małżonków; JKMci – Jego Królewskiej Mości; Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; 30 grudnia 1734 r.; Owrucz – dziś Owrucz (Ukraina, obw. żytomierski).

ad acta praesentia adire – udać się do niniejszych akt; ad emundandum innocentiam – dla oczyszczenia niewinności; solenniter – uroczyście; in eum modum – w ten sposób. Data protestacji pozwanych: 15 X 1734, gród kijowski. Odczyt pierwszej linii niepewny.

Numer „90” u góry skreślony; foliacja w prawym górnym rogu: 335. Protestans – wnoszący protest; reprotestans – strona wnosząca protest wzajemny; comprobowac Juramentem – udowodnić przysięgą. Narodycze – Narodycze nad Uszą, pow. owrucki. Owrucz – siedziba grodu owruckiego.

fusius in se obloquuntur – (jak) szerzej same w sobie mówią; Deinde – następnie; certo – z pewnością; Victualia – żywność, prowiant.

Nazwy miejscowe (Załesie, Kłoczki, Czykołowicze [?]) i nazwisko Kobylinski odczytane niepewnie; prawdopodobnie fragment manifestacji/protestacji o gwałtowne odebranie czynszów i danin z części dóbr.

Fragment manifestacji (protestacji) o krzywdy wyrządzone poddanym protestanta: odebranie robocizny, zakaz pańszczyzny, wymuszanie gorzałki, pobieranie pieniędzy, kur, lnu, grzybów, owsa należnych protestantowi. Pismo kursywne, wiele miejsc niepewnych.

Kacowszczyzna [?] – prawdopodobnie nazwa części dóbr (od nazwiska), odczyt niepewny.

pro indebita vexa – za niesłuszne nękanie; nomine – w imieniu; iterum atque iterum – raz po raz; ut praemissum est – jak wyżej powiedziano; una cum reprotestatione salva melioratione – wraz z reprotestacją, z zastrzeżeniem prawa do poprawienia; Modernus Reprotestans – obecny reprotestujący.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

30grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?], Stefan Baranowski w imieniu swoim i żony Anny z Łęczyńskich [?] wniósł protestację i reprotestację przeciw Jerzemu i Maryannie z Łączyńskich (1° voto Laszkiewiczowej) Kobylińskim, w odpowiedzi na ich protestację wniesioną 15 października 1734 r. w grodzie kijowskim. Zaprzeczył, by namawiał Jana i Teodora Redezyców [?], zięciów obwinionych, do zabrania kilku beczek miodu poddanemu obwinionych w Starym Dorohyniu [?] i by miód ten był u niego, ofiarując się dowieść tego przysięgą, oraz by odbierał czynsze i danie w Załesiu i Kłoczkach [?]. Zarzucił z kolei obwinionym, że od lat pobierają należną mu trzecią część dani miodowej i czynszów w Czykołowiczach [?], Załesiu, Kacowszczyźnie [?] i Kłoczkach, a Kobyliński, występując jako komisarz, wymuszał od poddanych czykołowskich pieniądze (16 zł), obrok i gorzałkę, zakazał poddanemu Iwanowi Słepeńskiemu [?] odrabiać mu pańszczyznę i pobierał należne mu daniny. Reprotestant zastrzegł prawo poprawienia i podpisał akt; tekst miejscami nieczytelny.

Nr w rękopisie: 147 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 336v

1Possessya cum Visione [?] przez Wielmożny

2Mć Pani Celmerowey [?] Kuchmistrzo-

3wey Korons. y Innych przeto [?] Wielm.

4JmPanu Niemiryczowi Kasztell. Poło[?]

5y Innym

6Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

7Miesiąca Decembra Trzydziestego Dnia

8Na Urzędzie Grodzkim w Miescie Jego

9[reklamant:] Krolew.

k. 337

1Krolewskiey Mści Owruczu. Przedemną Waw-

2rzyncem Walewskim Lewkowskim [?] Namies-

3nikiem pierwszym [?] Podwoiewodztwa Grodzkiego

4Vrzędu Kijow. y Xięgami niniey[?]szemi

5Grodz. Kijow. Comparens personaliter Vrodzony JmPan

6Jan Kurowski [?] Plenipoten. JWielm. Jeymci

7Pani Wiktoryi [?] Szczukowny [?] primo voto Ken-

8skiey [?] Miecznikowey Koronn. Secundo ad

9praesens Cetnerowey Kuchmistrzowey

10Koronn. Kamienieckiey Wołkowiey [?] Urzę-

11dowskiey [?] Bełzkiey [?] &c. Starościny

12pozostałey y Wdowy, quam primum post

13Subsecutas infra Scriptas Legi et justitiae

14contrarias honesto ambitu exprimenti [?]

15mnie się podczas tak cięzkiego ucisnionej [?]

16Oyczyznie zamieszania irrandas [?] albo

17Inestimabiles actiones auditu y humano

18horrendas violentias Acta praesentia adire

19valuit, tak zaraz wyndykuiąc summan-

20ruinam hostilemq. fortuny Panskiey

21ex populatione [?] et deabdicatione [?] oppressi-

22onum Domini, tyze JWielm. Pryncypał-

23ki Swoiey, tudziesz JWielm. Jm. Pana

24[reklamant:] Pana

k. 337v

1Stefana na Lubieniu Rzeczyczatach [?] Humieniu [?]

2Kiego Wdy y Generała Ziem Podolskich iako

3Kawalerskiego teyze JWieyM. Ieymći Pani Kuch-

4mistrzowey Koronney Opiekuna Sukcessiissime [?]

5przo [?] WiełM. JmPanu Stanisławowi na Przybor-

6sku [?] Mamirzycowi [?] Kasztellanowi Podolskie-

7mu iako Panu ommino [?] infra scriptas violen-

8tias Motorowi y Pryncypałowi tudziesz Ur-

9Jchmć Panom Rabukowi [?] Przyborowskiemu

10Janowi seu ad usum [?] Ilmis [?] Sadowskiemu Gubernatorowi

11natorowi Iwankowskiemu, Kazimierzowi

12Bohuszewiczowi Alexandrowi Trojanowskie-

13mu y Gabryelowi Wyszkowskiemu Pomocni-

14kom ad consequendas easdem violentias przy-

15sposobionym Kompryncypałom, niemniey

16Ur: quorum nomina [?] Korzyście [?] Medy-

17kom [?] y Jnnym Sługom y Czeladzi dwor-

18skiey, takoż y wszystkim Rozałom [?] y Podda-

19nym nietylko z całey Włości Przyborskiey

20ale y z innych Wsi postronnych od niektorych

21Jchmćw Panow Przyiaciot y Sąsiadow do osob

22Pięćset zabranym y przysposobionym Jmci

23obwinionemu po Jmciach y Przezwiskach

24lepiey wiadomym y znaiomym J[…]torom [?]

25Mandata

26[reklamant:] […]

k. 338

1mandata Pana Swoiego in minimo etiam nutu

2enixissime wypełniaiącym Swiadczył protesto-

3wał y Manifestowałsię takowym sposobem

4yż to Iz wyzey specyfikowany, Wiełł JmPan Lu-

5bomirski Kasztell. Krakow. [?] in angulo obliviontis [?] ry-

6gor Prawa Pttego de Invasoribus Domorum ac B[…]

7norum nobilitarium serio opisany składaiąc czyli

8też natura de Liberatione ze swoiey Rzeczypospolitey

9Statu złote Swobody y Oyczyste Vilanty [?] Prawa

10zniszczaiące y podobnym sposobem ad Calcandas le-

11ges umyślnie nastawiaiąc albo Bellageri [?] tendem [?]

12nulla [?] habitura triumphos sposobiąc się Swoich

13mium [?] zebrawszy Kozaków y poddanych tak całey

14Włości Swoiey Przyborskiey [?] iako y Innych Włości

15pobliższych z ruśnicami Dzidami Kosami Cepa-

16mi y Innym do boiu należącym oręzem illi-

17cite tu Multitudine [?] imo [?] hostili [?] modo [?] na Dobra

18Dziedziczne Wiełł Pryncypałki Comparentis

19Miasteczko Hornostaypol [?] ad attinentijs napadł

20y naiechał Gdzie naiechawszy y cudzey Forty-

21ny y Cudzey Fortuny bez prawnie Panemsię

22ogłosiwszy abyście pro expeditione mogli się

23Rządzić JmPana Gubernatora do brania Jwiell.

24Pryncypałki Comparentis na dyspozycyi Dobr Klu-

25cza Hornostaypolskiego będącego nietylko z

26Zamku ale y z Miasteczka in instanti wy-

27rugował, czyli bardziey w Zyciem urażonym

28y Innemi etc.

Objaśnienia i tłumaczenia

possessya cum visione [?] – wprowadzenie w posiadanie wraz z oględzinami; Kuchmistrzowa Koronna – żona kuchmistrza koronnego; Kasztell. – kasztelan; data: 30 grudnia 1734.

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; primo voto … secundo – z pierwszego męża … z drugiego; quam primum post subsecutas infra scriptas Legi et justitiae contrarias – skoro tylko po nastąpieniu niżej opisanych, sprzecznych z prawem i sprawiedliwością (gwałtów); auditu humano horrendas violentias – gwałty straszne dla ludzkiego słuchu; Acta praesentia adire valuit – mógł przystąpić do niniejszych akt. Tekst miejscami niepewny, łacina zniekształcona przez pisarza.

omnino infra scriptas violentias – wszystkich niżej opisanych gwałtów; ad consequendas easdem violentias – do dokonania tychże gwałtów; quorum nomina – których imiona; Kompryncypał – współsprawca; Wdy – wojewody; JW./WiełM. – Jaśnie Wielmożny / Wielmożny.

Przybor- (Przyborsk?) – zapewne dobra Przybory/Przyborów; odczyt nazw w początkowych wierszach niepewny.

invasores domorum ac bonorum nobilitarium – najeźdźcy domów i dóbr szlacheckich; in angulo oblivionis – w kącie zapomnienia; ad calcandas leges – do deptania praw; in instanti – natychmiast; Comparentis – stawającej (komparentki); pro expeditione – dla załatwienia.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

30grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim [?], Jan Kurowski [?], pełnomocnik Wiktorii [?] ze Szczuków, 1° voto Kęskiej [?], miecznikowej koronnej, 2° voto Cetnerowej, kuchmistrzowej koronnej, wdowy, oraz jej opiekuna Stefana, wojewody i generała ziem podolskich, wniósł manifestację przeciw Stanisławowi na Przyborsku [?], kasztelanowi podolskiemu (dalej nazwanemu Lubomirskim, kasztelanem krakowskim [?]), jako sprawcy, oraz jego pomocnikom: Przyborowskiemu [?], gubernatorowi Janowi Sadowskiemu [?], Iwankowskiemu, Kazimierzowi Bohuszewiczowi, Aleksandrowi Trojanowskiemu, Gabrielowi Wyszkowskiemu i około 500 ludziom. Zarzucił im, że zebrawszy kozaków i poddanych z włości przyborskiej i innych, uzbrojonych w rusznice, dzidy, kosy i cepy, zbrojnie najechali dziedziczne miasteczko mocodawczyni Hornostajpol z przynależnościami, ogłosili się panami cudzej fortuny i usunęli jej gubernatora z zamku i miasteczka. Tekst niekompletny – urywa się formułą „etc.”, wiele nazw niepewnych.

Nr w rękopisie: 148 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 341

1Manifestacya cum Protestatione

2roznych rzeczy Kno [?] Wiel. JmPa-

3na Niemirzyca Kasztell. Poll. [?]

4Roku Tysiąc, Siedmset Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Decembris Trzydziestego Pierwszego Dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMći Owruczu Prze-

7demną Wawrzyncem Walewskim [?] Lewkowskim [?] Na-

8miestnikiem [?] [?] Podwoiewodztwa Grodz. Woiew. Kiy. [?]

9Kiiowsk. [?] y Xięgami Niniejszemi Grodz. Kiiowskiemi

10Comparens

k. 341v

1Comparens pt Urzęd JmPan Stanisław Korzycki [?]

2Nomine & ex speciali Comisso Wiell. JmPana Stani-

3sława na Przyborsku Szeminy [?] Kasztell. Bełskiego [?] Rzyn-

4cy [?] pała [?] Swego pokazał Manifestatione z Kozłow

5na prawicę nabitych Cztery y Kose iedna itidem oso-

6bną Rusznice Dwie iedne dobrą a drugą rozerwaną

7z łożem połamanym y bez Zamku ludziez Cepow

8Ośm przysięgaiący przez Ludzi Kozakow y Poddanych

9Wiell. JeyMci Paniey Cetnerowy [?] Kuchmistrzo-

10wey Koronney na Rudnie Wachowski [?] Dobra Wiell.

11Rzyncy [?] pała [?] Comparentis y tam popełnionych

12Excessow y Violencyi poodbieranych na Urzędzie

13Ninieyszym prezentował & in sequestro Officii

14reponowac pretendował, ktorey rzeczy y la

15Urząd Annuendo Woznego Generała Opatrzne-

16go Kondrata Zbrożewskiego [?] propter securitatem

17Grodu przydałem gdzie Ten ze Wozny in praesentia

18Nobilium Generosorum Petri Pruszynski & Thee-

19odori Południewski [?] pomienione rusznice Dobrą

20we Złł. Dwunastu a rozerwaną we groszy Piet-

21nastu Kose we Złł. Pięciu [?] Kozłow Cztery

22każdy Kozieł po groszy Osmiu cep każdy po gro-

23szy Dwa szacował; po ktorey taxie towszyt [?]

24In sequestro Officii zostawił. Przyięcie tey pre-

25zenty Actis Connotari Co otrzymał Stanisław

26Korzycki [?] mpp. Kondrat Zbrożewski [?]

27Wozny pisać nieumieiący.

28[reklamant:] Manifestacyia

Objaśnienia i tłumaczenia

Manifestacya cum Protestatione (łac.) – manifestacja z protestacją; Kno – prawdopodobnie „contra” (przeciw); Comparens – stawający; 31 XII 1734 – ostatni dzień roku.

Comparens personaliter ad acta – stawiwszy się osobiście; nomine et ex speciali commisso – w imieniu i ze szczególnego polecenia; in sequestro Officii reponere – złożyć w depozycie urzędu; annuendo – przychylając się (do prośby); propter securitatem – dla bezpieczeństwa (grodu); in praesentia Nobilium Generosorum – w obecności szlachetnych urodzonych; actis connotari – zapisać do akt; mpp. – manu propria. Brak tytułu i daty na tej stronie – akt zapewne rozpoczęty na poprzedniej; potraktowany jako samodzielny bo strona zaczyna się formułą Comparens.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Pełnomocnik Stanisław Korzycki [?], w imieniu kasztelana Stanisława z Przyborska, złożył w grodzie zabite kozły, kosę, cepy i dwie rusznice (jedną rozerwaną) jako dowody ekscesów popełnionych przez Kozaków i poddanych Cetnerowej, kuchmistrzyni koronnej, w Rudni. Woźny Kondrat Zbrożewski [?] w obecności szlachty Piotra Pruszyńskiego i Teodora Południewskiego [?] oszacował przedmioty (rusznica dobra 12 zł, rozerwana 15 gr, kozły po 8 gr, cep 2 gr) i zostawił je w depozycie urzędu.

Nr w rękopisie: 149 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 342

1Manifestacya Urodz. Wielm. JmPana

2Szczeniowskiego Sędziego Grodz.

3Zytomirskiego przec. Urodz. Ichmciow

4Korluszkom y Innym.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

6Miesiąca Decembris Trzydziestego Pierwszego Dnia.

7Na Vrzędzie Grodzkim w miescie JKMci Owruczu

8Przedemną Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim [?]

9Namiesnikiem pro tunc Podwoiewodztwa Grodz. Ge-

10neralu Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami Niniejszemi

11Grodzkiemi Kijowskiemi Comparens personaliter Urodzony JmPan

12Stefan Puszkowski [?] Urodz. et ex speciali commisso Wielm.

13JmPana Michała Szczeniowskiego Podczaszego

14Trębowelskiego [?] Sędziego Grodzkiego Zytomirskiego

15przed Urzędem Niniejszym na przeciwko Urodzonym

16Ichmciom Panom Korwin [?] Domini [?] Korlusz-

17kom wszytkim takze y Wszelkim Wszytkim

18pryncypałom [?] y expressorom Praw pospolitych contraventorom

19Skarzył protestował y Manifestował się

20w ten sens: Iz Ichmc. contra Leges inusitata

21graui tractando honestatem tak proprio ausu

22iako tez z poduszczenia Niezawisnych niewypo-

23wiedzianey impetu sua co Dzienni [?] y prawa

24pryncypałowi Comparentis czyniąc expressye

25Kiedy y o Stawie pedserwą [?] Szaluiąc [?] na [?] pro-

26[reklamant:] ui y Zy [?]

k. 342v

1wie y Zyciu Sposobem nieludzkiey Zawziętości Ma-

2chinacie formuie y teraz na Wsi Pieszczanice

3tumultuose Kompania Złą Jedną Między Sobą

4trzymaią ochotę [?] in praeiudicium [?] et ruinam Wsi

5Pryncypała Manifestantis przyprowadzili, Napadszy

6Arędarza tameyszego Zyda y Karczmy [?] Browar fun-

7ditus z Kotłowalni [?] y Zyda usiłuią aby z tych

8Dobr Pryncypał Manifestanta niemiał profitu

9z Karczmy y ze Wsi Wypędzili et Consequenter dru-

10gich Arędarzow y poddanych tameyszych nacho-

11dząc y nayezdzaiąc prześladuią. Takoż Sama

12Pani Mroczulska [?] contra omnes fas Wozem przy-

13iechawszy przed Karczmą piechotą koło Karczmy

14Zydowskiey goniąc Rozy [?] połapa y Narosz [?] po-

15kładszy do siebie pozawoziła Zyta Stog na

16polu Pryncypała Mstis kilka Lat Stoiący

17potaiemnym Zabrali Sposobem y inne opprès-

18sye y winę czynią y czynić nieprzestaią. a

19Zatym Mstans Wsi Cuius Supra iterata uice

20protestowawszy Się prosił o przyięcie co y otrzymał

21Stefan Rosianowski [?] mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ex speciali commisso – ze szczególnego polecenia; pro tunc – podówczas; contra leges inusitata gravi tractando honestatem – wbrew prawom w niezwykły sposób ciężko szargając cześć; proprio ausu – z własnej zuchwałości.

Tekst w dolnej części strony bardzo trudno czytelny; liczne odczytania niepewne.

contra omnes fas – wbrew wszelkiemu prawu; iterata vice – powtórnie; cuius supra – o której wyżej; Mstans/Manifestantis – manifestujący; in praeiudicium et ruinam – ze szkodą i ku ruinie; consequenter – w konsekwencji.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

31grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim [?], Stefan Puszkowski [?], z polecenia Michała Szczeniowskiego, podczaszego trembowelskiego [?] i sędziego grodzkiego żytomierskiego, wniósł manifestację przeciw wszystkim Korluszkom. Zarzucił im ustawiczne krzywdy wobec swego mocodawcy, a obecnie tumultuowanie we wsi Pieszczanica [?], napaść na tamtejszego arendarza Żyda, zniszczenie browaru i usiłowanie wypędzenia arendarza, aby mocodawca nie miał dochodu z karczmy, oraz prześladowanie innych arendarzy i poddanych; ponadto Mroczulska [?] przyjechawszy wozem goniła koło karczmy [?] i zabrała, a stóg żyta od kilku lat stojący na polu mocodawcy potajemnie zabrano. Manifestację podpisał Stefan Rosianowski [?]; dolna część strony bardzo trudno czytelna.

Nr w rękopisie: 150 (1734, seria II)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 342v

1Manifestacya cum Protestatione

2Rezna [?] Urodz. JmPana Bazylego

3Chodakowskiego

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego

5Miesiąca Decembris Trzydziestego Pierwszego Dnia

k. 343

1Na Vrzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Owruczu prze-

2demną Wawrzyńcem Nałęczki [?] Lewkowskim [?] Namiesni-

3kiem ptuni [?] Podwoiewodztwa Grodz. Generału Wdztwa

4Kijowskiego y Xięgami Niniyszemi Grodz. Kijowsk.

5Comparens pttus Urodzony JmPan Bazyli Chodakowski

6fecit Manifestatione na Urzędzie Niniey[s]zym Konia

7ad instar Dereszowatego z Kulbaką to iest z Siedzeniem [?]

8Krymskim Starym Woylokiem [?] Swiertu [?] Czarne po-

9krytym Fabięłkami [?] Czarnemi y do niey potrzebu [?] Zada-

10iakiemi [?] uzdeczką Zerwaną w Dobrach Ziemi [?] Chro-

11dakach [?] przez Ludzi Obruchowskich znalezionego a te-

12raznieyszemu Comparentowi do Domu przyprowadzo-

13nego przezentował y oddać Jmci Urzędu prosił

14a tak Ja Urząd Conniuendo Affektacyi suae nec non

15exmunera Officiy [?] Mey Woznego Generała Opatrzne-

16Kondrata Zbrozewskiego ad taxandam pomienionego

17Konia przydałem, gdzie tenze Wozny in Praesentia

18Nobilium Generosor. Stanisław Korzyba [?] et Theodori

19Posiednicewicz [?] wyz rzeczonego Konia z kulbaką

20y Uzdeczką we Złł. Polskich Siedymnasta

21otaxował po ktorey taxie idem

22Comparens tego Konia retro do sie-

23bie wyprzyiecza [?] Urząd Niniey-

24szy zwyrzozenia [?] kwitował

25prosząc hoc totum Actis

26Connotari co y otrzymał.

27Bazyli Chodakowski

28+ Kondrat Zbrozewski

29Wozny pisać Nieumie-

30iący.

Objaśnienia i tłumaczenia

cum protestatione – z protestacją. Data dzienna niepewna („Trzydziestego Pierwszego” – 31 XII 1734).

Comparens pttus Urodzony = stawający osobiście urodzony; fecit manifestationem = złożył manifestację; ad instar dereszowatego = na podobieństwo deresza (maść konia); conniuendo affectationi suae = przychylając się do jego prośby; ad taxandam = do oszacowania; in praesentia nobilium generosorum = w obecności szlachetnie urodzonych; retro = z powrotem; hoc totum actis connotari = całość tę do akt zapisać.

Akt dotyczy znalezionego konia (tzw. przykład, „przyblęda”), oszacowanego przez woźnego i zwróconego znalazcy; Obruchowscy – prawdopodobnie poddani z Obruchowa.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

31grudnia 1734 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Nałęczki [?] Lewkowskim [?], Bazyli Chodakowski przedstawił urzędowi znalezionego w dobrach Chrodaki [?] przez ludzi obruchowskich [?] i przyprowadzonego do jego domu konia maści dereszowatej, ze starą krymską kulbaką i zerwaną uzdeczką. Na jego prośbę urząd przydzielił woźnego generała Kondrata Zbrozewskiego, który w obecności szlachty Stanisława Korzyby [?] i Teodora Posiednicewicza [?] oszacował konia z kulbaką i uzdeczką na 17 zł. Chodakowski przyjął konia z powrotem do siebie, a urząd go z tego pokwitował; akt podpisał manifestant, woźny był niepiśmienny.

Nr w rękopisie: 151 (1734, seria II)

Transkrypcja

k. 343v

1Manifestatia Ur. Bazylego Kamińskiego

2przeko [?] Opiekunowi swemu

3R. Tysiąc Siedmset Trzydziestego Czwartego.

4Miesiąca Decembris Trzydziestego Pierwszego dnia

5Na Vrzędzie Grodz. w Mieście JKMci Owruczu przedem-

6ną Wawrzyńcem Walewskim Sowkowskim [?] Namiesni-

7kiem pro tunc Grodz. Officium Kijowsk. y Xięgami

8nineyszemi Grodz. Kijowsk. Comparens personaliter Ur. JmĆ

9Pan Bazyli Kamiński żalił się y manifestował się przeko

10Opiekunowi swemu Ur. JmĆ Panu Władysławowi Ka-

11mińskiemu iako gwałcącemu prawa Boże i ludzkie

12y przywłaszczaiącemu cudzą a do niego nienależącą

13własność in ista verba, iż gdy Oyciec Manifestan-

14ta s. p. Andrzey Kamiński miał maiętność spadkową

15po Stryiu rodzonym Matki swoiey Siedlisko [?] Czeno-

16mine Szaszkowszczyzna [?] we Wsi Synhaiach [?] z daszma [?]

17w niey Poddanemi, takowe sprzedał i odrezygnował

18JmĆ P. Janowi Synhaiewskiemu [?], i część Sumki z tey sprze-

19daży wzięty od Złł. Polsk. Trzysta piętnaście Grosz.

20Sześć bratu swemu rodzonemu a Stryiowi Manifestanta Ur.

21Władysławowi Kamińskiemu oddał i zreponował, który

22po śmierci Oyca żalącego się zostawszy Opiekunem, i do-

23tąd rzeczoney Sumki pod różnemi pretextami temuż

24żalącemu się nieoddał, a nadto rozmaite niesłusz-

25ne pretensye do Manifestanta tworzy, o czem

26Coram Officio praesenti oświadcza się dekla-

27ruiąc o to Jure agere, salva libertatem

28rozszerzenia tey żałoby, et actis eadem pro-

29sił Connotari, co i otrzymał Bazyli Ka-

30miński mpria

Objaśnienia i tłumaczenia

Officium – urząd; Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; in ista verba – tymi słowy; Coram Officio praesenti – przed niniejszym urzędem; Jure agere – dochodzić prawem; salva libertate – z zastrzeżeniem prawa; actis connotari – zapisać do akt; mpria – manu propria, własnoręcznie.

Pod tekstem zamaszysty podpis/parafa nieczytelna.

Streszczenie

31grudnia 1734 r. w grodzie owruckim Bazyli Kamiński zamanifestował się przeciw swemu stryjowi i opiekunowi Władysławowi Kamińskiemu. Ojciec manifestanta, Andrzej Kamiński, sprzedał spadkowe siedlisko we wsi Synhaje Janowi Synhaiewskiemu i część sumy, 315 zł 6 gr, powierzył bratu Władysławowi. Ten po śmierci Andrzeja pieniędzy nie oddał i wysuwa niesłuszne pretensje; manifestant zastrzega dochodzenie sprawy sądownie.

Nr w rękopisie: b.n. (1735, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 344

1REGESTR XIĘGI ZAPISOWEY

2Anni 1735ti

3MENSIS IANUARIUS

4Oblata Kopiy Extraktu z wpisaniem w niem Wizyi possesso-

5nia [?] Rubieży Granicznych w sprawie niegdy […] Urod.

6Sanyna [?] y innych […] [?] tey […] […]

7Cum Manifestatione

8Oblata Kopiy Extraktu z Xiąg Grodz. Owrucz. z wpisaniem w niem

9Wizyi Relacyi popsowania [?] Znaków Granicznych w sprawie

10niegdy Urodz. Berezeckich [?] y innych […]

11Oblata Listu Zaszłowego [?] od niegdy Urodz. Malifzycki [?]

12na Ustąpienie […] Osobie Monastirowi […] Kowskiemu [?]

13danego y Służącego

14Zapis quity od JW. Kowalewskich [?] W. Mieszkowskie [?] […]

15MENSIS FEBRUARI[…] [ubytek papieru]

16Kwit od Urod. Krzyżanowskiego [?] Gubernator[…] [ubytek papieru]

17Tribi [?] Dob. Wiell. Woroszyła [?] […] [ubytek papieru]

18Nimayszemu [?] dany y służący [ubytek papieru]

19Oblata Uniwersału na Obronę [?] Post[…] [ubytek papieru]

20[…] Wiell. Kijow. […] [ubytek papieru]

21Oblata Skryptu od W[…] [ubytek papieru]

22[…] Skar[…] [ubytek papieru]

23ME[…] [ubytek papieru]

24W[…] [ubytek papieru]

Objaśnienia i tłumaczenia

Regestr wpisów do Xięgi Zapisowej z roku 1735, miesiące styczeń i luty; „Mensis Ianuarius/Februarius” – miesiąc styczeń/luty. Pismo silnie wyblakłe, czytania wielu wyrazów niepewne.

Numer 4 występuje dwukrotnie: przy dopisku inną ręką („Zapis quity…”) i przy pierwszym wpisie lutowym.

Skróty: Urod. – Urodzonego/Urodzonych; Wiell. – Wielmożnego; JW. – Jaśnie Wielmożnych; Grodz. Owrucz. – Grodzkich Owruckich.

Przy numerze 7 na marginesie nie zachował się żaden tekst.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Regestr wpisów do księgi zapisowej kijowskiej z roku 1735, obejmujący styczeń (oblaty kopii ekstraktów z wizjami granicznymi, oblata listu ustępczego dla monasteru, zapis kwitu) oraz początek lutego (kwit, oblata uniwersału, oblata skryptu). Dolna część strony jest oderwana.

Nr w rękopisie: 1 (1735, seria I)

Transkrypcja

k. 348

1Oblata Kopii Extraktu z Xiąg

2Grodzkich Owrucz. z wpisaniem w

3nim Wizyi popsowania Rubiezy Gra-

4nicznych w sprawie między zeszłego Urodz.

5JmPana Andrzeja Suryna [?] y Innych Uczestni-

6kow Zerewszczyzny [?] uczynioney cum Ma-

7nifestatione.

8Roku Tysiąc Siedmset, Trzydziestego, Piątego

9Miesiąca Januarij, Czwartego Dnia

10Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci Owru-

11czu, przedemną Wawrzyńcem Walewskim [?] Lwow-

12skim [?] Namiesnikiem na ten czas Podwoiewodztwa Grodzkim Ge-

13neralu Woiewodztwa Kijow. y Xięgami niniey̆szemi Grodz. Kijowskiemi

14Comparens per[sona]l[ite]r Urodz. JmPan Andrzey Chodakowski - - -

15- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

16- - - - - - - - - Cum Manifestatione iak przytym Kopią

17Extraktu z Xiąg Grodz. Owrucz. wydanego z wpisaniem w nim

18Wizyi Relacyi popsowania Znakow granicznych ad manus

19Magnifici Principalis ejus dostałuszą tak zaraz one ione

20in vim contentor[um] dla wpisania do Xiąg niniey̆szych y oblatam

21podał de tenore tali: Wypis z Xiąg Grodzkich, Zamku Grodz-

22kiego Owrucz. Roku Pańskiego Tysiąc Szescset Dziewiętnastego [?]

23Miesiąca Septembra Osmnastego Dnia. Przyszły przyszłat do

24Urzędu JKMci Zamku Owrucz. do mnie Piotra Lipienskiego [?].

k. 348v

1Podstarościego Owruc. Urodz. JmPan Andrzey Suryn sam od

2siebie y imieniem Małżonki swey y Ucestnikow swoich, Pana

3Iwana Korczewskiego y Małżonki iego, Pana Andrzeia Bra-

4ma y Małżonki iego Paniey Matkowey Piotrowiczowey Maryi

5Laszkowny, żaluie y oprotestuie na Pana Jerzego y Heliasza

6Wasylewiczow Moszczanieckich oto. Iż Roku teraznieyszego

7Tysiąc Siedemset Dziewiętego maiący My Granice pewne od

8Maiętnosci ich Radowszczyzny [?] z Maiętnosciami naszemi Bo-

9bieniez [?] y Zerewa [?] na Uroczysku od Granicy Boiarow JKMści

10Moszkowskich Łomcza [?] Błota tamże od tegoż Łomcza Błota

11maiąc z niemi Granie w Drzewach, to iest Rubieże zdawnych

12czasow od kilku wiekow w Dębach poczynione doliną grani-

13czny psował Pan Jerzy y Heliasz Moszczeniccy nasławszy

14moćny gwałtem Sług Boiarow y Poddanych swoich Radkow-

15skich [?] z orężem woynie należącym, ktorzy naiechawszy gwał-

16townie za własnym posłaniem y roskazem Panow swoich, te

17Rubieże na korzeń porąbali y Granice popsowali, aż do Grun-

18tu Bołotnickiego, ztamtąd do rubieża Laszkowskiego y pro-

19sił Woznego na opatrywanie tych popsowania Granie y po-

20rąbania Dębow z Rubieżami starowiecznemi. Jam Im przy-

21dał Woznego Szlachetnego Łukasza Zaiąca, ktory tam bywszy,

22szy, stanowszy przedemną przy Swiecie onym zeznał w

23te słowa. Ja Łukasz Zaiąc Wozny Generał Woiewodztwa Ki-

24iowskiego, zeznaię na tym Swiecie moim do Xiąg Grodz-

25kich Owruc. Iż Roku teraznieyszego Tysiąc Siedemset

26Dziewiętego, Miesiąca Septembra Dwudziestego Dnia

27Szostego [?], na przydaniu od Urzędu Owruckiego od Pana Pio-

28tra Lipenskiego Podstarościego, byłem na sprawie y po-

29trzebie Pana Andrzeia Suryna y Małżonki iego, y Ucest-

30nikow iego rzeczy pomienionych. Tamże za obwodzeniem

31y okazaniem Pana Andrzeia Suryna wiziatem [?] na

32Uroczysku Granicy z początku Łomcza Błota, od ktorego

33Łomcza Błota poczowszy Doliną aż do Gruntu Bołotnickie-

34[reklamant:] go

k. 349

1go Pani Markowey Piotrowiczowey y do Granicy Laskow

2skiey, gdzie się opiera Grunt Bołotnicki; widziałem Pniow Dę

3bowych y Sosnowych świeżo porąbanych niemało, także y Dę

4bow leżących porąbanych jeszcze niepobranego z Rubieża

5mi Zerewskiemi y Bołotnickiemi. Po tey Dolinie; poszow

6szy z Pocżątku tego Błota Łomeja [?], aż do samey Pięty gdzie

7widział Rubieże Zerewskie y Bołotnickie w Dębach porą

8banych, ktore Pan Suryn przedemną Woznym okazy:

9wał, ktorych z Rubieżami leżących Trzydzieści y Trzy.

10y Pniow bardzo wielkich znać świeżo porąbanych

11dębowych Sto, a Sosnowych tyże, ktorych mało co y

12znać, bo ogniem spalone, y na inszych mieyscach z

13cięzarow ogiennych do Kilkunastu, widziałem po tey

14rubieżney Dolinie tamże we Trzech mieyscach w dolinie

15te graniczne miedzy Dębami w Dąbrowie świeżo poo

16rane, ktoreto popsowanie Granicy z wyż pomienio

17ney Pan Andrzey Suryn mną Woznym oświadczyw

18szy, mienił być przedemną Woznym od Pana Sertego [?]

19y Heliasza Moszczanieckich [?] przez Sług Ich y Podda

20nych Rokowskich [?] za własną wolą y wiadomością

21Ich uczyniono; y tak Ja Wozny com widział y sły

22szał, na tom dał ten moy kwit z pieczęcią y podpi

23sem ręki swoiey ku zapisaniu do Xiąg Zamku

24Owruckiego. Pisany na Zerewie Roku Tysiąc

25Szescset Dziewiętego Miesiąca Septembra Dwu

26dziestego Pierwszego Dnia. Łukasz Zając [?] Wozny

27ręką własną. Ktore opowiadanie y zeznanie Woznego

28Ja Urząd do wiadomosci swoiey przyiowszy, do Xiąg

k. 349v

1Grodzkich zapisać kazał, y iest zapisano. Ktory ten

2Wypis z Xiąg pod moią pieczęcią nato iest wydany pi-

3sany w Owruczu. (Locus Sigilli) Jakub Laskowski [?] Pisarz

4Owrucki. Ktora zatym Kopia Wizyi za podaniem y prozbą

5wyż mianowaney Osoby podawaiącey, a za moim Urzędowym

6przyięciem wszystka z początku aż do końca słowo w słowo

7tak się w sobie ma do Xiąg ninieyszych iest ingrossowana

Objaśnienia i tłumaczenia

cum manifestatione – z manifestacją (protestacją); comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ad manus Magnifici Principalis ejus – do rąk Wielmożnego jego mocodawcy; in vim contentorum – dla mocy treści; de tenore tali – tej treści; Urodz. – Urodzony; JKMci – Jego Królewskiej Mości.

Data wypisu (rok 1619 ?) niepewna; nazwiska namiestnika i strony czytane z [?].

Fragment relacji woźnego (oblata) wpisanej do ksiąg grodzkich owruckich; data „Tysiąc Siedemset Dziewiętego” w kopii – prawdopodobnie rok 1709 lub zniekształcone 1729/1733; Owruc. – Owruckiego, Owrucz (Owrucz, Ukraina); JKMści – Jego Królewskiej Mości.

Relacja woźnego o oględzinach zniszczeń na granicy dóbr Zerew i Bołotnica (pow. owrucki); data w kwicie „Tysiąc Szescset Dziewiętego” – prawdopodobnie błąd kopisty lub skrót roku (lata 1690-te lub 1709?), 21 IX.

„Zamku Owruckiego” – akta grodu owruckiego.

Locus Sigilli (łac.) – miejsce pieczęci; ingrossowana – wpisana do księgi.

Streszczenie

4stycznia 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lwowskim [?], Andrzej Chodakowski podał do oblaty (z manifestacją) kopię wypisu z ksiąg grodzkich owruckich, zawierającą wizję zniszczenia znaków granicznych. We wpisanym akcie, datowanym 18 września 1619 [?] r., przed podstarościm owruckim Piotrem Lipieńskim [?], Andrzej Suryn w imieniu swoim, żony i współwłaścicieli (Iwana Korczewskiego, Andrzeja Brama [?] i Maryi z Lasków Markowej Piotrowiczowej) oskarżył Jerzego i Heliasza Wasylewiczów Moszczenieckich, że ich słudzy i poddani radkowscy [?] zbrojnie wycięli prastare rubieże na dębach na granicy między ich majętnością Radowszczyzna [?] a dobrami Bobieniec [?] i Zerew, od Łomczego Błota do gruntu bołotnickiego i granicy laskowskiej. Woźny generał Łukasz Zając zeznał, że oglądał tam 33 ścięte dęby z rubieżami, około stu świeżych pni dębowych i tyleż sosnowych (częściowo spalonych) oraz zaoraną granicę; jego kwit wystawiono w Zerewie, a wypis podpisał pisarz owrucki Jakub Laskowski [?]. Daty we wpisanym akcie są niespójne (1619, 1709, 1609); fragment po nazwisku oblatującego zatarty.

Nr w rękopisie: 2 (1735, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 349v

1Oblata Kopii Extraktu z Xiąg Grodzkich Owruc-

2z wpisaniem w niego Wizyi Relacyi popsowa-

3na Znakow Granicznych w sprawie niegdy Ur. Pa-

4now Berezeckich [?] y Innych uczynioney

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

6Miesiąca Januarij Czwartego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMści Owruczu, prze-

8demną Wawrzyńcem Walewskim [?] Leszkowskim [?], Namiesnikiem

9na ten czas Podwoiewodztwa Grodzkim Generatu Woiewodztwa

10[skreślone: Grodzkiego Generatu Woiewodztwa] Kijowskiego y Xięgami ninieysze-

11mi Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparens personaliter Ur. JmPan An-

12drzey Chodakowski […] […]

13[…] […]

14[…] Ziemia [?] Manifestatione tak, przedtym Transakcya nowey [?]

15wyrażona alias Kopia Extraktu Wizyi Relacyi popsowania

16Granic ad manus dostała się, tak zaraz one dla wpisania do

17Xiąg ninieyszych per oblatam podał de tenore tali. Wypis

18z Xiąg Grodzkich Zamku Owruckiego Roku Tysiąc

19Szesc Set Czwartego, Miesiąca Augusta Dwudziestego Szoste-

20go Dnia. Na Urzędzie JKMści Zamku Owruckiego, prze-

21demną Jarosem [?] Dostoiewskim Podstarosciem Owruckim

22Stanowszy oczewisto Dwoch Woznych Woiewodztwa Kijowskiego

23Kuzma Lasko [?], y Łukasz Zaięc [?], ku zapisaniu do Xiąg Zam-

24ku Owruckiego zeznali y tego zeznania swego Kwit pod

25Pieczęciami y z podpisami rąk swoich podali temi słowy:

26[reklamant:] Ja Kuzma

k. 350

1Ja Kuzma Lasko y Ja Łukasz Zaiąc Woźni Generalo:

2wie Woiew[ódz]twa Kiiowskiego. Oznaymuiemy tym naszym Swi:

3tem iu[ż] zapisanui do Xiąg Grodzkich. Iż Roku teraz idącego

4Tysiąc Siedmset Czwartego, Miesiąca Augusta Dwudziestego

5Szostego Dnia. bylismy na Sprawie, o potrzebie umyśl-

6nie Paniey Matwijowey Bereżeckiey [?] Nastazyi Pankiewi-

7czowny: y Syna Iey Pana Mikołaia Bereżeckiego [?], takze

8Paniey Maryi Laskowny Markowey Piotrowiczowey

9to iest na Gruncie Imienia Sieł Zerewskiego [?], tamże bę-

10dące tegoż mianowanego Dnia, Pan Mikołay Bereżecki [?] y

11Pan Jakub Markiewicz Laskowski: Imieniem Pań Matek

12swoich obwodzili y okazywali Nam Woznemi y przy Nas

13Strony Ludźmi dobremi na ten czas będącemi Znaki Grun

14tu poczynione to iest popsowane Granie porąbanie

15Starodawnych Znakow Dębow z rubieżami dawnych cza

16sow poczynionych poczowszy od Uroczyszcza po Gruncie Ze-

17rewskim [?] Iergczego [?] Łomczą [?] odkąd się te psowanie Granie

18stało aż do Uroczyszcza Doliną Skłem [?] albo Lisdkiem [?]

19do Gruntu Szołotnickiego [?] Pani Markowey odtąd Doliną

20pod Nowosiołki; ktore się stało od Pana Mikołaia Steckie-

21go Czwona [?] Kyowsk. y Matronki Iego takze od Panow Iere

22go [?] y Eliasza Moszczenickich [?] od Imion Sieł Hunicz [?], y Ra-

23kowszczyzny y od Imiona pomienioney Pani Bereżec-

24kiey Zerewskiego także od Pani Markowey Szołotnic-

25kiego zdawnych czasow od Przodkow Ich z obudwoch

26Stron poczynione uspokoione y pewnemi Znaki tak na

27Gruncie Ziemianym, iako y na Drzewach Rubieżami ut-

28twierdzono okazywali y obwodzili y powiadali to przed Na

29mi Woznemi. Iż pomieniony Imsc Pan Stecki z Matron

30ką swoią zmowiwszy się zaiedno z Panem Ierzym y Eli-

31aszem Moszczenickiemi te wszystkie Starożytne Zna

32[reklamant:] ki

k. 350v

1dzi graniczne popsowali pokopali y poorali. Drzewo Stare

2popsowali y wierzch obrocili. Jakoż y My Woźni za oka-

3zaniem y obwodzeniem Ich Mciow, widzielismo odiechawszy tro-

4che od uroczyszcza Błota Łomcza [?] idący Doliną do Piaskow

5Gruntu Bołotnickiego, z tamtąd aż do Rubieża Zaśłowskiego [?]

6pod Nowosiotki [?] po tey wszystkiey Dolinie Dęby wielkie

7dawne y świezo porąbane popsowane takież Pniow pro-

8znych na tey Dolinie graniczney dawno y świezo porąba-

9nych widzielismy niemało, ktorych mogło bydz iak oni

10imienują z rubieżami popsowanych na połtorasta Dębow

11Na ktorey tey Dolinie graniczney między inszym Drzewem

12widzielismy tylko Trzy Dęby z rubieżami Starymi Grun-

13tu Zerewskiego [?] także Bołotnickiego y inszego Drzewa

14porąbanego niemało, przeszedłszy Pniow Granic w Grun-

15cie Zerewskim widzielismy niemało Drzewa w ktorym

16rubieże były wyrąbane, ktore to popsowanie tey Granicy

17porąbanie y popsowanie Dębow z rubieżami, także y

18porąbanie rozmaitego Drzewa na budowanie, y insze rze-

19czy zdatego w Gruncie Zerewskim Bołotnickim, wyzmiano-

20wane Osoby mieniły bydz przed Nami Woznemi od Pana Mi-

21kołaja Steckiego [?] Cywona [?] Kyowa [?], Panow Jerzego y Heliasza

22Moszczenickich [?] y Poddanych Ich Imieniem Hunickich [?] Ra-

23kowszczyznie. Iż oni popsowawszy gwałtownie Granice

24Starodawne ktora od wieku dawnego Grunta nasze z Gruntem

25Ich dzieliła, Dęby z rubieżami Starowiecznemi w niewiadomości

26naszey wygubiwszy rąbawszy Znaki graniczne zwłaszcza pod

27ten czas, gdyśmy byli na Trybunale w Lublinie w Roku teraznie[…]

28szym Grunty nasze gwałtownie iuż zorane porabiewawszy Zbo-

29żem roznym tak swoim Dworskim iako y Poddanych swoich Hu-

30nickich y Rakowskich porasiewali. Na ktorych Gruntach Zerew-

31skich y Bołotnickich widzielismo zatą Granicą zepsowaną Doliną

32porasiewano Zboża rozmaitego to iest Pszenice Owsow, Pros, Ia-

33rzyn [?] Krecik [?] niemało y tam na tenże czas iezdżąc nam po onym

34[reklamant:] Gruncie

k. 351

1Gruncie oglądaiąc Znaki gwałtu popsowania Granic gdysmy przy

2iezdzali na Uroczysko na Dolinę wielką pod Nowosiołkami, ktora

3Dolina iest Starowieczną Granicą z Przodkow Ich Mciow od Imie-

4nia Pana Mikołaia Steckiego y Panow Moszczeniekich od Imienia

5Hunicz [?] y Rakowszczyzny y od Imienia Pani Berezeckiey tak

6też y Pani Markowey Zerewskiego [?] iako y Bołotnickiego tam

7że przyiechali Pan Berezecki y Pan Iakub Laskowski maiący

8z Sobą po iednym Pachołku y po Dwoch Poddanych, y przy

9nich My Woźni z Stroną niewiedząc o żadnych rzeczach, a

10JmPan do nas na Koniu zwierzchem Sam Pan Mikołay Stec-

11ki z Siłu Sług y Poddanych Swoich, takze Urzędnik Panow

12Moszczeniekich Rakowski z Sługami y Poddanemi Panow

13Moszczeniekich Imienia Ich Hunickiego y Rakowszczy-

14zny Osłowczka [?] na Sto z rożną bronią iako do potrzeby

15z pułhakami rusznicami y ogniami gotowemi, y przytar-

16szy na Koniach do Pana Mikołaia Berezeckiego do JmPana

17Laskowskiego kurki poprzykładawszy z Pułhakami iako

18na Ludzi ubespieczonych niczym niewiadomych bezbron-

19nych, mało Ich z pułhakow Samych y Ludzi niepostrzelali

20y nieporabiali, futkuiąc, pochwałki y odpowiedzi na nich Samych

21Sług y Poddanych czyniąc, y wszey obwodow oswiadczenia poczynie-

22nia Znakow gwałtu Szkod, imczynie niedopuscił Sam od Siebie

23Pan Stecki, y Imieniem Panow Moszczanieckich, y tak Pan Bere-

24zecki y Pan Laskowski znosząc to Skromnie y cierpliwie na Sobie

25tylko upominaiąc prosili łagodnemi Słowy, w Obyczay przyiaciel-

26ski Aby Pan Stecki z Panami Moszczanieckiemi Gruntu Ich dali

27pokoy, tak też one Zboże tak żyte, iako y niezżyte, ktore natym

28Gruncie do rozprawy postanowili, pod Zakładem w Prawie Pospo-

29litym opisanym na Osmiu Stoma Rublami Groszy y na

30Urząd Dwunastu Rublami Groszy przyrzekli. y też My Wo-

31źni cosmy widzieli y Słyszeli natosmy dali ten nasz Kwit z

32Pieczęciami y z Podpisami rąk naszych ku Zapisaniu do Xiąg

33Grodzkich. Pisan w Owruczym Daty z wyż pisaney. U tego

k. 351v

1Swiatu Wyzey przypomnionych Dwie, a podpis tych podpisany iest

2temi słowy Hryn Lasko Woźny ręką własną Łukasz Zarge [?] Woźny

3Generał ręką własną ktore oczewiste zeznanie Woźnych wyz mia-

4nowanych przy Xiędze teyz do Xiąg Urzędowych Owruckich iest zapi-

5sano y ten Wypis z Xiąg pod Pieczęcią moią Mnie Piotra Lipin-

6skiego Podstarościego Owruckiego w Roku terazneyszym Tysiąc Siedm-

7set Dziewiątym Dnia Dwudziestego Piątego Octobris Pani Maryi

8Laskownie [?] Markowey [?] Piotrowiczowey wydany pisany w Owruczu.

9(Locus Sigilli) Jakub Laskowski Pisarz Owrucki. Ktora że to Rela-

10cya za podaniem y prozbą wyz mianowaney Osoby podawaiącey, do Ak-

11tow moich Urzędowych przyięta, wszystka z początku aż do konca

12słowo w słowo iak się w sobie ma do Xiąg ninieyszych Grodzkich

13Kiiowskich iest ingrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter (łac.) – stawiwszy się osobiście; ad manus – do rąk; per oblatam – przez oblatę; de tenore tali – tej treści. Wiersze 7–9 tekstu częściowo zatarte (kropki/plamy), nieczytelne. Wpis przytacza wypis z 26 VIII 1604. Ur. – Urodzony; JKMści – Jego Królewskiej Mości.

Ciąg relacji woźnych generalnych o oględzinach zniszczonych znaków granicznych; data 26 VIII 1734 (rok „teraz idący” przy czynności z 1734). Woźny generalny – urzędnik doręczający pozwy i dokonujący oględzin. Nazwy miejscowe i część nazwisk (Bereżecki, Zerewski, Szołotnicki, Moszczenicki) odczytane niepewnie.

Fragment relacji woźnych o obdukcji zniszczonej granicy między gruntami zerewskimi i bołotnickimi a dobrami Hunickich i Rakowszczyzną; „rubież” – znak graniczny wycięty na drzewie; „Trybunał w Lublinie” – Trybunał Koronny.

Ciąg relacji woźnych o gwałcie granicznym; pułhak – rodzaj krótkiej broni palnej; zakład 800 rubli groszy dla strony i 12 rubli dla urzędu; „Daty z wyż pisaney” – data podana na poprzedniej stronie.

(Locus Sigilli) – miejsce pieczęci; Owrucz – dziś Owrucz (Овруч), obw. żytomierski; „Tysiąc Siedmset Dziewiątym” – 1709 r.; ingrossowana – wpisana do księgi.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

4stycznia 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?] Leszkowskim [?], Andrzej Chodakowski podał do oblaty kopię wypisu z ksiąg grodzkich owruckich z relacją wizji zniszczenia znaków granicznych. We wpisanym akcie z 26 sierpnia 1604 r., przed podstarościm owruckim Jaroszem [?] Dostojewskim, woźni generałowie Kuźma Lasko i Łukasz Zając zeznali, że na prośbę Nastazji z Pankiewiczów Bereżeckiej i jej syna Mikołaja oraz Maryi z Lasków Markowej Piotrowiczowej i jej syna Jakuba Markiewicza Laskowskiego oglądali na gruntach zerewskich i bołotnickich, od Łomczego Błota po Nowosiołki, zniszczone dawne znaki graniczne – około 150 ściętych dębów z rubieżami – oraz zaorane i obsiane przez poddanych hunickich i rakowskich grunty. Sprawcami mieli być Mikołaj Stecki z żoną oraz Jerzy i Heliasz Moszczeniccy, którzy podczas oględzin przybyli z około stu zbrojnymi i grozili poszkodowanym bronią palną; zboże na spornym gruncie oddano pod zakład 800 rubli groszy dla strony i 12 rubli dla urzędu. Wypis wydał podstarości owrucki Piotr Lipiński 25 października 1709 r. Maryi Laskownie Piotrowiczowej; daty we wpisanym akcie niespójne (1604 i „teraz idący” 1704), fragment po nazwisku oblatującego zatarty.

Nr w rękopisie: 3 (1735, seria I)

Transkrypcja

k. 351v

1Oblata Listu Zatytułowego od niegdy Ur. JmPana

2Andrzeja Maluszyckiego na ustąpienie pewnego Ostro-

3wu Monasterowi Lewkowskiemu danego y służącego

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

5Miesiąca Januarij Trzynastego Dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMści Owruczu

7Przedemną Wawrzyncem Walentym [?] Lewkowskim Namie-

8snikiem na ten czas Podwoiewodztwa Grodzkim Generału Woi-

9ewodztwa Kiiowskiego, y Xięgami ninieyszemi Grodzkiemi

10Kiiowskiemi. Comparens personaliter Przewielebny w Bogu JmŚc

11Xiądz Antoni Sitnicki [?] Ihumen Monasteru Lewkowskie-

12go Reguły Swiętego Bazylego Wielkiego pro Manifestatio-

13ne iak prędko Transakcya niżey wyrażona ad manus dostała

14się, Alias Oryginał Listu Zapisu Zatytułowego od niegdy Uro-

15dzonego JmPana Andrzeja Maluszyckiego z podpisem ręki

16JmŚc y Ich Mościow Panow Przyiaciół przy Czterech Pieczęciach Mo-

17nasterowi Swiętomikułayskiemu Lewkowskiemu danego y służącego

18ratione contentorum dla wpisania do Xiąg ninieyszych per Oblatam

19podał. Ktory Ruskim Pismem pisany takiey w sobie ma. List ode

20Mnie Andrzeja Maluszyckiego dany iest Oycu Ieremiaszowi [?] Cze-

21szynskiemu [?] Ihumenowi Monasteru Swiętego Mikołaia w Siele Kiew

22[reklamant:] mirzyczach

k. 352

1miryczach nowo funduiącego się y Braci tego na Summę Pie-

2niędzy na Osimdziesyąt y Pięć Złł Polł w ktorey Summie postąpiłem

3temu Ostrow moy w Gruntach Kobylinskich nazwany Szepelew

4ski, Mnie w teyże Summie od Pana Jerzego Wydkowskiego [?] zasta

5wiony y zapisany y Prawo swoie nato od Pana Wydkowskiego [?]

6Mnie dane Oycu Ihumenowi y Braci tego wyżey mianowane

7go Monastera tym Listem Zapisem swoim wlewam y do

8rąk Oycu Ihumenowi y Braci tego oddaiem, y wdzierzaniu

9tego Ostrowa na ten Ostrow dane Monasterowi swięty[?] tego Mi-

10kołaja przeszkody czynic niemam pod wszystkiemi kon

11dycyami y obowiązkami w tym Liscie wyrzedunie [?] opisa

12nemi. U tego Zapisu podpisy rąk temi słowy Andrzey

13Maluszycki własną ręką ocżewisto proszony do tego Li-

14stu Pieczętarz od Pana Andrzeia Maluszyckiego Hipo

15lit Rodkiewicz [?] Miecznyk [?] Ziem Kijowskiey własną

16ręką. Pieczętarz ustnie proszony od JmPana Maluszy-

17ckiego do tego Lista Pieczęc przyłożyłem y ręką podpi

18sał Iwan Niewmirzycki [?] ręką własną. Ocżewisto pro

19szony do tego Listu Pieczętarz od Pana Andrzeia Ma

20luszyckiego Michał Lewkowski ręką własną Wożny.

21Ktory zeto Oryginał Zapisu za podaniem y prozbą wyz

22mianowanego Jmsci podawaiącego. A za moim Urzędowym

23przyięciem wszystek z początku aż do konca słowo w sło

24wo iak się w sobie ma do Xiąg ninieyszych iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; pro manifestatione – dla zamanifestowania; ad manus – do rąk; ratione contentorum – z racji treści; per oblatam – przez oblatę; Lewków – wieś w pow. owruckim (dziś Lewków, obw. żytomierski); Kiewmirzycze [?] – miejscowość niepewna, zapewne w okolicy Owrucza.

Ihumen – przełożony monasteru prawosławnego/unickiego; monaster św. Mikołaja. „Złł Polł” – złotych polskich. Ingrossowany – wpisany do ksiąg.

Streszczenie

13stycznia 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walentym [?] Lewkowskim, ks. Antoni Sitnicki [?], ihumen monasteru lewkowskiego reguły św. Bazylego Wielkiego, podał do oblaty oryginał listu zapisowego zmarłego Andrzeja Maluszyckiego, pisanego pismem ruskim, z czterema pieczęciami. W liście (bez daty) Maluszycki, w zamian za sumę 85 zł, ustępuje o. Jeremiaszowi Czeszyńskiemu [?], ihumenowi nowo fundowanego monasteru św. Mikołaja we wsi Kiewmirzycze [?], i jego braci ostrów Szepelewski w gruntach kobylińskich, zastawiony mu wcześniej przez Jerzego Wydkowskiego [?], przekazując im swoje prawo zastawne i zobowiązując się nie czynić przeszkód. List podpisali Maluszycki oraz pieczętarze Hipolit Rodkiewicz [?], miecznik [?] ziemi kijowskiej, Iwan Niewmirzycki [?] i woźny Michał Lewkowski.

Nr w rękopisie: b.n. (1735, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 352

1Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

2Miesiąca Januarij Trzynastego Dnia

3Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci Owruczu

4Przedemną Wawrzyncem Walentym [?] Lewkowskim Namie

5snikiem na ten czas Podwoiewodztwa Grodz. Gene

6[reklamant:] ralny

k. 352v

1Generału Woiewudztwa Kijowskiego y Xięgami niniey[szemi]

2Grodzkiemi Kijows. Comparens personaliter Ur. Michał[?] Sta-

3nisławow Syn Kowalewski[?] przez swoiey Stryia swego Stani-

4sława Kowalewskiego Śmierci[?] zdrowy będąc na ciele y

5umysle odstąpiwszy należny swey Ziemskiey Juryzdykcyi[?] Sta-

6wa[?] Swem Powiatu y Woiewudztwa a pod teraznieyszy list

7dobrowolny Zapis Quietationis cale się poddaiące y wo-

8lnie palam publice Liberęque recognovit Jż Jmc zeznawa-

9iący maiąc rozne pretensye do Ur. Jmc Pana Jozefa Le-

10liwy Miaskowskiego z posiadania części Wsi Hordy[?]

11szowa za Kontraktem iescze za życia Ur. P. Oyca Jmc Ur.

12Jana Bud.[?] Grodz. Czer.[?] Miaskowskiego Oyca Comparentis

13wydanym. Gdy w tych Wszystkich pretensyach za medy-

14acyą y poradą przyiacioł zupełnie y w całkowitosci

15przez Ur. Jmc Pana Jozefa Leliwy Miaskowskiego Syna

16Tegoz y pozostałego Sukcessora zaspokoionym został

17przeto Tegoz Jmci y Następcow wraz z następcami swoie-

18mi Nne suo et Nne Stryia swego Ur. Stanisława

19Kowalewskiego, oraz y Gromady w posiadaniu Tegoz

20Jmc będących kwituię wszelkie pretensye niszczy kasu-

21ie umarza y zwrotu zadnego pod. żadnym pretex-

22tem nie zostawuie mocą ninieyszego zeznania

23po[?] Michał Kowalewski

24Leg.[?]

25Mensis

Objaśnienia i tłumaczenia

in rem – na rzecz. Owrucz – Owrucz (Ukraina), siedziba grodu.

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; Zapis Quietationis – zapis kwitacyjny; palam publice liberęque recognovit – jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; Nne suo et Nne Stryia – nomine suo (w imieniu swoim) i w imieniu stryja; Comparentis – stawającego; Bud. Grodz. Czer. – prawdopodobnie urzędnik grodzki (np. burgrabia grodzki czerkaski) [?]; dolne podpisy (Leg., Mensis) to zapewne formuły kancelaryjne.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

13stycznia 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walentym [?] Lewkowskim, Michał [?] Kowalewski, syn Stanisława, poddając się jurysdykcji tego urzędu, zeznał zapis kwitacyjny na rzecz Józefa Leliwy Miaskowskiego. Oświadczył, że miał różne pretensje z tytułu posiadania części wsi Hordyszów [?] na mocy kontraktu zawartego jeszcze za życia Jana Miaskowskiego, ojca Józefa, i że za pośrednictwem przyjaciół został w pełni zaspokojony. W imieniu swoim i stryja Stanisława Kowalewskiego kwitował Józefa Miaskowskiego, jego następców i gromadę ze wszelkich pretensji, kasując je bez prawa zwrotu, i podpisał zeznanie.

Nr w rękopisie: 4 (1735, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 353

1Kwit od Urodz. JmPana Krzyżanowskiego

2Gubernatora Miasteczka Wrażowki Dobr Wiel.

3JmPana Woronicza Chorążego Owruc. Urzędowi

4ninieyszemu dany y służący

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

6Miesiąca Februarij Czwartego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Owruczu, prze-

8demną Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?] Namie-

9śnikiem na ten czas Podwoiewodztwa Grodzkiego Generału Wo-

10iewodztwa Kijowskiego y Xięgami ninieyszemi Grodzkiemi

11Kijowskiemi. Comparens pers. Urodz. JmPan Alexander Krzy-

12żanowski Gubernator Miasteczka Wrażowki, Dobr Wiel. JmPa-

13na Nikodema Kazimierza na Kumsku [?] Woronicza Chorążego

14Owruckiego Starosty Ostrzeckiego [?] Podwoiewodzego Sądowego

15Grodzkiego Generału Woditwa Kijowskiego. zdrowy będąc na

16ciele y umyśle, odstąpiwszy Iury własney należney Ziemskiey

17Iurisdykcyi, Prawa Forum Powiatu y Woiewodztwa, a pod tera-

18źnieysze dobrowolne Kwitowe zeznanie swoie całe się poddaiąc

19y inkorporuiąc, rawnie [?] ustnie y dobrowolnie dla zapisania

20do Xiąg ninieyszych zeznał. Iż co JmSc zeznawaiący Anno Prae-

21teriti Millesimo Septingentesimo Trigesimo Quinto [?], Die Trigesima

22Prima Ianuarij Koni Troie to iest Klacz iedne y Zrzebiąt dwoie

23Szerścią w Sadzie wyrażonych, tudzież Sani Czworo zieżdżonych [?]

24z Chomątami Czterma y Licami także vulgo Uzkami Zyerane

25mi przy naieździe na Grunta Liplańskie [?] y zabieraniu siana na

26Sianożęciach Uroczyskiem Kalinowka, u Poddanych Wiel. JmPa-

27na Trypolskiego Podstolego Zyt. zabranych na Urzędzie ni-

28nieyszym prezentował y ładowane in Sequestro Officii do

29wyrzeczenia zostawił, ktorych Koni y rzeczy iż Wiel. JmPan

30Podstoli Zytomirski niewyrzekł, Grod zas dla pomienionych

31Koni niemoże dać Sufficiencyi, Zaczym tedy JmSc Recognoscens

k. 353v

1ex Omissis rationibus tez Jkonie Panie Chomętowskiey [?] y Zice [?] retro

2do siebie wyrzeczywszy, Urząd ninieyszy z wyrzeczenia skutkie [?]

3mocy teraznieyszego kwitowego zeznania swego, ktorego Akt

4connotari prosit eo y otrzymał Alexander Krzyzanowski my [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens pers. – stawający osobiście; in Sequestro Officii – w depozycie urzędu; vulgo – potocznie; Anno praeteriti … – roku zeszłego (data w tekście 1735 przy dacie aktu 1735 – możliwy błąd pisarza, raczej 1734); Wrażowka – zapewne Wróżów/Wrażówka w pow. owruckim; Kalinowka – uroczysko.

„ex omissis rationibus” – z pominiętych racji; „retro” – wstecz; „connotari prosit” – prosił o zapisanie.

Pierwsza linia niepewna; „Chomętowskiey [?]” i „Zice [?]” wymagają kontroli z poprzednią stroną.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

4lutego 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim [?] Lewkowskim [?], Aleksander Krzyżanowski, gubernator miasteczka Wrażówka [?] w dobrach Nikodema Kazimierza Woronicza, chorążego owruckiego, poddając się jurysdykcji tego urzędu, zeznał kwit dla urzędu. Oświadczył, że 31 stycznia (w tekście „roku przeszłego 1735”) złożył w urzędzie w depozycie trzy konie (klacz i dwa źrebięta) oraz czworo sań z chomątami i lejcami, zabrane poddanym Trypolskiego, podstolego żytomierskiego, przy ich najeździe na grunty liplańskie [?] i zabieraniu siana na sianożęciach w uroczysku Kalinówka. Ponieważ podstoli żytomierski ich nie odebrał, a gród nie mógł zapewnić im utrzymania, Krzyżanowski odebrał konie i rzeczy z powrotem i pokwitował urząd z ich zwrotu.

Nr w rękopisie: 5 (1735, seria I)

Transkrypcja

k. 353v

1Oblata Uniwersału na Obranie Posłów do Krola

2Jmści od JWielmożnego JmPana Steckiego Kasztellana

3Kijowskiego, do Woiewodztwa Kijowsk. wydanego.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

5Miesiąca Februarij Piętnastego Dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Owruczu, Przedemną

7Wawrzyńcem Wałeckim Lewkowskim, Namiesnikiem na ten

8czas Podwoiewodztwa Grodzkiego Generała Woydztwa Kijowskiego

9y Xięgami ninieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi. Comparens

10pers. Ur. JmPan Jozef Bohdanowicz dla wpisania do Xiąg

11ninieyszych Uniwersał od Jasnie Wielm. JmPana Kazi-

12mierza Stanisława na Steczance Kustynie y Iwanczycach

13Steckiego Kasztellana Kijowskiego Starosty Dymirskiego

14Dydowskiego etc. Pułkownika Woysk Koronnych y Rzeczy-

15pospolitey, z podpisem ręki tegoz JWJmPana Kasztellana

16przy pieczęci przycisnioney do Przeswietnego Woiewodztwa

17Kijowsk. wydany ratione intro contentorum per Oblatam po-

18dał de Tenore tali. Kazimierz Stanisław na Steczan-

19ce Kustynie y Iwanczycach Stecki Kasztelan Kijowski

20Starosta Dymirski Dydowski etc. Pułkownik Woysk Koronnych

21y Rzeczyptey. Jasnie Oswieconym Jasnie Wielm.

22Wielm. y Urodzonym Ichmościom Panom Dignitarzom Offi-

23cialistom Urzędnikom Ziemskim y Grodzkim y Całe-

24mu Rycerstwu Przeswietnego Woiewodztwa Kijowskiego

25Moim Wielce Mościwym Panom y Braci Mościwym [?] do Łaskosci [?]

26zdrowia mego. Gdy niesposobnosc Zdrowia niepozwala mi

27[reklamant:] iezdzić

k. 354

1iezdzie y nawrót wychodzę dla rożnych defektow, a naybardziey dla

2affekcyi zębow, y służyć WmPanom obecnie prodessem [?] consilio

3et auxilio, iako zawżdy żadnego nieomieszkał Seymiku y usłu-

4gi publiczney na Seymach y teraz w tey chorobie zalecam szczyre [?]

5we chęci y usługi moie, et ex munere meo Senatorio donoszę

6do wiadomości. Iż lubo Woiewodztwo nasze Kiiowskie nieobiera

7ło Nayiaśnieyszego Krola Jmści Augusta Trzeciego, iako Pars

8integrans Corpus Rzeczypospolitey, gdyż po skonczoney Elekcyi

9in Campo Electorali Chorągwie nasze poświiawszy rozieschali

10śmy się do Domow naszych. Jednak że stosuiąc się ad mentem

11Uniwersałow Nayiaśnieyszego Krola Jmści Augusta Trze-

12ciego do ktorych effektuacyi solicitat y mnie Jaśnie Wiel.

13JmPan Graff de Weysbach Generał Anszeft Woysk Jey Nay

14iaśnieyszego Imperatorskiego Maiestatu listownie abym wy-

15dał Uniwersały, życzę WmPanom cum recognitione za Pana

16Postow obrać do Nayiaśnieyszego Krola Jmści Augusta do War

17szawy, ktorzy iut [?] assystant y Radzie tameyszey ad Latus Nay

18iaśnieyszego Pana, z Instrukcyą taką upraszaiąc Nayiaśniey

19szego Krola Jmści Pana miłościwego Aby Securitas wolności

20in futurum osobliwie in libera Electione Regum, od ktorey

21to wolney Elekcyi wszystkie wolności tanquam vitales Spiri-

22tus pochodzą, iako et Securitas Maiestatis Diplomatibus per

23Maiestatem Libertati per Libertatem Maiestati cum omni

24Securitate circumscriptis stwierdzona była, in mutuo vin-

25culo et coniunctione Animor[um] et armor[um] z Nayiaśnieyszą

26Imperatorową Jey Mością, żeby Pacta anteriora Grzymułtowi-

27ana Traktaty dawnieysze, Soiusze świeższe przez Jaśnie

28Wiel. niegdy IchMciow Panow Chomentowskiego Mazowie-

29ckiego, Działynskiego Chełminskiego Woiewodow, postano

30wione in omnibus Punctis nienaruszone, y wszystkie In

31teressa pograniczne Woiewodztwa naszego wiadome Wm

32WmPanom Sacrosancte et inviolabiliter zachowane były.

33y Kiiy [?] w Kiiowie byłące [?] Woiewodztwa naszego według

k. 354v

1niepoiedno-krotney Deklaracyi oddane były. Aże ta Droga bez

2Kosztu się nieobeydzie, Dwom JchMm Panom Posłom trzeba ob:

3myśli na Drogę: Życzę Szelężne, Czopowe dawne za Sześć Lat

4niezwalone żeby w nim coequacya była, bo iedniśmy dawali

5drudzy niedawali, Ażeby WWJch JchMci Panowie Exaktorowie

6dobierali, Salva verificatione przez JchMciow: Gdyż te Szelężne

7Czopowę Rzeczpłta Konstytucyą osobliwie Anni Millesimi

8Septingentesimi Decimi Septimi Nam Woiewodztwowe pozwo-

9liła na expensa, w żadne nowe niewchodzę Podatki nec

10in Alias tractandas materias, tylko pure ad recognitio-

11nem Domini: przez Posłow. JchMciow Braci rozrodzonych Ozia-

12mi [?] Siedzących niepociągaiąc do Podatkow iako y nie są w

13Taryffie Podymnego, tak żeby niebyli rekomendui [?] WMPa-

14nom. Składam tedy Seymik w Zytomierzu, na Dzień

15Pierwszy Miesiąca Marca w Roku teraznieyszym Tysiąc

16Siedmset Trzydziestym Piątym. Ktory Uniwersał ręką

17własną przy Pieczęci zwykłey podpisuię. Datt w Krystynie [?]

18Die Nona February. Millesimo Septingentesimo Trige-

19simo Quinto Anno. U tego Uniwersału przy Pieczęci przyci-

20śnioney Podpis ręki w te słowa: Kazimierz na Rzeczyce [?]

21Steckhi [?] Kasztellan Kiiowski [?] Locus Sigilli. Ktory zeto Uniwer-

22sał za podaniem y prozbą wyżmianowaney Osoby podawa-

23iący a za moim Urzędowym przyięciem wszystek z począt-

24ku aż do Końca słowo w słowo iako się w sobie ma do xięgi

25nieyszych iest ingrossowany

Objaśnienia i tłumaczenia

„Comparens personaliter” – stawiwszy się osobiście; „ratione intro contentorum per oblatam podał de tenore tali” – z racji zawartych wewnątrz rzeczy podał do oblaty w brzmieniu takim; „Generała” – generał (urzędnik grodzki); JKMci – Jego Królewskiej Mości.

Owrucz – dziś Owrucz (Ovruch) na Ukrainie; Dymir – Dymer; Steczanka, Kustyn, Iwanczyce – dobra Steckich na Wołyniu/Kijowszczyźnie.

consilio et auxilio – radą i pomocą; ex munere meo Senatorio – z mego urzędu senatorskiego; pars integrans corpus Rzeczypospolitey – część składowa ciała Rzeczypospolitej; in Campo Electorali – na polu elekcyjnym (1733); cum recognitione – z uznaniem; ad latus – u boku; securitas – bezpieczeństwo; in libera electione Regum – w wolnej elekcji królów; tanquam vitales spiritus – jako duch żywotny; in mutuo vinculo et coniunctione animorum et armorum – we wzajemnym związku i złączeniu serc i oręża; Pacta anteriora Grzymułtowiana – wcześniejsze pakta (pokój Grzymułtowskiego 1686); sacrosancte et inviolabiliter – święcie i nienaruszalnie. Tekst to dalszy ciąg uniwersału wojewody kijowskiego na sejmik (1734). „Anszeft” – generał en chef. Imperatorowa – Anna Iwanowna.

Fragment uniwersału zwołującego sejmik do Żytomierza na 1 III 1735; „Datt … Die Nona February Millesimo Septingentesimo Trigesimo Quinto Anno” – dan dnia 9 II 1735. „Salva verificatione” – z zastrzeżeniem weryfikacji; „Anni Millesimi Septingentesimi Decimi Septimi” – roku 1717; „nec in alias tractandas materias, tylko pure ad recognitionem Domini” – ani do innych spraw do traktowania, tylko wyłącznie dla uznania Pana (króla); „Locus Sigilli” – miejsce pieczęci. Wystawca prawdopodobnie Kazimierz Stecki, kasztelan kijowski (czytanie podpisu niepewne).

Streszczenie

15lutego 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Wałeckim Lewkowskim, Józef Bohdanowicz podał do oblaty uniwersał Kazimierza Stanisława na Steczance, Kustynie i Iwanczycach Steckiego, kasztelana kijowskiego, starosty dymirskiego i dydowskiego, pułkownika wojsk koronnych, do województwa kijowskiego. W uniwersale, wydanym 9 lutego 1735 r. w Krystynie [?], kasztelan, usprawiedliwiając swą nieobecność chorobą, oznajmia, że choć województwo kijowskie nie obierało Augusta III, to stosując się do uniwersałów królewskich i na prośbę generała en chef wojsk rosyjskich grafa Weysbacha, wzywa do wybrania posłów do króla do Warszawy z instrukcją o zabezpieczenie wolności, zwłaszcza wolnej elekcji, zachowanie dawnych paktów i traktatów z Rosją (Grzymułtowskiego oraz zawartych przez wojewodów Chomentowskiego i Działyńskiego) i spraw pogranicznych województwa. Na koszty posłów proponuje szelężne i czopowe zaległe za sześć lat, bez wprowadzania nowych podatków, i zwołuje sejmik do Żytomierza na 1 marca 1735 r.

Nr w rękopisie: 6 (1735, seria I)

Transkrypcja

k. 354v

1Oblata Skryptu od Ur. JmPana Staniszewskiego

2Łowczego Smoleńskiego Ur. JmPanu Perlicowi [?] Skar-

3bnikowi Smoleńsk. danego y służącego

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

5Miesiąca February Dwudziestego Pierwszego Dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Owruczu Przede

7[reklamant:] mną

k. 355

1mną Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim [?] Namiesni-

2kiem na ten czas Podwoiewodztwa Grodzkiem Generału Woiewodztwa

3Kijowskiego, y Xięgami niniejszemi Grodzkiemi Kijowskiemi.

4Comparens personaliter Wielmożny JmściPan Jakub Jerlicz [?]

5Skarbnik Smoleński dla wpisania do Xiąg ninieyszych

6Skrypt pewny sobie Comparenti od Ur. [skreślone: […]] JmPana Krzy-

7sztofa Staniszewskiego Łowczego Smoleńskiego dany y słu-

8żący, z krzyżykiem ręki tegoż Jmści własney, ratione introcon-

9tentorum per Oblatam podał tak się w sobie maiący. Ktory

10na podpisie wyrażony znam tym Skryptem moim, iżem

11został winien pewnego długu JmściPanu Jakubowi Jerli-

12czowi Złotych Polskich Pięćdziesiąt Cztery y na to się pod-

13pisuię. Datt w Bykowy [?] Wiszni [?] Anno Millesimo Septin-

14gentesimo Trigesimo Quarto Die Decima Decembris. U te-

15go Skryptu przy położeniu krzyżyka podpis taki temi

16słowy. Krzysztof Staniszewski. Ktory że to Skrypt za

17podaniem y prośbą wyż mianowanego Jmści Podawaiącego

18a za moim Urzędowym przyięciem wszystek z początku

19aż do końca słowo w słowo iako się w sobie ma do Xiąg

20ninieyszych iest ingrossowany

21[rysunek ozdobny: kwiat]

Objaśnienia i tłumaczenia

Ur. – Urodzony; JmPan – Jegomość Pan. Owrucz – dziś Owrucz (Овруч), obw. żytomierski, Ukraina.

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione introcontentorum per Oblatam – z powodu treści, przez oblatę; Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Quarto Die Decima Decembris – roku 1734, dnia 10 grudnia; ingrossowany – wpisany do księgi. Wystawca podpisał się krzyżykiem (niepiśmienny), stąd formuła „przy położeniu krzyżyka”. Nazwisko „Jerlicz” i miejscowość wystawienia niepewne.

Streszczenie

21lutego 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walewskim Lewkowskim [?], Jakub Jerlicz [?] (w tytule Perlic [?]), skarbnik smoleński, podał do oblaty skrypt wystawiony mu przez Krzysztofa Staniszewskiego, łowczego smoleńskiego. W skrypcie, datowanym 10 grudnia 1734 r. w Bykowej Wiszni [?] i opatrzonym krzyżykiem wystawcy, Staniszewski przyznaje się do długu 54 zł wobec Jerlicza.

Nr w rękopisie: 7 (1735, seria I)

Transkrypcja

k. 355v

1Oblata Kopii Rozgraniczenia Dobr Włosci

2Chodorkowskiey przez JWJmP. niegdy JmPana

3Pronskiego Woiewody Kiiowskiego niegdy

4Urod. JmP. Fedorowi Tyszy uczynionego y spi-

5sanego

6Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

7Miesiąca Apryla Szostego Dnia.

8Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci w Owruczu

9Przedemną Wawrzyńcem Walentym [?] Lewkowskim Namiesnikiem

10na ten czas Podwoiewodztwa Grodzkim Generału Woiewodztwa Kiiow.

11y xięgami ninieyszemi Grodzkiemi Kiiowskiemi Comparens

12pbr Urod. JmPan Stefan z Dedkowicz Daniłowicz Dedkowski [?]

13Kopię Rozgraniczeni Dobr Włosci Chodorkowskiey przez nie

14gdy JWJmPana Fryderyka Pronskiego Woiewody Kiiow. uczynio

15ne pro Manifestone [?] quod primo ad manus [?] pervenit, a Oryginał nieuwiedzie [?] gdzie

16się podział, pro oblata podał in tenore tali. Ia Fryderyk Hlebowicz [?]

17Pronski Woiewoda Kiiowski, Dzierżawca Czarnobylski, oznaymuię y

18czynię iawno tym moim Listem. Iż uznawszy pilnosc ku Służbie

19Hospodarskiey Służebnika mego Teodora Tyszy, ktore on po wszyst

20kie czasy będąc przy Mnie wiernie a cnotliwie na każdych miey

21scach sobie zachowywał. Zawzdy ku wszelkim posługom Hospo

22darskim wszelkiey chęci [?] nie litował. Zdrowia y Statku swo

23iego gotow był, y naprzod chcący siebie przyszłego powinno

24wateszego [?] ku Służbom JMsci Hospodarskim, dałem mu w Wo-

25iewodztwie Kiiow. Dwie Siedliska pustowskie [?], ktore się nazywa-

26ią na imie Chodorkow y Krywe przyległe ku Rzece Weliy [?]

27Wierzchu Rzeki Irpienia y ku Rzece Turkowie [?] y ku Błotam

28Szerokim y ku Laskom Kotlewskim, ktore Siedliska Chodorkow

29y Krywe y Ziemia Malichowow [?] w Granicach y Obychodziech

30swoich do Siedliska z dawnych czasow Boiar Woiewodztwa Kiiow.

31to iest z iedney Strony od Gruntu Pana Pilipa Antonowicza Wodo-

32tynskiego mieli tak było y iest, y wszcze [?] to iest poczowszy od wierz

33[reklamant:] chu

k. 356

1dla Rzeki Welli Błotem Moczarowem do Wałii [?] Błota Kotor

2kowow, z Błota Kowli [?] w Rzekę Zwincą [?], z Zwincy w Błoto Barsa

3sowskie Błoto Barsasowki z Rzeki Unwy [?] w Dolinę głęboką y wbło

4to grzęzkie, z Doliny y Błota Grzęzkiego w Błoto Biełki w Rzeczkie

5Stypien [?] w Błoto Jesnowkę [?], a z Jesnowki Błotami do Rzeczki

6Turkowski, z Rzeczki Turkowki w Błoto Zarodie [?] do Lasków Kotlar

7skich, od Lasków Kotlarskich Grzędą y Sianożęcią do Laska Sadow-

8skiego w Błoto Stawskie [?], z Błota Stawskiego w Rzekę Hni-

9lec [?], z Rzeki Hnilca w Rzeczkę Zdwiż y tako wtymi Okręgy,

10Granicach swoich, tey Siedliska y Ziemia Malichow iako zda

11wnych czasow do Zamku Kiyowskiego są brzymatem [?], ktore teo

12Siedliska y Ziemia Malichow z drzewem bartnym, Lasami Po

13lami, Gruntami, Sianożęciami, z Borami y Dąbrowami, y Rzecz

14kami, z Bobrowemi Łowy y ze wszystkiemi tymi iako się te Sie

15dliska y Ziemia Malichow wyżey pomienione etc. etc. Pisan w

16Kiyowie Lata Bożego Narodzenia Tysięcy Pięcset, Pięćdziesiąt

17Trzeciego Miesiąca Maja Dwudziestego Piątego Dnia Indy-

18kta Iedynastego Dnia. Frydrych Hlebowicz Pronski Woiewoda

19Kiyowski Dzierżawca Czarnobylski. Na ktorey Kopii Przy

20pisek temi słowy: Przez Nayiaśnieyszego Augusta Pierwszego.

21Anno Millesimo Quingentesimo Quinquagesimo Quarto

22Decembra Dnia Dziewiętnastego. Approbata w Metryce Wiel

23kiego Xięstwa Litewskiego. Ktora że to Kopia za podaniem

24y prośbą wyż mianowaney Osoby podawaiącey, Aza moim Urzę

25dowym Przyięciem wszystka z początku aż do końca słowo

26wsłowo iakoż w sobie ma ruskiemi słowy pisana, do xięg

27ninieyszych Polskim Ięzykiem ingrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

comparens – stawający; pro oblata podał in tenore tali – podał do oblaty w takim brzmieniu; quod primo ad manus pervenit – co najpierw doszło do rąk.

Chodorków – wieś w rejonie żytomierskim (popielniańskim); rzeka Irpień.

Fragment końcowy oblaty kopii ruskiego przywileju z 1553 r. (25 V 1553, indykt 11) wystawionego przez Fryderyka Hlebowicza Prońskiego, wojewodę kijowskiego, dotyczącego siedliska i ziemi Malichów; zatwierdzenie w Metryce Litewskiej 19 XII 1554. „Anno Millesimo Quingentesimo Quinquagesimo Quarto” – roku 1554. Liczne nazwy terenowe niepewne.

Streszczenie

6kwietnia 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walentym [?] Lewkowskim, Stefan z Dedkowicz Daniłowicz Dedkowski [?] podał do oblaty, wobec zaginięcia oryginału, pisaną po rusku kopię listu Fryderyka Hlebowicza Prońskiego, wojewody kijowskiego i dzierżawcy czarnobylskiego, wpisaną do ksiąg w przekładzie polskim. W liście, wystawionym w Kijowie 25 maja 1553 r. (indykt 11), wojewoda w nagrodę za wierną służbę nadaje swemu służebnikowi Teodorowi (Fedorowi) Tyszy dwa puste siedliska Chodorków i Krywe nad rzekami Wela [?], Irpień i Turkówka oraz ziemię Malichów [?], opisując szczegółowo ich granice (błota, rzeczki, laski) i przynależności (drzewo bartne, lasy, pola, sianożęci, bobrowe łowy). Na kopii znajduje się dopisek o zatwierdzeniu w Metryce Wielkiego Księstwa Litewskiego przez Augusta [Zygmunta Augusta] 19 grudnia 1554 r.

Nr w rękopisie: 8 (1735, seria I)

Transkrypcja

k. 356

1Oblata Listu pewnego od JW. JmPana Weyzbacha

2Generała Woysk Rossyyskich do W. JmPana Sta

3nisława Niemirycza Kasztell. Połaniec. Kommissa

4rza Woiew. Kiyow. pisanego

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

6Miesiąca Apryla Trzynastego Dnia.

k. 356v

1Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMści Owruczu, Przede

2mną Wawrzyńcem Ewaleyż [?] Lewkowskim [?], Namiesnikiem na

3ten czas Podwoiewodztwa Grodzkiego Generału Woydztwa Kiyows:

4y Xięgami ninieyszemi Grodzkiemi Kiiowskiemi. Comparens

5pers: Urz. JmPan Gabryel Witkowski, Sługa W. JmPana Stanisła

6wa Niemirycza Kasztellanica Połanieckiego. dla wpisania

7do Xiąg ninieyszych List od JOJmPana Jana Weyzbacha

8Generała Woysk Rossyiskich na Komendzie Fortecy Krało

9cerkiey [?] zostaiącego z Podpisem ręki tegoż JmSci własney do

10Pana Modexne [?] Offerentis z Białey Cerkwi pisanego ratio

11ne intro Contentorum per oblatam podał, ktory tak się w sobie

12ma. Wielmożny Mści Panie Kasztellanicu Połaniecki, Mnie

13Wielce Mści Panie y Bracie. Na głośny świat chwalebnych

14predimi [?] nadchodzących Koronacyą mutus non possum [?] zostawać

15mie WmPanu winsuię szczere annectens appricacyą [?], ut

16resurrente Christo wszystkie od vota WmPana meliorem in spe

17erecti resurgant Successa, tudzież od Regimentu WmPana posy-

18łam Order do Pana Podpułkownika Krapotowa [?], aby ludu z

19Kommendy swoiey prout res exiget dla wybierania zaległych

20pieniężnych Prowiantow y Furażow do pomocy dodał. Że zas

21JchMści conquerunt [?] iakoby tertiam sortem Korcy [?], y Racyi ma

22tem im dyspensowac, to nie wszystkim JchMściom in communi

23ale tym in particulari, ktorzy znacznych Meritow swo

24ich circa Bonum Publicum y Woydztwa swego allaboruiąc Specimen

25pokazali. Interim WmPan virtute officii sui eum ostea [?] Ludu So

26bie przydanych od JchMściow od kogo należy iusta exigere. A

27tym konczę zem iest WWmPana życzliwym Bratem y uni-

28żonym Sługą. U tego Listu podpis ręki temi słowa Joannes Co-

29mes de Weyzbach mpp. Data zas takowa Anno Millesimo Se

30ptingentesimo Trigesimo Quinto, Die Vigesima Nona Martii.

31A Intytulacya tego Listu volanti sigillo pisanego tak się w

32sobie ma. Wiel. JmPanu Stanisławowi na Przyborsku [?] Niemi

33[reklamant:] ryczowi

k. 357

1ycerowi Kasztellanicowi Połanieckiemu Komisarzowi Wodztwa

2Kyow. JmWMPanu y Bratu należy. Ktory że to List za poda-

3niem y prozbą wyż mianowaney Osoby podawaiącey, a za moim

4Urzędowym przyięciem wszystek z początku aż do końca słowo

5w słowo, tak iako w sobie ma do Xiąg ninieyszych iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Kasztell. Połaniec. – kasztelana połanieckiego; Woiew. Kiyow. – województwa kijowskiego. Weyzbach – zapewne Johann Weisbach, generał rosyjski.

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; ratione intro contentorum per oblatam – z racji treści do oblaty; mutus non possum – nie mogę milczeć [?]; annectens – dołączając; ut resurrente Christo … resurgant successa – aby wraz ze zmartwychwstałym Chrystusem wszystkie wota Waszmości w lepszej nadziei powstały ku pomyślności; prout res exiget – jak sprawa będzie wymagać; tertiam sortem – trzecią część; in communi / in particulari – ogólnie / szczegółowo; circa Bonum Publicum – około dobra publicznego; virtute officii sui – mocą swego urzędu; iusta exigere – należności wybierać; mpp. – manu propria; volanti sigillo – pod otwartą pieczęcią. Data listu: 29 III 1735 (okres wielkanocny). Białą Cerkiew – Biała Cerkiew.

Koniec oblaty listu; początek aktu na poprzedniej stronie. „Kasztellanicowi Połanieckiemu” – synowi kasztelana połanieckiego; „Wodztwa Kyow.” – Województwa Kijowskiego; „JmWMPanu” – Jegomości Wielmożnemu Mości Panu.

Streszczenie

13kwietnia 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Lewkowskim [?], Gabriel Witkowski, sługa Stanisława na Przyborsku [?] Niemirycza, kasztelanica połanieckiego i komisarza województwa kijowskiego, podał do oblaty list Jana hrabiego Weyzbacha, generała wojsk rosyjskich, pisany z Białej Cerkwi 29 marca 1735 r. do Niemirycza. W liście generał składa życzenia świąteczne, zawiadamia o wysłaniu rozkazu do podpułkownika Krapotowa [?], aby dodał ludzi do pomocy w wybieraniu zaległych prowiantów i furażu, oraz wyjaśnia, że ulgę w postaci trzeciej części korców i racji przyznaje nie wszystkim, lecz tylko szczególnie zasłużonym; poleca adresatowi wybierać należności z pomocą przydanych ludzi.

Nr w rękopisie: 9 (1735, seria I)

Transkrypcja

k. 357

1Kwit ex parte Wiell. JmPana Kurzewicza Łow. Nowogrodz.

2Urzędowi ninieyszemu dany y służący.

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

4Miesiąca Aprila Trzynastego Dnia.

5Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMści Owruczu, przedemną Wawrzyń-

6cem Walentym Leszkowskim Namiesnikiem p. t. Podwoiewodztwa Grodzk.

7Gen. Wodztwa Kyow. y Xięgami ninieyszemi Grodzkiemi Kyowskiemi, Com-

8parens pfbr Ur. JmPan Konstanty Połzpski [?] Sługa y Wiell. JmPana Bazylego [?]

9Ksiązęcia [?] Kurzewicza Łowcz. Nowogrodz. Imieniem zdrowy będąc na ciele y

10umysle, ode […] swey własney należney Ziemskiey Jurisdykcyey Prawa, Forum

11Powiatu y Woiewodztwa, a pod teraznieysze dobrowolne kwitowe zeznanie

12swoie quoad Actum p[rae]sentem attinet całe się podaiąc y wcielaiąc, iawnie

13y dobrowolnie dla zapisania do Xiąg ninieyszych zeznał. Iż co Wiell. Imci

14Xiądz Andrzey Zienuk [?] Archimandryt Owrucki koni troie, iednego szersci szpako-

15watego, drugiego gniadego a trzeciego białego u Ludzi Wiell. JmPana Ku-

16rzewicza Łowcz. Nowogrodz. ratione certarum p[rae]tensionum wziętych, na Urzędzie

17ninieyszym prezentował, et in Sequestro officii zostawił (o czym tey p[rae]tensy

18szerzey w Sobie obmawia) ktore konie modernus Comparens na Dniu

19dzisieyszym wyrzeczywszy [?] y odebrawszy, z odebrania y wyrzeczenia tychże

20y pomienionego Wiell. JmPana Łowczego Nowogrodz. Imieniem Officium

21p[rae]sens kwituie mocą teraznieyszego dobrowolnego zeznania swego, ktorego

22Actis p[rae]sentibus connotari prosił co y otrzymał. Konstanty Połzpski [?] mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

„pfbr” – personaliter = osobiście; „Łowcz. Nowogrodz.” – łowczy nowogródzki; „quoad Actum praesentem attinet” – co do niniejszego aktu; „ratione certarum praetensionum” – z powodu pewnych pretensji; „in Sequestro officii” – w sekwestrze urzędu; „modernus Comparens” – obecnie stawający; „Officium praesens kwituie” – kwituje niniejszy urząd; „Actis praesentibus connotari” – zapisać do akt niniejszych; „mpp.” – manu propria. Numer marginalny odczytany niepewnie.

Streszczenie

13kwietnia 1735 r. w grodzie owruckim Konstanty Połzpski [?], sługa łowczego nowogródzkiego Kurzewicza, odebrał trzy konie (szpakowatego, gniadego i białego), które archimandryta owrucki Andrzej Zienuk [?] zajął ludziom łowczego z tytułu pretensji i złożył w sekwestrze urzędu. Stawający kwitował urząd z ich odbioru.

Nr w rękopisie: 10 (1735, seria I)

Transkrypcja

k. 357

1Kwit od Urodz. Ichmw Panow Bartlinskich Małżon.

2Wiell. JmPanu Szereniowskiemu [?] Podczaszemu Liwskiemu [?]

3Sędziemu Grodz. Żytt. dany y służący.

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

5Miesiąca Aprila Dziewiętnastego Dnia.

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMści Owruczu, Przedemną

7Wawrzyńcem Walentym Leszkowskim, Namiesnikiem natenczas

8Podwoiewodztwa Grodzkiego Gen. Wodztwa Kyow. y Xięgami ninieysze-

9mi Grodzkiemi Kyowskiemi. Comparentes pfbr Urodzeni Ichmc

10Panstwo Antoni Bartlinski y Angela Sasowskiego [?] primi voti Janowa

11Załęska, z domu p[rae]sens Bartlinska, niegdy Urodz. Mikołaia Sasowskiego [?]

12z Urodz. Jeymość Pani Konstancyi Krutowskiey [?] legitimè spłodzona

13Corka, po tychże wyż mianowanych Oycu Matce dobrodzieiach swoich

k. 357v

1Dobr grtr wszystkich y Summ pienięznych iedyna y naturalna Suk-

2cessorka, in assistentia tegoz Urł JmPana Antoniego Bartlinskiego Małż-

3onka, tuz ad Latus Stawaiącego y na wszystko zezwalaiącego, zdro-

4wi będąc na ciele y umysle, odstąpiwszy Swey własney należącey Ziem-

5skiey Iurisdykcyi, Prawa, Forum, Powiatu y Woiewodztwa, a pod teraznieysze

6ie dobrowolne kwitowe zeznanie Swoie quo ad Actum Altrnet[?] ułęgą[?]

7poddaiąc y wcielaiąc, iawnie ustnie y dobrowolnie dla zapisania do

8Xięg niniejszych zeznali: Iz Ichmość Recognoscentes, maiąc Summy

9pewne u Wiel. JmPana Michała na Wielkim Szeremowie[?] y Pokale-

10wie[?] Szeremowskiego[?] Podczaszego Zytkowskiego[?] Sędziego Grodz.

11Zytt. w ktorych Summach tak Jeymość Paniey Konstancyi

12Sutowskiey[?] Matce teraznieyszych zeznawaiących iako tez y samym

13Comparentom de plano et integro nic iuz niezostawiwszy od te-

14goz Wiel. JmPana Szeremowskiego[?] Sędziego Grodzkiego Zytomir.

15nastąpiła w wypłaceniu satisfakcya. Przeto przyczytaiąc się

16do uczynionych in Personam tegoz WJmPana Sędziego Grodzkiego

17Zytomir. wszystkiey Fortuny Domom Krzętowskich[?], Tyszow[?],

18Sutowskich[?] przez Matkę swoię y samychze Ichmościow zeznawa-

19iących w Grodzie Łuckim, Donacyi Cessyi y Kontraktow o to

20zaszłych, tudziez Dyspozycyi y woli Matki teraznieyszych zezna-

21waiących tegoz Wiel. JmPana Sędziego Grodzkiego Zytomirskiego.

22Potomkow y Sukcessorow, z wspomnionych Summ, wieczne

23mi y nigdy niedrownem[?] czasy kwituią, zadnego pretextu y

24Interessu oto do Jmści y Potomkow Jego Sobie niezostawuią,

25y Assekuracye Sobie dane ad manus tegoz WJmPana Sędzie-

26mu Zytt. oddali. A Manifesta ieżeliby iakie od Ichmosciow

27zeznawaiących y Matki Ichmw albo od kogokolwiek zaszli, kas-

28suią, psuią y annihiluią, y za niewazne byc uznaią, owszem od

29wszelakich Impedymentow tegoz Jmści bronic y ewinkowac maią

30y powinni będą mocą dobrowolnego kwitowego zeznania twe-

31go Ktorego Actis praesentibus connotari prosili co y otrzy-

32mali. Antoni Bartlinski mpp. A przy położonym krzy-

33zyku samey Jeymści Paniey Bartlinskiey ręką własną podpis Przy-

34iacielski w te słowa: Ja do proszony Przyiaciel do tego kwitu od

35Samey Jeymości zeznawaiącey iako pisac nieumie-

36iącey przy krzyzyku położonym podpisuię się Jan[?]

37Czapowski[?] manu propria

Objaśnienia i tłumaczenia

Akt urwany na początku – tytuł i początek na poprzedniej stronie; jest to kwit (zeznanie kwitowe) małżonków Bartlińskich dla sędziego grodzkiego żytomierskiego.

in assistentia – przy asystencji; ad Latus – u boku; quo ad Actum – co do aktu; Recognoscentes – zeznający; de plano et integro – w pełni i całkowicie; in Personam – na osobę; ad manus – do rąk; Actis praesentibus connotari – zapisać do niniejszych akt; mpp./manu propria – ręką własną.

Grtr – prawdopodobnie „grontowych”; Urł – Urodzony; Wiel. – Wielmożny; Zytt. – Żytomierski.

Streszczenie

19kwietnia 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Wawrzyńcem Walentym Leszkowskim, Antoni Bartliński i jego żona Angela z Sasowskich [?], 1° voto Załęska, jedyna sukcesorka zmarłych rodziców Mikołaja Sasowskiego [?] i Konstancji Krutowskiej [?] (dalej Sutowskiej [?]), poddając się jurysdykcji tego urzędu, zeznali kwit dla Michała na Wielkim Szeremowie [?] Szeremowskiego [?] (w tytule Szereniowskiego [?]), podczaszego i sędziego grodzkiego żytomierskiego. Oświadczyli, że sędzia w pełni wypłacił sumy należne im i matce zeznającej, i nawiązując do donacji, cesji i kontraktów zeznanych na jego rzecz w grodzie łuckim, kwitowali go i jego sukcesorów z tych sum na wieczne czasy, oddali mu asekuracje, unieważnili ewentualne manifestacje i zobowiązali się bronić go przed wszelkimi roszczeniami. Kwit podpisał Antoni Bartliński, a za niepiśmienną żonę, która postawiła krzyżyk, Jan [?] Czapowski [?].

Nr w rękopisie: 11 (1735, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 358

1Oblata Działu między Urodz. Ichmi

2Pany Leonem y Teodorem Bracią ro-

3dzoną z iedney a Urodzonę Ichmi Pa-

4ny Hrehorym y Maryanną Matt. z

5drugiey strony Czopowskiemi

6Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

7Miesiąca Iulij Pierwszego Dnia.

8Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Iego Krolewskiey

9Mości W Owruczu Przedemną Alexandrem Barana-

10skim Namiesnikiem Na ten czas Podwoiewodztwa

11Grodzkim Generału Woiewodztwa Kiiowskiego

12y Xięgami niniey̆szemi Grodzkiemi Kiiowskiemi

13Comparens personaliter Urodzony Imść Pan

14Roman Czopowski Namiesnik Grodzki Owru-

15cki ten Dział między Urodz. Ichmi Pany Leo-

16nem y Teodorem Bracią rodzoną Czopowskiemi

17z iedney, a Urodz. Ichmi Pany Hrehorym y

18Maryanną itidem Czopowskiemi Matt. z drugiey

19strony, o Dobra Grunta y Części w Czopowiczach

20będące stały, z podpisami rąk Ichmw Panow Przy-

21iaciół namieyscu Ichmw zato pisać nieumie-

22iących przy krzyżykach położonych ratione

23utrocontentorum spisany per oblatam podał

24tenoris sequentis. Stanoł takowy Dział w ten

25niżey opisany sposob y oto. A to między Urodz.

26[reklamant:] Ichmi

k. 358v

1Jchmi Pany Leonem y Teodorem Fitonenkami

2Czopowskiemi Braćią między sobą rodzoną z iedney

3a Vrodzonemi Jchmi Pany Hrehorym y Maryanną Cor-

4ką niegdy Vrodzonego zeszłego JmPana Alexandra

5Fitonenka Czopowskiego Czopowskiemi Matt z

6drugiey Strony. Jż Jchmsc Strony obiedwie ma-

7iąc Częsci swoie w Gruncie y Dobrach Czopowskich [?]

8w Wdztwie Kyowskim a Powiecie Zytomirskim

9leżących, to iest Część Sieczkowska, druga Isaiow-

10ska, trzecia Repetowska, czwarta Korzowska [?], a

11piątey połowa nabytey Szkietowskiey o ktore

12Częsci między Stronami wyżey wyrażonemi na

13stąpił y Dekret Kompromissarski de Actu et Data

14onego w Czopowiczach Roku Tysiąc Siedmset

15Trzydziestego wtorego Die 6ta Marty ktore

16mu Dekretowi Strony obiedwie zadosc czyniąc y

17do samey słusznosci według Prawa Pospolitego przychyla-

18iąc się, takowy Dział czynią polubowny między

19sobą JmsciPanu Leonowi dostała się Część Isaiow

20ska ze wszystkiemi przynależytosciami do niey,

21a JmPanu Teodorowi dostała się Część Szkietow-

22ska ktora należy z Jmscią Panem Panem Daką [?]

23Czopowskim tak że ze wszystką przynależyto-

24scią do tey Częsci, a Jchmm Panom Hrehore

25mu y Maryannie Synowcy [?] rodzoney Jchmw

26Panow Leona y Teodora Czopowskich Czopow

27skiemi Matt dostała się Część Repetowska

28ze wszystką przynależnoscią do niey. A zas oy-

29czysto Część Sieczkowszczyzna tylko samym

30[reklamant:] Jchmm PP.

k. 359

1Jchm Panom Leonowi y Teodorowi Sitonenkom [?]

2Czopowski Braci między sobą rodzonym z wszyst-

3kiemi przynależytościami do Statazy [?] Czopowsz-

4tbnie [?] części Korzowskiey [?] alias Szurmanow-

5skiey w takowy Dział iż ma Grunta Pola sia-

6nożęci na troie, á Boru Jchm Panom Leo-

7nowi y Teodorowi połowa, á druga połowa

8Jchm Panom Archeremu [?] y Maryannie

9Czopowskim Matt [?] połowa tego Boru y tak

10Strony wyż wyrażone wiecznie między so-

11bą polubownie pomienionych części swo-

12ich Dział uczyniwszy y rękoma swoiemi

13onego zmacniaiąc y stwierdzaiąc podpisaw-

14szy y we wszystkich punktak pro rato fir-

15mo et grato akceptowawszy Jchmciów Panow

16Przyiacioł do podpisu uprosili. Działo się w

17Czopowiczach Roku Tysiąc Siedmset Trzy-

18dziestego Wtorego Miesiąca Aprila Dwa-

19dziestego Czwartego Dnia. U tego Działu

20podpisy rąk w te słowa. + na Mieyscu

21Jmci Pana Leona Czopowskiego Rodzica

22mego iako nieumieiącego pisma przy

23krzyżyku ręką własną Jmca położonym

24podpisuię się Roman Czopowski mp. + Na

25Mieyscu oyca mego Jmci Pana Teodora

26Czopowskiego iako nieumieiącego pisma

27[reklamant:] przy krzyżyku

k. 359v

1przy krzyżyku położonym podpisuię się Leon Czo:

2powski mp. + + Na mieyscu Ichmw Panow Ste-

3honego [?] y Maryanny Czopowskich Matt.i Brata y

4Bratowey moich iako nieumieiących pisma

5przy krzyżykach położonych na tym Dziele

6podpisuię się Joachim Czopowski mp. Iako pro-

7szony Przyiaciel do tego Działu od stron wyż

8wyrażonych podpisuię się krzyżykiem Jan

9Duczenko [?] Czopowski +, Ozerwiszczenko [?] proszony

10Przyiaciel do tego Działu od stron wyż wyra-

11żonych podpisuię się krzyżykiem iako nieu:

12mieiący pisma Jan Joachimenko Czopow:

13ski +, Ustnie proszony Przyiaciel do tego

14Działu od stron wyż wyrażonych iako nie

15umieiący pisma podpisuię się krzyżykiem Ba:

16zyli Kiryczenko Czopowski +. Ktory że to Dział

17za podaniem y prozbą wyż wyrażoney osoby

18podawaiącey a za moim urzędowym przy

19ięciem wszystek z początku aż do końca

20słowo w słowo iak się w sobie ma do xiąg

21ninieyszych iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Matt. = małżonkami; Comparens personaliter = stawając osobiście; itidem = również; ratione utrocontentorum = z powodu obu stron w nim zawartych; per oblatam podał tenoris sequentis = podał do oblaty w brzmieniu następującym. Czopowicze – wieś w pow. owruckim (dziś Czopowicze, obw. żytomierski).

Matt – zapewne „Małżonkami”/„Matką” niepewne; skrót pozostawiony; Pospolitego – rozwinięcie skrótu „Pspltgo”.

De Actu et Data – z dnia i daty; Die 6ta Marty – dnia 6 marca (1732).

Czopowicze – wieś w pow. żytomierskim (dziś Czopowyczi, obw. żytomierski).

„pro rato firmo et grato” – (łac.) jako ważne, trwałe i przyjęte; „mp.” – manu propria, ręką własną; „Jchm Panom” – Ichmościom Panom.

Data działu: 24 IV 1732, Czopowicze.

mp. = manu propria (ręką własną); Matt.i = Matki; akt jest kopią działu dóbr między członkami rodziny Czopowskich, podpisanego przez niepiśmiennych krzyżykami.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

1lipca 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Aleksandrem Baranaskim [?], Roman Czopowski, namiestnik grodzki owrucki, podał do oblaty dział dóbr w Czopowiczach (pow. żytomierski) między braćmi Leonem i Teodorem Filonenkami Czopowskimi a Hrehorym i Maryanną, córką zmarłego Aleksandra Filonenki Czopowskiego, małżonkami Czopowskimi. Dział, sporządzony w Czopowiczach 24 kwietnia 1732 r. w wykonaniu dekretu kompromisarskiego z 6 marca 1732 r., przyznał Leonowi część Isajowską, Teodorowi część Szkietowską (wspólną z Daką [?] Czopowskim), a Hrehorowi i Maryannie część Repetowską; ojczystą część Sieczkowszczyzna otrzymali bracia, a grunty części Korzowskiej [?] (Szurmanowskiej) podzielono na trzy, bór zaś po połowie. Za niepiśmiennych strony, które postawiły krzyżyki, podpisali się krewni (m.in. Roman, Leon i Joachim Czopowscy) oraz przyjaciele.

Nr w rękopisie: 12 (1735, seria I)

Transkrypcja

k. 359v

1Possessia Urodz. Imci Pana Re-

2miana Czopowskiego Namiesni-

3ka Grodzkiego Owruckiego w Ra-

4domisku [?] Staryca [?]

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

6Miesiąca July Pierwszego Dnia.

7[reklamant:] Na urzędzie

k. 360

1Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolew-

2skiey Mści w Owruczu Przedemną Alexan-

3drem Baranowskim Namiesnikiem na ten

4czas Podwoiewodztwa Grodzkim Generału

5Woiedztwa Kyowskiego y Xięgami ninieysze-

6mi Grodzkiemi Kyowskiemi Stanowszy o-

7czewiście Woźny Generał Wdztwa Kyowskiego

8y Innych Opatrzny Ignacy Hawryłowicz w-

9moc prawdziwey wierney y skuteczney Rela-

10cyi swoiey zawnie ustnie y dobrowolnie dla

11zapisania do xiąg ninieyszych zeznał Iż on

12Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydzie-

13stego Piątego Die vigesima octava Juny, na

14affektacyą y Prawną Rekwizycyą Urodz. Imci

15Pana Remigiana Czopowskiego Namiesnika

16Grodzkiego Owruckiego maiąc przy sobie stronę

17szlachty Ludzi wiary godnych Urodz. Ichmo

18Panow Konstantego Daszkiewicza y Jerzego

19Sliczowskiego [?] dla lepszey wiary użytych y

20przysposobionych Był w Dobrach y Granicie [?]

21Czopowskim w Wodztwie Kyows. a Powiecie Zyto-

22mirskim leżących na Rudnisku pustym na

23Rzece Irszy będącym, gdzie będąc vigore Zapi-

24su perpetuae Donationis od Urodz. Ichmo Pa-

25now Czopowskich wszystkich Dziedziców y Pos-

26sessorow Dobr tosz [?] Czopowicz w Zapisie Ory-

27ginalnym wyrażonych Rekwirentowi te-

28raznieyszemu danego y służącego de Actu et Data

29eius w Czopowiczach Roku Tysiąc Siedmset

30[reklamant:] Dwudziestego

k. 360v

1Dwudziestego wtorego Die septima Septembris

2spisanego Roku zas Tysiąc Siedmset Dwudzie-

3stego Trzeciego Die vigesima Tertia February

4in Castro Kijoviensi per oblatam podanego

5tak że vigore dawnieyszey Possessyi teraznie-

6yszemu Rekwirentowi wten Rudnisko stu-

7cey [?] w Grodzie owruc[kim] Roku Tysiąc Siedmset

8Dwudziestego Trzeciego die Octava Marty

9zapisaney, ocrym tenze zapis y Possessya la-

10tius et lucutentius [?] in se obloquuntur a że

11wtym że Zapisie wyrażono że z Gruntami

12po obuch stronach Rzeki Irszy y tego Rudni-

13ska tylko distantiam loci nieobwarowano

14było, tedy modernus Requirens cavendo

15wszelkiey całości żeby in posterum zadnego

16mankamenta niebyło rozmowiwszy się y

17postanowiwszy z Urodz[onymi] Ichmi Pany Cropow-

18skiemi tak Dziedzicami iako y Possessorami

19Dobr Cropowicz żeby Stronom obom difficul-

20tates niedziały się tedy circum circa warue

21się te Rudnisko pomienione poczowszy od Rzeki

22Irszy gdzie Rzeka Trostenica upada y tyz

23Rzeką Trostenicą w gore aż Granica nale-

24zyta Cropowska idzie drugim Koncem w

25Rzekę Irszę y tąz Rzeką Irszą w niz w rzeczkę

26ktora idzie zewsi Cropowicz w gore y z tey

27rzeczki w prawą rękę potokiem w błota y z

28tych błot w gołe błotą z gołego błota w oles

29[reklamant:] Błotny

k. 361

1błotny z tego Ossu w Rzekę Irszę a z Rzeki Irszy

2do upadaiącey Rzeki Trostenicy z kąd się piąta za-

3częta te Grunta do spokoyney realney y aktual-

4ney wieczney dziedziczney teraznieyszemu Re-

5kwirentowi Potomkom y Sukcessorom Imci ia-

6ko się te Grunta w sobie maią nemine impugnan-

7te et contradicente perpetuis temporibus podał,

8y postąpił Possessyi, A tak on mianowany wo-

9źny tyz stroną szlachtą przytomną swiadczy-

10szy się y z tamtąd powrociwszy, o tym tę swoię Re-

11lacyą przez siebie podaney Possessyi przedemną

12Urzędem uczyniły zeznał, prosząc Iey o przy-

13ięcie do akt co y otrzymał Ignacy Hawryłowicz

14woźny Scribendi ignarus +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Urodz. = Urodzonego; Imci = Jegomości; „Trzydziestego Piątego” – odczyt liczebnika niepewny („Piątego”).

Akt jest dalszym ciągiem relacji woźnego, której tytuł i numer znajdują się na poprzedniej stronie.

„Die vigesima octava Juny” – dnia 28 czerwca (1735).

„vigore Zapisu perpetuae Donationis” – na mocy zapisu wieczystej darowizny; „de Actu et Data eius” – z datą jego sporządzenia.

Wyraz „Granicie” odczytany niepewnie; może chodzić o „Gruncie”.

Czopowicze – dziś Czopowicze/Чоповичі, obwód żytomierski; rzeka Irsza – dopływ Teterewu.

Fragment aktu (zapis/possesya rudniska nad rzeką Irszą); tytuł i początek na poprzedniej stronie. Daty: zapis spisany 22 [?] dnia, die septima Septembris; oblata w grodzie kijowskim 23 II 1723; possesya w grodzie owruckim 8 III 1723.

Łac.: vigore – mocą; latius et luculentius in se obloquuntur – szerzej i jaśniej w sobie mówią; distantiam loci – odległości miejsca; modernus Requirens cavendo – obecny wnoszący, zabezpieczając; in posterum – na przyszłość; difficultates – trudności; circum circa – dookoła.

Rzeka Irsza – dopływ Teterewa, pow. owrucki/żytomierski; Trostenica – jej dopływ.

nemine impugnante et contradicente perpetuis temporibus – nikomu nie sprzeciwiającemu się ani nie zaprzeczającemu, po wieczne czasy; Scribendi ignarus – nieumiejący pisać (stąd znak krzyża).

Irsza – rzeka, dopływ Teterewu; Trostenica – mniejsza rzeka (Trościanica) na Polesiu kijowskim.

Streszczenie

1lipca 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Aleksandrem Baranowskim, woźny generał Ignacy Hawryłowicz zeznał, że 28 czerwca 1735 r., na żądanie Remigiana Czopowskiego, namiestnika grodzkiego owruckiego, w obecności szlachty Konstantego Daszkiewicza i Jerzego Śliczowskiego [?], był w dobrach czopowskich w pow. żytomierskim na pustym rudnisku nad rzeką Irszą. Na mocy zapisu wieczystej donacji Czopowskich, dziedziców Czopowicz, spisanego w Czopowiczach 7 września 1722 r., oblatowanego w grodzie kijowskim 23 lutego 1723 r., oraz wcześniejszej posesji zapisanej w grodzie owruckim 8 marca 1723 r., a także nowego porozumienia z Czopowskimi (Cropowskimi [?]) co do granic, woźny wprowadził rekwirenta w wieczyste posiadanie rudniska w opisanych granicach (rzeki Irsza i Trostenica, rzeczka spod wsi, błota, olsy). Woźny był niepiśmienny.

Nr w rękopisie: 13 (1735, seria I)

Transkrypcja

k. 361

1Oblata Zapisu Cessionis od Uro-

2dzonych Ichmw Panow Leona y

3Teodora Czepowskich Braci między

4sobą rodzonych y Innych Urodz.

5ImPanu Remianowi Czepowskie-

6mu Namiesnikowi Grodzkiemu

7Owruc. danego y służącego

8Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

9Miesiąca Iulij Dwudziestego Pierwszego dnia

10Na Urzędzie Grodzkim w Miescie Iego Krolew-

11skiey Mości Owruczu Przedemną Alexandrem

12Baranowskim Namiesnikiem ptunc Podwo-

13iewodztwa Grodzkim Generału Woiewodztwa

14Kyiows. y Xięgami niniejszemi Grodz. Kyiowskiemi

15[reklamant:] Comparens

k. 361v

1Comparens personaliter Urodzony Jmść Pan Remigi-

2an Kropowski [?] Namiesnik Grodzki Owrucki Oryginał

3Zapisu Cessionis od Urodzonych Ichmw Panow Le-

4ona y Teodora Kropowskich [?] Braci między sobą rodzo-

5nych y Urodzoney Jeymsci Pani Maryanny Hrecho-

6wey Kropowskiey [?] Corki między rzesztego Urodzonẽ

7Jmci Pana Alexandra Filonenka Kropowskiego

8a Synowicy rodzoney wysz pomienionych Ichmw

9Panow Leona y Teodora Filonenkow Kropowskich

10in assistentia Urodz. Hrehorego Duczenka [?] Kro:

11powskiego Męża swego na rzecz wtymże Zapisie

12wyrażoną zezwalaiącego z podpisem ręki Przy

13iaciełskiey przypołożonych Czterech Krzyżykach

14wysz wyrażonych Ichmw rękami swemi własne

15mi iako pisać nieumieiących na mieyscu y zaπ:

16proszeniem także z podpisami rąk inszych Ichw

17Panow Przyiacioł uproszonych sobie offerentowi

18danego y służącego ratione introcontentorum

19dla zapisania do xiąg ninieyszych per oblatam

20podał. De eo verborum qui sequitur tenore.

21My Leon y Teodor Kropowscy Bracia między

22sobą rodzeni y Ja Maryanna Hrehorowa Kro:

23powska Corka między rzesztego Urodz. Jmści Pana

24Alexandra Filonenka Kropowskiego, a synowi:

25ca rodzona pomienionych Ichmw Panow Leona

26y Teodora Filonenkow Kropowskich z assysten:

27cyą Małżonka mego Jmci Pana Hrehorego Du:

28czenka Kropowskiego na mięy wyrażoną rzecz ze

29zwalaiącego, zdrowi będąc na ciałach y umysłach

30odstąpiwszy naszey własney należney Ziemskiey

31Jurisdykcyi Prawa Forum Powiatu y wdztwa

k. 362

1a podteraznieyszy List dobrowolny Zapis nasz Cessio-

2nis y tego niżey wyrażone Kondycye punkta ylliga-

3menta z dobrami y Sukcessorami naszemi całe się

4poddaiąc y ocielaiąc [?] wiadomo iawno czyniemy

5dobrowolnie zeznawamy y oznaymuiemy kożde-

6mu komu by o tym wiedzieć należało teraz na

7potym y zawordy [?]. Iż my zeznawaiące maiąc dobro

8nasze to iest Drzewa barćne [?] Ostrow nasz zastaw-

9ny przezwiskiem Pobidny [?] w Dobrach y Grunie

10nowych Lyplanach [?] ad praesens w Possessyi Urodz.

11Jmści Pana Remiana [?] Czopowskiego [?] Namiesni-

12ka Grodzkiego Owruckiego będących w Woiewodz-

13twie Kijowskim a Powiecie Zytomirskim o Grani-

14ce z Dobrami wsi Czopowicz [?] leżących w Pięcdzie-

15siąt złotych Polł. pierwiey Originalnym Zapisem

16Oycu naszemu Jmści Panu Filonowi Czopowskie[mu]

17mu przez Ordę zabitemu od Urodz. Ichmciów Pa-

18now Franciszka y Anny Lyplanskiego [?] Woiewod-

19kich Małł. ktory zapis Roku Tysiąc Szescset

20Dziewięćdziesiąt Osmego Dnia Dwudziestego

21Maja gdy Nieprzyiaciel Krzyza swiętego to iest

22Tatarowie w Woiewodztwo Kijowskie wtargneli Lu-

23dzi w niewolą y wszystkie ruchomosci brali, wsi

24ogniem palili, w ten czas y wieś Czopowicze

25zruinowali y Dom nasz wniwecz obrocili,

26y funditus zrabowali, Skrzynkę w ktorey

27pieniądze y niemało roznych Dokumentow

28było na kawałki rozbili y co było zabrali

29o Oyca naszego Urodz. Jmci Pana Filona Czo-

30powskiego okrutnie zabili w ten czas y ten

31[reklamant:] Zapis

k. 362v

1Zapis zginął iako y Mnie Teodora Chropowskie-

2go w niewolą Tatarską wzieli byli, potym po smier-

3ci teyże Jeymsci Paniey Franciszkowey Woie-

4wodzkiey y powyściu Mnie Teodora Chropow-

5skiego z niewoli drugim Zapisem od Urodzo-

6Jchmw Panow tegoż Franciszka Woiewodzkie-

7go Oyca y Wincentego Woiewodzkiego Syna

8Jmsci złoż zeszłą Jeymoscią Panią Anną Li-

9planskiego [?] Franciszkową Woiewodzką spło-

10dzonego in vim approbationis na też Sześć-

11set złł Poll y na Dwa Belce miodu prasnego

12oraz y na też Drzewo Bartne Ostrow Posidny [?]

13Na ostatek Trzecim Zapisem przypisowym

14na Dwadziescia złł Poll y na tenże Ostrow Po-

15sidny [?] Mnie Teodorowi Chropowskiemu danym

16wraz summę czterywszy w Sumie Siedmiu-

17dziesiąt złł Poll y Dwoch Belcach miodu nam

18Czernawaiącym [?] zastawne y zawiedzione Ja-

19ko o tym te Zapisy seu asekuracye Jedna Ro-

20ku Tysiąc Siedmset Jedynastego Die secunda

21Septembris, a drugi Roku Tysiąc Siedmset

22Dwudziestego Die vigesima Septima Aprilis

23do xiąg Grodzkich Kiiowskich per oblatam po-

24dane Atestacya od Jchmw Panow Szlachty do

25Trzetego Swiadomych dana y szyrzey w so-

26bie obmawiaią, a będąc teraz My Czerna-

27waiące [?] potrzebni Summy pieniędzy tedy

28wszytkę zpełna odebralismy te naszą sum-

29mę pieniędzy złł Poll Siedmdziesiąt y dwa

30belce miodu prasnego na wyż pomienione

31[reklamant:] Zapisy

k. 363

1Zapisy nam winny y należące z rąk Urodz. Jmci Pa-

2na Remiana Cropowskiego [?] Namiesnika Grodzkie-

3go Owrucz. iako tenutora tych Dobr Liplan [?] nowych

4z ktorego odebrania tey Summy niniejszym Za-

5pisem naszym cessionis Jmsci kwituiemy. A za tym

6tez pomienioną summę Siedmdziesiąt złł. Poll.

7y dwa beczce [?] miodu oroz [?] w tey summie nam za-

8stawne y prawo zapisy seu assekuracye na ten

9Drzewa bartne y ostrow cały Pobidny [?] leżące

10ze wszystkiemi przynależytosciami z Gruntami

11w tym ostrowie zarosłami Sianożęciami Lasa-

12mi Dąbrowami borami z drzewem bartnym y

13niebartnym z przerobami [?] y bez przerob Uklada-

14mi robieniem barci zdaniami Miodowemi Recz-

15kami błotami biciem zwierza y Innemi wszyst-

16kiemi y wszelakiemi mianowanemi y niemia-

17nowanemi pozytkami w tym ostrowie znayduią-

18cemi się z tym wszystkim in rem et personam

19tegoż Urodz. Jmci Pana Remiana Cropowskiego [?]

20Namiesnika Grodz. Owruckiego zgotową według

21Prawa ewikcyą z Gotową Possessyą swoim Prawem

22zastawnym wlewamy ceduiemy y zapisuiemy

23do Possessyi spokoyney przez woznego y szlachte

24ktorych sobie sposobić czasu sposobnego może,

25ex nunc podaiemy y postępuiemy wolno tedy

26iuz iest y będzie Jmci Panu Remianowi Cro-

27powskiemu [?] Namiesnikowi Grodzkiemu Owru-

28ckiemu ten Grunt ostrow Pobidny [?] z drzewem

29bartnym y ze wszystkim, tym iako się opisało

30w Possessyą swoią obiąwszy trzymać zazywać

31y rządzić swoim Prawem komu chcęc puscić

32[reklamant:] Amy [?]

k. 363v

1A my iuż zeznawaiące od Aktu tego Zapisu zrzekszy

2się żadney przeszkody czynic niemamy. Owszem

3od wszelakich Impedymentow ex re et personis

4nostris zachodzących bronić y ewinkować obligu-

5iemy się. A to pod zakładem drugiey takowey ze

6Summy Siedmidziesiąt Złł. Poll. y pod nadgro-

7dzeniem szkod z tyd pochodzących in casu zas

8contraventionis Forum ubiquinarium et

9Terminum peremptorium we wszelakim

10generaliter Sądzie y Urzędzie Korony Polskiey

11cuiuscunque Regestro Amputatis Omnibus

12Beneficiys Juris quot quot sunt do odpowia-

13dania sobie naznaczamy y na to dalismy ten

14nasz List Zapis Cessionis z podpisami ręk

15na mieyscu naszym czało pisać nieumieiących

16Przyiaciela y z podpisami drugich JchMciow Pa-

17now Przyiacioł do podpisu od nas uproszo-

18nych Działo się w Popowiczach Roku Ty-

19siąc Siedmset Trzydziestego Piątego Miesiąca

20July Siedmnastego Dnia. U tego Zapisu Ces-

21sionis przyłożonych czterech Krzyżykach

22podpisy rąk w te słowa + + + + Na mieyscu

23JchMciow wyz wyrażonych zeznawaiących do

24tego Zapisu czało proszony od JchMciow podpi-

25suię się Leon Popowski mp. Proszony Przy-

26iaciel do tego Zapisu Cessionis podpisuię się

27Jan Meleniewski [?] Namiesnik Grodzki Zy-

28tomirski mp. Jako proszony przyiaciel od

29JchMciow zeznawaiących do tego Zapisu Cessio-

30nis podpisuię się Jan Kalenski [?] mp. Ktory ze

31to Zapis za podaniem y prozbą Jmci podawaiącego

32a za moim Urzędowym przyięciem wszystek z począt-

33ku aż do końca słowo w słowo do Xiąg iest ingrossowany [na marginesie: correxi]

Objaśnienia i tłumaczenia

Zapis Cessionis – zapis cesji (odstąpienia praw); ptunc = pro tunc – na ten czas; Generał – tu: urząd grodzki generalny województwa; Comparens – stawający osobiście.

Nota marginalna boczna: „Correctum et originale recepit…” – skorygowano, oryginał odebrał…; nazwisko odbierającego niepewne.

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; Cessionis – cesji, ustąpienia; ratione introcontentorum – z racji zawartych w nim treści; per oblatam – przez oblatę; de eo verborum qui sequitur tenore – tej treści słowami, jak następuje.

„między rzesztego” – prawdopodobnie zniekształcone „między zmarłego”/„nieboszczyka”; odczyt niepewny.

Nazwisko Kropowski odczytane niepewnie; pierwsza litera może być też C/Cz.

Numer karty 361v przyjęto według oznaczenia „361” w lewym górnym rogu z dopiskiem odczytanym jako „v”; strona jest dalszym ciągiem aktu z poprzedniej strony.

Cessionis (łac.) – cesji, ustąpienia; funditus – doszczętnie; ad praesens – obecnie; Małł. – małżonków; Polł. – polskich. Napad tatarski datowany w tekście na 20 V 1698.

in vim approbationis – „na mocy zatwierdzenia”; seu – „czyli”; per oblatam – „przez oblatę”; Die secunda Septembris – 2 IX (1711); Die vigesima Septima Aprilis – 27 IV (1720). Złł Poll – złotych polskich; belce miodu prasnego – beczki/kłody miodu przaśnego; drzewo bartne – drzewa bartne (pszczele). Nazwy „Posidny” i „Czernawaiący” niepewne.

in rem et personam (łac.) – na rzecz i osobę; cessionis – cesji; seu – czyli; ex nunc – od teraz; ewikcya – rękojmia prawna obrony posiadania; złł. Poll. – złotych polskich; Owrucz. – owruckiego; Namiesnik Grodzki – zastępca starosty/podstarościego w urzędzie grodzkim.

ex re et personis nostris – z rzeczy i osób naszych; ewinkować – bronić prawnie (evincere); in casu contraventionis – w razie naruszenia; Forum ubiquinarium et Terminum peremptorium – sąd wszędzie właściwy i termin zawity; cuiuscunque Regestro Amputatis Omnibus Beneficiys Juris quot quot sunt – z jakiegokolwiek regestru, z odjęciem wszelkich dobrodziejstw prawa, ile ich jest; Cessionis – cesji, ustąpienia; mp. – manu propria, ręką własną; correxi – poprawiłem (notka kancelaryjna); data zapisu 17 VII 1735, Popowicze.

Streszczenie

21lipca 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Aleksandrem Baranowskim, Remigian Czopowski (zapisywany też Kropowski/Cropowski [?]), namiestnik grodzki owrucki, podał do oblaty zapis cesji od braci Leona i Teodora Filonenków oraz ich bratanicy Maryanny Hrehorowej, córki zmarłego Aleksandra Filonenki, przy asystencji jej męża Hrehorego Duczenki. W zapisie, sporządzonym w Popowiczach [?] 17 lipca 1735 r., zeznający wyłożyli, że ich ojciec Filon Czopowski miał zastawny ostrów z drzewem bartnym Pobidny [?] w dobrach Nowe Liplany [?] w pow. żytomierskim od Franciszka i Anny z Liplańskich [?] Wojewódzkich za 50 zł, lecz zapis zaginął, gdy 20 maja 1698 r. Tatarzy zrujnowali Czopowicze, zabili Filona i uprowadzili Teodora w jasyr; później Wojewódzcy potwierdzili zastaw zapisami (oblatowanymi w grodzie kijowskim 2 IX 1711 i 27 IV 1720 r.), łącznie na 70 zł i dwie beczki miodu przaśnego. Po otrzymaniu 70 zł i dwóch beczek miodu od Remigiana Czopowskiego, tenutora Nowych Liplan, pokwitowali go i scedowali mu prawo zastawne do ostrowu ze wszystkimi pożytkami, z ewikcją pod zakładem 70 zł. Za niepiśmiennych podpisał się Leon Popowski [?], a jako przyjaciele Jan Meleniewski [?], namiestnik grodzki żytomierski, i Jan Kaleński [?].

Nr w rękopisie: 14 (1735, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 364

1Oblata Regestru pozostałych rzeczy

2Wielmożnego JmPana Hańskiego Cho-

3rążego Zytomirskiego we Dworze U-

4szomirskim.

5Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

6Miesiąca July Dwudziestego Pierwszego Dnia

7Na Urzędzie Grodzkim w Miescie Jego Krolew-

8skiey Mości Owruczu przedemną Alexandrem

9Baranowskim [?] Namiesnikiem, natenczas Pod-

10woiewodztwa Grodzkiego Generału Woiewodztwa Kijow-

11skiego y Xięgami niniejszemi Grodzkiemi Kijow-

12skiemi Comparens personaliter Wiel. JmćPan

13Kazimierz Bohusz Hatkiewicz [?] Hołowiński [?] [?]

14ski Regestr roznych rzeczy Wiel. JmćPana

15Hańskiego Chorążego Zytomirskiego we Dwo-

16rze Uszomirskim zostawionych przez JmćPa

17Comparenta iuxta ostensam Possessionem

18Bonorum Uszomira po ustąpieniu Wiel.

19JmćPana Niedźwieckiego [?] Podstolego Mo-

20zyrskiego we Dworze w Spichlerzyku pozo-

21stałych in praesentia niżey wyrażonego Wo-

22źnego y strony szlachty spisany z podpisem

23ręki swey własney y tych że JchmościOw Szla-

24chty Przyiaciół niżey wyrażonych dore-

25wizyi ob maius testimonium uproszo-

26nych, tudzież y Woźnego przy położeniu

k. 364v

1ydoma ich Krzyzykow ratione intro conten-

2torum do xiąg ninieyszych per oblatam po-

3dał, de tenore sequenti. Regestr rzeczy Wiel-

4mozneyo JmciPana Bonawentury Hanskie-

5go Cześnika [?] Zytomirskiego we Dworze Usso-

6mirskim w Spichlerzyku. Czego przedtym circa

7apprehensionem y podania Dobr Ussomira ef-

8ficere in Possessionem Wiell. JmciPanu Serzemu [?]

9Bogusowi Cześnikowi Zakroczymskiemu od po-

10mienionego Wiell. JmciPana Hanskiego zosta-

11wionych y do tych czas tamze przez czas nie-

12maty zostaiącyh; A po tym teraz kiedy Wiell. JmP.

13Pan Franciszek Ksawery [?] Niedzwiedzki Podst. Mozyrsk.

14trzymaiąc pewnym Contractem te Dobra wy-

15trzymac [?] nie przez Rok dłuzey ich niechcąc trzymac

16JmciPanu Antoniemu Kazimierzowi Bo-

17husowi in Possessionem na zad benevole

18et pacifice oddał, y tenze pomieniony JmC.

19Pan Bohusz przy szlachcie y woznym circa

20apprehensionem et pacificam Possessionem

21eorundem Bonorum Ussomira propter

22omnem eventum et securitatem sui,

23Te rzeczy zaraz przy szlachcie y Woznym ka-

24zał rewidowac y spisac a osobliwie ex ra-

25tione ze Moskwa za Possessyi wyzey wy-

26razonego Wiell. JmPana Niedzwiedzkie-

27go przechodząc przez Ussomirz y nocu-

28iąc tam noc iedną do tego Spichlerzy-

29ka dobyli się byli y co z tych rzeczy mieli

30[reklamant:] byli

k. 365

1były pobrać spisany Die Vigesima Quarta July Anno

2Dni Millesimo Septingentesimo Tricesimo Quarto

3A naprzod wszedłszy do Szpichlerzyka w Brysiąłu [?] z

4Dziegciem Kuf trzy stoi, tojest Kuf większych dwie

5trzecia mnieysza, we wszystkich tych Kufach ma-

6łojest Dziegciu bo w pierwszey Kufie większey

7na spodzie (według miary swoiey na piędz tylko

8iedną y Łyżkie [?] alias na trzy palce) Dziegciu zo-

9stało, w drugiey mniey niż na piędź chromą [?] a

10w trzeciey ieszcze mniey bo tylko troche więcey

11niż na dłoń Dziegciu na spodzie zostało. Tego ma-

12ry [?] wszystkiey tamże nad Kufami w scianie zo-

13stawione są. Potym do samego Szpichlerzyka

14wszedłszy po lewym Boku alias po lewey stro-

15nie Soli beczek dużych pięć pakowanych stoi

16iednak niewszystkim pełnych iako to

17pierwsza beczka na piędź niepełna, druga

18na dłoń, trzecia troche mniey niż na dłoń

19Czwarta na piędź y Łyżkie [?] alias na trzy pal-

20ce, Piąta mniey niż na dłoń niepełna. Item

21tamże na pomoscie prozne Koryto stoi. Item

22tamże w Kupie Sosznikow [?] puł piąty pary.

23Item tamże żelaza Sztabek Dwadziescia

24y trzy. Item tamże żelaza Szyn osiem. Item

25w teyże Kupie Sosznikow [?] par Dwie. Item

26Czelusnik do pieca alias łastyke [?] w tymże

27Szpichlerzyku iest Piec Kaflowy biały w

28ktorym z Brysięła [?] palaią a w tym Piecu

29za Piecem Laza [?] Dziura wytłuczona Kło-

30[reklamant:] […]

k. 365v

1ę Moskwa [?] podczas przechodu swego

2przez Uszomierz [?] Ante Possessione Wiel.

3Jegomości Pana Niedzwiedzkiego dobyw

4szy się do teyże Cerkwi [?] ktorey tak tako Ludne [?]

5zesnawiali [?] wyboli [?], Działo się we Dworze

6Uszomirskim Dnia Dwudziestego Czwar-

7tego Julij Anno Domini Millesimo Septin-

8gentesimo Trigesimo Quarto ut supra

9U tego Regestru podpisy tych [?] w te słowa

10Antoni Kazimierz Bohusz [?] Hulkiewicz [?] Stol-

11nik Parnawski Michał Wyhowski [?] do

12tey Rewizyi Przyiaciel Paweł Staszkie-

13wicz iako nieumieiący pisać kładę zna-

14ki Krzyża Swiętego Hrehory Uszomirski Wo-

15zny pisać nieumieiący. Ktory to tako-

16westo [?] za podaniem y prozbą JmPa

17podawaiącego a za moim urzę-

18dowym przyięciem wszystek

19z początku aż do konca

20słowo w słowo całsię

21w sobie ma do Xięg

22niniey[szy]ch Grod-

23zkich Kiiow-

24skich iest

25ingros-

26sowa-

27ny

28[parafa]

Objaśnienia i tłumaczenia

Correctum et Originale recepit idem Offerens – poprawione, a oryginał odebrał tenże podający (notka marginalna pionowa).

comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; iuxta ostensam possessionem bonorum – stosownie do okazanego posiadania dóbr; in praesentia – w obecności; ob maius testimonium – dla większego świadectwa.

Dwudziestego Pierwszego – odczyt liczebnika dnia niepewny („Pierwszego” zapisane skrótem).

Uszomir – dziś Uszomyr, obwód żytomierski, Ukraina.

ratione introcontentorum – z racji treści w nim zawartej; per oblatam – przez oblatę; de tenore sequenti – następującej treści; circa apprehensionem – przy objęciu; in possessionem – w posiadanie; benevole et pacifice – dobrowolnie i spokojnie; eorundem Bonorum – tychże dóbr; propter omnem eventum et securitatem sui – na wszelki wypadek i dla swego bezpieczeństwa; Podst. Mozyrsk. – podstoli mozyrski.

Die Vigesima Quarta July Anno Domini Millesimo Septingentesimo Tricesimo Quarto – dnia 24 lipca roku Pańskiego 1734; „Dni” = Domini; „alias” = inaczej; tekst to inwentarz (wizja) zawartości spichlerza: dziegieć w kufach, sól w beczkach, żelazo w sztabach i szynach, sośniki (lemiesze sochy?); „puł piąty” = cztery i pół.

„Ante possessione” – przed objęciem w posiadanie; „Anno Domini Millesimo Septingentesimo Trigesimo Quarto ut supra” – roku Pańskiego 1734, jak wyżej; „ingrossowany” – wpisany do ksiąg; „Correctum” – poprawiono (skolacjonowano). Data rewizji: 24 VII 1734, dwór w Uszomierzu.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

21lipca 1735 r. w urzędzie grodzkim w Owruczu, przed namiestnikiem Aleksandrem Baranowskim [?], Kazimierz Bohusz Hatkiewicz [?] podał do oblaty rejestr rzeczy Bonawentury Hańskiego, cześnika (w tytule chorążego) żytomierskiego, pozostawionych w spichlerzu dworu w Uszomirzu. Rejestr spisano 24 lipca 1734 r. w obecności woźnego i szlachty, gdy Franciszek Ksawery [?] Niedźwiedzki, podstoli mozyrski, który trzymał te dobra kontraktem, oddał je dobrowolnie Antoniemu Kazimierzowi Bohuszowi; spis sporządzono także dlatego, że przechodzące wojska moskiewskie włamały się do spichlerza. W spichlerzu zanotowano m.in. trzy kufy z resztkami dziegciu, pięć niepełnych beczek soli, koryto, 23 sztaby i 8 szyn żelaza, sośniki [?] oraz uszkodzony piec kaflowy. Rejestr podpisali Antoni Kazimierz Bohusz Hulkiewicz [?], stolnik parnawski, Michał Wyhowski [?], a krzyżykami Paweł Staszkiewicz i woźny Hrehory Uszomirski.

Nr w rękopisie: 15 (1735, seria I)

Transkrypcja

k. 366

1Oblata Kart Trzech od rożnych Ludzi

2JmPanu Janowi Malinowskiemu da-

3nych y Służących

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

5Miesiąca Augusta Osmego Dnia.

6Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci Zyto-

7mierzu, przedemną Janem Ewaldem [?] Lewkowskim [?]

8Namiesnikiem Podwoiewodztwa Grodzkim Ge-

9neralu Woiewodztwa Kiiowskiego, y Xięgami ni-

10nieyszemi Grodzkiemi Kiiowskiemi. Comparens

11pers. Ur. JmPan Jan Malinowski Kart Trzy alias

12assekuracyi od rożnych Ludzi Sobie Komparen-

13towi przy podpisaniu rąk danych y Służących

14rite intro contentorum dla wpisania do Xiąg

15ninieyszych per Oblatam podał z ktorych Pier-

16wsza takie się w Sobie ma. Ja niżey na Podpisie

17wyrażony znam tym Skryptem moim, iżem został

18winien JmPanu Janowi Malinowskiemu Towa-

19rzyszowi Chorągwi Pancerney JO. X. Jmści Kasztel-

20lana Krakowskiego Talerow Dwunascie to iest

21Złł. Poll. Dziewięćdziesiąt y Sześć ktore deklaruię

22oddać da Bog na Wielkanoc to iest w Roku

23przyszłym Tysiącznym Siedmsetnym Trzydzie-

24stym Czwartym wyż wyrażoną Summę w spo-

k. 366v

1nnomenemu [?] Imści na Termin wyrażony, w nieod-

2daniu zaś tey Summy powinienem drugą takową tłu-

3stą [?] zapłacić na co się ręką własną podpisuię przy znaku

4Krzyża Swiętego. † Jan Malinowski, Maryanna Ma-

5linowska my. Drugiego zaś Skryptu tenor takowy. Ia

6niżey na Podpisie wyrażony znam tym Skryptem

7moim iżem został winien długu własnego Ur. JmPanu

8Ianowi Malinowskiemu toiest Talerow bitych Dwadzie-

9scia y Trzy, Ktore Dwadziescia y Trzy za konia gniadego

10y Pistoletow parę, ktorą tę Summę powinien będę

11oddać da Bog na Swięty Michał Ruski w Roku te-

12raznieyszym Tysiąc Siedmset Trzydziestym Czwar-

13tym bez żadney odwłoki y turbacyi na co się dla lepszey

14wiary y pewnosci ręką moią własną podpisuię przy

15uproszonych IchMsciach Panach do tey Karty na ten

16czas będących. Działo się w Grodku Anno Millesimo

17Septingentesimo Trigesimo Quarto, Die Trigesima

18Aprilis. Jan Antoni Kurowicz [?]. Iako proszony Przy-

19iaciel do tey Karty podpisuię się Kazimierz Teho-

20rzewski [?]. Trzeci zaś Skrypt tak się w sobie ma.

21Ia niżey na podpisie wyrażony znam tym Skryptem

22moim iżem został winien długu pewnego Ur. JmPa-

23nu Ianowi Malinowskiemu za Konia Cisawego y

24Lederowice [?] z Blachą srebrną Talerow bitych Dwa-

25dziescia y Dwa ktorą tę Summę powinien będę

26oddać na Swięto Swiętego Michała Ruskiego

27w Roku teraznieyszym Tysiąc Siedmset Trzydzie-

28[reklamant:] stym

k. 367

1stym Czwartym bez żadney odwłoki y Prolonga-

2cyi przy podpisach ZiechMciów [?] Panów Przyiaciół y podpi-

3sie ręki moiey własney podpisuięsię. Działo się w Grod-

4ku Dnia Trzydziestego Aprilis Utego Skryptu podpi-

5sy ręki tem słowy Kazimierz Tchorzewski [?] mpp Iako

6proszony Przyiaciel do tey Karty od JmPana Tchorzew-

7skiego podpisuięsię Jan Mazurowicz [?] mpp Iako pisać

8nieumieiąca kładę znak krzyża Swiętego + Franciszka [?]

9ka Tchorzewska. Ktory zato Skrypt za podaniem

10y prośbą wyż mianowanego Inse [?] podawaiącego, ad acta

11moim Urzędowym przyięciem wszystko z porządkiem

12aż do końca słowo w słowo iak się w sobie ma, de-

13do xiąg niniejszych są ingrossowane.

Objaśnienia i tłumaczenia

Data: rok odczytany jako „Trzydziestego Piątego”, choć dług płatny na Wielkanoc 1734 „w roku przyszłym” – możliwy błąd pisarza lub odczytu; należy zweryfikować z sąsiednimi wpisami.

Comparens personaliter – stawiwszy się osobiście; rite intro contentorum – należycie, co do treści w nich zawartej; per Oblatam – do oblaty (wpisania do ksiąg).

JO. X. Jmści Kasztellana Krakowskiego – Jaśnie Oświeconego Księcia Jegomości kasztelana krakowskiego (zapewne ks. Janusz Antoni Wiśniowiecki).

Złł. Poll. – złotych polskich.

Fragment oblaty skryptów dłużnych na rzecz Jana Malinowskiego; tytuł i początek aktu na poprzedniej stronie. „Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Quarto, Die Trigesima Aprilis” – roku 1734, dnia 30 kwietnia. Św. Michał Ruski – święto Michała Archanioła wg kalendarza juliańskiego (8/19 XI). Ur. JmPan – Urodzony Jegomość Pan. „tłustą” – czytanie niepewne (zapewne „takową summę”). „Lederowice” – zapewne rząd/uzda (rzemienie) z blachą srebrną.

ad acta – do akt; ingrossowane – wpisane do ksiąg. Gródek – prawdopodobnie miejsce spisania skryptu. Odczyt nazwisk wystawców niepewny.

Streszczenie

8sierpnia 1735 r. w urzędzie grodzkim w Żytomierzu, przed namiestnikiem Janem Ewaldem [?] Lewkowskim [?], Jan Malinowski, towarzysz chorągwi pancernej kasztelana krakowskiego, podał do oblaty trzy skrypty dłużne wystawione na jego rzecz. Pierwszy (bez daty) dotyczy długu 12 talarów, tj. 96 zł, płatnego na Wielkanoc 1734 r. pod zakładem drugiej takiej sumy, i jest podpisany nazwiskami Jana i Maryanny Malinowskich przy znaku krzyża; drugi, z 30 kwietnia 1734 r. w Gródku [?], wystawił Jan Antoni Kurowicz [?] na 23 talary bite za konia gniadego i parę pistoletów, płatne na św. Michała Ruskiego 1734 r.; trzeci, tegoż dnia w Gródku, wystawił Kazimierz Tchorzewski [?] (z Franciszką Tchorzewską, niepiśmienną) na 22 talary bite za konia cisawego i rząd ze srebrną blachą, płatne na ten sam termin.

Nr w rękopisie: 16 (1735, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 367

1Possessya Sukcessorow niegdy WJmści

2Pana Trypolskiego Łowczego Mścisławskiego

3w Dobra Części Studenicy y Wołkowa [?] Sturgea [?]

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

5Miesiąca Augusta Dziewiątego Dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Miescie JKMci Zytomie-

7rzu, Przedemną Janem Walerym [?] Lewkowskim [?] Na-

8miesnikiem Podwoiewodztwa Grodzkiego Genera-

9ła Woiewodztwa Kiiowskiego y Xięgami Niniey-

10szemi Grodzkiemi Kiiowskiemi. Stanowszy oso-

11biście Woźny Generał Woiewodztwa Kiiowskiego

12y Innych Szlachetny Iozef Kotarowski [?]; in veri-

13tad verd ac fidelis Relationis palam publice

k. 367v

1liberey recognovit. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc

2Siedmset Trzydziestego Piątego Die Quarta Augusti na

3Affektacyą y prawą Requizycyą Urodzonych JchMciow Panow

4Michała Kazimierza Leona Iozefa Piotra Marcina

5Teressy Anny y Zofii Trypolskich Braci y Siostr mię-

6dzy Sobą rodzonych maiąc przy sobie Stronę Szlachty

7Ludzi wiary godnych eo majoris ac evidentioris Testi-

8mony gratia Sibi adhibitos Urodzonych JchMciow Panow Leona

9Konczakowskiego [?] y Iakuba Kulczewskiego [?] był naprzod

10we Wsi Studenicy gdzie będąc zwoławszy woyta y Gro-

11mady Studenieckiey Części Rekurrentow, wszystkę

12Część zaktą [?] w Sobie ma cum omnibus Attinentiis

13pertinentiisque podał tymże Requirentom w Possessyą

14Nemine impugnante et contradicente intromittował

15oraz zwołaney Gromadzie przykazał aby wszelkie

16powinnosc pełnili znaiąc Panow za Panow, ktorzy

17Poddani niebędąc sprzeczni zaraz posłuszenstwo

18pełnie poczeli. w czym Stroną Szlachtą oswiadczyw-

19szy się, a z tamtąd cum Praesentia eorundem Nobilium do Wsi

20Zwołosowa [?] pojechał. Gdzie przybywszy Roku y

21Dnia tegoż, simili modo wszystkę Część całą co

22w Sobie ma tymże Rekurrentom podał Podda-

23nych na tey Części zwoławszy będących posłu-

24szenstwo wszelkie y powinnosci pełnie przy-

25kazał, czemu Poddani teyże Części niebędąc

26sprzeczni, uznawszy Panow swoich za Panow

27posłuszenstwo pełnie poczeli. A tak on Wo-

28[reklamant:] zny

k. 368

1ny tąż Stroną Szlachtą przy Sobie będącą na zniczyszcach [?]

2oboch oświadczywszy się tu in Officio stanowszy pomie-

3nioney Possessyi uczynił Relacyą prosząc żeby Actis

4connotari co y otrzymał. Iozef Zelazowski [?]

Objaśnienia i tłumaczenia

WJmści – Wielmożnego Jegomości; in veritatem verae ac fidelis relationis palam publice – na dowód prawdziwej i wiernej relacji jawnie i publicznie. Możliwa Studenica w pow. owruckim [?].

Fragment relacji woźnego o wwiązaniu w posiadanie (intromisji). Łac.: „liberey recognovit” – dobrowolnie zeznał; „Die Quarta Augusti” – 4 sierpnia (1735); „eo majoris ac evidentioris Testimony gratia Sibi adhibitos” – dla większego i wyraźniejszego świadectwa przybranych; „cum omnibus Attinentiis pertinentiisque” – ze wszystkimi przynależnościami; „Nemine impugnante et contradicente” – nikt nie sprzeciwiał się ani nie zaprzeczał; „cum Praesentia eorundem Nobilium” – w obecności tychże szlachciców; „simili modo” – podobnym sposobem.

in Officio – w urzędzie; Actis connotari – aby zostało zapisane do akt. Koniec relacji woźnego o wprowadzeniu w posesję.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

9sierpnia 1735 r. w urzędzie grodzkim w Żytomierzu, przed namiestnikiem Janem Walerym [?] Lewkowskim [?], woźny generał Józef Kotarowski [?] zeznał, że 4 sierpnia 1735 r., na żądanie rodzeństwa Michała, Kazimierza, Leona, Józefa, Piotra, Marcina, Teresy, Anny i Zofii Trypolskich, sukcesorów zmarłego Trypolskiego, łowczego mścisławskiego, w obecności szlachty Leona Konczakowskiego [?] i Jakuba Kulczewskiego [?], wprowadził ich w posiadanie ich części we wsi Studenica, a następnie we wsi Zwołosów [?], ze wszystkimi przynależnościami, bez sprzeciwu nikogo. Zwołani wójt i gromady uznali nowych panów i przyrzekli posłuszeństwo. Relację podpisano nazwiskiem Józef Zelazowski [?].

Nr w rękopisie: 17 (1735, seria I)

Transkrypcja

k. 368

1Zapis Resignationis od Ur. Iakuba

2Wierzbickiego Urodzonemu Ianowi

3Daszkiewiczowi służący

4Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

5Miesiąca Augusta Trzynastego Dnia

6Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMści Zytomie-

7rzu ut supra Comparens Personaliter Urodzony JmP

8Pan Iakub Wierzbicki ten Zapis Perpetuae Resigna-

9tionis od siebie zeznawaiącego na Osobę Urodzonego

10JmP Pana Iana Daszkiewicza na Dobra część Wsi

11Kornisze [?] Wielkich dany y służący z podpisem Ręk[i]

12ki swey przed Aktami Grodu Kyowskiego zeznał w te

13słowa. Ia Iakub Wierzbicki z Urodzonego JmP Pana Ia-

14na Wierzbickiego Syn Oycem y Matczki swey Ioan-

15ny Wierzbickiey Iminiem [?] czyniący zdrowy będą-

16c na Ciele y Umyśle odstąpiwszy swoiey własney na-

17leżney Ziemskiey Iurysdykcyi a pod niniejszą Gro-

18du Kyowskiego całe się poddaię y Inkorporuię

19wiadomo zarowno czynię ustnie ac benevole zezna-

20ię Iż ia zeznawaiący maiąc Dobra część Wsi Korni-

21szcz [?] Wielkich w Woiewodztwie Wołynskim

22a Powiecie Zytomirskim Sytuowane po Antecesso-

23rach na mnie spadłe a będąc wolen wedle prawa

24pospolitego własnością swoią iak chcę rozporzą-

25dzać przeto pomienioną część Wsi Kornisze umy-

26śliłem Urodzonemu JmP Panu Ianowi Daszkiewi-

27czowi Synowi Urodzonego Alexandra Daszkiewicza

28[reklamant:] przedać

k. 368v

1przedac y na wiecznosc odresignowac iakoz niniyszym

2Zapisem Perpetuae Resignationis wyz wyrazone

3częsc wsi Wielkich Kornisze [?] z wszystkiemi Pię-

4tnastu Poddanemi ich całym Maiętkiem y dobyt-

5kiem co tylko do tey częsci wsi Kornisze należało

6y należy nic zoney [?] nie wyimuiąc ani wyłączaiąc

7temuz Uro: Janowi Daszkiewiczowi daię daruię

8y na wieczne czasy zapisuię ato za Summę dobro-

9wolnie umowioną Piętnascie Tysięcy złotych Polskich

10y gdy takową do rąk moich ten Uro: Daszkiewicz

11wypłaca przed to wypłacenia takowey Summy [?]

12wzięcia Intromissyi Dziedziczney temuz Prawona-

13bywcy natychmiast dozwalam y dopuszczam y

14bronic od wszelkich Impedymentow prawnych

15y nie prawnych mam y obowiązuię się Dan

16w Zytomierzu Tysiąc Siedmset Trzydziestego

17Piątego Roku Miesiąca Augusta Trzynastego

18Dnia Moią dobrowolnego zeznania Ręką.

19Jakub Wierzbicki [?] —

Objaśnienia i tłumaczenia

ut supra – jak wyżej; Comparens Personaliter – stawiwszy się osobiście; Perpetuae Resignationis – wieczystej rezygnacji (zrzeczenia); ac benevole – i dobrowolnie. Zapis „Woiewodztwie Wołynskim” przy powiecie żytomierskim – prawdopodobnie błąd pisarza (pow. żytomierski leżał w woj. kijowskim).

Perpetuae Resignationis – (zapisu) wieczystej rezygnacji; Intromissya – wwiązanie w posiadanie; Impedymenta – przeszkody. Data: 13 VIII 1735, Żytomierz. Uro: – Urodzony.

Streszczenie

13sierpnia 1735 r. w urzędzie grodzkim w Żytomierzu Jakub Wierzbicki, syn Jana i Joanny Wierzbickich, zeznał zapis wieczystej rezygnacji na rzecz Jana Daszkiewicza, syna Aleksandra. Sprzedał mu i odstąpił na wieczność odziedziczoną część wsi Kornisze Wielkie [?] (w tekście: w woj. wołyńskim, pow. żytomierskim) wraz z piętnastoma poddanymi i całym ich majątkiem, za umówioną sumę 15 000 zł, zezwalając na natychmiastową intromisję i zobowiązując się bronić nabywcę przed wszelkimi przeszkodami. Zapis, datowany w Żytomierzu tego samego dnia, podpisał zbywca.

Nr w rękopisie: 18 (1735, seria I)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 368v

1Possessya Urodz. Jey. mści Paniey Grzybowskiey [?]

2Wdowy w Dobra Zabołotce [?] Służąca

3Roku Tysiąc Siedmset Trzydziestego Piątego

4Miesiąca Augusta Szesnastego Dnia.

5Na Urzędzie Grodzkim w Mieście JKMci Zyto-

6mierzu przedemną Janem Wałewskim [?] Lewkow-

7skim [?] Namiesnikiem Podwoiewodztwa Grodzkiem

8Generału Woiewodztwa Kijowskiego y Xięgami niny

9[reklamant:] Ziemi.

k. 369

1skiem Grodzkiem Kijowskiem: Stanowszy oczewisćie Woź-

2ny Gen. Woiewodztwa Kijows. y Innych Szlachetny Iozef Iконenko[?]

3sk[?]i w moc prawdziwey wierney y Szczyrey Relacyi swoiey ia

4zeznał. Iż on Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Trzydzie-

5stego Piątego. Dnia Dwudziestego Piątego Maja. Ra Affecta-

6cyą y Prawną Requizycyą Vrodz. Jeymści Pani Zofii z

7Satankowskich [?] Przybowskiey [?] pozostałey Wdowy mając

8przy sobie stronę Szlachty ludzi wiary godnych Vrdz.

9Jchmciow PP. Jana Hurczyna [?] y Iozefa Dominika Bino-

10minis [?] Kamińskiego eo majoris ac evidentioris

11Testimony gratia Szkiadkiewicz [?] był w Dobrach Wsi

12Zakołotiu [?] Woiewodztwie Kijows. a Powiecie Zyt. leżących

13in Actuali Possessione Jeymści Requirentki

14Zostaiących, gdzie będąc vigore Iuris tey że Vrodz.

15Jeymści Pan. Zof. Przybowskiey [?] Servientis.

16Iusta Obloquentiam Prawa Ktego o Zapisaney

17Possessyi derelictae Viduae Iuris Dominalis [?]

18post fata mariti przerzeczone Dobra Wieś Zakoło-

19tie ze wszystkiemi do nich należącemi Grunta-

20mi Polami Zarostami Czertczami Lasami Dąbro-

21wami Łąkami Dąbrowami Sianożęciami Ostro-

22wami Pasiekami Borami drzewem bartnym

23y niebartnym Rzekami Rzeczkami Błotami Jezio-

24rami Stawami Stawkami Stawiszczami Mły-

25nami Młyniszczami Arędą Karczemny y Dwo-

26rne Ogrodami Rawojami [?] ludźmi Poddanemi

27y ich powinnosciami Danniami Czynszami Osy-

28pami Pańszczyzną Poddaństwem y ich

29wszelkim pożytkiem, owo zgoła ze wszyst-

30kiemi in genere et specie mianowanemi y niemia-

31nowanemi pozytkami dochodami Intratami

k. 369v

1y prynależnosciami Attynencyami y pertynen

2cyami tak iako się wyż pomienione Dobra w swo:

3ich miedzach Granicach y obychodziech circum

4stancyach y circumferentyach zdawna mia

5ty y zawierały y teraz maią y zawieraią do Spokoy

6ney realney y aktualney JeyMci Rekwirentce

7post fata JW. JmPana Jerzego Grzybowskiego [?]

8Małżonka Jey Mci nemine impugnante et con

9tradicente podał y prostąpił Possessyi officii

10oscią intromittował. Poddanych do Gromady zwo

11ławszy o Pani tak JeyMci Affektantce tera

12źnieyszey opowiedział y posłuszenstwo wszel

13kie im należące pełnie przykazał, ktory Pod:

14dani niwczym niebędąc sprzeczni wszelkie posłu

15szenstwo odzywac y pełnie deklarowali.

16Po ktorey Intromissyi w tym Szlachty tokie

17przytomną oswiadczywszy się deinde in Acta

18przybywszy o tym tey Possessyi Relacyą prze

19demną Urzędem uczynił y zeznał prosz

20szy eam Actis connotari co y otrzymał

21Jozef Korzeniewski [?] Woźny Ceterum ignarus.

Objaśnienia i tłumaczenia

Podwoiewodztwo Grodzkie – urząd podwojewodziego; Generał – woźny generalny.

eo majoris ac evidentioris testimonii gratia – dla większego i oczywistszego świadectwa; in actuali possessione – w rzeczywistym posiadaniu; vigore iuris … servientis – na mocy przysługującego prawa; derelictae viduae – pozostawionej wdowie; post fata mariti – po śmierci męża; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo.

Woźny Gen. – woźny generalny; Kijows. – kijowskiego; Zyt. – żytomierskim. Data czynności: 25 V 1735.

nemine impugnante et contradicente – nikt nie sprzeciwiając się ani nie protestując; officiose intromittował – urzędowo wprowadził; deinde in Acta – następnie do akt; eam Actis connotari – aby ją wpisano do akt; Ceterum ignarus – poza tym niepiśmienny (formuła przy podpisie woźnego).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

16sierpnia 1735 r. w urzędzie grodzkim w Żytomierzu, przed namiestnikiem Janem Wałewskim [?] Lewkowskim [?], woźny generał Józef Ikonenko [?] zeznał, że 25 maja 1735 r., na żądanie Zofii z Satankowskich [?] Przybowskiej [?] (w tytule Grzybowskiej [?]), wdowy, w obecności szlachty Jana Hurczyna [?] i Józefa Dominika Kamińskiego, był we wsi Zakołocie [?] (w tytule Zabołotce [?]) w pow. żytomierskim. Na mocy prawa przysługującego wdowie po śmierci męża Jerzego Grzybowskiego [?] wprowadził ją w spokojne posiadanie tej wsi ze wszystkimi gruntami, lasami, wodami, młynami, arendą, poddanymi i ich powinnościami; zwołani poddani przyrzekli jej posłuszeństwo. Relację podpisano nazwiskiem Józef Korzeniewski [?], woźny niepiśmienny.