Akty 41–60

Transkrypcja

k. 33v (skan 0035, strona lewa – dół)

1Obl. Testamentu niegdy Urod. Heleny Makarewi-

2czowey

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Januarij Dwudziestego Dnia.

5Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Grod. Winn. y przedemną Tomaszem

6Czarkowskim, Namiesnikiem Burgrab. Grod. Winn. Przysięgłym

7[reklamant:] Comparens

k. 34 (skan 0035, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 34

2Comparens Per.ter WJmćP. Ignacy Bielecki ten Testament

3przez niegdy Urod. Helenę Makarewiczową uczynio-

4ny, y własną Ręką z uproszonemi Przyiaciołami pod-

5pisany ratione intro Contentorum ad Acta Praesentia Castr. Capit.

6Vinnicen. per Obl. podał de Thenore tali: W Imię Troy-

7cy Przenayświętszey, iako każdy początek nie tylko Ży-

8cia Człowieka y czyn Jego, tesz y koniec Jego Życia

9od niey nie odmiennie Zawisł, Zaczym Ja Zupełną y nie-

10naruszoną to uznaiąc wiarą znakiem Krzyża Świętego

11przeżegnawszy się mowię w Imię Oyca y Syna y Du-

12cha Świętego Amen. Będąc na zmysłach wszelkich ie-

13szcze zdrowa, lubo na ciele osłabiona uznawszy się być

14Smiertelnym Stworzeniem na Obraz Boski z prochu

15y Ziemi Stworzoną, w tenże proch y Ziemię Obrocić

16się mam nie wiedząc iednak Spełnienia wyroków

17Sprawiedliwych Boskich nademną, czynię ten Te-

18stament Ostatniey woli moiey nie odmienney, iako

19mieć chcę y pragnę, nie tylko co do Duszy, lecz

20y do Ciała czynię zewszystkich mnie z naywyż-

21szey Boga mego udzielonych Opatrzności z

22Szczodro rozporządzenie, y rzeczy ruchomych y nie-

23ruchomych, ktory Testament w Ostatnim Skona-

24niu kiedy pokusy[?] na mnie bić[?] będą nie odmien-

25ny mieć chcę, oświadczaiąc się przed Nayświęt-

26szą Troycą, przed Stwurcą moim, przed Zbawi-

27cielem moim, przed Nayświętszą Matką Boską

28Aniołem Stróżem moim, y przed wszystkiemi

29Świętemi Patronami, y Patronkami moiemi y

30wszystkiemi Świętemi, przed Niebem y Światem

31że będąc Chrześcianką, Corką Świętego Kościoła Ka-

32tolickiego Rzymskiego, wierzę to wszystko co

33Kościoł Święty Katolicki wierzy, y do wie-

34rzenia podaie, a co On potępia y Ja potępiam, w

35Tey Wierze Żyię w niey y Zaraz[?] Umrzeć chcę. Dy-

36spozycya niżey wyrażona nie odmienna woli

37moiey Ostatniey iest ta: Naprzod Boski nad Sobą

38uznawszy Błogosławieństwa hoynie Łaskami Ob-

39fitemi od Naywyższego Boga Obdarzona będąc

40w Stanie Małżeńskim Dziatkami, zaco pokornie

41powinne Mu czynię dzięki; Jdąc Torem powinno-

42ści Świętey od Naywyższego Boga pozwoloney Ma-

43cierzyńskim Swoim, wszystkich Dziatek moich za-

44czowszy od Starszych aż do Młodszych, y Ich Potom-

45stwo utwierdzam Błogosławieństwem, tak iako nie-

46gdyś Bog Naywyższy błogosławił Abrahama, Jzaa-

47ka Jakoba, y Całe Pokolenie, tak y Ja pozwoloną od

48Boga mego mocą Jch wszystkich błogosławię y J-

49[reklamant:] Jstne[?]

k. 34v (skan 0036, strona lewa)

1stne[?] Macierzyńskie Swoie daię błogosławieństwo

2wszystkim przy tym wraz Im Łaskę, odpuszczam

3y niepamiętam, dla miłości iedynie Boskiey, wza-

4iemnie y Ja odpuszczenia żądam wszelkiego. Pa-

5piery wszelkiey Substancyi całey, S. P. Męża mego

6y moie, y Summy wszystkich Pieniężnych Lokowanych

7na rożnych Dobrach JmćP. Jozefowi Lasockiemu

8Zięciowi mojemu oddałam do Rąk Jego w Roku Tysiąc

9Siedmset, Sześćdziesiąt Piątym Obliguię aby Substan-

10cyą moią y Dziatek moich ewinkował, ktorego Zię-

11cia mojego Zwyż pomienionego proszę y Tym

12Testamentem Ostatniey woli moiey Stwierdzam

13y naznaczam za Opiekuna Dziatkom moim y za-

14Tey Substancyi moiey Zprawuiącego[?] y obowiązuię

15JmćP. Jozefa Lasockiego, aby odebrawszy Summy

16Szczerze y Sumiennie postępował, Żadney Krzywdy

17Synom, Corkom y Wnuczkom Sierotom pozostałym

18moim nie czyniąc. Co kolwiek trudu expensy

19podeymie JmćP. Lasocki Obowiązuię pod Błogo-

20sławieństwem moim Macierzyńskim Synow

21moich aby Słusznie kompensowali JmćP. Lasockie-

22mu, co kolwiek zaś Długow pokaże się na Assekur-

23acyach moich przezemnie Zaciągnionych na rożne

24potrzeby moie, to wszystko Synowie moi maią zapła-

25cić JmćP. Lasockiemu. Długi wszystkie wszem[?] Jakkol-

26wiek przez Męża S.P. mego y mnie zaciągnione JmćP.

27Lasocki ma zapłacić, a zas z Sukcessorami moiemi

28ma uczynić Podział finalny y Sprawiedliwy bez Kom-

29promissu, aby po Smierci moiey Kłutni żadney między

30Dziećmi moiemi niebyło. Zeznaię Ja że Corka moia

31Naystarsza Maryanna Primo Ostaszka secundo

32Kralowa[?] odebrała Posag Dwa Tysiące Złł Poll. Nro

33Dwa Tysiące Złł Poll., w tym nieprzezorność nasza

34z Mężem S.P. moim była, że od Męża Jey S.P. Alexan-

35dra Ostaszkiego Kwitu nie odebraliśmy, to iednak

36wszystko Sama JeyMćPani Maryanna Kralowa[?] Te-

37raznieysza, a przeszła Ostaszkowa Zeznać zechce

38iako y Zeznać Sprawiedliwie. Ja z Afektu mego

39macierzyńskiego naznaczam Jey Tym Testamentem

40moim Złł Poll. Pięćset Nro Złł Poll. Pięćset, aiżeby zwyż

41pomieniona JeyMćPani Maryanna Kralowa[?] Kwito-

42wała finalnie Synow moich z odebranego Posagu

43a co kolwiek JmćP. Kral[?] Zięć moy expensować

44będzie na pogrzebienie Ciała mego Ten Expens

45wszystek bez naymnieyszey krzywdy wrocić ma

46JmćP. Lasocki Zięć moy iako Go Obliguię. Corka moia

47Srednia Katarzyna Lasocka Dotąd Posagu Swego nie

48[reklamant:] odebrała

k. 35 (skan 0036, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 35

2odebrała, ktorey się należy Dwa Tysiące Złł Poll. z

3Prowizyą. Sierotom Wnuczkom moim po

4S.P. Corce moiey Rozy Jozefowiczowey pozosta-

5łym Małoletnym ma zapłacić podług nazna-

6czoney Jntercyzy Posagu po Matce Ich Złł Poll.

7Dwa Tysiące Nro Dwa Tysiące Złł Poll., a zawy-

8prawę Złł Poll. Pięćset Nro Złł Poll. Pięćset, Poniewasz

9nie wzięła wyprawy podług proporcyi Starszych

10Corek moich. Że pozostałe Siroty oddaię w Opie-

11kę JeyMćPani Maryannie Kralowey[?] Corce moiey

12Starszey, Katarzynę Młodszą, Honoratę oddaię w

13Opiekę JeyMćPani Kuczeskiey[?], za ktorey Dobro-

14czynność Sam Bog Naywyższy będzie rekom-

15pensą; na te pozostałe Siroty wydzieliłam Część-

16kę we Wsi Jakimowce[?] JeyMćPani Jozefowiczowey

17Corce moiey, a Matce Tych Sirot, ktorą Cząstkę

18ma dysponować JmćP. Lasocki Zięć moy. Drugą

19Część Poddanych Dwoch wypuściłam w wiecz-[?]

20ne[?] Possessyą y Dyspozycyą in vim Posagu Jmć-

21P. Lasockiemu, Trzecią Część Dwoch Poddanych

22JmćP. Mikołaiowi Srzednemu Synowi moie-

23mu wypuściłam, Czwartą Część Zostawiłam

24Sobie z Synem moim Młodszym; a niemaiąc

25sposobu do ewinkowania dalszey Substancyi mo-

26iey puściłam Kontraktem Zastawnym Roczny-

27m[?] w Possessyą WJmćP. Jozefowi Spędowskiemu[?]

28za Tysiąc Dwieście Złł Poll., Nro Złł Poll. Tysiąc

29Dwieście, ktorę JmćP. Pisząc sam Sobie Kontrakt

30wciągnął Trzechletną Possessyą, a ieszcze WJmćP.

31Spędowski z W. Behierskim[?] naiechali Dworek

32moy z Kozakami Zastawszy mnie Pieniądze prze-

33gladaiącą per vim odrachowali y odebrali Złł

34tych Czterysta Nro Złł Poll. Czterysta, a Drugie Czte-

35rysta Złł Poll. nie dodał mi do wyż wspomnianey

36Summy Złł Poll. Czterysta, ale Jch zatrzymał dla W.

37JmćP. Behierskiego[?], lubo Jem Ja była winna W.Jey-

38mćPani Behierskiey[?] Złł Poll. Osmset Nro Osmset,

39to W. Behierska[?] inszym sposobem wzięłaby[?] była,

40że mną traktować, ale nie tak mnie inwolwować

41y Kozakami naieżdżać, co się wszystko działo

42zaprzywodem JmćP. Spędowskiego[?], przez co mnie

43Ubogą Sierotę z Dziatkami moiemi do Ostatniey

44mizeryi y zniszczenia przyprowadzili, że mnie wy-

45zuli z Substancyi y z pieniędzy, że nie mam Spo-

46sobu, ani do Życia, ani przyodzienia, ani do ewin-

47kowania dalszey Fortuny moiey, przeto muszę

48wiek moy skończyć w tym mizernym Szpitalu,

49[reklamant:] w czym

k. 35v (skan 0037, strona lewa)

1w czym obligowałam Syna mego Piotra aby w

2Grodzie Winnickim Zaniosł Manifest o wszystkę moię

3Dezolacyą[?], ktorem poniosła przez W. Spędowskiego[?]

4Tudziesz o nieważność Kontraktu, żem się z Synem

5moim nierozpatrznie podpisała, tylko nie wiem

6ieżeli uczynił, albo nie, poniewasz y On Sam ma te-

7raz Sposobu do Życia; w czym Obliguię JmćP. Lasoc-

8kiego Zięcia mego aby się z W. Spędowskim[?] finalnie

9rozsądził. Swiętey Pamięci Mąż moy Zaciągnął

10Długu u S.P. JmćP. Staweckiego[?] w Trybkach[?]

11podczas Drożyzny za Żyta osmakę iednę Czerwo-

12ny Złoty ieden, gotowemi Pieniędzmi Zadarbity[?]

13do tychczas nieoddany, ktory Samey JeyMćPani

14Staweckiey[?] obliguię oddać. Za Dusze S.P. Męża

15mego należy się oddać WW. OO. Dominikanom Kon-

16stantynowskim Złł Dwieście, ktore Sam Zapisał S.P.

17Mąż moy. Za Dusze S.P. JeyMćPani Walewskiey[?] Siostry

18S.P. Męża mego należy się oddać WW. OO. Dominika-

19nom Konstantynowskim Czerwonych Złotych Jedynaście

20Zostałam winna [...] Zasługi[?] Pawełkowi Słudze me-

21mu Zadarbity[?], ktory za Dusze Jego, to wszystko u-

22spokoić ma JmćP. Lasocki Zięć moy, iako Go Obli-

23guię y obowiązuię. Długow żadnych innych nie

24Zostawuię bom nikomu nic nie winna tylko

25Stwurcy Bogu Naywyższemu Duszę, od ktorego

26wzięła, Pomocą[?] w Ręce oddaię a ciało Zaś Ziemi

27z ktorey wzięte oddaię. Wszystkie Punkta Testamen-

28tu tego Ostatniey woli moiey chcę y pragnę aby by-

29ły zachowane y doskutku przyprowadzone. Obo-

30wiązuię na to, y zaklinam Każdą Osobę, ktoraby

31wykroczyła przeciw Ostatney woli moiey z powołaniem

32Jego na Straszny Sądowey[?] Sprawiedliwości Boga mo-

33iego Sąd, na ktorym Stanąwszy, swoy rachunek odda

34Za przeciwienie się woli moiey Ostatniey przystęp-[?]

35chce y mieć pragnę aby ten Testament Tey wagi

36y waloru był uznany iakoby był w Grodzie spi-

37sany y zeznany, dla zupełney wiary wagi y wa-

38loru przy uproszonych do podpisu Tego Testamentu

39Przyiaciół Ręką moią własną podpisuię się. Działo[?]

40w Zastawiu Dnia Dwudziestego Trzeciego Maja

41Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Szostego R. U Tego Te-

42stamentu per Obl. podanego podpisy Rąk w te słowa. Hele-

43na Makarewiczowa. X. S. Jabłoński[?] mp Proszony od JeyMć-

44P. Makarewiczowey do podpisu y Jey Ostatniey woli y Dy-

45spozycyi Jey Testamentowey podpisuię się Andrzey Kadliński[?] mp

46Ktory to Testament per Obl. podany od Słowa do Słowa

47iak się w Sobie ma do Xiąg ninieyszych iest Zapisany.

48[nagłówek następnego aktu:] Oblata Kwitu ręcznego

Objaśnienia i tłumaczenia

Comparens Per.ter (personaliter) – stawający osobiście; ratione intro Contentorum ad Acta Praesentia Castr. Capit. Vinnicen. per Obl. podał de Thenore tali – z racji treści w nim zawartej podał przez oblatę do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich w następującym brzmieniu; S.P. (świętej pamięci) – zmarły; JmćP., JeyMćPani – Jegomość Pan, Jejmość Pani; WJmćP. – Wielmożny Jegomość Pan.

ewinkować (łac. evincere) – odzyskać, wywalczyć prawnie; Assekuracya – zapis dłużny (zabezpieczenie); bez Kompromissu – bez sądu polubownego; Intercyza – umowa przedślubna (posagowa); wyprawa – wyposażenie panny młodej (ruchomości) obok posagu; in vim Posagu – tytułem posagu; Kontrakt Zastawny – umowa zastawu dóbr (posesja w zamian za pożyczoną sumę); per vim – przemocą; inwolwować – wplątywać, nękać; zaprzywodem – za przywodem, z podżegania; Dezolacya[?] – spustoszenie, zniszczenie; osmaka – miara zboża (1/8 korca[?]); Czerwony Złoty – dukat; mp (manu propria) – ręką własną; X. – ksiądz.

Primo [voto] Ostaszka secundo [voto] Kralowa[?] – z pierwszego małżeństwa Ostaszkowa, z drugiego Kralowa. Nazwisko drugiego męża Marianny zapisano niejednolicie, a inicjał jest dwuznaczny (możliwe odczyty: Kralowa, Chrałowa, Trałowa) – przyjęto „Kralowa[?]”. „Nro” – w rękopisie znak przed powtórzeniem kwoty słownie (odczyt skrótu niepewny).

Fragment o sierotach po Róży Józefowiczowej jest niejasny składniowo: część sierot oddana w opiekę Mariannie Kralowej[?] (najstarszej córce testatorki), a Katarzyna (młodsza) i Honorata – w opiekę Kuczeskiej[?]. Zdanie „poniewasz y On Sam ma teraz Sposobu do Życia” – prawdopodobnie opuszczono „nie” (syn Piotr sam nie ma środków do życia).

Dominikanie konstantynowscy – klasztor OO. Dominikanów w Konstantynowie (zapewne Starokonstantynów na Wołyniu). „w tym mizernym Szpitalu” – testatorka pisze, że dokona życia w przytułku (szpitalu dla ubogich).

Streszczenie

Dnia 20 stycznia 1768 r. Ignacy Bielecki podał do akt grodu winnickiego testament zmarłej Heleny Makarewiczowej, spisany w Zastawiu 23 maja 1766 r. Po rozbudowanej inwokacji religijnej i wyznaniu wiary testatorka błogosławi wszystkie dzieci i wnuki oraz wybacza wszystkim. Papiery majątkowe i zapisy sum lokowanych na różnych dobrach przekazała już w 1765 r. zięciowi Józefowi Lasockiemu, którego ustanawia opiekunem dzieci i majątku: ma on odzyskać należności, spłacić długi jej i zmarłego męża oraz dokonać sprawiedliwego działu między spadkobiercami bez sądu polubownego; synowie mają mu zwrócić poniesione koszty. Najstarsza córka Marianna (1° v. Ostaszkowa, 2° v. Kralowa[?]) otrzymała już 2000 zł posagu – testatorka zapisuje jej dodatkowo 500 zł w zamian za ostateczne pokwitowanie braci; koszty pogrzebu poniesione przez jej męża ma zwrócić Lasocki. Średnia córka Katarzyna Lasocka ma otrzymać zaległy posag 2000 zł z prowizją, a osieroconym wnukom po córce Róży Józefowiczowej należy się 2000 zł posagu matki i 500 zł za wyprawę; sieroty oddaje w opiekę Mariannie oraz Kuczeskiej[?], wydzielając im część we wsi Jakimowce[?]. Poddanych podzieliła między Lasockiego (tytułem posagu), średniego syna Mikołaja i siebie z najmłodszym synem. Skarży się, że swoją część zastawiła na rok Józefowi Spędowskiemu[?] za 1200 zł, a ten wpisał sobie w kontrakt posesję trzyletnią, następnie z Behierskim[?] najechał z Kozakami jej dworek i przemocą zabrał 400 zł; doprowadzony do nędzy kończy życie w przytułku. Poleca synowi Piotrowi zaniesienie manifestu w grodzie winnickim, a Lasockiemu – ostateczne rozliczenie się ze Spędowskim. Wymienia drobne długi (dukat Staweckim, 200 zł i 11 dukatów dominikanom konstantynowskim za dusze męża i jego siostry Walewskiej[?], zasługi słudze Pawełkowi), które ma uregulować Lasocki, i zaklina wszystkich do wykonania testamentu. Podpisali: Helena Makarewiczowa, ks. S. Jabłoński[?] i Andrzej Kadliński[?].

Transkrypcja

k. 36 (skan 0037, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 36

2[na lewym marginesie, pionowo:] Lectt. per Jezierski[?] mp

3Oblata Kwitu ręcznego od Wo. Wro-

4blewskiego, JW. Leduchowskim Słom[?]

5Włodzim. Służącego.

6Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

7Miesiąca Januarij Dwudziestego Dnia.

8Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi, Grod. Winn. y przedemną

9Tomaszem Czarkowskim[?] Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn. Przy-

10sięgłym Comprens Per.ter Ur. JmćP. Jan Wasiński[?] Ten Kwit ręczny od W.P.

11Wroblewskiego z Summy intro wyrażoney, oraz z Contraktem y

12Inwentarzem na Wieś Kossów y Pohreby dane, JW. Ledu-

13chowskim Słom[?] Włodz. Służący[?] Intro Contt. ad Acta Prae-

14sentia Castr. Capitt. Vinnicensia per Oblatam podał de tenore tali: Ja

15niżey na podpisie wyrażony znam tym Kwitem moim ręcznym

16ktoren takowey wagi mocy y waloru mieć chcę iakobym go coram

17Actis quibusvis Regni authenticis osobiście Stanowszy zeznał. Iż Za-

18tak[?] na fundamencie Kontraktu zastawnego między JO. Xciem JmćP.

19Januszem Sanguszkiem Marszałkiem Nadw. WXLitt. z iedney,

20a W. JmćPanem Franciszkiem Damianem[?] Brzezińskim[?] Podczaszycem[?]

21Opoczyńskim z drugiey Strony, o Dobra Wieś Kossów y Pohreby w Klu-

22czu Tetyiowskim[?] Sytuowane, Spisanego, y zawartego iakotesz

23ex vi nabycia tegoż wspomnianego Kontraktu y Prawa na wyż wspomnio-

24ne Dobra Wsie Kossów y Pohreby, poniewasz na Dniu Dzisiey-

25szym y Terminie rzeczonym Kontraktem oznaczonym, y po wy-

26szłym Tryennium Tenuty Dobr expiruiącym, Summę ogułem

27Dwadzieścia y Trzy Tysiące Sześć Set Złł Poll. to iest w Złocie Czer-

28wonym Tysiąc Sto Siedmdziesiąt Czerwonych Złotych, a resztę Rubla-

29mi Staremi, ad Complementum Dwudziestu Trzech Tysięcy, w

30Sześciu Set Złł Poll. odebrałem y z rąk WoJ.P. Tomasza Sielu-

31ty Markusa Cześn. Mścisł. odliczyłem. Przeto tak zodebra-

32ney y zupełnie mi wyliczoney Summy Dwudziestu Trzech Tysię-

33cy Sześciu Set Złł Poll. Kontraktem wyż rzeczonym Specyfikowaney,

34a na Dobrach Kossowie y Pohrebach extenduiącey się, iakotesz

35z Kontraktu y wnim wyrażonych Klauzul y obowiązkow, JW. Fran-

36ciszka y Ludwika Leduchowskich S.W.[?] Potomkow y Sukcessorow

37onych, iako adpraesens Dobr Klucza Tetyiowskiego[?] aktualnych Dzie-

38dzicow wraz z Potomkami y Sukcessorami moiemi Kwituię,

39żadnego Sobie Potomkom y Sukcessorom moim, o upomnie-

40nie się wspomnioney Summy nie zostawuiąc rekursu ani regres-

41su, owszem wieczne ratione Praemissorum wkładam milczenie,

42oraz wczasie sposobnym Kwit Grodowy Stanowszy Coram A-

43ctis z odebraney toties wspomnioney Summy Dwudziestu

44Trzech Tysięcy Sześciu Set Złł Poll. Kontraktu y Oblaty one-

45go zeznać mam, y powinien będę, y nato ten moy Kwit rę-

46czny dla tym większey wagi y waloru ręką moią własną podpisuię

47[reklamant:] Działo

k. 36v (skan 0038, strona lewa – góra)

1Działo się w Kossowie Dnia Piątego Januarij Tysiąc

2Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Roku. U tego Kwitu ręczne-

3go per Oblatam podanego Podpis ręki w te słowa. J. Wro-

4blewski mp. Ktory to Kwit ręczny per Oblatam podany iak

5się w Sobie ma do Xiąg ninieyszych Grod. Winn. iest Za-

6pisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Lectt. per … mp – adnotacja kancelaryjna (zapewne „lectum/collationatum per” – przeczytał, skolacjonował), nazwisko odczytane niepewnie.

Słom Włodzim. – najpewniej „Starostom Włodzimierskim” (starostwo grodowe włodzimierskie na Wołyniu); S.W. w dalszej części – zapewne „Starostów Włodzimierskich”. Intro Contt. ad Acta Praesentia Castr. Capitt. Vinnicensia – (z racji) treści do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; coram Actis quibusvis Regni authenticis – przed jakimikolwiek autentycznymi aktami Królestwa; Stanowszy – stanąwszy.

Kontrakt zastawny – umowa, na mocy której wierzyciel trzyma dobra w posesji (tenucie) w zamian za pożyczoną sumę; Tryennium Tenuty – trzyletni okres trzymania dóbr; expiruiący – wygasający; ad Complementum – do pełnej kwoty; Rubli Stare – dawne ruble (moneta rosyjska w obiegu na Ukrainie); Czerwony Złoty – dukat; ratione Praemissorum wkładam milczenie – co do powyższego nakładam (wieczne) milczenie, tj. zrzekam się roszczeń; rekurs, regres – prawo do dochodzenia, zwrotu; toties – tylekroć (wspomnianej); mp (manu propria) – ręką własną.

Janusz Aleksander Sanguszko (1712–1775) – marszałek nadworny litewski (od 1750). Franciszek i Ludwik Ledóchowscy – według kwitu aktualni dziedzice dóbr klucza tetyjowskiego[?]; nazwę klucza odczytano niepewnie. Imię „Damian” i nazwisko „Brzeziński” podczaszyca opoczyńskiego – odczyt niepewny.

Streszczenie

Dnia 20 stycznia 1768 r. Jan Wasiński[?] podał do akt grodu winnickiego kwit ręczny J. Wróblewskiego, wystawiony w Kossowie[?] 5 stycznia 1768 r., wraz z kontraktem i inwentarzem wsi Kossów i Pohreby, na rzecz Franciszka i Ludwika Ledóchowskich, starostów włodzimierskich[?]. Wróblewski, który nabył prawo z kontraktu zastawnego zawartego między księciem Januszem Sanguszkiem, marszałkiem nadwornym litewskim, a Franciszkiem Damianem[?] Brzezińskim[?], podczaszycem opoczyńskim, na wsie Kossów i Pohreby w kluczu tetyjowskim[?], zeznaje, że w terminie wyznaczonym kontraktem, po upływie trzyletniej tenuty, odebrał z rąk Tomasza Sieluty Markusa, cześnika mścisławskiego, całą sumę zastawną 23 600 zł pol. (1170 dukatów w złocie, reszta w starych rublach). Kwituje z tej sumy oraz z kontraktu Ledóchowskich jako obecnych dziedziców klucza, zrzeka się wszelkich roszczeń swoich i sukcesorów i zobowiązuje się w stosownym czasie zeznać kwit przed aktami grodzkimi.

Transkrypcja

k. 36v (skan 0038, strona lewa – od połowy)

1Obl. Dyspozycyi od Nayprzewielebn.

2w Bogu JmX. Wawrzyńca Ryc-

3cego Jenerała tegoż Zakonu Przewielebne-

4mu w Bogu JmX. Jozefowi Mokrzyckiemu

5danej y Służącej.

6Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

7Miesiąca Januarij Dwudziestego Trzeciego[?] Dnia

8Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod.

9Winnic. y przedemną Tomaszem Czarkowskim

10Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn.

11Przysięgłym. Comprens Per.ter Przewiele-

12bny w Bogu JmćXiądz Jozef Mokrzycki

13S.J. Tę Dyspozycyą od Nayprzewielebnie-

14yszego w Bogu JmćXiędza Wawrzyńca

15Riccego Generała Tegoż Zakonu Sobie

16Offerentowi do uczynienia Cessyi daną

17y Służącą ratione intro Contentor. ad Ac-

18ta Praesentia Castr. Capitt. Vinnicen. per Obl.

19podał de Thenore tali: Praepositus Pro-

20vincialis S.J. per Minorem Poloniam.

21Cum Charissimus nobis in Xto Frater Jo-

22sephus Mokrzycki Societatis nostrae

23Religiosus velit de Legitima sua

24Sorte disponere, potestate nobis fa-

25cta ab A. R. P. Nostro Praeposito Gene-

26rali Laurentio Ricci praefato Fratri

27concedimus facultatem disponendi

28de Bonis Legitimam suam Sortem

29concernentibus in Assistentia Patris

30Antonij Grzybowski nihil privatae suae

31Personae Dominij vel Juris in Legitima

32suam Seu praedictam Sortem relinquendo

33prout Ipsi in Domino videbit fore ad

34majorem Eius Gloriam. In cuius fidem

35praesentes manu nostra subscriptas et

36[reklamant:] Sigillo

k. 37 (skan 0038, strona prawa – góra)

1[u góry, numeracja:] 37

2Sigillo Officij Nostri munitas dedimus

3Vinnicii. Anno Domini Millesimo

4Septingentesimo Sexagesimo Septi-

5mo, Mense Decembri, Die Trigesi-

6ma Prima. U Tey Dyspozycyi per

7Oblatam podaney podpis Ręki przy

8Pieczęci na Opłatku wyciśnioney w

9te Słowa. Adalbertus Bystrzonow-

10ski mp, ktora to Dyspozycya iak

11się w Sobie ma Słowo w Słowo do

12Xiąg ninieyszych Grod. Winn. iest Zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Tłumaczenie dokumentu łacińskiego: „Prowincjał Towarzystwa Jezusowego [prowincji] Małopolskiej. Ponieważ najmilszy nam w Chrystusie Brat Józef Mokrzycki, zakonnik naszego Towarzystwa, pragnie rozporządzić swoją częścią prawną (legitimą), mocą władzy udzielonej nam przez Przewielebnego Ojca naszego Przełożonego Generalnego Wawrzyńca Ricciego, udzielamy wspomnianemu Bratu pozwolenia na rozporządzenie dobrami dotyczącymi jego części prawnej w asystencji Ojca Antoniego Grzybowskiego, nie zostawiając swej prywatnej osobie żadnej własności ani prawa w swojej legitimie, czyli w rzeczonej części, tak jak uzna w Panu za służące większej Jego chwale. Na dowód czego niniejsze [pismo], podpisane naszą ręką i opatrzone pieczęcią naszego urzędu, wydaliśmy w Winnicy, roku Pańskiego 1767, miesiąca grudnia, dnia 31.”

S.J. (Societas Jesu) – Towarzystwo Jezusowe (jezuici); A. R. P. (Admodum Reverendus Pater) – Przewielebny Ojciec; ad majorem Eius Gloriam – ku większej Jego chwale (dewiza jezuitów); legitima – część prawna, prawny udział w spadku po rodzicach; zakonnik ze ślubem ubóstwa potrzebował zgody przełożonych, by nią rozporządzić; na Opłatku – na opłatku (pieczęć wyciśnięta na opłatku przez papier); mp (manu propria) – ręką własną.

Wawrzyniec (Lorenzo) Ricci (1703–1775) – generał zakonu jezuitów 1758–1773. Wojciech (Adalbert) Bystrzonowski (1699–1782) – jezuita, kaznodzieja i pisarz, wówczas prowincjał prowincji małopolskiej. Data dzienna wpisu w nagłówku („Dwudziestego Trzeciego[?]”) odczytana niepewnie – zob. akt 44 (ta sama data).

Streszczenie

W styczniu 1768 r. (dzień wpisu odczytany niepewnie – zapewne 23 stycznia) ks. Józef Mokrzycki SJ podał do akt grodu winnickiego łacińskie zezwolenie, wystawione w Winnicy 31 grudnia 1767 r. przez prowincjała jezuitów prowincji małopolskiej Wojciecha Bystrzonowskiego z upoważnienia generała zakonu Wawrzyńca Ricciego. Prowincjał zezwala zakonnikowi rozporządzić dobrami stanowiącymi jego część prawną (legitimę) w asystencji o. Antoniego Grzybowskiego, tak by nie zachował dla siebie osobiście żadnej własności ani prawa, zgodnie z tym, co uzna za służące większej chwale Bożej. Dokument miał posłużyć do sporządzenia cesji (zob. akt 44).

Transkrypcja

k. 37 (skan 0038, strona prawa – od góry, po akcie 43)

1Zapis Cessionis od Przewielebnego w Bogu

2JmćX. Jozefa Mokrzyckiego S.J. W. Mokrzyc-

3kiemu Woyskiemu Winn. Służący.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego.

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Trzeciego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod.

7Winnic. y przedemną Tomaszem Czarkowskim

8Namiesnikiem Burgrab. Grod. Winn. Przysięgłym

9Comparens Per.ter Przewielebny w Bogu JmćXiądz

10Jozef Mokrzycki S.J. w Assystencyi Przewie-

11lebnego w Bogu JmćXiędza Antoniego Grzy-

12bowskiego S.J. Ten Zapis Cessionis in rem et Per-

13sonam WJmćP. Tomasza Mokrzyckiego,

14Woyskiego Winnic. służący, coram Actis Praesentibus

15Castren. Capitt. Vinnicen. zeznał de Thenore tali.

16Ja Xiądz Jozef Mokrzycki S.J. niegdy WW. JchMćPP.

17Woyciecha y Katarzyny z Rozwadowskich Mokrzyc-

18kich Skarbnikow Smoleń. Małżonkow Syn, w Assystencyi

19Przewielebnego w Bogu JmćX. Antoniego

20Grzybowskiego S.J. Prawney czyniącey. Zdrowy będąc

21na ciele y umyśle, odstąpiwszy swey własney należ-

22ney Ziemskiey Jurysdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wdwa

23a pod ten dobrowolny Zapis Cessionis całe się pod-

24daiąc y wcielaiąc wiadomo iawno czynię, ustnie

25y dobrowolnie zeznawam, Iż Ja Zeznawaiący maiąc

26Dekretem Kompromissarskim Roku Tysiąc Siedm-

27set Sześćdziesiątego[?] Dnia Dziesiątego Miesiąca Ma-

28ja Między Wiel. Antonim Chłopickim Łowcz. Nurs.[?]

29[reklamant:] z iedney

k. 37v (skan 0039, strona lewa)

1z iedney, a W. Tomaszem Mokrzyckim Skarbn.

2Smoleń. Bratem moim Rodzonym y mną

3Zeznawaiącym z drugiey Strony na Gruncie

4Dobr Wsi Łopatyńce[?] tu w Woiew. Bracł. leżą-

5cych ferowanym, a w Grodzie Winnic. Roku

6Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Szostego, Dnia

7Dwunastego Novembris Oblatowanym,

8Summę Sześć Tysięcy Pięćset Siedmnaście

9Złł. groszy Dwadzieścia Osm y szeląg ieden

10Poll. Tudzież rzeczy ruchomych y nie rucho-

11mych Porcyi rownie z Bratem moim na

12osobę moię przysądzoną do zapłacenia y

13oddania przez Tegoż W. Antoniego Chło-

14pickiego Łowcz. Nursk.[?] mnie oznaczoną,

15Tęż Summy czyli raczey Porcyi na mnie

16należącey Sześciu Tysięcy Pięciu Set Siedmna-

17stu Złł. groszy Dwudziestu Osmiu y szeląga ie-

18dnego Poll. iako rzeczy ruchomych y nie ru-

19chomych wspomnianym prius Dekretem Zmian-

20kowanych za zezwoleniem Starszych Za-

21konu mojego y z dobrey woli moiey na Oso-

22bę WJmćP. Tomasza Mokrzyckiego Woy-

23skiego Winnic. Brata mojego Rodzonego ustę-

24puię, Prawo wszelkie tak do wyż zmianko-

25waney Porcyi Summy y rzeczy, iako y inney

26zkąd kolwiek po Antecessorach moich wy-

27nikaiącey Substancyi na mnie zezna-

28waiącego Prawem natury należeć maiące

29na Osobę Tegoż Brata mojego wlewam y

30przelewam, żadnego Sobie rekursu ani

31regressu tak do pomienioney Porcyi Sum-

32my Sześciu Tysięcy Pięciu Set Siedmnastu Złł.

33groszy Dwudziestu Osmiu y szeląga ied-

34nego Poll. y Rzeczy iako y inney Substan-

35cyi ieżeliby ex Fonte aliquo Antecessorow

36moich emanare miała modo Praemisso[?]

37ustąpioney niezostawuiąc, wiecznie ratione

38Praemissor. wkładaiąc milczenie, ktory to Zapis

39[reklamant:] moy

k. 38 (skan 0039, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 38

2moy Cessionis w Assystencyi wyżey wyrażoney

3Prawney przy podpisach WW. JchMćPP.

4Przyiaciół ustnie odemnie[?] Zeznawaiącego

5do podpisu uproszonych, dla większey

6wiary y wagi y pewności Ręką moią

7własną podpisuię. Działo się w Winnicy

8Dnia Dwudziestego Trzeciego Mięsią-

9ca Stycznia, Roku Pańskiego Tysiąc

10Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego. U tego

11Zapisu Cessionis od JmćP. Zeznawaiącego

12w Assystencyi e Collegio Vinnicensi Societatis

13Jesu oznaczonego, iako y Urod. JchMćPP.

14Przyiaciół podpisy Rąk przy Pieczęciach

15Dwoch na Laku Czerwonym wyciśnionych

16temi są wyrażone Słowy. Xiądz Jozef Mokrzyc-

17ki Societatis Jesu mp. Xiądz Antoni Grzy-

18bowski in Assistentia ex dispositione Reve-

19rendi Patris Provincialis. Proszony Przy-

20iaciel od JmćXiędza Jozefa Mokrzyc-

21kiego Societatis Jesu do podpisu Zapi-

22su Cessionis podpisuię się Antoni Kulesza

23Vicesgerent Grod. Winn. mp L.S. Przytom-

24nie znayduiący się od JmćXiędza Mokrzyc-

25kiego S.J. do podpisu Tego Zapisu Cessio-

26nis in rem et Personam Wiel. Woyskiego

27Winnic. zobligowany Przyiaciel podpisuię

28się Jan Anastazius Jezierski Ł. N.[?] mp L.S.

29Ktory to Zapis Cessionis iak się w Sobie ma do

30Xiąg ninieyszych Grod. Winn. iest Jngrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Zapis Cessionis – zapis cesji (ustąpienia praw); in rem et Personam – na rzecz i osobę; coram Actis Praesentibus Castren. Capitt. Vinnicen. – przed niniejszymi aktami grodzkimi starościńskimi winnickimi; Assystencya Prawna – asystencja (obecność) wymagana prawem – tu współzakonnika wyznaczonego przez prowincjała (zob. akt 43); Forum – sąd właściwy; Wdwo – województwo.

Dekret Kompromissarski – wyrok sądu polubownego (kompromisarskiego); ferowany na Gruncie – wydany na miejscu, w dobrach; Porcya – część (spadkowa); szeląg – drobna moneta (1/3 grosza); prius – wcześniej, uprzednio; wlewam y przelewam – przenoszę (prawo); rekurs, regres – prawo do dochodzenia, powrotu roszczeń; ex Fonte aliquo Antecessorów moich emanare miała – miałaby wypływać z jakiegokolwiek źródła po moich przodkach; modo Praemisso[?] – w sposób wyżej opisany; ratione Praemissorum wkładaiąc milczenie – co do powyższego nakładając milczenie (zrzeczenie się roszczeń).

e Collegio Vinnicensi Societatis Jesu – z kolegium winnickiego Towarzystwa Jezusowego; ex dispositione Reverendi Patris Provincialis – z polecenia (dyspozycji) Wielebnego Ojca Prowincjała (zob. akt 43); Vicesgerent – wicesgerent, zastępca sędziego grodzkiego; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci; Jngrossowany – wciągnięty (wpisany) do ksiąg; Łowcz. Nurs.[?] – zapewne łowczy nurski (ziemia nurska, Mazowsze), odczyt niepewny; skrót „Ł. N.[?]” przy nazwisku Jezierskiego niejasny. Rok dekretu kompromisarskiego („Sześćdziesiątego[?]”) odczytany niepewnie. Tomasz Mokrzycki nazwany w akcie raz skarbnikiem smoleńskim (stan z czasu dekretu), raz wojskim winnickim – zob. też akt 21.

Streszczenie

Dnia 23 stycznia 1768 r. ks. Józef Mokrzycki SJ, syn zmarłych Wojciecha i Katarzyny z Rozwadowskich Mokrzyckich, skarbników smoleńskich, w asystencji ks. Antoniego Grzybowskiego SJ, wyznaczonego przez prowincjała (zob. akt 43), zeznał przed urzędem grodzkim winnickim cesję na rzecz swego rodzonego brata Tomasza Mokrzyckiego, wojskiego winnickiego. Dekretem kompromisarskim, wydanym 10 maja (rok niepewny) w dobrach wsi Łopatyńce[?] w woj. bracławskim w sporze między Antonim Chłopickim, łowczym nurskim[?], a braćmi Mokrzyckimi, i oblatowanym w grodzie winnickim 12 listopada 1766 r., przysądzono mu porcję 6517 zł 28 gr i szeląg oraz część ruchomości i nieruchomości, do zapłacenia przez Chłopickiego. Za zgodą przełożonych zakonnych ks. Mokrzycki ustępuje bratu całą tę porcję oraz wszelką inną schedę po przodkach, zrzekając się na zawsze wszelkich roszczeń. Akt podpisali: ks. J. Mokrzycki, ks. A. Grzybowski, Antoni Kulesza (wicesgerent grodzki winnicki) i Jan Anastazy Jezierski.

Transkrypcja

k. 38 (skan 0039, strona prawa – dół)

1Roboracia Kontraktu Resignationis

2[o Dobra połowę Wsi][?] Łuki Zabokrzyckiey

3Między W. Miastkowskim M.U., a W. Kop-

4czyńskim.

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Januarij Dwudziestego Trzeciego Dnia.

7Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Grod. Winn. y przede-

8mną Tomaszem Czarkowskim, Namiesnikiem

9Burgrabstwa Grod. Winn. Przysięgłym. Comparentes

10[reklamant:] Per.ter

k. 38v (skan 0040, strona lewa – góra)

1Per.ter WW. JmćPP. Michał Bilina Miastkowski

2Miecznik Urzędowski y Jan Felix dwoch Imion

3Kopczyński Subdelegat Grod. Winn. Zdrowi będąc

4na ciałach y Umysłach odstąpiwszy swey wła-

5sney należney Ziemskiey Jurisdykcyi Prawa

6Forum Powiatu y Woiewodz. a pod Ten Akt do-

7browolnego Zeznania Swego całe się podda-

8iąc y wcielaiąc wiadomo iawno czynią [ust.][skreślone]

9y dobrowolnie zeznaią, Iż JchMć Zeznawa-

10iące Kontrakt Resignationis o Dobra poło-

11wę Wsi Łuki Zabokrzyckiey Między Sobą

12zawarty w Łuce Zabokrzyckiey Roku Teraz-

13nieyszego Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt,

14Osmego, Dnia Piętnastego Stycznia spisa-

15ny we wszystkich Onego Punktach, Klau-

16zułach y Ligamentach Roboruią, Stwierdza-

17ią, y zmacniaią, y wiecznie trzymać obowią-

18zuią się, mocą ninieyszego Zeznania swego

19Michał Miastkowski, Jan Felix Kopczyński.

Objaśnienia i tłumaczenia

Roboracia (roboratio) – umocnienie, zatwierdzenie aktu przez ustne zeznanie przed urzędem; Kontrakt Resignationis – umowa rezygnacji (zrzeczenia się, przekazania) dóbr; Comparentes Per.ter (personaliter) – stawający osobiście; Forum – sąd właściwy; Ligamenta – zobowiązania; zmacniaią – umacniają.

M.U. – Miecznik Urzędowski (Urzędów, ziemia lubelska); Subdelegat Grod. Winn. – subdelegat grodzki winnicki (zastępca starosty w sądownictwie grodzkim). Pierwsze słowa drugiej linii tytułu marginalnego odczytane niepewnie; treść uzupełniono wg tekstu aktu. Słowo na końcu wiersza 8 k. 38v przekreślone w rękopisie. Treść kontraktu zob. akt 46 (zapis donacji tej samej połowy wsi).

Streszczenie

Dnia 23 stycznia 1768 r. Michał Bilina Miastkowski, miecznik urzędowski, i Jan Feliks Kopczyński, subdelegat grodzki winnicki, stawili się osobiście przed urzędem grodzkim winnickim i zatwierdzili (roborowali) kontrakt rezygnacji połowy wsi Łuka Zabokrzycka, zawarty między nimi w Łuce Zabokrzyckiej 15 stycznia 1768 r., zobowiązując się wiecznie dotrzymać wszystkich jego punktów, klauzul i zobowiązań.

Transkrypcja

k. 38v (skan 0040, strona lewa – od połowy)

1Zapis perpetuae Donationis na Dobra

2połowy Łuki Wsi Zabokrzyckiey od W.

3Miastkowskiego M.U. Wiel. Janowi Fe-

4lixowi Kopczyńskiemu S.G.W. zeznany.

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Januarij Dwudziestego Trzeciego Dnia

7Przed Urzędem y Aktt. ninieyszemi Gr. Winn.

8y przedemną Tomaszem Czarkowskim Na-

9miesnikiem Burgrab. Grod. Winn. Przysięgłym

10Comparens Per.ter WJmćP. Michał Miastkowski

11Miecz. Urzędow. Ten Zapis Donationis na

12połowę Wsi Łuki Zabokrzyckiey in rem et Per-

13sonam W. Jana Felixa Kopczyńskiego Subde-

14legata Grod. Winn. Służący Coram Actis Praesentibus

15Castr. Capit. Vinn. zeznał Thenoris sequentis.

16Ja Michał Bilina Miastkowski Miecz. Urz.

17Dobr połowy Wsi Łuki Zabokrzyckiey w

18Wdztwie Bracł. a Powiecie Winn. leżących Dziedzic

19Zdrowy będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy my

20własney należney Ziemskiey Jurisdykcyi Prawu Fori

21Powiatu y Wdwa a pod Teraznieyszy Zapis moy perpetuae

22Donationis Dobr wyż wyrażonych całe się z Dobrami

23y Sukcessorami memi poddaiąc y wcielaiąc wiado-

24mo iawno czynię, ustnie y dobrowolnie zeznaię, Iż Ja

25[reklamant:] Zeznawaiący

k. 39 (skan 0040, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 39

2Zeznawaiący maiąc wolność z Prawa Pospolitego

3Dobrami mojemi jako chcieć rządzić szafować

4dysponować dać, darować zamieniać y wedle

5woli y upodobania mego obrocić, Zaczym nie będąc

6nato od nikogo namowiony, ani przymuszony

7lecz z dobrey woli y doskonałego rozmysłu mo-

8iego naradziwszy się wtym Bliskich Krewnych

9y dobrych Przyiacioł moich, widząc wtym le-

10pszy pożytek moy, Dobra moie Dziedziczne

11połowę Wsi Łuki Zabokrzyckiey w Wdztwie Bracł.

12a Powiecie Winn. leżące ze wszystkiemi Dwo-

13rami, Folwarkami, Karczmami, Browarami

14Arędami, Ogrodami, Polami, Rolami, Młynami

15Stawami, Sadami, Pasiecznyskami, Lasami czar-

16nemi y Dąbrowami, Łąkami, Pastwiskami

17Poddanemi ciągłemi y nieciągłemi ad Praesens

18w Tych Dobrach znayduiącemi się, y gdzie

19kolwiek zbiegłemi, y Jnnych wszelkiemi powin-

20nościami, ac Cum Jure Patronatus Quonomodo

21praesentandorum Beneficiorum utriusq. Ritus, owo zgo-

22ła zewszelką ogulnością y Pospolitością, et

23cum Omnibus attinentijs pertinentijsq. z

24dawna y teraz ad Ewincta[?] Bona spectantibus

25WJmćP. Janowi Felixowi Dwoich Imion Kop-

26czyńskiemu S.G.W. Potomkom y Sukcesso-

27rom Onego wiecznemi, aniżeby[?] iuż nieod-

28zownemi Czasy, daię, daruię, y wiecznie Re-

29signuię, nic Mnie Samemu Potomkom y

30Sukcessorom moim, ani też komu innemu

31w Tych Dobrach nie zostawuiąc ani excipu-

32iąc, owszem w Też Dobra przezemnie Teraz Ze-

33znawaiącego darowane extunc Temuż WJmć-

34P. Janowi Felixowi binominis Kopczyńskiemu

35Subdeleg. Grod. Winn. Dziedziczney Urzędowney dopusz-

36czam Possessyi, ktorey dopuszczoney, ani Sam

37przez się, ani też przez Subordynowane Osoby

38bronić, irrytować nie mam, ani powinien będę,

39owszem od wszelkich y wszystkich impedymen-

40tow Prawnych y nie Prawnych oto Dobra prze-

41zemnie teraz darowane od Kogo kolwiek zacho-

42dzących Tegoż WJmćP. Kopczyńskiego Donato-

43ryusza mego, Potomkow y Sukcessorow Onego w

44każdym Sądzie y Urzędzie tyle kroć ile tego potrzeba

45[reklamant:] będzie

k. 39v (skan 0041, strona lewa)

1będzie uwiązała[?] bronić zastępować y ewinkować

2z Potomkami y Sukcessorami moiemi Zapi-

3suię y Assekuruię się. O zbieżystych Poddanych

4y oderwanie Gruntow y Lasow Prawnie czynić

5pozwalam, Ktory to Zapis moy Donationis we

6wszystkich Punktach Klauzułach y Ligamentach

7Jestem, a pomnie Sukcessorowie moie pod

8Szkodami Ziemskiemi Stawnie Krom Przysięgi ciele-

9sney Oszacowanemi dotrzymać mam y powinien

10będę, a in casu sprzeciwienia się ninieyszemu

11Zapisowi moiemu Donationis perpetuae do od-

12powiadania Mnie Samemu Potomkom y Sukces-

13sorom moim Forum ubiquinarium et Termin per-

14emptorium, a osobliwie Grodu Winn. Ziemstwa

15Bracł. bądź Trybunału Koron. Lwow., a uchoway

16Boże bezkrólewia Sądow Kapturowych sub iakie

17na Tenczas od Rzeczypltey uchwalone będą, ampu-

18tatis omnibus quot quot sunt Juris beneficijs

19naznaczam y przyimuię, y nato Ten Zapis Dona-

20tionis dla lepszey wagi y waloru przy upro-

21szeniu WW. JchMćPP. Przyiacioł, y przyciśnie-

22niu na Laku Czerwonym własnych Pieczęci

23Ręką moią własną stwierdzam y podpisuię.

24Datum w Mieście JKMći Winnicy, Roku

25Pańskiego Tysiącznego Siedmsetnego, Sześćdzie-

26siątego, Osmego, Miesiąca Stycznia Dwudzie-

27stego Trzeciego Dnia. U tego Zapisu Dona-

28tionis podpisy Rąk przy Zwykłych Pieczęciach

29na Laku Czerwonym wyciśnionych tak JmćZe-

30znawaiącego, iako y JchMćPP. Przyiacioł w te

31Słowa. Michał Miastkowski mp. Proszony Przy-

32iaciel do Tego Zapisu perpetuae Donationis

33podpisuię się Stefan Czerniawski mp L.S.

34Uproszony Przyiaciel do podpisania Tego Zapisu

35Donationis na Dobra połowę Łuki Zabokrzyc-

36kiey W. Kopczyńskiemu zeznany podpisuię się

37Woyciech Ignacy Burbiński mp L.S. Ktory

38to Zapis Donationis iak się w Sobie ma Sło-

39wo w Słowo do Xiąg ninieysz. Grod. Winn. iest zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Zapis perpetuae Donationis – zapis wieczystej darowizny; M.U. – miecznik urzędowski; S.G.W. – subdelegat grodzki winnicki; binominis, Dwoich Imion – dwojga imion; Thenoris sequentis – następującej treści; Fori (Forum) – sąd właściwy.

Arędy (arendy) – dzierżawy dochodów (karczem, młynów); Pasiecznyska – pasieczyska, miejsca pod pasieki; Poddani ciągli y nieciągli – chłopi odrabiający pańszczyznę z bydłem sprzężajnym i pieszo; ad Praesens – obecnie; Jus Patronatus praesentandorum Beneficiorum utriusq. Ritus – prawo patronatu, tj. przedstawiania kandydatów na beneficja (parafie) obu obrządków (łacińskiego i greckiego/unickiego); cum Omnibus attinentijs pertinentijsq. – ze wszystkimi przynależnościami; ad Ewincta[?] Bona spectantibus – należącymi do wyżej wymienionych dóbr (odczyt niepewny); extunc – odtąd; Possessya Urzędowna – posiadanie (intromisja) urzędowe; irrytować – unieważniać, podważać; impedymenta – przeszkody; ewinkować – bronić prawnie, zabezpieczać tytuł.

O zbieżystych Poddanych – o zbiegłych chłopów (prawo ich windykacji); Szkody Ziemskie Krom Przysięgi cielesney Oszacowane – szkody szacowane na zasadach prawa ziemskiego bez cielesnej przysięgi; Forum ubiquinarium et Termin peremptorium – sąd właściwy w każdym miejscu i termin zawity; Trybunał Koron. Lwow. – Trybunał Koronny w sesji lwowskiej (dla Rusi); Sądy Kapturowe – sądy kapturowe w czasie bezkrólewia; amputatis omnibus quot quot sunt Juris beneficijs – z wyłączeniem wszelkich dobrodziejstw prawa (środków odwlekających); L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci. Pierwszy wyraz k. 39v po „będzie” odczytany niepewnie.

Streszczenie

Dnia 23 stycznia 1768 r. Michał Bilina Miastkowski, miecznik urzędowski, dziedzic połowy wsi Łuka Zabokrzycka w woj. bracławskim i powiecie winnickim, zeznał przed urzędem grodzkim winnickim zapis wieczystej darowizny tej połowy wsi na rzecz Jana Feliksa Kopczyńskiego, subdelegata grodzkiego winnickiego, jego potomków i sukcesorów. Darowizna obejmuje dwory, folwarki, karczmy, browary, arendy, młyny, stawy, sady, lasy, łąki, poddanych ciągłych i pieszych (także zbiegłych) oraz prawo patronatu nad beneficjami obu obrządków. Darczyńca wprowadza obdarowanego w posiadanie, zobowiązuje się bronić go przed wszelkimi roszczeniami w każdym sądzie pod rygorem szkód i poddaje się sądom grodu winnickiego, ziemstwa bracławskiego, Trybunału Koronnego lwowskiego lub sądom kapturowym. Akt, datowany w Winnicy 23 stycznia 1768 r., podpisali M. Miastkowski oraz świadkowie Stefan Czerniawski i Wojciech Ignacy Burbiński (zob. też akt 45 – roboracja kontraktu rezygnacji tej samej połowy wsi).

Transkrypcja

k. 39v (skan 0041, strona lewa – dół)

1Zapis Quietationis od W. Miastkowskiego

2W. Kopczyńskiemu Subdel. G.W. Służący

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Januarij Dwudziestego Trzeciego Dnia

5Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Gr. Winn. y przedemną

6Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabst-

7[reklamant:] wa

k. 40 (skan 0041, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 40

2wa Grod. Winn. Przysięgłym. Comparens Per.ter WJmć-

3P. Michał Miastkowski Miecz. Urz. Ten Zapis Qui-

4etationis de persoluto pretio za połowę Wsi

5Łuki Zabokrzyckiey W. Janowi Felixowi Kopczyń-

6skiemu Subdel. Gr. Winn. Służący Coram Actt. Praesentibus

7Castr. Capitt. Vinn. zeznał, de Thenore Sequenti. Ja

8Michał Bilina Miastkowski Miecz. Urz. Zdrowy

9będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy swey własney

10należney Ziemskiey Jurisdykcyi Prawa Fori Powiatu

11y Wdwa a pod ten Akt Kwitowy dobrowolnego Zapi-

12su zeznania mojego, całe się z Dobrami Potomka-

13mi moiemi poddaiąc y Jnkorporuiąc wiadomo iaw-

14no czynię ustnie y dobrowolnie zeznawam, Iż

15Ja Zeznawaiący odebrawszy Summę pro pretio

16Dobr połowy Łuki Zabokrzyckiey w Kontrakcie Re-

17signationis między mną Zeznawaiącym z iedney

18a WJmćP. Janem Felixem Kudewiczem[?] Kopczyń-

19skim S.G.W. z drugiey Strony Anno Praesenti Mil-

20lesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo,

21Die Decima Quinta Januarij w Łuce Zabo-

22krzyckiey zawartym, umowioną y postanowio-

23ną, Ktorego WJmćPana Jana Felixa dwoch Jmion

24Kudewicza[?] Kopczyńskiego Subdel. Gr. Winn. Po-

25tomkow y Sukcessorow Onego, wraz z Potomka-

26mi y Sukcessorami z Summy w tymże Kontra-

27kcie wyrażoney y postanowioney, a przezemnie

28Zeznawaiącego odebraney, y zupełnie wyliczoney

29Kwituię, y odalszego płacenia wolnym czynię

30y nato się dla lepszey wiary wagi y pewności Ręką

31moią własną przy uproszeniu WW. Przyiacioł pod-

32pisuię się. Datum w Winnicy, Roku Tysiąc

33Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego, Dnia Dwudzie-

34stego Trzeciego Stycznia. U tego Zapisu Qui-

35etationis podpisy Rąk przy zwykłych Pieczę-

36ciach na Laku Czerwonym wyciśnionych tak

37W. Zeznawaiącego iakotesz WW. Przyiacioł

38w te Słowa. Michał Miastkowski mp. Uproszony Przy-

39iaciel od W. Miastkowskiego Miecz. Urz. do podpisa-

40nia Kwitu z wypłaconey Summy Dobr połowy

41Łuki Zabokrzyckiey podpisuię się Woyciech Igna-

42cy Burbiński mp L.S. Proszony Przyiaciel do

43podpisu natym Kwicie podpisuię się Stefan Czer-

44niawski mp L.S. Ktory to Zapis Quietationis

45iak się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych

46Grod. Winn. iest Jngrossowany.

47[nagłówek następnego aktu:] Obl. Dokumentu od W. Bukojemskiego P.P.[?] z wypłaco-

48ney Summy Tysiąca Złł Poll. W. Kopczyńskiemu Służącego

Objaśnienia i tłumaczenia

Zapis Quietationis de persoluto pretio – zapis kwitu (pokwitowania) z zapłaconej ceny; Jnkorporuiąc – wcielając (poddając się jurysdykcji); pro pretio – tytułem ceny; Anno Praesenti Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo, Die Decima Quinta Januarij – roku bieżącego 1768, dnia 15 stycznia; S.G.W. – subdelegat grodzki winnicki; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci; Jngrossowany – wpisany do ksiąg.

„Kudewicz[?]” – przydomek (lub drugi człon nazwiska) J. F. Kopczyńskiego, występujący tylko w tym akcie; odczyt niepewny. Wysokości sumy akt nie podaje (odsyła do kontraktu rezygnacji z 15 I 1768 – zob. akty 45 i 46).

Streszczenie

Dnia 23 stycznia 1768 r. Michał Bilina Miastkowski, miecznik urzędowski, zeznał przed urzędem grodzkim winnickim zapis kwitu, w którym potwierdza otrzymanie od Jana Feliksa Kudewicza[?] Kopczyńskiego, subdelegata grodzkiego winnickiego, pełnej sumy umówionej jako cena połowy wsi Łuka Zabokrzycka w kontrakcie rezygnacji zawartym między nimi w Łuce Zabokrzyckiej 15 stycznia 1768 r. Kwituje Kopczyńskiego i jego sukcesorów i zwalnia ich od dalszych płatności. Kwit, datowany w Winnicy 23 stycznia 1768 r., podpisali M. Miastkowski oraz świadkowie Wojciech Ignacy Burbiński i Stefan Czerniawski (zob. akty 45 i 46).

Transkrypcja

k. 40 (skan 0041, strona prawa – dół)

1Obl. Dokumentu od W. Bukojemskiego P.P.[?] z wypłaco-

2ney Summy Tysiąca Złł Poll. W. Kopczyńskiemu Służącego

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego, Dnia[?]

4Miesiąca Januarij Dwudziestego Trzeciego Dnia

5[reklamant:] Przed Urz.

k. 40v (skan 0042, strona lewa)

1Przed Urzędem y Aktami ninieysz. Grod. Winn. y przze-

2demną Tomaszem Czarkowskim, Namiesnikiem

3Burgrabstwa Grod. Winn. Przysięgłym. Comparens

4Per.ter WJmćP. Jan Felix Kopczyński Subdel. Gr. Winn.

5ten Dokument od W. Jana Bukojemskiego Podst.[?]

6Podl.[?] W. Janowi Felixowi Kopczyńskiemu Subdel.

7Grod. Winn. z wypłaconego Tysiąca Złł Poll. dany y słu-

8żący ratione intro Contentorum ad Actt. Praesentia Castr.

9Capitt. Vinnic. per Oblatam podał de Thenore sequenti.

10Ja niżey podpisany znam tym Dokumentem moim, Iż

11od WJmćP. Jana Felixa Kopczyńskiego Subdel. Gr. Winn. darowa-

12ney naprzeciwnie[?] Donacyi na Dobra połowy Łuki Zabło-

13krzyckiey, teraz przezemnie Dziedzicznym Prawem

14od W. Michała Miastkowskiego Miecz. Urz. nabytych

15in vim pretij Summy Trzech Tysięcy Złł Poll. za też

16Dobra należącey, wziąłem z Rąk Tegoż WJmćP. Jana

17Felixa Kopczyńskiego Summy Złł Poll. Pięćset

18numero Pięćset y za dopłaceniem Dwoch Tysięcy Pięciu-

19set Złł Poll. ad Complementum Trzech Tysięcy Złł Poll. pro

20parte wspomnionych Dobr mnie rzetelnie przynależących

21Donacyą in Forma Temuż WJmćP. Kopczyńskiemu uczy-

22nić tantisper pod Rewersem na Rok szczegulnie iedno

23pro Die Vigesima Quarta Miesiąca Teraznieyszego oraz y Ro-

24ku Teraz idącego przed Aktami Grod. Winn. Stanowszy uczynić

25deklaruię y Submittuię się, Summę przezemnie od JmćP.

26Jana Felixa Kopczyńskiego Złł Poll. Pięćset numero Pięćset

27wziętą, Rublow Starych Pięćdziesiąt Jeden y Złł. Dwa,

28rachowany każdy Rubel po Złł. Osm, y Złotem ważnym

29Czerwonych Złotych Pięć, każdy Czerwony Złoty po Złł.

30Poll. Osmnaście, a in casu w Roku da Bog pomienioney

31Donacyi przyszłym nie dopłaconey Summy Dwoch Tysięcy

32Pięciuset Złł Poll. mnie niżey podpisanemu przez Tegoż

33WJmćP. Kopczyńskiego Roboracyi Tychże Dobr in Perso-

34nam mei WJmćP. Kopczyński sub nullitate Donacyi ac in-

35validitate eiusdem przezemnie uczynić y nastąpić na Oso-

36bę WJmćP. Jana Felixa Kopczyńskiego maiącey Zeznać de-

37klaruię y Submittuię się, y Summa Pięćset Złł Poll. monetą

38wyż wyrażoną przezemnie odebrana WJmćP. Kopczyńskiemu

39wraz z Prowizyą per Decem a Cento oddana bydź ma, y na

40to się dla lepszey wiary wagi y pewności Ręką moią własną

41przy zwykłey Pieczęci podpisuię. Datum w Gliniance[?] Dnia

42Czternastego Miesiąca Marca Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt

43Siodmego Roku. U tego Dokumentu per Obl. podanego pod-

44pis Ręki przy zwykłey Pieczęci na Laku Czerwonym wyciśnioney

45temi Słowy. Jan Antoni Jeło[?] Bukojemski P.P.[?] mp L.S. Tegoż

46Dokumentu przypisow Dwa, ieden W. Kopczyńskie-

47go a Drugi W. Bukojemskiego w te Słowa. Iż WJmć-

48P. Bukojemski Podst.[?] powiada iż Ruble wszystkie wydał

49tylko po Złł Poll. Siedm, więc Ja ad Complementum Pięciu-

50set Złł Poll. Złotych Pięćdziesiąt dołożyć WJmćP. Bukojemskie-

51mu powinien iestem. Datt. w Winnicy Dnia Osmego Kwie-

52tnia Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmego Roku Jan

53Felix Kopczyński mp. Die Decima Aprilis eodem Anno

54Ja niżey podpisany powtornie in vim Contributi pretij

55tych Dobr z Rąk WJmćP. Jana Felixa Kopczyńskiego ode-

56brałem w Złocie Czerwonych Złł. Dwadzieścia Osm obrączko-

57[reklamant:] wych

k. 41 (skan 0042, strona prawa – góra)

1[u góry, numeracja:] 41

2wych na co się podpisuię. Datt. w Gli-

3niance[?] Die et Anno ut supra Jan Anto-

4ni Jeło[?] Bukojemski, Ktora to Assekura-

5cya iak się w Sobie ma do Xiąg ninieyszych

6Grodzkich Winnic. iest Zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Dokument wpisano 23 stycznia 1768 r. (data dzienna wpisu w nagłówku wg sąsiednich aktów; w drugim wierszu tytułu marginalnego niejasne słowo „Dnia[?]”). Tytuł marginalny mówi o „Tysiącu Złł Poll.” – suma 500 zł zaliczki + 50 zł dopłaty + 28 dukatów (ok. 504 zł) daje łącznie ok. 1000 zł zapłaconych na poczet ceny.

P.P.[?], Podst.[?] Podl.[?] – skróty urzędu J. A. Bukojemskiego (może „Podstoli Podlaski” lub „Podstoli Podolski”), odczyt niepewny; Jeło[?] – przydomek (może herb Jelita), odczyt niepewny. Glinianka[?] – miejsce wystawienia dokumentu, odczyt niepewny.

in vim pretij – tytułem ceny; ad Complementum – do pełnej kwoty; pro parte – za część; Donacya in Forma – donacja w należytej formie; tantisper pod Rewersem – tymczasem pod rewersem (zobowiązaniem); pro Die Vigesima Quarta – na dzień 24; Stanowszy – stanąwszy; Submittuię się – poddaję się, zobowiązuję; Rubli Stare – dawne ruble; Złoto ważne – dukaty pełnej wagi; sub nullitate Donacyi ac invaliditate eiusdem – pod rygorem nieważności donacji; Prowizya per Decem a Cento – odsetki 10 od 100 (10%); L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci; Die Decima Aprilis eodem Anno – dnia 10 kwietnia tegoż roku; in vim Contributi pretij – tytułem wniesionej (części) ceny; Czerwone Złote obrączkowe – dukaty z obrączką (rantem), pełnowartościowe; Die et Anno ut supra – dnia i roku jak wyżej; Assekuracya – zapis zabezpieczający, rewers.

Streszczenie

Dnia 23 stycznia 1768 r. Jan Feliks Kopczyński, subdelegat grodzki winnicki, podał do akt grodu winnickiego dokument (rewers) Jana Antoniego Bukojemskiego, wystawiony w Gliniance[?] 14 marca 1767 r. Bukojemski, który nabył dziedzicznie od Michała Miastkowskiego, miecznika urzędowskiego, prawo do połowy wsi Łuka Zabokrzycka, potwierdza, że na poczet ceny 3000 zł pol. za tę część dóbr otrzymał od Kopczyńskiego 500 zł (51 starych rubli i 2 zł, licząc rubel po 8 zł, oraz 5 dukatów po 18 zł). Zobowiązuje się po dopłacie pozostałych 2500 zł dokonać na rzecz Kopczyńskiego donacji i jej roboracji przed aktami grodu winnickiego, pod rygorem jej nieważności; w razie niedopłaty zwróci 500 zł z 10% prowizji. W dopisku z 8 kwietnia 1767 r. Kopczyński przyznaje, że ruble przyjęto tylko po 7 zł, i zobowiązuje się dopłacić 50 zł; w dopisku z 10 kwietnia 1767 r. Bukojemski kwituje odbiór kolejnych 28 dukatów obrączkowych na poczet ceny (zob. akty 45–47).

Transkrypcja

k. 41 (skan 0042, strona prawa)

1[na lewym marginesie, pionowo: adnotacja kancelaryjna, odczyt niepewny – zapewne o wydaniu oryginału]

2Oblata Dokumentu od Wo Hryniewickie-

3go S.ty Barcz.[?] Wu Antt.[?] Kuklarskiemu S.O.

4dany y służący

5Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

6Miesiąca Januarij Dwudziestego Szostego Dnia

7Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

8Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn.

9przysięgłym. Comparens Per.ter Urod. JmćPan Andrzey Brudnicki[?]

10Ten Dokument od Wo Hryniewickiego S.ty Barcz.[?] Wu Antt.[?] Ku-

11klarskiemu Skarb. Orszań. dany y służący, ratione intro Contt. ad

12Acta Praesentia Castr. Capit. Vinnic. per Oblatam podał, de Tenore Se-

13quenti. Poniewasz Dnia Siedmnastego Octobris Tysiąc, Siedm-

14set Sześćdziesiąt, Szostego Roku doskonale obrachowawszy się

15My niż podpisani z Kontraktu wynikaiącego Interessu na wspol-

16ne Potażu[?] robienia Die Secunda Martij Tysiąc Siedmset,

17Sześćdziesiąt, Drugiego Roku spisanego zgodnie, dobrowolnie

18umowiliśmy się, żeby W. JPan Tomasz Kuklarski Skar. Orszań. dem-

19ptis expensis suis, ktory[?] Jest w Gdańsku odebrać Sobie pieniądze

20za Szyfuntow[?] Siedmdziesiąt trzy, dico Siedmdziesiąt trzy, bez za-

21dney odwłoki, protellacyi, iako Swoie własne, tak nato dla le-

22pszey wiary wagi y waloru ręcoma naszemi własnemi podpi-

23suiemy się. Datt. ut Supra w Czernelowcach[?]. U tego Dokumentu per

24Oblatam podanego dla Stwierdzenia od obydwoch Stron podpi-

25sy rąk przy Pieczęciach Dwoch na Laku Czerwonym wyci-

26śnionych, temi słowy. Michał Hryniewicki S.ta Bar.[?] (L.S.) Tomasz

27Antt.[?] Kuklarski S.O. mp (L.S.) Ktory to Dokument iak się w Sobie ma

28słowo w słowo do Xiąg ninieyszych Grod. Winn. Jest zapisany.

29[nagłówek następnego aktu:] Obl. Skryptu od W. Hryniewickiego S.B. W. Kuklarskiemu S.O. na Summę Dwa Tysiące Sto Złł Poll. danego y służącego.

Objaśnienia i tłumaczenia

ratione intro Contt. (Contentorum) ad Acta Praesentia Castr. Capit. Vinnic. – z racji treści do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; de Tenore Sequenti – następującej treści; Die Secunda Martij – dnia 2 marca; demptis expensis suis – po potrąceniu swoich wydatków; dico – mówię (powtórzenie liczby słownie dla pewności); protellacya (protelatio) – odwlekanie, zwłoka; ut Supra – jak wyżej (data); L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Szyfunt (niem. Schiffspfund) – jednostka wagi w handlu bałtyckim (ok. 150–170 kg), stosowana m.in. dla potażu i popiołu spławianego do Gdańska; „Interess na wspólne Potażu[?] robienie” – wspólne wypalanie potażu (por. akt 50, gdzie mowa wprost o potażu w Gdańsku) na sprzedaż w Gdańsku. Odczyty „Potażu”, „Szyfuntów”, „Czernelowce” niepewne.

S.ty Barcz.[?] / S.ta Bar.[?] / S.B. – skrót urzędu M. Hryniewickiego (może „Stolnik Barski” lub „Starosta Barski”); Antt.[?] – drugie imię lub skrót przy nazwisku T. Kuklarskiego; S.O. – Skarbnik Orszański. Nazwisko stawającego (Brudnicki[?]) odczytane niepewnie.

Streszczenie

Dnia 26 stycznia 1768 r. Andrzej Brudnicki[?] podał do akt grodu winnickiego dokument wystawiony w Czernelowcach[?] 17 października 1766 r. przez Michała Hryniewickiego (S.ta Bar.[?]) i Tomasza Kuklarskiego, skarbnika orszańskiego. Po dokładnym rozliczeniu wspólnego przedsięwzięcia (wypalania potażu[?]), opartego na kontrakcie z 2 marca 1762 r., strony uzgodniły, że Kuklarski, po potrąceniu swoich wydatków, odbierze bez zwłoki jako własne pieniądze za 73 szyfunty towaru znajdującego się w Gdańsku. Dokument podpisali i opieczętowali obaj wspólnicy.

Transkrypcja

k. 41 (skan 0042, strona prawa – dół)

1Obl. Skryptu od W. Hryniewickiego S.B.

2W. Kuklarskiemu S.O. na Summę Dwa

3Tysiące Sto Złł Poll. danego y służącego.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Szostego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y

7przedemną Tomaszem Czarkowskim, Namie-

8snikiem Burgrabstwa Grod. Winn. Przysięgłym. Com-

9parens Per.ter Urod. JmćP. Andrzey Brudnicki[?] Ten

10Skrypt od W. Hryniewickiego S.ty Bar.[?] W. Kuklar-

11[reklamant:] skiemu

k. 41v (skan 0043, strona lewa)

1skiemu Skarb. Orszań. na Summę Dwa Tysiące Sto

2Złł Poll. dany y służący ratione intro Contentt. ad Acta

3Praesentia Castr. Capitt. Vinn. per Obl. podał de Teno-

4re tali. Znam tą Kartą moią niżey na podpisie

5wyrażony, Iż wziąłem, pożyczyłem na własną moią

6potrzebę odliczyłem u WJmćP. Skarbnika Kuklar-

7skiego Summy Dwa Tysiące Sto Złł Poll. dico Dwa

8Tysiące Sto Złł Poll. ktorą niezawodnie ma sobie

9odebrać Tenże WJmćP. Skarbnik w Roku Tysiąc

10Siedmset Sześćdziesiąt Siodmym, da Bog po sprze-

11daniu Potażu mego w Gdańsku z prowizyą Szla-

12checką po Złł Dziesięć od Sta rachuiąc monetą in

13Regno Currenti Złotem lub Srebrną podług u-

14podobania, y nato się podpisuię. Datt. Dnia Dzie-

15więtnastego[?] Octobris Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

16siąt Szostego, u Tego Skryptu per Obl. podanego

17podpis Ręki przy Pieczęci na Laku Czerwonym

18wyciśnioney temi Słowy. Michał Hryniewicki mp

19L.S. Ktory to Skrypt iak się w Sobie ma do Xiąg

20ninieyszych Grod. Winn. iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skrypt (karta) – zobowiązanie dłużne, rewers; ratione intro Contentt. ad Acta Praesentia Castr. Capitt. Vinn. – z racji treści do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; de Tenore tali – w takim brzmieniu; dico – mówię (powtórzenie kwoty); prowizya Szlachecka po Złł Dziesięć od Sta – odsetki „szlacheckie” 10%; moneta in Regno Currenti – moneta obiegowa w Królestwie; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Potaż – węglan potasu otrzymywany z popiołu drzewnego, ważny towar eksportowy spławiany do Gdańska (por. akt 49 – szyfunty w Gdańsku). Dzień wystawienia skryptu odczytano jako „Dziewiętnastego[?]” (odczyt niepewny). S.ty Bar.[?], S.B. – urząd M. Hryniewickiego (zob. akt 49).

Streszczenie

Dnia 26 stycznia 1768 r. Andrzej Brudnicki[?] podał do akt grodu winnickiego skrypt dłużny Michała Hryniewickiego (S.B.[?]) z października 1766 r. Hryniewicki zeznaje w nim, że pożyczył na własne potrzeby od Tomasza Kuklarskiego, skarbnika orszańskiego, 2100 zł pol. i zobowiązuje się bez zawodu oddać tę sumę w 1767 r., po sprzedaży swojego potażu w Gdańsku, wraz z prowizją szlachecką 10%, w monecie obiegowej złotej lub srebrnej wedle woli wierzyciela.

Transkrypcja

k. 41v (skan 0043, strona lewa – od połowy)

1Obl. Skryptu ręcznego od Urod. Nosal-

2skiego Urod. Jagiełłowiczowi na Sum-

3mę pewną danego.

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Szostego Dnia

6Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Gr. Winn. y prze-

7demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem

8Burgrabstwa Grod. Winn. Przysięgłym. Comparens

9Per.ter Urod. JmćP. Woyciech Jagiełłowicz Ten Skrypt

10Ręczny Sobie Offerentowi od Urod. Stefana No-

11salskiego Jmieniem Urod. Anny z Pruszyń-

12skich Nosalskiey Małżonki Swoiey na Summę

13w nim wyrażoną dany ratione intro Conten-

14tor. ad Actt. Praesentia Castr. Capitt. Vinnic. per Obl.

15podał de Tenore tali. Niżey na podpisie wy-

16rażony zeznawam tym Skryptem moim

17Ręcznym, ktory za Autentyczny mieć chcę,

18Iż Ja Kuchenną[?] potrzebę moią wziowszy

19y Rękoma własnemi odliczywszy od Urod.

20JmćP. Woyciecha Jagiełłowicza Złł Poll. Dwie-

21ście Czterdzieści y Trzy, groszy Dziewięć Złotem

22obrączkowym, każdy Czerwony Złoty rachuiąc po

23Złotych Poll. Szesnaście y groszy Dwadzieścia Dwa

24[reklamant:] y puł

k. 42 (skan 0043, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 42

2y puł na Okupno Dobr Części Janaszowki[?]

3y Jwonowiec[?] przed tym W. Szczeniowskiemu[?]

4Starościcowi Woronczyńskiemu[?] Trechtamirow.[?] przezemnie

5y Urod. Annę z Pruszyńskich Nosalską

6Małż. moią przedanych, a teraz zapośrzed-

7niczącym[?] Dekretem Trybunalskim Cassatio-

8nis eiusdem Donationis, do Nas maiących

9przyiśdź[?] Też same Summę Złł Poll. Dwie-

10ście Czterdzieści Trzy groszy Dziewięć takowąż

11monetą Złotą to iest Czerwonemi Złotemi

12Obrączkowemi po Złł Poll. Szesnaście, gro-

13szy Dwadzieścia Dwa y puł rachować się

14maiącemi Temuż Urod. Woyciechowi Jagiełłowi-

15czowi wraz z Prowizyą od niey należącą od-

16tąd za Niedziel Osm, to iest Dnia Trzy-

17dziestego Listopada w Sam Dzień Swięta

18S. Andrzeja Apostoła w Roku Teraznie-

19yszym Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmym

20przypadaiącego oddać przyrzekam y wraz

21z Żoną y Sukcessorami memi obowiązu-

22ię się, a in kwartum[?] by na Terminie o-

23znaczonym Summy pomienioney nie od-

24dał, Tedy Tenże Urod. Jagiełłowicz część na-

25szą to iest Żony moiey w Dobrach Wsi

26Witawie[?] Dziedziczną obiąć ma w swoią

27Possessyą, y dotąd trzymać, poki taż Sa-

28ma Summa oddana nie będzie, na co się

29przy uproszonych JchMćPP. Przyiacioł

30Ręką własną podpisuię. Datt. w Winnicy

31Dnia Piątego Października Tysiąc Siedm-

32set, Sześćdziesiąt Siodmego Roku. U Tego

33Skryptu per Obl. podanego przy uprosze-

34niu JchMćPP. Przyiacioł podpisy Rąk

35temi są wyrażone Słowy. Stefan Nosalski

36mp. Proszony Przyiaciel do tego Skryptu pod-

37pisuię się Jozef Kaczorowski[?] mp. Proszony Przy-

38iaciel od Stron obydwoch podpisuię się

39Antoni Sa[?] Obuchowski mp. Ktory to Skrypt

40per Obl. podany iak się w Sobie ma słowo w

41słowo do Xiąg ninieyszych Grod. Winn. iest Zapisany.

42[nagłówek następnego aktu:] Obl. Extraktu Manifestu ex parte W. Stupnickiego[?] Cho.[?] W. Hryniewickiemu S.B. uczynionego.

Objaśnienia i tłumaczenia

Sobie Offerentowi – jemu samemu, podającemu (oblatującemu); Jmieniem – w imieniu; ratione intro Contentorum ad Acta Praesentia Castr. Capitt. Vinnic. – z racji treści do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; Kuchenna[?] potrzeba – potrzeba domowa (odczyt niepewny); Złoto obrączkowe, Czerwone Złote Obrączkowe – dukaty pełnej wagi z obrączką (rantem), tu liczone po 16 zł 22,5 gr; Okupno – wykupienie, odkupienie.

Dekret Trybunalski Cassationis eiusdem Donationis – wyrok Trybunału kasujący (unieważniający) tę darowiznę; części Janaszówki[?] i Iwonowiec[?], sprzedane wcześniej Szczeniowskiemu[?], starościcowi woronczyńskiemu[?] (trechtymirowskiemu[?]), miały wskutek wyroku wrócić do Nosalskich. Odczyty nazw miejscowych i nazwiska Szczeniowski – niepewne; zapośrzedniczący[?] – wyraz niepewny (zapewne „pośredniczący”, tj. zapadły w międzyczasie). in kwartum[?] – zapewne „in casum” (na wypadek), błąd pisarza lub odczytu.

Rachunek terminu: 8 tygodni od 5 X 1767 r. = 30 XI 1767 r. (św. Andrzeja Apostoła). Zastaw: w razie niespłaty wierzyciel obejmuje w posesję dziedziczną część żony dłużnika we wsi Witawa[?] i trzyma ją do zwrotu sumy.

Streszczenie

Dnia 26 stycznia 1768 r. Wojciech Jagiełłowicz podał do akt grodu winnickiego skrypt ręczny Stefana Nosalskiego, wystawiony również w imieniu jego żony Anny z Pruszyńskich, datowany w Winnicy 5 października 1767 r. Nosalski zeznaje, że pożyczył od Jagiełłowicza 243 zł 9 gr pol. w dukatach obrączkowych (liczonych po 16 zł 22,5 gr) na odkupienie części dóbr Janaszówka[?] i Iwonowce[?], sprzedanych wcześniej przez niego i żonę Szczeniowskiemu[?], starościcowi woronczyńskiemu[?], a mających do nich wrócić na mocy dekretu Trybunału kasującego tamtą donację. Zobowiązał się wraz z żoną i sukcesorami zwrócić sumę z prowizją w tej samej monecie po 8 tygodniach, tj. 30 listopada 1767 r. (św. Andrzeja); w razie niespłaty Jagiełłowicz miał objąć w posesję dziedziczną część żony we wsi Witawa[?] i trzymać ją do zwrotu długu. Podpisali: Stefan Nosalski oraz świadkowie Józef Kaczorowski[?] i Antoni Obuchowski.

Transkrypcja

k. 42 (skan 0043, strona prawa – dół)

1Obl. Extraktu Manifestu ex parte W. Stępeckiego[?]

2Skb.[?] Podl.[?] W. Hryniewickiemu S.B. uczynionego.

3[reklamant:] Roku

k. 42v (skan 0044, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego,

2Miesiąca Januarij Dwudziestego Szostego Dnia

3Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Grod. Winn. y prze-

4demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem

5Burgrabstwa Grod. Winn. Przysięgłym. Comparens

6Per.ter Urod. Michał Kamiński Ten Extrakt Ma-

7nifestu z Grodu Krzemien. Autentice wydany

8ex parte W. Stępeckiego[?] Skarbn. Podlas.[?] contra

9W. Michałowi Hryniewickiemu Cześ. Witeps.

10uczyniony ratione intro Contentor. ad Actt. Praesentia

11Castren. Capitt. Vinnic. per Obl. podał de Tenore sequenti.

12Wypis z Xiąg Grod. Krzemien. Roku Tysiąc Siedm-

13set Sześćdziesiąt Osmego Miesiąca Januarij

14Osmnastego Dnia. Przed Urzędem y Aktami

15ninieyszemi Gr. Krzemien. y przedemną Janem

16Nepomucenem Maciejem Kosieradzkim[?]

17Namiesnikiem Przysięgłym Burgrabstwa Krzem.

18Comparens Per.ter WJmćP. Jan Stępecki[?] Skarbnik

19Podlas.[?] postrzegaiąc całości Substancyi swoiey

20azeby na niey iakowego z okoliczności niżey

21wyrażonych nie poniosł uszczerbku takowąż w

22Jutrności[?] swoiey, iakotesz contra WJmćP. Michało-

23wi Hryniewickiemu Cześ. Witeps. Staroście

24Bareckiemu[?] przed Aktt. ninieyszemi czyni oświad-

25czenie y Manifestuie się o to, Iż W. Oskarżony

26będąc potrzebny Summy Czterdziestu Tysięcy

27Złł Poll. gdy Tęże w Roku Tysiąc Siedmset Sześć-

28dziesiąt Szostym u W. Manifestuiącego za-

29ciągnął, y w oney Dobra Wieś Woliczkę[?] w Wdztwie

30Wołyń. a Powiecie Krzemien. leżące pierwey

31Prawu Ordynackiemu, a potym przez Siebie

32obwinionego[?] na wieczność nabytemu podle

33gły[?] Kontraktem Zastawnym Roku Tysiąc Siedm-

34set, Sześćdziesiąt Szostego, Die Decima Octa-

35va Januarij w Lwowie spisanym y Tegoż Roku

36Sabbato ante Festum SS. Fabiani et Sebasti-

37ani w Grodzie Lwow. roborowanym, eodem

38Anno Die Decima Quinta Martij do Aktt.

39Grod. Krzemien. per Obl. wniesionym w Trzy-

40letnią W. Manifestantowi puściwszy Possessyą

41bezpieczeństwo pomienioney Summy Czterdziestu

42Tysięcy Złł Poll. lubo na Dobrach Generaliter

43wszystkich iednak mianowicie y osobliwie na

44[reklamant:] Dobrach

k. 43 (skan 0044, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 43

2Dobrach Bielczakach[?] y Klonowey[?] w Wdztwie

3Wołyńskim, a Powiecie Łuckim y Andro-

4szowce[?] w Wdztwie Bracł., a Powiecie Winnic.

5leżących Ostrzegł y Zapisał, oraz poniewasz

6importowaney Summie intrata z wyrze-

7czonych Dobr Woliczki[?] nie wystarczała y

8tylko do Summy Dwudziestu iednego Ty-

9sięcy Złł Poll. Jnwentarzem na Gruncie zmian-

10kowanych Dobr Anno Millesimo Septin-

11gentesimo Sexagesimo Sexto, Die Oc-

12tava Aprilis przez W. Oskarżewskiego[?] wy-

13prowadzonym wylikwidowana została,

14tedy od reszty iey, czyli nad wylikwido-

15waną Jntratę pre Superuiącey[?] Summy

16Dwudziestu Tysięcy Złł Poll. additament

17corocznie płacić W. Manifestantowi Tymże

18Jnwentarzem obowiązał się, ktory to addi-

19tament lubo w prawdzie ponaglały[?] Lek-

20cyi[?] W. Manifestuiącemu się iest wypła-

21cony, y chociaby Onym nadalszy czas[?] u-

22chciał kontentować się, gdy iednak nie

23tak z Additamentu, iako raczey zdarzo-

24ney do nabycia Dobr sobie Possessyi więk-

25sze dobra y pożytek dla siebie zważył y upatrzył,

26dla tego oddanie wyż rzeczoney Summy Addi-

27tamentowey W. Oskarżewskiego[?] przed wyiaz-

28dem Onego na Kontrakty Teraznieysze do

29Lwowa dopraszał się, W. zas Oskarżony nie

30wypłaciwszy Tęże additamentowey Summy

31będącemu Manifestantowi u Siebie w Do-

32brach Czerniełowce[?] zapewnił y przyrzekł,

33iż na Teraznieyszych Kontraktach we Lwowie nie-

34zawodnie miał wypłacić, y aby Comparens

35na fundamencie tego przyrzeczenia do

36Lwowa iechał zobligował y pociągnął, y tak

37Manifestans upewniony o mil kilkadziesiąt

38z wielkim swoim trudem y Expensem Sielle[?]

39gutnie[?] w tym Interessie do Lwowa ziecha-

40wszy tamże przez Dni kilka przyrzeczoney dla

41siebie Satisfakcyi oczekiwał y u W. Obwinio-

42nego dopominał się, zamiast ktorey iedyny

43dla siebie poniosły eluzyą, a przytym dostała[?]

44mu powziąwszy wiadomość iż W. Oskarżony nie uwa-

45[reklamant:] żaiąc

k. 43v (skan 0045, strona lewa – góra)

1żaiąc na pierwsze Wo Manifestanta Prawo y obowiązki O-

2nego wyż wyrażone Dobra Bielczaki[?] Klonową y Androszowce[?] Dłu-

3giem Mntis obwiązane, iedne poprzedał, drugie znacznie in-

4onerował, co cale z krzywdą Mnta y przeciw Prawu uczynił, więc

5azeby Jnnym od Wo Oskarżonego Dobr w Sobie Specyfikowa-

6nych Juriskwizytorów[?] y Possessorow to innotescat, Iż pierwszy

7dawno dług cały Cmptis[?] to iest Summa Czterdziestu Tysięcy

8Złł Poll. y Prowizya na wyraz wspomnianych Dobrach, a o-

9sobliwie na Dobrach Wsi Androszowce[?] extenduie się, nie od kogo

10kolwiek, y iakiekolwiek nabyte Prawa oraz żeby przez takowe

11Wo Oskarżonego inwolucye, tudziez bezpieczeństwu y całości Mntis

12Fortuny ubliżaiące postępki żadney w dalszym czasie nieponio-

13sły Szkody, dla tego providendo futuris obviandoq. cuivis inde-

14mnitati Substanciae Suae Cmpns[?] hanc sui post diligentiam

15y przeciw Temuż Wu Oskarżonemu Jure facta revisionis[?] Clusio-

16nis[?] tudziez w koszta niesłusznie wprowadzeniu iteratis vicibus

17salvam si opus fuerit Praesentis Manifestationis reservando

18meliorandi facultatem manifestuie się Jan Stępecki[?] mp. Z ktorych

19Xiąg y ten Wypis pod Pieczęcią Grodzką Krzemien. Jest

20wydany pisany w Krzemieńcu. U tego Extraktu per Oblatam poda-

21nego Lecta[?] Korrekta extradita przy pieczęci w te Słowa

22Legit Andrzeiowski mp. Correxi Czarnecki mp. Extradita ex

23Actis Castr. Capitt. Kremen. (L.S.) a tak ta Oblata Extraktu

24Manifestu Słowo w Słowo iak się w Sobie ma do Xiąg ni-

25nieyszych Grod. Winn. Jest Jngrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Extrakt (wypis) – urzędowy odpis z ksiąg innego grodu (tu krzemienieckiego), podany per oblatam do ksiąg winnickich, bo sprawa dotyczyła także dóbr w powiecie winnickim (Androszowce[?]); Autentice wydany – wydany w formie autentycznej; ex parte – ze strony; contra – przeciw; ratione intro Contentorum … per Obl. podał – podał przez oblatę z racji zawartej treści.

Kontrakt Zastawny … Die Decima Octava Januarij w Lwowie – kontrakt zastawny spisany we Lwowie 18 I 1766 (w czasie kontraktów lwowskich); Sabbato ante Festum SS. Fabiani et Sebastiani – w sobotę przed świętem śś. Fabiana i Sebastiana (20 I), tj. 18 I 1766; Die Decima Quinta Martij – 15 III 1766; Jnwentarz … Anno 1766 Die Octava Aprilis – inwentarz z 8 IV 1766; additament – dopłata roczna (różnica między należną prowizją a dochodem z zastawionych dóbr); Kontrakty (lwowskie) – doroczny zjazd szlachty we Lwowie dla zawierania transakcji (w styczniu).

eluzya (elusio) – zawód, wykręcenie się od zobowiązania; inonerować – obciążyć długami; Mntis (Manifestantis) – manifestanta; innotescat – niech będzie wiadome; Juriskwizytorowie[?] – nabywcy praw; providendo futuris obviandoque cuivis indemnitati Substantiae Suae – zapobiegając na przyszłość i chroniąc swój majątek przed wszelką szkodą; hanc sui post diligentiam – (czyni) tę swoją staranność; iteratis vicibus – wielokrotnie; salvam si opus fuerit Praesentis Manifestationis reservando meliorandi facultatem – zastrzegając sobie w razie potrzeby możność poprawienia (uzupełnienia) niniejszego manifestu; Legit … Correxi … Extradita ex Actis Castr. Capitt. Kremen. – czytał … poprawiłem … wydano z akt grodzkich starościńskich krzemienieckich; L.S. – miejsce pieczęci.

Fragmenty k. 43 (wiersze 12–17, 37–38) i k. 43v (wiersze 13–14) mają odczyty niepewne. Nazwisko manifestanta (Stępecki/Stupecki) i jego urząd (skarbnik podlaski[?]) niepewne. Tytuł M. Hryniewickiego: cześnik witebski, starosta barecki[?] – wyjaśnia skrót „S.B.” z aktów 49–50. „W. Oskarżewski[?]” (k. 43 w. 11 i 25) to prawdopodobnie błąd pisarza zamiast „W. Oskarżonego”.

Streszczenie

Dnia 26 stycznia 1768 r. Michał Kamiński podał do akt grodu winnickiego wypis z ksiąg grodzkich krzemienieckich z 18 stycznia 1768 r., zawierający manifest Jana Stępeckiego[?], skarbnika podlaskiego[?], przeciw Michałowi Hryniewickiemu, cześnikowi witebskiemu, staroście bareckiemu[?]. Manifestant wyłożył, że w 1766 r. Hryniewicki pożyczył od niego 40 000 zł i na mocy kontraktu zastawnego (Lwów, 18 I 1766, roborowany w grodzie lwowskim i oblatowany w Krzemieńcu 15 III 1766) oddał mu w trzyletnią posesję wieś Woliczkę[?] w pow. krzemienieckim, zabezpieczając dług ogólnie na wszystkich dobrach, a szczególnie na Bielczakach[?] i Klonowej[?] (pow. łucki) oraz Androszowcach[?] (pow. winnicki). Ponieważ dochód z Woliczki pokrywał według inwentarza z 8 IV 1766 r. tylko 21 000 zł, Hryniewicki zobowiązał się płacić coroczny additament od pozostałej sumy. Additamentu nie zapłacił, a obiecawszy w Czerniełowcach[?] uregulować go na tegorocznych kontraktach lwowskich, skłonił Stępeckiego do kosztownej podróży do Lwowa, gdzie zwodził go kilka dni. Stępecki dowiedział się nadto, że Hryniewicki część obciążonych dóbr sprzedał, a inne zadłużył. Ostrzega więc wszystkich nabywców, że na dobrach tych, zwłaszcza na Androszowcach, ciąży wcześniejszy dług 40 000 zł z prowizją, i zastrzega sobie prawo do dalszych kroków prawnych i uzupełnienia manifestu.

Transkrypcja

k. 43v (skan 0045, strona lewa – dół)

1Oblata Universału od Prześw. Kommissyi

2Skarbu względem wypłacenia długu na Ka-

3hałach extenduiących się.

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Siodmego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

7Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn.

8Przysięgłym. Cmps Per.ter Urod. Antoni Chruszczyński[?] Strażnik Pro-

9wincyi Ukraińskiey Komory Celney[?] Ten Universał od Prze-

10św. Kommissyi Skarbowey względem wypłacenia długow na

11Kahałach extenduiących się wydany ratione intro Contt. ad Acta Prae-

12sentia Castr. Capitt. Vinnic. per Oblatam podał de tenore tali.

13Kommissya Rzpltey Skarbu Koron. Wszem wobec y każde-

14mu z osobna komu o tym wiedzieć należy, osobliwie iednak

15Kahałom, przykahałkom y Parafiom Żydowskim w Koronie

16znayduiącym się wiadomo czyni, iż doświadczaiąc coraz wię-

17cey tak wielu uporczywych iest w Żydostwie Korony Kahałow

18ktore nadługi generalności y Ziemstw Żydowskich podług przepisu

19[reklamant:] Konsty-

k. 44 (skan 0045, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 44

2Konstytucyi Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Czwarte-

3go rozsądzona Składek Dekretami tak Sądowym Warsza-

4wskim z mocy wyrokow Kommissyi nastąpionym, iako Sądu

5Kommissyi na raty dla Łatwieyszego wypłacenia podzielonych

6zupełnie nie oddaią, Dekretem pomienionym oraz Univer-

7sałem Kommissyi w tey mierze zaszłym dosyć nie czynią, wie-

8lokrotne na Sobie Kondemnaty otrzymywać dozwalaią, ug-

9nom za Proceß, y sprzeciwienie się Dekretom podpadaią,

10a przez to y przez przybywaiące Prowizye, za miast u-

11iszczenia się do większey liczby długi pomnażaią, Dekreta

12executionis w Sądach Kommissyi Kredytorom zyskiwać

13dopuszczaią, ktora względem tych długow exekucya, albo Urzę-

14downa, albo Woyskowa nastąpić powinna, a Kredytorowie

15maią trudność w dochodzeniu Summ swoich Dyspartymen-

16tem między Żydow na Części podzielonych dopraszaiąc o dodanie

17Żołnierzy z Skarbu Koron. do wykonania exekucyi Woyskowey

18zaczym Kommissya Prawo Seymu Konwokacyinego Zlecaiące

19Jey obmyślić Sposoby uspokoienia przez Żydostwo długow

20generalności y Ziemstw dopełniaiąc y do słusznego żądania

21Kredytorow skłaniaiąc się Sprawiedliwość dla nich y odyskanie

22Summ przyspieszaiąc do Kahałow w składkach na długi Ziem-

23ski y generalności nieuiszczonych exekucyą Woyskową z Żoł-

24nierzy Skarbu Koron. wstrzymać osobnie każdego Kredy-

25tora, agrawuiący exekucyą postać umyśliła y w tey mierze

26dyspozycyą po Prowincyach Celnych do Jchmciow PP. Super-

27intendentow wydała z wyraźnym nakazem, aby ta Exekucya

28Dnia Piętnastego Miesiąca Kwietnia Roku przyszłego

29nieochybnie zaczęła się, ktorey aby nikt nieochronił ninie-

30yszym Universałem Kommissya ostrzega, a to pod rygorem

31Praw obliguiąc JJOO. JchMciow Wiel. y Urod. Dziedzicow

32y Possessorow Dobr wszelakich w ktorych Żydzi za Dzie-

33rżeni[?] mieszkaią, aby przez wzgląd Sprawiedliwości y uszanowania[?]

34teczenia[?] Praw do oddawania zatrzymanych Składek

35Żydow przynaglili y Exekucyi dopomagali, tey zas Exe-

36kucyi aby ieszcze Żydowstwo uniknąć mogło, Kommissya

37nakazuie, żeby Składki nie wypłacone za lata Tysiąc Siedm-

38set Sześćdziesiąt Szostego, Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt

39Siodmego należące, w pogotowiu[?] w racie Marcowey Roku

40przyszłego odwieźć y oddać do rąk JchMciow PP. Kassie-

41row Prowincyalnych starali się, a zatym y Kredytorowie

42aby zaległych Summ swoich czekali, y po odebranie Jch

43do Grodow płacenia wyznaczonych, na Termin w Kommi-

44[reklamant:] działek

k. 44v (skan 0046, strona lewa)

1działek S. Jana Chrzciciela Roku następuiącego

2ziechali, tam wyznaczanych Summy po-

3dług Dekretow Zakwitami Autentycznemi

4odbierali, a de expensy na dochodzenie Jch

5należytości od Officialistow wyłożoney przez

6Sprawiedliwość przystoyni się[?] chcieli Kommis-

7Sya zaleca, ktory to Universał, aby tym

8prędzey niezawodney każdego doszedł wia-

9domości po Miastach Parafiach y Jnnych

10mieyscach zwyczaynych publikować y

11y do Aktt. każdego Grodu Sposobem Oblaty

12podać, a o podaniu Onych z Xiąg tegoż Grodow

13wzięte attestata Komissyi odesłać Offici-

14alistom Skarbu Koronnego Zaleca, a Żydom

15Kahalnym, aby go od Kahału do Kahału

16Przykahałkow y Parafii przez Kommuni-

17kacyą posyłali nakazuie. Dan w Warszawie

18Dnia Szesnastego[?] Miesiąca Grudnia

19Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siod-

20mego. U Tego Universału per Obl. po-

21danego przy Pieczęci Koronney na Ma-

22sie białey wyciśnioney y podpisy Rąk temi

23są wyrażone Słowy. Ignacy Twardowski Woda Kaliski

24prezyduiący. Andrzey Mokronowski Woda Jnowrocławski. Bazyli

25Walicki Kasztelan Sochaczew. Tomasz Dłuski Podkomorzy Ge-

26neralny Wdztwa Lubel. Fryderyk Moszyński Stsa Nowomiey-

27ski. Kasper Rogaliński Stsa Nakielski. Waleryan Kiśni-

28cki[?] Miecz. Ziem Pruskich. Andrzey Swięcicki Sędzia Ziem-

29ski Radomski. Stanisław Karwowski Podstoli Ziemi Bielskiey.

30Piotr Ożarowski Gnł Lejtnant Woysk Koron. Concordat

31cum originali Jgnacy Twardowski Woda Kaliski prezyduią-

32cy. Universał względem Exekucyi o składki Żydowskie (L.S.)

33Ktory to Universał iak się w Sobie ma Słowo w Słowo

34do Xiąg ninieyszych Grod. Winn. iest zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Komisja Skarbu Rzeczypospolitej Koronna (Komisja Skarbowa) – kolegialny urząd skarbowy ustanowiony w 1764 r.; Kahał – gmina żydowska; przykahałek – mniejsza gmina podporządkowana kahałowi; Parafia (żydowska) – okręg gminy. Generalność (ziemstwo) żydowskie – ziemstwa i Sejm Czterech Ziem, rozwiązane konstytucją 1764 r., które pozostawiły długi rozłożone na składki kahałów.

Kondemnata – wyrok zaoczny skazujący; ugnom (wina) za Proceß – kara za proces (niestawiennictwo); Dekreta executionis – wyroki egzekucyjne; Dyspartyment (dispartitio) – rozkład (długów) na poszczególne gminy; Sejm Konwokacyjny – sejm konwokacyjny 1764 r., który zlecił Komisji uregulowanie długów żydowskich; Prowincye Celne – okręgi celne Komisji Skarbowej; Superintendent – zwierzchnik okręgu celnego; agrawuiący – obciążający, zaostrzony; rata Marcowa – rata płatna w marcu; Kassierowie Prowincyalni – kasjerzy prowincjonalni Komisji; Kommiszadki S. Jana Chrzciciela – kommisariaty (terminy rozliczeń) na św. Jana Chrzciciela (24 VI); attestata – zaświadczenia; Concordat cum originali – zgodne z oryginałem; L.S. – miejsce pieczęci.

Fragmenty z odczytem niepewnym: nazwisko i urząd stawającego (Chruszczyński[?], Komora Celna[?]), k. 44 w. 7 („ugnom”), w. 37–38, k. 44v w. 6. Data dzienna („Szesnastego[?]”) niepewna. Sygnatariusze to członkowie Komisji Skarbu Koronnego (m.in. Ignacy Twardowski, wojewoda kaliski, prezydujący; Andrzej Mokronowski, wojewoda inowrocławski; Tomasz Dłuski, podkomorzy lubelski; Fryderyk Moszyński; Piotr Ożarowski).

Streszczenie

Dnia 27 stycznia 1768 r. Antoni Chruszczyński[?], strażnik prowincji ukraińskiej komory celnej[?], podał do akt grodu winnickiego uniwersał Komisji Skarbu Koronnego, wydany w Warszawie 16[?] grudnia 1767 r. Komisja stwierdza, że wiele kahałów żydowskich w Koronie uporczywie nie wpłaca składek na spłatę długów dawnej generalności i ziemstw żydowskich, rozłożonych na raty zgodnie z konstytucją 1764 r. i wyrokami sądowymi, przez co narastają prowizje i kondemnaty, a wierzyciele z trudem dochodzą należności. Wykonując zlecenie sejmu konwokacyjnego, Komisja zarządziła egzekucję wojskową z żołnierzy Skarbu Koronnego przeciw kahałom zalegającym ze składkami, która ma rozpocząć się 15 kwietnia 1768 r. Właściciele i posesorzy dóbr, w których mieszkają Żydzi, mają przynaglać ich do wpłat i wspierać egzekucję. Żydzi mogą jej uniknąć, wpłacając zaległe składki za lata 1766–1767 w racie marcowej 1768 r. do kasjerów prowincjonalnych; wierzyciele mają odbierać swoje sumy na terminie św. Jana Chrzciciela. Uniwersał ma być publikowany w miastach i parafiach, oblatowany we wszystkich grodach i rozsyłany od kahału do kahału. Podpisali członkowie Komisji z prezydującym Ignacym Twardowskim, wojewodą kaliskim.

Transkrypcja

k. 44v (skan 0046, strona lewa – dół)

1Obl. Komplanacyi Między JO. X. JmćP. Kajetanem Swiatt. Czetwertyńskim P. JKMci z iedney

2a WW. Faszczewskiemi Miecz. Owr. z drugiey Stro-

3ny zawartey

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Siodmego Dnia

6Przed Urzędem y Aktt. ninieyszemi Grod. Winn. y przede-

7mną Tomaszem Czarkowskim Namiesn. Burgrab. Gr. Winn.

8[reklamant:] Przysięgłym

k. 45 (skan 0046, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 45

2Przysięgłym. Comparens Personaliter Urod.

3JmćP. Ludwik Gierkowski[?] Tę Komplanacyą

4Między JO. Xiążęciem JmćX. Swiatopełk Czetwer-

5tyńskim Podkomorzym JKMci z iedney, a WW. Fasz-

6czewskiemi Miecz. Owr. z drugiey strony nastą-

7piony ratione intro Contentor. ad Acta Praesentia

8Castren. Capitt. Vinnic. per Obl. podał de Tenore tali.

9Między JO. Xiążęciem JmćX. Kajetanem na Nowey

10Czetwertni y Komargrodzie Swiatopełk Czet-

11wertyńskim Podkomorzym JKMci, JO. Xią-

12żęcia JmćX. Antoniego Włodzimierza itidem na

13Nowey Czetwertni y Hodomiczach Swiatopełk

14Czetwertyńskiego Starosty Woronow. Synem

15y od Tegoż JO. Oyca swoiego z mocy Praw

16na Osobę Swoią wlanych Dobr Miasta Ko-

17margroda z Przedmieściami czyli alteri-

18sui Cohaeredem Dziedzicem z iedney, a WW.

19JchMć Panstwem Danielem y Ludowiką

20z Orzeszków primo Ostaniewską[?] Stolnikową

21Dobrzyńską secundo autem Wierzchowską

22Komornikową Bracł. ultimo vero adpraesens

23voto Faszczewską Faszczewskiemi Miecz.

24Owr. Małż. z drugiey Strony, et quidem Sa-

25mym W. Faszczewskim Miecz. Owruckim

26Dobr Części Przedmieyścia Komargrodzkiego

27Podmety zwanego na Fundamencie Ces-

28syi od W. niegdy Michała Rogali Zborzew-

29skiego Cześn. Smoleń. Roku Tysiąc Siedm-

30set Pięćdziesiąt Piątego, Dnia Drugiego

31Stycznia w Grodzie Winnic. na Osobę Swoią

32zeznaney Zastawnym, a zas Słobody przez

33tymże Miastem Komargrodem nowo Lokowa-

34ney Kryniczna lub Kurytowka zwaney in

35virtute Dożywocia od niegdy JO. Xiążęcia JmćX.

36Onufrego Wawrzeńca Swiatopełk Czetwertyń-

37skiego Starosty Raszkowieckiego Roku Tysiąc

38Siedmset Pięćdziesiąt Pierwszego, Miesiąca

39Sierpnia Trzydziestego Pierwszego Dnia in rem

40sui Osobiście zeznanego, Tudziesz z mocy wTeyże

41Cessyi wyrażoney Dobra Zapisanych Urzędow-

42nych Possessyi a żadnym dotąd odwołaniem

43nie naruszonych owszem nie przerwaną

44Kontynuacyą stwierdzonych Aktualnym Possessorem

45[reklamant:] nim

k. 45v (skan 0047, strona lewa)

1nim Possessorem ex interesse Jego, samym przez

2się czyniącym, Wiel. zaś JeyMćPanią ultimo voto

3Faszczewską Miecz. Owr. Dobr Tegoż Przed-

4mieyścia Podmety zwanego Drugiey Części

5z mocy Kontraktu Zastawnego Trzechlet-

6niego Między wyż wyrażonym JO. Xiążęciem

7JmćX. Antonim Włodzimierzem Swiatopełk

8Czetwertyńskim Starostą Woronow. z iedney, a

9Tąż W. adpraesens Faszczewską Miecz. Owr.

10a natenczas Wierzchowską Komor. Bracł.

11w Dowim Stanie natenczas będącą w Hodo-

12miczach Die Decima Octava Septembris, Mil-

13lesimo Septingentesimo Quadragesimo Oc-

14tavo Anno nastąpionego, y Possessyi w Grodzie

15Winnic. Zapisaney podobniesz Zastawną Pos-

16sessorką, w Assystencyi WJmćP. Makowieckiego

17Cześn. Podol. Brata swego z Summy Macierzy-

18stey Wuieczno[?] Rodzonego, podług Prawa przy

19zwoitey czyniącą Za medyacyą WW. JchMć PP.

20Przyiacioł stanęła takowa w niczym nie

21odmienna y nie wzruszenie trwać maiąca

22Zgoda y Przyiacielska Kombinacya w ten

23Sposob, Iż Strony teraz Komplanuiące się maią

24między sobą z okazyi wyż wyrażonych Praw

25swoich rożne na Terminach expiracyi

26Kontraktow y Jnnych nastąpione Skrypta,

27Manifesta, y inne Kontestacye y Kroki Praw-

28ne, nie mało za sobą podług opisu Prawa cią-

29gnioce Rewolucye[?], y przyszłe Tergiwersacye

30Prawne, a szacunkiem Pokoiu y prętszego

31ułatwienia się między sobą Te wszystkie do

32Dnia Dzisieyszego zaszłe Kroki Prawne, to iest

33Skrypta, Manifesta, Rekwizycye, Prezenty y

34inne Prawne wynalazki Kassuią, Prżuią[?] an-

35nihiluią y Zaniewaźnią w każdym Sądzie

36y Jurisdykcyi chcą mieć y deklaruią, Jnte-

37ressa zas pryncypalne takowym ułatwiaią

38y uspakaiaią Sposobem. Naypierwey co przy-

39należy do Praw Samego WJmćP. Daniela Faszczew-

40skiego Miecz. Owr. Za Prawa Dożywotnie wyżey

41Specyfikowane na Dobrach Słobodzie Kry-

42niczney czyli Kurytowcy nazywaiącey się exten-

43duiące się JO. Xiąże JmćX. Kajetan Czetwertyń-

44ski Podkomorzy JKMci obowiązuie się ninie-

45szą Komplanacyą Pięć Tysięcy Złł Poll. WJmćP. Da-

46nielowi Faszczewskiemu Miecz. Owr. na

47[reklamant:] niżey

k. 46 (skan 0047, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 46

2niżey wyrażonym Terminie in defectu Złota

3w Monecie Białey nie wątpliwą w tym Kra-

4iu kurrencyą maiącey wraz z Summami

5także niżey Specyfikowanemi punktual-

6nie wyliczyć, a WJmćP. Miecznik Owrucki

7w Tydzień po uczynioney Sobie Satisfakcyi

8Cessyą pomienionego Prawa Dożywotne-

9go w Grodzie Winnic. in Forma Juris bez

10żadney excepcyi zeznaną, oraz Oryginał

11y oblatę tegoż Dożywocia, Tudziesz Origi-

12nalną Jntromissyą sobie służącą do Rąk

13Tegoż JO. Jurisduktora[?] swego bez

14zawodnie w Mieście Komargrodzie od-

15dać ma y powinien będzie. A co się tknie

16Prawa Zastawnego na Części Przedmiey-

17ścia Podmet extenduiącego się poniewasz

18JO. Xiąże JmćX. Antoni Włodzimierz

19Swiatt. Czetwertyński Starosta Woronow.

20maiąc natenczas też Przedmieście Pod-

21mety całe exnexu[?] Kontraktu Zastaw-

22nego od Swiętey Pamięci JO. Xiążęcia JmćX.

23Onufrego Wawrzeńca Swiatt. Czetwertyń-

24skiego Starosty Raszkowieckiego Brata Swe-

25go Naymłodszego Dziedzica przez Dział

26między Trzema Braćmi nie wątpliwie

27ustanowionego sobie służącego Trzech-

28letney Zastawney Possessyi swoiey podległą[?]

29za Trzydziestym[?] Tysiąc Siedmset Czter-

30dziestym Osmym Roku, Dnia Piętna-

31stego Octobris w Kniażu[?] spisanym

32Kontraktem y Jnwentarzem Część Tegoż Przed-

33mieścia Komargrodzkiego Podmet tymże

34wyż wzmiankowanym Kontraktem y

35Jnwentarzem co do rzeczy, ilości Gruntu

36y intraty oznaczoną y opisaną W.ttt

37niegdy JmćP. Michałowi Zborzewskiemu

38Cześn. Smoleń. w Trzechletnią Zastąpił,

39y podał Possessyą, a potym w Roku Tysiąc

40Siedmset, Pięćdziesiąt Czwartym, Dnia Dwu-

41dziestego Pierwszego WJmćP. Danielowi Faszczew-

42skiemu Miecz. Owr. Konsens do wykupna

43Tegoż W. Zborzewskiego z Tey Części Konse-

44rował[?], in fundamento ktorego Konsensu

45[reklamant:] Zaprzedzaiąca

k. 46v (skan 0048, strona lewa)

1zaprzedzaiąca podług tegoż Kontraktu, Opisu awizacyą po

2Expiracyi Drugiego Tryennium na Terminie to iest Dnia Piętna-

3stego Octobris Roku Tysiąc Siedmset Pięćdziesiąt Czwartego

4w Grodzie Winnickim na okupno tychże Części Summę Trzy

5Tysiące Dziewięćset Złł Poll. ob absentiam na tenczas W.

6Zborzewskiego, circa Manifestationem prezentował y zali-

7czył, a prezentowana y Grodzka Pieczęcią zapieczętowaną

8ob insecurum Castri locum w Kollegium WW. OO. Jezuitow Win-

9nickich ostrzegłszy wolne W. Zborzewskiemu każdego czasu

10podniesienie złożył, a W. Zborzewski w Roku Tysiąc Siedm-

11set Pięćdziesiąt Piątym Dnia Drugiego Stycznia, pod-

12niosłszy sub intacto Sigillo wyż wyrażoną Summę Trzy

13Tysiące Dziewięćset Złł Poll. Kwit wraz z Cessyą Prawa

14Zastawnego y teyże Summy na Osobę Tegoż W. Miecznika

15Owr. przyznał, z fundamentu Praw, ktorych często rzeczony

16W. Pan Miecznik Owr. przez czworo Tryennia nieprzerwan-

17nie zostaiąc w Possessyi y iuż Piąte Tryennium więcey Ro-

18ku wciągnowszy zastawną Possessyą swoią exemplibilis[?]

19extra expirationem Tryennii być by niepowinien, że iednak

20dogadzaiąc chęciom JO. Xiążęcia JmćX. Kajetana Czetwertyńskie-

21go Podkom. JKMci w Pierwiastkach rządow swoich do o-

22swobodzenia od Ciężaru fortuny dążącym sponte et libere odte-

23goż Kontraktu zastawnego odstępuie, y Summę wyż wzmiankowaną

24nie czekaiąc wyiścia Tryennium podnieść deklaruie się, Przeto JO.

25Xiąże JmćX. Podkomorzy JKMci tak Summę z Kontraktu często rzeczo-

26nego wynikaiącą Trzy Tysiące Dziewięćset Złł Poll., iakotesz y

27Drugą, rekompensatywną[?] teraz między Stronami zobopolnie umowioną

28y postanowioną Cztery Tysiące Sto Złł Poll. wraz obiedwie złą-

29czywszy Osm Tysięcy Złotem ważnym podług teraznieyszey

30Redukcyi, a zas wyżey wyrażoną za Dożywocie wyż opisanym

31Sposobem wyprawioną wraz zkomputowawszy Trzynaście Ty-

32sięcy Złł Poll. wynoszącą do rąk W. Pana Daniela Faszczew-

33skiego Miecz. Owr. w Roku następuiącym Tysiąc Siedmset

34Sześćdziesiąt Osmym we Dwie Niedziele po Trzech Krolach

35Rzymskich, to iest Dnia Dwudziestego Stycznia w Zam-

36ku Komargrodzkim za Kwitem tymczasem ręcznym wypła-

37cić nieochybnie obliguie się, po ktorey wyż określonym Spo-

38sobem odebraney Summie y zupełney Satysfakcyi W. Pan Fa-

39szczewski M.O. Cessyą w Grodzie Winn. wraz z Kwitami in for-

40ma Juris zeznaną w przeciągu Jednego Tygodnia od Termi-

41nu to iest od Dnia Dwudziestego Stycznia, w Roku tym-

42ze Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmym w tymże Zamku

43[reklamant:] Komarg.

k. 47 (skan 0048, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 47

2Komargrodzkim y authentycznie Sprawione do rąk Tegoż JO.

3Xcia JmćX. obowiązany oddać będzie, a potym wter Części y

4całą osiadłość tamtych[?] znayduiącą się, tudziez w tamtey[?] Siano-

5żęcie y całą Cyrkumferencyą teyże Części wolnie wzięcia

6Jntromissyi Temuż JO. Xciu pozwala się. Chałupa zas Jaś-

7ka Mazura, ktora na Samym Jarze dystynguiącym

8Jedną Część przedmieścia Podmet od Drugiey iest wybudo-

9wana, ta ninieyszą Komplanacyą do Części Drugiey

10Tychże Podmet w Summie Szesnastu Tysięcy Złł Poll.

11W. Ultimi nuptiis Faszczewskiey M.O. Sposobem zastawnym

12in disquisitione przyłącza się, a po rezolwowanych Prawach

13Samego W. Pana Faszczewskiego M.O. co przynależy

14do Prawa zastawnego wSamey W. Pani M.O. Lubo JO. Xiąże JmćX.

15Stta Woronow. Oyciec y Jurisdator ninieyszego JO.

16Dziedzica w Summie Szesnastu Tysięcy Złł Poll. od

17niegdy W. JmćPana Alexandra Ostaniewskiego[?] Stol. Dobrz.

18z opisu Kontraktu Zastawnego w Kamieńcu

19Dnia Szostego Listopada Tysiąc Siedmset Trzydzieste-

20go Siodmego Roku zawartego, y tamże w Grodzie

21Kamienieckim we Wtorek po Swiętych Wszystkich Swię-

22tych Tegoż Roku roborowanego, a do Akt Grodu La-

23tyczowskiego we Srodę po Niedzieli wielkopostney

24oculi nazwaney Tegoż Roku do oblaty podanego wzię-

25ty, a pod Prawo dożywotnie Teyże często pomienio-

26ney ultimi nuptiis Wiel. JPani Faszczewskiey Miecz.

27Owr. podpadaiącey Drugą Część tegoż Przedmie-

28ścia Komargrodzkiego Podmetow, z mocy wyż wyra-

29żonego Kontraktu w Zastawną Trzyletnią podał Pos-

30sessyą, że iednak po nabyciu Prawa Dziedzicznego

31całego Klucza Komargrodzkiego wespoł z Synowcem

32swoim, a potym po wlaniu tegoż Prawa na Osobę

33Syna Swoiego ninieyszego JO. Dziedzica WJPan

34Faszczewski M.O. Ultimi nuptiis mąż Teyże W. Ludo-

35wiki z Orzeszkow 1mo voto Ostaniewskiey[?] Stolnikowy

36Dobrzyńskiey Circa expirationem Sexti Tryennii to iest

37w Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Szostym Dnia

38Osmnastego Września bez żadney mocy y Pleni-

39potencyi Teyże Żony Swoiey w Skrypta względem

40[reklamant:] Teyże

k. 47v (skan 0049, strona lewa)

1Teyże Summy z JO. Xciem JmćX. Ninieyszym Dziedzicem iako-

2by zmownie[?] wyiść miał, iako Manifest Teyże w Teraznie-

3yszego Małżeństwa Faszczewskiey M.O. w Grodzie Winn.

4Roku Ninieyszego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Sio-

5dmego Dnia Siedmnastego Octobris w Assystencyi

6W. Pana Wiktoryana Makowieckiego Cześn. Podol.

7Brata swego zniesiony opiewa. A że w czasie ni-

8nieyszym Tasz[?] W. Miecz. Owr. w Assystencyi

9wyż wzmiankowaney stawaiąca, zapatrzywszy się na

10Kroki Tegoż męża swoiego do podniesienia Summy z

11Części Jedney Podmet zamierzone, nie tylko od zwyż

12wyrażonego Manifestu, ale tez y od Kontraktu swego

13zastawnego po mężu ym[?] inter medij voti mężu[?] Stołbin[?]

14w Dowim Stanie o tez Część drugą Podmet zawar-

15tego odstępuie y podobniesz nieczekaiąc expiracyi zaczę-

16tego Tryennium Summę Dziesięć Tysięcy Złł Poll.

17Prawem swoim podległą odebrać deklaruie się roczną

18tylko zaczynaiąc od Swięta SS. Trzech Krolow Rzym-

19skich w Roku blisko następuiącym Tysiąc Siedm-

20set Sześćdziesiąt Osmym, a kończąc Tez roczną Pos-

21sessyą w Roku da Bog przyszłym Tysiąc Siedmset

22Sześćdziesiąt Dziewiątym, o tymże Dniu y Czasie

23Przeto JO. Xiąże JmćX. Kajetan Czetwertyński Podkom. JKMci

24nadgradzaiąc oświadczoną przez odstąpienie od Kontra-

25ktu y zaczętych Krokow Prawnych łatwość ninieyszą

26opisuie się ugodą nie tylko Summę Szesnaście Ty-

27sięcy Złł Poll. z Kontraktu zastawnego przerzeczonego

28pochodzącą w Złocie ważnym podług teraznieyszey

29Redukcyi na przypadaiącym rocznego zastawnego Kontra-

30ktu Terminie, to iest na zaiutrz po Trzech Krolach

31Rzymskich w Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt

32Dziewiątym przed Aktami Grodzkiemi Winn. oddać

33y rzetelnie wyliczyć, ale tez in vim rumacyi y wywo-

34zu z pospolitym[?] Stwem całego Poddanstwa Podmet-

35skiego do Srodopościa Rzymskiego, przeimowanie

36zas z całą Chudobą y Dobytkiem oraz Zwyczayną Słu-

37żą[?] od Srodopościa do S. Woyciecha Swięta Rzym-

38skiego w Roku tymże Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

39siąt Dziewiątym nie bronić y pozwolić zapisuie

40się, a WW. JchMć Panstwo Miecznikowstwo Owruccy

41[reklamant:] Małż.

k. 48 (skan 0049, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 48

2Małż. Zasiewom Jesiennym w Roku wyżey wzmian-

3kowanym Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmym prze-

4szkadzać nie maią, y owszem z teyże Części roczney

5zastawie swoiey podległey Poddanstwa do oborkow[?]

6prowadzącego[?] JO. Jurisdatora swego bronić niepowin-

7ni będą, a przy liczeniu z odebraney Summy w Gro-

8dzie Winn. nie tylko Kwit cum Cessione in forma

9Juris quam plenissima, ale tez z ostrzeżeniem nale-

10żytego y dostatecznego bespieczeństwa dla JO. Dzie-

11dzica mianowicie Sama Wiel. JPani Miecznikowa O-

12wrucka w Assystencyi podług Prawa przyzwoitey

13zeznać powinna będzie. A lubo wywoz z Posłuszeń-

14stwem wszystkiego Poddanstwa, to iest z obydwoch

15Części przedmieścia Podmet y przeimowanie w tey-

16że Samey Rezydencyi y całym bez żadney prze-

17szkody obyściu[?] są pozwolone, iednak wywozu daley, iak

18omiłę[?] Siesc, bez przetaiowania Podwod, tudziez po-

19słuszeństwa dłużey iak do Srodopościa, oprocz

20tylko Stroży[?] samey do S. Woyciecha odbywać

21się powinney, Ci WW. JchMć Panstwo Miecznikow-

22stwo Owruccy pretendować nie maią. Poddanstwa ia-

23kowe na ktorey Części w czasie teraznieyszym znayduią

24się takowe przy obydwoch Części Possessyach zosta-

25wać powinne będą, iednak Jwas[?] mamałyga[?] do Czę-

26ści Samey W. JPani Miecznikowey Owr. zastawnemu

27Prawu podpadaiący excypuie się, a ieżeliby JO. Dziedzic

28na oswobodzenie Teyże Drugiey Części Podmet Sum-

29my Szesnaście Tysięcy Złł Poll. na Terminie expi-

30racyi roczney zastawney Possessyi nie miał wypłacić,

31tedy WW. JchMć Panstwo Faszczewscy w Trzyletnią

32teyże Części Przedmieścia Podmet Possessyą po-

33dług Kontraktu oryginalnego Tysiąc Siedmset

34Czterdziestego Osmego Roku w Hodomiczach spi-

35sanego wpadać maią y powinni będą, oraz Prawa

36tego wolni będą komu chcieć ustąpić y cedować

37Prawenta iakowe z ktorey Części do kogo nale-

38żały takowe do uczynienia Satysfakcyi w Sum-

39mach oryginalnych iuxta eloquentiam Kontraktow

40[reklamant:] należy[?]

k. 48v (skan 0050, strona lewa)

1należeć powinny, Pretensye tak względem reparacyi y

2Jnne WW. JchMciow PP. Possessorow iakotez JO. Dzie-

3dzica z Gruntu Possessyi y Dzierżaw wynikaiące

4że dla krotkości Czasu teraz rezolwowane być niemo-

5gą, te Stante Possessione annuali obligatorie

6czyli to przez Przyiacioł czyli in Casu niezgodzienia

7się Przyiacioł za Dekretem Grodu Winn. lub Ziem-

8stwa Bracł. a ieżeliby te Sądzić się niemiały tedy

9Sądu lub Grodu naybliższego Powiatu Latyczow-

10skiego naydaley Dwunastu Niedzielami przed

11Expiracyą rocznego W. JPani Miecznikowey Owr.

12Kontraktow uspokoione, ułatwione y zakończone

13być maią. Zasiewow WW. JchMć Panstwo Miecz-

14nikowstwo iako we wszystkich Trzech Possessyach ex-

15ice[?] żadnych przy odbieraniu Dobr oddanych nie

16mieli tak przy expiracyach y ustąpieniu z Dobr żadney

17zostawiać, ani Jarych ani Zimowych nie są obowią-

18zani, iednak że bronić Zasiewow onych własnych

19chocby tez y padalicznych z racyi, że gradobicie nie

20rekompensuie się, swoim robotnikom etiam po ustą-

21pieniu z Possessyi bez żadney prepedycyi y Dziesięci-

22ny wolno być ma. Dla większego ubespieczenia y

23trwałości ninieyszey Komplanacyi Strony obie w

24Grodzie Winnickim naydaley w przeciągu Niedziel

25Osmiu w Roku blisko przypadłym Tysiąc Siedmset

26Sześćdziesiąt Osmym Tęż Komplanacyą roborować po-

27winne będą, a to JO. Xiąże JmćX. przez Plenipotenta

28swego Specialiter ad hunc Actum zapisanego, zas

29W. JeyMćPani Miecznikowa Owr. przez ktorego z WW.

30JchMciow PP. Makowieckich Wuieczna[?] rodzonych Bra-

31ci swoich, ktorey to Komplanacyi iako Strony obedwie

32we wszystkim pod zakładem Dwudziestu Siedmiu

33Tysięcy Złł Poll. oraz wolnym do Pierwszych Praw

34Kontraktu recessu, y Stopniow Prawnych wrocenia

35się, y Szkodami Ziemskiemi Słowne krom przysię-

36gi cielesney oszacowanemi zadosyć czynić powinne

37będą, Tak w czasie przeciwienia się czyli do całey

38[reklamant:] teyże

k. 49 (skan 0050, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 49

2teyże Komplanacyi czyli tez naymnieyszemu oney warunkowi y o-

3strzeżeniu Forum Grodu Winn. lub Ziemstwa Bracł. a w przy-

4padku wakowania tych Grodu lub Ziemstwa, Latyczowskiego

5albo tez Trybunału Lwow., a strzeż Boże bez Krolewia Są-

6dow Kapturowych, albo iakowe pod tenczas w Oyczyźnie uchwa-

7lone będą, Sobie y Sukcessorom bez żadney Dylacyi

8y obron Prawnych naznaczywszy ninieyszą Komplanacyą

9dla gruntownieyszey trwałości podpisem rąk własnych y W.

10JchMciow PP. Przyiacioł Komplanuiących od Siebie uprosz.[?]

11stwierdzaią. Datt. w Komargrodzie Die Vigesima Sep-

12tima Novembris Millesimo Septingentesimo Sexagesimo

13Septimo Anno. U tego Komplanacyi per Oblatam po-

14daney podpisy rąk tak Komplanuiących iako

15JchMciow PP. Przyiacioł przy Pieczęciach na Laku Czer-

16wonym wyciśnionych temi Słowy. Kajetan Swiatopełk

17Xiąże Czetwertyński Podkomorzy JKMci mp. Ludowika

18Faszczewska L.S. Daniel Faszczewski M.O. L.S. Jako

19Assystent podpisuię się W.M.[?] Makowiecki L.S. Uproszo-

20ny od Stron Komplanuiących się Przyiaciel Gabryel

21Antoni na Bobrowym[?] Bobrowski Skarb. Kowal.[?]

22mp L.S. Proszony Przyiaciel od Stron obydwoch

23podpisuię się S.J.[?] Rogowski mp. Ktora to Kompla-

24nacya iak się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg

25ninieyszych Grodzkich Winn. iest zapisana.

26[nagłówek następnego aktu:] Cessya Prawa od W. Faszczewskiego M.O. JO. Xciu JmćX. Czetwertyńskiemu Pod-

27komorzemu JKMci na Dobra Wieś Kurytowkę czyli Kryniczny Służącego

Objaśnienia i tłumaczenia

Komplanacya (complanatio) – ugoda, polubowne załatwienie sporu; Swiatt. – Światopełk (przydomek książąt Czetwertyńskich); P. JKMci, Podkomorzy JKMci – podkomorzy Jego Królewskiej Mości (szambelan królewski); itidem – również; alterisui[?] Cohaeres – współdziedzic; primo … secundo … ultimo vero adpraesens voto – z pierwszego … drugiego … a ostatniego obecnie małżeństwa; Słoboda – nowo lokowana osada z okresem wolnizny; in virtute Dożywocia – na mocy dożywocia; in rem sui – na swoją rzecz; ex interesse Jego – we własnym interesie; w Dowim Stanie – we wdowieństwie; Assystencya – obecność krewnego wymagana przy czynnościach prawnych kobiety; medyacya – pośrednictwo.

Tergiwersacye – wykręty, uniki prawne; Kassuią, annihiluią, zaniewaźniaią – kasują, unicestwiają, unieważniają; in defectu Złota w Monecie Białey – w braku złota w monecie srebrnej; kurrencya – obieg; in Forma Juris – w formie prawnej; Jntromissya – wwiązanie w posiadanie; Jurisdator – ten, od którego wywodzi się prawo (tu dziedzic); awizacya – uprzedzenie, wypowiedzenie; Tryennium – trzylecie posesji zastawnej; circa Manifestationem – przy manifeście; ob insecurum Castri locum – z powodu niebezpiecznego miejsca w zamku (sum złożono więc w kolegium jezuitów winnickich); sub intacto Sigillo – pod nienaruszoną pieczęcią; sponte et libere – dobrowolnie i swobodnie; Złoto ważne podług teraznieyszey Redukcyi – dukaty pełnej wagi wg obecnej redukcji (kursu) monety.

Trzy Krole Rzymskie – święto Trzech Króli (6 I) wg kalendarza łacińskiego; we Dwie Niedziele po Trzech Krolach … Dnia Dwudziestego Stycznia – 20 I 1768; Srodopoście Rzymskie – połowa Wielkiego Postu wg kalendarza łacińskiego; S. Woyciech – 23 IV; rumacya – ustąpienie, opróżnienie (dóbr); przeimowanie – przejmowanie poddanych z dobytkiem; podwody – obowiązek dostarczania furmanek; padaliczne zasiewy – samosiewy (z osypanego ziarna); prepedycya – przeszkoda; Forum – sąd właściwy; Dylacya – zwłoka; Sądy Kapturowe – sądy w okresie bezkrólewia; L.S. – miejsce pieczęci.

Fragmenty z odczytem niepewnym m.in.: nazwisko stawającego (Gierkowski[?]), k. 46 w. 25–27 (data i miejsce kontraktu zastawnego 1748 – „za Trzydziestym[?]”, „w Kniażu[?]”), k. 47v w. 13 („po mężu … Stołbin[?]”), k. 48 w. 4–5 i 17–19, 27 („Jwas[?] mamałyga[?]”). Zapisy „Ostaniewska” (k. 45) i „Ostaniewski” (k. 47) dotyczą pierwszego męża Ludwiki z Orzeszków (stolnika dobrzyńskiego) – odczyt nazwiska niepewny. Data dzienna „Dwudziestego Pierwszego” konsensu z 1754 r. bez nazwy miesiąca – tak w rękopisie.

Streszczenie

Dnia 27 stycznia 1768 r. Ludwik Gierkowski[?] podał do akt grodu winnickiego ugodę (kompłanację) zawartą w Komargrodzie 27 listopada 1767 r. między ks. Kajetanem Światopełkiem Czetwertyńskim, podkomorzym JKMci, synem ks. Antoniego Włodzimierza, starosty woronowskiego, a dziedzicem miasta Komargrodu z przedmieściami, a Danielem Faszczewskim, miecznikiem owruckim, i jego żoną Ludwiką z Orzeszków (1° v. stolnikową dobrzyńską, 2° v. Wierzchowską, komornikową bracławską), w asystencji jej brata ciotecznego Wiktoriana Makowieckiego, cześnika podolskiego. Faszczewski trzymał zastawem jedną część komargrodzkiego przedmieścia Podmet (z cesji Michała Rogali Zborzewskiego, cześnika smoleńskiego, z 1755 r., po wykupie za 3900 zł) oraz dożywotnio słobodę Kryniczną (Kurytówkę) z nadania ks. Onufrego Wawrzyńca Czetwertyńskiego, starosty raszkowieckiego (1751); jego żona trzymała drugą część Podmetu z kontraktu zastawnego zawartego w Hodomiczach w 1748 r. z ks. Antonim Włodzimierzem Czetwertyńskim (suma 16 000 zł). Strony kasują wszystkie dotychczasowe manifesty, skrypty i kroki prawne. Książę zobowiązuje się zapłacić Faszczewskiemu 5000 zł za prawo dożywotnie do Kryniczny oraz 3900 zł sumy zastawnej i 4100 zł rekompensaty, łącznie 13 000 zł, 20 stycznia 1768 r. w zamku komargrodzkim; Faszczewski w ciągu tygodnia zezna cesję i wyda dokumenty. Faszczewska odstępuje od swego kontraktu i manifestu z 17 X 1767 r. i zadowoli się roczną posesją do Trzech Króli 1769 r., kiedy książę zwróci jej 16 000 zł w grodzie winnickim; ustalono zasady wywozu poddanych i dobytku (do Śródpościa i św. Wojciecha 1769), zasiewów i podziału poddanych; w razie niespłaty Faszczewscy wracają do trzyletniej posesji. Spory o reparacje rozstrzygną przyjaciele lub sąd. Ugodę strony miały roborować w grodzie winnickim w ciągu 8 tygodni pod zakładem 27 000 zł. Podpisali: ks. K. Czetwertyński, Ludwika i Daniel Faszczewscy, W. Makowiecki (asystent), Gabriel Antoni Bobrowski i S. J.[?] Rogowski.

Transkrypcja

k. 49 (skan 0050, strona prawa – dół)

1Cessya Prawa od W. Faszczewskiego

2M.O. JO. Xciu JmćX. Czetwertyńskiemu Pod-

3komorzemu JKMci na Dobra Wieś Kury-

4towkę czyli Kryniczny Służącego

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Januarij Dwudziestego Siodmego Dnia

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y prze-

8demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrab.

9Grod. Winn. Przysięgłym Cmps Per.ter W. JPan Daniel

10Faszczewski M.O. Te Cessyą Prawa swoiego dożywo-

11tniego na Dobra Wieś Kurytowkę alias Kryniczny

12służącego in rem et Personam JO. Xcia JmćX. Kajetana

13Swiatt. Czetwertyńskiego Podk. JKMci coram Actis Prae-

14sentibus Castr. Capitt. Vinnicensibus zeznał de tenore Sequen-

15[reklamant:] ti

k. 49v (skan 0051, strona lewa)

1ti. Ja Daniel Faszczewski Miecz. Owr. Zdrowy

2będąc na ciele y umyśle, odstąpiwszy mey własney

3należney Ziem. Jurisd. Prawu Fori Powiatu y Woie-

4wodztwa a pod Teraznieysze dobrowolne Ze-

5znanie swoie Zapisu Cessionis una cum

6Quietatione całe się poddaiąc y wcielaiąc

7wiadomo, iawno czynię, ustnie y do-

8browolnie zeznaię, Iż Ja Zeznawaiący

9maiąc Prawo Dożywotnie od niegdy JO.

10Xiążęcia JmćX. Onufrego Wawrzeńca Swiatt.

11Czetwertyńskiego Starosty Raszkow. Dobr

12Miasta Komargroda cum attinentijs

13w Woiew. Bracł. a Powiecie Winn. znay-

14duiących się Dziedzica na Dobra Wieś

15in actu[?] Słobodkę nazywaiące się Kry-

16niczne czyli Kurytowka sobie nadane

17w Grodzie Łuckim 1751 Roku Tysiąc Sied-

18mset Pięćdziesiąt Pierwszego Dnia Trzy-

19dziestego Pierwszego Sierpnia, a że Teraz

20JO. Xiąże JmćX. Kajetan na Nowey Czetwertni

21Komargrodzie Swiatt. Czetwertyński

22P. JKMci po JO. Xiążęciu JmćX. wyż wspom-

23nionym Onufrym Wawrzeńcu itidem

24na Nowey Czetwertni Komargrodzie

25Swiatt. Czetwertyńskim Stryiu Swoim ia-

26ko naturalny erga alios consumcessors[?]

27Tych Dobr Dziedzic, chcący mieć Dobra

28Swoie Dziedziczne w oswobodzeniu y

29z ciężarow wszelkich podzwignione

30dobrowolnym sposobem y Przyiacielski

31w Roku przeszłym Tysiąc Siedmset Sześć-

32dziesiąt Siodmym Dnia Dwudziestego

33Siodmego Novembris w Komargrodzie

34z kombinował[?] się, y tez następuiącą Kompla-

35nacyą według opisu oney w Roku Te-

36raznieyszym Tysiąc Siedmset, Sześćdzie-

37siąt Osmym, Dnia Dwudziestego Stycz-

38nia to iest we Dwie Niedziele po Trzech Kro-

39lach Rzymsk. w Dobrach Komargrodzie zu-

40pełną uczynił Satisfakcyą, z ktorey mnie

41uczynioney zupełnie Satysfakcyi Tegoż

42[reklamant:] JO. Xiążęcia JmćX.

k. 50 (skan 0051, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 50

2JO. Xcia JmćX. Kajetana Swiatt. Czetwertyńskiego Podkomorzego JKMci

3Potomkow y Sukcessorow Jego wraz z Potomkami y Sukcessora-

4mi moiemi wiecznemi a nigdy nie odzownemi czasy Kwituiąc, Prawa

5Osobie moiey służącego na Słobodę ad presens[?] Wieś Kryniczne

6czyli Kurytowkę na Osobę Tegoż JO. Xcia JmćX. Cessionaryusza

7moiego teraznieyszego cum parata evictione ceduię, odstępuię

8wlewam y transfunduię, wolen tedy iest y będzie JO. Xiąże JmćX.

9Cessionariusz moy iako swoie własne Dobra Swoie przed tym

10Słoboda a teraz Wieś Kryniczne czyli Kurytowka zwaną prze-

11zemnie teraz z pod Dożywocia y wszelkich ciężarow wypu-

12szczoną w ktorą exnunc wolnego wzięcia officiose pozwalam

13y dopuszczam Jntromissyi, iako swoią własną Dziedziczną

14oswobodzoną odebrać, z odebraney cum omnibus latifundiis

15ac Subditis wszelkie pożytki iakie tylko być mogą mieć, pano-

16wać, dysponować y ku naylepszemu pożytkowi swemu obro-

17cić, a Ja zeznawaiący ani Sam przez się ani przez Subordy-

18nowane Osoby lub Sukcessorowie moi tak do wzięcia Jntro-

19missyi przeszkadzać niemam, iakotez Dobr żadnego rekursu

20ani regressu mieć nie powinien będę, y owszem w czasie sprze-

21ciwienia się Temu dobrowolnemu moiemu Zapisowi Cessi-

22onis cum quietatione Forum ubiquinarium et Terminum

23peremptorium in quovis Judicio et Officio do odpowiada-

24nia Sobie Samemu Potomkom y Sukcessorom moim, na-

25znaczam y zapisuię, dla czego ten zapis moy Cessionis cum

26quietatione przy uproszeniu WW. JchMć PP. Przyiacioł, ustnie

27odemnie do podpisania się na tey Cessyi ręką moią własną pod-

28pisuię się. Datt. w Winnicy Die Vigesima Septima Janua-

29rij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno. U

30tego zapisu Cessionis cum Quietatione podpis ręki, tak W. Zezna-

31waiącego iako y WW. Przyiacioł temi Słowy. Daniel Faszcze-

32wski Mie. Owr. mp L.S. Proszony Przyiaciel do podpisu tey Cessyi

33podpisuię się Tomasz Sieluta Markus Cześn. Mścisł. L.S. Jako Pro-

34szony Przyiaciel od W. Zeznawaiącego do podpisu tey Cessyi

35podpisuię się Stefan Czerniawski mp. Ktora to Cessya iak się w

36Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych Grod. Winn.

37iest Jngrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Zapis Cessionis una cum Quietatione – zapis cesji wraz z kwitem; Fori (Forum) – sąd właściwy; cum attinentijs – z przynależnościami; itidem – również; erga alios consumcessors[?] – wobec innych współsukcesorów (odczyt i forma niepewne); podzwignione – uwolnione (od ciężarów); cum parata evictione – z gotowością ewikcji (obrony tytułu); transfunduię – przenoszę; exnunc – odtąd; officiose – uprzejmie, z własnej woli; cum omnibus latifundiis ac Subditis – ze wszystkimi gruntami i poddanymi; Forum ubiquinarium et Terminum peremptorium in quovis Judicio et Officio – sąd właściwy w każdym miejscu i termin zawity w każdym sądzie i urzędzie; L.S. – miejsce pieczęci; Jngrossowana – wpisana do ksiąg.

Akt wykonuje kompłanację z 27 XI 1767 r. (zob. akt 54): po otrzymaniu zapłaty 20 I 1768 r. w Komargrodzie Faszczewski cedował księciu prawo dożywotnie do słobody, która stała się już wsią. Dożywocie nadane w 1751 r. zapisano „w Grodzie Łuckim” (w akcie 54 bez wskazania grodu). „Stryiu Swoim” – ks. Onufry Wawrzyniec był stryjem ks. Kajetana. Tomasz Sieluta Markus, cześnik mścisławski – por. akt 42 (Sieluta[?] Markus[?]).

Streszczenie

Dnia 27 stycznia 1768 r. Daniel Faszczewski, miecznik owrucki, zeznał przed urzędem grodzkim winnickim cesję wraz z kwitem na rzecz ks. Kajetana Światopełka Czetwertyńskiego, podkomorzego JKMci, dziedzica Komargrodu. Faszczewski miał prawo dożywotnie do słobody Kryniczna czyli Kurytówka (w woj. bracławskim, pow. winnickim), nadane mu przez ks. Onufrego Wawrzyńca Czetwertyńskiego, starostę raszkowieckiego, stryja ks. Kajetana, i zapisane w grodzie łuckim 31 sierpnia 1751 r. Ponieważ ks. Kajetan, chcąc uwolnić swoje dobra od obciążeń, zawarł z nim ugodę 27 listopada 1767 r. w Komargrodzie i zgodnie z nią 20 stycznia 1768 r. w pełni go spłacił, Faszczewski kwituje księcia i ceduje mu prawo do Kryniczny (obecnie wsi), pozwala na intromisję i zrzeka się wszelkich roszczeń. Podpisali: D. Faszczewski oraz świadkowie Tomasz Sieluta Markus, cześnik mścisławski, i Stefan Czerniawski.

Transkrypcja

k. 50 (skan 0051, strona prawa – dół)

1Cessya Kontraktu Zastawnego na

2Dobra Podmety una cum Quietatione

3in rem JO. XJmci Kajetana Czetwer-

4tyńskiego Podk. JKMci Służąca

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Januarij Dwudziestego Siodmego Dnia

7[reklamant:] Przed

k. 50v (skan 0052, strona lewa)

1Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Gr. Winn. y przede-

2mną Tomaszem Czarkowskim Namiesn. Bur-

3grabstwa Grod. Winn. Przysięgłym. Comparens

4Per.ter WJmćP. Daniel Faszczewski Miecz. Owr.

5Tę Cessyą Kontraktu Zastawnego na Dobra

6Podmety una cum Quietatione in rem et Per-

7sonam JO. XJmci Kajetana Swiatt. Czetwertyń-

8skiego Podkom. JKMci Służący, coram Actis Prae-

9sentibus Castr. Capitt. Vinn. zeznał de Tenore Sequenti.

10Ja Daniel Faszczewski Miecz. Owr. Zdrowy bę-

11dąc na ciele y umyśle odstąpiwszy swey wła-

12sney należney Ziem. Jurisd. Prawa Fori Po-

13wiatu y Wdwa a pod Teraznieysze dobrowolne Zezna-

14nie Swoie Zapisu Cessionis una cum

15Quietatione całe się poddaiąc y wcielaiąc

16wiadomo iawno czynię, ustnie y dobrowol-

17nie zeznaię, Iż Ja Zeznawaiący maiąc

18Summę Trzy Tysiące Dziewięćset Złł Poll.

19na Części Przedmieyścia Komargrodzkie-

20go Podmety nazwaney przez niegdy W. Mi-

21chała Rogalę Zborzewskiego Cześ. Smoleń. od

22JO. XJmci Antoniego Włodzimierza na Nowey

23Czetwertni Swiatt. Czetwertyńskiego P. JKMci[?]

24zastawnego Possessora, a Kontraktem w

25Roku Tysiąc Siedmset Pięćdziesiąt Czwar-

26tym, Dnia Dwudziestego Januarij w

27Kniażu[?] mnie do wykupna Tegoż Witt.

28Zborzewskiego od JO. XJmci Antoniego Wło-

29dzimierza Czetwertyńskiego wypadłym

30ustąpioney, y na Osobę moią w Grodzie Winn.

31cedowaney, ktora Summa do Tych czas

32na tey Części zostawała y zostaie, a Ja oney w Pos-

33sessyi swoiey dotrzymałem, a że teraz między

34JO. XJmcią Kajetanem na Nowey Czetwertni

35Komargrodzie Swiatt. Czetwertyńskim P. JKMci

36Dobr Tychże Podmetow Dziedzicem z iedney,

37a mną Zeznawaiącym z drugiey Strony na-

38stąpiła Roku przeszłego Tysiąc Siedmset Sześć-

39dziesiąt Siodmego, Dnia Dwudziestego Siodmego

40Novembris

k. 51 (skan 0052, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 51

2Novembris w Komargrodzie Kombinacya y zupełna

3od Tegoż JO. XJmci Kajetana Swiatt. Czetwertyńskie-

4go P. JKMci rebus Satisfactas[?], z ktorey mnie zu-

5pełnie uczynioney Satisfakcyi Obenticil[?] Cessione Tegoż

6JO. XJmci Kwituiąc, na Osobę Jego Tęże Summy Trzy

7Tysiące Dziewięćset Złł Poll. y Prawa mnie służą-

8cego wiecznemi czasy cum parata Evictione

9ceduię, ustępuię, y Prawo moie wlewam, nic

10na Siebie ani Potomkow y Sukcessorow moich

11nie zostawuiąc, ani excypuiąc, owszem od wszel-

12kich Jmpedymentow Prawnych y nie Prawnych

13od kogo kolwiek zachodzących tyle kroć ile kroć

14tey Summy potrzeba okazywałaby una cum Succes-

15soribus meis bronić mam y powinien będę.

16Wolen tedy iest y będzie JO. XJmci Cessionaryusz

17moy iako swoią własną Summą na Tey Części

18Przedmieyścia Komargrodzkiego Podmety zwaney

19będący, iako swoią własną odebrawszy iako chcieć

20rządzić, szafować, dysponować, komu chcieć dać

21darować, ustąpić, zamieniać y ku naylepszemu

22pożytkowi swemu obrocić. Dobra Części Przed-

23mieyścia Komargrodzkiego Podmety w Possessyą swo-

24ią wraz z Poddanemi y wszystkiemi Pożytkami

25ażeby ad evolutionem Tey Summy Trzech Tysięcy

26Dziewięćset Złł Poll. odebrać, w ktorą exnunc Jntro-

27missyi dopuszczam pożytkować, a Ja ani do Tey

28przerzeczoney Summy ani do wzmiankowanych

29Dobr przezemnie teraz ustąpionych od tąd żadne-

30go wstępu, rekursu ani regressu mieć nie mam

31y nie powinien będę, in Casu zas sprzeciwienia się

32Temu Zapisowi moiemu Sobie Samemu Potom-

33kom y Sukcessorom moim Fori ubiquinarii et

34Termini peremptorium in quovis Foro ac Judicio

35do odpowiadania naznaczam y przyimuię, pod za-

36kładem drugiey takowyż Summy, y nato się

37Ręką moią własną przy uproszeniu WW. JchMć

38PP. Przyiacioł podpisuię. Datt. w Winnicy Dnia

39Dwudziestego Siodmego Januarij Millesimo

40Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno. U

41Tey Cessyi per Obl. podaney tak W. Zeznawaiącego

42iako y WW. JchMć PP. Przyiacioł podpisy Rąk przy Pie-

43częciach temi są wyrażone Słowy. Daniel Fasz-

44czewski M.O. mp L.S. Proszony do Tey Cessyi Przyia-

45ciel ubespieczenia[?] podpisuię się Tomasz Sieluta Markus

46Cześ. Mść. mp L.S. Proszony Przyiaciel od W. Zeznawaiącego

47[reklamant:] podpisuię się

k. 51v (skan 0053, strona lewa – góra)

1podpisuię się Stefan Czerniawski S.G.W.[?] mp, ktora

2to Cessya per Obl. podana iak się w Sobie ma do

3Xiąg ninieyszych Grod. Winn. iest Zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Zapis Cessionis una cum Quietatione – zapis cesji wraz z kwitem; in rem et Personam – na rzecz i osobę; Fori (Forum) – sąd właściwy; cum parata Evictione – z gotowością ewikcji (obrony tytułu prawnego); excypuiąc – wyłączając; Jmpedymenta – przeszkody; una cum Successoribus meis – wraz z moimi sukcesorami; ad evolutionem Tey Summy – aż do wyczerpania (spłaty) tej sumy; exnunc – odtąd; Forum ubiquinarium et Terminum peremptorium in quovis Foro ac Judicio – sąd właściwy w każdym miejscu i termin zawity w każdym sądzie; L.S. – miejsce pieczęci.

Fragmenty z odczytem niepewnym: „P. JKMci[?]” przy ks. Antonim Włodzimierzu (w akcie 54 – starosta woronowski), „w Kniażu[?]” (por. akt 54), „rebus Satisfactas[?]”, „Obenticil[?] Cessione” (k. 51 w. 3–4 – zapewne zniekształcone formuły łacińskie), „ubespieczenia[?]”, „S.G.W.[?]” przy Czerniawskim. W akcie 54 kontrakt wykupu od Zborzewskiego datowany „Dnia Dwudziestego Pierwszego” 1754 r. bez miesiąca; tu – 20 stycznia 1754 r. Data dzienna kwitu z sumy (20 I 1755) podana w akcie 54.

Streszczenie

Dnia 27 stycznia 1768 r. Daniel Faszczewski, miecznik owrucki, zeznał przed urzędem grodzkim winnickim cesję z kwitem na rzecz ks. Kajetana Światopełka Czetwertyńskiego, podkomorzego JKMci, dziedzica Komargrodu i przedmieścia Podmet. Faszczewski miał zapisaną na części komargrodzkiego przedmieścia Podmet sumę 3900 zł pol., którą wykupił od zmarłego Michała Rogali Zborzewskiego, cześnika smoleńskiego, zastawnego posesora z ramienia ks. Antoniego Włodzimierza Czetwertyńskiego (kontrakt z 20 stycznia 1754 r. w Kniażu[?], cesja zeznana w grodzie winnickim), i trzymał tę część w posesji. Po ugodzie z 27 listopada 1767 r. w Komargrodzie (zob. akt 54) i pełnej spłacie przez księcia kwituje go i ceduje mu na wieczność sumę 3900 zł wraz z prawem, pozwala na intromisję w tę część Podmetu z poddanymi i pożytkami oraz zrzeka się wszelkich roszczeń pod zakładem drugiej takiej samej sumy. Podpisali: D. Faszczewski oraz świadkowie Tomasz Sieluta Markus, cześnik mścisławski, i Stefan Czerniawski.

Transkrypcja

k. 51v (skan 0053, strona lewa)

1Intromissya w Dobra Kurytowkę JO. Xciu

2JmćX. Kajetanowi Czetwertyńskiemu Podkomorze-

3mu JKMci Służąca.

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Siodmego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przede-

7mną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa

8Grod. Winn. Przysięgłym. Stanowszy oczewiście Woźny Gnł Wdwa

9Bracł. y Jnne Opatt.[?] Jan Taranski[?] w moc wierney y Skuteczney

10Rel.[?] Swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał, Iż on Roku teraznie-

11szego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Die Vigesima

12Septima Januarij na affektacyą y prawną rekwizycyą JO. Xcia

13JmćX. Kajetana na Nowey Czetwertni Komargrodzie Swiatt. Czetwer-

14tyńskiego Podk. JKMci maiąc przy Sobie Stronie Szlach-

15ty Szlachty wiary godnych WW. JchMć Panow Bazylego Drohomi-

16reckiego y Jana Kardaszewskiego maioris Testimonij gratia

17Sibi ad hunc Actum adhibitos był w Dobrach Wsi Kryniczney

18czyli Kurytowce w Kluczu Komargrodzkim leżącey, gdzie będąc

19po ustąpieniu z pod Dożywocia Prawa przez W. Daniela Fasz-

20czewskiego Miecz. Owr. Też Dobra ze wszystkiemi Polami, Ro-

21lami, Sianożęciami, Lasami, Gaiami, Lasiekami[?], Pasieczyskami, Sta-

22wami, Stawkami, Stawiskami, Młynami, Poddanemi Ciągłemi y

23nieciągłemi y Jch powinnościami, Arędą Karczemną, Browa-

24rem, owo zgoła cum omnibus attinentiis et pertinentiis circum-

25ferentiisq.[?] cum usibus fructibq. tak iako też Dobra in ante in-

26Suis circumferentiis latifundiis ac fructibq. zostawały y zostaią

27tak teraznieyszemu Rekwirentowi iako aktualnemu Dziedzi-

28cowi wspokoyną, realną, aktualną y Dziedziczną podał y

29podał[?] Possessyą, przy ktorym obwołaniu Ludzi do Gro-

30mady zwrawszy, odezwawszy y Panowaniu Dziedzicznie-

31go Pana tymże oznaymił y onym wszelkie JKMu[?] posłu-

32szenstwo pełnić rozkazał, a tak w tym z Szlachtą So-

33bie przytomną oświadczywszy się z tamtąd powrocił y przy-

34bywszy do Akt przedemną Urzędem prawdziwey Jntromi-

35syi uczynionej zeznał Relacyą. De quo Pnens[?] cum Ministe-

36rialis ignarus Scribendi Crucem S. posuit Jan Taranski[?] ✠

Objaśnienia i tłumaczenia

Intromissya – wwiązanie (wprowadzenie) w posiadanie dóbr przez woźnego w obecności szlachty; Woźny Gnł (generalny) Wdwa Bracł. – woźny generalny województwa bracławskiego; Opatt.[?] – zapewne „Woiewództw” lub inny skrót, odczyt niepewny; oczewiście – osobiście; Rel. (relacya) – relacja, zeznanie woźnego; affektacya – żądanie; rekwizycya – wezwanie; maioris Testimonij gratia Sibi ad hunc Actum adhibitos – przybranych sobie do tej czynności dla większego świadectwa; Lasieki[?] – zarośla (odczyt niepewny); Aręda Karczemna – arenda karczemna; cum omnibus attinentiis et pertinentiis circumferentiisque cum usibus fructibusque – ze wszystkimi przynależnościami, obwodem, użytkami i pożytkami; in ante – dotychczas; obwołanie – ogłoszenie gromadzie (poddanym) nowego pana.

De quo Praesens[?] cum Ministerialis ignarus Scribendi Crucem Sanctam posuit – o czym niniejsze [zaświadczenie], a ponieważ woźny nie umie pisać, postawił znak krzyża. Nazwisko woźnego (Taranski / Tarański) odczytane niepewnie. Intromisja wykonuje cesję z aktu 55. W rękopisie podwójne „Szlach-/ty Szlachty”.

Streszczenie

Dnia 27 stycznia 1768 r. woźny generalny województwa bracławskiego Jan Tarański[?] zeznał przed urzędem grodzkim winnickim relację, że tegoż dnia, na żądanie ks. Kajetana Światopełka Czetwertyńskiego, podkomorzego JKMci, w obecności szlachty Bazylego Drohomireckiego i Jana Kardaszewskiego, udał się do wsi Kryniczna czyli Kurytówka w kluczu komargrodzkim i – po zrzeczeniu się prawa dożywotniego przez Daniela Faszczewskiego, miecznika owruckiego (zob. akt 55) – wprowadził księcia jako dziedzica w spokojne, realne i dziedziczne posiadanie tych dóbr ze wszystkimi polami, sianożęciami, lasami, pasiekami, stawami, młynami, poddanymi ciągłymi i pieszymi, arendą karczemną i browarem. Zwoławszy gromadę, ogłosił poddanym nowego pana i nakazał im posłuszeństwo. Woźny, jako niepiśmienny, postawił znak krzyża.

Transkrypcja

k. 51v (skan 0053, strona lewa – dół)

1Intromissya w Podmety w Komargrodz-

2kie przedmieście JO. Xciu JmćX. Czetwertyń-

3skiemu Podkomorzemu JKMci Służąca

4[reklamant:] Roku

k. 52 (skan 0053, strona prawa)

1[u góry, numeracja:] 52

2Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

3Miesiąca Januarij Dwudziestego Siodmego Dnia

4Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

5Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn.

6Przysięgłym Stanowszy oczewiście Woźny Gnł Wdwa Bracł. y Jnne

7Opatt.[?] Jan Taranski[?] w moc prawdziwey y Skuteczney Rel. Swoiey

8iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał, Iż on Roku teraznieysz. Tysiąc

9Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Die Vigesima Septima Januarij

10na affektacyą y prawną rekwizycyą JO. Xcia JmćX. Kajetana na

11Nowey Czetwertni y Komargrodzie Swiatt. Czetwertyńskiego Podk.

12JKMci maiąc przy Sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych

13WW. JchMć PP. Bazylego Drohomireckiego y Jana Kardasze-

14wskiego maioris evidentionisq. Testimonij gratia Sibi ad hunc

15Actum adhibitos był w Dobrach na Części Przedmieścia Ko-

16margrodzkiego Podmety nazwaney, gdzie będąc po uczynioney

17Cessyi z Kontraktu zastawnego przez W. Daniela Faszcze-

18wskiego M.O. teyże Części zastawnego Possessora, in rem

19et Personam JO. Rekwirenta Też Część ze wszystkiemi Pola-

20mi, Rolami, Zasiewami[?], Zasiewami, Lasami, Gaiami, Stawami,

21Stawkami, Stawiszczami, Młynem, Arędą Karczemną, Browarem

22Poddanemi ciągłemi y nie ciągłemi y Jch powinnościami, owo zgo-

23ła ze wszystkiemi attynencyami y pertynencyami y pożytkami,

24tak iako też Dobra in ante w swoich obchodziech y pożyt-

25kach zostawały y zostaią, tak one JO. Rekwirentowi w spokoy-

26ną, realną, Dziedziczną podał y postąpił Possessyą, po kto-

27rym obwołaniu Ludu do gromady zwoławszy, onym o Dzier-

28żawie aktualnego Dziedzica oznaymił y Jm wszelkie posłu-

29szeństwo Swoiemu Panu Dziedzicznemu pełnić przykazał, a

30w tym z Szlachtą Sobie przytomną oświadczywszy się, przy-

31bywszy tu do Akt przedemną Urzędem uczynił y zeznał praw-

32dziwey Jntromissyi Rel. De quo Pnens[?] cum Ministerialis

33ignarus Scribendi Crucem Sanctam posuit. Jan Taranski[?] ✠

Objaśnienia i tłumaczenia

Intromissya – wwiązanie w posiadanie przez woźnego; Woźny Gnł Wdwa Bracł. – woźny generalny województwa bracławskiego; oczewiście – osobiście; Rel. (relacya) – relacja woźnego; affektacya, rekwizycya – żądanie, wezwanie strony; maioris evidentionisque Testimonij gratia – dla większego i wyraźniejszego świadectwa; adhibitos – przybranych; attynencye y pertynencye – przynależności; in ante – dotychczas; obchody – granice (obwód) dóbr; De quo Praesens[?] cum Ministerialis ignarus Scribendi Crucem Sanctam posuit – o czym niniejsze, a ponieważ woźny nie umie pisać, postawił znak krzyża.

Intromisja wykonuje cesję z aktu 56. W rękopisie dwukrotnie „Zasiewami” (pierwsze słowo odczytane niepewnie – może „Zasiekami”). Nazwisko woźnego jak w akcie 57.

Streszczenie

Dnia 27 stycznia 1768 r. woźny generalny województwa bracławskiego Jan Tarański[?] zeznał przed urzędem grodzkim winnickim relację, że tegoż dnia, na żądanie ks. Kajetana Światopełka Czetwertyńskiego, podkomorzego JKMci, w obecności szlachty Bazylego Drohomireckiego i Jana Kardaszewskiego, po cesji kontraktu zastawnego dokonanej przez dotychczasowego zastawnego posesora Daniela Faszczewskiego, miecznika owruckiego (zob. akt 56), wprowadził księcia w spokojne, realne i dziedziczne posiadanie części przedmieścia komargrodzkiego Podmet z polami, zasiewami, lasami, stawami, młynem, arendą karczemną, browarem i poddanymi ciągłymi i pieszymi. Zwoławszy gromadę, ogłosił poddanym nowego dziedzica i nakazał im posłuszeństwo. Woźny, jako niepiśmienny, postawił znak krzyża.

Transkrypcja

k. 52 (skan 0053, strona prawa – dół)

1Zapis kompromissarski Mię-

2dzy JW. Ledochowskiemi Sstami

3Włodzimirskiemi a W. Wroblew-

4skim M.W.

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Januarij Dwudziestego Siodmego Dnia.

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn. y prze-

8demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrab-

9stwa Grodzkim Winnickim Przysięgłym. Compnts Pltr[?] WJchmć

10PP. Stanisław Wroblewski Miecz. W.[?] Dobr Wsiow Kossowa

11y Pohrebow do Klucza Tetyowskiego należących antea[?] Obli-

12gatorius

k. 52v (skan 0054, strona lewa)

1Obligatorius Possessor z iedney, a WJmć Pan Tomasz Sielu-

2ta Markus Cześn. Mścisł. Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt

3Siodmego Dnia Dwudziestego Szostego Marca w Grodzie Łuckim

4od JW. Ledochowskich Sstw Włodzim. Małż. specialiter Zapisany

5Plenipotent y Generalny Dobr Komissarz Jmieniem Tychże JW.

6Ledochowskich Sstw Włodzim. Czyniący Za ktorych Pokoy y do-

7trzymanie rzeczy y zapisuiący z Drugiey Strony. Zdrowi będąc

8na Ciele y Umyśle, odstąpiwszy Swey Własney należney Ziem-

9skiey Jurysdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wdwa, a pod ten

10Akt dobrowolnego Zeznania Swego Cale się poddaiąc y wciela-

11iąc, wiadomo iawno czynią, ustnie y dobrowolnie Zeznaią. Iż

12JchMć Zeznawaiące maiąc do Siebie wzaiemne pretensyą

13z Possessyi Dobr Wsiow Koszowa[?] y Pohrebow od Lat Piętna-

14stu wynikaiące skracaiąc Litigia[?] Juris na Sąd Polubowny

15Kompromissarski zdać się y zapisać umyślili. Jakoż Za Nay-

16wyższego Sądu Tego SuperArbitra WJmć Pana Jerzego Kosże-

17niowskiego[?], Komornika Kowelnickiego[?] Wiskiego[?] Komornika Gra-

18nicznego Bracł. nie tylko w Tymże Wdwie, ale y w Oyczyźnie

19dobrze Zasłużonego Uprosili, ktory to WJmć Pan SuperArbiter

20na Grunt Dobr Wsi Koszowa[?] Dnia Pierwszego Februarij Roku

21Teraznieyszego zjechawszy wraz z Wiell. Arbitrami po Dwoch

22od Stron Obydwoch Lokować się maiącemi, Jurysdykcyą Swoią u-

23fundowawszy nayprzod Repozycyą Kontraktu y Jnwentarza Dobr

24Koszowa[?] y Pohrebow nakaże, potym o pretensyach wszelkich

25Stron Obydwoch wzaiemnie do Siebie maiących z Kontraktu y

26Possessyi Dobr Wsiow Koszowa[?] y Pohrebow wynikaiących Jn-

27gować[?] będzie, Jnkwizycyi ieżeli tego potrzeba wyciągać będzie wy-

28słucha y iaką komu od kogo z Prawa y Słuszności należeć bę-

29dzie Satysfakcyą nakaże. Reparacyą Dobr, Budynkow y wszel-

30kiego Obudowania, lub Dezolacyą Onych y Lasow oraz Karczem

31y Browarow rozezna, y Tych Bonifikacyą ukaże. Zboża, By-

32dła rogate y nierogate, Woły, Pługi, Radła, Wozy, Drob, Pasieki y

33wszelkie Jnwentarskie rzeczy, podług reponowanego Jnwen-

34tarza na Gruncie pozostałe przywrocić nakaże. O Angary-

35zacyą Poddanych inwestygować będzie y Onym Satysfakcyą

36nakaże. Owo zgoła we wszelkich pretensyach y Cyrkumstan-

37cyach z Kontraktu y Possessyi Dobr Wsiow Koszowa[?] y Pohre-

38bow wynikaiących y wzaiemnie od Stron Obydwoch do Sie-

39bie maiących, podług oblokwencyi Manifestow y Protesta-

40cyi, ktorych rozeznanie y skassowanie Sądowi Kompromis-

41sarskiemu

k. 53 (skan 0054, strona prawa – góra)

1[u góry, numeracja:] 53

2Kompromissarskiemu Committitur, nic nierozsądzonego

3nie zostawiwszy Też Strony obodwie rozsądzi pomiarkuie y de-

4cydować będzie, na ktorey to Decyzyi Sądu Polubownego Kom-

5promissarskiego Strony obie poprzestać maią y powinne bę-

6dą, Ad pod winą B. W.[?] przed tymże Sądem publikować się maią-

7cey mocą dobrowolnego Zeznania Swoiego. Stanisław Wroblew-

8ski M.W.[?] T. Sieluta Markus mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Zapis kompromisarski – umowa stron o poddanie sporu sądowi polubownemu (kompromisarskiemu) złożonemu z arbitrów i superarbitra; antea Obligatorius Possessor – dotychczasowy posesor z zobowiązania (zastawny); specialiter Zapisany Plenipotent – pełnomocnik ustanowiony szczególnie (do tej sprawy); Generalny Dobr Komissarz – generalny komisarz (zarządca) dóbr; Za ktorych Pokoy y dotrzymanie rzeczy y zapisuiący – ręczący za ich zgodę i dotrzymanie zobowiązań; Litigia Juris – spory prawne.

SuperArbiter – superarbiter, przewodniczący sądu polubownego rozstrzygający przy niezgodzie arbitrów; Lokować się maiący – mający zasiąść; Repozycya Kontraktu y Jnwentarza – złożenie (okazanie) kontraktu i inwentarza; Jngować[?] (ingerować) – wchodzić w rozpoznanie; Jnkwizycya – przesłuchanie świadków; Dezolacya – spustoszenie; Bonifikacya – wynagrodzenie (szkód); Drob – drób; Angaryzacya Poddanych – nadmierne obciążanie poddanych robociznami (od łac. angaria); oblokwencya – brzmienie, treść; Committitur – powierza się; pod winą B. W.[?] – pod karą (zapewne „Banicyi Wieczney” lub kwoty), skrót niejasny.

Nazwa wsi zapisana „Kossowa” (k. 52) i „Koszowa” (k. 52v, wielokrotnie) – por. akt 42 (Kossów). Nazwisko i urzędy superarbitra (Koszeniowski[?], komornik kowelnicki[?]/wiski[?], komornik graniczny bracławski) odczytane niepewnie. Skrót urzędu Wróblewskiego „M.W.” / „Miecz. W.” – zapewne miecznik wiski lub wołyński[?]. W akcie 42 kwit podpisał „J. Wroblewski” – możliwe, że chodzi o tę samą osobę (inicjał odczytany niepewnie). Pełnomocnictwo Sieluty Markusa zapisano w grodzie łuckim 26 III 1767 r.

Streszczenie

Dnia 27 stycznia 1768 r. przed urzędem grodzkim winnickim stawili się Stanisław Wróblewski, miecznik W.[?], dotychczasowy zastawny posesor wsi Kossów[?] (Koszów) i Pohreby należących do klucza tetyjowskiego, oraz Tomasz Sieluta Markus, cześnik mścisławski, pełnomocnik i generalny komisarz dóbr Ledóchowskich, starostów włodzimierskich (pełnomocnictwo zapisane w grodzie łuckim 26 III 1767 r.). Dla skrócenia sporów o wzajemne pretensje wynikłe z piętnastoletniej posesji tych wsi strony poddały się sądowi polubownemu. Superarbitrem obrali Jerzego Koszeniowskiego[?], komornika granicznego bracławskiego, który 1 lutego 1768 r. miał zjechać na grunt wsi Kossów[?] wraz z arbitrami (po dwóch z każdej strony), nakazać okazanie kontraktu i inwentarza, rozpoznać wzajemne pretensje, przesłuchać świadków, ocenić naprawy lub zniszczenia budynków, lasów, karczem i browarów, nakazać zwrot zboża, bydła, sprzętu i inwentarza oraz zadośćuczynienie za nadmierne obciążanie poddanych, a także rozpoznać i skasować manifesty i protestacje. Strony zobowiązały się poprzestać na wyroku sądu polubownego pod karą. Podpisali: Stanisław Wróblewski i T. Sieluta Markus (zob. akt 42).

Transkrypcja

k. 53 (skan 0054, strona prawa – od połowy)

1Obl. Cessyi Extraktu od Sła-

2wetnego Botty[?] K.W.[?] JW. Potoc-

3kiemu S. Lwow. Służący.

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego.

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Osmego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

7y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Bur-

8grabstwa Grodzkim Winn. Przysięgłym. Compns Pltr WJmć Pan Ste-

9fan Czerniawski Subdel. Gr. Winn. Ten Extrakt Cessyi od Sławe-

10tnego Antoniego Botty Kupca Warsz. in rem et personam JW.

11Antoniego Potockiego Sty Lwowsk. na Summę Jntro wyrażoną

12z Grodu Lwowsk. Autentycznie wydany ratione Jntro Contt. ad Acta prae-

13sentia Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał de Tenore tali. Actum in Castro

14Jnferiori Leopoliensi Feria Quinta pridie Festi Circumcisionis Chri-

15sti Dni Anno Ejusdem Millesimo Septingentesimo Sexagesimo

16Septimo. Ad Officium et Acta praesentia Castr. Capitt. Leopoliens. Pltr

17veniens Gnsus Josephus Boniecki obtulit Eidem Officio et ad Acticandum

18porrexit Extractum Cessionis per famatum Antonium Botta in rem

19Jllis Mci Antonij a Potok Potocki Loci praesentis Jlis ac Capitanei

20super Summam in Unum junctam Triginta quinque Millium Au-

21reor. Hungaricalium Coram Actis Curiae Regiae Varsavien. reco-

22gnitae, Ex Jisdemq. Actis Authentice depromptae. Cuius Tenor Sequitur

23talis. Actum in Curia Regia Varsavien. Feria Secunda postridie Fe-

24sti S. Lucae Virginis et Martyris Anno Dni Millesimo Septingen-

25tesimo Sexagesimo Septimo. Coram Officio Actisq. praesentibus

26Castr. Capitt. Varsavien. Pltr Compns famatus Antonius Botta

27Civis et Mercator Varsavien. Sanus Mente Corporeq. existens

28Jurisdictione Sua quavis propria omissa et praesenti in Corporatione

29facta, palam ac Libere recognovit. Quia Ipse jam ex nunc et de facto

30Jlli Mco Antonio Potocki Capito Leopolien. Ejusq. Scribus de Summis

31infra Scriptis binis, et quidem prima Viginti octo Millium Aure-

32orum Hungaricalium Una Cum provisione per Decem pro quolibet

33Centum pendenda Scripto manuali Varsaviae, Die Vigesima nona

34Septembris Mensis Anno praesenti Millesimo Septingentesimo Sexa-

35[reklamant:] gesimo

k. 53v (skan 0055, strona lewa)

1gesimo Septimo per Jllrem Mcum Petrum Potocki Capitm Sznia-

2tyne in rem Sui Recognoscentis super Summam praemissam Data

3Manu Ejusq. propria Subscripta, Sigilloq. gentilitio in Cera rubra

4expresso Consignata Actisq. praesentis Feria Tertia, Ante Festum S. Hedvi-

5gis Anno itidem praesenti porrecta Assecuratione, tum altera Summa Se-

6ptem Millium Aureor. Hungaricalium in specie Beniformis[?] U-

7na Cum Provisione per Decem a Centum Assecuratione Manua-

8li Varsaviae Die Tertia Mensis Octobris Anno praesenti Millesimo

9Septingentesimo Sexagesimo Septimo, per Eundem Jllrem Mcum

10Petrum Potocki Capitm Sniaten. in rem Sui Rgtis Super Summa

11praemissam, Data Manu Ejusq. Jllris Mci Petri Potocki Subscri-

12pta Sigilloq. usitato Consignata Actis praesentibus Sabbatho pridie Festi

13S. Francisci Confessoris Anno praesenti roborata ac Eodemq. Acta Feria

14Tertia ante Festum S. Hedvigis Viduae Anno itidem Currenti per

15Oblatam porrecta Solis praeponsa[?] de Utrisq. videlicet Eisdemq. Sum-

16mis apud praedictum Jllrem Mcum Petrum Potocki Capitm Sniatyn.

17Cum Provisionibus juxta nexum Originalium Assecurationum Earumq.

18adusq. non persolutis tam De Summis Superius specificatis

19praecessis, quam omni et integro Jure Suo, ad praefatas Sum-

20mas Se referenti ob praestitam plenariam et Sufficientem Sa-

21tisfactionem, nihil Sui Suisq. Scribus Juris aut Cujusvis praete-

22xtus reservando, Seu modo quovis excipiendo Cedit et Condescen-

23dit, omneq. et integrum Jus Suum ad praedictas Summas Se Se

24referens in Personam altius dicti Jllris Mci Antonij Potocki

25transfert et transfundit, plenarie et de integro Evictionem ge-

26neralem Cavet et inscribit, hac Sua Personali Recognitione ad

27praemissa mediante. Lecta per Jakubowski Suchodolski L.S. Cu-

28riae Regiae Varsavien. Post Cujus ingrossationem Ori-

29ginale exemplar Jdem praeinominatus offerens rursus ad se recipit et

30de recepto Officium praesens quietavit. ex Actis Castr. Capitt. Le-

31opolien. Extt.[?] U Tego Extraktu per Oblatam podanego Lekta

32y Korrekta przy Pieczęci Grodu Lwowsk. w te Słowa, Legi Sarnecki mp.

33Correxi Szczuka. Ktory to Extrakt Cessyi iak się w Sobie ma

34Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych Grodzk. Winn. iest Zapi-

35sany.

36[nagłówek następnego aktu:] Obl. Extraktu Cessyi od Zymana[?] Kupca Warszaw. in rem JW. Potockiego Sty Lwow. na Summę Jntro wyrażoną danej y Służącej.

Objaśnienia i tłumaczenia

Tłumaczenie części łacińskiej (skrótowo): „Działo się w zamku niższym lwowskim we czwartek w wigilię święta Obrzezania Pańskiego roku 1767 [zob. uwaga o dacie]. Do urzędu i niniejszych akt grodzkich starościńskich lwowskich przybywszy osobiście szlachetny Józef Boniecki podał i do wpisania przedłożył ekstrakt cesji dokonanej przez sławetnego Antoniego Bottę na rzecz Jaśnie Wielmożnego Antoniego z Potoka Potockiego, starosty tutejszego (lwowskiego), na sumę łącznie 35 000 dukatów węgierskich, zeznanej przed aktami Sądów Zadwornych Królewskich (Curia Regia) w Warszawie i z tychże akt autentycznie wydanej. Jej treść: Działo się w Kurii Królewskiej w Warszawie w poniedziałek nazajutrz po święcie św. Łucji [?] Panny i Męczennicy 1767 r. Przed urzędem i aktami grodzkimi starościńskimi warszawskimi stawający osobiście sławetny Antoni Botta, obywatel i kupiec warszawski, zdrów na umyśle i ciele, zrzekłszy się wszelkiej własnej jurysdykcji i poddawszy się niniejszej, jawnie i swobodnie zeznał, że od tej chwili ceduje Jaśnie Wielmożnemu Antoniemu Potockiemu, staroście lwowskiemu, i jego sukcesorom dwie sumy: pierwszą 28 000 dukatów węgierskich z prowizją 10 od 100 – z zapisu ręcznego wystawionego w Warszawie 29 września 1767 r. przez Jaśnie Wielmożnego Piotra Potockiego, starostę śniatyńskiego, na jego (Botty) rzecz, podpisanego własną ręką i opieczętowanego herbową pieczęcią na czerwonym wosku, podanego do akt we wtorek przed św. Jadwigą tegoż roku; drugą 7000 dukatów węgierskich [w dobrej monecie?] z prowizją 10 od 100 – z zapisu ręcznego z Warszawy 3 października 1767 r. przez tegoż Piotra Potockiego, roborowanego w sobotę przed św. Franciszkiem i oblatowanego we wtorek przed św. Jadwigą – wraz z niezapłaconymi prowizjami; z powodu otrzymania pełnej zapłaty nie zostawia sobie żadnego prawa, przenosi wszelkie swe prawo do tych sum na Antoniego Potockiego i zapisuje mu pełną ewikcję. Czytał Jakubowski Suchodolski, (pisarz) Kurii Królewskiej warszawskiej. Po wpisaniu oryginał podający odebrał i z odbioru urząd pokwitował. (Wydano) z akt grodzkich starościńskich lwowskich.”

Daty: „Feria Quinta pridie Festi Circumcisionis” to czwartek w wigilię Nowego Roku – 31 XII 1767 (w 1767 r. 31 XII wypadał w czwartek); „Feria Secunda postridie Festi S. Lucae” – poniedziałek po św. Łukaszu (18 X) – 19 X 1767; „Feria Tertia ante Festum S. Hedvigis” – wtorek przed św. Jadwigą (15 X) – 13 X 1767; „Sabbatho pridie Festi S. Francisci” – sobota 3 X 1767. W rękopisie „S. Lucae Virginis et Martyris” – pomieszanie św. Łukasza (Ewangelisty, 18 X) ze św. Łucją (13 XII); przyjęto 19 X 1767 jako zgodne z chronologią zapisów.

Botta – nazwisko kupca warszawskiego zapisane „Botty”, „Botta” (w tytule marginalnym odczyt niepewny); K.W. – Kupiec Warszawski. Jll. Mcus (Illustris Magnificus) – Jaśnie Wielmożny; Capitaneus (Capitm) – starosta; Scribus (Successoribus) – sukcesorom; Aurei Hungaricales – dukaty węgierskie (czerwone złote); Assecuratio Manualis – zapis (rewers) ręczny; Evictio – ewikcja (obrona tytułu prawnego); Lekta y Korrekta – kolacjonowanie ekstraktu (Legi – czytałem; Correxi – poprawiłem); L.S. – miejsce pieczęci. Antoni Potocki (zm. 1771) – starosta lwowski; Piotr Potocki (1745–1829) – starosta śniatyński, późniejszy dyplomata.

Streszczenie

Dnia 28 stycznia 1768 r. Stefan Czerniawski, subdelegat grodzki winnicki, podał do akt grodu winnickiego autentyczny ekstrakt z ksiąg grodzkich lwowskich. Zawiera on oblatę (we Lwowie, 31 XII 1767 r., przez Józefa Bonieckiego) łacińskiej cesji zeznanej w Warszawie 19 października 1767 r. przed aktami grodzkimi warszawskimi przez Antoniego Bottę, obywatela i kupca warszawskiego. Botta, otrzymawszy pełną zapłatę, przekazał Antoniemu Potockiemu, staroście lwowskiemu, i jego sukcesorom dwie należne mu od Piotra Potockiego, starosty śniatyńskiego, sumy: 28 000 dukatów węgierskich z 10% prowizją (zapis ręczny, Warszawa, 29 IX 1767) oraz 7000 dukatów z 10% prowizją (zapis ręczny, Warszawa, 3 X 1767), łącznie 35 000 dukatów wraz z zaległymi prowizjami, zrzekając się wszelkich praw i zapisując Potockiemu pełną ewikcję.