Akty 61–80

Transkrypcja

k. 53v (skan 0055, strona lewa – dół)

1Oblta Extraktu Cessyi od Zyma-

2na Kupca Warszaw. in rem JW.

3Potockiego Sty Lwow. na Summę

4Jntro wyrażoną daney y Słuz.

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6[reklamant:] Miesiąca

k. 54 (skan 0055, strona prawa)

1Miesiąca Januarij Dwudziestego Osmego Dnia.

2Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn. y przedem-

3ną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim

4Winn. Przysięgłym. Compns Pltr WJmć Pan Stefan Czerniawski

5Subdel. Gr. Winn. Ten Extrakt Cessyi od Honorata Zymana Kupca

6Warsz. in rem et Personam JW. Antoniego Potockiego Sty Lwow.

7na Summę Jntro wyrażone z Grodu Lwowsk. Autentycznie wyda-

8ny ratione Jntro Contt. ad Acta praesentia Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam po-

9dał, De Tenore tali. Actum in Castro Jnferiori Leopolien. Feria

10Quinta pridie Festi Circumcisionis Xti Dni Anno Ejusdem Millesi-

11mo, Septingentesimo, Sexagesimo Septimo. Ad Officium et

12Acta praesentia Castr. Capitt. Leopolien. Pltr veniens Gnsus Josephus

13Boniecki Obtulit Eidem Officio, et ad Acticandum porrexit Ex-

14tractum Cessionis per Honoratum Adamum Zyman in rem Jllis

15Mci Antonij Potocki Loci praesentis Jllis et caetera Capitanei de Summa

16Duodecem Millium Aureor. Hungaricalium Coram Actis Curiae Re-

17giae Varsavien. Recognitae ex Jisdemq. Actis Authentice depromptae

18De Tenore Sequenti. Actum in Curia Regia Varsaviensi Feria Se-

19xta post Festum Jmmaculatae Conceptionis BMae Virginis Mariae

20proxima Ao Dni Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Septimo.

21Coram Officio Actisq. praesentibus Castr. Capitt. Varsavien. Compns Ho-

22noratus Adamus Zyman Civis et Mercator Varsavien. Sanus

23Mente Corporeq. existens Jurisdictione Sua quavis propria omis-

24sa, et praesenti in Corporatione facta palam ac Libere recognovit.

25Quia Jpse jam ex nunc et de facto Jllri Mco Antonio Potocki Capito

26Leopolien. Jlliusq. Scribus De Summis infra Scriptis binis et qui-

27dem prima, undecem Millium Aureor. Hungaricalium in Specie De-

28creto Commissionis Reipublicae Thesauri Regni inter Honoratum

29Antonium Botta ab una et Jllrem Mcum Petrum Potocki Ca-

30pitm Sniaten. ac alios Varsaviae Die Undecima Mensis Maji Ao

31praesenti parte ab altera praestato Juramento Corporali per Eundem

32Honoratum Botta praestito evicta Eidq. Honorato Botta adjudi-

33cata tum altera Mille Aureor. Hungaricalium in specie Scripto Ma-

34nuali per SupraScriptum Jllrem Mcum Potocki in rem et Perso-

35nam Ejusq. Honorati Botta Die Decima Junij Ao praesenti Dato

36Actisq. praesentibus Feria Secunda post Dominicam Festi SSmae

37et Jndividuae Trinitatis Anno itidem praesenti Oblatuato Una Cum

38Summa praefata undecim Millium Aureor. Hungaricalium Cum

39Provisionibus ab Ejusd. Summis provenientibus assecurata

40Sibi vero Recognoscenti Actis praesentibus Feria Quinta Ante Festum

41[reklamant:] Sanctae

k. 54v (skan 0056, strona lewa)

1Sanctae Margarethae Virginis et Martyris proxima Ao praesenti

2per SupraScriptum Honoratum Botta Cessis et transfusis

3tam de Summa Simul juncta Duodecem Millium Aureor.

4Hungaricalium atq. Provisionibus nec non Decreto Condemnatione

5totoq. et integro Judiciario Processu, ad praestitam plenariam et

6Sufficientem Satisfactionem nihil Sibi Rgnti Suisq. Scribus

7Juris aut praetensionis reservando, Seu modo quovis excipiendo

8Cedit et Condescendit, omneq. et integrum Jus Suum ad Supra-

9scriptas Summas habitum, in Personam Suprascripti Jllris

10Mci Cessionarij Ejusq. Scrum, transfert et transfundit, ple-

11narie et de Jntegro Evictionem praeterea Cavet et inscribit,

12hac Sua Personali Recognitione ad praemissa Mediante. Lectum

13per Karpiński Luchata mppria[?] Locus Sigilli Castri Jllius[?] usi-

14tati, post Cujus Jngrossationem Originale Ejusd. Extractus exem-

15plar Jdem Gnsus offerens rursus ad se recipit et de recepto

16Sibiq. restituto Officium praesens quietavit. Ex Actis Castr. Capitt.

17Leopolien. Extradit. U Tego Extraktu Cessyi per Oblatam po-

18danego Lekta y Korrekta przy Pieczęci Gr. Lwowsk. w te Słowa

19Legi Sarnecki mpp. Correxi Szczuka. Ktory to extrakt iako

20w Sobie Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych Gr. Winnickich

21iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Tłumaczenie części łacińskiej (skrótowo): „Działo się w zamku niższym lwowskim we czwartek w wigilię święta Obrzezania Chrystusa Pana roku 1767 [= 31 XII 1767]. Do urzędu i akt grodzkich starościńskich lwowskich przybywszy osobiście szlachetny Józef Boniecki podał i do wpisania przedłożył ekstrakt cesji dokonanej przez sławetnego Adama Zymana na rzecz Jaśnie Wielmożnego Antoniego Potockiego, starosty tutejszego (lwowskiego) etc., na sumę 12 000 dukatów węgierskich, zeznanej przed aktami Kurii Królewskiej warszawskiej i z nich autentycznie wydanej. Jej treść: Działo się w Kurii Królewskiej warszawskiej w najbliższy piątek po święcie Niepokalanego Poczęcia NMP 1767 r. [= 11 XII 1767]. Przed urzędem i aktami grodzkimi starościńskimi warszawskimi stawający sławetny Adam Zyman, obywatel i kupiec warszawski, zdrów na umyśle i ciele, zrzekłszy się własnej jurysdykcji i poddawszy się niniejszej, jawnie i swobodnie zeznał, że od tej chwili ceduje Antoniemu Potockiemu, staroście lwowskiemu, i jego sukcesorom dwie sumy: pierwszą 11 000 dukatów węgierskich w monecie, przysądzoną sławetnemu Antoniemu Botcie dekretem Komisji Skarbu Rzeczypospolitej Koronnej (wydanym w Warszawie 11 maja tegoż roku między Bottą z jednej a Piotrem Potockim, starostą śniatyńskim, i innymi z drugiej strony) po złożeniu przez Bottę przysięgi cielesnej (juramentu); drugą 1000 dukatów węgierskich w monecie z zapisu ręcznego Piotra Potockiego na rzecz Botty z 10 czerwca tegoż roku, oblatowanego w poniedziałek po niedzieli Świętej Trójcy [= 15 VI 1767], zabezpieczoną wraz z sumą 11 000 i prowizjami – które to sumy Botta scedował i przelał na niego (Zymana) w najbliższy czwartek przed św. Małgorzatą [= 9 VII 1767]; razem 12 000 dukatów wraz z prowizjami, dekretem kondemnaty i całym procesem sądowym. Z powodu pełnej zapłaty nie zostawia sobie żadnego prawa, przenosi je na cesjonariusza i zapisuje ewikcję. Czytał Karpiński Łuchata [?] własnoręcznie; miejsce zwykłej pieczęci grodu. Po wpisaniu oryginał podający odebrał i urząd pokwitował. Wydano z akt grodzkich starościńskich lwowskich.”

Daty: 8 XII 1767 (Niepokalane Poczęcie) wypadał we wtorek, więc „feria sexta proxima” = piątek 11 XII 1767; Wielkanoc 1767 – 19 IV, niedziela Trójcy Św. – 14 VI, poniedziałek – 15 VI 1767; św. Małgorzata (w Polsce 13 VII, poniedziałek) – czwartek przed = 9 VII 1767; „pridie Festi Circumcisionis” – czwartek 31 XII 1767.

Nazwisko kupca: „Zymana” (dopełniacz), „Adamus Zyman” – odczyt pierwszej litery (Z/Ż) niepewny; „Honoratus” (sławetny) – tytuł mieszczański, w tekście polskim zniekształcony w „od Honorata Zymana”. Akt jest kontynuacją sprawy z aktu 60: sumy Piotra Potockiego, starosty śniatyńskiego, u kupca A. Botty przechodzą (tu pośrednio przez Zymana) na Antoniego Potockiego, starostę lwowskiego. Decretum Condemnationis – dekret kondemnaty (zaocznego zasądzenia); Juramentum corporale – przysięga cielesna (złożona osobiście); Commissio Thesauri Regni – Komisja Skarbu Koronnego (zał. 1764). „Duodecem/undecem” – zapisy rękopisu (popr. duodecim/undecim).

Streszczenie

Dnia 28 stycznia 1768 r. Stefan Czerniawski, subdelegat grodzki winnicki, podał do akt grodu winnickiego autentyczny ekstrakt z ksiąg grodzkich lwowskich (oblata we Lwowie 31 XII 1767 r. przez Józefa Bonieckiego) zawierający cesję zeznaną 11 grudnia 1767 r. w Warszawie przez Adama Zymana[?], obywatela i kupca warszawskiego. Zyman przekazał Antoniemu Potockiemu, staroście lwowskiemu, dwie sumy należne od Piotra Potockiego, starosty śniatyńskiego: 11 000 dukatów węgierskich przysądzonych Antoniemu Botcie dekretem Komisji Skarbu Koronnego z 11 V 1767 r. oraz 1000 dukatów z zapisu ręcznego P. Potockiego z 10 VI 1767 r. – razem 12 000 dukatów z prowizjami, dekretem kondemnaty i całym procesem – które Botta scedował wcześniej Zymanowi (9 VII 1767). Zyman, otrzymawszy pełną zapłatę, zrzekł się wszelkich praw i zapisał cesjonariuszowi ewikcję.

Transkrypcja

k. 54v (skan 0056, strona lewa – dół)

1Oblata Skryptu od Wo Łuchalskiego S.D.

2na Summę intro wyrażone Wu Ławtowskiemu[?]

3Kome Nowogu[?] Służącego.

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego.

5Miesiąca Januarij Dwudziestego Osmego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

7Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn.

8Przysięgłym Comparens Pltr Urod. Jan Hasyński[?] Ten Skrypt

9ręczny od Wo Józefa Łuchalskiego Skarb. D.[?] roku Wu Antonie-

10mu Ławtowskiemu[?] Komornikowi Nowogr.[?] na Złotych Poll. Tysiąc

11dany y Służący ratione Jntro Contt. ad Acta praesentia Castr. Capitt. Vin-

12nicensia per Oblatam podał de tenore sequenti. Niżey ręką

13moią podpisany Znam tym ręcznym Skryptem moim wręc-

14zonym[?] Wu Jmć Panu Ant. Ławtowskiego[?] Komor. Nowr.[?] danym moc authen-

15tycznego zeznania maiącym, Jż na własną y pilną potrzebę

16moią pożyczyłem u tegoż Wo JP. Antoniego Ławtowskiego[?] Ko-

17mor. Nowog.[?] w Koronie idącą monetą, Złł Poll. Tysiąc Kto-

18rą Summę także monetą w Koronie idącą podług Kurrencyi

19pod ten czas zwyczayney wraz naykrotszym czasie wraz

20[reklamant:] prowizyą

k. 55 (skan 0056, strona prawa)

1prowizyą po dziesięć od Sta rachuiąc WJP. Ant. Ławtowskie-

2mu K.N. oddać mamy powinienem, bespieczeństwo tey Summy

3na wszelkich moich Dobrach y Summach ostrzegam y zapisuię

4a w przypadku nie oddania w krotkim Czasie pomienioney Summy

5Tysiąca Złł Poll. wraz z Prowizyą po Dziesięć od Sta od Aktu

6ninieyszego Skryptu do Czasu y Dnia wypłacenia rachowaczy[?]

7maiąca do rozsądzenia się mnie Potomkom y Sukcessorom

8moim Sąd wieloraki naznaczam y zapisuię się, na co dla zupeł-

9ney wagi przyzwyczayney Pieczęci tęża się własną podpisuię Dat.

10w Cwiżynie[?] Dnia Czwartego Februarij Tysiąc Siedmset Sześć-

11dziesiąt Siodmego Roku, U tego Skryptu ręcznego per Obla-

12tam podanego podpis ręki przy Pieczęci na laku czerwonym wy-

13ciśnioney w te Słowa: Józef na Łuchalach Łuchalski S.D.[?]

14mp L.S. Ktory to Skrypt iak się w Sobie ma Słowo w Sło-

15wo do Xiąg ninieyszych Grod. Winn. iest zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Ratione Jntro Contt. (ratione intro contentorum) – z powodu rzeczy w nim zawartych; ad Acta praesentia Castr. Capitt. Vinnicensia per Oblatam – do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; de tenore sequenti – następującej treści; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci; mp (manu propria) – własnoręcznie.

„Sąd wieloraki” (forum multiplex) – zapis, w którym dłużnik poddaje się dowolnemu sądowi wybranemu przez wierzyciela. Prowizja 10 od 100 – 10% rocznie.

Odczyty niepewne: nazwisko wierzyciela „Ławtowski” (zapis „Lawtowski”, z laseczką na L; możliwe też „Ławrowski”); urząd zapisany skrótami „Kome Nowogu”, „Komor. Nowr.”, „K.N.” – najpewniej komornik (ziemski lub graniczny) nowogrodzki; skrót urzędu Łuchalskiego „S.D.”, „Skarb. D.” – skarbnik (?) ziemi/powiatu na D. (np. dobrzyński?) – nierozstrzygnięte; miejsce wystawienia „w Cwiżynie” – odczyt niepewny; podający oblatę „Jan Hasyński” – odczyt niepewny. W skrypcie data roczna 1767 (4 II 1767), oblata 28 I 1768.

Streszczenie

Dnia 28 stycznia 1768 r. urodzony Jan Hasyński[?] podał do akt grodu winnickiego ręczny skrypt (zapis dłużny) Józefa Łuchalskiego „na Łuchalach”, skarbnika D.[?], wystawiony 4 lutego 1767 r. w Cwiżynie[?] dla Antoniego Ławtowskiego[?], komornika nowogrodzkiego[?]. Łuchalski zeznał, że pożyczył od Ławtowskiego na własną pilną potrzebę 1000 złotych polskich w monecie koronnej, zobowiązał się zwrócić tę sumę w najkrótszym czasie wraz z 10% prowizją, zabezpieczył ją na wszystkich swoich dobrach i sumach, a w razie niezapłacenia poddał siebie i sukcesorów pod sąd wieloraki. Skrypt opatrzony był podpisem i pieczęcią na czerwonym laku.

Transkrypcja

k. 55 (skan 0056, strona prawa – dół)

1Oblta Przywileiu od N. Krola JMci

2Stanisława Augusta na Jarmarkow

3Dwanaście Miastu Czuryłow[?] nazwa-

4nemu JWo Potockiego Sty Smott. Dzied. daney.

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Januarij Dwudziestego Osmego Dnia

7Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Grod. Winn. y prze-

8demną Tomaszem Czarkowskim Namiesni-

9kiem Burgrab. Grod. Winn. Przysięgłym: Comparens

10Pltr Urod. JmćP. Michał Jaworski Ten Przywiley

11od Nayiaśnieyszego Krola JMci Stanisława Augusta

12Pana Naszego Miłościwego na Jarmarkow Dwa-

13naście, Miastu Czuryłow[?] nazwanemu JW. Te-

14odora Potockiego Starosty Smotryc. Dziedzic-

15nemu nadany, ratione intro Contentorum ad Actt. praes.

16Castr. Capitt. Vinnicen. per Oblt. podał de Tenore se-

17quenti. Stanisław August z Bożey Łaski

18Krol Polski Wielki Xiążę Litt. Ruski Pruski

19Mazow. Zmudz. Kiiows. Wołyńs. Podol. Podlas.

20Jnflan. Smoleń. Siewiers. y Czerniec. Oznaymuiemy

21ninieyszym Listem Przywileiem naszym wszem

22wobec y każdemu z osobna komu o tym wie-

23dzieć należy, czułości y Dobroczynności Naszey

24Krolewskiey rzecz przyzwoitą będąc wszel-

25kiemi Sposobami y Srodkami pomnażać

26[reklamant:] Dobra

k. 55v (skan 0057, strona lewa)

1Dobra Poddanych naszych y Fortuny Onychże chcąc

2nie tedy na prozbę Urodz. Teodora Potockiego

3Starosty Smotryc. do nas wniesioną skłoniliśmy

4się, abyśmy Miasteczkowi Jego Dziedzicznemu

5Czuryłow[?] nazwanemu w Woie. Bracł. a Powiecie

6Winnic. Leżącemu Jarmarkow Dwanaście na-

7dali y naznaczyli, iakoż ninieyszym Listem

8Przywileiem Naszym. Pierwszy we Środę

9po Swiątkach Zielonych Czterodniowy[?], Drugi

10w Wigilię S. Jana Chrzciciela, Trzeci na S. Ko-

11bor[?] Stawrysta[?], Czwarty na Semena Stołpni-

12ka, Piąty w Wigilię Filipa Apostoła, Szosty

13w Wigilię Zaczatyie Bohorodycy, Dziewiąty[?] Siod-

14my na Stryhenija[?] Bohorodycy, Osmy w Wi-

15gilię Obrytenija, Dziewiąty na Fedoro-

16wicę, Dziesiąty na Wielki Czwartek, Jede-

17nasty w Wigilię Marka, Dwunasty w

18Wigilię Jakowa Brata Hospodnia podług

19Kalendarza Ruskiego odprawowac się ma-

20iące wiecznemi czasy nadaiemy, naznia-

21czamy y ustanawiamy bez przeszkody iedn-

22nak pobliższych Miast, Miasteczek y Wsiow

23ktore dawniey maią sobie nadane Jar-

24marki, na ktore to Jarmarki do pomie-

25nionego Miasteczka Czuryłowa[?] nazwa-

26nego wolno będzie wszelkiego narodu

27Kupcom et cujuscunq. Status et Conditionis

28Ludziom przyieżdżać y przychodzić To-

29wary wszelkie przywozić, Konie, Bydła, Sta-

30dami y poiedynczo przyprowadzać y przy-

31pędzać one przedawać frymarczyć, Towa-

32ry za Towary zamieniać, Kupować, przeda-

33wać y wszelkie Kontrakty podciwie odpra-

34wiać, podawolnością y bespieczeństwem tak

35przyieżdżaiącym na te Jarmarki iako z

36nich odieżdżaiącym w Prawie Koronnym

37opisanemi, y warowanemi, takich iednako

38nie przypuszczaiąc ktorych Prawa Rzeczypolitey

39[reklamant:] od Spotkowania

k. 56 (skan 0057, strona prawa)

1od Spotkowania z dobremi oddalaią y onego

2zabraniaią Prawa nasze Krolewskie y

3Rzeczypltey, y Kościoła S. Rzymskiego

4Katolickiego w całości zachowuiąc na

5co dla lepszey wiary przy podpisie Ręki

6Naszey Pieczęć Koronną przycisnąć roz-

7kazaliśmy. Dan w Warszawie Dnia Trzy-

8dziestego Miesiąca Pazdziernika Roku

9Pańskiego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Sied-

10mego, Panowania Naszego Czwartego Roku.

11U tego Przywileiu per Oblt. podanego przypis

12Ręki po iedney Stronie tak Nayiaśn. Monarchi

13Krola Poll. P. N. M. przy Pieczęci Koronney

14na Massie Czerwoney wyciśnioney iako też

15y po drugiey Stronie podpis Sekretarza JK.

16Mci y Pieczęci Koronney Temi iest wyrażony Słowy

17Stanisław August Krol. Przywiley na Jar-

18markow Dwanaście co Rok do Miastecz-

19ka Czuryłow[?] nazwanego w Woie. Bracław. Po-

20wiecie Winnic. Leżącego Urodz. Teodora Potockiego

21Starosty Smotryc. Dziedzicznego dany Anto-

22ni Sikorski J.K.Mci y Pieczęci Wiel. Koron.

23Sekretarz mpp. L.S. U tego Przywileiu

24per Oblt. podanego Jntytulacya Kancell.

25wyrażona Sub Cancellariatu Jllmi Exllmi

26et Rdmi Dni Andreae Stanislai

27Kostka Młodziejowski Episcopi Premislien.

28Supremi Cancellarij Regni Sigillatum, Ktory

29to Przywiley per Oblt. podany iak się w

30Sobie ma Tak Słowo w Słowo do Xiąg ni-

31nieyszych Grod. Winn. iest Zaingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Sub Cancellariatu Jllmi Exllmi et Rdmi Dni Andreae Stanislai Kostka Młodziejowski Episcopi Premislien. Supremi Cancellarii Regni Sigillatum – „opieczętowano za kanclerstwa Jaśnie Oświeconego, Najprzewielebniejszego Pana Andrzeja Stanisława Kostki Młodziejowskiego, biskupa przemyskiego, kanclerza wielkiego koronnego”. Ratione intro Contentorum – z powodu rzeczy w nim zawartych; per Oblt. – przez oblatę; cuiuscunque Status et Conditionis – wszelkiego stanu i kondycji; L.S. – miejsce pieczęci; P.N.M. – Pana Naszego Miłościwego.

Jarmarki według kalendarza ruskiego (juliańskiego): św. Jana Chrzciciela (24 VI), Semen Stołpnik – św. Szymon Słupnik (1 IX), wigilia św. Filipa Apostoła (13 XI; początek postu filipowego), Zaczatije Bohorodycy – Poczęcie Bogurodzicy (9 XII), Stritenije – Spotkanie (Ofiarowanie) Pańskie (2 II), Obritenije – Znalezienie głowy św. Jana Chrzciciela (24 II), Fedorowica – sobota/tydzień św. Teodora (1. tydzień Wielkiego Postu), Wielki Czwartek, wigilia św. Marka (24 IV), Jakow Brat Hospodni – św. Jakub, brat Pański (23 X). Nazwy trzeciego jarmarku („na S. Ko-bor Stawrysta”?) i określenia pierwszego („Czterodniowy”?) nie udało się pewnie odczytać. W wyliczeniu pisarz omyłkowo wpisał „Dziewiąty” przed „Siodmy”.

Nazwa miasteczka zapisana „Czuryłow”, „Czuryłowa” (w dopełniaczu) – odczyt niepewny (możliwe Czerniłów, Czuryłowce i in.); położone w województwie bracławskim, powiecie winnickim; dziedzic – Teodor Potocki, starosta smotrycki. Andrzej Stanisław Kostka Młodziejowski (1717–1780) – biskup przemyski (od 1766), podkanclerzy (1764), kanclerz wielki koronny (1767). Antoni Sikorski – sekretarz królewski i pieczęci wielkiej koronnej. Przywilej datowany w 4. roku panowania Stanisława Augusta (elekcja 1764).

Streszczenie

Dnia 28 stycznia 1768 r. Michał Jaworski podał do akt grodu winnickiego przywilej króla Stanisława Augusta, wydany w Warszawie 30 października 1767 r., na prośbę Teodora Potockiego, starosty smotryckiego. Król nadał dziedzicznemu miasteczku Potockiego Czuryłów[?] w województwie bracławskim, powiecie winnickim, dwanaście dorocznych jarmarków według kalendarza ruskiego (m.in. w środę po Zielonych Świątkach, w wigilię św. Jana Chrzciciela, na Semena Stołpnika, w wigilię św. Filipa, Poczęcia Bogurodzicy, na Stritenije, Obritenije, Fedorowicę, Wielki Czwartek, w wigilię św. Marka i Jakuba Brata Pańskiego), bez szkody dla jarmarków okolicznych miast i wsi. Kupcy wszelkiego narodu i ludzie każdego stanu mogą swobodnie przyjeżdżać, przywozić towary, przyprowadzać konie i bydło, handlować i zawierać kontrakty pod opieką i bezpieczeństwem prawa koronnego. Przywilej podpisany przez króla, kontrasygnowany przez sekretarza Antoniego Sikorskiego, z pieczęcią koronną, za kanclerstwa biskupa przemyskiego Andrzeja Młodziejowskiego.

Transkrypcja

k. 56 (skan 0057, strona prawa – dół)

1Jntromissia w Dobra Lemieszowkę[?] Wiel.

2Galiczowey[?] P.P. Służąca.

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Januarij Dwudziestego Osmego Dnia

5Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Grod. Winn. y przede-

6mną Tomaszem Czarkowskim Nam. Burg. Grod. Winn. Przy-

7sięgłym Stanowszy y Osobiście Woźny Generał Woiew.

8Bracł. y Jnn.[?] Opatrzny Woyciech Szubaczewski[?]

9[reklamant:] ktory

k. 56v (skan 0058, strona lewa)

1ktory w moc wierney y Skuteczney Relacyi Swoiey

2iawnie wstronie[?] y dobrowolnie zeznał, Jż on

3Roku Teraznieyszego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt O-

4smego, Dnia Dwudziestego Szostego Januarij

5na Affektacyą y Prawną Rekwizycyą WJeymć

6Pani Tekli z Dąbrowskich Galiczowey[?] Podczaszy-

7ney Parnaw.[?] maiąc przy sobie Stronę Szlachty

8Ludzi wiary godnych Urod. JPP. Stanisła-

9wa Jaworskiego y Adama Jaworskiego dla tym

10większey wiary wzytych[?] był w Dobrach Wsi

11Lemieszowce w Woie. Bracł. Powiecie Winn. a

12Kluczu Pikowskim Leżących gdzie będąc Też Dobra

13Wieś Lemieszowkę Vigore Prawa od JO. Xiążęcia JMci

14Janusza Sanguszka Orderow Orła Białego y

15S. Huberta Kawalera Ordynata Ostrogskiego

16Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Czwartego

17Dnia Dwudziestego Junij w Dubnie in Per-

18sonam W. Rekwirentki Służącego Też Dobra

19Wieś Lemieszowkę ze wszystkiemi Poddanemi

20ciągłemi y nieciągłemi onych powinnościami

21Czynszami, Daninami, Szlachtą w tey Wsi

22mieszkaiącą, Polami, Rolami, Stawami, Sta-

23wiszczami, Lasami, Uwozyskami[?], Arędą Kar-

24czemną, Browarem, Dworem wszelkiemi na

25Tychże Gruntach Budowlami y innemi attinen-

26cyami y pertynencyami z dawna do Tychże

27Dobr należącemi nic nikogo innego nie

28excypuiąc ani wymuiąc, ale iak przedtym

29Też Dobra Lemieszowka w Swoich Granicach

30były y teraz są W. Rekwirentce w spokoyną

31realną y Skuteczną nemine impugnante et

32contradicente podał Possessyą Poddanych do Gro-

33mady zwoławszy, iakoteż y Szlachty, onym

34przyzwoite powinności odbywać zalecił wczym

35pomieniony Woźny Szlachtą sobie przytomną

36oświadczywszy się stamtąd powrocił, y to prze-

37demną Urzędem Starosciń. prawdziwą y Sku-

38teczną uczynił y zeznał Relacyą de qua praesens

39Ejusd. mltis Relatio, Mlis qui Supra ignarus Literar. Crucem S. posuit.

Objaśnienia i tłumaczenia

Affektacya – żądanie, życzenie; Rekwizycya – wezwanie (prawne); Rekwirentka – strona wzywająca (tu T. Galiczowa); Vigore Prawa – na mocy prawa (dokumentu); in Personam – na osobę; attinencye i pertynencye – przynależności; nemine impugnante et contradicente – nikt nie sprzeciwiał się ani nie przeczył; Intromisja (intromissio) – wprowadzenie w posiadanie dóbr przez woźnego; Woźny Generał – woźny sądowy (ministerialis) województwa; Relacja – zeznanie woźnego o czynności urzędowej zapisane w księgach. Formuła końcowa: de qua praesens Ejusdem Ministerialis Relatio, Ministerialis qui supra ignarus Literarum Crucem S. posuit – „o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; woźny wyżej wymieniony, nie umiejąc pisać, postawił znak Krzyża św.” Opatrzny (providus) – tytuł przysługujący osobom stanu nieszlacheckiego (tu woźnemu).

Lemieszówka – wieś w kluczu pikowskim (Pików, pow. winnicki, woj. bracławskie), należącym do ordynacji ostrogskiej; Janusz Aleksander Sanguszko (1712–1775), ostatni ordynat ostrogski, kawaler orderów Orła Białego i św. Huberta, w latach 1753–1764 rozdawał dobra ordynacji (tzw. transakcja kolbuszowska z 1753 r.) – stąd nadanie z Dubna 20 VI 1764. Odczyt nazwiska rekwirentki („Galiczowa”, możliwe też „Haliczowa”) i urzędu męża („Podczaszyna Parnaw.” – podczaszyna parnawska?) niepewny; nazwisko woźnego („Szubaczewski”, w akcie 66 „Stubaczewski”?) niepewne. W tytule marginalnym nazwa wsi zapisana skrótowo i niewyraźnie.

Streszczenie

Dnia 28 stycznia 1768 r. przed urzędem grodzkim winnickim stawił się woźny generał województwa bracławskiego Wojciech Szubaczewski[?] i zeznał relację, że 26 stycznia 1768 r., na żądanie Tekli z Dąbrowskich Galiczowej[?], podczaszyny parnawskiej[?], w obecności szlachty – Stanisława i Adama Jaworskich – był we wsi Lemieszówka w kluczu pikowskim (pow. winnicki, woj. bracławskie). Na mocy prawa wydanego przez ks. Janusza Sanguszkę, ordynata ostrogskiego, w Dubnie 20 czerwca 1764 r. na osobę rekwirentki, wprowadził ją w spokojne, realne posiadanie całej wsi Lemieszówka z poddanymi, ich powinnościami, czynszami i daninami, mieszkającą tam szlachtą, polami, stawami, lasami, arendą karczemną, browarem, dworem i wszelkimi przynależnościami, bez czyjegokolwiek sprzeciwu. Zwołanym poddanym i szlachcie polecił wykonywać powinności wobec nowej właścicielki.

Transkrypcja

k. 56v (skan 0058, strona lewa – dół)

1Jntromissia w Dobra Część Wyrzchowiec[?] W.

2Mystkowskiemu[?] P.W. Służąca.

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Januarij Dwudziestego Osmego Dnia

5Przed Urzędem y Aktt. ninieyszemi Grod. Winn. y prze-

6demną Tomaszem Czarkowskim Namiesn. Burgrab.

7Grod. Winn. Przysięgłym Stanowszy Osobiście Woźny

8[reklamant:] Generał

k. 57 (skan 0058, strona prawa)

1Generał Woiew. Bracł. y Jnnych Opatrzny Jan Wilczyński

2w moc wierney Relacyi Swoiey dobrowolnie zeznał

3Jż on Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Dnia Dwudziestego Trzeciego Stycznia na Affe-

5ktacyą y Prawną Rekwizycyą WJmci P. Jozefa

6Mystkowskiego[?] Podstolica Węden.[?] maiąc przy

7Sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych

8Urod. JMPP. Gabryela Hermanowskiego[?] y

9Macieia Ostrowskiego[?] maioris evidentiae y

10Testimonij gratia Sibi adhibitos, był we

11Dobrach Wsi na Części w Wyrzchowcach[?] w

12Woie. Bracł. a Powiecie Winn. Leżących

13gdzie będąc wspomnioną Część W. Rekwiren-

14towi ze wszystkiemi Polami, Rolami, Za-

15siewami, Lasami, Gaiami, Borami, Zaro-

16ślami[?], Łąkami, Sianożęciami, Rzekami, Rzeczka-

17mi, Stawami Młynnymi, wymiarami, Arędą

18Karczemną, Daninami, Czynszami, Dzie-

19sięcinami Pszczelnemi, Robociznami wszelkie-

20mi vigore Prawa Dziedzicznego post fata

21W. Franciszka Mystkowskiego[?] Podstolego

22Węden.[?] Oyca Jego na Siebie Prawem natury

23spadłego W. Rekwirentowi wyż rzeczone Dobra

24Części in genere et Specie ze wszystkiemi Przy-

25chodami, Attinencyami y Pertinencyami iako

26do Tejże Części ab antiquo należącemi, iako

27zdawna in Suis metis et Limitibus zosta-

28wały nemine Contradicente et impugnan-

29te w Aktualną y rzetelną Tenże W. Re-

30kwirentowi podał y postąpił Possessyą, po

31ktorym obwołaniu Gromady zastawszy[?]

32onemu Panie[?] [...], y wszystkie powin-

33ności y Daniny y iakie tylko w tych Dobrach

34są y były odbywać rozkazał, z tamtąd powro-

35cił y przedemną Urzędem prawdziwą Staro-

36scińską Jntromissyi uczynił Relacyą de qua praesens

37Ejusd. mltis Relatio, Mlei qui Supra ignarus Literar.

38Crucem S. posuit.

Objaśnienia i tłumaczenia

Maioris evidentiae et testimonii gratia sibi adhibitos – „wziętych dla większej oczywistości i świadectwa”; post fata – po śmierci; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; ab antiquo – od dawna; in suis metis et limitibus – w swoich kopcach (znakach granicznych) i granicach; nemine contradicente et impugnante – bez sprzeciwu i zaskarżenia; Opatrzny (providus) – tytuł osób stanu nieszlacheckiego; Woźny Generał – woźny sądowy (ministerialis); Dziesięciny pszczelne – danina z pasiek (dziesięcina z uli).

Odczyty niepewne: nazwisko rekwirenta i jego ojca („Mystkowski”, w tytule marginalnym „Mystkowskiemu”) oraz urząd „Podstolic/Podstoli Węden.” – najpewniej wendeński (Wenden, Inflanty); nazwa wsi zapisana „Wyrzchowce”, „Wyrzchowiec” – przyjęto Wierzchowce (pow. winnicki); świadkowie „Gabryel Hermanowski” i „Maciej Ostrowski” – odczyt niepewny. Formuła końcowa: „o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; woźny wyżej wymieniony, nie umiejąc pisać, postawił znak Krzyża św.”

Streszczenie

Dnia 28 stycznia 1768 r. przed urzędem grodzkim winnickim woźny generał województwa bracławskiego Jan Wilczyński zeznał relację, że 23 stycznia 1768 r., na żądanie Józefa Mystkowskiego[?], podstolica wendeńskiego[?], w obecności szlachty – Gabriela Hermanowskiego[?] i Macieja Ostrowskiego[?] – był w dobrach wsi Wierzchowce[?] (woj. bracławskie, pow. winnicki) i wprowadził rekwirenta w aktualne posiadanie części tej wsi, przypadłej mu prawem naturalnym (dziedziczenia) po śmierci ojca, Franciszka Mystkowskiego[?], podstolego wendeńskiego[?], ze wszystkimi polami, lasami, łąkami, rzekami, stawami młyńskimi, arendą karczemną, daninami, czynszami, dziesięcinami pszczelnymi, robociznami i przynależnościami, bez sprzeciwu. Zwołanej gromadzie polecił odtąd odbywać powinności i daniny nowemu panu.

Transkrypcja

k. 57 (skan 0058, strona prawa – dół)

1Jntromissyia w Dobra Wieś Napadowkę

2W. Kornelowskiemu P.Ż. Służąca.

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Januarij Dwudziestego Osmego Dnia

5Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Gr. Winn. y przedemną To-

6maszem Czarkowskim Namiesn. Burgr. Gr. Winn. Przysięgłym

7Stanowszy Osobiście Woźny Generał Woie. Bracł. y Jnnych

8[reklamant:] Opatrzny Woyciech Stubacz.

k. 57v (skan 0059, strona lewa)

1Opatrzny Woyciech Stubaczewski[?], ktory w moc wierney y prawdziwey

2Relacyi Swoiey, iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał, Jż on Roku teraz-

3nieyszego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Dnia Dwu-

4dziestego Szostego Januarij na affektacyą y Prawną rekwi-

5zycyą WJmć Pana Piotra Pinciwicza[?] Kornelowskiego Podcz. Żytom.

6maiąc przy Sobie Stronę Szlachty ludzi wiary godnych Urodz.

7JchMciow PP. Antoniego Ławtowskiego y Stanisława Sinkiewi-

8cza dla tym większey wagi y wiary uzytych był w Dobrach

9Wsi Napadowce w Woie. Bracł. Powiecie Winn. a Kluczu

10Pikowskim Leżących, gdzie będąc Też Dobra Wieś Napadow-

11kę vigore Prawa y approbaty od JO. Xcia JMć Sanguszka

12Marszał. W.X.Litt. Orderow Orła Białego y Swiętego Hu-

13berta Kawalera Wiel. Rekwirentowi Służących, ze wszystkiemi

14tych Dobr pożytkami Poddanemi Ciągłemi y nieciągłemi

15Onych powinnościami Czynszami Daninami Szlachtą, Polami

16Rolami Lasami, zaroślami, Stawami, Stawiszczami, Uroczy-

17skami, Arędą Karczemną, Browarem, Dworem y wszelkie-

18mi Obudowami, y Jnnemi attynencyami y pertynencyami

19zdawna do tych Dobr należącemi nic excypuiąc ani wymuiąc,

20ale iak przedtym te Dobra Napadowka w Swoich Gra-

21nicach używaniach były, y teraz są nemine contradicente et Jm-

22pugnante w spokoyną Skuteczną y realną Wu Rekwirentowi

23podał y postąpił Possessyą, Poddanych do Gromady zwoławszy

24iakoteż y Szlachtę, onym przyzwoite powinności odbywać

25zalecił, wczym pomieniony Woźny Szlachtą Sobie przytomną

26oświadczywszy się z tamtąd powrocił y te przedemną Urzędem Sta-

27rościń. prawdziwą uczynił y zeznał Relt. de quo praesens Ejusd. Mltis Relt.

28Mltis qui Supra ignarus Literar. Crucem S. posuit.

Objaśnienia i tłumaczenia

Affektacya – żądanie; Rekwizycya – prawne wezwanie; vigore Prawa y approbaty – na mocy prawa (nadania) i aprobaty; nemine contradicente et impugnante – bez sprzeciwu i zaskarżenia; de quo praesens Ejusdem Ministerialis Relatio, Ministerialis qui supra ignarus Literarum Crucem S. posuit – „o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; woźny wyżej wymieniony, nie umiejąc pisać, postawił znak Krzyża św.”; Opatrzny (providus) – tytuł osób stanu nieszlacheckiego.

Napadówka – wieś w kluczu pikowskim (pow. winnicki), jak Lemieszówka z aktu 64 należąca dawniej do dóbr ordynacji ostrogskiej rozdawanych przez ks. Janusza Sanguszkę (tu tytułowanego marszałkiem W. Ks. Litewskiego; był marszałkiem nadwornym litewskim). Odczyt drugiego członu nazwiska rekwirenta („Pinciwicz”) i nazwiska woźnego („Stubaczewski”, por. „Szubaczewski” w akcie 64) niepewny; P.Ż. – podczaszy żytomierski.

Streszczenie

Dnia 28 stycznia 1768 r. przed urzędem grodzkim winnickim woźny generał województwa bracławskiego Wojciech Stubaczewski[?] zeznał relację, że 26 stycznia 1768 r., na żądanie Piotra Pinciwicza[?] Kornelowskiego, podczaszego żytomierskiego, w obecności szlachty – Antoniego Ławtowskiego i Stanisława Sinkiewicza – był we wsi Napadówka w kluczu pikowskim (pow. winnicki, woj. bracławskie) i na mocy prawa i aprobaty ks. Janusza Sanguszki wprowadził rekwirenta w spokojne, realne posiadanie tej wsi z poddanymi, ich powinnościami, czynszami, daninami, szlachtą, polami, lasami, stawami, arendą karczemną, browarem, dworem i wszelkimi przynależnościami, bez sprzeciwu. Zwołanym poddanym i szlachcie polecił wykonywać powinności. Woźny, niepiśmienny, postawił znak krzyża.

Transkrypcja

k. 57v (skan 0059, strona lewa – dół)

1Jntromissyia w Klucz Berszadzki JW. Poto-

2ckiemu Staroście Lwow. Służąca.

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Januarij Trzydziestego Dnia.

5Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Gr. Winn. y przedemną

6Tomaszem Czarkowskim Namiesn. Burgrabstwa

7Gr. Winn. Przysięgłym Stanowszy Osobiście Woźny

8Generał Woie. Bracł. y Jnn. Opatrzny Hryćko Protasiuk

9w moc wierney y Skuteczney Relacyi Swoiey

10iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał, Jż on Ro-

11ku Teraznieyszego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

12Dnia Dwudziestego Trzeciego Stycznia na Affe-

13ktacyą y prawną rekwizycyą JW. Antoniego Poto-

14ckiego Starosty Lwow. maiąc przy Sobie Stronę

15Szlachty Ludzi wiary godnych Urod. JchMciow PP. Jana

16Lisieckiego[?] y Jakuba Borzęckiego[?] maioris eviden-

17tiae y Testimonij gratia do tego Aktu wzytych

18był w Dobrach Kluczu Berszadzkim JW. Potockiego

19[reklamant:] Starosty

k. 58 (skan 0059, strona prawa)

1Starosty Sniatyń. Dziedzicznych et quidem w Mie-

2scie Berszadzie, Słobodzie Berszadzkiey y przed-

3mieściu Zagrobelnym we Wsiach takich Bor-

4tkowce[?], Woytowce, Zawadowce, Krasnosiłce,

5Rakowce[?], Chmarowce, Mankowce, Berezkach[?],

6Łukowcy[?], Ustiu, Kiryiowce[?] małey, Osiiowce,

7Sołkubowcy[?], Kiedraszowce[?], Lubaszowce, Ro-

8manowce, Leśniczu[?], y Fatanca[?], gdzie będąc

9vigore Prawa JW. Rekwirentowi Służącego

10Też Dobra ze wszystkiemi Polami, Rolami, Łą-

11kami, Zasiewami, Lasami, Gaiami, Zaroślami

12Sianożęciami, Poddanemi ciągłemi y nieciąg-

13łemi y onych powinnościami, Daninami, Czyn-

14szami, Arędami Karczemnemi, Browarami

15Stawami, Młynami, owo zgoła ze wszystkie-

16mi attinencyami, pertynencyami, prowenta-

17mi, tak iako te Dobra zdawna były y zo-

18staią, tak ninieyszemu JW. Rekwirento-

19wi w spokoyną y aktualną podał y postą-

20pił Possessyą, po ktorey obwołaney Ludzi

21do Gromady zwoławszy, o nowym Dziedzi-

22cznym Panie oznaymił, y onym Jemu uległ-

23ść y posłuszeństwo pełnić rozkazał, w czym

24Szlachty Sobie przytomney oświadczywszy się

25przedemną Urzędem uczynił y zeznał Relacyą,

26Mlis ignarus Scribendi Crucem S. posuit Hryćko Protasiuk.

Objaśnienia i tłumaczenia

Maioris evidentiae et testimonii gratia – dla większej oczywistości i świadectwa; vigore Prawa – na mocy prawa (tytułu); Mlis (Ministerialis) ignarus Scribendi Crucem S. posuit – woźny, nie umiejąc pisać, postawił znak Krzyża św.; prowenta – dochody; Słoboda – osada (przedmieście) zwolniona czasowo od powinności dla zachęcenia osadników; przedmieście Zagrobelne – „za groblą”.

Akt łączy się z aktami 60–61: sumy Piotra Potockiego, starosty śniatyńskiego, przeszły na Antoniego Potockiego, starostę lwowskiego, który tu zostaje wprowadzony w posiadanie (zapewne zastawne lub ewikcyjne) klucza berszadzkiego. Berszada (Bershad) – miasto nad Dochną w pow. bracławskim (woj. bracławskie), własność Potockich. Nazwy wsi klucza odczytane z trudem; wiele form niepewnych (zwłaszcza Bortkowce, Rakowce, Berezki, Łukowce, Kiryjówka Mała, Sołkubowce, Kiedraszowce, Leśnicze, Fatanca); identyfikacje z dzisiejszymi wsiami (m.in. Wojtówka, Krasnosiłka, Chmarówka, Mańkówka, Ustia, Osijówka, Lubaszówka, Romanówka) – prawdopodobne. Nazwiska świadków (Lisiecki, Borzęcki) – odczyt niepewny.

Streszczenie

Dnia 30 stycznia 1768 r. przed urzędem grodzkim winnickim woźny generał województwa bracławskiego Hryćko Protasiuk zeznał relację, że 23 stycznia 1768 r., na żądanie Antoniego Potockiego, starosty lwowskiego, w obecności szlachty – Jana Lisieckiego[?] i Jakuba Borzęckiego[?] – był w dziedzicznych dobrach klucza berszadzkiego Piotra Potockiego, starosty śniatyńskiego: w mieście Berszadzie, Słobodzie Berszadzkiej, przedmieściu Zagrobelnym oraz we wsiach Bortkowce[?], Wojtówka, Zawadówka, Krasnosiłka, Rakowce[?], Chmarówka, Mańkówka, Berezki[?], Łukowce[?], Ustia, Kiryjówka Mała[?], Osijówka, Sołkubowce[?], Kiedraszowce[?], Lubaszówka, Romanówka, Leśnicze[?] i Fatanca[?]. Na mocy przysługującego mu prawa wprowadził A. Potockiego w spokojne i aktualne posiadanie tych dóbr ze wszystkimi polami, lasami, poddanymi i ich powinnościami, daninami, czynszami, arendami karczemnymi, browarami, stawami, młynami i dochodami; zwołanej gromadzie ogłosił nowego dziedzicznego pana i nakazał mu posłuszeństwo. Woźny, niepiśmienny, postawił znak krzyża.

Transkrypcja

k. 58 (skan 0059, strona prawa – dół)

1Jntromissia w Część Bortnik Urod. Kos-

2seckiey[?] Służąca.

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Januarij Trzydziestego Dnia.

5Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Gr. Winn. y prze-

6demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem

7Burgrabstwa Gr. Winn. Przysięgłym Stanowszy

8osobiście Woźny Generał Woie. Bracł. y Jnnych Opatrzny

9Michał Radziński[?] w moc wierney y skuteczney

10Relacyi Swoiey ustnie y dobrowolnie zeznał, Jż

11on Roku Teraz idącego Tysiąc Siedmset Sześć-

12dziesiąt Osmego, Miesiąca Januarij Dnia Dwu-

13dziestego Siodmego na Prawne wezwanie Urod.

14JeyMci Pani Cecylii Kosseckiey[?] post fata Nieb.

15Urod. Andrzeja Kosseckiego[?] Męża Swego pozo-

16stały Wdowy, [nad linią:] Stol.[?] Obw.[?] Brac.[?] przy Sobie Stronę Szlachty

17Ludzi wiary godnych Urod. JchMciow PP. Zygmunta

18Grudzińskiego y Piotra Sekłarskiego[?] dla

19tym większey wiary y ważności Sobie użytych

20[reklamant:] był

k. 58v (skan 0060, strona lewa)

1był w Dobrach na Części pewney we Wsi Bortni-

2kach w Woie. Bracł. a Powiecie Winn. Leżącey,

3gdzie będąc na Fundamencie Kontraktu

4Arendownego między WJeymć P. Stecką Łow-

5czyną Kijow. z iedney, a Sobą Rekwirentką z drugiey

6strony zawartego y podpisanego

7Też pomienioną w Dobrach Wsi Bortnikach

8Część z Poddanemi y Jch należytemi powin-

9nościami, Tudzież Polami, Rolami, Lasami

10owo zgoła ze wszystkiemi pożytkami, nale-

11żytościami y przynależytościami iak tą

12Część podług Opisu y wydziału w Kontrak-

13cie wyż rzeczonym wyrażonego mieć y za-

14żywać powinna, Urod. Affektantkę w aktualną

15y rzetelną, nemine Contradicente et impu-

16gnante podał y wwiązał Possessyą, po kto-

17rym takowym Wwiązaniu Gromadę z często

18rzeczoney Części we Wsi Bortnikach Leżącey

19zwoławszy powinności należyte odbywać za-

20lecił, w czym ow Woźny Szlachty Sobie przy-

21tomney oświadczywszy się y z tamtąd powro-

22ciwszy przedemną Urzędem Obwiązaney[?] Posses-

23syi uczynił y zeznał Relacyą de qua praesens Ejusd.

24Mlis Rltio, Mlis qui Supra Crucem S. posuit.

Objaśnienia i tłumaczenia

Post fata – po śmierci; Kontrakt arendowny – umowa dzierżawy (arendy) dóbr; Affektantka/Rekwirentka – strona żądająca intromisji; nemine contradicente et impugnante – bez sprzeciwu i zaskarżenia; de qua praesens Ejusdem Ministerialis Relatio, Ministerialis qui supra Crucem S. posuit – „o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; woźny wyżej wymieniony postawił znak Krzyża św.”. Intromisja dotyczy więc posiadania dzierżawnego (arendownego), nie dziedzicznego.

Odczyty niepewne: nazwisko rekwirentki (w tytule marginalnym „Kosseckiey”, w tekście forma bliższa „Kieszeckiey”); dopisek nad linią („Stol. Obw. Brac.”?) nieodczytany – być może tytuł urzędu zmarłego męża; nazwiska woźnego („Radziński”) i drugiego świadka („Sekłarski”) niepewne; „Obwiązaney Possessyi” – odczyt niepewny (może „Objętey”). Bortniki – wieś w pow. winnickim (woj. bracławskie).

Streszczenie

Dnia 30 stycznia 1768 r. przed urzędem grodzkim winnickim woźny generał województwa bracławskiego Michał Radziński[?] zeznał relację, że 27 stycznia 1768 r., na prawne wezwanie Cecylii Kosseckiej[?], wdowy po Andrzeju Kosseckim[?], w obecności szlachty – Zygmunta Grudzińskiego i Piotra Sekłarskiego[?] – był we wsi Bortniki (woj. bracławskie, pow. winnicki). Na podstawie kontraktu arendownego zawartego między Stecką, łowczyną kijowską, a rekwirentką wprowadził ją w aktualne posiadanie określonej w kontrakcie części wsi Bortniki z poddanymi i ich powinnościami, polami, rolami, lasami i wszelkimi pożytkami, bez sprzeciwu, i polecił zwołanej gromadzie odbywać powinności. Woźny postawił znak krzyża.

Transkrypcja

k. 58v (skan 0060, strona lewa – dół)

1Jntt. w Dobra Wsi Makowyszcze[?]

2y Jnne etc. WW. Bobrow Służąca.

3Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

4Miesiąca Februarij Pierwszego Dnia.

5Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną Toma-

6szem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn. Przysię-

7głym Stanowszy Osobiście Woźny Gen. Woie. Bracł. y Jnn. Opatrz. Ole-

8xander Jagniuk[?] w moc wierney y Skuteczney Relacyi Swoiey

9ustnie y dobrowolnie zeznał Jż on Roku Teraznieyszego Dnia Dwu-

10dziestego Osmego Januarij na Affektacyą y Prawną Rekwizycyą

11WW. JchMciow Państwa Anny z Chomentowskich Cześ. Bracł.

12Matki pozostałey Wdowy y Jana Sędziego Pogranicznego

13Bracł. Syna Bobrow Piotrowickich maiąc przy Sobie Stronę Szla-

14chty ludzi wiary godnych Urod. JchMciow PP. Andrzeja Chrzczonowskie-

15go[?] y Józefa Bakowskiego był w Dobrach Wsiach Makowyszcze[?], Strzyżaw-

16ce y Kalinowcu[?] do Klucza Tetyiowskiego[?] należące, Ktore będąc post fa-

17ta spadłych niegdy S.P. Wiel. Jgnacego Bobra Piotrowickiego Cześ. Bracł.

18na wyż wyrażonych Rekwirentow Służące Prawa Doży-

19wotniego y Zastawnego w pomienione Dobra ze wszystkiemi

20Poddanemi Ciągłemi y Pieszemi y Onych powinnościami Czyn-

21szami, Daninami, Dziesięcinami Pszczelnemi, Arędami Kotle-

22nnemi[?], Karczmami, Browarami, Młynami, Młynkami y Onych

23[reklamant:] ze wymiarami,

k. 59 (skan 0060, strona prawa)

1ze wymiarami, Stawami, Stawkami, Polami Oranemi y nieorane-

2mi, Sianożęciami, Łąkami, Lasami, Dąbrowami, Zaroślami, Ogro-

3dami, Sadami, Siedlibami[?], Gruntami ab antiquo do tych Dobr na-

4leżącemi, zgoła iako te Dobra w Swoich Metach, Granicach y Oby-

5chodzach zostawały y teraz zostaią cum Jure Patronatus Pa-

6rochorum[?] WW. Affektantom nemine impugnante ac Contradicente

7w Aktualną Spokoyną podał y postąpił Possessyą, po ktorey

8obwołaney Poddanych tychże Dobr do Gromady zwoławszy po-

9winności Onym wszelkie odbywać rozkazał, ktore y et nunc odby-

10wać poczęli, w czym ow Woźny Szlachtą Sobie przytomną oświad-

11czywszy się, przedemną Urzędem prawdziwey Swoiey Jntromissyi uczy-

12nił y zeznał Relacyą de quo praesens Ejusd. Mlis Relt. Mlis qui Supra

13Crucem Sanctam posuit.

Objaśnienia i tłumaczenia

Post fata – po śmierci; Prawo dożywotnie i zastawne – tytuł do dóbr z dożywocia (wdowy) i z zastawu; cum Jure Patronatus Parochorum[?] – z prawem patronatu (podawania kandydatów) parafii (cerkwi); ab antiquo – od dawna; Meta, Granice, Obychody – kopce, granice i obejścia (obchody) graniczne; nemine impugnante ac contradicente – bez sprzeciwu; de quo praesens Ejusdem Ministerialis Relatio, Ministerialis qui supra Crucem Sanctam posuit – „o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; woźny wyżej wymieniony postawił znak Krzyża św.”; Dziesięciny pszczelne – danina z pasiek; Arendy kotlenne[?] – arendy gorzelniane (od kotłów).

Odczyty niepewne: nazwy wsi Makowyszcze (w tytule marginalnym i tekście), Kalinowiec/Kalinówka i klucza („Tetyiowskiego” – możliwe inne odczytanie); Strzyżawka (Strzyżawce) – wieś pod Winnicą; imię woźnego „Olexander Jagniuk” i nazwisko świadka „Chrzczonowski” – niepewne. Ignacy Bobr Piotrowicki – cześnik bracławski (zm. przed 1768).

Streszczenie

Dnia 1 lutego 1768 r. przed urzędem grodzkim winnickim woźny generał województwa bracławskiego Oleksander Jagniuk[?] zeznał relację, że 28 stycznia 1768 r., na żądanie Anny z Chomentowskich Bobrowej Piotrowickiej, wdowy po Ignacym Bobrze Piotrowickim, cześniku bracławskim, oraz jej syna Jana, sędziego granicznego bracławskiego, w obecności szlachty – Andrzeja Chrzczonowskiego[?] i Józefa Bakowskiego – był we wsiach Makowyszcze[?], Strzyżawka i Kalinówka[?], należących do klucza tetyjowskiego[?]. Na mocy prawa dożywotniego i zastawnego, przypadłego rekwirentom po śmierci Ignacego, wprowadził ich w spokojne posiadanie tych dóbr z poddanymi ciągłymi i pieszymi, ich powinnościami, czynszami, daninami, dziesięcinami pszczelnymi, arendami, karczmami, browarami, młynami, stawami, polami, łąkami, lasami, sadami i prawem patronatu, bez sprzeciwu; zwołanym poddanym nakazał odbywać powinności, co ci od razu zaczęli czynić. Woźny postawił znak krzyża.

Transkrypcja

k. 59 (skan 0060, strona prawa – dół)

1Oblata Skryptu od W. Peretya-

2tkiewicza W. Czaykowskiemu

3na Summę wnim wyrażoną danego.

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Februarij Trzeciego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

7y przedemną Woyciechem Jagiełłowiczem[?] protunc Namiesnikiem

8Burgrabstwa Grodzkim Winnickim Comparens Personaliter Urod.

9JmćPan Andrzey Brzeziński[?] Ten Skrypt od Wiel. Stanisława

10Peretyatkiewicza Wiel. Antoniemu Czaykowskiemu na Summę

11wnim wyrażoną dany y Służący ratione intro Contentorum ad Acta praes. Castr.

12Capitt. Vinn. per Oblatam podał Tenoris Sequentis. Ja niżey napod pisie

13wyrażony Znam tym Skryptem moim Assekuracyalnym ktory takiego

14waloru być powinien, iakobym przed Aktami Grodzkiemi iakiemi

15kolwiek zeznał oczewisćie zeznał. Jż ia ku pilney Potrzebie moiey

16biorę y pożyczam y odliczam od JmćPana Antoniego Czaykowskiego

17Gubernatora Brażynieckiego[?] Summy Złł Poll. Trzy Tysiące Osmset

18to iest Czerwonymi Złotymi Sto Pięć Wag dobrą, każdy Czerwony

19Złoty rachuiąc po Złotych Osmnastu a reszte monetą, ktore to Summę

20mi Czasu y Terminu nie uchybiaiąc Dnia Czwartego Miesiąca Marca

21Roku Da Bog Przypadłym Tysiącznym Siedmsetnym Sześćdziesiątym

22Trzecim bez Prowizyi ponieważ do wyż wyrażonego Terminu iest Pro-

23wizya zapłacona oddać będę powinien Tyle Czerwonych Złł y wagę

24dobrą a reszte Monetą na co się Obliguię y Zapisuię Sam z Sukcesso-

25rami memi do rąk tegoż JmćPana Antoniego Czaykowskiego

26lub Jego Sukcessorow

k. 59v (skan 0061, strona lewa)

1lub Jego Sukcessorom a inquantum bym na terminie nie oddał, każdy pro-

2wizya od Tysiąca Złł Poll. Sto płacona być powinna, bespieczeństwo

3tey Summy Super Omnibus Bonis et Summis meis Zapisuię y oblegu-

4iam praecipue na Dobrach moich Dziedzicznych Hirostowszczyznie[?] nazwa-

5nych w Woie. Kijow. Officyię a w niedotrzymaniu Grodu Kijowskiego

6lub iakiego kolwiek Generatu Jego Forum naznaczam na co się podpisuię.

7Działo się w Meszałowce[?] Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Drugiego

8Dnia Siedmnastego Miesiąca Lipca. U tego Skryptu per Oblatam poda-

9nego Podpis ręki [nad linią:] y przy Pieczęci na laku Czerwonym wyciśniony Stanisław Ochota

10Peretyatkiewicz mppa (L.S.) na drugiey zaś Stronie Przypis y Podpis

11ręki w te Słowa. Item ku pilney Potrzebie moiey wziąłem u tegoż JmćP.

12Antoniego Czaykowskiego Summy Złł Poll. Pięćset Dziewięćdziesiąt

13to iest Czerwonemi Złotymi in numero Dwadzieścia y Cztery a reszte

14monetą ktorą to Summę powinienem oddać Summą na tey że karcie

15wyrażoney tylko że od tey Summy wraz z prowizyą to iest na Dzień

16Czwartego Miesiąca Marca w Roku da Bog Tysiąc Siedmset Sześć-

17dziesiątym Trzecim na co się podpisuię sub dato wyrażonego Tysiąc

18Siedmset Sześćdziesiąt Drugiego Dnia Dwudziestego Julij Stanisław

19Peretyatkiewicz mppa. Ktory to Skrypt per Oblatam podany iak się

20w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych Grodzkich Winn.

21iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Protunc – podówczas (pełniący obowiązki); Comparens Personaliter – stawający osobiście; ratione intro Contentorum ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per Oblatam – z powodu treści do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; Tenoris Sequentis – następującej treści; Skrypt assekuracyjny – zapis zabezpieczający dług; Super Omnibus Bonis et Summis meis – na wszystkich moich dobrach i sumach; praecipue – szczególnie; Officyja – urząd (sąd) wybrany przez wierzyciela; Forum – sąd właściwy; inquantum – o ile; sub dato – pod datą; mppa (manu propria) – własnoręcznie; L.S. – miejsce pieczęci.

Rachunek: 105 czerwonych złotych po 18 zł = 1890 zł, reszta (1910 zł) w monecie – razem 3800 zł; w dopisku 24 czerwone złote (432 zł) i reszta monetą – razem 590 zł. Kara za zwłokę: prowizja 100 zł od każdego 1000 zł (10%). Odczyty niepewne: „Gubernator Brażyniecki” (gubernator – zarządca dóbr; nazwa dóbr niepewna), nazwa dóbr dziedzicznych „Hirostowszczyzna” w woj. kijowskim, miejsce wystawienia „Meszałowce”, nazwisko namiestnika „Jagiełłowicz” i podającego „Brzeziński”. Stanisław Ochota Peretiatkiewicz – szlachcic woj. kijowskiego.

Streszczenie

Dnia 3 lutego 1768 r. Andrzej Brzeziński[?] podał do akt grodu winnickiego skrypt (zapis dłużny) Stanisława Ochoty Peretiatkiewicza, wystawiony 17 lipca 1762 r. w Meszałowcach[?] dla Antoniego Czajkowskiego, gubernatora brażynieckiego[?]. Peretiatkiewicz zeznał, że pożyczył od Czajkowskiego 3800 złotych polskich (w tym 105 czerwonych złotych liczonych po 18 zł, reszta w monecie), z prowizją zapłaconą z góry, i zobowiązał się oddać je do 4 marca 1763 r.; w razie zwłoki miał płacić 10% prowizji. Dług zabezpieczył na wszystkich dobrach, zwłaszcza na dziedzicznej Hirostowszczyźnie[?] w województwie kijowskim, poddając się sądowi grodzkiemu kijowskiemu lub innemu wybranemu przez wierzyciela. Dopiskiem z 20 lipca 1762 r. potwierdził pożyczenie kolejnych 590 zł (w tym 24 czerwone złote) z tym samym terminem zwrotu.

Transkrypcja

k. 59v (skan 0061, strona lewa – dół)

1Oblata Prawa od JO. X. Sanguszka

2Ordynata Dubieńskiego na Dobra

3Wieś Napadowkę Urod. Kornelowskim

4danego y Służącego.

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Februarij Trzeciego Dnia.

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y

8przedemną Woyciechem Jagiełłowiczem[?] protunc Namiesnikiem Bur-

9grabstwa Grodzkim Winnickim Comparens Pltr Urod. JmćPan Józef Kozłowski[?]

10Te Prawo od JO. X. JMci Sanguszka Ordynata Dubieńskiego

11na Dobra Wieś Napadowkę Urod. Kornelowskim dane ratione intro Contentorum

12ad Acta Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał Tenoris Sequentis. Paweł

13Karol Lubartowicz na nowym Kowlu Smolanach[?] y Rakowie y Marya

14Anna z Lubomirskich na Ostrogu y Zasławiu Xiążęta Sanguszkowie Xią-

15żęta na Wiśniczu Jarosławiu y Tarnowie Marszałkowie Nadworni

16Wielkiego Xięstwa Litt. Oznaymuiemy tym komu o tym wiedzieć należy

17[reklamant:] mianowicie

k. 60 (skan 0061, strona prawa)

1mianowicie JchMciom Panom Officialistom y Całemu in genere

2Rycerstwu Pułku Ordynackiego Ostrogskiego[?], aby determinowane

3przez Antecessorow Naszych Subsidium [...] Ordynacyi[?]

4y usługi Rycerskiey nie upadało, niemniey y Argumenta tey że Milicyi

5pomnażaiąc się, aby opustoszałe per hostilitatem Dobra do Służby nale-

6żące mogły ex favilla pustych wydźwignąć[?] się, tandem in[?] pustkach[?] Osa-

7dę [...] Colonias Jtoczyska puste nazwane Napadowka w Woiewodz-

8twie Bracł. Powiecie Winnickim a Kluczu Pikowskim między

9Niemierzyncami[?] a Nadyrnami[?] leżące ab antiquo Oneri Milita-

10ri podległe y do Dyspozycyi Naszey należące JmćPanu Janowi

11Kornelowskiemu cum pleno usu fructu ad Vitae Ejus tempora da-

12ćmy y konferuiemy, wolney oraz przy Kommissarzach Naszych possessyi

13dopuszczamy Jntromissyi, tudzież maiąc wzgląd na to że Osada [ta]

14żadnemi[?] Proventibus obeymuie deserta, od Służby Woienney do

15lat Sześciu uwalniamy, in quo Spatio Czasu o iako nayleppszą

16starać się Osadę y Grade[?] tenebitur. A po Expiracyi po-

17mienionych lat Sam Osobą Swoią pod Chorągwią Pułkową

18lub Poczty in Ea quantitate et qualitate, iaka Oct.[?] Lustracyą

19futura juxta Capacitatem Bonorum determinowana będzie

20z dobrym Moderunkiem wysyłać na nieopuszczaiące żadney

21Kampanii za Rozkazami JmćPana Pułkownika Ordynackiego,

22na ktore to Dobra wyż pomienione Dispozycyi An-

23tecessorow Naszych Summ żadnych żadney pretensyi et

24jus vis tituli etiam pod pretextem Reparacyi y Budowli wycią-

25gać[?] y wynaydować, a ni Sukcessorom Swoim odkazywać nie bę-

26dzie mogł, pod utratą[?] Cessyi Prawa Swego na inne Osoby

27Sine Speciali Consensu Nas Dziedzicow Sub Amissione et nul-

28litate Prawa tego Bonorumque privatione, Czyni niema

29w Differencyach ad fundum et Possessionem tychże Dobr

30regulujących się niegdzie indziey nisi in foro Sądu Naszego agere

31respondere et judicatum pati tenebitur. post Cujus fata

32moderni Possessoris Dobra wolne y żadnemi pretensyami nieob-

33ciążone[?] do Zupełney Wolney Dyspozycyi Naszey lub Sukcesso-

34row Naszych wrocić się maią, ultimatis niema w żadną in ap-

35prehensionem Bonorum bez Kommissarzow Naszych, ktore

36oby JchMć Panowie Kommissarze miasto Jntendurki[?]

37przy naypierwszey Lustracyi y ograniczenie tego Jtoczyska po-

38rządnie opiszą, a ieden Exemplarz u Possessora zostawią, dru-

39gi ad Archivum oddadzą, y na to dla lepszego waloru pod-

40pisuiemy się. Dat. w Dubnie Die Nona Martij Millesimo Se-

41ptingentesimo Trigesimo[?] Quinto. U tego Prawa per Oblatam

42[reklamant:] podanego

k. 60v (skan 0062, strona lewa)

1podanego podpis Ręki przy Pieczęci na opłatku białym

2wyciśnioney w te Słowa Paweł Xiąże Sanguszko M.W.X.Litt.

3M.A. Sanguszkowa M.W.X.Litt. Approbat zaś u tego Prawa

4na drugiey Stronie dwie et quidem każda przy podpisie Ręki

5y Pieczęci na laku Czerwonym wyciśnioney pierwsza w te Słowa

6Anno Millesimo, Septingentesimo, Quadragesimo, Tertio Die Vi-

7gesima[?] Martij Tez Prawo na Dobra Wieś Napadowkę

8in omnibus punctis approbuię, ktore cum advitalitate na

9Sługę JchMciom PP. Michałowi y Antoniemu Kornelowskim,

10ponieważ do Skarbu mojego wniosł teraz JmćPan Korne-

11lowski Czerwonych Złł Sto Pięćdziesiąt in specie więc Super ijsd. bonis

12przeto powinna tak przy odebraniu Dobr oddana być powinna. Dat.

13w Dubnie Anno Die et Supra Janusz Xiąże Sanguszko M.W.X.Lit. (L.S.) Druga

14w takowe Słowa Prawo cum advitalitate na Sługę JmćPanu Piotrowi Kor-

15nelowskiemu Michała y Antoniego Kornelowskich Rodzonemu Bratu, ktory po-

16nieważ teraz wniosł Czerwonych Złł Pięćdziesiąt[?] numero Pięćdziesiąt[?] Super

17ijsd. Bonis, przeto powinna tak Summa ktora post extinctum Ejus advita-

18litatum Sukcessorom Jnnych wraz z dawnieyszą Summą oddana być powin-

19na. Dat. w Dubnie Die Decima Quinta Millesimo Septingentesimo Se-

20xagesimo Sexto. Janusz Xiąże Sanguszko (L.S.) Suscepit zaś u tego e-

21gzemplarza[?] Prawa Grodzkiego dwie, a trzecia Grodu Krzemienieckiego w te Słowa.

22Pierwsza Anno Millesimo Septingentesimo Trigesimo Nono Die

23Prima Aprilis Comparens Pltr Urod. JmćPan Jan Kornelowski Ten

24Konsens alias Prawo od JO. Xiążąt JchMciow Sanguszkow Marszał-

25kow W.X.Lit. Ordynatow Ostrogskich Sobie na Dobra Wieś Na-

26padowkę dany y Służący ratione intro Contentorum ad Acta Castr. Capitt. Vinn. per

27Oblatam podał. Suscepit Paweł Zaleski[?] mp. Druga tegoż Grodu

28Anno Millesimo, Septingentesimo Quadragesimo Quarto Die Quar-

29ta Augusti Comparens Pltr Wiel. JmćPan Michał Kornelowski Cześnik

30Żydacz.[?] Te Prawo approbationis od JO. Xcia JMci Sanguszka Mar-

31szałka W.X.Lit. Ordynata Ostrogskiego Wiel. Comparentowi danego

32y Służącego ad Acta praesentia Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam po-

33dał. Suscepit Józef Łaszewski[?] mp. Trzecia zaś Grodu Krzemie-

34nieckiego w te Słowa Anno Millesimo, Septingentesimo Sexagesimo

35Tertio Die Decima Junij Comparens Pltr Wiel. JmćPan Antoni Korne-

36lowski Te Prawo od JO. Xcia JMci Pawła Karola Lubartowicza San-

37guszka M.W.X.Lit. z podpisem Ręki Onego zestałney przy Pie-

38częci wyciśnioney na opłatku przyciśnioney na Dobra Wieś Napadow-

39kę in rem Urod. Jana Kornelowskiego Oyca Offerentis z Approba-

40tą in genere na drugiey Stronie JO. X. Janusza Sanguszka M.W.X.Lit. z podpisem

41Ręki Onegoż zestałney przy Pieczęci wyciśnioney na laku Czerwonym przyciśnio-

42ney in rem Offerenta y Urod. Michała Kornelowskiego Brata ro-

43dzonego Służące z Suscepitami dwoma Grodu Winn. ratione intro

44Contentorum dane y Konserwowane ad Acta Castrensia Ca-

45pitanealia Cremenecensia per Oblatam podał. Su-

46scepit Karol Korwowski[?] V.B.K. Ktore to Prawo per Obla-

47tam podane Słowo w Słowo do Xiąg Ninieyszych iest zaingrossowane.

Objaśnienia i tłumaczenia

Tłumaczenie zwrotów łacińskich: Officialiści – urzędnicy dworscy (oficjaliści); per hostilitatem – wskutek działań nieprzyjacielskich; ex favilla – z popiołów; Colonias Jtoczyska (itoczysko, ukr. „ytoczyszcze”) – opuszczone miejsce po osadzie, pustka; ab antiquo Oneri Militari podległe – od dawna podległe ciężarowi (obowiązkowi) wojskowemu; cum pleno usu fructu ad Vitae Ejus tempora – z pełnym użytkowaniem do końca jego życia; in quo Spatio – w którym to czasie; tenebitur – będzie obowiązany; in Ea quantitate et qualitate – w takiej liczbie i jakości; juxta Capacitatem Bonorum – stosownie do wydolności dóbr; Moderunek – rynsztunek, wyposażenie; vis tituli – z jakiegokolwiek tytułu; Sine Speciali Consensu… Sub Amissione et nullitate Prawa tego Bonorumque privatione – bez szczególnej zgody… pod utratą i nieważnością tego prawa i odebraniem dóbr; nisi in foro Sądu Naszego agere respondere et judicatum pati tenebitur – „będzie obowiązany pozywać, odpowiadać i znosić wyroki jedynie przed naszym sądem”; post Cujus fata moderni Possessoris – po śmierci obecnego posesora; cum advitalitate – z dożywociem (prawo dożywotnie); post extinctum Ejus advitalitatum – po wygaśnięciu jego dożywocia; Suscepit – przyjął (wpis urzędnika o przyjęciu oblaty); V.B.K. – Vice-Burgrabia Krzemieniecki (?).

Kontekst: jest to typowe nadanie „na służbę” w dobrach ordynacji ostrogskiej (Pułk Ordynacki) – osadnik-szlachcic dostawał w dożywocie pustą osadę, był zwolniony na 6 lat (słoboda), potem musiał osobiście służyć w chorągwi pułkowej lub stawiać pocztowych. Paweł Karol Sanguszko (1680–1750), marszałek nadworny litewski (1713), wielki litewski (1746), i jego trzecia żona Maria Anna z Lubomirskich (zm. 1729?) – wg tytulatury „na Ostrogu i Zasławiu”; aprobaty wystawił ich syn Janusz Aleksander (1712–1775), ordynat ostrogski. Nadanie odnosi się do tej samej wsi Napadówki, w którą wprowadzono Piotra Kornelowskiego aktem 66. Data roczna prawa („Trigesimo Quinto”) i data pierwszej aprobaty („Quadragesimo Tertio”) odczytane niepewnie; kwoty w aprobatach (150 i 50[?] czerwonych złotych) – druga niepewna. Nazwy granicznych miejscowości „Niemierzyńce” i „Nadyrny” – odczyt niepewny. W tytule marginalnym Sanguszko nazwany „Ordynatem Dubieńskim” (rezydencja w Dubnie).

Streszczenie

Dnia 3 lutego 1768 r. Józef Kozłowski[?] podał do akt grodu winnickiego dokument książąt Pawła Karola i Marii Anny z Lubomirskich Sanguszków, marszałków nadwornych litewskich, wystawiony w Dubnie 9 marca 1735[?] r. Książęta, chcąc odbudować zniszczone wojną dobra ordynacji obciążone służbą wojskową, nadali Janowi Kornelowskiemu dożywotnio, z pełnym użytkowaniem, pustą osadę (itoczysko) Napadówkę w kluczu pikowskim (pow. winnicki, woj. bracławskie), zwalniając go na sześć lat od służby wojskowej na czas zagospodarowania; po tym terminie miał osobiście służyć w chorągwi Pułku Ordynackiego lub wystawiać pocztowych w liczbie ustalonej przez lustrację. Nie mógł obciążać dóbr sumami ani odstępować prawa bez zgody dziedziców, miał podlegać tylko sądowi książęcemu, a po jego śmierci dobra miały wrócić do ordynacji. Na odwrocie ks. Janusz Sanguszko zatwierdził prawo dożywotnie dla Michała i Antoniego Kornelowskich (którzy wnieśli do skarbu 150 czerwonych złotych; 1743[?]) oraz ich brata Piotra (wniósł kolejną sumę; Dubno 1766), z zastrzeżeniem zwrotu tych sum sukcesorom przy odebraniu dóbr. Dokument był wcześniej oblatowany w grodzie winnickim (1 IV 1739 przez Jana Kornelowskiego i 4 VIII 1744 przez Michała Kornelowskiego, cześnika żydaczowskiego[?]) i w grodzie krzemienieckim (10 VI 1763 przez Antoniego Kornelowskiego).

Transkrypcja

k. 61 (skan 0062, strona prawa)

1Oblata Kwitu od W. Andrzeia

2Mierzeiowskiego K.R.P.U. JW. Sta-

3nisławowi Nowowieyskiemu Stście Bracł.

4danego y Służącego.

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Februarij Trzeciego Dnia.

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

8y przedemną Woyciechem Jagełłowiczem protunc Namiesnikiem Bur-

9grabstwa Grodzkim Winnickim Comparens Pltr Ur. JmćPan Onu-

10fry Czaykowski Ten kwit Autentyczny od Wiel. Andrzeja Mierze-

11iewskiego Kasyera Rzeczy Pospolitey Prowincyi Ukraińskiey

12JW. Stanisławowi Nowowieyskiemu Stście Bracł. z Wypłaco-

13ney Kwarty Stwa Bracł. dany y Służący ratione intro Contentorum

14ad Acta praesentia Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał Tenoris

15sequentis. Kommissya Rzeczy Pospolitey Skarbu Koronnego

16Wiadomo czyni komu o tym wiedzieć należy iż Wiel. JmćPan Sta-

17nisław Nowowieyski Bracławski Starosta Czyniąc dosyć Pra-

18wu Pospolitemu opłaceniu Kwarty Lustracyą Anni Millesimi

19Septingentesimi Sexagesimi Quinti postanowioney opisanemu

20oddał teyże Kwarty na Komorze Rzeczy Pospolitey w mieście

21Berdyczowie będącey za Rok Tysiączny Siedmsetny Sześćdzie-

22siąty Siodmy do Skarbu Koronnego należącey z Dobr Rzeczypltey

23Starostwa Bracławskiego w Woiewodztwie Bracławskim Leżących

24to iest Czwartą półroczną Ratę Septembrową Złotych Polskich

25Trzy Tysiące Trzysta Dwanaście groszy Dwadzieście Dzie-

26więć Pieniążkow Dziesięć y puł z ktorey to oddania Kwarty tey-

27że mianowaney przerzeczonego Wiel. JmćPana Nowowiey-

28skiego Stę Bracł. eius Successora kwituie y wolnym czyni.

29Działo się w Berdyczowie Dnia Dwudziestego Miesiąca Wrze-

30śnia Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmego. U tego

31Kwitu per Oblatam podanego podpis ręki przy

32pieczęci wyciśnioney na opłatku białym w te słowa Andrzey

33Mierzejewski Kass: R.Pltey P.U. Ktory to Kwit per Oblatam poda-

34ny de Verbo ad Verbum do Xiąg ninieyszych Grodzkich Winn. iest za-

35ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty: K.R.P.U. / Kass. R.Pltey P.U. – Kasjer Rzeczypospolitej Prowincji Ukraińskiej; JW. – Jaśnie Wielmożny; Stście / Stę / Stwa Bracł. – Starościc/Staroście/Starostwa Bracławskiego; Pltr (Personaliter) – osobiście; Ur. – Urodzony; JmćPan – Jegomość Pan.

Tłumaczenia łaciny: protunc – podówczas (pełniący obowiązki); Comparens Personaliter – stawający osobiście; ratione intro Contentorum ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per Oblatam – z powodu treści do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; Tenoris sequentis – następującej treści; Lustracyą Anni Millesimi Septingentesimi Sexagesimi Quinti – lustracją roku 1765; eius Successora – jego następcę; de Verbo ad Verbum – słowo w słowo.

Kontekst: kwarta – podatek z królewszczyzn (starostw) przeznaczony na utrzymanie wojska, płacony w ratach półrocznych; jej wysokość ustalała lustracja (tu z 1765 r.). Komora Rzeczypospolitej w Berdyczowie przyjmowała wpłaty z Prowincji Ukraińskiej. Kwota czwartej raty „wrześniowej” 1767: 3312 zł 29 gr 10½ denara (pieniążka). Nazwisko kasjera w tytule marginalnym zapisane „Mierzeiowski”, w tekście i podpisie „Mierzejewski”.

Streszczenie

Dnia 3 lutego 1768 r. Onufry Czajkowski podał do akt grodu winnickiego kwit Komisji Skarbu Koronnego, wystawiony 20 września 1767 r. w Berdyczowie i podpisany przez Andrzeja Mierzejewskiego, kasjera Rzeczypospolitej Prowincji Ukraińskiej. Kwit poświadcza, że Stanisław Nowowiejski, starosta bracławski, wpłacił na komorze w Berdyczowie czwartą półroczną (wrześniową) ratę kwarty za rok 1767 z dóbr królewskich starostwa bracławskiego, ustaloną lustracją z 1765 r., w wysokości 3312 zł 29 gr 10½ denara, i uwalnia go od dalszych roszczeń z tego tytułu.

Transkrypcja

k. 61 (skan 0062, strona prawa – dół)

1Oblata Extraktu Lwowskiego z zapi-

2saniem w nim Kwitu od Wiel. Boga-

3tka Wiel. Zagorskiemu na Summę

440000 Służącey.

5Roku [kustosz]

k. 61v (skan 0063, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarij Trzeciego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Win-

4nickiemi y przedemną Woyciechem Jagełłowiczem pro-

5tunc Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn. Compa-

6rens Personaliter Urod. JmćPan Maciey Zieliński Ten Extrakt

7z Grodu Lwowskiego Wyięty z zapisaniem w nim Kwitu od

8Wiel. Woyciecha Bogatka Wiel. Jozefowi Zagorskiemu

9Chor. y Posłowi na Seym Extra Ordynaryiny Warszawski

10z Woiew. Wołyńskiego z Summy Czterdziestu Tysięcy Złł Poll. w tey z

11Cessyi [...] ratione intro Contentorum ad Acta praes. Castr. Capitt. Vinn.

12per Oblatam podał Tenoris Sequentis. Actum in Castro Praeristio[?]

13Leopoliensi Feria Tertia post Festum Sanctorum Trium Regum

14proxima Anno Domini Millesimo Septingentesimo Sexagesimo

15Octavo. Magnificus Adalbertus Bogatko Notarius Terre-

16stris Palatinatus Bracłaviensis Sanus etc. Recognovit Quia ipse

17Magnificum Josephum Zagorski in Palatinatu Bracłaviensi Di-

18strictu Vinnicensi existentium [Trendapeum?] Haereditatis

19Jurisquaesitorem et Haeredem Aliosque Successores de Summa

20Quadraginta Millium Florenorum Pollcalium Originali[?] p. Illustrem Magnificum

21Rzewuski Capitaneum Olchoviecensem Magnificum Ivanicki Dapifero Novo-

22grodensi ipsi Obligatoris de data et dala Ejus in Vinnica Mil-

23lesimo Septingentesimo Quadragesimo Sexto Anno Die

24Decima Tertia Junij cum Actis Vinnicensibus Sub Eadem data Re-

25cognito cum Reali Possessione Dimissa et Cessa per Eundem Ma-

26gnificum Ivanicki in Personam Illustris Magnifici Dydynski ad praesens

27Castellani Lubaczoviensis cum patata Possessione transmissa Sub-

28sequenter vero per Illustrem Magnificum Dydynski ad praesens Castella-

29num Lubaczoviensem in Rem et Personam Magnifici Michaëlis Grochol-

30ski Judicis Terrestris Bracłaviensis Officiose una cum Possessione

31Transfusa ac de vero Recognoscentem ex nexu [Indevito?] Nu-

32ptialis inter Magnificos Grocholskie Judicem Terrestrem Bracłavi-

33ensem in fundo Educationis Magnificae Petronellae Grocholska Fi-

34liae Sui vero Recognoscentis Consortis per realem Possessionem

35Eorundem Bonorum Luka in Anno Millesimo Septingentesimo Quinqua-

36gesimo Nono et Dispositione Literali Magnifici Grocholski Judicis

37Terrestris Bracłaviensis in hunc[?] in Summa Eadem Tenoris Deven-

38ta ob realem Summae Ejusdem Quadraginta Millium Florenorum

39Polonicalium per manus Magnifici Josephi Zagorski Vexilliferi Vol-

40hyniae ad manus Sui Recognoscentis exolutionem, tum Magnificum

41Michaelem Grocholski Judicem Terrestrem Bracłaviensem Consortis

42Suae Parentem quam Magnificum Zagorski Vexilliferum Volhyniae Bono-

43rum Luka Meleszkowskie[?] Haeredem exolventem Quietat, tum de Pos-

44sessione Bonorum Suprascriptorum[?] Luka Se [...] in rem et Perso-

45num [kustosz]

k. 62 (skan 0063, strona prawa)

1nam Magnifici Zagorski Vexilliferi Volhyniae Bonorum Luka Haeredis uti

2proprio Peculio exolventis Cedit dat Omneque dat dans dat Et in Conti-

3nenti ipse Magnificus Recognoscens Sanus etc. Recognovit Quia Sum-

4mam Suprascriptam Quadraginta Millium Florenorum

5Polonicalium de Manibus Magnifici Zagorski Vexilliferi Volhy-

6niae Bonorum Luka haeredis in Emundationem Bonorum Eorundem

7per Se Recognoscentem Levatam uti Magnificam Petronellam de

8Grocholskie Magnifici Michaelis Grocholski Judicis Terrestris

9Bracłaviensis Filiam Sui vero Recognoscentis Charissimam

10Consortem et nedum Interesse[?] Respicientis Ejus Consorti Suae

11et Ejus Consuccessoribus de et Super Bonis Suis Quibuscunque Omnibus

12ac praecipue Super Bonis Oppido Mielnica cum Attinentiis in

13Districtu Luceoriensi, tum Ormichovice[?] cum Attinentiis in Di-

14strictu Wlodimiriensi utrisque Bonis in Palatinatu Volhy-

15niae Jacentibus modo Reformatorio Inscribit et Dotalitat. Ex

16Prot. Act. Castr. Capitt. Leopoliens. Extraditum. U tego Extraktu poda-

17nego Lekta y Korrekta przy Pieczęci Lwowskiey w te Słowa

18Lectum per Pogowski[?] Correxit Boniecki L.S. ktory to Extrakt

19per Oblatam podany de Verbo ad Verbum do Xiąg Ninieyszych

20Grodz. Winn. iest Zaingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Tłumaczenie części łacińskiej (w przybliżeniu, przy niepewnych miejscach): „Działo się w zamku [grodzie] lwowskim we wtorek najbliższy po święcie Trzech Króli roku Pańskiego 1768. Wielmożny Wojciech Bogatko, pisarz ziemski województwa bracławskiego, zdrowy itd., zeznał, że wielmożnego Józefa Zagórskiego, nabywcę i dziedzica dóbr [nazwa nieodczytana] w województwie bracławskim, powiecie winnickim, oraz innych jego sukcesorów – co do sumy 40 000 złotych polskich, pierwotnie zapisanej przez jaśnie wielmożnego Rzewuskiego, starostę olchowieckiego, wielmożnemu Iwanickiemu, stolnikowi nowogródzkiemu, zapisem danym w Winnicy 13 czerwca 1746 r. i tejże daty zeznanym przed aktami winnickimi, wraz z realną posesją [dóbr], scedowanej przez tegoż Iwanickiego jaśnie wielmożnemu Dydyńskiemu, obecnie kasztelanowi lubaczowskiemu, z oddaniem posesji, a następnie przez Dydyńskiego przekazanej wielmożnemu Michałowi Grocholskiemu, sędziemu ziemskiemu bracławskiemu, wraz z posesją, na koniec zaś przypadłej samemu zeznającemu z tytułu związku małżeńskiego, jako posag (fundusz wyprawy) wielmożnej Petroneli Grocholskiej, córki sędziego, a żony zeznającego, przez realną posesję tychże dóbr Łuka w roku 1759 i pisemne rozporządzenie sędziego Grocholskiego – z powodu rzeczywistej wypłaty tej sumy 40 000 zł z rąk Józefa Zagórskiego, chorążego wołyńskiego, do rąk zeznającego, kwituje zarówno Michała Grocholskiego, ojca swej żony, jak i Zagórskiego, dziedzica dóbr Łuka Meleszkowska[?], który sumę wypłacił; a posesję wymienionych dóbr Łuka ustępuje Zagórskiemu, jako płacącemu z własnych pieniędzy, i przenosi na niego wszelkie prawa. Zaraz potem tenże zeznający oświadczył, że skoro ową sumę 40 000 zł podjął z rąk Zagórskiego na oczyszczenie (wykup) tych dóbr, to swojej najmilszej małżonce Petroneli z Grocholskich i jej sukcesorom zapisuje ją na wszystkich swoich dobrach, a zwłaszcza na miasteczku Mielnica z przyległościami w powiecie łuckim oraz na dobrach Ormichowice[?] z przyległościami w powiecie włodzimierskim, w województwie wołyńskim, w trybie reformacji oprawy (modo Reformatorio Inscribit et Dotalitat)”.

Słownictwo: Sanus etc. – zdrowy [na umyśle i ciele]; Jurisquaesitor – nabywca prawa; Officiose – urzędowo, z wszelką formalnością; patata Possessione – z otwartą (oddaną) posesją; Educatio / fundus Educationis – wyprawa, posag; Quietat – kwituje; Cedit dat Omneque dat dans dat – formuła cesji (ustępuje i daje wszelkie prawo); in Continenti – niezwłocznie, zaraz potem; Emundatio Bonorum – oczyszczenie (wykupienie) dóbr; modo Reformatorio Inscribit et Dotalitat – zapisuje oprawę posagową w drodze reformacji (przeniesienia zabezpieczenia na inne dobra); Ex Protocollo Actorum Castrensium Capitanealium Leopoliensium Extraditum – wydano z protokołu akt grodzkich starościńskich lwowskich; Lectum / Correxit – przeczytał / poprawił (podpisy urzędników kancelarii); L.S. – miejsce pieczęci.

Kontekst i odczyty niepewne: Józef Zagórski – chorąży wołyński, poseł z województwa wołyńskiego na sejm nadzwyczajny warszawski 1767–1768 (tzw. sejm Repninowski). Łuka Meleszkowska (ukr. Łuka-Meleszkiwśka) – wieś pod Winnicą. Mielnica – miasteczko na Wołyniu w powiecie łuckim. Niepewne: forma „Praeristio” (zapewne zniekształcone „Castrum Leopoliense”), nazwa dóbr Zagórskiego „Trendapeum[?]”, nazwa dóbr w pow. włodzimierskim „Ormichowice[?]”, nazwisko korektora „Pogowski[?]”, wyrazy „Originali”, „Indevito”, „Interesse”. Imion Rzewuskiego, Iwanickiego i Dydyńskiego tekst nie podaje. Cała suma była zabezpieczona na dobrach Łuka (posesja zastawna), które w 1759 r. przeszły na Bogatkę jako posag żony.

Streszczenie

Dnia 3 lutego 1768 r. Maciej Zieliński podał do akt grodu winnickiego ekstrakt z akt grodzkich lwowskich zawierający zeznanie z 12 stycznia 1768 r. Wojciech Bogatko, pisarz ziemski bracławski, kwitował Józefa Zagórskiego, chorążego wołyńskiego i posła na sejm nadzwyczajny warszawski, dziedzica dóbr Łuka[?] Meleszkowska w powiecie winnickim, oraz swego teścia Michała Grocholskiego, sędziego ziemskiego bracławskiego, z sumy 40 000 zł polskich. Suma ta, zapisana w 1746 r. przez Rzewuskiego, starostę olchowieckiego, Iwanickiemu, stolnikowi nowogródzkiemu, wraz z posesją dóbr Łuka, przeszła cesjami na Dydyńskiego (obecnie kasztelana lubaczowskiego), następnie na M. Grocholskiego, a w 1759 r. – jako posag Petroneli Grocholskiej – na Bogatkę. Po wypłacie sumy przez Zagórskiego Bogatko ustąpił mu posesji dóbr Łuka, a następnie zapisał (reformował) posag żony Petroneli z Grocholskich w tej wysokości na swoich dobrach, zwłaszcza na miasteczku Mielnica w powiecie łuckim i dobrach Ormichowice[?] w powiecie włodzimierskim na Wołyniu.

Transkrypcja

k. 62 (skan 0063, strona prawa – środek)

1Oblata Sepultury Urz. Piotrowskiego.

2Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

3Miesiąca Februarij Trzeciego Dnia.

4Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

5Woyciechem Jagełłowiczem Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Winnickim

6Comparens Pltr Urz. Jeymć Pani Joanna z Klinickich[?] Piotrowska niegdy Urz.

7Eliasza Piotrowskiego pozostała Małż. Wdowa tę Sepulturę niegdy Małż. swego

8ratione intro Contentorum ad Acta praesentia Castr. Capitt. Vinn. per oblatam podała Tenoris Se-

9quentis. Roku Bożego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmego Miesiąca Septembra

10Ja Jerzy Paweł Domaszewski Paroch Cerkwi Klukowskiey[?] Pohrzebach Raba Bożeho

11Urz. Eliasza Piotrowskiego przy dobrych Obrządkach do Dusz Wiernych Chrześcia-

12ńskich należących Prestawiwszy się przy Chramie Swiatoho Archanioła Michaiła

13we wsi Klukach[?] z Rejestru Metryki Dusz Wiernych Należących przy Cerkwi tuteyszey[?]

14[...]czony[?] Leżących y Pochowanych wyięta y wypisana Ta Sepultura według Sta-

15rego Kalendarza Dnia 4tego Januarij Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

16na Co się podpisuię. U tey Sepultury Per Oblatam podaney podpis ręki w te Słowa

17X. Paweł Domaszewski Paroch Klukowski[?] mppa. Niżey zaś przypis z podpisem

18rąk w te Słowa przytomni tego Pogrzebu będąc y świadectwo czyniąc w ostatniey

19Posłudze Bliźniego iako nieumieiętni Pisma Znak Krzyża Świętego kładzie-

20my Alexander Leszczyński[?] Tytor Starego Bractwa (+) Andrzey Petrowaszczak[?]

21Młodego Bractwa Tytor (+) Mikoła Braczczyk[?] (+) Onyśko Horkawy[?] (+) Onyśko Le-

22wicki[?] (+). Ktora to Sepultura iak się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg ninie-

23yszych Grodz. Winnickich iest Zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Sepultura – świadectwo pochowania zmarłego, wypis z metryki zgonów parafii; tu cerkiewnej (unickiej), z wtrętami ruskimi: „Pohrzebach Raba Bożeho” (pochowałem sługę Bożego), „Prestawiwszy się” (zmarłego, ros./ukr. „prestawłsia” – zszedł z tego świata), „przy Chramie Swiatoho Archanioła Michaiła” (przy cerkwi św. Archanioła Michała).

Tłumaczenia: Comparens Personaliter – stawająca osobiście; ratione intro Contentorum ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per oblatam – z powodu treści do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; Tenoris Sequentis – następującej treści; Paroch – proboszcz cerkiewny; mppa (manu propria) – własnoręcznie; Tytor (ktitor) – starszy bractwa cerkiewnego, opiekun cerkwi; Stare i Młode Bractwo – dwa bractwa cerkiewne przy parafii; „według Starego Kalendarza” – wg kalendarza juliańskiego (4 I 1768 st. st. = 15 I 1768 n. st.).

Odczyty niepewne: nazwisko rodowe wdowy („z Klinickich”), nazwa parafii i wsi („Klukowska”, „we wsi Klukach” – może Hłuchy/Kluki), dzień pogrzebu (podano tylko miesiąc wrzesień 1767), nazwiska świadków (Leszczyński, Petrowaszczak, Braczczyk, Horkawy, Lewicki). Imię parocha raz zapisane „Jerzy Paweł”, w podpisie „Paweł”.

Streszczenie

Dnia 3 lutego 1768 r. Joanna z Klinickich[?] Piotrowska, wdowa po Eliaszu Piotrowskim, podała do akt grodu winnickiego świadectwo pogrzebu męża. Ks. Jerzy Paweł Domaszewski, paroch cerkwi w Klukach[?], zaświadczył, że we wrześniu 1767 r. pochował Eliasza Piotrowskiego z należytymi obrzędami przy cerkwi św. Archanioła Michała, a wypis z metryki zmarłych sporządził 4 stycznia 1768 r. (wg starego kalendarza). Pod świadectwem niepiśmienni świadkowie pogrzebu – ktitorzy Starego i Młodego Bractwa cerkiewnego oraz inni parafianie – postawili znaki krzyża.

Transkrypcja

k. 62 (skan 0063, strona prawa – dół)

1Kwit od Urz. Czerniawskiego

2JW. Potockiemu P.W.L. Jmieniem Chorągwi

3Dany y Służący.

k. 62v (skan 0064, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarij Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winn. y

4przedemną Woyciechem Jagełłowiczem protunc Namiesnikiem Burgrab-

5stwa Grod. Winn. Comparens Pltr Wiel. JmćPan Stefan Czerniawski

6Towarzysz Znaku Pancernego Xięcia JmćPana Czartoryskiego Stol.

7Litt. y do tego Aktu od Wiel. Alexandra Czerniawskiego Łowczego

8Owruckiego Towarzysza tegoż Znaku Brata Swego Rodzone-

9go Plenipotenta [Kodem?] obranego Zapisany Plenipotent Zdro-

10wy będąc na Ciele y Umyśle odstąpiwszy Swey własney nale-

11żney Ziemskiey Jurysdykcyi Prawa Forum Powiatu y Woiewodztwa

12pod Teraznieyszy Akt Kwitowy całe się poddaiąc y oświadczaiąc

13wiadomo iawno Czyni ustnie y dobrowolnie Zeznaie Iż JmćPan

14Zeznawaiący, a mianowicie Wiel. Alexander Czerniawski Ło-

15wczy Owrucki z Koła Kompanij Całey Chorągwi Obrany Ple-

16nipotent Jndentowawszy[?] Proces Jaśnie Wiel. Joachimowi

17Potockiemu P.W.X.Litt. Dobr Murachwy Dziedzicowi y Całemu

18Kahałowi tychże Dobr Murachwy O nie Zapłacenie podług Asy-

19gnacyi od JW. Wesela Podsk. Wiel. Koronnego Roku Tysiąc,

20Siedmset, Sześćdziesiąt Drugiego Dnia Osmnastego Miesiąca

21Paździenika w Warszawie Datowaney Summy Wyznaczno[?]wa-

22ney Złł Poll. Pięćset na wzmiankowaną Chorągiew należą-

23cey do Przeswietney Kommissyi Radomskiey y w tey Sprawie

24Między Wiel. Alexandrem Czerniawskim Łowczym Owruc.

25Wiel. Zeznawaiącego Bratem Rodzonym y Całą Chorągwią

26wyż wzmiankowanego Znaku Roku Tysiąc, Siedmset, Sześ-

27dziesiąt Trzeciego we Czwartek na Zajutrz po Swiętych Wita

28y Modesta Męczennikow z Jedney a Kahałem Murachwiań-

29skim y Jnnemi z Drugiey Strony Dekret Znalazłszy aby

30Kahał Murachwiański pro totius Należney Chorągwi Złł Poll.

31Pięćset Zapłacił na Terminie Tym Dekretem Oznaczonym, to iest

32iest Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Trzeciego Dnia Trzecie-

33go Sierpnia za Sprzeciwieniem się Temuż Dekretowi w nie

34wypłaceniu przysądzoney Summy Pięćset Złł Poll. przed

35Aktami Grodu Ninieyszego Publikatę otrzymawszy gdy na

36Dniu Dzisieyszym, tak JW. Potocki P.W. Litt. Zastępuiąc Ka-

37hał Murachwiański do Rąk Wmć Pana Stefana Czerniawskie-

38go Plenipotenta ad praesens Zeznawaiącego w Chorągwi

39JOXJmć [kustosz]

k. 63 (skan 0064, strona prawa)

1JOXcia JmćPana Czartoryskiego Stol. Litt. Summę tak Pięćset Złł

2Dekretem wyż wzmiankowanym przysądzoną, iako też na

3zwiedzenie Procesu z tegoż Dekretu wynikłego odebrawszy

4in toto y podług Skryptu w Murachwie Datowanego od Ka-

5hału Murachwiańskiego W. Alexandrowi Czerniawskiemu

6Łowcz. Owruc. Towarzyszowi y Plenipotentowi General-

7nemu wyż wzmiankowanego Znaku Danego y od Wiel. Os-

8trowskiego[?] Ekonoma tychże Dobr podpisanego y Skuteczne-

9go Satysfakcyą, Swym y Całey Chorągwi Jmieniem

10Kwituie Skrypt od Kahału Murachwiańskiego z podpi-

11sem Ręki W. Ostrowskiego[?] Ek. W. Alexandrowi Czernia-

12wskiemu Łowcz. Owruc. Bratu W. Zeznawaiącego y Całey Cho-

13rągwi dany przez Kassuie, annihiluie y Zniewazny mie-

14ć chce oraz Proces z wyż wzmiankowanego Dekretu otrzyma-

15ny in Omni Foro et Subselio podobnym Sposobem uma-

16rza y Zniewazny uznaie ow Zgoła [...] y Żadney

17Dalszey Rekursu y Regressu Sobie y Wiel. Alexandrowi Czer-

18niawskiemu Łowcz. Owruc. Bratu Swemu, iako też y Całey

19Chorągwi JOXJmć Czartoryskiego Stol. Litt. wiecznie

20kwituie[?] [...] Recognitionis Ipse Stefan Czer-

21niawski.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty: P.W.L. / P.W.X.Litt. – Podczaszy Wielki (Księstwa) Litewskiego; Stol. Litt. – stolnik litewski; Podsk. Wiel. Koronny – podskarbi wielki koronny; Łowcz. Owruc. – łowczy owrucki; JOXJmć – Jaśnie Oświecony Książę Jegomość; Ek. – ekonom (zarządca dóbr); Wmć – Waszmość.

Tłumaczenia łaciny: protunc – podówczas (p.o.); Comparens Personaliter – stawający osobiście; Jndentowawszy (intentowawszy) – wytoczywszy (proces); pro totius – za całość; Publikata – ogłoszenie (publikacja) niestawiennictwa/oporu w aktach; ad praesens – obecnie; in toto – w całości; in Omni Foro et Subselio – w każdym sądzie i instancji; Kassuie, annihiluie – kasuje, unieważnia; Rekurs y Regress – prawo odwołania i dochodzenia roszczeń; ostatni zwrot („… Recognitionis Ipse Stefan Czerniawski”) nie w pełni odczytany – formuła zakończenia zeznania (np. „[ad maiorem fidem] recognitionis”).

Kontekst: asygnacja podskarbiego wielkiego koronnego (Teodor Wessel, podskarbi 1762–1775) z 18 X 1762 przeznaczała dla chorągwi pancernej ks. Czartoryskiego 500 zł z podatku żydowskiego (pogłównego) kahału w Murachwie (Murafie, dziś Murafa w obw. winnickim), dobrach J. Potockiego. Sprawa toczyła się przed Komisją Wojskową w Radomiu (dekret 16 VI 1763, termin zapłaty 3 VIII 1763). Teraz Potocki, zastępując kahał, zapłacił sumę wraz z kosztami procesu. Nazwisko ekonoma („Ostrowski”) i wyraz „Wyznacznowaney” odczytane niepewnie.

Streszczenie

Dnia 3 lutego 1768 r. Stefan Czerniawski, towarzysz chorągwi pancernej księcia Czartoryskiego, stolnika litewskiego, działający także jako pełnomocnik swego brata Aleksandra Czerniawskiego, łowczego owruckiego i pełnomocnika generalnego tejże chorągwi, zeznał przed aktami grodu winnickiego kwit dla Joachima Potockiego, podczaszego wielkiego litewskiego, dziedzica Murachwy. Chorągiew na mocy asygnacji podskarbiego wielkiego koronnego Wessla (Warszawa, 18 X 1762) miała otrzymać 500 zł od kahału żydowskiego w Murachwie; ponieważ kahał nie zapłacił, Aleksander Czerniawski uzyskał przed Komisją Radomską dekret (16 VI 1763) nakazujący zapłatę do 3 VIII 1763 r., a wobec oporu kahału – publikatę w grodzie winnickim. Obecnie Potocki, zastępując kahał, wypłacił 500 zł wraz z kosztami procesu. S. Czerniawski w imieniu własnym, brata i całej chorągwi kwituje Potockiego, kasuje skrypt kahału (podpisany przez ekonoma Ostrowskiego[?]) i umarza proces we wszystkich sądach.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 63 (skan 0064, strona prawa – dół)

1Oblata Dekretu Kompro-

2misarskiego między Wiel.

3Bełżeckiemi Chorąż. Zwinogr.

4a Wiel. Bełżeckim Podcz. Jn-

5flan. w Osiczney Ferowanego.

6Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

7Miesiąca Februarij Trzeciego Dnia

8Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod.

9Winn. y przedemną Woyciechem Jagełłowi-

10czem protunc Namiesnikiem Burgrabstwa Gr. Winn.

11Comparens Pltr Urod. JmćPan Onufry Czayko-

12wski Ten Dekret Kompromisarski między Wiel.

13Bełżeckiemi Chorążycami Zwinogr. z Jedney a

14Wiel. Bełżeckim Podcz. Jnflant. z Drugiey Stro-

15ny na Gruncie Dobr Osiczney Ferowany me-

16ry[?] [...]

17y Jnt. Conts ad Acta praes. Castr. Capitt. Vinn. per

18Oblatam [kustosz]

k. 63v (skan 0065, strona lewa)

1Oblatam podał Tenoris talis[?]. Działo się na Grun-

2cie Dobr Osiczney w Woie. Bracł. a Powiecie Winn.

3Leżących w Rezydencyi W. JmćXa Afanasowskiego[?]

4Parocha Ritus Graeci Uniti Roku Tysiąc, Siedmset,

5Sześćdziesiąt, Szostego Dnia Czwartego Miesiąca Li-

6stopada w Przytomności Wiel. y Urod. JmćPanow

7Dominika Chodykiewicza[?] Susceptanta Grod. Winn. Woy-

8ciecha Burbińskiego Jana Wyżdena[?] Cześnika Gosar-

9dzkiego[?] Antoniego Nawrockiego, Dominika Budzyńskie-

10go[?] Gabriela Rybkowskiego[?], Józefa Ciepielskiego y Jgna-

11cego Ołdowicza[?] Ołdowskiego[?] temu przytomnych Wiernie[?]

12woźnego Jenerała Onufrego Makolskiego[?] Apparito-

13ra. Sąd Polubowny Kompromisarski na Ktorym

14Wiel. Jgnacy Kosibski[?] Stol. Nowogr. Aktami Grod. Winn.

15Dnia Dwudziestego Siodmego Octobris Roku Teraźnie-

16yszego od Stron Obu w Kompromissie wyrażonych Mają-

17cych Zapisany Superarbiter a zaś z Wiel. Arbitra-

18mi od Stron Obeych po dwoch Lokowanemi z mocy Jn-

19skrypcyi Kompromisarskiey Roku Ninieyszego Ty-

20siąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Szostego Dnia Dwudzie-

21stego Siodmego Octobris w Aktach Grod. Winn. Zapi-

22sany, Ktory Wiel. Super-Arbitrowi wraz z Wiel. Ar-

23bitrami na Grunt wspomnianych Dobr bez wszelkiego

24odwracenia[?] z iechawszy całą tę Sprawę w Zapisie Kompro-

25misarskim wyrażoną Ostatecznie rozsądzić przez Wiel. Jana

26Bełżeckiego Podcz. Jnflant. za Dobra Wieś Siemierzycką[?]

27na Jnszę Schedę odpadłe Jnnych Dobr Swoich Dziedzicznych

28Dobrom Wsi Siemierzyce w Jmportancyi Czasu wieczystey Prze-

29daży rownie Korrespondującey na Osobę Wiel. Agnieszki

30Matki Chorążyney Zwinogr. y Sukcessorow z Wiel. Felixem

31Bełżeckim Chorążym Zwinogr. Spłodzonych iesli będzie

32należała Donacyą wiecznie nakazać, Prowizyą od Summy

33y Ćtis Siemierzycki danej przez racyą walorowania Sub-

34torażney[?] Possessyi Dobr odebranych przez Xiążąt

35Czetwertyńskich, tudzież bonifikacyą tak za nie Rezerwor[?]

36dencyą Summy z przyczyny Rozeyścia się Ludzi, iakoteż za

37Reparacyą Zasiewu Siana Szlamowania Stawow od kogo

38Komu należeć będzie przysądzić y iako tylko z tych Dobr

39Siemierzycki Osiczney y Dobr Bełżeckich w zględem ad-

40dytamentu do Części Osiczney iesli Sprawiedliwy będzie po-

41[kustosz] kładzie[?]

k. 64 (skan 0065, strona prawa)

1kładzie się przysądzić y wszystkich pretensyi akt zawartego Za Kopią[?]

2dzających[?] Jndagacyą albo iesliby tego potrzeba obadywać będzie

3Jnkwizycyą, y Ciężary przez kogo należeć będzie nie

4w Zamilczeniu nie zostawiwszy Dekretować Summy Złł [...] Hae-

5reditatis Dobr Wsi Wołoszcze[?] cum attinentiis Ciężary prze-

6z Wiel. Jana Bełżeckiego Podcz. Jnflant. Komu należeć będzie

7wraz z prowizyą zapłacenie nakazać y we wszystkich pre-

8tensyach co tylko wyrażonych Okoliczności rozpisać bę-

9dzie Ostatecznie bez Żadney Appellacyi Rozsądzić, na ktorey

10Decyzyi Strony pod Winą Banicyi Wieczney na Stronie

11Sprzeciwiaiącey się publikowaćby się maiącey przestać Są

12Obowiązani iest moc dana tudzież Za Obżałowaniem[?] Limity

13Roku Teraźnieyszego Dnia Dwudziestego Dziewiątego Octo-

14bris, na Gruncie rzeczonych Dobr do Dnia Dzisieyszego

15na Obie wyrażonego z wolnym Sprowadzeniem przyięcia

16Wiel. Arbitrow w Czasie niezieżdżania na pierwszy Termi-

17nie będących następioney na Grunt Części rzeczonych Dobr

18ziechawszy Jurysdykcyą Swoią Sądową w przytomności wy-

19żey wyrażonych Szlachty y Woźnego ze wszelkiem bezpie-

20czeństwem ufundowawszy y Woźnemu przywołać naka-

21zawszy Stronom Kompozycyą pisać nakazuie. Na ktorym

22Terminie Wiel. Agnieszka z Zawadyńskich Bełżecka Chorąż.

23Zwinogr. Matka y Sukcessorowie z niegdy Wiel. Felixem

24Bełżeckim Chorąż. Zwinogr. Spłodzeni Powodowie y Pozwa-

25ni przez Wiel. Franciszka Bełżeckiego Chorąż. Zwinogr. Swym

26Matki Brata y Siostr Rodzonych Swoich Jmieniem Czynią-

27cego Uczestnicy, a Wiel. Jan Koziorek[?] Bełżecki Podczaszy Jnflant.

28Pozwany y Powod Uczestnicy Postanowiwszy się prawnie mię-

29dzy Sobą Kontrowertowali, ktorych Kontrowersyi Sąd Kompro-

30misarski wysłuchawszy po zapisaney do Stateczney Kom-

31pozycyi Stronom Sprawę wprowadzić nakazuie, a wypro-

32wadzenia[?] tako pozostałe y Sukcessorowie niegdy Wiel. Fe-

33lixa Bełżeckiego Chorąż. Zwinogr. od Wiel. Jana Bełżeckie-

34go Podcz. Jnflant. uczynienia Donacyi na Część Wsi Osiczney

35Dziedzictwem Wiel. Podcz. Jnflant. przypadłey, za odpadnienie Wsi

36Siemierzycki na Schedę JW. Hrabiow Krasickich[?] iako w Ro-

37ku Tysiąc Siedmset Pięćdziesiąt Czwartym Dnia Piętna-

38stego Marca Oświadczył Kontrakt Resignationis między Wiel.

39Janem Bełżeckim, a Wiel. Bełżeckiemi Chorąż. Zwinogr.

40[...]

41w Rachnach Spisany, tudzież Donacyą dla Wiecznej

42[kustosz] Matki

k. 64v (skan 0066, strona lewa)

1Matki[?] Roku tegoż przed Aktami Grod. Winn. iako też kwit de per[sol]u-

2to wypłacenia Summy za wspomniane Dobra Wieś Siemierzycką Złł Poll.

3Dziewięć Tysięcy Siedmset Oświadczył y na fundamencie opisu tegoż

4Kontraktu Resignationis Całey Schedy alias Części Wsi Osiczney od

5Wiel. Podcz. Jnflant. ziemskiey[?] na fundamencie także Donacyi Roku

6Tysiąc, Siedmset Pięćdziesiąt Trzeciego Dnia Jedynastego Maja na

7Poddanego Dziedzicznego Leska w Rachnach Mieszkającego przez W.

8Jana Bełżeckiego za Summę Złł Dziewięć Wiel. Bełżeckim Chorąż.

9Zwinogr. Matki uczynioney, odpraszając się Wiel. Zaś Jan Bełżecki Podcz.

10Jnflant. za Wieś Siemierzycką y Chłopa w Rachnach przez Siebie Usta-

11pić[?] Wiel. Chorąż. Zwinogr. na przedanych Całey Części Wsi Osiczney

12przedać niechce, tylko na Chłopow Trzynastu ad proportionem Wsi

13Siemierzycki we Wsi Osiczney Donacyą na Osoby pozostałey y Suk-

14cessorow Wiel. Bełżeckiego Chorąż. Zwinogr. uczynić oświadcza [się] 1760[?]

15Summy Dziewięć Tysięcy Osmset Złł Poll. [...] Wsi Siemierzycki

16y za Chłopa w Rachnach wziętą oddać Dekretowi pozostała y Sukces-

17sorowie Summy Dziewięciu Tysięcy Siedmiuset była wraz z prowizyą

18y bonifikacyą za Reparacyą Dwa Tysiące Pięćset Złł Poll. Zapła-

19ceniem kontentuią się, a Dziedzictwa niepretendują y owszem odstę-

20puią. Przeto Sąd Polubowny Kompromisarski przychylając się do Sprawie-

21dliwości nakazuie, aby Wiel. Jan Bełżecki Podcz. Jnflant. Summę

22Oryginalną Dziewięć Tysięcy Siedmset Złł Poll. y prowizionalną

23Dwa Tysiące Trzysta Siedmdziesiąt Cztery grosze Piętnaście wytrą-

24ciwszy prowizyą od Summy Trzech Tysięcy Siedmiuset Złł Poll. Oryginalney

25z przyczyny brania Prowentow co Rocznie z pomie-

26nioney Wsi Siemierzyki po Złł Poll. Sześćset od Roku Tysiąc Siedm-

27set Pięćdziesiąt Czwartego Dnia Dwudziestego Marca aż do Ro-

28ku Tysiąc, Siedmset Sześćdziesiąt Szostego Dnia Dwudziestego Czwar-

29tego Augusti to iest do Czasu Zastawnego Kontraktu na Części Wsi

30Osiczney w Summie Dziewięciu Tysiącach Siedmiuset Złł Poll. Zawartego,

31a tę Całą Summę wraz złączoną tak oryginalną iako y Prowizyonalną

32na lat Sześć mieszczącą się Złł Polskich Dwanaście Tysięcy Siedmdzie-

33siąt Cztery y Groszy Piętnaście na Dniu Trzecim Februarij Tysiąc Siedmset

34Sześćdziesiąt Siodmego Roku przed Aktami Grodu Winn. pod winą Ba-

35nicyi wieczney do Rąk y z Kwitem Wiel. Bełżeckiey Chorąż. Zwinogr. y Suk-

36cessorow Wiel. Bełżeckiego Chorąż. Zwinogr. lub Jch Plenipotenta choćby ręcznie

37Zapisanego Zapłacił. Co się zaś tycze reparacyi Dobr Wsi Siemierzycki

38Dworu Młyna Karczmy y Szlamowania Stawow pretendowaney przez pozostałą Suk-

39cessorow Wiel. Bełżeckiego Chorąż. Zwinogr. przez ugodę Przyjacielską Dwoch

40Tysięcy Pięćset Złł Poll. od Wiel. Jana Bełżeckiego Wiel. Chorążynie Zwinogr.

41dać nakazano Zapłacenia pomienioney Summy w Sądzie ninieyszym doma-

42wia się y do Juramentu tako Wiel. Jan Bełżecki P.J. przez W. Jgnacego Ciesz-

43kowskiego[?] Towar. Czerw.[?] uproszonego od Siebie Przyjaciela Że pomienioną reparacyą

44Złł Poll. Dwa Tysiące Pięćset dał Wiel. Bełżeckiey w przytomności wielu go-

45dnych przyjaciół y Choćiaż Wiel. Chorążyna Zwinogr. Pięć Tysięcy Złł Poll. zaś[?]

46za wspomnianą reparacyą pretendowała ale za usilnym Staraniem

47[kustosz] y Perswazyą

k. 65 (skan 0066, strona prawa)

1y Perswazyą Przyjacielską Wiel. Jgnacego Cieszkowskiego[?] Dwoma Tysiącami Pięćset

2Złł Poll. Kontentowała się maiąca, przystępuiąc obiem Subrogando Comodia dla Szlamowania

3idąc ku Zachodowi Słońca Sądy Swoie do Dnia Piątego Novembris odwołać roz-

4kazał na Dniu Dzisieyszym to iest Piątym Novbris Sądy Swoie reassumowawszy

5do rozsądzenia Zawieszoney Katygoryi przystąpił a rozwiązując Suspensę

6przez Sąd Swoy na Dniu Czwartym Novembris uczynioną, ponieważ

7Wiel. Bełżecka Chorąż. Zwinogr. Złł Poll. Dwa Tysiące Pięćset od Wiel.

8Jana Bełżeckiego za reparacyą wyżey wyrażoną podług Przyjacielskiey

9ugody pretenduie y do Juramentu tako to Summy Wiel. Podczaszy Jnfl.

10wypłacić deklarował zabierała się, y Wiel. Podczaszy Jnfl. od Zapłacenia

11pomienioney Summy Dwoch Tysięcy Pięćset Złł Poll. nie umyka y owszem

12Sądownie za Sprawiedliwą przyznaie y Juramentu nie pretenduie, więc

13Sąd Kompromisarski nakazuie aby Wiel. Bełżecki Podczaszy Jnfl.

14na wyż Oznaczonym Terminie y pod Rygorem Summę Dwa Tysiące Pięć-

15set Złł Poll. Wiel. Bełżeckiey Chorąż. Zwinogr. lub Jey Plenipotentowi Zapo-

16mienioną reparacyą y przyznania Wiel. Podczaszego Jnfl. Słusznie nale-

17żącą zapłacił, co się zaś tycze Katygoryi Zapłacenia Summy na Skrypta

18ręczne et quidem pierwszy Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Drugiego

19Die Quinta Martij w Osiczney od Wiel. Jana Bełżeckiego Podczaszego Jnfl.

20na Summę Czterysta Trzydzieści Sześć Złł Poll. Wiel. Agnieszce z Zawadyń-

21skich Bełżeckiey Chorąż. Zwinogr. Danego, Drugiego Roku tegoż Dnia

22Osmego Marca tamże danego od tegoż Wiel. Podczaszego Jnfl. na Summę

23Tysiąc Złł Poll. Wiel. Chorążynie Zwinogr. ktorego okaz tegoż Wiel. Podczaszego

24Jnfl. Bełżeckiego Podpisanie Zapłacenia pomienionych Summ oraz Pro-

25wizyą w Sądzie ninieyszym dopraszała się przeto Sąd Kompromisarski na-

26kazuie aby Wiel. Jan Bełżecki Summę pierwszą Czterysta Trzydzieści Sześć

27Złł Poll. na Terminie y pod Rygorem wyżey wyrażonym Exceptionibus

28Juridicis Suam permoventibus bez Prowizyi, a zaś Summę Tysiąc Złł Poll.

29na wspomnionym Terminie y pod Rygorem przed Temiż Aktami do Rąk

30y za Kwitem Wiel. Bełżeckiey Chorąż. Zwinogr. czyli Jey Plenipotentowi

31wraz z Prowizyą oddaty pomienionego Skryptu aż do tetu Solucyi

32należeć się maiącą zapłacił. Niemniey w Konkluzyi pretendowaney Za-

33płacenia Summy Sześciu Tysięcy Złł Poll. od Wiel. Jana Bełżeckiego P...

34Sukcessorom między Wiel. Felixa Bełżeckiego Chorąż. Zwinogr. należącey

35a przez Wiel. Jana Bełżeckiego Podczaszego Jnfl. od JW. Bełżeckiego Stty

36Rabsztyńskiego po uczynioney donacyi y Kwicie de persoluto [preti]o za Dobra

37Wołoszcze[?] z przyległościami w Grodzie Lubelskim Roku Tysiąc Siedmset Pięćdzie-

38siąt Czwartego Die Vigesima Tertia Junij a wprzod zapisanym Kontraktem

39o pomienione Dobra resignationis z postanowieniem Złł Trzydziestu Ty-

40sięcy Złł Poll. ktorą to Summę Wiel. Jan Bełżecki tako Sukcessor y

41Kwit Autentyczny totalną podniesienia[?] Siostrom rodzonym Satisfakcyi[?]

42[kustosz] ominął[?]

k. 65v (skan 0067, strona lewa)

1[w Sądzie] ninieyszym wnosi że tylko po Pięć Tysięcy Złł Poll.

2tak Wiel. Ludwice Moszyńskiey Woyskiey Bracł.

3z Wiel. Zbrowskim[?] Cześnikiem Łomżyńskim y Sukcessorom

4Wiel. Franciszki Moszyńskiey Łowczyney Smoleń-

5skiey z Summy Zapisowey Babskiey[?] wyliczył,

6co zaś za Dziedzictwo, to iest uczynienia Donacyi

7na wyż wspomniane Dobra iako Substancyi

8Oyczystey każdey Siostrze po Złotych Siedmdziesiąt

9Osm[?] Czwartą Część, a Trzy Części na Siebie y Suk-

10cessorow Wiel. Chorążego Zwinogr. Zostawił y tylko

11Dwadzieścia Pięć Tysięcy, a nie Trzydzieści choć

12Kwit autentyczny na Trzydzieści Tysięcy w

13Grodzie Lubelskim uczyniony od JW. Stty Rabsztyń-

14skiego odebrał, a niczym że tylko Dwadzieścia Pięć Tysięcy

15od JW. Stty Rabsztyńskiego, a nie Trzydzieści Tysięcy

16nie probuie, ale słusznie przeciwko Autentycznym

17Dokumentom wnosi więc Sąd Kompromisarski przychy-

18laiąc się do wspomnianego Kwitu ad personalem

19Compositionem Wiel. Podcz. Jnflant. na Osobę

20JW. Stty Rabsztyńskiego Jmieniem Wiel. Suk-

21cessorow Chorąż. Zwinogr. nadpisanego nakazu-

22ie, aby Wiel. Jan Bełżecki Podcz. Jnflant. Sum-

23mę Sześć Tysięcy Złł Poll. wraz z Prowizyą od

24daty Kwitu Roku Tysiąc, Siedmset, Pięćdzie-

25siąt Czwartego Dnia Dwudziestego Trzecie-

26go Junij w Lublinie nadpisanego Wiel. Fran-

27ciszkowi y Michałowi Bełżeckim Chorążycom

28Zwinogr. lub Jch Plenipotentowi przed Temiż

29Aktami y pod Rygorem opisanym Zapłacił,

30po ktorey wypłaconey Summie przez Wiel.

31Jana Bełżeckiego tak Sześciu Tysiącach

32[kustosz] Złotych

k. 66 (skan 0067, strona prawa)

1Złł Poll., ale y Trzechset, Siedmdziesiąt, Pięciu

2Złł Poll. wraz z Prowizyą pro titulo Haereditatis

3wziętey Wiel. Franciszek y Michał Bełżeccy Do-

4nacyą na Osobę JW. Bełżeckiego Stty Rabsztyń-

5skiego pod Rygorem podobnymże approbować powinni y

6Kwit in rem Exsolventis zeznać maią. Dokumen-

7ta zaś wszelkie do Substancyi Oyczystey należące

8a u Wiel. Chorąż. Zwinogr. Sukcessorow Znaydujące się

9na tymże Terminie y pod Rygorem Wiel. Podcz.

10Jnflant. oddać powinni. Względem zaś pretendo-

11wanego wrocenia Expensu od Wiel. Podcz. Jnflant.

12przez Sukcessorow Wiel. Felixa Bełżeckiego Chorąż.

13Zwinogr. z przyczyny nieodebrania Summy wy-

14rzeczoney od Wiel. Bełżeckiego Podcz. Jnflant.

15po razy Trzy na Wołyń iezdząc Złł Poll. Pięćset

16Dziewiętnaście na ktore do Juramentu Zabieraią

17się, Ten Sąd Kompr. przychylaiąc się do Sprawiedli-

18wości, ponieważ Sukcessorowie Wiel. Chorąż. Zwinogr.

19Summę Sześć Tysięcy wraz z Prowizyą odbie-

20raią niemogą pretendować wrocenia Expensu

21od Wiel. Podcz. Jnflant. a zatym[?] oraz Widendę[?] Ma-

22nifestacyi przez Wiel. Franciszka Bełżeckiego

23Swym y wspoł Sukcessorow Swych Jmieniem

24w Aktach Grod. Łuckich o nieważność Donacyi

25y wszelkich Tranzakcyi przez Wiel. Podcz. Jnflant.

26na Dobra Wołoszcze[?] z przyległościami nastą-

27pionych y przeciwko Wiel. Podcz. Jnflant. Po-

28nieważ Wiel. Sukcessorowie Wiel. Chorąż. Zwinogr.

29Sądownie od Stępili[?] przeto Sąd Kompromis. pomie-

30nion[y]

k. 66v (skan 0068, strona lewa)

1niony Manifest Za nieważny być Sądzi y Skasowawszy

2się dla Zachodu Słońca Sądy Swoie do Dnia Szostego No-

3vembris odwołać rozkazał, a na Dniu Szostym Novem-

4bris Jurysdykcyą Swoią przywołać rozkazawszy do

5dalszey Decyzyi Sądzenia przystąpił, a co się tycze pre-

6tendowaney Prowizyi od Summy Dziewięciu Tysięcy

7Siedmiuset Wiel. Janowi Bełżeckiemu Podcz. Jnflant.

8na Część Wsi Osiczney modo Obligatorio przez Wiel.

9Bełżecką Chorąż. Zwinogr. Jmportowaney od ktorey to

10Summy Dziewięciu Tysięcy Siedmiuset Złł Poll. za

11[lat dwie?] z przyczyny odebrania przez Xiążąt Czetwertyń-

12skich Dobr Żywotowskich[?], ktore Dobra w Possessyi

13Xiążąt Czetwertyńskich przez Rok y półtora mie-

14szkaiąc byli Jntratę za Lat Dwie z Osiczney Czynszową

15wybrali y Arędę Karczemną z tylko za półtora Roku

16a Wiel. Chorąż. Zwinogr. od tey Summy prowizyi niemia-

17ła, Zapłacenia w Sądzie ninieyszym domawia się gdy Wiel. Podczasz.

18Jnfl. Bonifikować przyrzekał przeto Sąd Kompromisarski nakazuie aby

19Wiel. Jan Bełżecki Podczaszy Jnfl. Złł Poll. Tysiąc Sześćset Osiemdzie-

20siąt na tymże terminie y pod Rygorem Opisanym do Rąk Wiel. Bełżec-

21kiey Chorąż. Zwinogr. wyliczył, względem zaś pretendowaney Bonifi-

22kacyi przez Wiel. Bełżecką Chorąż. Zwinogr. we Wsi Osiczney Kontraktem

23Zastawnym Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątego od Wiel. Jana Be-

24łżeckiego Podczaszego Jnfl. pozwoloney, za ktorą Wiel. Chorążyna

25Zwinogr. Złł Poll. Dwa Tysiące Sto Siedmdziesiąt Pięć pretenduie

26Wiel. Jan Bełżecki Podczaszy Jnflant. niechcąc bonifikować ale

27Wiel. Agnieszce z Zawadyńskich Bełżeckiey Chorąż. Zwinogr.

28Dwor Swoy własny Działem Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesią-

29tego Dnia Dwudziestego Trzeciego Julij na Schedę tegoż Wiel.

30Podczaszego Jnflant. Przypadły za Summę Złł Poll. Sto ze wszystkim

31Obudowaniem tak dawnym iako y teraz reparowanym wieczyście

32ustąpić więc Sąd Kompromisarski nakazuie aby Wiel. Bełżecka

33Chorąż. Zwinogr. na tymże Terminie y pod Rygorem winy Bani-

34cyi wieczney Wiel. Janowi Bełżeckiemu Podczaszemu Jnflant. Złł Poll.

35Sto lub Jego Plenipotentowi Zapłaciła a Wiel. Jan Bełżecki Pod-

36czaszy Jnflant. tak do Dworu przez Siebie ustąpionego iako y Grun-

37[kustosz] tu na ktorym

k. 67 (skan 0068, strona prawa)

1na ktorym ten Dwor Stary Stoi folwarkiem Gumnem Ogrodami y Circum-

2ferencyami odtąd Żadnego rekursu ani regresu Ale dobrowolnie odstąpio-

3nego mieć nie będzie y owszem ex nunc w Aktualną W. Bełżeckiey Chorąż.

4Zwinogr. wieczystą oddaie Possessyą a Wiel. Bełżecka Chorąż. Zwinogr.

5Za reparacyą Młyna niedawno reparowanego na Schedę Wiel. Pod-

6czaszego Jnflant. przypadłego Żadney Bonifikacyi nie pretenduie Wiel.

7zaś Sukcessorowie między Swiętey Pamięci Wiel. Felixa Bełżeckiego Chorąż.

8Zwinogr. Grunta Tyleż prożnego dla wystawienia Dworu Wiel. Janowi

9Bełżeckiemu Podczaszemu Jnflant. na uroczyszczu nazywaiącym się Boni-

10darowka[?] we Wsi Osiczney rownie in circumferentia wieczyście odstępuią

11y wolnego Budowania ex nunc pozwalaią y zato żadnego Datium[?] nie

12pretenduią. Tandem dla Szlamowania czyli ku Zachodowi Słońca Sądy

13Swoie do Dnia Siodmego odwołać rozkazał, na Dniu zaś Siodmym

14Novembris one reassumowawszy y Woźnemu przywołać rozkazawszy

15do dalszego rozsądzenia przystępuie a ponieważ Wiel. Bełżecka Chorąż.

16Zwinogr. od Wiel. Bełżeckiego Podczaszego Jnflant. tak Bonifikacyi

17za Zbiegłych Poddanych Sobie Kontraktem Wyszczególnionych[?] y o zapłacenie

18wiecznego addytamentu Złł[?] Obowiązanego od Wiel. Bełżeckiego

19Domawia się a Wiel. Podczaszy Jnflant. o rozeyście się Poddanych niby z racyi

20Wiel. Chorąż. Zwinogr. Zbiegłych o wzaiemney Satysfakcyi dopraszał się a Sąd Kompromis.

21Lubo Jnformowanym względem rozeyścia się Poddanych bez Jnkwizycyi być

22nie może przeto nakazuie aby Strony Jnterrogatoria responsoria Spisali

23podpisali y regestr Swiadkow w rowney Liczbie podali, a to na tych miast[?]

24a ponieważ wzaiemnie Sobie komunikowane y podpisane do Sądu

25podali więc Zadosyć Sądu Swego Sentencyi czynić uznawszy Strony

26do Słuchania Jnkwizycyi przystąpił po ktorych wysłuchanych Stronom na

27niekompromowanie[?] Swiadkow przysięgę nakazuie a ponieważ Strony

28Sobie nie tylko Juramenta wzaiemnie Darowali ale chociaż z Wiel.

29Bełżecka Chorąż. Zwinogr. od Wiel. Jana Bełżeckiego Podczaszego

30Jnflant. Zapłacenia additamentu corocznie Kontraktem Roku Tysiąc Siedm-

31set Sześćdziesiąt Drugiego Dnia Piątego Maja w Osiczney między

32wyż wyrażonemi Stronami o dobra Trypulnie[?] w Woie. Wołyń. a Powie-

33cie Łuckim leżące Spisanego przez Wiel. Bełżeckiego Podczaszego Jnflant.

34od Zawarcia Kontraktu aż do Czasu Expiracyi po Złł Poll. Czterdzieści Jeden[?]

35y Groszy Czternaście pomienionego Kontraktu Wiel. Bełżeckiey Chorąż.

36Zwinogr. wypłacać się maiących Tudzież wrocenia Expensu na Prawo

37dla wzięcia Schedy Wiel. Podczaszego Jnflant. Części Wsi Osiczney Tak w powie-

38[kustosz] Winnickim

k. 67v (skan 0069, strona lewa)

1Winnickim iako podczas y Kondescensyi od Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątego

2od tego Czasu przez Wiel. Chorąż. Zwinogr. Łożonego Złł Poll. Tysiąc Siedmset

3Sześćdziesiąt Pięć y Groszy Dziewięć połowę z Schedy Wiel. Podczaszego Jnflant. zapła-

4cić się maiących niemniey Bonifikacyi za wystawienie w Osiczney nowey

5karczmy y Browaru iako też nadgrodzenia za pretensye z Gruntu y Possessyi

6Wsi Trypulnic[?] do Złł kilkaset wynoszących pretendowała a wzaiemnie Wiel. Jan

7Bełżecki Podczaszy Jnflant. od Wiel. Bełżeckiey Chorąż. Zwinogr. o zbiegłych Czter-

8nastu Poddanych z Części Wsi Osiczney Wiel. Podczaszego Jnflant. niby z Okazyi

9Wiel. Chorąż. Zwinogr. Zbiegłych iako też o Poddanych Dwunastu Kontraktem

10Wiel. Bełżeckiey Chorąż. Zwinogr. niepodanych a przez Wiel. Chorąż. Zwinogr.

11od Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Czwartego do tych czas Zabitem[?] Wiel.

12Podczaszego Jnflant. Trzymać pozwolonych Trzymanych Tudzież o pozostałe Zboża

13po Zaiechaniu przez Xiążąt Czetwertyńskich Dobr Żywotowskich[?] w Osiczney ktore

14Zboże niby Wiel. Chorąż. Zwinogr. Zabrać miała a z tego mu nie dała Wiel.

15Podczaszy Jnflant. Także o Wołow Parę Chałupy[?] rzeczy po Zbiegłych Poddanych

16o uciemiężenie przez Wiel. Chorąż. Zwinogr. Poddanych o pastkie[?] y Zasiewy pre-

17tensye nadgrodzenia od Wiel. Chorąż. Zwinogr. pretendował a lubo Sąd Kompro-

18misarski po wyprowadzonych Jnkwizycyach do rozsądzenia pomienionych pretensyi

19chciał przystąpić że iednak Strony w tych pretensyach zgodzili się a Wiel. Jan

20Bełżecki Podczaszy Jnflant. niechcąc bonifikować Wiel. Bełżeckiey Chorąż. Zwi-

21nogr. za wybudowanie karczmy y Browaru w Osiczney iey własnym kosztem wy-

22stawionego do ktorey by y Wiel. Podczaszy Jnflant. połowy[?] Zapewnić zaiącą Wiel. Chorąż.

23Zwinogr. Satysfakcyą należy by powinien ale że nie bonifikuie więc odtąd tak od Karczmy

24Jako y Browaru wyżey wyrażonych Wiel. Jan Bełżecki Podczaszy Jnflant. interesso-

25wać się niechce y należeć niebędzie Sądownie Oświadcza y przyrzeka a Wiel. Bełżec-

26ka Chorąż. Zwinogr. do wybudowania Jnney Karczmy y Browaru w Osiczney

27Wiel. Podczaszy Jnflant. Ludzi Swoich Osiedlanie[?] Dać z Affektu Swego Deklaruie

28y Wiel. Jan Bełżecki Podczaszy Jnflant. od Kontraktu y Possessyi Wsi Trypulnic[?] Ce-

29law[?] y Kupcze[?] od Wiel. Chorąż. Zwinogr. w Zamian Za Część Osiczney Pojezierowych[?]

30ex nunc odstępuie y Wiel. Bełżeckiey Chorąż. Zwinogr. Za Zbiegłych z Osiczney Poddanych

31in recompensam Summy z Siemierzycki wynikaiącey Całą część Swoią w Osiczney

32będącey wypuszcza Grobliwy[?] Kontrakt y Jnwentarz Spisać Zastawny Deklaruie przeto

33Sąd Kompromisarski te Sądownie między Stronami nastąpione ugody Skwi-

34towawszy w pomienionych pretensyach wzaiemnych Tak z Dobr Osiczney iako y Try-

35pulnic[?] wynikaiących dopiero wyrażonych wzaiemnie do Siebie aż do tąd maiących y

36pokompensowawszy w tych tylko co się tykało Gruntowych pretensyi Stronom wieczne

37wkłada milczenie Jnkwizycyą w tey Sprawie wyprowadzone Za zezwoleniem Stron

38Sąd Kompromisarski Spalić nakazał mocą Dekretu ninieyszego. U tego Dekretu per Obla-

39tam podanego podpisy rąk Superarbitra wraz z Arbitrami przy pieczęciach cztereh na

40laku Czerwonym wyciśnionych w te Słowa. Jgnacy Kosibski[?] Stolnik Nowogr. Superarbiter

41mppa (L.S.) Ze Strony Wiel. Bełżeckiey Chorąż. Zwinogr. Lokowany Arbiter podpisuię się Stanisław Kraz-

42towski[?] (L.S.) Ze Strony Wiel. Bełżeckiego Podczaszego Jnflant. Lokowany Arbiter podpisuię się

43Andrzey Sołowiew[?] (L.S.) Od Pozostałey y Sukcessorow Wiel. Bełżeckich Chorąż. Zwinogr. Lokowany

44Arbiter podpisuię się Paweł Berezowski mppa (L.S.) Z Strony Wiel. Bełżeckiego P.J. Lokowany

45Arbiter podpisuię się Mikołay Wawrzyta[?] Wysłoński[?] mppa Ktory Dekret Słowo w słowo iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Uwaga o odczycie: akt bardzo długi, pisany szybką kursywą, miejscami (zwłaszcza k. 67v) drobnym, ściśniętym pismem. Transkrypcja jest wierna w głównym toku, lecz wiele wyrazów i nazw odczytano niepewnie – oznaczono je [?]; fragmenty nieczytelne – [...]. Kwoty i daty sprawdzono w kilku miejscach tekstu i są na ogół pewne.

Słownictwo i łacina: Dekret kompromisarski – wyrok sądu polubownego (kompromisowego), złożonego z superarbitra i arbitrów wybranych przez strony, z mocą wykonawczą zapisaną w akcie kompromisu; Superarbiter – przewodniczący sądu polubownego; Arbitrzy lokowani – sędziowie polubowni wyznaczeni przez strony; Tenoris talis – takiej treści; Ritus Graeci Uniti – obrządku greckiego (unickiego); Susceptant – urzędnik grodzki przyjmujący wpisy; Apparitor / woźny jenerał – woźny sądowy; Inskrypcja kompromisarska – zapis (akt) kompromisu wniesiony do ksiąg grodzkich; Kontrakt resignationis – umowa o odstąpienie (rezygnację) dóbr; de persoluto pretio – z zapłaconej ceny; modo Obligatorio – w drodze zobowiązania (zastawu); Kontrakt zastawny – umowa zastawu dóbr; bonifikacja – wynagrodzenie strat; addytament – dopłata; Jnkwizycja – przesłuchanie świadków; Jnterrogatoria responsoria – pytania i odpowiedzi do przesłuchania; pod winą banicyi wieczney – pod karą wiecznej banicji (rygor wykonania); Exceptionibus Juridicis Suam permoventibus – z wyłączeniem zarzutów prawnych; ad personalem Compositionem – do osobistej ugody; pro titulo Haereditatis – z tytułu dziedzictwa; in rem Exsolventis – na rzecz płacącego; ex nunc – od teraz; in circumferentia – w obrębie (z przyległościami); reassumować – wznowić (posiedzenie); Suspensa – zawieszenie (sprawy); in recompensam – w zamian, jako rekompensatę; Datium – opłata (?); wieczne milczenie – zakaz dalszego dochodzenia roszczeń; mppa (manu propria) – własnoręcznie; L.S. – miejsce pieczęci.

Kontekst: spór rodzinny Bełżeckich herbu Jastrzębiec (?) o dobra Osiczna w pow. winnickim. Strona powodowa: Agnieszka z Zawadyńskich Bełżecka, wdowa po Feliksie Bełżeckim, chorążym zwinogrodzkim, oraz jej dzieci (Franciszek, Michał i córki), reprezentowane przez Franciszka; strona pozwana: Jan Bełżecki, podczaszy inflancki, brat (?) Feliksa. Sąd rozpatrywał: cenę wsi Siemierzyce[?] (9700 zł) i chłopa w Rachnach, z prowizją za 6 lat; naprawy dworu, młyna, karczmy i stawów; dwa skrypty dłużne (436 zł i 1000 zł z 1762); 6000 zł z ceny dóbr Wołoszcze[?] sprzedanych staroście rabsztyńskiemu Bełżeckiemu (kwit w grodzie lubelskim 23 VI 1754) i sprawę spłaty sióstr (Ludwiki Moszyńskiej, wojskiej bracławskiej, i Franciszki Moszyńskiej, łowczyny smoleńskiej); prowizję od 9700 zł za czas zajęcia dóbr przez książąt Czetwertyńskich; wymianę dworów i gruntów w Osicznej; zbiegłych poddanych, karczmę i browar oraz dobra Trypulnie[?] w pow. łuckim. Nazwiska świadków, arbitrów i niektóre nazwy miejscowe odczytane niepewnie (Afanasowski, Chodykiewicz, Wyżden, Budzyński, Rybkowski, Ołdowicz, Makolski, Kosibski, Cieszkowski, Krasztowski, Sołowiew, Wawrzyta Wysłoński; Siemierzyce, Wołoszcze, Trypulnie, Bonidarówka, Żywotów). Rachny – wsie w pow. winnickim/bracławskim (dziś Rachny Lisowi i Rachny Polowi).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dnia 3 lutego 1768 r. Onufry Czajkowski podał do akt grodu winnickiego dekret sądu polubownego (kompromisarskiego) wydany 4–7 listopada 1766 r. we wsi Osiczna (woj. bracławskie, pow. winnicki), w domu unickiego parocha, przez superarbitra Ignacego Kosibskiego[?], stolnika nowogródzkiego, i arbitrów wybranych przez strony na mocy zapisu kompromisu z 27 października 1766 r. Spór toczyli Agnieszka z Zawadyńskich Bełżecka, wdowa po Feliksie Bełżeckim, chorążym zwinogrodzkim, i jej dzieci (w ich imieniu Franciszek Bełżecki) z Janem Bełżeckim, podczaszym inflanckim. Sąd nakazał Janowi Bełżeckiemu zapłacić do 3 lutego 1767 r. w grodzie winnickim, pod karą banicji: 9700 zł ceny wsi Siemierzyce[?] (oddanej na dział innej gałęzi) i chłopa w Rachnach wraz z prowizją (łącznie 12 074 zł 15 gr), 2500 zł za naprawy dworu, młyna, karczmy i stawów, sumy z dwóch skryptów z 1762 r. (436 zł bez prowizji i 1000 zł z prowizją), 1680 zł prowizji za czas zajęcia dóbr przez książąt Czetwertyńskich oraz 6000 zł z prowizją synom Feliksa, Franciszkowi i Michałowi, jako ich część z ceny dóbr Wołoszcze[?] (kwit lubelski z 23 VI 1754), po czym mieli oni zatwierdzić donację tych dóbr dla Bełżeckiego, starosty rabsztyńskiego, i oddać dokumenty majątkowe. Unieważniono manifest Franciszka Bełżeckiego wniesiony w grodzie łuckim; oddalono żądanie zwrotu kosztów podróży na Wołyń. Jan Bełżecki odstąpił wdowie swój stary dwór w Osicznej za 100 zł, a Bełżeccy dali mu grunt pod nowy dwór na uroczysku Bonidarówka[?]. W sprawach zbiegłych poddanych, karczmy i browaru oraz dóbr Trypulnie[?] (pow. łucki) strony zawarły ugodę: Jan Bełżecki zrzekł się praw do karczmy i browaru i do dóbr Trypulnie[?], a w zamian za zbiegłych poddanych i sumę z Siemierzyc[?] wypuścił wdowie całą swą część Osicznej w zastaw; sąd nałożył stronom wieczne milczenie i nakazał spalić akta przesłuchań. Dekret podpisali superarbiter i czterej arbitrzy.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 68 (skan 0069, strona prawa)

1Oblata Kontraktu Arędo-

2wego od JW. Rzewuskiego

3Chorąż. W. X. Litt. W. Pasimowskiemu

4Cześn. Bilsk. Danego y Słu-

5żącego.

6Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

7Miesiąca Februarij Piątego Dnia.

8Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y prze-

9demną Woyciechem Jagełłowiczem protunc Namiesnikiem Burgrab-

10stwa Grod. Winn. Comparens Pltr Urod. JmćPan Stanisław Wit-

11kowski Ten Kontrakt Arędowny Trzyletni Między JW. Rzewuski-

12mi Chorąż. W. X. Litt. z Jedney a Wiel. Pasimowskim Cześn. Bilsk.

13z Drugiey Strony o Dobra Tarnawę y Jnne Spisany ratione

14intro Contentorum ad Acta Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam po-

15dał Tenoris Sequentis. Między JW. Stanisławem Ferdy-

16nandem na Rzewusku y Podhorcach Rzewuskim y Ka-

17tarzyną z Xiążąt Radziwiłłow Małż. Chorąż. Wiel. W.X.

18Litt. z Jedney, a Wiel. JmćPanem Jakubem Pasimowskim

19Cześn. Ziemi Bielskiey St.[?] Juranowskim[?] z Drugiey Strony,

20Stanowi[?] Takowy na Dobra Niżey Wyrażone Trzyletni Arę-

21downy Kontrakt. JW. Rzewuscy w Zaciągnioney Roku

22przeszłego na Kontrakt Zastawny Roborowany u JOXJmć

23Czetwertyńskiey Podkomorzyney Bracł. na Dobra Wsie

24Tarnawę y Jezlice[?] do Klucza Boryszpolskiego[?] należące Woie.

25Bracł. a Powiecie Winnickim Leżące Swoie Dziedziczne Sum-

26my Trzydziestu Tysięcy Złł Poll. w Złocie Czerwonym, od kto-

27rey Taż JOXJmć Podkomorzyna z racyi Arędowney Possessyi

28na Wsi Tarnawie JmćPana Winnickiego, a na Wsi Jezli-

29cy[?] JmćPana Pęchowskiego do następuiącego Sprawo-

30wania[?] Kontynuowac się maiącey, Prowizyą Za Rok Ninie-

31yszy Kondescendowac się była przyrzekła a potym Prawa

32Swego Zastawnego na Też Dobra Summie wyż wyra-

33żoney y Prowizyą od niey należącey podległe Za poprze-

34dzającą Satysfakcyą y Kwitem Urzędownym (+) przed

35Aktami Grod. Łuckiemi Die Sexta Octobris w Roku

36Swietym[?] przeszłym Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Siod-

37mym na Osobę Wyż wyrażonego Wiel. JmćPana

38Pasimowskiego Stty Juranowskiego[?] uczynila wszystkie

39[kustosz] Dobra

k. 68v (skan 0070, strona lewa)

1Dobra wyż wyrażone z przyległą Prowizyą Trzydziesto

2Trzech Tysięcy wynoszącey Summie, tudzież w Summie Dwu-

3dziestu Tysięcy Złł Poll. JmćPanu Winnickiemu według Doku-

4mentow onego Służących należącey, niemniey w Summie Czte-

5rech Tysięcy Złł Poll. Teraz przy Spisaniu Ninieyszego Kontra-

6ktu do Rąk JW. Chorąż. Litt. Jmportowaney wszystkich

7wraz złączonych Summę Pięćdziesiąt y Siedm Tysięcy Złł Poll.

8wynoszących Dobra Swoie Dziedziczne Wsie Tarnawę y Jezlice[?]

9do Klucza Boryszpolskiego[?] Białocierkę[?] y Kumejki[?] w Woie. Bracł.

10a Zaś Worobijowkę, Łukę y Piekary w Woie. Kijow. leżące do Klu-

11cza Międzyrzeckiego należące ze wszystkiemi Tych Dobr przyle-

12głościami y przynależytościami Polami, Rolami, Sianożęcia-

13mi, Łąkami, Stawami, Rzekami y ze nich wolnym na potrzebę

14Kuchną Ryb Łowieniem, młynami y ze nich wolnym bez przeszkody

15Arędarzow na potrzebę Folwarczną mlewem Arędami Karczemne-

16mi y Powinnościami przez Skarb na następuiącym Termi-

17nie w pierwszym Possessyi Roku, wolnym Onych na dalsze La-

18ta Stanowieniem Poddanemi, Hultowemi[?] Zarobkowemi[?] Cią-

19głemi y Pieszemi Jch powinnościami Czynszami Daninami,

20Robociznami, Dzień Każdy Ciągły w Dobrach Wsiow Tarnawie

21y Jezlicy[?] po groszy Osmiu pieszy po groszy Sześć w Dobrach Zaś

22Worobijowce Łuce Piekarach Białocierkwi[?] y Kumeykach z

23przyczyny nietak urodzaynych Gruntow y niedostatku pol w

24Dobrach Wsi Piekarach nad Dnieprem leżących do Klucza

25Międzyrzeckiego należących procz Hultowników[?] Ciągły y Pie-

26szy po groszy Sześć Dziedziczny Pszczelny y Ostkowiny[?] każdy Pień

27po Złł Pięć, a Ostkowe[?] po groszy Dwadzieścia w Jntratę racho-

28wać, procz Zabierow[?] Owsow, Żytnow[?] Obżynow[?], Nuki[?] Dwoch

29a Zieleny Prostney[?] w Jntradę wchodzić niemaiących y Ka-

30warkow[?] ktore się do Reparacyi tylko Grobel Młynow, Winnic y

31Karczem Extendować[?] Zgoła ze wszystkiemi przynależytościami

32z dawna do tych Dobr należącemi pożytkami y Obwencyami

33Sprawiedliwemi, procz Handlow y Towarow Lasowych ktore

34się na Skarb Extendować[?] Pomienionemu Wiel. JmćPanu

35Pasimowskiemu Cześn. Bielskiemu y Jego Sukcessorom we Trzyletnią

36Arędowną od Dnia Dwudziestego Piątego Marca w Roku Tera-

37znieyszym Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmym Zaczynać

38się maiącą, a takowymże Dniu y Czasie w Roku da Bog przy-

39szłym Tysiąc, Siedmset, Siedmdziesiątym Pierwszym Kończyć się

40powinną puszczaią Possessyą Jntromissyi wolney ex nunc do-

41puszczaią a do puszczoney ani Sami ani Sami przez Się ani

42przez Subordynowane Osoby przeszkadzać niemaią owszem od

43wszelkich przeszkod Prawnych y nieprawnych W. Possessora y Jego

44[kustosz] Potomkow

k. 69 (skan 0070, strona prawa)

1Potomkow Titulo generalis Evictionis cum Omnimoda Sum-

2my Jmportowaney Securitate bronić y w Każdym Sądzie zastę-

3pować obowiązuią się Jnwentarz Tych Dobr przy podaniu Pos-

4sessyi Zumiarkowany[?] Szczegolny y Sprawiedliwy Jntratę bez

5uciemiężenia Ludzi y wynalazkow niezwyczaynych pokazu-

6iący będzie, Kommissarz delegowany na Gruncie wyprowadzi

7dać będzie powinien Prowizya Zwyczayna per Decem a

8Centum Za Lat tylko Dwie do Summy Kapitalney JW. Dzie-

9dzice in extenuationem przyrzekaią, ktorey Summy JmćPan

10Possessor wytrzymać niemogł, tedy restująca Summa Jntraty

11Jnwentarzem na Superatę podana y opisana będzie, albo Z

12Skarbu JW. Dziedzicow oddana y przy Expiracyi wyliczona

13albo też za oddaniem należącey nadragie[?] Prezentacyi[?] wodą

14wytrzymana pod wolnym nieustąpieniem z Dobr będzie powin-

15na, w Lasach Białocierskich[?] y Worobijowskich nie tylko na

16Reperacyą y opał, a lecz napędzenie Gorzałki wolne Drzewa

17leżącego y do wielkiey budowli niezdatnego przez wynis

18Szych Poser[?] y Dębow wolne używanie pozwala się w ktorych

19gdyby JmćPan Possessor Życzył Sobie Podasse[?] robić tedy Za kaz-

20dą Robotę po Tysiącu Złł Poll. a niewięcey od Zaczęcia roboty

21bez uciemiężenia Poddaństwa płacić będzie powinien. Co

22Zaś w Lasach Tarnawskich y Jezlickich[?] dla Szczupłości Lasow

23na Samą tylko Reperacyą Gruntowi potrzebną iako to na

24Stodołę, Spichlerz, Szopnie y poprawę Dworu, a Zaś na

25Opał proporcyonalnie z Drzewa Suchego y do naymniey-

26szey budowli niezdatnego Jnwentarzem wydzielić JW. Dzie-

27dzice y za wiadomością Leśniczego wydawać każą Że Zaś wy-

28wożu[?] y Podwod w tych Dobrach Tarnawie y Jezlicy[?] niemasz

29Zatym Kurzenia Wodki niewięcey nad Czterdzieści Spustow

30na Rok z Samych tylko Pieńkow JW. Dziedzice pozwalaią

31Reperacyą wyż wyrażoną Za Uznaniem Przyjaciół JW. Dzie-

32dzice bonifikować przyrzekaią. Kozakow do Tarnawskiego y

33Worobijowskiego Folwarku po Trzech, a do Białocierskiego[?]

34Czterech Jnwentarz na usługę JmćPana Possessora wydzie-

35li, ktorzy do Komendy JW. Dziedzicow należeć niemaią, chyba

36w Czasie obszczek[?] y Obrony Granic Gospodarskie[?] Rozruchy[?] w

37Sprawach Gruntowych do Zwierzchności W. Possessora

38co Zaś do Exercerunku[?] Ekonomiczney[?] broni y należytego

39moderunku Sami lub Jch Synowie, czyli Raymitowie[?] do

40Władzy Gubernatorskiey należeć maią. Zasiewy Ozime iakowe

41JmćPan Possessor przy obięciu Possessyi Zastanie y Jarzynnych wiele

42Jakich w Ziarnie Zostawionych mieć będzie Tyle oddać y w Ziarnie

43[kustosz] Zostawić

k. 69v (skan 0071, strona lewa)

1Zostawić powinien Zaś iezeliby się Folwarki Pokazały bonifikacyą pro re-

2JmćPana Possessora Obliguią się Cavet Sobie JmćPan Possessor Casus fortuitos

3iako to uchoway Boże Znacznego nieurodzaiu Pogorzelia Ognia Pioruno-

4wego lub przychodniowego przez ktoreby mogł w Jntracie Szkodować

5niemniey gdyby Zakowe Za Poddanych w Czasie Broń Boże Jnkursyi

6nieprzyjacielskiey lub rewolucyi Domowey Zbyt[?] Zalikudy[?] to wszystko

7Za lepszym dowodem JW. Dziedzice nadgrodzić przyrzekaią JmćPan

8Possessor Zaś nad opisy y Obowiązki Jnwentarza do nadzwyczaynych

9robot Czynszow Podwod y Jnnych Powinności pociągać nie ma

10ponieważ gdyby ktory z Okazyi uciemiężenia a nie Z Swoiey utracony

11woli uszedł Za takowego odpowiedzieć będzie powinien. Ciągli Płużni

12czyli Parowi sprzęgaiący się poiedynczym tylko Bydlęciem raz Dzień iden

13w tydzień na Łanach Dworskich będą Ottamani Woyci y Gumienni

14wolni od wszelkich powinności do Possessyi Folwarczney należeć

15maią na Podstarościch do tych Trzech Folwarkow Złł. Trzysta na Rok

16każdy naznacza się Zarwaczy poskarżoney Possessyi przez nieudział

17otrzymał[?] tę Cum obedientia Subditorum a przezimowanie Bydła

18do S. Woyciecha z Przydaniem Słoża[?] JW. Dziedzice pozwalaią

19handlow wszelkich bez Szkody Skarbowych dochodow bez przeszkody

20y uciemiężenia Ludzi JW. Dziedzice Wiel. JmćPanu Cześnikowi Ziemi

21Bielskiey pozwalaią ktory to Kontrakt do Jnwentarza Jako też wzaiem-

22nie Jnwentarz do Kontraktu referować się maiący y wnich wyrażone

23Punkta Kondycye y wszystkie Obowiązki tak JW. JmćPaństwo

24Chorążowie Wielcy Wiel. X. Litt. iako też y JmćPan Cześnik Bielski

25pod Zakładem podobney w Pięćdziesiąt Siedmiu Tysięcy Złł Poll.

26Summy Tylko dotrzymać Sobie ob invicem przyrzekaią Autentycznie

27nie roborować obliguią się w Czasie Contraventiey Forum Grodzkie czyli

28Ziemstwo Kijowskie czyli Bracł. albo Trybunału Koronnego a w Czasie

29bez Krolewia[?] Sądow Kapturowych tylko Wca[?] ad respondendum

30Sobie naznaczaią y Ten Kontrakt rękami własnemi przy Zwykłych

31Pieczęciach Podpisuią. Datum w Lwowie Die Decima Quinta Janua-

32rij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno. U tego

33Kontraktu per Oblatam podanego Podpisy rąk przy Zwykłych Pieczę-

34ciach na Laku Czerwonym wyciśnionych w te Słowa S. Rzewuski Chorąży W. X.

35Litt. (L.S.) J. Pasimowski mppa (L.S.). Przypis Zaś niżey w te Słowa

36Item wypłacił do rąk moich JmćPan Pasimowski Dziewięć Tysięcy

37Czterysta Sześćdziesiąt Złł ktore to Ostatniey byc przyłączone po-

38[kustosz] winny

k. 70 (skan 0071, strona prawa – góra)

1winny S. J. Rzewuski C.W.W.X.Litt. na Ostatku Roboracya Ziemska

2Lwowska w te Słowa Feria Quarta Jpso Die festi SS. Fabiani et Se-

3bastiani Martirum Anno Dni Millesimo Septingentesimo Sexagesimo

4Octavo Contractus prius Actis Terrestribus Leopolien. et roboratus. Ktory

5to Kontrakt iak się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg Grodz. Winnickich iest

6wpisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Uwaga o odczycie: akt długi, pisany szybką kursywą; wiele wyrazów, zwłaszcza terminów gospodarczych (rodzaje powinności i danin) oraz niektóre nazwy miejscowe, odczytano niepewnie i oznaczono [?]; fragmenty nieczytelne – [...].

Słownictwo i łacina: kontrakt arendowny (arędowny) – umowa dzierżawy dóbr na określony czas za określoną sumę (tu w formie zastawu sumy dłużnej: dzierżawca – posesor pobiera dochody zamiast prowizji); Comparens Personaliter – stawający osobiście; ratione intro Contentorum – z powodu treści; Tenoris Sequentis – następującej treści; Possessya / Jntromissya – posiadanie / wprowadzenie w posiadanie; ex nunc – od teraz; Titulo generalis Evictionis cum Omnimoda Summae Importatae Securitate – tytułem ogólnej ewikcji (rękojmi) z pełnym bezpieczeństwem wniesionej sumy; per Decem a Centum – 10 od sta (10%); in extenuationem – na umorzenie (pomniejszenie) długu; Superata – nadwyżka (dochodu ponad sumę); Expiracya – wygaśnięcie (koniec dzierżawy); Casus fortuitos – przypadki losowe; Jnkursya nieprzyjacielska – najazd; ob invicem – wzajemnie; Contraventio – naruszenie umowy; Forum – sąd właściwy; Bezkrólewie – interregnum; ad respondendum – do odpowiadania (przed sądem); mppa – własnoręcznie; L.S. – miejsce pieczęci; Feria Quarta ipso die festi SS. Fabiani et Sebastiani Martyrum – w środę, w sam dzień świętych męczenników Fabiana i Sebastiana (20 I 1768); Actis Terrestribus Leopoliensibus roboratus – zatwierdzony (wpisany) w aktach ziemskich lwowskich. Kozacy dworscy – służba zbrojna przydzielona posesorowi; Ottamani, Woyci, Gumienni – atamani (starsi), wójtowie i gumienni, zwolnieni z pańszczyzny; podstarości – zarządca folwarku; kurzenie wódki z pieńków – pędzenie gorzałki z drewna z wykarczowanych pni; spusty – miary wypalonej wódki.

Kontekst: Stanisław Ferdynand Rzewuski (1737–1786), chorąży wielki litewski, i jego żona Katarzyna z Radziwiłłów (córka Michała Kazimierza „Rybeńki”); tytulatura „na Rzewusku i Podhorcach”. W 1767 r. dobra Tarnawa i Jezlica[?] (klucz boryszpolski[?], woj. bracławskie) były zastawione u księżnej Czetwertyńskiej, podkomorzyny bracławskiej (za 30 000 zł w złocie); Pasimowski spłacił tę sumę (kwit w grodzie łuckim 6 X 1767), a także 20 000 zł należne Winnickiemu (arendarzowi Tarnawy) i 4000 zł wypłacone przy spisaniu kontraktu – razem 57 000 zł. W zamian otrzymał w trzyletnią arendę (25 III 1768 – 25 III 1771) wsie Tarnawę, Jezlicę[?], Białocierkiewkę[?] i Kumejki (woj. bracławskie) oraz Worobijówkę, Łukę i Piekary nad Dnieprem (klucz międzyrzecki, woj. kijowskie). Nazwy „Boryszpolski”, „Jezlica”, „Białocierkiewka”, „Juranowski” – odczyty niepewne. W dopisku Rzewuski potwierdza odebranie dalszych 9460 zł.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dnia 5 lutego 1768 r. Stanisław Witkowski podał do akt grodu winnickiego kontrakt arendowny zawarty we Lwowie 15 stycznia 1768 r. (zatwierdzony w aktach ziemskich lwowskich 20 stycznia 1768 r.) między Stanisławem Ferdynandem Rzewuskim, chorążym wielkim litewskim, i jego żoną Katarzyną z książąt Radziwiłłów a Jakubem Pasimowskim, cześnikiem ziemi bielskiej. Pasimowski wykupił zastaw dóbr Tarnawa i Jezlica[?] od księżnej Czetwertyńskiej, podkomorzyny bracławskiej (30 000 zł w złocie z prowizją – 33 000 zł), spłacił 20 000 zł należne Winnickiemu i wypłacił Rzewuskim 4000 zł – łącznie 57 000 zł. W zamian Rzewuscy wydzierżawili mu na trzy lata (25 III 1768 – 25 III 1771) wsie Tarnawę, Jezlicę[?], Białocierkiewkę[?] i Kumejki w woj. bracławskim oraz Worobijówkę, Łukę i Piekary nad Dnieprem w woj. kijowskim (klucz międzyrzecki), ze wszystkimi dochodami, poddanymi i powinnościami (pańszczyzna liczona po 8 lub 6 groszy za dzień), z wyjątkiem handlu leśnego. Kontrakt szczegółowo określa korzystanie z lasów, pędzenie wódki (do 40 spustów rocznie), przydział kozaków dworskich, płacę podstarościch (300 zł rocznie), zabezpieczenie na wypadek klęsk żywiołowych, najazdów i ucieczek poddanych oraz zakład 57 000 zł na wypadek naruszenia umowy; sądem właściwym miał być gród lub ziemstwo kijowskie albo bracławskie bądź Trybunał Koronny. W dopisku Rzewuski kwituje odbiór dalszych 9460 zł.

Transkrypcja

k. 70 (skan 0071, strona prawa)

1Oblata Skryptu od Wiel. Piasko-

2wskiego P.K. JW. Czosnowskiemu Stt.

3na Summę Dziewięć Tysięcy danego.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Februarij Piątego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

7y przedemną Woyciechem Jagełłowiczem Namiesnikiem protunc Bur-

8grabstwa Grodzkim Winnickim Comparens Pltr Urod. JmćPan Jan

9Załucki[?] Miecznik Nurski[?] Ten Skrypt ręczny od Wiel. Mikołaia Janusza

10Piaskowskiego Podkomorzego Krzemienieckiego JW. Jozefowi Kolumnie Czosnowskie-

11mu Stcie Winn. Ułany[?] [...] na Summę Dziewięć Tysięcy Złł dany y Słu-

12żący ratione intro Contentorum ad Acta praes. Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał Tenoris

13Sequentis. Niżey na podpisie wyrażony Znaie Jako na własną y pilną

14Potrzebę moią Pożyczam Summy Gotowey ręko dayney od JW. JmćP.

15Jozefa Kolumny Czosnowskiego Winn. Ułany[?] Stty Dziewięć Ty-

16sięcy Złł Poll. dico numero Florenos Novem Millia ktorą Summę

17una cum Provisione rachuiąc po Dziesięć od Sta od Dnia wyżey

18wyrażonego Za Rok to iest na Dzień Dwudziesty Dziewiąty Au-

19gusta w Roku Da Bog Przyszłym Tysiącznym Siedmsetnym

20Sześćdziesiątym Osmym przypadaiącym oddać y wyliczyć temu

21JW. Czosnowskiemu Stcie Winn. lub od niego Plenipotencyą

22maiącemu powinien będę, a in casu contraventionis liberam

23Jnquitationem w Dobra moie w iakimkolwiek Woie. Będące

24do Czasu wytrzymania y wybierania z onych Jntrat ad pro-

25portionem rzeczoney Summy wraz z Prowizyą Pozwalam do-

26puszczam y Broni nie mam co wszystko aby firmius miało

27bar[?] Forum ubiquinarium[?] a mianowicie Grodow Winn. Łuc-

28kiego lub Lwowskiego[?] Sobie y Sukcessorom moim naznaczam ktory to Skrypt

29autentyczny mieć chcę y onego dla tym większey wagi y waloru

30ręką moią własną przy przyciśnieniu rodowitey Pieczęci moiey

31Podpisuię. Dat. w Warszawie Dnia Dwudziestego Dziewiątego Au-

32gusti Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Septimo Anno.

33U tego Skryptu per oblatam podanego podpis ręki przy Pieczę-

k. 70v (skan 0072, strona lewa)

1ci na Laku Czerwonym wyciśnioney w te Słowa Michał Janusz

2Piaskowski P.K. (L.S.) ktory to Skrypt iak się w sobie ma do Xiąg Ni-

3nieyszych Grod. Winnickich Jest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: P.K. – Podkomorzy Krzemieniecki; Stt. / Stcie / Stty – starosta/starościc (tu raczej starosta lub starościc winnicki – odczyt skrótu niepewny); protunc – podówczas; Comparens Personaliter – stawający osobiście; ratione intro Contentorum ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per Oblatam – z powodu treści do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; Tenoris Sequentis – następującej treści; dico numero Florenos Novem Millia – mówię liczbą: dziewięć tysięcy złotych; una cum Provisione – wraz z prowizją; in casu contraventionis – w razie niedotrzymania; liberam Inquitationem – wolny zajazd (prawo wierzyciela do zajęcia dóbr dłużnika); ad proportionem – w wysokości (proporcjonalnie do); firmius – mocniej (by miało tym większą moc); Forum ubiquinarium[?] – sąd dowolny (wybrany przez wierzyciela); L.S. – miejsce pieczęci.

Odczyty niepewne: imię i urząd podającego (Jan Załucki[?], miecznik nurski[?]); wyraz „Ułany” przy tytule Czosnowskiego; nazwy sądów w klauzuli (Winnicki, Łucki, Lwowski[?]). Imię wystawcy w nagłówku aktu zapisano „Mikołay Janusz”, w podpisie „Michał Janusz” – rozbieżność w rękopisie. Podkomorzy krzemieniecki Michał Janusz Piaskowski – znany z innych źródeł (Wołyń).

Streszczenie

Dnia 5 lutego 1768 r. Jan Załucki[?] podał do akt grodu winnickiego skrypt (zapis dłużny) Mikołaja (w podpisie Michała) Janusza Piaskowskiego, podkomorzego krzemienieckiego, wystawiony w Warszawie 29 sierpnia 1767 r. Piaskowski zeznał, że pożyczył od Józefa Kolumny Czosnowskiego, starościca[?] winnickiego, 9000 zł polskich gotówką i zobowiązał się zwrócić je z 10% prowizją do 29 sierpnia 1768 r.; w razie niedotrzymania terminu pozwolił wierzycielowi na wolny zajazd swoich dóbr w dowolnym województwie aż do pokrycia długu z dochodów i poddał się sądom grodzkim (m.in. winnickiemu).

Transkrypcja

k. 70v (skan 0072, strona lewa)

1Oblata Scriptu od JO. X. JmćP. Lubo-

2mirskiego W.K. JW. Jozefowi K. Czosno-

3wskiemu Stt. na Summę wnim wyrażoną

4danego.

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Februarij Piątego Dnia.

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

8y przedemną Woyciechem Jagełłowiczem Namiesnikiem protunc

9Burgrabstwa Grodzkim Winnickim Comparens Pltr Urz. JmćPan

10Jan Załucki[?] Miecz. Nur.[?] Ten Skrypt od JO. X. JmćP. Kaspra Lubomir-

11skiego Wdzica[?] Krakow. JW. Jozefowi Kolumnie z Obir[?] Czosnowskie-

12mu Sttie Winn. Ułany[?] na Summę Trzech kroć Sto y Jednego

13Tysiąca Pięćset Złł Poll. dany y Aktami Grodz. Lwow. roborowany ratione

14intro Contentorum ad Acta praes. Castr. Capitt. Vinn. per oblatam podał Tenoris

15Sequentis. Ja niżey podpisany daię na mnie Ten Script Assekuracyiny

16JW. JmćPanu Jozefowi z Obir[?] Kolumnie na Wielkim Oznowie[?] Czosnowskie-

17mu Winn. Ułany[?] Actu Sttie[?] Woysk Konnych Rotmistrzowi Jż na własną

18Potrzebę moią wziołem Pożyczyłem y odliczyłem u tegoż JW. JmćPana

19Stty Winn. Summę Trzykroć Jeden Tysięcy Pięćset Złł Poll. dico numero

20Trzykroć Jeden Tysięcy Pięćset to iest w monecie Srebrney Czterdzieści[...]

21y[?] Tysięcy Osmset Pięćdziesiąt y Pięć resztę Złotem Olenderskim

22Obrączkowym każdy Czerwony Złoty na Złł Osmnaście y groszy Dwadzieścia

23Dwa y puł rachowanym ktorey Summy ut supra wraz złączoney

24Trzechkroć y Jednego Tysięcy Pięćset Złł Poll. Jako na pilney po-

25trzeby moiey dogodzenie Znam od JW. JmćPana Stty uczynnie tak

26przez Punkt wzaiemney onemu okazania Punktualności Ten Skrypt

27Jak nayistotniey[?] umacniam Zatwierdzaiąc Jż Za Rok od daty ninieyszey

28to iest w roku Da Bog przyszłym Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dzie-

29wiątym na Pierwszy Poniedziałek po Trzech Krolach według Rzymskie-

30go Kalendarza w Lwowie nierozdzielnie wraz z Prowizyą po Dziesięć

31od Sta rachować się maiącą bez Żadney y w Dniu Jedynym Prorogacyi

32bez Zawodnie oddać y wyliczyć powinien będę a to pod Zakładem dru-

33giey takowey ze Summy w czasie sprzeciwienia się na co do odpowie-

34dzenia Forum ubiquinarium a w Szczegulności Sądow lub Urzędow

35Łuckiego albo Warszawskiego lub podczas uchoway Boże rewolucyi albo

36bezkrolewia Sądy iakieby natenczas były y w ktorych by ta Sprawa

37[kustosz] Sądzić się mogła

k. 71 (skan 0072, strona prawa)

1sądzić się mogła Sobie y Sukcessorom moim do odpowiedzenia naznaczam y Ten

2Skrypt przy uproszeniu do podpisania WW. JchMćiow Panow Przyjaciół y

3przy wyciśnieniu Pieczęci moiey ręką moią Stwierdzam. Datt. w Lwowie Jedy-

4nastego Stycznia Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego u tego Skryptu

5per oblatam podanego podpis ręki przy Pieczęci na laku Czerwonym wy-

6ciśnioney w te Słowa Kasper Lubomirski W.K. (L.S.) niżey Zaś roboracya

7w te Słowa Sabbatho Ante Festum SS. Fabiani et Sebastiani Martirum

8proxima Anno Domini Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo

9Scriptum praesens Actis Castr. Capitt. Leopol. Est roboratum. Ktory to Skrypt iak

10się w sobie ma do Xiąg Grodz. Winnickich iest wpisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: JO. X. JmćP. – Jaśnie Oświecony Książę Jegomość Pan; W.K. / Wdzic Krakow. – zapewne wojewodzic krakowski (odczyt skrótu niepewny); Stt. / Sttie / Stty Winn. – starosta lub starościc winnicki (skrót niepewny); Actu Rotmistrz Woysk Konnych – aktualnie służący rotmistrz wojsk konnych (jazdy); Script Assekuracyiny – zapis zabezpieczający dług; dico numero – mówię liczbą; Złoto Olenderskie Obrączkowe – dukaty holenderskie z obrączką (rantem), liczone po 18 zł 22½ gr; ut supra – jak wyżej; Prorogacya – odroczenie terminu; Forum ubiquinarium – sąd dowolny, wszędzie właściwy; Sabbatho ante Festum SS. Fabiani et Sebastiani Martyrum proxima – w sobotę najbliższą przed świętem świętych męczenników Fabiana i Sebastiana (16 I 1768); Actis Castrensibus Capitanealibus Leopoliensibus roboratum – zatwierdzony w aktach grodzkich starościńskich lwowskich; L.S. – miejsce pieczęci.

Kontekst i odczyty niepewne: Kasper (Kacper) Lubomirski (1724–1780), syn Józefa, wojewody czernihowskiego (?), generał w służbie rosyjskiej; tytuł „W.K.” niepewny. Kwota główna: 301 500 zł (trzykroć sto [tysięcy] i jeden tysiąc pięćset); część w srebrnej monecie (kwota „Czterdzieści[...] Tysięcy Osmset Pięćdziesiąt y Pięć” odczytana tylko częściowo), resztę w dukatach holenderskich. Termin zwrotu: pierwszy poniedziałek po Trzech Królach 1769 we Lwowie, z 10% prowizją. Przydomki Czosnowskiego („z Obir[?]”, „na Wielkim Oznowie[?]”) i wyraz „Ułany” – odczyty niepewne; podający – zapewne ten sam Jan Załucki[?] co w akcie 78.

Streszczenie

Dnia 5 lutego 1768 r. Jan Załucki[?] podał do akt grodu winnickiego skrypt asekuracyjny księcia Kaspra Lubomirskiego, wystawiony we Lwowie 11 stycznia 1768 r. i zatwierdzony w grodzie lwowskim 16 stycznia 1768 r. Lubomirski zeznał, że pożyczył od Józefa Kolumny Czosnowskiego, starościca[?] winnickiego i rotmistrza jazdy, 301 500 złotych polskich – częściowo w srebrnej monecie, a resztę w dukatach holenderskich liczonych po 18 zł 22½ gr – i zobowiązał się zwrócić całą sumę z 10% prowizją we Lwowie w pierwszy poniedziałek po Trzech Królach 1769 r., bez odroczenia, pod zakładem drugiej takiej samej sumy; poddał się dowolnemu sądowi, zwłaszcza łuckiemu lub warszawskiemu, a w czasie bezkrólewia – sądom wówczas działającym.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 71 (skan 0072, strona prawa – dół)

1Oblata Kontraktu Zastawnego

2między JO. X. JmćP. Gasprem Lubomirskim

3W.K. z Jedney a WW. Plenipotentami JO.

4X. Lubomirskiego W.B. z Drugiey Strony

5o Dobra Klucz Krutiański[?] Spisanego.

6Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

7Miesiąca Februarij Osmego Dnia.

8Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

9Woyciechem Jagełłowiczem Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Grodzkim

10Winnickim Comparens Personaliter Urz. JmćPan Kazimierz Szybiński

11Ten Kontrakt Zastawny roczny między JO. X. JmćP. Gasprem Lubomirskim

12Wdzicem Krakow. z Jedney a Wiel. Plenipotentami JO. X. Stanisława Lu-

13bomirskiego Wdy Bracł. z Drugiey Strony o Dobra Klucz Krutiański[?]

14y Jnne Spisany Aktami Grodu Lwow. Stwierdzony ratione intro Contentorum ad Acta

15praes. Castr. Capitt. Vinn. per oblatam podał Tenoris Sequentis. Między JO. X.

16JmćP. Stanisławem Hrabią na Wiśniczu y Jarosławiu Lubomirskim Wdą

17Bracł. Radomskim Piaseczyńskim[?] Lub. Sttą[?] Acz obecnie y przytomnie tu we

18Lwowie w Czasie Teraznieyszym Znayduiącym się Jednak przez Ciste[?]

19Zachowanie opisow Plenipotencyą Feria Secunda post Festum Sanctae

20Luciae Virginis et Martiris proxima to iest Dnia Piętnastego Decembris

21Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Szostego przed Aktami Metryki

22Koronney ninieyszey Kancellaryi Zeznaney przez nas Marcina Leo-

23narda Swiężkowskiego Podsędka Ziem. Wdztwa Bracł. Jozefa Urbanowskie-

24go Skarbnika Wołyń. Jerzego Mietelskiego Woyskiego Większego Żyt.

25Adama Bukara Cześnika Powiatu Nowogr. Jako Pełnomocnych Ple-

26nipotentow czyniącym z Jedney a JO. X. JmćP. Kasprem Hrabią na Wiś-

27niczu y Jarosławiu Lubomirskim Wdzicem Krakow. Woysk Rossyiskich Generałem

28Lejtnantem z Drugiey Strony Stanął ninieyszy Zastawny Kontrakt o

29Dobra niżey wyrażone w ten Sposob Jż JO. X. JmćP. Wda Krakowski[?]

30przeszłszy z Wiel. Życia Wdy Bracł. Plenipotentami Kontrakt resigna-

31tionis o Dobra Kluczow Krutiańskiego[?] Jahorskiego[?] Rozkoszy Teremczyce[?]

32Celinowskiego[?] Miaskowskiego[?] Starogrodzkiego y Zakrzeszy[?] in Vim

33[kustosz] Ptij

k. 71v (skan 0073, strona lewa)

1praetij Tychże Dobr Summę Czterykroć Sto Tysięcy Złł Poll. w Złocie Ważnym

2ato in deputationem eorum creditorum JO. X. JmćPana Wdy Bracł. za Billeta-

3mi WW. Plenipotentow maiąc oraz własne extra Possessionem Summy Jako

4to Pierwszą Dwa kroć Sto Tysięcy Złł Poll. Złotem in rem Ptij za Dzie-

5dzictwo Dobr Klucza Lubeńskiego[?] y Sudyłkowskiego Skryptem JO. X. JmćP.

6Wdy Bracł. w Rozyampolu[?] Dnia Dwunastego Kwietnia Roku Tysiąc

7Siedmset Sześćdziesiąt Szostego Danym Dnia Tegoż y Roku Aktami

8Grodu Włodzimirz. Roborowanym Roku Tegoż Dnia Dwudziestego Aprilis

9w Aktach Grodzkich Krzemienieckich a zaś Roku Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

10siąt Siodmego Feria Quarta post Festum Sanctorum trium Regum w

11Aktach Grodzkich Lwow. Oblatowanym Assekurowanym y przez Tranzak-

12cyą Posledniey Bez[?] przez Tychże WW. Plenipotentow Dnia Dwudziestego

13Trzeciego Septembris Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmego w

14Lublinie Jntuitu Subsequendae Dobr Klucza Lubeńskiego[?] Resignationis

15aut Prae[?] Krote[?] Jure obligatorio Dimissionis Spisaną przyznaną

16Drugą Summę Trzydzieści Tysięcy Czterdzieści Dziewięć Złł Poll. Skryptow

17y biletow rożnych zebraną a Skryptem Generalnym Dnia Dwudziestego

18Trzeciego Septembris Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmego Roku

19w Zaburiu[?] przez Wiel. Plenipotentow z Prowizyą po Osm od Sta do Za-

20płacenia ubespieczoną, Trzecią Dwa Tysiące Pięćset Dziewięćdziesiąt

21Dwa Złł Poll. y Groszy Piętnaście przez JmćP. Jgnacego Biernackiego

22Jmieniem JO. X. JmćP. Wdzica Krakow. czyniącego JO. X. JeyMći Jabłonowskiey

23Wdziney Poznań. za pretensyą z Possessyi Dobr Lubenia[?] wynikaiącą

24Skryptem Dnia Osmnastego Miesiąca Roku Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

25siąt Siodmego Danym y w tymże Roku Dnia Dwunastego Octobris

26w Aktach Grodu Krzemienieckiego oblatowanym oznaczono a przez JO. X. JmćP.

27Wdzica Krakow. za Spolegnę[?] Czwartą Czerwonych Złł Osmset czyli

28pro Currenti Trzynaście Tysięcy Czterysta Złł Poll. ktora we Lwowie w Cza-

29sie Kontraktow to iest JW. Popielowi Kasztel. Sierpskiemu Czerwonych

30Złł Pięćset a Życiu JmćPanu Fabutowi[?] Majorowi Woysk Rossyiskich Czerwonych

31Złł Trzysta wypłacono Piątą Sześćdziesiąt Dziewięć Tysięcy Sześćset Siedm-

32naście Złł Poll. z likwidacyi dla Wiel. Stanisława Burzyńskiego Stol.

33Owruc. Ręką WW. Plenipotentow podpisaney wynikło y przez JO. X.

34JmćP. Wdzica Krakow. do Spłacenia przyięto naostatek Prowizyą

35od Summ JO. X. JmćP. Wdzica Krakow. et quidem od pierwszey ad Diem

36Vigesimam primam Januarij Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

37Dwadzieścia y Jeden Tysięcy Złł od Summy Drugiey Osmset Szy-

38[kustosz] Dziesci

k. 72 (skan 0073, strona prawa)

1Trzydzieści Złł Poll. y Groszy Dziesięć od Summy Trzeciey Sto Siedm-

2dziesiąt y Dwa Złł Poll. Groszy Dwadzieścia y Dwa Tantum Prowizyi y

3Kapitałow Trzykroć Trzydzieści y Siedm Tysięcy Sześćset Sześćdziesiąt y

4Jeden Złł Poll. Gr. Siedmnaście a wraz Połączywszy w Jeden Kapitał Summę

5Siedm kroć Trzydzieści y Siedm Tysięcy Sześćset Sześćdziesiąt y Jeden Złł Poll.

6Gr. Siedmnaście a że teraz y Dobra wyżey wyrażone Sub resignationem podane

7Sam tylko Kontrakt resignationis spisany a Donacya do Roku Przyszłego

8Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego w miedzy Dwie po Trzech Kro-

9lach Zawieszona przeto aby JO. X. JmćP. Wdzic Krakow. od Summy wyżey

10wyrażoney Siedm kroć Trzydzieści Siedmiu Tysięcy Sześćset Sześćdziesiąt

11Jeden Złł Poll. Groszy Siedmnaście Gr. Siedmnaście Pewny y niezawodny

12miał prowentow Tedy WW. Panowie Plenipotenci w tey że Summie

13Raz Capitalney Siedm kroć Trzydzieści y Siedm Tysięcy Sześćset Sześć-

14dziesiąt Jeden Złł Poll. y Groszy Siedmnaście Dobra miasto Krute[?]

15z Wsiami Płoty[?] Mołokisz[?] Słotary[?] Lubomirka Kopy[?] Żyłutyn[?] Kar-

16mało[?] Jeśnicowka[?] Michałowka Dzierna[?] Lisionowa[?] y Bobryk

17Hoźnia[?] w Wdztwie Bracł. Tudzież Lepie[?] Szpota[?] Sobolowka Stupieżna[?]

18Budyszcze Maydanowka Włosi Smilańskiey[?] a Wdztwie Kijow. Leżącym JO. X.

19JmćP. Wdy Bracł. Dziedziczne Długiem Żadnym nie obciążone ze

20wszystkiemi Tychże Dobr Poddanemi Ciągłemi y Pieszemi Jch Po-

21winnościami Daniami Daninami Czynszami Dziesięcinami

22Czynszami Karczmami Browarami Szynkami y wszelkiemi z nich

23prowentami z Lasami Zaroślami ktorych Usum na opał tylko

24Za kwitami Dyspozytorow JO. Possessora Pozwala się z Młynami

25Stawami rzekami Jeziorami z Polami Rolami Łąkami Pastwi-

26skami wygonami z Kozakami y Ludźmi Woiennemi ktorych Poło-

27wa do Jntraty według Osiadłości rachowana a Druga Połowa pro

28tuitio Dobr wytyczona być ma y ci pod Władzą y Dyspozycyą

29JO. Possessora Zostawać maią ze Wszystkiemi Zamkami Zam-

30czyskami Budynkami ze Wszystkiemi Pożytkami Dochodami

31nie na Skarb JO. X. JmćP. Wdy Bracł. Potomkow y Sukcessorow Jego

32nie wymuiąc ani Excypuiąc w roczną Zastawną Puszczaią

33Possessyą ktora Zacznie się od Swięta[?] Środopościa[?] Rzymskiego w Roku

34Tysiącznym Siedmsetnym Sześćdziesiątym Osmym Zaczynać

35o tymże Czasie w Roku Da Bog przyszłym Tysiącznym

36Siedmsetnym Sześćdziesiątym Dziewiątym Kończyć się

37[kustosz] powinna

k. 72v (skan 0074, strona lewa)

1powinna gdyby zaś ob aliquas rationes et impedimenta Tak

2z Strony Wiel. JchMćiow Panow Plenipotentow iako też z Stro-

3ny JO. X. JmćP. Wojew. Krakow. Donacya na Dobra o ktore

4teraz Kontrakt Resignationis Spisany na Terminie w tym

5że Kontrakcie opisanym nienastąpiła, a nitez na Terminie

6w Pierwszym Poniedziałku po Trzech Krolach Rzymskich

7w Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątym Dziewiątym Sum-

8ma Siedm kroć Trzydzieści y Siedm Tysięcy Sześćset Sześć-

9dziesiąt y Jeden Złł Poll. gr. Siedmnaście in Exemptionem

10Dobr teraz Zastawionych moneta ac valore Superius ex-

11pressa nieoddana była natenczas JO. X. JmćP. Wojewodzic Kra-

12kowski Triennalem dictorum Bonorum ad praesens obligatorum

13Possessionem Kontynuować y w teyże Possessyi de Triennio

14ad Triennium aż do Wykupna Spokoynie Zostawać będzie

15iezeli zaś w Roku przyszłym na Terminie Donacya na

16Dobra Kontraktem resignationis opisane nastąpi tedy

17JO. X. JmćP. Wojew. Krakow. Summę Siedm kroć Trzydzieści

18Siedm Tysięcy Sześćset Sześćdziesiąt y Jeden Złł Poll. gr. 17

19Siedmnaście ex obligatione ad praetium przeniesie a Dobra pod

20Resignacyą niepodpadaiące Zastawie Zaś teraznieyszey w

21Summie Siedm kroć Trzydzieści Siedm Tysięcy Sześćset

22Sześćdziesiąt y Jednym Złł Poll. groszy Siedmnastu podległe

23eliberowawszy czyste y wolne JO. X. JmćP. Wojew. Bracł. oddać po-

24winien będzie Ostrzegaią y pasta[?] JO. X. JmćP. Wdy Bra-

25cł. aby JO. X. JmćP. Wdzic Krakow. Tantae Sui Obligatorie Pos-

26sessione Poddanych Żadnych nad opis Jnwentarza nie

27pociągał Sub responsione Za Angarya, Wzaiemnie dla

28JO. X. JmćP. Wdzica Krakow. Cavetur iż gdyby ob Casus Publicos

29et Fortuitos iakowa nastąpiła Dobr Ruina lub Poddanych

30Swey woli rozeyście Za takowe do odpowiedzi non tenebitur

31Jnwentarz Pomienionych Dobr ante ineundam Possessionem

32ma być Spisany, a ten do Kontraktu et conversa ma refe-

33ri Kontrakt do Jnwentarza z ktorego gdyby się Superata po-

34kazała tę JO. X. JmćP. Possessor płacić do Skarbu JO. X. JmćP.

35Dziedzica tenebitur reciproce Decet[?] z Skarbu JO. Dziedzica z

36Dobr y Prowentow Zabotyńskich[?] ma być Corocznie dopła-

37cony, aby JO. X. JmćP. Woj. Krakow. Zupełny podług Ośmiu od

38Sta Złł od Summy teraz na Zastawę daney miał Prowent

39ktorey to Summy bespieczeństwo na Całey JO. X. JmćP. Woj. Bracł.

40Fortunie et praecipue Super Bonis juribus Obligationis JO. X.

41JmćP. Wdzica Krakow. Subjunctis z tym ostrzeżeniem iż in

42Casu non Subsequendae Donationis poty JO. X. JmćP. Wojewo-

43dzic Krakow. z Dobr wszystkich do tąd Prawu Swemu Zastawne-

44mu podległych ustąpić niema poki ogulnie ze Wszystkich Dobr

45[kustosz] Summy

k. 73 (skan 0074, strona prawa)

1Summy iuntim[?] in Solidum oddane nie będą Zapisuie się aby Zaś Strony teraz

2Tranzakcyą wchodzące wczesną miały Determinacyą Subsequendae albo nie Donationis

3z tey Przyczyny oznacza się aby awizacyą tak względem Dobr Subresignationis pod-

4legaiących Jako y względem wykupna Dobr Zostawicie[?] będących ante Quin-

5tam[?] Augusti w Roku Teraznieyszym Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmym

6Uczynioną nastąpiła Jntromissyi w Dobra teraz Zastawne wolney ex nunc et

7ex tunc Termine Wiel. Plenipotenci dopuszczaią a dopuszczoney ani Sami przez

8Się ani przez Żadne Subordynowane Osoby bronić ani przeszkadzać nie będą y

9owszem od wszystkich Jmpetycyi Prawnych y nieprawnych Ewikcyą Gene-

10ralną na Cały JO. X. JmćP. Wdy Bracł. Fortunie obwięzuią y Zapisuią niniey-

11szy zaś Kontrakt Zastawny we wszystkich Punktach Kondycyach Klauzu-

12lach y Ligamentach nienaruszenie utrzymać y Zyście[?] przestrzegaią a to

13pod Zakładem Drugiey takowey że Summy Siedm kroć Trzydziestu y

14Siedmiu Tysięcy Sześćset Sześćdziesiąt y Jeden Złł Poll. Groszy Siedmnastu

15oraz in casu Contraventionis Forum competens ubiquinarium do odpowiada-

16nia Oznaczaią Tenże Kontrakt Actis Castr. Leopol. mutuo roborować y włas-

17nemi podpisuiąc się rękami Dat. w Lwowie Dnia Dwudziestego Miesiąca

18Stycznia Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego u tego Kontraktu

19per oblatam podanego podpisy rąk przy Pieczęciach na laku Czerwonym

20wyciśnionych w te Słowa Gasper Lubomirski (L.S.) Leonard Marcin Swiężkowski

21P.Z.W.B.[?] Pltio Specyalny plenipotent (L.S.) Adam z Jancza Bukar Cześnik Po-

22wiatu Nowogr. Jako Plenipotent specialiter Zapisany (L.S.) Jozef Urbanowski

23Skarbnik Wołyński (L.S.) Jerzy Mietelski Woyski Żyt. (L.S.) Niżey Zaś Roboracya

24Grodzka Lwow. w ten sens. Sabbatho post Festum S. Agnetis Virginis et Martiris proxima

25Anno Domini Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Contractus praesens Actis Castr.

26Capitt. Leopol. mutuo est roboratus Ktory Jak się w Sobie ma do Xiąg Grodzkich Winn. iest

27Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Uwaga o odczycie: akt bardzo długi, pisany różnymi rękami; k. 72v – szybką, trudną kursywą. Liczne nazwy miejscowe (zwłaszcza w wyliczeniu wsi zastawionych) i część wyrazów odczytano niepewnie – oznaczono [?]. Kwoty powtarzają się kilkakrotnie i są pewne: suma zastawu 737 661 zł 17 gr.

Słownictwo i łacina: Kontrakt zastawny – umowa oddania dóbr w posiadanie wierzycielowi na zabezpieczenie i w miejsce prowizji od sumy; Kontrakt resignationis – umowa przedwstępna o odstąpienie (sprzedaż) dóbr, po której miała nastąpić donacja; in Vim praetii – na poczet ceny; in deputationem eorum creditorum – z przekazaniem (przejęciem) ich wierzycieli; extra Possessionem – poza posesją (wierzytelności niezabezpieczone na dobrach); Jntuitu Subsequendae … Resignationis – z uwagi na mającą nastąpić rezygnację; Jure obligatorio Dimissionis – prawem zastawnym (obligacyjnym); pro Currenti – w bieżącej monecie; Tantum – razem; pro tuitio Bonorum – na obronę dóbr; Possessya roczna / Triennalis – posesja roczna / trzyletnia; de Triennio ad Triennium – z trzylecia na trzylecie; Exemptio – wykup; ex obligatione ad praetium – z tytułu zastawu na poczet ceny; eliberowawszy – uwolniwszy (od długów); Sub responsione – pod odpowiedzialnością; Angarya – nadzwyczajne ciężary, powinności ponad inwentarz; Cavetur – zastrzega się; ob Casus Publicos et Fortuitos – z powodu wypadków publicznych i losowych; non tenebitur – nie będzie zobowiązany; ante ineundam Possessionem – przed objęciem posesji; et conversa / reciproce – i odwrotnie, wzajemnie; Superata – nadwyżka dochodu; praecipue Super Bonis – szczególnie na dobrach; in Casu non Subsequendae Donationis – w razie gdyby donacja nie nastąpiła; in Solidum – w całości; ex nunc et ex tunc – od teraz i od tamtej chwili; Ewikcya Generalna – ogólna rękojmia; Forum competens ubiquinarium – sąd właściwy, dowolny; mutuo roborować – wspólnie zatwierdzić; Feria Secunda post Festum S. Luciae – poniedziałek po św. Łucji (15 XII 1766); Feria Quarta post Festum SS. trium Regum – środa po Trzech Królach (7 I 1767); Sabbatho post Festum S. Agnetis proxima – w sobotę najbliższą po św. Agnieszce (23 I 1768); Środopoście – połowa Wielkiego Postu (termin rozpoczęcia posesji).

Kontekst: Stanisław Lubomirski (1722–1782), wojewoda bracławski (1764), od 1766 marszałek wielki koronny; Kasper (Kacper) Lubomirski (1724–1780), syn wojewody krakowskiego Teodora, generał-lejtnant wojsk rosyjskich (por. akt 79). Plenipotenci wojewody: Leonard Marcin Świeżkowski, podsędek ziemski bracławski; Józef Urbanowski, skarbnik wołyński; Jerzy Mietelski, wojski większy żytomierski; Adam z Jancza Bukar, cześnik powiatu nowogrodzkiego (Nowogród Siewierski?). Dług wojewody wobec Kaspra (737 661 zł 17 gr) złożył się z: 200 000 zł w złocie za dobra lubeńskie[?] i sudyłkowskie (skrypt z Rozyampola[?] 12 IV 1766, roborowany we Włodzimierzu i Krzemieńcu, oblatowany we Lwowie 7 I 1767); 30 049 zł ze skryptów i biletów (skrypt generalny z 23 IX 1767); 2592 zł 15 gr dla księżnej Jabłonowskiej, wojewodziny poznańskiej; 13 400 zł (800 czerwonych złotych) wypłaconych Popielowi, kasztelanowi sierpskiemu, i majorowi Fabutowi[?]; 69 617 zł z likwidacji dla Stanisława Burzyńskiego, stolnika owruckiego; oraz prowizji. Ponieważ na razie spisano tylko kontrakt rezygnacji, a donacja dóbr klucza (m.in. miasta Kryte[?]/Krute[?] i wsi w woj. bracławskim i kijowskim) została odłożona do 1769 r., plenipotenci oddali Kasprowi te dobra w roczną posesję zastawną (od Środopościa 1768 do Środopościa 1769) z prowizją 8%. Identyfikacja nazw klucza („Krutiański”, „Jahorski”, „Teremczyce”, „Celinowski”, „Miaskowski”, „Zakrzesze”, „Lubeński”, „Zabotyński”) jest niepewna; Rozkosz, Sudyłków, Budyszcze, Majdanówka, Sobolówka, Michałówka i Lubomirka – nazwy typowe dla Ukrainy prawobrzeżnej.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dnia 8 lutego 1768 r. Kazimierz Szybiński podał do akt grodu winnickiego kontrakt zastawny zawarty we Lwowie 20 stycznia 1768 r. (zatwierdzony w grodzie lwowskim 23 stycznia 1768 r.) między księciem Kasprem Lubomirskim, wojewodzicem krakowskim i generałem-lejtnantem wojsk rosyjskich, a plenipotentami księcia Stanisława Lubomirskiego, wojewody bracławskiego (Leonardem Marcinem Świeżkowskim, podsędkiem bracławskim, Józefem Urbanowskim, skarbnikiem wołyńskim, Jerzym Mietelskim, wojskim żytomierskim, i Adamem Bukarem, cześnikiem nowogrodzkim), działającymi na mocy pełnomocnictwa z 15 grudnia 1766 r. Kasper Lubomirski zawarł wcześniej kontrakt rezygnacji (kupna) dóbr kilku kluczy wojewody, m.in. krutiańskiego[?] i Rozkoszy, za 400 000 zł w złocie, przejmując też długi wojewody; jego łączne należności od wojewody (za dobra lubeńskie[?] i sudyłkowskie, ze skryptów i biletów, sumy wypłacone wierzycielom – księżnej Jabłonowskiej, kasztelanowi sierpskiemu Popielowi, majorowi Fabutowi[?], stolnikowi owruckiemu Burzyńskiemu – oraz prowizje) wynosiły 737 661 zł 17 gr. Ponieważ donację dóbr odłożono do 1769 r., plenipotenci oddali mu w roczną posesję zastawną (od Środopościa 1768 do Środopościa 1769) miasto Krute[?] z kilkunastoma wsiami w woj. bracławskim (m.in. Lubomirka, Michałówka) oraz wsie w woj. kijowskim (m.in. Budyszcze, Majdanówka, Sobolówka), ze wszystkimi dochodami, poddanymi, kozakami i zamkami. Jeżeli donacja nie nastąpi, a suma nie zostanie zwrócona w pierwszy poniedziałek po Trzech Królach 1769 r., Kasper miał posiadać dobra z trzylecia na trzylecie aż do wykupu; w razie donacji suma miała przejść na poczet ceny. Ustalono 8% prowizji (niedobór dopłacany z dóbr zabotyńskich[?]), zakaz obciążania poddanych ponad inwentarz, zwolnienie posesora z odpowiedzialności za klęski losowe, termin wypowiedzenia do 5 sierpnia 1768 r., rękojmię na całym majątku wojewody i zakład 737 661 zł 17 gr.