Akty 81–100

Transkrypcja

k. 73 (skan 0074, strona prawa – dół)

1Oblata Dyspozycyi od JO. X. Lubomirskie-

2go W. Stołwińskiemu[?] C.Ż. y JmćP. do Po-

3dania Dobr Wsi Obżyty[?] daney.

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Februarij Osmego Dnia.

6Przed Urz. y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną Woyciechem

7Jagełłowiczem Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Grodzkim Winnickim Com-

8parens Pltr Wiel. JmćP. Jan Załuski[?] Miecznik Nurski Tę Dyspozycyą od JO. X. Lubomir-

9skiego Wdy Bracł. W. Stołwińskiemu[?] Cześ. Żyt.[?] lub JmćPanu Iwaszkowi[?] w

10niebytności W. Stołwińskiego[?] do Podania Dobr Wsi Obżyty[?] na Osobę Wiel. Szasz-

11kiewicza[?] S.W. daną ratione intro Contentorum ad Acta praes. Castr. Capitt. Vinn. per oblatam podał

12[kustosz] Tenoris Sequentis

k. 73v (skan 0075, strona lewa)

1Tenoris Sequentis Za odebraniem tey moiey dyspozycyi obliguię JmćP. Stołwiń-

2skiego[?] C.Ż. aby Wieś Obżyte[?] Prawu Zastawnemu W. JmćP. Szaszkiewicza[?]

3S.W. podległą wraz z Prowentem teyże wsi ad mentem Kontraktu Arędownego

4wybranym oddał podległą wraz z Prowentem z teyże Wsi ad mentem Kontraktu

5Arędownego wybranym oddał temuż W. JmćPanu Skarbn. Winn. Datt. Die Decima

6Tertia Januarij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo u tey Dyspozycyi

7podpis ręki w te Słowa Stanisław Lubomirski W.B. (L.S.) niżey zaś przypis z

8Podpisem przy pieczęci na laku Czerwonym wyciśnioney w te Słowa w niebytności JmćP.

9P. Stołwińskiego[?] JmćPan Iwaszko[?] ma Wieś Obżytę[?] podług Prawa Danego

10oddać JmćPanu Szaszkiewiczowi[?] Skarbn. W. Datt. ut supra Stanisław Lubo-

11mirski W.B. (L.S.) ktora to Dyspozycya iak się w Sobie ma tak Słowo w Słowo

12do Xiąg Grodz. Winn. iest Zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: JO. X. – Jaśnie Oświecony Książę; W.B. / Wdy Bracł. – wojewoda bracławski; C.Ż. / Cześ. Żyt.[?] – zapewne cześnik żytomierski (odczyt skrótu niepewny); S.W. / Skarbn. Winn. – skarbnik winnicki; Dyspozycya – polecenie (rozkaz) dziedzica dla zarządcy dóbr; ratione intro Contentorum – z powodu treści; Tenoris Sequentis – następującej treści; ad mentem Kontraktu Arędownego – zgodnie z treścią (myślą) kontraktu arendownego; Die Decima Tertia Januarii – dnia 13 stycznia; ut supra – jak wyżej; L.S. – miejsce pieczęci.

W tekście dyspozycji powtórzono omyłkowo (dyttografia) zwrot „podległą wraz z Prowentem … wybranym oddał”. Nazwiska Stołwiński, Iwaszko, Szaszkiewicz i nazwa wsi Obżyte (Obżyta) – odczyty niepewne; podający – zapewne ten sam Jan Załuski (Załucki) [?], miecznik nurski, co w aktach 78 i 79. Wojewoda bracławski – Stanisław Lubomirski (por. akt 80).

Streszczenie

Dnia 8 lutego 1768 r. Jan Załuski[?], miecznik nurski, podał do akt grodu winnickiego dyspozycję księcia Stanisława Lubomirskiego, wojewody bracławskiego, z 13 stycznia 1768 r. Książę polecił Stołwińskiemu[?], cześnikowi żytomierskiemu[?], swemu zarządcy, by wieś Obżyte[?], podlegającą prawu zastawnemu Szaszkiewicza[?], skarbnika winnickiego, oddał mu wraz z dochodem pobranym z tej wsi zgodnie z kontraktem arendownym. W dopisku wojewoda zarządził, że pod nieobecność Stołwińskiego[?] wieś ma przekazać Szaszkiewiczowi[?] Iwaszko[?].

Transkrypcja

k. 73v (skan 0075, strona lewa – środek)

1Jntr. w Dobra Wasylowkę Sobo-

2lince y Jnne W. Bohdaszewskiemu Stca[?]

3Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

4Miesiąca Februarij Osmego Dnia.

5Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

6Woyciechem Jagełłowiczem protunc Namiesnikiem Burgrab-

7stwa Grod. Winn. Stanowszy Oczewisto Woźny Gen. Woie. Bracł.

8y Jnn. Opatr. Jozef Woytowicz[?] w moc wierney y Słuszney

9Relacyi Swoiey Ustnie y dobrowolnie iż on Roku Tysiąc Siedm-

10set Sześćdziesiąt Osmego Dnia Szostego Febr. na Affektacyą

11y Prawną Rekwizycyą Wiel. JmćPana Walentego[?] Bohdaszewskie-

12go Łowczego Mścisł.[?] w przytomności JchMćiow Panow Szlachty

13Adama Woyciechowskiego y Michała Bołochowskiego[?] dla im

14większey wiary y wagi do tego Aktu Uzyszczonych[?] był w Dobrach

15Wsi Wasylowce Sobolincach[?] Biłowie[?] y Jnnych po S.P. Wiel. JmćP.

16Panu Kaletyńskim Chorąż. Bracł. przez Sukcessyą Spadłych

17na Wiel. JmćPanią S.P. Felicyannę Bohdaszewską Łowczynę

18Mścisł.[?] de Domo Kaletyńską gdzie będąc post dolenda Fata

19tey wyrażoney Wiel. JmćPani Bohdaszewskiey pomienione

20Dobra Dziś[?] Spadłuiące uczynionego Dożywocia w Grodzie

21Łatyczow. Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Pierwszego Feria

22Sexta in Vigilia Assumptionis Beatissimae Virginis Mariae Wiel.

23JmćPani Bohdaszewska Małż. Wiel. JmćPani Bohdaszew-

24skiey iako Panu Dożywotniemu, też mianowane Dobra ze wszyst-

25kiemi należytościami y przynależytościami przyległościami do tych Dobr

26z dawna należącemi nemine impugnante et Contradicente Spokoyną

27y Realną podał y postąpił Possessyą, Atale Ten Woźny z Szlachtą

28Sobie przytomną oświadczywszy się przedemną Urzędem Prawdzi-

29[kustosz] wey

k. 74 (skan 0075, strona prawa – góra)

1wey Jntromissyi Swoiey uczynił y Zeznał Relacyą. De quo praesens

2Ejusdem Woźnego Relatio Nobis qui Supra Jgnarus Scribendi Crucem San-

3ctam posuit Jozef Woytowicz[?] (+).

Objaśnienia i tłumaczenia

Słownictwo i łacina: Intromisja (Jntr.) – wprowadzenie w posiadanie dóbr dokonane przez woźnego; Relacja – zeznanie woźnego przed urzędem o dokonanej czynności; Woźny Generał – woźny sądowy (generał) województwa; Opatrzny (Opatr.) – tytuł osób nieszlacheckich; Affektacya y Prawna Rekwizycya – życzenie i prawne wezwanie (żądanie); post dolenda Fata – po godnej pożałowania śmierci; Dożywocie – prawo dożywotniego użytkowania dóbr, tu zapisane przez żonę mężowi; Feria Sexta in Vigilia Assumptionis Beatissimae Virginis Mariae – w piątek, w wigilię Wniebowzięcia NMP (14 VIII 1761); nemine impugnante et Contradicente – bez niczyjego sprzeciwu i oporu; De quo praesens Ejusdem Woźnego Relatio Nobis qui supra; Ignarus Scribendi Crucem Sanctam posuit – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego przed nami, jak wyżej; nie umiejąc pisać, postawił znak krzyża świętego.

Odczyty niepewne: imię Bohdaszewskiego (Walenty?) i jego urząd („Łowczy Mścisł.” – łowczy mścisławski?; w tytule marginalnym skrót „Stca”), nazwisko woźnego (Wojtowicz?), drugiego świadka (Bołochowski?) oraz nazwy Sobolińce i Biłowie (Biłowce?). Wasylówka – wieś w pow. winnickim/bracławskim. Kaletyński – chorąży bracławski, ojciec (?) Felicjanny; jej dobra spadkowe przeszły na męża na mocy dożywocia zeznanego w grodzie latyczowskim.

Streszczenie

Dnia 8 lutego 1768 r. woźny generał województwa bracławskiego Józef Wojtowicz[?] zeznał przed urzędem grodzkim winnickim, że 6 lutego 1768 r., na żądanie Walentego[?] Bohdaszewskiego, łowczego mścisławskiego[?], w obecności szlachciców Adama Wojciechowskiego i Michała Bołochowskiego[?], wprowadził go w posiadanie dóbr Wasylówka, Sobolińce[?], Biłowie[?] i innych. Dobra te po zmarłym Kaletyńskim, chorążym bracławskim, przeszły w spadku na Felicjannę z Kaletyńskich, zmarłą już żonę Bohdaszewskiego, która w 1761 r. zapisała mężowi dożywocie (zeznane w grodzie latyczowskim 14 sierpnia 1761 r.). Intromisja odbyła się bez sprzeciwu; woźny, nie umiejąc pisać, postawił znak krzyża.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 74 (skan 0075, strona prawa)

1Oblata Skryptu od

2JW. Rzewuskiego Ch.W.

3X. Litt. Urz. JmćPanu Alexan-

4drowi Czerniawskiemu na Summę Złł[?]

5Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

6Miesiąca Februarij Osmego Dnia

7Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

8Woyciechem Jagełłowiczem protunc Namiesn. Burgrab. Grod. Winn.

9Comparens Pltr Urz. JmćPan Andrzey Sękowski[?] Ten Skrypt od

10JW. Wiel. Rzewuskiego Chor. Wiel. Xięs. Litt. Urz. JmćPanu Alexan-

11drowi Czerniawskiemu na Summę wnim wyrażoną dany ratione intro

12Contentorum ad Acta praesentia Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał Teno-

13ris Sequentis. Niżey podpisany Znam tym Skryptem moim w

14Ręce JmćPana Alexandra Czerniawskiego Towarzysza Znaku

15Pancernego w Woysku Koronnym danym iż na pilney potrzebie mo-

16iey Zaciągnąłem u tegoż JmćPana Czerniawskiego Summy Dzie-

17sięć Tysięcy Złł Poll. w Złocie Czerwonych Złotych Obrączkowych

18Sztuk Trzysta Dwadzieścia, Złł w monecie Srebrney Rubli

19Starych Sztuk Pięćset Dwadzieścia Dziewięć y puł Stanowią-

20ne[?] Złł Poll. Sześćset Dziewiętnaście groszy Piętnaście [...] Talarami

21Złł Poll. Sto Czterdzieści Talarow Starych Bitych, ktorą tą Summę

22in Eadem quantitate et qualitate w Roku Teraznieyszym Tysiąc

23Siedmset, Sześćdziesiątym Siodmym w Dzień S. Tomasza Apo-

24stoła Swięta Rzymskiego w Winnicy Zapłacić y Rzetelnie oddać

25Temuż JmćPanu Czerniawskiemu pod nieuszczerbieniem[?] z niżey

26wyrażonych Dobr obliguię się Securitatem Super Bonis Suis quibus-

27cunque Omnibus Zapisuiąc ponieważ zaś JmćPan Szabelski[?] Cześnik Kar.[?]

28Dobr Swoich Klucza Pokrzepskiego[?] Dzierżawca zniosszy onus

29obligatorium JmćPana Czerniawskiego ze Wsi Krzypoderyniec[?]

30favore Jnteressow moich teraz ustępuie pomienioney Wsi Pos-

31sessyi, przeto tenże JmćPan Czerniawski w Prowizyi rachuiąc Pro-

32cent po Dziesięć od Sta wyż wyrażoną Wieś Krzypoderyńce[?] trzy-

33mać będzie do oddania Sobie Summy, na ktorym terminie nie

34był wypłacony, tedy in Possessionem teyże Wsi de Anno ad Annum

35wpadać ma, ktory to Skrypt dla większey wagi y waloru Grodow

36nie utwierdzić y rzetelnie Zyście obliguię się in Casu Contraventio-

37nis Forum Grodu Winnickiego lub Ziemstwa Bracławskiego czy[...]

k. 74v (skan 0076, strona lewa)

1też Grodu lub Ziemstwa Kijowskiego Sobie y Sukcessorom moim

2do odpowiadania Zapisuię y naznaczam ręką własną przy wyciśnięciu Pie-

3częci podpisuię Datt. w Lwowie Die Decima Tertia Januarij Mille-

4simo Septingentesimo Sexagesimo Septimo Anno. U tego Skry-

5ptu per oblatam podanego podpis ręki przy Pieczęci na la-

6ku Czerwonym wyciśnioney w te Słowa S. F. Rzewuski Chor. W. W. X. Litt.

7(L.S.) niżey Zaś teyże przypis ręki własney temi Słowy JmćPan

8Pan Kommissarz na Dobra Krzypoderyńce[?] JmćPanu Czerniawskie-

9mu w tey Summie ma Kontrakt Zastawny napisać dwuletni Re-

10peracyą[?] na Gruncie Ustanowić y wszystkie Zwykłe przestrzegać

11S. F. Rzewuski Chor. W. W. X. Litt. pod tym powtorny przypis 887[?]

12tamentu dawniey należy od JmćPana Czerniawskiego mu Rzewuskie-

13go Seweryna Datuię[?] S. F. R. ktory to Skrypt per oblatam poda-

14ny de Verbo ad Verbum do Xiąg Ninieyszych Grod. Winn. iest Jngrosso-

15wany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Słownictwo i łacina: Comparens Personaliter – stawający osobiście; Towarzysz Znaku Pancernego – towarzysz chorągwi pancernej; Czerwone Złote Obrączkowe – dukaty z rantem; Ruble Stare – rosyjskie ruble srebrne; Talary Stare Bite – talary bite (bitej monety); in Eadem quantitate et qualitate – w tej samej ilości i jakości (monety); Dzień S. Tomasza Apostoła Święta Rzymskiego – 21 grudnia (wg kalendarza rzymskiego, gregoriańskiego); Securitatem Super Bonis Suis quibuscunque Omnibus – zabezpieczenie na wszystkich swoich dobrach; onus obligatorium – ciężar zastawny (prawo zastawu); favore Interessow moich – dla dobra moich interesów; de Anno ad Annum – z roku na rok; in Casu Contraventionis – w razie naruszenia; Forum – sąd właściwy; L.S. – miejsce pieczęci; Kommissarz – komisarz (zarządca) dóbr; Kontrakt Zastawny – umowa zastawu dóbr.

Odczyty niepewne: nazwisko podającego (Sękowski?); kwota zbiorcza („Dziesięć Tysięcy Złł” – suma 320 dukatów, 529½ rubla [= 619 zł 15 gr?] i 140 talarów; rachunek trudny do odtworzenia, w tytule marginalnym kwota nieczytelna); nazwisko i urząd dzierżawcy („Szabelski”, „Cześnik Kar.”), nazwa klucza („Pokrzepski”) i wsi („Krzypoderyńce”); ostatni dopisek („powtorny przypis … Seweryna Datuię”) w znacznej części niezrozumiały. Rzewuski – Stanisław Ferdynand, chorąży wielki litewski (por. akt 77); Czerniawski Aleksander – zapewne ten sam, co łowczy owrucki w akcie 75.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dnia 8 lutego 1768 r. Andrzej Sękowski[?] podał do akt grodu winnickiego skrypt Stanisława Ferdynanda Rzewuskiego, chorążego wielkiego litewskiego, wystawiony we Lwowie 13 stycznia 1767 r. dla Aleksandra Czerniawskiego, towarzysza chorągwi pancernej wojska koronnego. Rzewuski zeznał, że pożyczył od Czerniawskiego sumę (podaną jako 10 000 zł) w 320 dukatach obrączkowych, 529½ starego rubla i 140 starych talarach i zobowiązał się zwrócić ją w tej samej monecie w Winnicy w dzień św. Tomasza Apostoła (21 XII) 1767 r., zabezpieczając dług na wszystkich swoich dobrach. Ponieważ dzierżawca jego klucza pokrzepskiego[?], Szabelski[?], ustąpił posesji wsi Krzypoderyńce[?], Czerniawski miał trzymać tę wieś w zastawie zamiast 10% prowizji aż do zwrotu długu, a w razie niespłacenia – z roku na rok. Rzewuski poddał się sądom grodzkim lub ziemskim winnickiemu, bracławskiemu albo kijowskiemu. W dopisku polecił komisarzowi dóbr spisać z Czerniawskim dwuletni kontrakt zastawny na Krzypoderyńce[?].

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 74v (skan 0076, strona lewa – dół)

1Oblata Skryptu od JOXcia JmćPana

2Radziwiłła M.K.G.K. na Summę Urod.

3Czerniawskim danego.

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Februarij Osmego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi

7Winnickiemi y przedemną Woyciechem Jagiełło-

8wiczem protunc Namiesnikiem Burgrabstwa Grod-

9kim Winnickim. Comparens personaliter Urz. JmćPan

10Andrzey Sękowski Ten Skrypt od Urod. Jaku-

11ba Trycyńskiego[?] Jmieniem JOXcia JmćPana Radzi-

12wiłła Marszałka Konfederacyi Generalney Koron-

13ney Urod. Czerniawskim Braci na Summę wnim

14wyrażoną dany Aktami Grodzkiemi Lwowskiemi

15roborowany ratione intro Contentorum ad Acta praesentia Castr. Vinn.

16per Oblatam podał tenoris Sequentis. Niżey na pod-

17pisie wyrażony Znam tym Skryptem moim ktory

18takowey wagi y waloru mieć chce iakoby przed

19Aktami autentycznemi Zeznany był. Jż ia tak z wy-

20raźney woli iako y na fundamencie Speciałney Ple-

21nipotencyi od JOXcia JmćPana Karola Radziwiłła

22Marszałka Konfederacyi generalney Koronney

23[kustosz] y Seymowego

k. 75 (skan 0076, strona prawa)

1y Seymowego Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmego Feria

2Tertia post Festum Sanctae Margarethae Virginis et Martyris w Grodzie

3Lwow.[?] przed Aktami Grod. mnie uczynioney Summy przez rożnych

4tak na JOX. JmćPana Hetmana W. W. X. Litt. Oyca tako y JOXJmć tamże

5Pryncypała Syna Zaciągnione et quidem Summę pierwszą od Urz. JmćPana

6Alexandra Czerniawskiego Towarzysza Znaku Pancernego JOXJmć Stol. Litt. Trzy Tysiące[?]

7Złł Poll. to iest w Złocie Czerwonych Złł Sto Czterdzieści reszte monetą Srebrną w Krolestwie

8Kurrentuiącą w Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Trzecim Dnia Trzeciego Apri-

9lis przez Urz. JmćPana Sobieszczańskiego Ekonoma Klucza Spiczynieckiego[?] na Skrypt

10Zaciągnioną a Zaś do Akt Grodu Winn. Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątego Czwar-

11tego Dnia Czternastego Julij per Oblatam podany wraz z prowizyą przedemną zlikwidowa-

12ną Cztery Tysiące Czterysta Dwadzieścia Pięć Złł Poll. wynoszącą, Drugą Summę od Urz. JmćPa-

13na Czerniawskiego Skarbn.[?] Drohicz.[?] Sześć Tysięcy Siedmset Złł Poll. to iest w Złocie Czerwo-

14nych Złł Trzysta reszte monetą Srebrną w Krolestwie idącą Roku Tysiąc Siedmset

15Sześćdziesiąt Trzeciego Dnia Dwudziestego Czwartego Decembris przez tegoż

16Urz. JmćP. Sobieszczańskiego Kontraktem Zastawnym na Dobra Wieś Zy-

17[...]owce[?] wziętą y przed Aktami tegoż Grodu Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

18siątego Czwartego Roku Dnia Dwudziestego Decembris do Oblaty podaney

19wraz z prowizyą Skomputowaną Dziewięć Tysięcy Trzysta Osmdziesiąt Złł

20Czyniącą, Trzecią Summę od Urz. JmćPana Stefana Czerniawskiego Subdel. Gr. Winn.

21to iest iedną w Złocie Czerwonych Złł Trzydzieści Jeden y moneta Srebrną Dwie-

22ście Dziewięćdziesiąt Siedm gr Sześć przez wyż wyrażonego Urz. JmćPana So-

23bieszczańskiego wziętą wraz z prowizyą Skomputowaną Siedmset Sześćdzie-

24siąt Jeden Złł Poll. gr Dwa wynoszącą, a Zaś Złł Poll. Sześćset in Vim Kapitu-

25lacyi, tudzież Złł Poll. Dwieście Expensowych w Targowicy[?] JOXJmć na Kommissyi

26wydaney Tysiąc Dziewięćset Sześćdziesiąt Dziewięć Złł Poll. gr Osmnaście Ry-

27czałtem[?], od ktorey Prowizya niepowinna być rachowana wraz Skompu-

28nowawszy y Skomputowawszy y one za rzetelną uznawszy tymże JchMćiom PP. Czerniaw-

29skim Braci między Sobą Rodzonym w Roku da Bog Przyszłym Tysiącznym Siedm-

30setnym Sześćdziesiątym Dziewiątym w Pierwszy Poniedziałek po Trzech Krolach Rzym-

31skich przed Aktami Grodu Lwowskiego wraz z Prowizyą od wyliczonej Summy

32to iest Piętnastu Tysięcy Siedmiuset Siedmdziesiąt Czterech Złł Poll. po Dziesięć Złł Poll.

33od Sta rachuiąc oddać y rzetelnie wyliczyć deklaruię y zapisuię się, ktorey to Summie

34Piętnastu Tysiącom Siedmiuset Siedmdziesiąt Czterem Złł Poll. gr Osmnastu bespie-

35czeństwo na Dobrach tegoż JOXJmć Ogulnie wszystkich osobliwie na Śwityszowce[?] lasce[?] Wołyni[?]

36w Powiecie[?] Krzemien.[?], a w Kluczu Jampolskim leżącey ostrzegam, a iezelibym pomienioney

37Summy Piętnastu Tysięcy Siedmiuset Siedmdziesiąt Czterech Złł Poll. gr Osmnastu y

38Prowizyi od niey należącey na oznaczonym Dniu nie miał oddać tedy wspomnioną Wieś

39Śwityszowkę[?] ad Correspondentiam wypuścić obowiązuię się, o co in Casu Contraventionis Fo-

40rum Grodu lub Ziemstwa Krzemien. albo Trybunał Koronny, a w Czasie bez Krolewia Sądow Kap-

41turowych tegoż Miesiąca[?] lub Woiewodztwa Amputatis Omnibus beneficijs Juris quot quot Sunt do

42odpowiadania naznaczam y Oficyalną[?] Dokumenta dawnieysze Oryginalne wyż wyrażonym

43JchPanom odbieram, a z odebranych Copeti[?] Skrypt Ewikcyi[?] ktory to Skrypt przed Akta-

44mi Autentycznemi roborować przyrzekam na co się dla większey wagi y pewności przy

45Pieczęci ręką moią własną podpisuię. Datt. w Lwowie Dnia Czwartego Januarij Tysiącznego

46Siedmsetnego Sześćdziesiątego Osmego Roku. U tego Skryptu per Oblatam podanego podpis ręki

47przy Pieczęci na laku Czerwonym y Roboracyi Grodu Lwow. w te Słowa Jakub Trycyński[?] (L.S.)

48Feria Tertia pridie Festi SS. Fabiani et Sebastiani Mart. Anno Domini Millesimo Septingentesimo Sexa-

49gesimo Octavo praesens Scriptum Actis Castr. Capitt. Leopolien. est Roboratum. Ktory to Skrypt iak się

50w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych Grodz. Winn. iest wpisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Uwaga o odczycie: k. 75 zapisana bardzo drobnym, gęstym pismem; wiele wyrazów, nazw i niektóre kwoty odczytano niepewnie ([?]) lub wcale ([...]). Pewne są: data wpisu, data skryptu (Lwów, 4 I 1768), roboracja (19 I 1768), termin zwrotu (pierwszy poniedziałek po Trzech Królach 1769, gród lwowski), łączna suma 15 774 zł 18 gr z 10% prowizją.

Skróty i łacina: M.K.G.K. – Marszałek Konfederacji Generalnej Koronnej; JOXJmć – Jaśnie Oświecony Książę Jegomość; Hetman W. W. X. Litt. – hetman wielki Wielkiego Księstwa Litewskiego; Pryncypał – mocodawca; Stol. Litt. – stolnik litewski (właściciel chorągwi pancernej, por. akt 75); Subdel. Gr. Winn. – subdelegat grodzki winnicki; Feria Tertia post Festum S. Margarethae Virginis et Martyris – wtorek po św. Małgorzacie (14 VII 1767 – św. Małgorzaty obchodzono 13 lipca; data pełnomocnictwa); in Vim Kapitulacyi – tytułem kapitulacji (?); Ryczałtem – łącznie, bez rozliczenia; ad Correspondentiam – w odpowiedniej wysokości (proporcjonalnie do długu); in Casu Contraventionis – w razie niedotrzymania; Amputatis Omnibus beneficiis Juris quot quot sunt – z wyłączeniem wszystkich dobrodziejstw prawa, ile ich jest; Feria Tertia pridie Festi SS. Fabiani et Sebastiani Martyrum – we wtorek, w wigilię świętych Fabiana i Sebastiana (19 I 1768); Scriptum Actis Castrensibus Capitanealibus Leopoliensibus est roboratum – skrypt został zatwierdzony w aktach grodzkich lwowskich.

Kontekst: Karol Stanisław Radziwiłł „Panie Kochanku” (1734–1790), wojewoda wileński, w 1767 r. marszałek konfederacji radomskiej (generalnej koronnej) i sejmu Repninowskiego; jego ojciec Michał Kazimierz „Rybeńko” (zm. 1762) był hetmanem wielkim litewskim. Długi zaciągnięte u braci Czerniawskich (Aleksandra – towarzysza pancernego, drugiego – skarbnika drohickiego[?], i Stefana – subdelegata grodzkiego winnickiego) przez ekonoma Sobieszczańskiego w latach 1763–1764 (m.in. zastaw wsi „Zy[...]owce”[?]) zlikwidował pełnomocnik Radziwiłła Jakub Trycyński[?] na łączną sumę 15 774 zł 18 gr. Lokalizacja zabezpieczenia („Śwityszówka[?] … w Kluczu Jampolskim”) niepewna; Jampol – miasteczko na Wołyniu (pow. krzemieniecki), co zgadza się z wyborem sądów krzemienieckich.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

Dnia 8 lutego 1768 r. Andrzej Sękowski[?] podał do akt grodu winnickiego skrypt wystawiony we Lwowie 4 stycznia 1768 r. (zatwierdzony w grodzie lwowskim 19 stycznia 1768 r.) przez Jakuba Trycyńskiego[?], pełnomocnika księcia Karola Radziwiłła, marszałka konfederacji generalnej koronnej i sejmu. Na mocy pełnomocnictwa z 14 lipca 1767 r. Trycyński zlikwidował długi zaciągnięte przez ekonoma Sobieszczańskiego w imieniu Radziwiłłów (ojca – hetmana wielkiego litewskiego – i syna) u braci Czerniawskich: Aleksandra, towarzysza chorągwi pancernej stolnika litewskiego (z 1763 r., z prowizją 4425 zł), drugiego brata (z zastawu wsi z 1763 r., z prowizją 9380 zł[?]) i Stefana, subdelegata grodzkiego winnickiego (761 zł 2 gr), oraz 600 zł tytułem „kapitulacji” i 200 zł kosztów komisji w Targowicy[?]. Łączną sumę 15 774 zł 18 gr zobowiązał się zwrócić Czerniawskim z 10% prowizją przed aktami grodu lwowskiego w pierwszy poniedziałek po Trzech Królach 1769 r., zabezpieczając ją na wszystkich dobrach księcia, zwłaszcza na wsi Śwityszówka[?] w kluczu jampolskim, którą w razie niezapłacenia miał wypuścić wierzycielom w zastaw; poddał się sądom krzemienieckim lub Trybunałowi Koronnemu.

Transkrypcja

k. 75v (skan 0077, strona lewa)

1Oblata Kwitu ręcznego wraz Skry-

2ptem od Konwentu Horodyskiego[?]

3JOX. JmćPanu Antoniemu Czetwertyńskiemu

4Stście Danicy[?] danego.

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Februarij Dziewiątego Dnia.

7Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną Woy-

8ciechem Jagełłowiczem protunc Namiesn. Burgrab. Gr. Winn. Comparens

9Pltr Urz. JmćPan Antoni Dyszkiewicz[?] Ten Kwit ręczny wraz Skryptem

10od Konwentu Horodyskiego[?] na Osobę JOXcia JmćPana Antoniego Czetwer-

11tyńskiego Starościca Danicy[?] dany ratione intro Contentorum ad Acta praesentia

12Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał tenoris Sequentis. Niżey

13na podpisie wyrażony Znam tym Skryptem moim Jż Summę

14Trzy Tysiące Złł Poll. przez S.P. JOXcia JmćPana Felicyana Swia-

15topełka Czetwertyńskiego Starosty Danicy[?] Oyca u Wiel. JmćP.

16Pana Mikulicza wziętą y pożyczoną y na Wsi Antonopolu

17assekurowaną, a przez JmćPana Mikulicza Oyca Wieleb.

18JmćPannie Franciszce Mikuliczownie Zakonnicy Kon-

19wentu Dubieńskiego Corce in vim dotis dysponowaną, wziąwszy

20ną maiąc Kommissyą od Konwentu Dubieńskiego od JOXcia

21JmćPana Antoniego Swiatopełka Czetwertyńskiego Starościca Da-

22nicy[?] Syna y Dobr przerzeczonych Antonopola teraznieyszego

23Dziedzica odebrałem y za ewikcyą u JOXcia JmćPana Alexandra

24Swiat. Czetwertyńskiego Podkomorzego Wdztwa Bracł. zostawa-

25łem, a że nie maiąc w Roku Tranzakcyi oryginalnych do Gro-

26dowego Kwitu potrzebnych więc teraz ninieyszym Skry-

27ptem z odebrania przerzeczoney Summy Trzech Tysięcy Złł

28Poll. Kapitalney kwituię wspomnionego JOXcia JmćPana Antoniego

29Czetwertyńskiego Starościca Danicy[?] y w czasie naydalszym

30Niedziel Czterech do Grodu Winn. z Plenipotencyą Specialną

31Konwentu Dubieńskiego do Grodowego Zakwitowania ze-

32stać obowiązuię się y powinien będę, na co dla lepszey wagi

33y pewności ręką własną podpisuię się. Datt.

34w Lwowie Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Roku

35Dnia Dwunastego Stycznia. Xiądz Alexander. U tego Kwitu

36wraz Skryptem per Oblatam podanego podpis Ręki przy pieczę-

37ci wyciśnioney na laku Czerwonym w te Słowa Xiądz Alexan-

38der Wierzbowski Przeor Konw. Horod.[?] (L.S.) Ktory to Kwit

39per Oblatam podany de verba ad verbum do Xiąg

40ninieyszych Grodzkich Winnickich iest Jngrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: JOX. JmćPan – Jaśnie Oświecony Książę Jegomość Pan; Stście / Starościc – syn starosty; Wieleb. – Wielebna (tytuł zakonnicy); Konw. Horod.[?] – konwent horodyski (?); ratione intro Contentorum ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per Oblatam – z powodu treści do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; tenoris Sequentis – następującej treści; assekurowana – zabezpieczona; in vim dotis – tytułem posagu (wiana zakonnego); Kommissya – pełnomocnictwo, zlecenie; ewikcya – rękojmia; Niedziel Czterech – czterech tygodni; de verbo ad verbum – słowo w słowo; L.S. – miejsce pieczęci.

Odczyty niepewne: nazwa konwentu w tytule i podpisie („Horodyski”; w tekście mowa o konwencie dubieńskim, którego pełnomocnikiem był przeor), tytuł starostwa Czetwertyńskich („Danicy”, „Starosty Danicy” – może Daniłowice/Danków?), nazwisko podającego (Dyszkiewicz?). Z aktu 86 wynika, że A. Wierzbowski był karmelitą, przeorem konwentu „Horodyskiego”, a F. Mikuliczówna – zakonnicą karmelitanek (bosych?) w Dubnie; data kwitu – 12 I 1768 – potwierdzona w akcie 86. Antonopol – wieś w województwie bracławskim, dobra Czetwertyńskich. Franciszka Mikuliczówna – karmelitanka konwentu w Dubnie, której ojciec przeznaczył wierzytelność na posag zakonny.

Streszczenie

Dnia 9 lutego 1768 r. Antoni Dyszkiewicz[?] podał do akt grodu winnickiego kwit ręczny, wystawiony we Lwowie 12 stycznia 1768 r. przez ks. Aleksandra Wierzbowskiego, karmelitę, przeora konwentu horodyskiego[?], działającego z polecenia konwentu dubieńskiego. Przeor zaświadczył, że odebrał od księcia Antoniego Światopełka Czetwertyńskiego, starościca danickiego[?], obecnego dziedzica wsi Antonopol, sumę 3000 zł polskich, którą jego zmarły ojciec, książę Felicjan Światopełk Czetwertyński, starosta danicki[?], pożyczył od Mikulicza i zabezpieczył na Antonopolu, a którą Mikulicz przeznaczył jako posag zakonny swej córce Franciszce, karmelitance konwentu dubieńskiego. Ponieważ przy transakcji nie miał oryginalnych dokumentów, kwitował Czetwertyńskiego tym skryptem i zobowiązał się w ciągu czterech tygodni stawić w grodzie winnickim z pełnomocnictwem konwentu dubieńskiego dla formalnego kwitu; rękojmię zapewniał książę Aleksander Światopełk Czetwertyński, podkomorzy bracławski.

Transkrypcja

k. 76 (skan 0077, strona prawa)

1Oblata Kwitu ręcznego z Prowizyi

2od Summy od X. JmćP. Wierzbow-

3skiego Karmelity JOX. JmćP. Anto-

4niemu Czetwertyńskiemu S.D. danego.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

6Miesiąca Februarij Dziewiątego Dnia.

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

8y przedemną Woyciechem Jagiełłowiczem protunc Namiesnikiem

9Burgr. Grod. Winn. Comparens Pltr Urz. JmćPan Antoni Dysz-

10kiewicz[?] Ten Kwit ręczny z prowizyi od Summy Trzech Tysię-

11cy Złł Poll. przez połowę wypłaconey JOX. JmćPanu Antoniemu Czet-

12wertyńskiemu Stście Danicy[?] od X. JmćP. Wierzbowskiego Kar-

13melity Konwentu Horodyskiego[?] dany ratione intro Contentorum ad Acta praesentia

14Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał tenoris Sequentis. Ni-

15żey na podpisie wyrażony Znam Kwitem moim Jż od JOX. JmćP.

16Antoniego Swiat. Czetwertyńskiego Starościca Danicy[?] od Summy

17Trzech Tysięcy Złł Poll. posagowey Wielebney JmćPanny

18Franciszki Mikuliczowny Zakonu Panien Karmelitanek ode-

19brałem prowizyi od Dnia Piętnastego Miesiąca Novembris

20Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Szostego do Dnia Jedyna-

21stego Czerwca w Roku przeszłym Tysiącznym Siedmsetnym

22Sześćdziesiątym Siodmym przez połowę Ponieważ JOX. JmćP.

23Janusz Czetwertyński Podkomorzy JKMci do Aktu Działu dru-

24gie połowę wypłacił. A od Dnia Jedynastego Czerwca

25w Roku Tysiącznym Siedmsetnym Sześćdziesiątym Siod-

26mym do Dnia Dwunastego Stycznia w Roku teraźnieo-

27szym Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątym Osmym do Czasu

28oddania Summy Kapitalney w Ręce y za Ewikcyą JOX.

29JmćP. Alexandra Swiat. Czetwertyńskiego Podkomorzego Wdztwa

30Bracł. odebrałem Złł Poll. Dwieście Jeden groszy Dwadzieścia

31puł trzecia dico numero Dwieście ieden Złł Poll. groszy Dwa-

32dzieścia Dwa y puł z ktorey zupełnie odebraney prowizyi

33JOX. JmćP. Dobrodzieja kwituię y na to ręką własną podpisuię.

34Datt. w Lwowie Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Roku

35Dnia Dwunastego Stycznia. U tego Kwitu per oblatam po-

36danego podpis Ręki przy pieczęci na Laku Czerwonym

37wyciśnioney w te Słowa Xiądz Alexander Wierzbowski

38Przeor Horod.[?] Karmelita mp. (L.S.) Ktory to Kwit iak się w sobie

39ma Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych iest Zapisany.

40[dopisek inną ręką:] [...] w Cz.[?] Kozłanowski[?] Wiel. [...] S.D. Służąca[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: JOX. JmćP. – Jaśnie Oświecony Książę Jegomość Pan; S.D. / Stście Danicy[?] – starościc danicki (?); Podkomorzy JKMci – podkomorzy Jego Królewskiej Mości; Wdztwo Bracł. – województwo bracławskie; ratione intro Contentorum … per Oblatam – z powodu treści do niniejszych akt grodzkich winnickich przez oblatę; tenoris Sequentis – następującej treści; Akt Działu – akt podziału (majątkowego); za Ewikcyą – za rękojmią; „Dwadzieścia puł trzecia” – dwadzieścia dwa i pół (staropolskie liczenie: „pół trzecia” = 2½); dico numero – mówię liczbą; mp. (manu propria) – własnoręcznie; L.S. – miejsce pieczęci.

Kontekst: kwit uzupełnia akt 85 (kwit z sumy kapitałowej 3000 zł – posagu zakonnego Franciszki Mikuliczówny, karmelitanki dubieńskiej). Za okres 15 XI 1766 – 11 VI 1767 ks. Antoni płacił połowę prowizji, bo drugą połowę na mocy aktu działu wypłacił ks. Janusz Czetwertyński, podkomorzy królewski; za okres 11 VI 1767 – 12 I 1768 (do zwrotu kapitału) przeor odebrał łącznie 201 zł 22½ gr (w liczbie słownej: „dwieście jeden … dwadzieścia dwa i pół”). Dopisek pod aktem (inną ręką, zapewne adnotacja o wydaniu ekstraktu) odczytany tylko fragmentarycznie.

Streszczenie

Dnia 9 lutego 1768 r. Antoni Dyszkiewicz[?] podał do akt grodu winnickiego kwit ręczny wystawiony we Lwowie 12 stycznia 1768 r. przez ks. Aleksandra Wierzbowskiego, karmelitę, przeora konwentu horodyskiego[?], dla księcia Antoniego Światopełka Czetwertyńskiego, starościca danickiego[?]. Przeor potwierdził odebranie prowizji od sumy 3000 zł – posagu zakonnego Franciszki Mikuliczówny, karmelitanki: za okres od 15 listopada 1766 do 11 czerwca 1767 r. w połowie (drugą połowę zapłacił na mocy aktu działu ks. Janusz Czetwertyński, podkomorzy królewski), a za okres od 11 czerwca 1767 do 12 stycznia 1768 r., tj. do zwrotu kapitału za rękojmią ks. Aleksandra Światopełka Czetwertyńskiego, podkomorzego bracławskiego, w całości – łącznie 201 zł 22½ gr – i kwitował księcia z całej prowizji.

Transkrypcja

k. 76v (skan 0078, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarij Dziewiątego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną Woy-

4ciechem Jagełłowiczem ptunc Namiesn. Burgrabstwa Grod. Winnic.

5Stanowszy oczewisto Woźny Gen. Wwa Bracł. y Ziem[?] Opatr.[?] Maciey

6Szczygielski [...] Rel. Swoiey iawnie ustnie y dobrowol-

7nie zeznał że on Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Mie-

8siąca Februarij Osmego Dnia na affektacyą y Prawną Rekwizycyą

9Wiel. JmćPana Kantego Jana Dunina Wąsowicza Stca Drohom.

10maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi Wiar y Godnych Urod. JmPa-

11now Michała Zaręby y Jakuba Kurlutowskiego[?] był w Dobrach

12Wsi Kochanowce, alias Kochanogrodzie[?] w Wwie Bracł. w Powiecie Win-

13nickim Leżących, gdzie będąc w tychże Dobrach Wsi Kochanowce osmiey[?]

14Części tychże Dobr. [...] Juris Naturae[?] y Cessyi Sobie zpomię-

15dzy innych Konsukcessorow Służących ze wszystkiemi tejże Części

16Poddanemi Pieszemi y Ciągłemi Onych Powinnosciami Dania-

17mi Daninami, Robociznami wszelkim Posłuszenstwem, Polami

18Rolami Sianożęciami, Lasami Gaiami, Stawami Rzekami Rze-

19czkami, młynami ich Arędą Karczemną, Budynkami Chałupami Pa-

20siekami Pasieczyskami[?], Sadami, Ogrodami, wszelkiemi Dochoda-

21mi y Prowentami zgoła zewszystkiemi Attynencyami y do tey Ze[?]

22Części przynależytosciami w Realną spokoyną Dziedziczną W[...]

23[...]anda[?] nemine Contradicente ac impugnante wwiązał Posses-

24syą Jntromittował Poddanych do Gromady Zwoławszy Onymże Ono-

25wym Possessorze y Dziedzicu Obwieściwszy wszelkie im Posłu-

26szenstwo odbywać Zalecił y podatki wypłacać przykazał w Czym

27Szlachty przytomney oswiadczywszy się zatym odiechał y tu ad

28Acta[?] przybywszy prawdziwey Jntromissyi uczynił y Zeznał Relacyą

29De quo praesens [...] Rel. mowiący[?] Szczygielski Woźny

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Grod. Winn. – grodzkiemi winnickiemi; ptunc (protunc) – podówczas, pełniący obowiązki; Namiesn. Burgrabstwa – namiestnik burgrabstwa; Woźny Gen. Wwa Bracł. – woźny generał województwa bracławskiego; Opatr. – opatrzny (tytuł osób nieszlacheckich); Rel. – relacja; affektacya y prawna rekwizycya – życzenie i prawne wezwanie; Stca Drohom. – starosta drohomyski (Drohomyśl); Strona Szlachty – szlachta jako świadkowie (tzw. strona) przy czynności woźnego; Juris Naturae[?] y Cessyi – z prawa naturalnego (dziedziczenia) i z cesji; Konsukcessorowie – współspadkobiercy; Attynencye – przynależności; nemine Contradicente ac impugnante – bez niczyjego sprzeciwu i oporu; intromittował – wwiązał w posiadanie; De quo praesens … Relatio – o czym niniejsza relacja.

Kontekst i uwagi do odczytu: intromisja jest wykonaniem cesji, którą Kanty Jan Dunin Wąsowicz nabył od współspadkobierców; akt 89 (zapis cesji z 10 II 1768) pokazuje, że już następnego dnia odstąpił on swą część w Kochanogrodzie Ludwikowi Ożarowskiemu. Nazwa „Kochanowce alias Kochanogród” – w akcie 89: „Kochanogroda alias Kochanowiec”, „Klucz Kochanogrodzki”. Kilka miejsc (wiersze 6, 14, 22–23, 29) odczytano niepewnie; drugie nazwisko świadka (Kurlutowski) niepewne.

Streszczenie

Dnia 9 lutego 1768 r. woźny generał województwa bracławskiego Maciej Szczygielski zeznał przed Wojciechem Jagiełłowiczem, pełniącym obowiązki namiestnika burgrabstwa grodzkiego winnickiego, że 8 lutego 1768 r., na żądanie Kantego Jana Dunina Wąsowicza, starosty drohomyskiego, w obecności szlachciców Michała Zaręby i Jakuba Kurlutowskiego[?], był we wsi Kochanowce alias Kochanogród w województwie bracławskim, powiecie winnickim, i wwiązał Dunina Wąsowicza w realne, spokojne i dziedziczne posiadanie (ósmej[?]) części tych dóbr, przysługującej mu z prawa dziedziczenia i z cesji współspadkobierców, ze wszystkimi poddanymi, powinnościami, polami, lasami, stawami, młynami, arendą karczemną, budynkami, pasiekami, sadami i dochodami. Zwołanej gromadzie oznajmił nowego posesora i nakazał mu posłuszeństwo oraz płacenie podatków. Intromisja odbyła się bez sprzeciwu.

Transkrypcja

k. 76v (skan 0078, strona lewa, dół)

1Roboracya Skryptu od JW. Leżenskiego L.L.[?]

2Wiell. Stawiskiemu C.S. danego

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Februarij Dziesiątego Dnia

5Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

6Onufrym Czaykowskim namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Winnickim Com-

7parens Pltter JW. JmćPan Franciszek z Leżenic[?] Leżenski L.L.[?] D.W.[?] Zdrowy będąc na Ciele y umyśle

8odstąpiwszy Swey własney należney Ziemskiey Juryzdykcyi Prawu Forum Powiatu

9y Wdztwa a pod Teraźnieyszy roborationis Akt Dobrowolnego Zeznania Swego

10z Potomkami y Sukcessorami Swemi Całe się poddaiąc y wiedząc wiadomo iawno czym

11ustnie y dobrowolnie zeznawa że JmćPan zeznawaiący Skrypt od Siebie na Summę Złł

12Poll. Dwa Tysiące Trzysta Ośmdziesiąt Annô Millesimo Septingentesimo Sexagesi-

13mo Octavo Die Undecima Februarij w Winnicy dany y Służący[?] Wiell. JmćPanu Jano-

14wi Stawiskiemu Cześnikowi Sochaczew. rōne Intro Contentis we wszystkich Punk-

15tach Klauzulach y Ligamentach podług opisu Subscriptione na wszystkich Dobrach appro-

16buie Confirmuie y ratifikuie praesentis recognitionis vigore Fr. Leżenski L.L.[?] D.W.[?] Podol.

17[kustosz:] Zapis Cessionis

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Roboracya – umocnienie (zatwierdzenie) dokumentu przez zeznanie go w aktach; Comparens Pltter (personaliter) – stawiwszy się osobiście; JW. JmćPan – Jaśnie Wielmożny Jegomość Pan; Wiell. – wielmożny; Forum – sąd właściwy; roborationis Akt – akt roboracji; Złł Poll. – złotych polskich; Anno Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Die Undecima Februarij – roku 1768, dnia 11 lutego; rōne (ratione) Intro Contentis – z powodu treści w nim zawartej; Ligamenta – zobowiązania, rygory; Subscriptione – podpisem; approbuie Confirmuie y ratifikuie praesentis recognitionis vigore – zatwierdza, potwierdza i ratyfikuje mocą niniejszego zeznania; C.S. – cześnik sochaczewski.

Uwagi: skrót urzędu Leżeńskiego („L.L. D.W. Podol.”; w nagłówku „L.L.”) odczytany niepewnie – zapewne urząd ziemski w województwie podolskim. Data skryptu (11 lutego) jest późniejsza niż data wpisu (10 lutego) – możliwy błąd pisarza lub mój błąd odczytu (np. „Januarij”). Kustosz „Zapis Cessionis” zapowiada akt 89 na k. 77.

Streszczenie

Dnia 10 lutego 1768 r. przed Onufrym Czajkowskim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, stawił się osobiście Franciszek Leżeński, urzędnik ziemski (województwa podolskiego[?]), i poddając się jurysdykcji grodu winnickiego, dobrowolnie zatwierdził (roborował) swój skrypt na sumę 2380 zł polskich, wystawiony w Winnicy (datowany 11 lutego[?] 1768) Janowi Stawiskiemu, cześnikowi sochaczewskiemu, we wszystkich punktach, klauzulach i zobowiązaniach, z zabezpieczeniem na wszystkich swoich dobrach.

Transkrypcja

k. 77 (skan 0078, strona prawa)

1Zapis Cessionis od JW.

2Wąsowicza JW. Ożarowskiemu

3Stcy[?]

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Februarij Dziesiątego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną Onufrym

7Czaykowskim pnie Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn. Compns Plter Wiel.

8JmćPan Jan Kanty Dunin Wąsowicz Stca Drohomyski tę Cessyą na Dobra

9Części Konchangrod cum Attinentiis ac Wiel. Ludwika Ożarowskiego S.G.R. et

10Personam Suam[?] Actis Praesentibus Castr. Vinn. Zeznał de tenore tali Ja Jan

11Kanty Dunin z Smogorzowa Wąsowicz Starosta Drohomyski Zdrowy będąc

12na Ciele y umyśle odstąpiwszy Swey własney należney Ziemskiey Juryzdykcyi

13Prawa Forum Powiatu y Wdztwa, a pod teraźnieyszy Akt dobrowolnego Zezna-

14nia Swojego w całe się z Potomkami y Sukcessorami Swemi poddaię wiadomo

15y iawno Czynię ustnie y dobrowolnie Zeznawam że Ja zeznawaiący maiąc

16Część Dziedziczną w Dobrach Kluczu Kochanogrodzkim z Sorte Wiel. Anto-

17niego Dunina z Smogorzowa Wąsowicza Podcz.[?] Sanoc.[?] [...] Kislaley[?]

18Oyca mego na Teyże po niegdy S.P. JW. Stanisławie Chomętowskim Wo-

19iewodzie Mazowieckim Hetmanie Polnym Koronnym przez Głowę Anny Chle-

20wickiey a per Consequens Wiel. Wacława Wąsowicza Prawem

21Bliższym y naturalnym Spadłey y należącey, a przez Cessyą Fe[?]-

22ria [...] pt Dnicam Palmarum [...] proxima Anno Dni Millesimo Septingentesimo

23Quinquagesimo Septimo w Grodzie Sanockim Generalnie z Inszemi Suk-

24cessorami cum Omni Securitate nabytey tęże Część virtute Cessyi wy-

25żey wspomnianey mnie Służącey Ceduię ze wszystkiemi Potomkami y

26Sukcessorami Wiecznemi, a nigdy nieodzownemi Czasy daię, daruię

27y ustępuię Potomkom y Sukcessorom Wiel. JmćPana Ludwika Oża-

28rowskiego Subdelt. Grod. Radomsk. daię moc y władzę tęż Część Dobr

29Wsi Kochanogroda, alias Kochanowiec[?] Koziniec[?] y Inszemi z przyległo-

30sciami dać darować, iako Chcieć będzie, Szafować Dysponować y ku

31naylepszemu Swemu pożytkowi obrocić wolen tedy iest y będzie Wiel.

32Jure quaesito tę Dobra Wiecznemi Czasy Dysponować, lub też na

33Czyię kolwiek Osobę moc Prawa Swojego wlać y Wiecznemi Czasy

34ustąpić Wiel. Zeznawaiący tak Sam przez Siebie, iako też

35przez Sukcessorow Swoich od wszelkich Impedymentow Prawnych

36y nieprawnych od kogo kolwiek zachodzących cum Omni Securitate

37Sumptu[?] tueri et evincere ma y powinien będzie, ani Sam, ani Ża-

38dni[?] Potomkowie y Sukcessorowie Wiel. Zeznawaiącego Za-

39dney y naymnieyszey przeszkody tak Panemu Wiel. Ludwikowi

40Ożarowskiemu y następcom Onego Czynić niemaią y niepowin-

41ni będą, a tak żadnego rekursu, ani Regressu do Dobr Części

42wyż wspomnianey de Actu et Dato przez Specifikowaney Ces-

43syi Sobie Służącey nabytey: Salva meliorationi[?] Dobr

44[kustosz:] prze[z]

k. 77v (skan 0079, strona lewa)

1przez Głowę Anny Chlewickiey Spectantis nie zostawiaiąc wszelkiey do

2[...] Prawney y Nieprawney perpetuis Temporibus Zagradzam co wszystko

3[...] Czynić y dotrzymać ma y powinien będzie, a to pod Zakładem Summy

4Tysiąca Osmset Złł Poll. Sam Sobie Potomkom y Sukcessorom Swoim na-

5znaczam, a w Czasie niedotrzymania Forum ubiquinarium et Termi-

6num peremptorium w każdym Sądzie y Urzędzie, a osobliwie w Sądach

7Grod. w Winn. y Latycz., iako też y w Ziemstwie Bracł. y Latyczowskim lub

8w Trybunale Koronnym Prowincyi Małopolskiey, a broń Boże bez Krolewia

9w Sądach Kapturowych, lub iakie kolwiek na tenczas Rzeczypospolitey uchwalone

10będą Sam Sobie y Potomkom Swoim do odpowiadania naznaczam y na to się

11przy wyż[?] wszystkich Artykułach y Swey[?] Pieczęci ręką własną podpisuię

12Datt. w Winnicy Dnia Dziesiątego Februarij Millesimo Septingentesimo

13Sexagesimo Octavo. U tey Cessyi podpis Ręki tak Wiel. przy Pieczę-

14ci na Laku Czerwonym wyciśnioney tak Wiel. Zeznawaiącego takoż y Pod-

15pisow w te Słowa Jan K.ty z Smog. Wąsowicz mp. (L.S.) Proszony Przyiaciel

16do tey Cessyi Jana Kantego Wąsowicza Stcy Wiel. Ludwikowi Oża-

17rowskiemu Ręką Moią Własną podpisuię się Jan K. Bussewicz[?] S.[...]

18Proszony Przyiaciel do tey Cessyi od Wiel. Wąsowicza, Stcy Wiel. Oża-

19rowskiemu podpisuię się Andrzey Szkowski[?] mp. Ktora to Cessya iako

20się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg Ninieyszych Grod. Winn. iest Za-

21ingrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Compns Plter (comparens personaliter) – stawiwszy się osobiście; cum Attinentiis – z przynależnościami; S.G.R. / Subdelt. Grod. Radomsk. – subdelegat grodzki radomski; Actis Praesentibus Castr. Vinn. – niniejszym aktom grodzkim winnickim; de tenore tali – takiej treści; z Sorte – z działu (schedy); S.P. – świętej pamięci; per Consequens – w konsekwencji; feria … post Dominicam Palmarum proxima – w … dzień tygodnia po najbliższej Niedzieli Palmowej (data cesji z 1757 r. w grodzie sanockim, dokładny dzień nieodczytany); Anno Domini Millesimo Septingentesimo Quinquagesimo Septimo – roku 1757; cum Omni Securitate – z wszelkim zabezpieczeniem; virtute Cessyi – mocą cesji; Jure quaesito – prawem nabytym; Impedymenta – przeszkody; Sumptu[?] tueri et evincere – (własnym kosztem) bronić i ewinkować (zapewnić spokojne posiadanie); de Actu et Dato – z aktu i daty; Salva melioratione – z zastrzeżeniem ulepszeń (melioracji); Spectantis – należącej; perpetuis Temporibus – na wieczne czasy; Zakład – kara umowna; Forum ubiquinarium et Terminum peremptorium – sąd wszędzie właściwy i termin zawity; Bezkrólewie – interregnum; Sądy Kapturowe – sądy konfederacji kapturowej w czasie bezkrólewia; mp. – manu propria, własnoręcznie; L.S. – miejsce pieczęci; zaingrossowana – wpisana do ksiąg.

Kontekst: Stanisław Chomętowski (ok. 1673–1728), wojewoda mazowiecki i hetman polny koronny, był właścicielem dóbr kochanogrodzkich na Podolu (Bracławszczyźnie). Część tych dóbr przeszła „przez głowę” Anny Chlewickiej[?] na Wąsowiczów (Wacław, Antoni – ojciec wystawcy); Jan Kanty Dunin Wąsowicz skupił udziały innych spadkobierców cesją zeznaną w grodzie sanockim w 1757 r., został wwiązany 8 II 1768 (akt 87), a 10 II 1768 odstąpił swą część Ludwikowi Ożarowskiemu. Urząd ojca (Podcz. Sanoc.?) i kilka słów w wierszach 14, 19–20, 36–37 odczytane niepewnie. Kustosz „prze[z]” na k. 77 i początek k. 77v mogą sugerować, że między stronami brak części zdania lub że pisarz powtórzył formułę.

Streszczenie

Dnia 10 lutego 1768 r. przed Onufrym Czajkowskim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Jan Kanty Dunin z Smogorzowa Wąsowicz, starosta drohomyski, zeznał cesję na rzecz Ludwika Ożarowskiego, subdelegata grodzkiego radomskiego. Wąsowicz posiadał dziedziczną część w kluczu kochanogrodzkim, pochodzącą z działu ojca Antoniego Dunina Wąsowicza, a wywodzącą się ze spadku po Stanisławie Chomętowskim, wojewodzie mazowieckim i hetmanie polnym koronnym, przez Annę Chlewicką[?] i Wacława Wąsowicza; resztę praw nabył cesją od współspadkobierców zeznaną w grodzie sanockim w 1757 r. Tę część wsi Kochanogród alias Kochanowce wraz z przyległościami ceduje na wieczne czasy Ożarowskiemu i jego sukcesorom z pełną swobodą dysponowania, zobowiązując się bronić go od wszelkich roszczeń pod zakładem 1800 zł; jako sądy właściwe wskazuje grody winnicki i latyczowski, ziemstwa bracławskie i latyczowskie, Trybunał Koronny małopolski oraz – na wypadek bezkrólewia – sądy kapturowe. Cesję podpisali wystawca (z pieczęcią) oraz jako proszeni przyjaciele Jan K. Bussewicz[?] i Andrzej Szkowski[?].

Transkrypcja

k. 77v (skan 0079, strona lewa)

1Kwit wzaiemny między Wiel. Natko-

2wskim Ł.D. a Urod. Kendorowskim

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Februarij Jedynastego Dnia

5Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną Tomaszem Czar-

6kowskim Namiesn. Burgrab. Grod. Winn. Podprzysięgłym Compts Pltes Wiell.

7JmćPan Maciey Natkowski Łowczy Drohicki et principaliter Urod. JmćPan Mi-

8chał Kendorowski[?] Zdrowi będąc na Ciałach y umysłach odstąpiwszy Swey wła-

9sney należney Ziemskiey Juryzdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wdztwa, a pod tera-

10źnieyszy Akt dobrowolnego wzaiemnego Kwitowego Zeznania Swojego

11w całe się z Potomkami y Sukcessorami Swemi poddaiąc y wiedząc wiadomo

12iawno Czynią ustnie y dobrowolnie Zeznaią, że Strony Zeznawaiące maiąc z

13Sobą z Sąsiedztwa pochodzące dawne Zatargi, a z tych wynikaiące różne pro-

14cessa y Prelekcye Prawne, ktorych nie chcąc daley promowować za wspolną

15ugodą wszelkie pretensye, tak z Prawa iako też y z Innych iakich-

16kolwiek pochodzących okoliczności, osobliwie z [...] Bary[?] Woreley[?]

17Kendorowski recognoscens odebrał wraz z [...] likwiduiąc umarzaią Ma-

18nifesta[?] gdzie kolwiek y iakie kolwiek przez Siebie Zaniesione Eliminuią

19Kassuią Znoszą y Annihiluią mocą ninieyszego dobrowolnego Zeznania Swo-

20iego Maciey Natkowski. Jako nieumieiący pisać podpisuię się Krzyżem

21S. Michał Kendorowski +

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Ł.D. – łowczy drohicki; Urod. – urodzony (tytuł szlachecki); Compts Pltes (comparentes personaliter) – stawiwszy się osobiście; principaliter – we własnej sprawie (jako strona główna); Podprzysięgły – zaprzysiężony; Prelekcye – zapewne „prelekcje” = toczące się sprawy, terminy sądowe; promowować – popierać (prowadzić) sprawę; recognoscens – zeznający, przyznający; Manifesta[?] – protestacje (manifesty) wniesione do akt; eliminuią, kassuią, znoszą y annihiluią – usuwają, kasują, znoszą i unieważniają; Krzyż S. – znak krzyża świętego zamiast podpisu.

Uwagi: fragment o przedmiocie rozliczenia (wiersze 16–17) odczytany tylko częściowo – „Bary Woreley[?]” może odnosić się do jakiejś należności lub miejsca, identyfikacja niepewna, dlatego nie wprowadzono go do indeksu miejscowości. Nazwisko Kendorowski[?] (w nagłówku i tekście) – odczyt niepewny (możliwe też Stendorowski / Kenderowski). Namiestnik Tomasz Czarkowski – por. akt 91 (k. 78).

Streszczenie

Dnia 11 lutego 1768 r. przed Tomaszem Czarkowskim, zaprzysiężonym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, stawili się osobiście Maciej Natkowski, łowczy drohicki, oraz szlachcic Michał Kendorowski[?] i zeznali wzajemny kwit: mając z powodu sąsiedztwa dawne zatargi i wynikające z nich procesy, postanowili ich dalej nie prowadzić i za wspólną ugodą umorzyli wszelkie wzajemne pretensje prawne i inne (Kendorowski przyznał, że coś[?] odebrał), kasując i unieważniając wszelkie wniesione przez siebie manifesty. Natkowski podpisał się, a Kendorowski, jako niepiśmienny, postawił znak krzyża.

Transkrypcja

k. 77v (skan 0079, strona lewa, dół)

1Oblata Autentyku Opatł. Tarnawskiemu

2na Woźniostwa Konferowanego

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Februarij Jedynastego Dnia

5Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

6[kustosz:] Tomaszem

k. 78 (skan 0079, strona prawa)

1Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Winn.

2Przysięgłym Comparens Plter, Opatrzny Józef Tarnawski Ten Przywiley od

3Nayiaśnieyszego Krola JmćiStanisława Augusta P.N.M. Sobie na Wo-

4źnieństwo Konferowany pt praestitum Super posse munus in praesentia Mlis

5Eliae Abrahamowicz coram Actis praesentibus Juramentum et per Eum tenus

6publicatusque fuerit rōne Contentorum ad Acta praesentia Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam

7podał tenoris Sequentis Stanislaus Augustus Dei Gratia Rex Poloniae

8Magnus Dux Lit. Russiae, Prussiae Masoviae Samogitiae Kijoviae Volhyniae

9Podoliae Podlachiae Livoniae Smolensciae Severiae et Czerniechoviae Signifi-

10camus Praesentibus Literis Nostris quorum interest universis et Singulis

11Quia Nos Providum Josephum Tarnawski in Mlem Regni Glem Omnium

12et Singulorum Palatinatuum, Terrarum, ac Districtuum Regni Nri, Creandum et

13Constituendum esse duximus, prout quidem Creamus et Constituimus praesentibus

14Literis Nris dantes et Concedentes Ei plenariam Facultatem et omnimodam

15potestatem, omnia negotia Mlem Regni Glem Concernentia agendi et exequendi:

16Ita tamen ut prius Coram Judicio seu Officio quovis Regni Competenti Jura-

17mentum fidelitatis Suae juxta Rotham in Statuto Regni descriptam praestet, ali-

18oqui de more et Consuetudine tenebitur. Quod Omnibus quorum interest ad notitiam

19deducentes mandamus ut Eundem Josephum Tarnawski post quam Juramentum

20fidelitatis Suae praestiterit tenusque fuerit, pro vero et legitimo Mli Regni Glis ha-

21beant et agnoscant Omniaque negotia Mlem Regni Glem Concernentia Ipsum

22agere et Exequi permittant pro Gratia Nra in quorum fidem praesentibus Sigillum Regni

23est appressum Datum w Warszawie Dnia Drugiego Januarij Millesimo Se-

24ptingentesimo Sexagesimo Octavo. A tego Autentyku per Oblatam po-

25danego podpis Ręki y Pieczęć Kancellaryi Koronney przy Pieczęci Większey Koron-

26ney na Wosku[?] Czerwoney wyciśnioney Andreas Zamoyski Supremus Regni Can-

27cellarius. Z drugiey zaś Strony podpis w te Słowa Relatio Illustrissimi et

28Excellentissimi Dni Dni Andreae in Bieżun et Kutno a Zamość Zamoyski

29Supremi Regni Cancellarij Ktory to Autentyk per Oblatam podany de Ver-

30bo ad Verbum do Xiąg Ninieyszych Grod. Winn. iest Zaingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Autentyk – oryginał dokumentu; Opatł. (Opatrzny) – tytuł osób nieszlacheckich; Woźnieństwo konferowane – nadany urząd woźnego; P.N.M. – Pana Naszego Miłościwego; praestitum super posse munus … Juramentum – przysięga złożona na (należyte) sprawowanie urzędu; in praesentia Mlis (Ministerialis) – w obecności woźnego; Mlem Regni Glem (Ministerialem Regni Generalem) – woźnym generałem Królestwa.

Tłumaczenie przywileju: „Stanisław August, z łaski Bożej król polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podolski, podlaski, inflancki, smoleński, siewierski i czernihowski. Oznajmiamy niniejszym listem naszym wszystkim i każdemu z osobna, komu to wiedzieć należy, że opatrznego Józefa Tarnawskiego uznaliśmy za stosowne mianować i ustanowić woźnym generalnym Królestwa wszystkich i poszczególnych województw, ziem i powiatów Królestwa naszego, jako też niniejszym listem mianujemy i ustanawiamy, dając mu pełną możność i wszelką władzę załatwiania i wykonywania wszystkich spraw dotyczących woźnego generalnego Królestwa – wszakże tak, aby wpierw przed jakimkolwiek właściwym sądem lub urzędem Królestwa złożył przysięgę wierności według roty opisanej w statucie Królestwa, jak tego wymaga zwyczaj. Podając to do wiadomości wszystkim zainteresowanym, nakazujemy, aby tegoż Józefa Tarnawskiego, gdy złoży przysięgę wierności, uznawali za prawdziwego i prawowitego woźnego generalnego Królestwa i pozwalali mu wykonywać wszystkie sprawy tego urzędu – przez wzgląd na łaskę naszą. Na dowód czego przyłożono pieczęć Królestwa. Dan w Warszawie 2 stycznia 1768”. Relatio … Andreae in Bieżun et Kutno a Zamość Zamoyski Supremi Regni Cancellarii – „za relacją Jaśnie Oświeconego i Jaśnie Wielmożnego Pana Andrzeja z Bieżunia i Kutna Zamoyskiego, kanclerza wielkiego koronnego”.

Kontekst: Andrzej Zamoyski (1716–1792) był kanclerzem wielkim koronnym w latach 1764–1767 (ustąpił w proteście przeciw uwięzieniu senatorów przez Repnina – formalnie dymisja przyjęta w 1768 r.), stąd jego podpis na przywileju ze stycznia 1768 r. Woźny generalny (ministerialis generalis) – urzędnik niższy, doręczający pozwy, dokonujący wwiązań (intromisji), wizji i relacji. Wyrażenie „pt praestitum … tenus publicatusque” odczytane częściowo; sens: przysięgę złożył przed aktami w obecności woźnego Eliasza Abrahamowicza i został ogłoszony.

Streszczenie

Dnia 11 lutego 1768 r. opatrzny Józef Tarnawski podał przed Tomaszem Czarkowskim, zaprzysiężonym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, do oblaty przywilej króla Stanisława Augusta, wydany w Warszawie 2 stycznia 1768 r., mianujący go woźnym generalnym Królestwa dla wszystkich województw, ziem i powiatów, pod warunkiem złożenia przed właściwym sądem lub urzędem przysięgi wierności według roty statutowej. Tarnawski złożył przysięgę przed aktami w obecności woźnego Eliasza Abrahamowicza. Przywilej, z pieczęcią większą koronną na czerwonym wosku[?], podpisał Andrzej Zamoyski, kanclerz wielki koronny; wpisano go do ksiąg słowo w słowo.

Transkrypcja

k. 78 (skan 0079, strona prawa, dół)

1Jntr. w Dobra Klucz Berszadzki Wiel.

2JmćPanu Boyszkowi[?] M.W.K. Stca[?]

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Februarij Jedynastego Dnia

5Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną Tomaszem Czarko-

6wskim Namiesn. Burgrabstwa Grod. Winn. Przysięgłym. Stanowszy oczewisto

7Woźny Gen. Wwa Bracł. y Inn. Opatr. Eliasz Abrahamowicz w moc wierney Rel.

8Swoiey dobrowolnie Zeznał że On Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

9Dnia Trzydziestego Januarij na Affektacyą y Prawną Rekwizycyą Wiel.

10JmćPana Szymona Bortzka[?] Majora Woysk Koronnych maiąc przy Sobie Stro-

11nę Szlachty Ludzi Wiary Godnych Urod. JmćPanow Piotra Słowińskiego[?]

12Kaspra Berezowskiego maioris evidentiorisque testimonij gratia Sibi

13adhibitos był w Dobrach Miasta Berszadzie z Przedmieściami y Wsiach

14Woyszowce[?], Horyńce[?], Berłowce[?], Jałanca, Leśniczym[?], Bereszkach[?], Manko-

15wce[?]

k. 78v (skan 0080, strona lewa)

1wce, Kiryiowcy[?], Zawadowce[?], Lubaszowce[?], Krzywosiodle[?], Chmarowce[?], Roma-

2nowce[?], Kabaowce[?], Zadonny[?], Osijowce[?], Sołtanowce[?], Kiedraszowce[?], Michałowce,

3Usciu[?], do tegoż Klucza należących tu w Wdztwie Bracł., a Powiecie Winn. Leżą-

4cych, gdzie będąc [...] Kontraktu Arędownego między JW. Antonim Poto-

5ckim Stą Lwow. w Roku teraźnieyszym Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmym

6Dnia Siedmnastego Januarij w Lwowie z Jedney, a Wiel. Rekwirentem z Dru-

7giey Strony ozez[?] Dobra Zawartego wyżey wyrażone Dobra ze wszystkiemi Ich

8Zasłą[?] Budynkami Dworami Folwarkami Polami, Rolami, Łąkami Siano-

9żęciami, Lasami Karczmami, Arędami, Stawami Młynami, Sadami Ogrodami

10Pasiekami, Pasieczyskami, Poddanemi Mieyskiemi, y Wieyskiemi, Dania-

11mi Czynszami, Robociznami, tudzież wszelkiemi Jntratami y Dochodami w Realną

12Arędowną nemine Contradicente nec impugnante temuż Wiel. Rekwirentowi

13podał y postąpił Possessyą, a Poddanstwu wszelkie Zalecił posłuszenstwo

14po ktorey obwołaney Szlachtą Sobie przytomną oswiadczywszy się zatym od-

15wrocił y przedemną Urzędem prawdziwey Jntromissyi uczynił y Zeznał Rel.

16De quo praesens Ejusdem Mlis Relatio. Mlis qui Scripta Ignarus Scribendi Crucem

17S. posuit +

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Jntr. – intromisja (wwiązanie w posiadanie); M.W.K. – major wojsk koronnych; Stca[?] – starosta lub starościc (odczyt niepewny); Woźny Gen. Wwa Bracł. y Inn. – woźny generał województwa bracławskiego i innych; maioris evidentiorisque testimonij gratia Sibi adhibitos – przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; Kontrakt Arędowny – umowa dzierżawy (arendy); Stą Lwow. – starostą lwowskim; Rekwirent – strona żądająca czynności (tu: dzierżawca); Jntraty – dochody; nemine Contradicente nec impugnante – bez niczyjego sprzeciwu ani oporu; Mlis (Ministerialis) – woźnego; Scripta Ignarus Scribendi Crucem S. posuit – nie umiejąc pisać, postawił znak krzyża świętego.

Kontekst: Berszada (ukr. Bershad) – miasto nad Dochnem w województwie bracławskim, centrum rozległego klucza dóbr Potockich (w XVIII w. Antoniego Potockiego, starosty lwowskiego). Intromisja dotyczy wwiązania w posiadanie dzierżawne (arendowne) na mocy kontraktu zawartego we Lwowie 17 I 1768. Nazwy wsi klucza odczytane w większości niepewnie; pewne lub prawdopodobne: Jałaniec (Яланець), Michałowce, Ustie (Устя), Mańkówka[?]; pozostałe zapisano tak, jak zostały odczytane. Nazwisko majora (w nagłówku „Boyszkowi”, w tekście „Bortzka”) niepewne.

Streszczenie

Dnia 11 lutego 1768 r. woźny generał województwa bracławskiego Eliasz Abrahamowicz zeznał przed Tomaszem Czarkowskim, zaprzysiężonym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, że 30 stycznia 1768 r., na żądanie Szymona Boszki[?], majora wojsk koronnych, w obecności szlachciców Piotra Słowińskiego[?] i Kaspra Berezowskiego, był w dobrach miasta Berszady z przedmieściami i wsiami klucza berszadzkiego (m.in. Jałaniec, Michałowce, Ustie[?] i kilkanaście innych) w województwie bracławskim, powiecie winnickim, i na mocy kontraktu arendownego zawartego we Lwowie 17 stycznia 1768 r. między Antonim Potockim, starostą lwowskim, a majorem, wwiązał go w realne posiadanie dzierżawne tych dóbr ze wszystkimi dworami, folwarkami, polami, lasami, karczmami, arendami, stawami, młynami, poddanymi miejskimi i wiejskimi oraz dochodami, polecając poddanym posłuszeństwo. Intromisja odbyła się bez sprzeciwu; woźny, nie umiejąc pisać, postawił znak krzyża.

Transkrypcja

k. 78v (skan 0080, strona lewa)

1Plnia Wiell. Ostaszewskich S.C.[?] Małż. W. Pio-

2trowi Synowi do Spraw dana y [...]

3Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

4Miesiąca Februarij Jedynastego Dnia

5Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną Tomaszem Czar-

6kowskim Namiesn. Burgrab. Grod. Winn. Przysięgłym Pcti Compts Mgci Jose-

7phus Ostaszewski Olim Mgci Francisci Ostaszewski Filius et Anna de Skrze-

8tuskie Olim Mgci Adalberti Skrzetuski Filia Seu in Vicem Conjuges et qui-

9dem Consors in Personali Mariti Sui Authoritate, et assistentia Bonorum Mło-

10dawsko Chwatkowice et aliorum in Posnaniensi et Calisiensi Palatinatibus,

11tum in Palatinatu Masoviae Terraque Rozanensi Bonorum Załubiel, Stracho-

12cin et Przeradowo Dictorum Haeredes Sani Mentibus Corporibusque existentes Ju-

13risdictione Sua quavis Propria Omissa et praesenti in Corporatione[?] Fa-

14ta[?] palam ac libere recognoverunt Quia Ipsi Gnrosum Petrum Ostaszewski

15Filium Suum in Suum Verum Legitimum et indubitatum Specia-

16lemque Plenipotentem eligunt Constituunt inscribunt ac Solenniter Ordi-

17nant instituunt ac Solenniter Ordinant dantes et Concedentes Ipsi plenam

18facultatem Omnimodam absolutamque potestatem ad Omnes Causas in quo-

19libet Subsellio praecipue cum Illustri Francisco Potocki Palatino Kijovien.

20Substantiam Paternam scilicet Bona Załubiel, Strachocin et Przeradowo

21avitata[?] in Palatinatu Masoviae Terra Rozanensi Consistentia post Olim Mgcum

22Franciscum Ostaszewski Suorum Recognoscentium Parentem Jure Divino et

23naturali in se recognitos Devoluta tum Bona materna post Olim Mgcum Adalbertum

24Skrzetuski Młodawsko Chwatkowice et alia in Palatinatu Posnaniensi Kaliciensi quaesita

25Adjacentia itidem se recognoscentes respicientia vindicandi intentandique Quaevis hereditatis

26Jure agendi processum Instituendi Terminos Tenendi Compromissa ineundi Actus Gravami-

27nis Attentandi Comparitiones ac Contractus quosvis inscribendi Cum Actis Autenticis roborandi

28Summas Levandi Levatis quietandi Decreta Suscipiendi a gravaminosis appellandi seu

29movendi Juramenta attentandi Summas Judiciarias Levandi Levatis quietandi Executio-

30nes urgendi Alios Plenipotentes in locum sui cum simili vel limitata Facultate substitu-

31endi Eosdem si necessitas Exegerit revocandi Caeteraque pro Causarum et Negotiorum Exi-

32gentia Debito Legis Ordine peragendi et Exequendi Omnia per Ipsum in praemissis om-

33nibus Juridice rite ac legitime peracta et Expedita se pro rato grato firmoque ac valido ac-

34cepturos et in nullo contradicturos Offerendo hac Sua personali recognitione admissa

35mediante. Jozef Andrzey P[...][?] Ostaszewski. Anna z Skrzetuskich Ostaszewska

36[kustosz:] w Assistencyi

k. 79 (skan 0080, strona prawa, wiersz 1)

1Assistencyi Małżonka Swego Jako nieumieiąca Pisać Krzyż S. kładzie +

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty: Plnia – plenipotencja (pełnomocnictwo); Pcti Compts (personaliter comparentes) – stawiwszy się osobiście; Mgci – magnifici (wielmożni); Gnrosum – generosum (urodzonego); Kijovien. – kijowskim.

Tłumaczenie części łacińskiej: „Stawiwszy się osobiście wielmożni Józef Ostaszewski, syn zmarłego wielmożnego Franciszka Ostaszewskiego, i Anna ze Skrzetuskich, córka zmarłego wielmożnego Wojciecha Skrzetuskiego, małżonkowie – przy czym małżonka z osobistego upoważnienia i w asyście męża – dziedzice dóbr Młodawsko, Chwatkowice i innych w województwach poznańskim i kaliskim, a także w województwie mazowieckim i ziemi różańskiej dóbr zwanych Załubiel, Strachocin i Przeradowo, zdrowi na umyśle i ciele, zrzekłszy się wszelkiej własnej jurysdykcji, jawnie i swobodnie zeznali, że urodzonego Piotra Ostaszewskiego, syna swego, obierają, ustanawiają, wpisują i uroczyście mianują swym prawdziwym, prawowitym, niewątpliwym i szczególnym pełnomocnikiem, dając mu pełną możność i wszelką absolutną władzę we wszystkich sprawach przed jakimkolwiek sądem, zwłaszcza z Jaśnie Wielmożnym Franciszkiem Potockim, wojewodą kijowskim, dotyczących substancji ojczystej, tj. dóbr Załubiel, Strachocin i Przeradowo, dziedzicznych, położonych w województwie mazowieckim, ziemi różańskiej, które po zmarłym wielmożnym Franciszku Ostaszewskim, ojcu zeznającego, z prawa boskiego i naturalnego na nich spadły, a także dóbr macierzystych po zmarłym wielmożnym Wojciechu Skrzetuskim – Młodawsko, Chwatkowice i innych w województwach poznańskim i kaliskim – do ich windykowania, wytaczania wszelkich spraw z tytułu dziedzictwa, wszczynania procesów, odbywania terminów, zawierania kompromisów, wnoszenia aktów skargi, stawania, zapisywania wszelkich kontraktów i roborowania ich aktami autentycznymi, podnoszenia sum i kwitowania z podniesionych, przyjmowania dekretów, apelowania od krzywdzących, wykonywania przysiąg, podnoszenia sum zasądzonych i kwitowania z nich, popierania egzekucji, substytuowania innych pełnomocników z równą lub ograniczoną władzą i odwoływania ich w razie potrzeby oraz czynienia i wykonywania wszystkiego innego, czego wymagają sprawy, według porządku prawa; wszystko, co przez niego zostanie prawnie i należycie zdziałane, przyjmą za ważne, miłe i trwałe i w niczym się temu nie sprzeciwią – co ofiarowali przez to swoje osobiste zeznanie”.

Kontekst: Franciszek Salezy Potocki (ok. 1700–1772), wojewoda kijowski, był jednym z największych magnatów ruskich; pełnomocnictwo wiąże się zapewne z jego roszczeniami do mazowieckich dóbr Ostaszewskich. Ziemia różańska (Różan) – część województwa mazowieckiego. Lokalizacja Młodawska i Chwatkowic (woj. poznańskie / kaliskie) niepewna. Drugie imię lub przydomek w podpisie Józefa Ostaszewskiego nieodczytany. W łacinie pisarz dwukrotnie powtórzył „Solenniter Ordinant” (dittografia).

Streszczenie

Dnia 11 lutego 1768 r. przed Tomaszem Czarkowskim, zaprzysiężonym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, stawili się osobiście Józef Ostaszewski, syn Franciszka, i jego żona Anna ze Skrzetuskich, córka Wojciecha (działająca w asyście męża) – dziedzice dóbr Młodawsko i Chwatkowice w województwach poznańskim i kaliskim oraz Załubiel, Strachocin i Przeradowo w ziemi różańskiej województwa mazowieckiego – i ustanowili swego syna Piotra Ostaszewskiego pełnomocnikiem we wszystkich sprawach przed wszelkimi sądami, zwłaszcza z Franciszkiem Potockim, wojewodą kijowskim, dotyczących dóbr ojczystych (Załubiel, Strachocin, Przeradowo) i macierzystych (Młodawsko, Chwatkowice), z pełnym prawem procesowania się, zawierania ugód i kontraktów, podnoszenia sum i kwitowania, apelowania, popierania egzekucji oraz ustanawiania substytutów. Józef podpisał się, a Anna, nie umiejąc pisać, postawiła krzyż.

Transkrypcja

k. 79 (skan 0080, strona prawa)

1Roboratya Kontraktu Resignatio-

2nis między Urod. Dziwą a JWiel.

3Kordyszem Cześ. Winn.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

5Miesiąca Februarij Trzynastego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winn. y przede-

7mną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz.

8Winn. Przysięgłym Compns Personaliter Urod. JmćPan Michał

9Dziwa Zdrowy będąc na Ciele y Umyśle odstąpiwszy Swey

10własney należney Ziemskiey Juryzdykcyi Prawa Forum Po-

11wiatu y Województwa, a pod ten dobrowolny Zapis Roborat.

12Całe się z Dobrami, Potomkami y Sukcessorami poddaiąc y

13wiedząc wiadomo, iawnie Czyni ustnie y dobrowolnie Ze-

14znaie że JmćP. Zeznawaiący Kontrakt Resignationis Części Dobr

15Wsi Masłowski[?] między Sobą Zeznawaiącym z Jedney a JWiel.

16JmćPanem Stanisławem Kordyszem Cześ. Winn. z Wdztwa

17Bracł. na Seym Walny Warszawski Posłem z Drugiey Stro-

18ny Dnia Dziewiątego Miesiąca Lutego Roku Teraźnieyszego

19Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego w Nikulińcach Spisany

20we wszystkich Punktach, Klauzulach y Ligamentach pod Zakła-

21dem równey Summy Tysiąca Osmiuset Złł Poll. utwierdza y

22zmacnia mocą Zeznania Teraźnieyszego Swojego Dobrowolne-

23go Zeznawaiący nieumieiący pisać Znakiem Krzyża Świętego

24Podpisuie się Michał Dziwa +

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Roboratya (roboracja) – umocnienie dokumentu przez zeznanie go do akt; Kontrakt Resignationis – umowa rezygnacji (odstąpienia) dóbr; JWiel. – jaśnie wielmożny; Cześ. Winn. – cześnik winnicki; Compns Personaliter – stawiwszy się osobiście; Ligamenta – zobowiązania; Zakład – kara umowna (wadium); Złł Poll. – złotych polskich.

Kontekst: Stanisław Kordysz, cześnik winnicki, był w 1768 r. posłem województwa bracławskiego na sejm warszawski (tzw. sejm Repninowski 1767–1768). Kontrakt spisano 9 II 1768 w Nikulińcach (w akcie 95: Mikulińce) – identyfikacja niepewna. Nazwa wsi „Masłowski” – może Masłówka; wg aktu 95 leżała w województwie wołyńskim, powiecie krzemienieckim; identyfikacja niepewna. Cena części – 1800 zł (akt 95). Akt 95 (zapis donacji z kwitem) i akt 96 (kwit z ceny) dotyczą tej samej transakcji.

Streszczenie

Dnia 13 lutego 1768 r. przed Tomaszem Czarkowskim, zaprzysiężonym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, szlachcic Michał Dziwa stawił się osobiście i, poddając się jurysdykcji grodu, zatwierdził (roborował) kontrakt rezygnacji części dóbr wsi Masłówka[?], spisany 9 lutego 1768 r. w Nikulińcach (Mikulińcach[?]) między nim a Stanisławem Kordyszem, cześnikiem winnickim, posłem województwa bracławskiego na sejm walny warszawski, we wszystkich punktach, klauzulach i zobowiązaniach pod zakładem 1800 zł. Jako niepiśmienny podpisał się znakiem krzyża.

Transkrypcja

k. 79 (skan 0080, strona prawa, dół)

1Zapis Donationis od Urodzon.

2Dziwy JW. Kordyszowi Cześ.: na

3Części Wsi Masłowski Służący

4Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

5Miesiąca Februarij Trzynastego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną

7Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz.

8Winn. Przysięgłym. Compns Pltr Urod. JmćPan Michał Dzi-

9wa ten Zapis Donationis na Dobra Części Masłowski in rem

10et Personam JWiel. Stanisława Kordysza Cześ. Winn. Posła

11na Seym Warszawski z Wdztwa Bracł. Służący Coram Actis praesent.

12Castr. Capitt. Vinn. Zeznał Tenoris Sequentis. Ja Michał Dzi-

13wa niegdy Urod. Jana y Konstancyi z Smoniowskich[?] Dziwów

14Małż. Syn, a zaś Urod. Kazimierza z Urod. Kasperowskiey Dziwy

15Małż. wnuk Zdrowy będąc na Ciele y Umyśle odstąpiwszy Swey Wła-

16[kustosz:] sney

k. 79v (skan 0081, strona lewa)

1sney należney Ziemskiey Juryzdykcyi Prawa Forum Powiatu y

2Wdztwa, a pod ten dobrowolny Zapis Quietationis całe się z Dobrami

3Potomkami y Sukcessorami moiemi poddaiąc y wiedząc wiadomo,

4iawnie Czynię, ustnie y dobrowolnie Zeznawam że Ja zeznawa-

5iący Summy Tysiąc, Osmset Złł Poll. Kontraktem Resignationis mię-

6dzy mną Zeznawaiącym z Jedney, a JWiel. JmćPanem Stanisła-

7wem Kordyszem Cześ. Winn. z Wdztwa Bracł. na Seym Walny

8Warszawski Posłem pro praetio Części Dobr Wsi Masłowski w Wo-

9iewodztwie Wołyń. Powiecie Krzemienieckim Leżących w Mikulin-

10cach Dnia Dziewiątego Miesiąca Lutego Roku Teraźnieyszego

11Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego o Część Dobr wyżey wyra-

12żonych Spisanym umowioney y postanowioney podług opisu

13Tegoż Kontraktu Rąk wspomnianego JWiel. JmćPana Stani-

14sława Kordysza Cześ. Winn. do Rąk moich odliczoney odebra-

15wszy też Summy Tysiąca Osmiuset Złł Poll. Części wspomnia-

16ney JW. JmćPana Stanisława Kordysza Cześ. Winn. Po-

17tomkow y Sukcessorow Jego Kontraktem wyżey wyrażonym Re-

18signat. umowioney y postanowioney ad praesens zaś istotnie wyli-

19czoney [skreślone: umowioney] Rzetelnie przezemnie odebraney Ja zeznawaiący

20z Potomkami y Sukcessorami moiemi kwituię żadnego Rekursu, ani

21Regressu do powtornego upominania się o wyż zmiankowaną Sum-

22mę ile zostawszy plenarie uspokojony Sobie Samemu Potomkom

23y Sukcessorom nie zostawuię owszem ab Impetitione quavis intu-

24itu Supra memoratae Summae quovis Interveniente tyle razy ile

25razy potrzeba będzie wyiąwszy[?] u Każdego Prawa Sądu y Urzędu

26wspomnianego JWiel. JmćPana Cześ. Winn. Potomkow y Suk-

27cessorow z Potomkami y Sukcessorami moiemi tueri et evincere pra-

28esenti Rewyntione[?] Zapisuię się, a to pod Szkodami Ziemskiemi Sto-

29sownie[?] Krom przysięgi ustney oszacowanemi ktore Szkody w

30przypadku sprzeciwienia się teraźnieyszemu Zapisowi moie-

31mu Quietationis Forum ubiquinarium et Terminum perempto-

32rium w Każdym Sądzie y Urzędzie pro tempore Sui będącym mnie

33Samemu Potomkom y Sukcessorom moim do odpowiadania

34amputatis Omnibus Beneficijs Juris naznaczam y na to ten

35Zapis moy Quietationis dla lepszey wiary wagi y pewności Rę-

36ką moią własną przy zwykłey Pieczęci y podpisach JchMciów

37Panow Przyiaciół podpisuię się Dział[?] się w Winnicy Dnia

38Trzynastego Miesiąca Lutego Roku Bieżącego Tysiąc Siedm-

39set Sześćdziesiąt Osmego. U tego Zapisu Donationis podpis

40rąk tak JmćP. Zeznawaiącego, iako y JchMciów Przyiaciół przy

41pieczęciach na Laku Czerwonym wyciśnionych w te Słowa Zezna-

42waiący nieumieiący pisma Znakiem Krzyża Świętego podpi-

43suię się + (L.S.) Michał Dziwa Proszony Przyiaciel do podpisu tey Donacyi podpi-

44suię się Michał Baranowski (L.S.) Proszony Przyiaciel do podpisu

45tey Donacyi

k. 80 (skan 0081, strona prawa, wiersze 1–3)

1tey Donacyi podpisuię się W[...] Błud[...][?] mp (L.S.) Ktory to Zapis Do-

2nationis Zeznany iako się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg Ni-

3nieyszych Grod. Winn. iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Zapis Donationis – zapis darowizny; Zapis Quietationis – zapis kwitacyjny (pokwitowanie); in rem et Personam – na rzecz i osobę; Coram Actis praesent. Castr. Capitt. Vinn. – przed niniejszymi aktami grodzkimi starościńskimi winnickimi; Tenoris Sequentis – następującej treści; pro praetio (pretio) – tytułem ceny; ad praesens – obecnie; plenarie – w pełni; ab Impetitione quavis intuitu Supra memoratae Summae quovis Interveniente – od wszelkiego roszczenia względem wyżej wspomnianej sumy, ktokolwiek by wystąpił; tueri et evincere – bronić i zapewnić spokojne posiadanie; Szkody Ziemskie krom przysięgi ustney oszacowane – szkody szacowane samym słowem (bez przysięgi); Forum ubiquinarium et Terminum peremptorium – sąd wszędzie właściwy i termin zawity; pro tempore Sui będącym – w danym czasie właściwym; amputatis Omnibus Beneficijs Juris – z wyłączeniem wszelkich dobrodziejstw prawa (środków obrony); L.S. – miejsce pieczęci.

Uwagi: choć nagłówek, formuła wstępna i wzmianka końcowa mówią o „Zapisie Donationis”, właściwa treść (od k. 79v) jest kwitem (Zapis Quietationis): Michał Dziwa kwituje Kordysza z 1800 zł ceny za część wsi Masłówka[?] – prawdopodobnie pisarz połączył formularze darowizny i kwitu; następny akt 96, zatytułowany „Zapis Quietationis de persoluto praetio”, zawiera z kolei pełny formularz wieczystej donacji – tytuły obu aktów są więc zamienione względem treści. Ważna informacja topograficzna: dobra leżały w województwie wołyńskim, powiecie krzemienieckim; kontrakt spisano w Mikulińcach. Nazwisko matki (z Smoniowskich[?]) i trzeciego świadka (W. Błud…) odczytane niepewnie.

Streszczenie

Dnia 13 lutego 1768 r. szlachcic Michał Dziwa, syn Jana i Konstancji ze Smoniowskich[?], wnuk Kazimierza i Kasperowskiej, zeznał przed Tomaszem Czarkowskim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, zapis (nazwany donacją) na rzecz Stanisława Kordysza, cześnika winnickiego, posła bracławskiego na sejm warszawski, dotyczący części wsi Masłówka[?] w województwie wołyńskim, powiecie krzemienieckim. Dziwa oświadczył, że otrzymał do rąk własnych pełną cenę 1800 zł, ustaloną kontraktem rezygnacji zawartym w Mikulińcach 9 lutego 1768 r., kwituje z niej Kordysza i jego sukcesorów, zrzeka się wszelkiego regresu i zobowiązuje się bronić ich przed roszczeniami co do tej sumy pod rygorem szkód i sądu wszędzie właściwego. Jako niepiśmienny podpisał się krzyżem; podpisali też proszeni przyjaciele Michał Baranowski i W. Błud…[?].

Transkrypcja

k. 80 (skan 0081, strona prawa)

1Zapis Quietationis od Urod.

2Dziwy JW. Kordyszowi Cześ. Winn.

3de persoluto praetio Części Masłowski Słu[żący]

4Roku Tysiąc, Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Februarij Trzynastego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną

7Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn.

8Przysięgłym Compns Pltr Urod. JmćPan Michał Dziwa Ten Zapis

9Quietationis De Praetio Bonorum Części Wsi Masłowski in rem et Per-

10sonam JW. Stanisława Kordysza Cześ. Winn. z Wdztwa Bracł. na

11Seym Warszawski Posła Coram Actis praesent. Castr. Capitt. Vinn. Zeznał

12Tenoris Sequentis. Ja Michał Dziwa, niegdy Urod. Jana y Konstancyi

13z Smoniowskich[?] Dziwów Małż. Syn, a zaś Urod. Kazimierza z Urod.

14Kasperowskiey Dziwów Małż. wnuk Zdrowy będąc na Ciele y Umyśle od-

15stąpiwszy Swey własney należney Ziemskiey Juryzdykcyi, Prawa, Forum

16Powiatu y Wdztwa, a pod teraźnieyszy dobrowolny Zapis wieczystey Dona-

17cyi całe się z Dobrami Potomkami y Sukcessorami moiemi poddaię

18y wiedząc, wiadomo, iawnie Czynię, ustnie y dobrowolnie Zeznaię iż

19Ja moią własność z Prawa Pospolitego Dobrami moiemi Wła-

20snemi iako Chcieć Rządzić, Szafować, Dysponować y Ku naylepszemu

21Pożytkowi moiemu według woli, y upodobania moiego obracać za

22naradzeniem się bliskich Krewnych, y dobrych Przyiaciół moich widząc

23w tym lepsze dobro y Pożytek moy Część Dobr Wsi Masłowski w Wdztwie

24Wołyń. Powiecie Krzemienieckim Leżących na mnie Zeznawaiącego Pra-

25wem Natury[?] po wyżey wyrażonych Antecessorach moich spadłe

26w Possessyi ktorey Spokoynie do tych czas iako pleni Juris Haeres zosta-

27ię, tę Część Dobr Wsi Masłowski ze wszystkiemi Gruntami, Polami

28Ornemi, Zasianemi y Niezasianemi, Dąbrowami, Lasami,

29Borami, Chrustami, Zaroślami, Gaiami, Łąkami, Sianożęciami, Stawa-

30mi, Stawkami, Rzekami, Rzeczkami, Wodami, Błotami, Błotniskami,

31Sadzawkami, Jeziorami, Łozami[?], Młynami, Młyniskami, Groblą

32y Grobliskami, y wolnym ich Zaymem, Ogrodami, Budynkami,

33Dworskiem, Dworzyskiem y wszelką Budowlą na Gruncie znayduią-

34cą się, Karczmami Browarami, Gorzelniami[?], y Onych Arędami, wszyst-

35kim y wszelkim naczyniem na Gruncie znayduiącym się, z wolnym Osa-

36dzeniem Poddanych y Ich Daniami Daninami, Czynszami y wszelką

37Oddania powinnością, wszystkiemi y wszelkiemi pożytkami, Docho-

38dami Prowentami, tak dalece aby mianowane niemianowanemu, a

39niemianowane mianowanemu w niczym nieubliżało, zgoła ze

40wszystkiemi Attynencyami, pertynencyami, y Cyrkumferencyami

41[kustosz:] miedzami

k. 80v (skan 0082, strona lewa)

1miedzami, Granicami, tak iako te Dobra Część Wsi Masłowski w Swoich

2granicach, miedzach y Cyrkumferencyach przedtym Zdawna miały y

3teraz mieć powinni y maią, nic na mnie y Sukcessorow moich nie

4wymuiąc, a nie ustępuiąc ze wszystkim Prawem Panstwem Wła-

5snością, ogulnością y blizkością etiam cum Jure Patronatus per

6[...]orum Ecclesiae[?] Ritus Latini et Graeci[?] Rhoxolanorum[?] paratque[?] Część Sobie Służące

7JW. JmćPanu Stanisławowi Kordyszowi Cześ. Winn. z Wdztwa Bracł. na Seym Walny War-

8szawski Posłowi Potomkom y Sukcessorom Jego Daię Daruię y wiecznemi Czasy nigdy

9nieodzownemi Resygnuię żadnego mieć Zeznawaiącemu Potomkom y

10[Sukces]sorom moim Rekursu ani Regressu pod iakim kolwiek Tytułem y Pre-

11textem do pomienioney Części Wsi Masłowski Ja Rezygnowanych nie

12zostawuiąc ani zachowuiąc owszem tey Części Dobr Wsi Masłowski części

13wspomnionych Dziedzictwa y własności Ja Sam z Potomkami y Sukcessorami

14moiemi wyzuwam się, ktory teraz iest y Będzie JW. JmćPan Stanisław

15Kordysz Cześ. Winn. teraźnieyszy Donatariusz z Potomkami y Sukcessorami Swe-

16mi pomienioną Część Dobr Masłowski iako Swoią własną Dziedziczną we-

17dług woli y Upodobania Swojego iako chcieć Rządzić, Szafować, Dysponować

18Dać, Darować, Zamieniać, Zastawić, Arędować y ku naylepszemu pożytkowi

19Swojemu Obracać. On Sam a po Nim potomkowie y Sukcessorowie Jego wolni Będą

20do ktorey Części Dobr wyżey wspomnianych Ja Sam z Potomkami y Sukcesso-

21rami Moiemi raz na zawsze z Prawa Tytułu wiecznego Dziedzictwa na Rzecz

22JW. Kordysza Cześ. Winn. y Jego Sukcessorow wyzuwszy się już więcey od tey Za-

23dnego ani prętekstu nie mam y mieć nie powinien Będę a po mnie Po-

24tomkowie y Sukcessorowie Moi mieć nie powinni Będą ktorą tę Część Dobr Wsi Ma-

25słowski JWiel. Donatariuszowi Moiemu ex nunc Wolney Intromissyi Dopu-

26szczam a Dopuszczoney ani Sam przez Siebie ani przez żadną Subor-

27dynowaną Osobę żadnym Sposobem przeszkadzać nie mam owszem od wszel-

28kich Impedymentow Prawnych y nie Prawnych od kogo kolwiek z

29tey Części zachodzących JWiel. Donatariusza Moiego Potomkow y Sukcessorow Je-

30go Ja z Potomkami y Sukcessorami Moiemi u każdego Prawa y Sądu y

31Urzędu Bronić Zastępować y Zupełnie Ewinkować tyle ra-

32zy ile razy potrzeba Będzie wyciągała Zapisuię się, a to pod

33Szkodami Ziemskiemi Stawnie Krom Przysięgi Słowney[?]

34Oszacowanemi o ktore Szkody w przypadku Sprzeciwienia się

35teraźnieyszemu Zapisowi Moiemu Donationis Forum Ubi-

36quinarium et Terminum peremptorium w Każdym Sądzie

37y Urzędzie pro tempore Suo Będącym mnie Sa-

38memu y Potomkom y Sukcessorom Moim do odpo-

39wiadania amputatis Omnibus Beneficijs Juris

40naznaczam y na to Ten Zapis Moy wieczystey Do-

41nacyi dla lepszey Wiary wagi y pewności Ręką

42Moią własną przy zwykłey Pieczęci y podpisach JchMciów

43Panow Przyiaciół podpisuię się Działo się w Winnicy

44Dnia Trzynastego Miesiąca Lutego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt

45Osmego Roku. U tego Zapisu Kwitacyi podpisy Rąk tak JchMciów

46PP. Przyiaciół iako y Zeznawaiącego przy pieczęciach na Laku Czer-

47wonym wyciśnionych w te Słowa Zeznawaiący nieumieiący pisma Zna-

48kiem Krzyża Świętego podpisuię się Michał Dziwa + (L.S.) proszony Przy-

49iaciel

k. 81 (skan 0082, strona prawa, wiersze 1–5)

1iaciel do podpisu Tey Kwitacyi podpisuię się J[...][?] Baranowski (L.S.)

2proszony Przyiaciel do podpisu podpisuię się W[...][?] Okul[?] (L.S.)

3Ktory to Zapis Kwitationis iako się w Sobie ma cum

4omnibus Clausulis et Ligamentis do Xiąg Grodzkich Win-

5nickich iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: de persoluto praetio (pretio) – o zapłaconej cenie; Bonorum – dóbr; in rem et Personam – na rzecz i osobę; pleni Juris Haeres – dziedzic z pełnym prawem; etiam cum Jure Patronatus – także z prawem patronatu (podawania kandydatów na beneficja kościelne); Ritus Latini et Graeci – obrządku łacińskiego i greckiego (fragment wiersza 6 na k. 80v odczytany tylko częściowo); Donatariusz – obdarowany; ex nunc – od teraz; Intromissya – wwiązanie w posiadanie; Impedymenta – przeszkody; Ewinkować – zapewnić spokojne posiadanie (ewikcja); Forum Ubiquinarium et Terminum peremptorium – sąd wszędzie właściwy i termin zawity; amputatis Omnibus Beneficijs Juris – z wyłączeniem wszelkich dobrodziejstw prawa; cum omnibus Clausulis et Ligamentis – ze wszystkimi klauzulami i zobowiązaniami; L.S. – miejsce pieczęci.

Uwagi: akty 95 i 96 mają zamienione tytuły względem treści – akt 95 („Zapis Donationis”) zawiera w istocie kwit z ceny 1800 zł, a akt 96 („Zapis Quietationis de persoluto pretio”) – pełny formularz wieczystej darowizny (donacji) części wsi Masłówka[?]; pisarz pomieszał formularze, ale zarówno nagłówek marginalny, jak i formuła końcowa aktu 96 mówią o „kwitacji”. Formularz zawiera typowy dla epoki katalog pertynencji dóbr. Imiona świadków (J. Baranowski, W. Okul…) odczytane niepewnie; w akcie 95 pierwszy świadek to Michał Baranowski.

Streszczenie

Dnia 13 lutego 1768 r. szlachcic Michał Dziwa, syn Jana i Konstancji ze Smoniowskich[?], wnuk Kazimierza, zeznał przed Tomaszem Czarkowskim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, zapis nazwany kwitacyjnym „o zapłaconą cenę”, którego treść jest wieczystą donacją: po naradzie z krewnymi i przyjaciółmi daruje i rezygnuje na wieczne czasy Stanisławowi Kordyszowi, cześnikowi winnickiemu, posłowi bracławskiemu na sejm warszawski, i jego sukcesorom odziedziczoną po przodkach część wsi Masłówka[?] w województwie wołyńskim, powiecie krzemienieckim, ze wszystkimi gruntami, lasami, wodami, młynami, budynkami, karczmami, browarami, poddanymi i ich powinnościami oraz z prawem patronatu, wyzbywając się wszelkich praw do niej. Dopuszcza Kordysza do wolnej intromisji i zobowiązuje się bronić go przed wszelkimi roszczeniami pod rygorem szkód ziemskich i sądu wszędzie właściwego. Dziwa, niepiśmienny, podpisał się krzyżem; podpisali też proszeni przyjaciele J[?] Baranowski i W[?] Okul[?].

Transkrypcja

k. 81 (skan 0082, strona prawa)

1Kwit W. Krasnosielskiego C.C.[?] JchMciom

2Murawskim y Innym z Odebrania

3Poddanych etc.

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Februarij Trzynastego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y prze-

7demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim

8Winnickim Przysięgłym. Comparens Plter Urod. JmćPan Jacek Mrozyński[?]

9z mocy Plenipotencyi ad hunc Actum od Wiel. Alexandra Krasnosielskiego[?] C.C.[?]

10Dobr Korowińce[?] w Wdztwie Kijow. leżących Possessora służący Imieniem tegoż Wiel.

11Alexandra Krasnosielskiego[?] C.C.[?] za ktorego opowiedział y dotrzymanie rzeczy niżey wyrażoney

12[zaręcza][?] Zdrowy będąc na Ciele y umyśle odstąpiwszy Swey własney należney Ziemskiey

13Juryzdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wdztwa a pod Ten akt Dobrowolnego

14Zeznania Swego Kwitowego Całe się poddaiąc y wiedząc wiadomo

15iawno czyni y dobrowolnie Zeznaie iż JmćP. Zeznawaiący z mocy Sobie danej

16Poddanych z Dobr Korowińce[?] w Wdztwie Kijow. leżących do Starostwa Sobolewskie-

17go[?] należących, JchMciów PP. Murawskich Dziedzicznych a w Possessyi Wiel. Brzezin-

18skiego będących zbiegłych to iest roboczych Zymka[?] Paliwoda z Żoną y Sio-

19strą, Iwana Kożara[?] z Żoną Chłopcem małym Bracią Dwoma, Iwana

20Kudyna z Żoną Synami Dwoma y Dziewczyną, niemniey Onych Kon-

21mi Wołmi Chudobą Całym Sprzętem y maiętkiem po przyiacielsku przy

22czyniaiąc[?] Prawną Krokiem[?] przez Possessora Dobr Wasylkowskich[?] wydanych od-

23brawszy z odebrania onych z wszelką Chudobą y maiętkiem tychże JchMciów Mu-

24rawskich Dziedziców y W. Brzezinskiego Possessora kwituie y wieczne mil-

25czenie zostawuiąc iuż od tąd żadney pretensyi o wyż nadmienionych Poddanych

26swywolnie zbiegłych teraz odebranych wkłada milczenie mocą Dobrowol-

27nego Zeznania Swego Jacek Mrozyński[?] Plenipotent mp.

28[na dole strony, ręką późniejszą:] Oblata

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty: C.C.[?] – zapewne cześnik czernihowski (rozwiązanie niepewne); Plter (personaliter) – osobiście; ad hunc Actum – do niniejszego aktu; Plenipotent – pełnomocnik; mp. (manu propria) – własnoręcznie; Chudoba – inwentarz żywy (bydło); robociźni (roboczy) poddani – chłopi pańszczyźniani.

Kontekst: akt dotyczy częstego na Ukrainie problemu zbiegostwa chłopów. Poddani z dóbr Korowińce[?] (woj. kijowskie), należących do Krasnosielskiego jako posesora, zbiegli do dóbr dziedzicznych Murawskich, trzymanych w posesji przez Brzezińskiego (zapewne dobra Wasylkowce[?]); po ich wydaniu wraz z inwentarzem pełnomocnik Krasnosielskiego kwituje dziedziców i posesora i zrzeka się dalszych pretensji. Nazwy miejscowości i część nazwisk odczytano niepewnie; wiersze 23–24 (formuła o wydaniu chłopów) częściowo niepewne. Słowo „Oblata” na dole strony to dopisek późniejszy (zapowiedź następnego aktu lub adnotacja kancelaryjna).

Streszczenie

Dnia 13 lutego 1768 r. przed Tomaszem Czarkowskim, zaprzysiężonym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, szlachcic Jacek Mrozyński[?], pełnomocnik Aleksandra Krasnosielskiego[?], cześnika czernihowskiego[?], posesora dóbr Korowińce[?] w województwie kijowskim (należących do starostwa sobolewskiego[?]), zeznał kwit: odebrał po przyjacielsku od Murawskich, dziedziców, i od Brzezińskiego, posesora ich dóbr, zbiegłych poddanych pańszczyźnianych – Zymkę[?] Paliwodę z żoną i siostrą, Iwana Kożara[?] z żoną, małym chłopcem i dwoma braćmi oraz Iwana Kudyna z żoną, dwoma synami i córką – wraz z ich końmi, wołami, inwentarzem i całym dobytkiem, i z tego tytułu kwituje Murawskich i Brzezińskiego, nakładając wieczne milczenie na wszelkie dalsze pretensje.

Transkrypcja

k. 81v (skan 0083, strona lewa)

1Oblata Innotescensyi

2Terminu od Kommissarzow

3w Sprawie JW. Swidzinskiego S.L.

4z Kahałem Lityńskim

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Februarij Piętnastego Dnia

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y prze-

8demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim

9Winnickim Przysięgłym. Comparens Plter W. JmćP. Józef Krzewicki[?] Towa-

10rzysz Znaku Pancernego JW. Swidzinskiego Stty Lityń. Ten List Inno-

11tescensoryalny od Kommissarzow przez Dekret Sądow Assessorskich do roz-

12sądzenia pretensyi między JW. Swidzinskim Sttą Lityń. a Kahałem

13tegoż Sttwa Lityń. abinvicem mianych naznaczonemi w nim Termi-

14na rōne Intro Contentorum ad Acta Castr. Capitt. Vinn. per oblatam podał Tenoris

15Sequentis My Kommissarze niżey na podpisach Rąk naszych wyrażeni

16Dekretem Sądow JKMci Assessorskich między Synagogą Żydow Kahała

17Lityń. y Wiel. JmćPanem Ignacym Swidzinskim Sttą Lityń. w Warszawie

18Feria Sexta post Festum Sanctae Catharinae Virginis et Martyris proxima

19to iest Dnia Dwudziestego Siodmego Miesiąca Listopada w Roku blisko

20przeszłym Tysiącznym Siedmsetnym Sześćdziesiątym Siodmym nastąpio-

21nym, ad infra Scripta peragenda wyznaczeni wiadomo czyniemy ninieyszym In-

22notescensoryalnym Listem naszym iż Zadosyć czyniąc Dekretowi przerzeczonemu

23na Grunt Dobr JKMci Miasta Lityna Dnia Dwudziestego Dziewiątego Mie-

24siąca Lutego w Roku Teraźnieyszym przypadaiący Ziedziemy, Pretensye

25Synagogi Żydow Lityń. y wzaiemnie Wiel. JmćPana Swidzinskiego S.L.

26do Żydow tak Partykularnych iako y całey Synagogi Lityń. maiące według

27Terminow y Mittow[?] Spisać nakażemy y do rozsądzenia weźmiemy

28Prawa wszelkie y opisy między Stronami do rozsądzenia zachodzące Kom-

29putować naznaczemy y należycie według Słuszności y Sprawiedliwości

30zważemy Inkwizycye iesli tego Interes wyciągać będzie wywiedziemy wi-

31ny Prawne na kogo przynależeć będzie oznaczemy y wszystko przy

32obserwowaniu Słuszności według Praw y przywileiow Obywatelom Lityń.

33Służących nakażemy, y Cały Interes w Sprawie przyszłey między

34Stronami zachodzący rozsądziemy y dla ktorego rozsądzenia iż aby Strony

35przyszłey na Termin wyżey mianowany Gotowości należytą miały

36obwieszczamy y do Wiadomości podaiemy a dla większey Pewności Tę

37Innotescencyą rękami naszemi przy zwykłych Pieczęciach podpisuiemy

38Działo się w Tereszkach[?] Dnia Dziesiątego Lutego Roku Tysiąc Siedm-

39dziesiąt[!] Osmego. U ktorey Innotescencyi podpisy rąk przy pieczęciach

40na Laku

k. 82 (skan 0083, strona prawa, wiersze 1–6)

1na Laku Czerwonym wyciśnionych Dwoch, a na Czarnym Jedney w te

2Słowa. Michał z Grabowa Grocholski S.Z.W.B. (L.S.) Andrzey S[...] M.[...] Przy-

3tulski[?] Podst. Krzemien. (L.S.) Józef Gozdawa Zyzkowski[?] Podstoli Bydgo.[?] (L.S.)

4Ktora to innotescencya iako się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych

5Grod. Winn. iest wpisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Innotescencya (innotescentia) – list oznajmujący, zawiadomienie urzędowe; Towarzysz Znaku Pancernego – towarzysz chorągwi pancernej; S.L. / Stta Lityń. – starosta lityński; abinvicem mianych – wzajemnie mianych (roszczeń); rōne Intro Contentorum … per oblatam – z powodu treści, przez oblatę; Sądy Assessorskie – sądy asesorskie koronne (sąd królewski dla miast królewskich i spraw skarbowych); Feria Sexta post Festum Sanctae Catharinae Virginis et Martyris proxima – w najbliższy piątek po święcie św. Katarzyny Dziewicy i Męczennicy (27 XI 1767); ad infra Scripta peragenda – do wykonania niżej opisanych czynności; Komputować – obliczać; Inkwizycye – dochodzenia (przesłuchania świadków); S.Z.W.B. – sędzia ziemski województwa bracławskiego; Podst. Krzemien. – podstoli krzemieniecki; L.S. – miejsce pieczęci.

Kontekst: Lityn – miasto królewskie (starostwo grodowe) w województwie podolskim, nad Zharem; starostą był Ignacy Świdziński. Sąd asesorski koronny 27 XI 1767 wyznaczył komisję do rozsądzenia wzajemnych pretensji starosty i kahału (gminy żydowskiej) lityńskiego; komisarze zapowiedzieli zjazd na grunt Lityna na 29 II 1768 (rok 1768 był przestępny). Data „Tysiąc Siedmdziesiąt Osmego” to oczywista pomyłka pisarza (powinno być: Siedmset Sześćdziesiąt Osmego). Miejsce wystawienia („Tereszki”) i nazwiska drugiego i trzeciego komisarza odczytane niepewnie. Michał Grocholski z Grabowa – sędzia ziemski bracławski. Kolejny akt (99) to oblata samego dekretu asesorskiego (wykaz komisarzy: m.in. Józef Zyzkowski[?], podstoli bydgoski; Antoni Przytulski, wicestarosta).

Streszczenie

Dnia 15 lutego 1768 r. Józef Krzewicki[?], towarzysz chorągwi pancernej Ignacego Świdzińskiego, starosty lityńskiego, podał do akt grodu winnickiego list oznajmujący (innotescencję) komisarzy, wyznaczonych dekretem królewskich sądów asesorskich z 27 listopada 1767 r. do rozsądzenia wzajemnych pretensji między starostą lityńskim a synagogą (kahałem) Żydów lityńskich. Komisarze zawiadomili, że 29 lutego 1768 r. zjadą na grunt królewskiego miasta Lityna, spiszą pretensje obu stron, zbadają dokumenty, przeprowadzą rachunki i ewentualne dochodzenia, oznaczą winy i rozsądzą sprawę z poszanowaniem praw i przywilejów mieszkańców Lityna, wzywając strony do stawiennictwa. List wystawiono w Tereszkach[?] 10 lutego 1768 r.; podpisali go Michał z Grabowa Grocholski, sędzia ziemski bracławski, Andrzej … [?], podstoli krzemieniecki[?], i Józef Gozdawa Zyzkowski[?], podstoli bydgoski.

Transkrypcja

k. 82 (skan 0083, strona prawa)

1Oblata Dekretu między JW.

2Swidzinskim S. Lityń. a Kaha-

3łem Lityń. w Assessoryi wypadłego

4Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

5Miesiąca Februarij Piętnastego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winnic. y przedemną

7Tomaszem Czarkowskim, Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winnic.

8Przysięgłym. Comparens Personalt. WmćPan Józef Krzewicki[?] Ten Dekret

9Assessorski między JW. Swidzinskim Stą Lityń. z Jedney, a Kahałem Miasta

10Lityna z drugiey strony stały rōne Intro Contentorum ad Acta praesentia Castr. Capitt.

11Vinnic. per Oblatam podał Tenoris Sequentis. Stanislaus Augustus Dei Gra-

12tia Rex Poloniae, Magnus Dux Lithvaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae,

13Kijoviae, Volhyniae, Podoliae, Podlachiae, Livoniae, Smolensciae, Severiae et Czernie-

14choviae. Significamus praesentibus Literis nostris, quorum interest universis et

15Singulis Citatum esse Coram nos judiciaque nostra Assessorialia Regni Literis Cita-

16tionis nostrae Generosum Ignatium Swidzinski Capitaneum Lityneń. de Causa infra Scri-

17pta ad Instantiam Officij Judiciorum nostrorum Regni Generalis[?] Delatorum infidelium Judaeorum totiusque

18Synagogae Civitatis Civitatis nostrae Lityneń. Actorum idque pro eo quia Citatus sub

19ta[?] Dynantiam[?] Privilegiorum et Jurium Actoribus Servientium procedendo Eos-

20dem Actores ad Dationes insolitas varij Generis Coegit, illisque pro velle sui

21incarceravit et adusque incarcerat, aliaque praejudicia et damna iisdem Actori-

22bus in dies majora inferre non desinit, ad videndum itaque et audiendum Eos-

23dem Actores circa Privilegia et Facultates conservari Eosque ab Arbitrarie Im-

24positis Dationibus Signanter Jamułkowe et Arendowe vocitatis, ac aliis

25quocunque Titulo hactenus Emunctis liberari ad restitutionem et bonificatio-

26nem Dictarum Dationum ac aliorum damnorum futuro in Termino Enarran-

27dorum praevia Eorum liquidatione stringi, pro attentatis Violentijs et incar-

28cerationibus ac angariationibus poenas extendi in litis expensas condemna-

29ri Caeteraque pro Causae praesentis Exigentia statui et sententiari, Citationis

30Ejusmodi Relatione Die vigesima Secunda Mensis Septembris Anno cur-

31renti Coram Actis Castr. Vinnic. Palatinatus Braclaviae recognita de his

32in se enarrante vicissim quoque Citatos esse Coram nos eademque Judicia nostra

33Literis Citationis nostrae infideles Abrahamko Leybowicz Zusiczkowicz[?]

34Leybę Szymonowicz, Szymon Majorowicz[?], Abrahamko Aronowicz, Jeło

35Akkielewicz[?], Mośko Szewelewicz[?], Mośko Czarny, Kuśnierz Principa-

36les aliosque Synagogae Lityneń. Judaeos de Personis et Causa infra

37[kustosz:] Scripta

k. 82v (skan 0084, strona lewa)

1Scripta ad Instantiam Generosi Ignatij Swidzinski Capitanei Lityneń. tum Nobi-

2lis Hieronimi Dunten[?] Ejusdem Capitaneatus Oeconomi Actorum idque pro Eo

3quia Citati sibi pendendo Privilegiata Juribus nostris et Reipublicae Capitanei

4ad Potestatem in bonis nostris sese extendentem non attento Eo quod moder-

5nus Actor quia Privilegiatus Litineń. Capitaneus Studendo mutare in meli-

6us statum Ejusdem Capitaneatus omissis non nullis Dationibus antiquo

7usu ab incolis et Judaeis Capitaneatus Litineń. provenientibus residuum

8non nisi antiquorum Proventuum ad exigendam quartam Reipublicae et jure

9adaequatam provenientiam Capitanei vix Sufficientium Dispositione Certa

10sub Die Vigesima Junij Anno Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo, Quinto

11mediante rescripto Synagogae Citatorum Lityneń. subscripta, nullisque Privilegiis ac

12Juribus Citatorum contraria ad importandum semel pro semper constitutam,

13imo non observando Eandem Dispositionem formatis sibi non nullis fore

14alibus[?] et nunquam deducendis Praetensionibus ac si Privilegiorum et Jurium

15Citatorum [skreślone: non] Manutentionis Dationum aliquorum ultra sonantiam Eorundem

16Jurium et Privilegiorum nunquam tamen reproductorum nec reproducendorum im-

17positionis aliarumque Injuriarum et Poenarum ac si immerito Mulctationis Transa-

18ctionibus suis indebite attentatis modernum Actorem Circumscripserint Ex-

19portatoque mandato nostro ad judicia nostra sine ullo suorum Jurium fundamento in

20jus et litis expensas vexatorie provocarunt, aliasque inconvenientias et da-

21mna imminuendae quartam Reipublicae ex Proventu Capitanei adaequate

22provenire debitam licenciose inferre attentarunt, exindeque contra Leges Re-

23gni gesserunt, Poenasque Eo nomine sancitas succubuerunt, ad videndum

24igitur et audiendum Poenas Easdem superioribus[?] extendi, Ipsum Actorem cir-

25ca subscriptam Dispositionem in fundamento antiqui et hucusque Practica-

26ti usus constitutam manu teneri, Citatos in damnis et Expensis litis Con-

27demnari prout Citationis Ejusdem Relatio Die Tertia mensis Octobris An-

28no Currenti Coram actis Castren. Vinnic. Palatinatus Braclaviae recogni-

29ta de Commissis in se obloquitur, in Termino itaque hodierno et ejusmodi

30Citationibus mutuis legitime ad praesens provenientes[?] cum Partes videlicet

31Generosus Instigator Regni Ejusque Delatores infideles Judaei totaque Synagoga

32Oppidi Litineń. per infideles Zusiczkowicz[?] Rabinum et Simonem Ma-

33jorowicz suo et totius Synagogae Litineń. nomine Personaliter una cum

34Generoso Antonio Rogalski[?], Generosus vero Ignatius Swidzinski Capitaneus Li-

35tineń. tum nobilis Hieronymus Dunten[?] Ejusdem Capitaneatus Eco-

36nomus Mutui Actores et Citati per Generosum Thomam Brochnicki[?] coram

37Nobis Judiciisque nostris comparerent, Eundemque Terminum attentarent,

38Nos cum Consiliarijs ac Juris peritis nostris decidendo Citationes amba-

39rum partium mutuo sibi ad Judicia nostra Extraditas necessariam esse

40hac in Causa Commissionem Jurium Privilegiorum ac Illustrationum Re-

41visionem[?] Indagationem et Inquisitionem advenimus, ad quam expedi-

42endam Commissarios Generosos Stanislaum Gadomski[?] Subcamerarium Sohacz.[?]

43Michaelem Grocholski Judicem Terrestrem Braclavien., Jaroszyński[?] Braclav.

44Josephum Zyzkowski[?] Bidgostien. Subdapiferos, Joannem Kurowski[?] Prae-

45fectum Artium[?] Kijoviae, Antonium Przytulski Vice Capitaneum, Josephum

46Brocki[?] Judicem Castren. Kremenecen., Andream Wielogorski[?] Judicem

47[kustosz:] Castren.

k. 83 (skan 0084, strona prawa)

1Castren. et Gabrielem Porczyński[?] Notarium Castr. Vinnic. designamus

2Quibus quidem Commissariis nostris quatenus Captato et inter se constituto Tem-

3pore et Certo Die praeviis Innotescentiarum Literis damus Septimanis ante

4Terminum in illis praefigendum extradendis ad Civitatem nostram Litineń.

5condescendant Ibidemque Absentia nonnullorum esse dummodo Tres adsint

6non obstante fundata Sua in loco qui illis commodior videbitur Jurisdictio-

7ne Commissoriali adcamatisque[?] ad praesentiam Partibus Contumatia ali-

8cujus Earum non attenta, ante omnia querelas Judaeorum Synagogae Litineń.

9punctatim ex citationibus ac Manifestationibus describi et vicevers prae-

10tensiones Generosi Capitanei Litineń. ad Judaeos tam Particulares quam et Totam

11Synagogam habitas specifice exprimi, illasque sibi Exhiberi, mandent

12ac producent revidantque Jura privilegia Scriptaque quae partes pro Deductione sui negotij habebunt

13discutiant resolvant, utrum legalia et aequitati consona Erunt, et si quae

14ex facto pullulabunt inquisitiones indi-

15gebunt, Inquisitiones ex Testibus fide dignis notitiam facti habentibus

16per Partes inducendis ac depositiones Suas Juramento Corporali compro-

17batis educant, illas in scriptum redigant, et quodsi Generosus Capitaneus Litineń. gra-

18vaminosas Dationes adversus jura Judaeis Servientia ab Eisdem emun-

19gere deducetur, illas abrogent, Scripta quaevis Eo nomine a Judaeis data

20cassent, Dationesque Easdem in futurum aeque praestandas constituant,

21pro plus justo extortis Satisfactionem adaequatam Injuriatis decernant

22et quae debebitur praestari injungant, pro Incarcerationibus tum alijs

23Injuriis Personalibus quae deducentur poenalitates contra quos opus

24erit Imponant, Caeteraque Mandent, inposterum gravamina quaevis

25ac Injurias prohibeant, totumque id negotium inter utrasque Partes inter-

26cedens pro jure et justitia fideliter salva non nisi a sola Sua Senten-

27tia definitiva appellatione parti gravatam se praetendenti ad Judicia

28nostra reservata decidant actum Suum compromissarialem in ... [?]

29inquisitiones autem in occlusis rothulis Partibus Extradant, cum quibus et post Expe-

30ditam nunc Eam commissionem aut si per Appellationem Causa haec ad Judicia

31nostra devolvetur, Terminum Partibus in iisdem Judiciis nostris conservamus pe-

32remptorium. Interim autem Judaeis Synagogae Litineń. salvum ac tutum[?] commeatum

33ac Generosus Capitaneus[?] ita tamen ut ipsi hae quae ex Subjectione debent praestent obediant ac

34modeste gerant, concedimus. Decreti nostri praesentis vigore in Cujus rei fidem prae-

35sentibus sigillum Regni appendi Jussimus. Actum Varsaviae Feria Sexta post Festum

36Sanctae Catharinae Virginis et Martyris proxima Die scilicet vigesima Septima

37Mensis Novembris Anno Domini Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Septimo

38Regni vero nostri Anno Quarto. U tego Dekretu per Oblatam podanego przy Pieczęci

39[kustosz:] na Massie

k. 83v (skan 0085, strona lewa, wiersze 1–5)

1na Massie Czerwoney wyciśnioney podpis rąk w te Słowa Andrzey Stanisław Młodziejowski

2Bisk. Przem. Pod.[?] Kanc. Koronny Relatio Illustrissimi ac Reverendissimi Domini Andreae Stanislai Kostka Episcopi Premi[slien.]

3Supremi Regni Cancellarij[!] Antonius Brzozowski[?] Decretorum Curiae Regni Notarius (L.S.) Ktory

4to Dekret iako się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych Grodzkich

5Winnickich iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty: S. Lityń. / Stą Lityń. – starostą lityńskim; rōne Intro Contentorum ad Acta praesentia Castr. Capitt. Vinnic. per Oblatam – z powodu treści do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; Generosus – urodzony; infidelis – „niewierny”, kancelaryjne określenie Żyda; Instigator Regni – instygator koronny (oskarżyciel publiczny przed sądami królewskimi); Delatores – donosiciele, tu: strona wnosząca skargę wspólnie z instygatorem; Oeconomus – ekonom (zarządca dóbr); quarta Reipublicae – kwarta (czwarta część dochodów z królewszczyzn na wojsko); Jamułkowe – opłata „jarmułkowa” (pogłówne od Żydów); Arendowe – opłata od arend; rothuli occlusi – zapieczętowane rotuły (protokoły zeznań świadków); salvus commeatus – glejt (list bezpieczeństwa); Relatio – za relacją (podpis kancelaryjny); L.S. – miejsce pieczęci.

Streszczenie tłumaczenia (łacina): „Stanisław August … oznajmiamy, że przed nasze sądy asesorskie koronne pozwany został urodzony Ignacy Świdziński, starosta lityński, z instancji urzędu instygatorskiego i delatorów – Żydów i całej synagogi naszego miasta Lityna – za to, że wbrew przywilejom i prawom powodów zmuszał ich do niezwykłych danin różnego rodzaju, więził ich według swej woli i dotąd więzi oraz wyrządza coraz większe szkody; powodowie domagali się utrzymania ich przy przywilejach, uwolnienia od samowolnie nałożonych danin, zwłaszcza tzw. jarmułkowego i arendowego, zwrotu pobranych danin i szkód oraz ukarania starosty za gwałty, więzienia i angarie (pozew zeznany w grodzie winnickim 22 IX 1767). Wzajemnie starosta i jego ekonom Hieronim Dunten[?] pozwali Żydów Abrahamka Lejbowicza Zusiczkowicza[?], Lejbę Szymonowicza, Szymona Majorowicza, Abrahamka Aronowicza, Jełę Akkielewicza[?], Mośka Szewelewicza[?], Mośka Czarnego, Kuśnierza – starszych – i innych Żydów synagogi lityńskiej o to, że wbrew rozporządzeniu z 20 VI 1765 r. (podpisanemu przez synagogę), którym starosta, chcąc poprawić stan starostwa, zniósł niektóre dawne daniny i ustalił pozostałe tak, by ledwie wystarczały na kwartę dla Rzeczypospolitej i należny dochód starosty, wysuwają nieuzasadnione pretensje, powołując się na nigdy nieprodukowane przywileje, oskarżają go o krzywdy i bezprawne kary, pozwali go bez podstawy i uszczuplają kwartę (pozew zeznany w grodzie winnickim 3 X 1767). Na dzisiejszym terminie stawili się: instygator z delatorami – Żydzi i synagoga Lityna – przez Zusiczkowicza[?], rabina, i Szymona Majorowicza, wraz z urodzonym Antonim Rogalskim[?], a starosta Świdziński i ekonom Dunten[?] przez urodzonego Tomasza Brochnickiego[?]. My, z radami i prawnikami naszymi, uznaliśmy, że w tej sprawie potrzebna jest komisja do rewizji praw, przywilejów i objaśnień oraz do śledztwa i inkwizycji; na komisarzy wyznaczamy: Stanisława Gadomskiego[?], podkomorzego sochaczewskiego[?], Michała Grocholskiego, sędziego ziemskiego bracławskiego, … Jaroszyńskiego[?], podstolego bracławskiego, Józefa Zyzkowskiego[?], podstolego bydgoskiego, Jana Kurowskiego[?] …, Antoniego Przytulskiego, wicestarostę, Józefa Brockiego[?], sędziego grodzkiego krzemienieckiego, Andrzeja Wielogórskiego[?], sędziego grodzkiego, oraz Gabriela Porczyńskiego[?], pisarza grodzkiego winnickiego. Komisarze, uprzedziwszy strony listami innotescencyjnymi na tydzień przed terminem, zjadą do miasta naszego Lityna (wystarczy obecność trzech), spiszą punkt po punkcie skargi Żydów i pretensje starosty, zbadają przywileje i dokumenty, przeprowadzą inkwizycje ze świadkami pod przysięgą, a jeśli okaże się, że starosta pobierał daniny bezprawne – zniosą je, skasują wymuszone zapisy, ustalą daniny na przyszłość, nakażą zadośćuczynienie za nadmiernie wybrane, ukarzą winnych więzienia i krzywd osobistych i rozstrzygną całą sprawę, z zastrzeżeniem apelacji do naszych sądów; inkwizycje wydadzą stronom w zapieczętowanych rotułach. Tymczasem Żydom synagogi lityńskiej dajemy glejt, pod warunkiem, że będą spełniać powinności poddańcze, okazywać posłuszeństwo i zachowywać się skromnie. Dan w Warszawie w piątek po św. Katarzynie, 27 listopada 1767, roku panowania naszego czwartego”.

Kontekst i uwagi: dekret sądów asesorskich (sąd króla dla miast królewskich) ustanawia komisję, której list oznajmujący (innotescencję, akt 98) oblatowano tego samego dnia; w akcie 98 podpisali go Michał Grocholski, Andrzej … [?] (podstoli krzemieniecki[?]) i Józef Gozdawa Zyzkowski[?] – z wykazu w dekrecie wynika, że chodzi o Józefa Zyzkowskiego[?], podstolego bydgoskiego. Dekret podpisał Andrzej Stanisław Kostka Młodziejowski (1717–1780), biskup przemyski, podkanclerzy (od 1767 kanclerz wielki) koronny. Wiele imion żydowskich, nazwisk komisarzy i tytułów odczytano niepewnie; niektóre zwroty łacińskie są w rękopisie zniekształcone (np. powtórzone „Civitatis”). Osoba podająca dekret (Józef Krzewicki[?]) to zapewne ten sam towarzysz pancerny, który w akcie 98 został odczytany jako „Księżycki[?]”.

Streszczenie

Dnia 15 lutego 1768 r. Józef Krzewicki[?] podał do akt grodu winnickiego dekret królewskich sądów asesorskich wydany w Warszawie 27 listopada 1767 r. w sprawie między Ignacym Świdzińskim, starostą lityńskim (i jego ekonomem Hieronimem Duntenem[?]), a kahałem – synagogą Żydów królewskiego miasta Lityna, popieraną przez instygatora koronnego. Żydzi skarżyli starostę, że wbrew ich przywilejom wymuszał od nich niezwykłe daniny (m.in. „jarmułkowe” i „arendowe”), więził ich i wyrządzał im szkody; starosta wzajemnie oskarżał ich, że nie przestrzegają jego rozporządzenia z 20 czerwca 1765 r., które ustaliło daniny, i bez podstaw go pozwali, uszczuplając kwartę. Sąd uznał za konieczne powołanie komisji (m.in. Michał Grocholski, sędzia ziemski bracławski, Józef Zyzkowski[?], podstoli bydgoski, Antoni Przytulski, wicestarosta, sędziowie grodzcy krzemieniecki i inni oraz Gabriel Porczyński[?], pisarz grodzki winnicki), która po uprzedzeniu stron zjedzie do Lityna, spisze skargi i pretensje, zbada przywileje, przesłucha świadków, zniesie ewentualne bezprawne daniny, zasądzi zadośćuczynienie i kary oraz rozstrzygnie spór z zastrzeżeniem apelacji do sądów asesorskich; do tego czasu Żydzi lityńscy otrzymali glejt pod warunkiem posłuszeństwa. Dekret podpisał podkanclerzy koronny Andrzej Młodziejowski, biskup przemyski.

Transkrypcja

k. 83v (skan 0085, strona lewa, od wiersza 6)

1Oblata Extraktu z Grodu Lwowsk.

2z upisaniem w nim Cessyi od JW.

3Nowowieyskiego S.B. in rem JW. Jeło-

4wickiego Ł.Ł. na Sttwo Bracł.

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Februarij Piętnastego Dnia

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y prze-

8demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim

9Winnickim Przysięgłym. Comparens Plter Wiel. JmćPan Stefan Czer-

10niawski Subdeleg. Gr. Winn. Ten Extrakt Cessyi w Grodzie Lwowskim od JW.

11Nowowieyskiego Stty Bracł. in rem et Personam JW. Jełowickiego Ł.Ł. na

12Sttwo Bracł. cum Attinentiis uczynioney rōne Intro Contentorum ad Acta Castr. praesentia

13Capitt. Vinn. per oblatam podał Tenoris Sequentis. Actum in Castro inferiori

14Leopoliensi Sabbatho ante Festum SS. Fabiani et Sebastiani Martyrum proximo

15Anno Domini Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo. Coram

16Officio Actisque praesentibus Castr. Capitt. Leopolien. Comparens Plter Illustris Magnificus

17Stanislaus Nowowieyski Capitaneus Braclavien. Sanus mente et Corpore Existens,

18Foro Suo quovis Competenti omisso et jurisdictione propria post habita

19praesenti autem Castrensi Leopoliensi Capitaneali in se Personam ac Bona Sua Generaliter omnia

20quo ad Actum hunc attinet Benevole assumpta Palam Publice Liberque

21recognovit quia ipse inhaerendo Literis Consensus Sacrae Regiae Majestatis

22et manu Sikorski[?] Sigilli Regni Secretarij propria Subscriptis Sigillo Can-

23cellariae Regni Communitis Tenoris Sequentis. Stanislaus Augustus Dei Gra-

24tia Rex Poloniae Magnus Dux Lithvaniae Russiae Prussiae Masoviae Samogi-

25tiae Kijoviae Volhyniae Podoliae Podlachiae Livoniae Smolensciae Severiae

26et Czerniechoviae Significamus praesentibus Literis nostris quorum Interest

27universis et singulis Nos Consensisse et Concessisse, Consentireque et permitte-

28re Generoso Stanislao Nowowieyski Capitaneo Braclavien. ut possit et valeat de

29omni et integro Jure Suo advitalitio quod ipsi super Capitaneatu Braclavien. servit

30et competit cedere, illudque in Personam Generosi Michaëlis Jełowicki Venatoris Luce-

31oriensis plenarie Transferre et Transfundere quae quidem Cessio Jurisque Trans-

32fusio postea quam coram Actis quibusvis Authenticis Regni facta et recognita

33fuerit

k. 84 (skan 0085, strona prawa)

1fuerit nos Eam ratam et Gratam habituri Sumus uti eamque previo hoc

2consensu nostro peragetur vigere cujus Cessionis in virtute praesentis Consensus

3nostri factae memoratus Generosus Michael Jełowicki Venator Luceorien. prae-

4dictum Capitaneatum Braclavien. cum Civitate Braclaw Villisque Nowawieś[?] Dołżek[?] Kutkowa[?]

5Bohałow[?] Horodnica Swiżyca[?] Samczynce Sawince Szczurowce Jaśkowce[?]

6Antypatowka[?] Krasosze[?] Skrzychie[?] Grabowce Manasterzysko Słoboda Maj-

7[...]

8dan nec non Curiis Praediis Agris Pratis Campis Sylvis nemoribus Stagnis

9Piscinis Lacubus Fluviis Fluminibus Molendinis Tabernis Subditis Eorum-

10que Diurnis Laboribus Censibus Dationibus, cunctis denique attinentiis et perti-

11nentiis ex antiquitus et ad praesens Spectantibus tenebit habebit et possidebit

12ad extrema vitae suae Tempora Promittimus autem pro nobis et Serenissimis

13Successoribus nostris non esse nos Serenissimosque Successores nostros ab usu et pa-

14cifica Possessione memorati Capitaneatus Braclavien. Eundem Generosum Michaelem Jełowicki

15Venatorem Luceorien. amoturos neque amovendi Potestatem cuipiam daturos

16sed Salvum et integrum Jus advitalitium eidem Conservaturos quod et Se-

17renissimi Successores nostri praestabunt ratione Cujus Advitalitatis Constitutae

18novella Lege Quartam proventuum Partem ad Thesaurum Regni quot-

19annis inferre tenebitur Juribus nostris Regalibus Reipublicae Ecclesiaeque

20Romano Catholicae salvis. In quorum fidem praesentes manu nostra Subscriptas

21Sigillo Regni communiri Jussimus Datum Varsaviae Die XXVII Mensis Decembris

22Anno Domini MDCCLXVII. Regni vero nostri IV Anno. Stanislaus Augustus

23Rex Locus Sigilli majoris Cancellariae Regni Consensus ad cedendum de Capitaneatu

24Braclavien. in Palatinatu Braclavien. Sito Generoso Stanislao Nowowieyski Capitaneo Braclavien.

25in Personam Michaelis Jełowicki Venatoris Luceorien. Datur Antonius Si-

26korski[?] Secretarius Regiae Majestatis et Sigilli Majoris Regni Secretarius Cancellariatu Illustrissimi

27Excellentissimi et Reverendissimi Domini Stanislai Kostka Młodziejowski Episcopi

28Premisliensis Supremi Cancellarij Regni Sigillatum, Post quarum Ingrossationem Lite-

29rarum Consensus Originale Earundem infra Scripto meo Cessionario extraditum

30de quo restituto Officium praesens quietat de omni et integro Jure Suo quod

31et quanti sibi recognoscenti Super Bona Capitaneatus Braclavien. in Palatinatu Braclavien.

32Sita et Jacentia servit et competit cum omni Bonorum Eorundem Jure Dominio pro-

33prietate Propinquitate utilitatibus usibus fructibus proventibus, redditibus atti-

34nentiis et pertinentiis tum Curiis Structuris Aedificiis Horreis Granariis

35Hortis Pomariis, Sepibus, Sepimentis, agris, Pratis, Campis Sylvis Tenif[?]-

36ciis, Stagnis, Piscinis, Rivulis, Lacubus, Fluviis, Molendinis, Molendi-

37natoribus, Tabernis, nec non Subditis Cmetonibus, Hortulanis, Inquili-

38[kustosz:] nis

k. 84v (skan 0086, strona lewa)

1Inquilinis Colonis Eorumque Dierum laboribus Diurnis Censibus Datio-

2nibus, Tributis pensionibus Vecturis Vigiliis Diurnis et nocturnis Officiisque

3quibusvis per Eosdem ab Antiquo pendi et praestari solitis Commodisque et Emolu-

4mentis generaliter universis ex iisdem Bonis nunc provenientibus et in-

5posterum proventuris, nihil ex praemissis Bonis pro se reservando seu Excipien-

6do Jam ex nunc et profecto Magnifico Michaeli Jełowicki Venatori Luceorien. cedit

7et condescendit omneque et integrum Jus suum hocidem et Competentiam

8praemissam in Personam Ejusdem Magnifici Cessionarij sui Transfert Transfundit

9et incorporat Dans et concedens praefato Magnifico recognoscens Eidem Magnifico Cessio-

10nario Suo plenariam facultatem et omnimodam absolutamque Potesta-

11tem Jus praefatum et Bona recensita modo praemisso Cessa et condescensa

12tenendi habendi et Possidendi illisque pacifice uti fruendi ad usus suos

13quosvis beneplacitos libere convertendi in Quaequae Bona Capitaneatus Braclavien.

14cum Attinentiis modo praemisso Cessa et condescensa Idem Illustris Magnificus recognoscens

15Eidem Magnifico Cessionario suo realem Intromissionem et Actualem Pacificamque Possessio-

16nem cum praesentaneo Bonorum Eorundem usu fructu per Ministerialem Regni Generalem

17quemvis et Nobiles Duos factius ad id Conducendos vigore Inscriptionis

18praesentis Cessionario officiose Capiendam et assumendam Jam Ex nunc et

19de facto libere dat et admittit datamque et admissam nec per se nec per alias

20quasvis Submissas et Subordinatas Personas impedire denegare adimere

21interturbareque aut quovis modo injuriari Sesuis cum Se ibique et et super Bo-

22nis Suis praeter Omnibus mobilibus et Immobilibus haereditariis et Obligatoriis

23Summisque quibusvis Pecuniariis habitis et habendis inscribit et obligat

24recognitionis praesentis vigore. A tego Extraktu per oblatam podanego Sekreta Cor-

25recta przy Pieczęci Grodzkiey Lwowskiey w te Słowa Leopold[?] Łoziński Ex Actis Castr. Castr.

26Capitt. Leopolien. Extradidit Correxit Sarnecki[?] mp. Ktory to Extrakt iak się w Sobie ma

27Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych Grodzkich Winnickich iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: S.B. / Stty Bracł. – starosty bracławskiego; Ł.Ł. (Venator Luceoriensis) – łowczy łucki; Subdeleg. Gr. Winn. – subdelegat grodzki winnicki; Actum in Castro inferiori Leopoliensi Sabbatho ante Festum SS. Fabiani et Sebastiani Martyrum proximo – działo się w zamku dolnym lwowskim w najbliższą sobotę przed świętem śś. Fabiana i Sebastiana męczenników (16 I 1768); Jus advitalitium – prawo dożywocia (dożywotniego posiadania królewszczyzny); Literae Consensus – list konsensu królewskiego (zgoda króla na cesję królewszczyzny); Quarta – kwarta, czwarta część dochodów z królewszczyzn wpłacana do skarbu na wojsko; Ministerialis Regni Generalis – woźny generalny; Extradidit Correxit – wydał, poprawił (formuła kancelaryjna przy ekstrakcie); mp. – manu propria.

Tłumaczenie (streszczenie łaciny): w zamku lwowskim 16 I 1768 Stanisław Nowowiejski, starosta bracławski, zeznał, że na mocy listu konsensu Stanisława Augusta (Warszawa, 27 XII 1767, roku panowania IV – z kontrasygnatą sekretarza Antoniego Sikorskiego[?] i pieczęcią kanclerza Stanisława Kostki Młodziejowskiego (tak w tekście; właśc. Andrzej Stanisław Kostka), biskupa przemyskiego) ceduje całe swoje dożywotnie prawo do starostwa bracławskiego – z miastem Bracławiem i wsiami starostwa, dworami, folwarkami, polami, łąkami, lasami, stawami, rzekami, młynami, karczmami, poddanymi (kmieciami, zagrodnikami, komornikami) i wszelkimi ich robociznami, czynszami, daninami, podwodami i strażami – Michałowi Jełowickiemu, łowczemu łuckiemu. Król obiecał nie usuwać go z posiadania do końca życia, pod warunkiem płacenia kwarty do skarbu według nowego prawa, z zachowaniem praw królewskich, Rzeczypospolitej i Kościoła katolickiego. Nowowiejski pozwala Jełowickiemu na wolną intromisję przez dowolnego woźnego generalnego z dwoma szlachcicami i zobowiązuje się nie przeszkadzać mu w posiadaniu pod rygorem odpowiedzialności całym majątkiem.

Uwagi: nazwy wsi starostwa bracławskiego odczytano w dużej części niepewnie (por. akt 101 – intromisja Jełowickiego, gdzie lista wsi brzmi: Czukow[?], Bohaków[?], Horodnica, Świeżyca[?], Samczyńce, Sawińce, Szczurowce, Jaśkowce[?], Antypotówka[?], Krasosze[?], Skrzychie[?], Grabowce, Dołżek[?], Kutkowa[?], Monasterzysko, Jastrubińce[?]). Imię i nazwisko sekretarza (Antonius Sikorski[?]) oraz podpisy na ekstrakcie (Leopold[?] Łoziński, Sarnecki[?]) odczytane niepewnie. Stefan Czerniawski, subdelegat grodzki winnicki, występował już we wcześniejszych aktach.

Streszczenie

Dnia 15 lutego 1768 r. Stefan Czerniawski, subdelegat grodzki winnicki, podał do akt grodu winnickiego ekstrakt z ksiąg grodu lwowskiego z zeznaniem z 16 stycznia 1768 r., w którym Stanisław Nowowiejski, starosta bracławski, na podstawie konsensu króla Stanisława Augusta z 27 grudnia 1767 r. (wpisanego w całości), scedował całe swoje dożywotnie prawo do starostwa bracławskiego – z miastem Bracławiem, wsiami, dworami, folwarkami, gruntami, wodami, młynami, karczmami, poddanymi i wszelkimi dochodami – Michałowi Bożeńcowi Jełowickiemu, łowczemu łuckiemu. Król zobowiązał się zachować Jełowickiego w dożywotnim posiadaniu starostwa pod warunkiem płacenia kwarty do skarbu; Nowowiejski zezwolił na wwiązanie Jełowickiego przez woźnego i zobowiązał się nie przeszkadzać mu w posiadaniu. Ekstrakt wpisano do ksiąg słowo w słowo.