Akty 101–120

Transkrypcja

k. 84v (skan 0086, strona lewa, dół)

1Intromissya w Sttwo Bracł. JW.

2Jełowickiemu Ł.Ł. Służąca

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Februarij Piętnastego Dnia

5Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną Tomaszem

6Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym. Stano-

7wszy Oczewisto Woźny Gnlny Wwa Bracł. y Inn. Opatrzny Jan Żytowski[?] w moc

8wierney y skuteczney Relacyi swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał Jż on

9Roku teraźnieyszego, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego Dnia Dziewięt-

10[kustosz:] nastego

k. 85 (skan 0086, strona prawa)

1nastego[?] Februarij na Affektacyą y prawną Rekwizycyą JW. Michała Bożeńca

2Jełowickiego Łowczego Powiatu Łuckiego, maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi

3wiary godnych Urodz. JmćPanów Jakuba Domaszewskiego y Michała Golęszowskie-

4go[?] maioris Evidentiorisque Testimonij gratia do tego aktu użytych, był w Dobrach

5Starostwie Bracł. et quidem w Mieście samym Bracławiu y wsiach do nie-

6go należących we wsi Czukowie[?], Bohakowie[?], Horodnicy, Świeżycy[?], Samczyńcach,

7[nad wierszem:] Jaśkowcach[?], Anczypotówce[?], Krasoszy[?], Skrzychim[?], Grabowcach, Dołżku[?], Kutkowej[?], Monasterzysku y Jastrubińcach[?]

8Sawińcach, Szczurowcach, gdzie będące też Dobra generaliter całe Starostwo Bra-

9cławskie wyżey Prawa nabytego, y poczynioney Cessyi od JW. Stanisła-

10wa Nowowieyskiego Stty Bracł. in rem et Personam JW. Rekwirenta Cessyi

11na też Starostwo w Grodzie Lwowskim Anno praesenti Millesimo, Septingente-

12simo, Sexagesimo, Octavo Sabbatho ante Festum SS. Fabiani et Sebastiani Mar-

13tyrum następioney JW. Rekwirentowi ze wszystkiemi Dobrami, Polami Orane-

14mi y nieoranemi z Zasiewami, Łąkami, Sianożęciami, Lasami, Gaiami,

15y Stawami, Stawiskami, Młynami, Poddanemi Ciągłemi y nie-

16ciągłemi z ich Powinnościami, Daninami, Pasiekami, Dziesięciną Pszczolną[?],

17Arędami Karczemnemi, Browarami, owo zgoła ze wszystkiemi Attynencyami

18Pertynencyami, Prowentami Cirkumferencyami, Granicami y wszelkiemi tegoż

19Starostwa Pożytkami, tak iako te Dobra zdawna w swoich Granicach y Obcho-

20dach y Pożytkach zostawały y do tych czas zostaią tak teraźnieyszemu JW. Re-

21kwirentowi w Spokoyną y Aktualną nemine Impugnante ac Contradicente

22podał y postąpił Possessyą, po ktorym obwołaniu y podaniu Gromad zwoła-

23wszy wszystkim onegoż Panie[?] Oznaymił y wszelkie onym Posłuszeństwo

24iako nowemu Panu pełnić rozkazał. W czym Szlachtę sobie przytomną za Świad-

25ki Oświadczywszy się, przybywszy tu do Grodu przedemną Urzędem uczynił

26y zeznał prawdziwey Intromissyi Relacyą. Woźny nieumieiący pisać

27znak Krzyża S. kładnie Jan Żytowski[?] +

28[na lewym marginesie, inną ręką, pionowo:] Extr[akt][?] [...] wydany [...]

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Ł.Ł. – łowczy łucki; Woźny Gnlny Wwa Bracł. y Inn. – woźny generalny województwa bracławskiego i innych; Opatrzny – tytuł osób nieszlacheckich; maioris Evidentiorisque Testimonij gratia – dla większego i wyraźniejszego świadectwa; Strona Szlachty – szlachta jako świadkowie przy czynności woźnego; Anno praesenti Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Sabbatho ante Festum SS. Fabiani et Sebastiani Martyrum – roku obecnego 1768 w sobotę przed świętem śś. Fabiana i Sebastiana męczenników (16 I 1768); Dziesięcina pszczolna – dziesięcina od pasiek (miodu); Attynencye, Pertynencye, Cyrkumferencye – przynależności, przyległości, obręby; nemine Impugnante ac Contradicente – bez niczyjego oporu i sprzeciwu.

Kontekst i uwagi: akt jest wykonaniem cesji z aktu 100 – woźny wprowadził M. Jełowickiego w dożywotnie posiadanie starostwa bracławskiego (miasto Bracław z wsiami). Data intromisji: koniec wiersza „Dziewięt-” / kustosz „nastego” – zapewne 19 lutego, co jednak przeczyłoby dacie wpisu (15 II); prawdopodobnie 9 lutego (pisarz mógł błędnie dopisać „nastego”) – odczyt niepewny. Nazwy wsi (częściowo wpisane nad wierszem drobnym pismem) odczytano w większości niepewnie. Nazwisko woźnego (Żytowski / Zytowski) i drugiego świadka niepewne. Na lewym marginesie k. 85 pionowa adnotacja kancelaryjna (zapewne o wydaniu ekstraktu), odczytana tylko fragmentarycznie.

Streszczenie

Dnia 15 lutego 1768 r. opatrzny Jan Żytowski[?], woźny generalny województwa bracławskiego, zeznał przed Tomaszem Czarkowskim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, że w lutym 1768 r. (9[?] lutego), na żądanie Michała Bożeńca Jełowickiego, łowczego łuckiego, w obecności szlachciców Jakuba Domaszewskiego i Michała Golęszowskiego[?], był w dobrach starostwa bracławskiego – w samym mieście Bracławiu i należących do niego wsiach (m.in. Horodnica, Samczyńce, Sawińce, Szczurowce, Grabowce, Monasterzysko i kilkanaście innych) – i na mocy cesji Stanisława Nowowiejskiego, starosty bracławskiego, zeznanej w grodzie lwowskim 16 stycznia 1768 r., wwiązał Jełowickiego w spokojne i aktualne posiadanie całego starostwa ze wszystkimi polami, łąkami, lasami, stawami, młynami, poddanymi, daninami, dziesięciną pszczelną, arendami karczemnymi, browarami i pożytkami. Zwołanym gromadom ogłosił nowego pana i nakazał mu posłuszeństwo. Intromisja odbyła się bez sprzeciwu; woźny, nie umiejąc pisać, postawił znak krzyża.

Transkrypcja

k. 85 (skan 0086, strona prawa, dół)

1Zapis wspolnego Dożywocia

2między WW. Porplewiczami[?] Mał-

3żonkami

4Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

5Miesiąca Februarij Szesnastego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzk. Winn. y przedemną To-

7maszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn.

8Przysięgłym. Comparentes Personaliter WW. JchmćPaństwo Kazimierz y

9Wiktorya z Wilkowskich Porplewiczowie[?] Małż. ten Zapis wspolnego Do-

10żywocia między sobą ab invicem spisany Ratione Intus Content.[?] coram

11actis Praesentibus Capitaneal. Vinnicensibus zeznali. Tenoris sequentis. My

12to iest: Ja Kazimierz Porplewicz sam przez się y Ja Wiktorya z Wilkowskich

13Pierwszego niegdy W. Wojciecha Boguraiskiego[?] MB.[?] Rożanę[?] powtorne-

14go zaś teraźnieyszego Małżeństwa Urodz. Kazimierza Porplewicza Małż. w

15assystencyi tegoż miłego Małżonka czyniąca Porplewiczowie Małż. Zdrowi

16będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey Ju-

17rysdykcyi, Prawa Fororum Powiatu y Województwa, a pod teraźnieysze dobro-

18wolne Zeznanie nasze, całe się poddaiąc y wcielaiąc, wiadomo, iawnie

19[kustosz:] czyniemy

k. 85v (skan 0087, strona lewa)

1Czyniemy, ustnie y dobrowolnie Zeznawamy Jż my zeznawaiące do-

2znawszy między sobą wspolney Miłości Małżeńskiey, a chcąc też ta-

3mę[?] Miłość wszelkiemi utwierdzić y ugruntować dowodami umyśli-

4liśmy wszelkich naszych Fortun należących y Ruchomych Summ Pie-

5niężnych, Kleynotow, Złota, Srebeł, Ceny, Miedzi, Koni, Stad, Bydeł

6y Jnne iakie tylko bydź mogą Sprzętow y Apparencyi, wzaiem so-

7bie zapisać dożywocie, iakoż zapisuiemy tym Sposobem: Jż ieżeli-

8by nieuchronne wyroki Boga mnie Kazimierza Porplewicza pierwey

9z tego zebrały Swiata, tedy Urodz. Wiktorya Porplewiczowa miła Mał-

10żonka moia Substancyi moiey leżącey y Ruchomey nabytey y na-

11bycie się maiącey, Summ, Kleynotow, Złota, Srebeł, Cyny, Miedzi, Ko-

12ni, Stad, Bydeł, Sukien, Poiazdow, y wszelkich Sprzętow Domowych

13do ostatniego tchu zeyścia swego życia ku Pożytkowi swemu uży-

14wać ma, y wolna będzie a po skonczonym day Boże nayd[łuższym] tey-

15że Naymilszey Małż. moiey Życiu, taż Substancya moia leżąca y

16Ruchoma y wszelkie Sprzęty Domowe własnym Sukcessorom moim do-

17stać się powinny będą. Jeżeliby zaś na mnie Wiktoryi Porplewiczowey

18też same Smiertelności wyroki pierwey wykonane zostały, tedy

19Urodz. Kazimierz Porplewicz Miły Małżonek moy Substancyi moiey

20leżącey y Ruchomey Summ, Kleynotow, Srebeł, złota, Ceny, Miedzi

21Koni, Stad, Bydeł y Jnne wszelkich Sprzętow y apparencyi Domowey

22do Ostatniego Terminu Życia swego podług woli y upodobania swe-

23go używać ku swemu Dobru y Pożytkowi obracać wolen będzie.

24A po skonczeniu nayd[ł]uższych Day Boże lat życia miłego Małżonka

25mego taż sama Substancya moia leżąca y Ruchoma, Summy, Sprzę-

26ty y wszelkie Apparencye Domowe własnym Potomkom y Sukcessorom

27moim cedere maią. Naco ten nasz Zapis wspolnego Dożywocia

28wzaiemnie sobie daiąc dla zupełney wiary przy zwykłey Pieczęci

29y uproszeniu do Podpisu JchmćPP. Przyiacioł Rękami własnemi

30podpisuiemy się. Działo się w Winnicy Dnia Szesnastego Lutego

31[nad wierszem:] U tego Zapisu zeznanego Podpisy rąk tak zeznawaiących, iako y JchmćPP. Przyiacioł w te słowa

32Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego. Kazimierz Porple-

33wicz mpp. Wiktorya Porplewiczowa. Proszony Przyiaciel do Pod-

34pisu tegoż Zapisu wspolnego Dożywocia Podpisuię się. Onufry

35Czaykowski mpp. Proszony Przyiaciel do Podpisu tego Zapisu wspol-

36nego Dożywocia podpisuię się Jan Pakucki[?] mpp. Ktory to Zapis ieszcze[?]

37w sobie ma słowo w słowo do Xiąg ninieyszych Grodz. Winn. iest zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: WW. JchmćPaństwo – wielmożni ichmościowie państwo; Małż. – małżonkowie; Comparentes Personaliter – stawiwszy się osobiście; ab invicem – wzajemnie; Ratione Intus Contentorum[?] – co do treści w nim zawartej; coram actis praesentibus Capitanealibus Vinnicensibus – przed niniejszymi aktami grodzkimi (starościńskimi) winnickimi; Tenoris sequentis – następującej treści; Prawa Fororum – prawo właściwych sądów (fora); odstąpiwszy jurysdykcji ziemskiej – zrzeczenie się właściwości sądu ziemskiego i poddanie się grodowi, w którym akt zeznano; Cena – cyna; Apparencye – sprzęty, wyposażenie; nayd[łuższym] – najdłuższym; cedere maią – mają przypaść; mpp. (manu propria) – własnoręcznie.

Kontekst i uwagi: typowy zapis wzajemnego dożywocia (oprawy) małżonków: pozostały przy życiu małżonek dożywotnio użytkuje cały majątek ruchomy i nieruchomy zmarłego, po jego śmierci majątek przechodzi na spadkobierców zmarłego. Nazwisko małżonków odczytane jako Porplewicz / Perplewicz – brzmienie niepewne. Pierwszy mąż Wiktorii: „W. Wojciech Boguraiski[?]” z niejasnym skrótem tytułu „MB.[?] Rożanę[?]” – zapewne urząd ziemi różańskiej (por. „Cześn. Rożań.” w akcie 104); odczyt bardzo niepewny. Świadek „Jan Pakucki[?]” – odczyt niepewny. Na lewym marginesie k. 85 obok aktu pionowa adnotacja kancelaryjna (zapewne o wydaniu wypisu), nieodczytana.

Streszczenie

16lutego 1768 r. przed Tomaszem Czarkowskim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, stawili się osobiście Kazimierz Porplewicz[?] i jego żona Wiktoria z Wilkowskich, primo voto żona Wojciecha Boguraiskiego[?], i zeznali spisany przez siebie zapis wzajemnego dożywocia. Na znak miłości małżeńskiej zapisali sobie wzajemnie dożywotnie używanie całego majątku – dóbr nieruchomych, sum pieniężnych, klejnotów, złota, srebra, cyny, miedzi, koni, stad, bydła, sukien, pojazdów i sprzętów domowych. Małżonek, który przeżyje drugiego, korzysta z majątku do śmierci, po czym majątek przechodzi na własnych spadkobierców zmarłego. Zapis podpisali małżonkowie oraz jako proszeni przyjaciele Onufry Czaykowski i Jan Pakucki[?].

Transkrypcja

k. 85v (skan 0087, strona lewa, dół)

1Kwit od W. Korzeniowskiego

2Sawickich y Jnny[ch] W. Grocholskie-

3mu S.Z.B. z Prowizyi Złł

41420 za Rok 1765. Stcy.

5[kustosz:] Roku, Tysiąc

k. 86 (skan 0087, strona prawa)

1Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Februarij Szesnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną To-

4maszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przy-

5sięgłym Comparens Personaliter W. Jmć Pan Jerzy Korzeniowski K.G.W.B. swym

6y WW. JchmćPP. Michała y Brygitty z Lubienieckich Ubyszow[?] Cze-

7śnikow[?] Wyszogr.[?] Michała y Faustyny z Lubienieckich Janczyńskich[?] Cze-

8śnikow Brańskich[?] Opiekunow Wielebnego Xiędza in Saeculo Tadeusza

9in Religione S. Dominici Fortunata, Róży y Karoliny Sawickich

10niegdy W. Piotra Sawickiego Cześnika Dobrzyńsk. z niegdy W. Fortunaty

11z Lubienieckich Pierwszego Małż. Sawickiey, powtornego Korzeniowskiey

12spłodzonych Syna y Corki[?], za ktorych o pokoy y dotrzymanie rzeczy

13Jmieniem czyniący. Zdrowy będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy

14swey własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi, Prawa Forum Po-

15wiatu y Wwa a pod ten Akt dobrowolnego Zeznania swego

16całe się poddaiąc y wcielaiąc wiadomo, iawnie czyni y dobro-

17wolnie zeznaie Jż W. Zeznawaiący odebrawszy Prowizyą

18od Summy Siedmiu Tysięcy Sta Złł Polsk. ac W. Jmć Pana Micha-

19ła z Grabowa Grocholskiego S.Z.B. za wydaiącym[?] Zapisem

20Evictionis Roku Tysiąc, Siedmset, Pięćdziesiąt, Osmego Dnia

21Dziesiątego Marca w Grodzie Winn. zeznanym zostaiącey

22na W. X. Fortunatu, tudzież Urodz. JchmćPanny Róże y Karoli-

23ny Sawickich za lat Dwie należącey, tedy z odebraney Pomienioney

24Dwuletniey Prowizyi od Siedmiu Tysięcy Sta Złł Pols. Tysiąc Czte-

25resta Dwadzieścia Złł wynoszącey Rublami Główkami[?] y starą

26monetą sobie wypłaconey przerzeczonego W. Jmć P. Grocholskiego

27S.Z.B. y Sukcessorow Onego wiecznemi Czasy kwituie. Żadnego So-

28bie et quorum interest Cautum est, [...] wyrażoney Prowizyi za Lata

29Tysięczny, Siedmsetny, Sześćdziesiąty Szosty y Tysięczny, Siedm-

30setny Sześćdziesiąty, Siodmy odebraney niezostawuiąc rekursu

31y regressu mocą dobrowolnego Zeznania swego. Jerzy Korzeniowski K.G.B.

32mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: K.G.W.B. / K.G.B. – komornik graniczny (województwa) bracławski; Stcy – zapewne „starej” (monety) lub skrót kancelaryjny, niepewny; Comparens Personaliter – stawiwszy się osobiście; swym y … imieniem – w imieniu własnym i opiekunów; in Saeculo … in Religione S. Dominici – w świecie (imię chrzestne) Tadeusz, w zakonie św. Dominika (dominikanin) Fortunat; S.Z.B. – zapewne stolnik/skarbnik ziemi bracławskiej (tytuł M. Grocholskiego, rozwinięcie niepewne); Zapis Evictionis – zapis ewikcyjny (zabezpieczenie sumy na dobrach); Prowizya – procent od sumy (tu 10% rocznie: 710 zł od 7100 zł); Rublami, Główkami[?] y starą monetą – w rublach i dawnej monecie; et quorum interest Cautum est – i wszystkim, których to dotyczy, zastrzeżone; rekurs y regress – prawo do dochodzenia i zwrotu; mpp. – manu propria.

Kontekst i uwagi: suma 7100 zł polskich była zapisana (zapisem ewikcyjnym zeznanym w grodzie winnickim 10 III 1758) przez Michała Grocholskiego na rzecz dzieci zmarłego Piotra Sawickiego, cześnika dobrzyńskiego, i Fortunaty z Lubienieckich (primo voto Sawickiej, secundo voto Korzeniowskiej): o. Fortunata (Tadeusza) dominikanina oraz panien Róży i Karoliny. Ojczym Jerzy Korzeniowski w imieniu własnym i opiekunów (wujostwa z rodu Lubienieckich) kwituje odbiór 2-letniej prowizji 1420 zł za lata 1766 i 1767. Nagłówek marginalny podaje „za Rok 1765” – niezgodność z tekstem (być może błąd pisarza). Nazwiska i urzędy opiekunów (Ubysz?, Janczyński?; cześnicy wyszogrodzcy? brańscy?) odczytane niepewnie. Jeden wyraz w przedostatnich wierszach nieodczytany.

Streszczenie

16lutego 1768 r. przed namiestnikiem grodzkim winnickim Tomaszem Czarkowskim stawił się Jerzy Korzeniowski, komornik graniczny bracławski, działający w imieniu własnym oraz opiekunów – Michała i Brygidy z Lubienieckich Ubyszów[?] i Michała i Faustyny z Lubienieckich Janczyńskich[?] – dzieci zmarłego Piotra Sawickiego, cześnika dobrzyńskiego, i zmarłej Fortunaty z Lubienieckich (primo voto Sawickiej, secundo voto Korzeniowskiej): dominikanina o. Fortunata (w świecie Tadeusza) oraz Róży i Karoliny Sawickich. Zeznał, że otrzymał od Michała z Grabowa Grocholskiego dwuletnią prowizję (za lata 1766–1767) w wysokości 1420 zł od sumy 7100 zł polskich, zapisanej dzieciom Sawickim zapisem ewikcyjnym z 10 marca 1758 r., wypłaconą w rublach i starej monecie, i kwituje z niej Grocholskiego i jego sukcesorów na zawsze, zrzekając się wszelkich roszczeń co do tej prowizji.

Transkrypcja

k. 86 (skan 0087, strona prawa, dół)

1Oblata Extraktu Manifestu

2z Grodu Krzemien. przez W. Wskrzyń-

3skiego C.R. etc. W. Lipińskiemu

4uczynionego

5Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

6Miesiąca Februarij Szesnastego Dnia

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną Tomaszem

8[kustosz:] Czarkowskim

k. 86v (skan 0088, strona lewa)

1Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym.

2Comparens Personaliter W. Jmć Pan Kazimierz Porplewicz[?] Extrakt Manife-

3stu przez W. Ludwika Wskrzyńskiego Cześn. Rożań. swym y W. Lipińskiey

4Skarbn. Drohic. przeciwko W. Ludwikowi Lipińskiemu S.D. w Grodzie Krze-

5mienieckim uczynionego [...][?] introcontis ad acta praesentia Castren. Capitan.

6Vinnic. per Oblatam podał Tenoris Sequentis. Wypis z Xiąg Grodzkich

7Krzemien. Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Siodmego, Miesiąca

8Julij Czternastego dnia. Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Krze-

9mien. y przedemną Janem Nepomucenem Maciejem Kozierackim[?]

10Namiestnikiem Przysięgłym Burgrabstwa Krzemien. Comparens Personaliter W.

11Jmć Pan Ludwik Wskrzyński Cześn. Rożań. iak tylko mogł acta praesentia

12adire, tak zaraz praecavendo omnimodae Jntegritati Substantiae W. Jmć

13Pani Teofili z Wskrzyńskich primo Stojeckiey[?], secundo ad praesens voto

14Lipińskiey Skarbn. Drohickiey Siostry swoiey Stryieczno rodzoney tey-że

15Jmieniem y z wyrażoney woli na przeciwko W. Jmć Panu Wincentemu[?] Lipi-

16ńskiemu z wielkim Żalem skarży manifestuie y protestuie się o to.

17Jż Jmć Obwiniony staraiący się o rękę[?] W. Teofili Wskrzyńskiey

18Manifestantis Siostry Stryieczno rodzoney zawsze z tym się oświad-

19czał że żadnego Zapisu pretendować niebędzie, ani do żadnych

20Transakcyi z ubliżeniem Substancyi Sukcessorow niepociągać. A teraz

21post inito voto Matrimoniali przez nowe wynalazki swoie nay-

22przod też W. Teofilę Wskrzyńską Małżonkę swoię do Zapisu niby

23prostym długiem Dziesięciu Tysięcy potym y do Zywocia[?] przymu-

24sił. Jakoż w krotkim Czasie Summę Dziesięć Tysięcy Złł Pols. od Jw. Fran-

25ciszka Salezego Potockiego Wdy Kijow. bez żadnego Ostrzegania aby

26taż Małż. Obskarżonego podniosła namowił, y do Rąk swoich odebrał

27Potym Jnne Summy podnosi a od pomienionych Prowizyi odbiera y

28ktorekolwiek Długi niegdy W. Franciszka Wskrzyńskiego z własney

29Substancyi tyże W. Teofili Małż. spłaca, to spłaconych [...][?]

30na większy upadek Sukcessorow na osobę swoię Cessyi nabywa. Co

31widząc W. Teofila ad praesens Lipińska bezpotomna niemogąc

32sama dla niektorych okoliczności ad acta stanąć obowiązała

33ninieyszego Manifestanta Stryieczno rodzonego Brata iako nay-

34bliższego swego krewnego aby takową krzywdę oney y swoię

35wiekuiącą[?] ad asillum justitiae actis oświadczył. W ktorych to

36krzywdzeniach idem Comparens de Omissis omnibus nayprzod

37oneważnić[?] Transakcyi wszelkich iakimkolwiek Sposobem cum

38praejudicio Siostry swoiey y Samego Comparenta wymuszenie

39[kustosz:] następiowych

k. 87 (skan 0088, strona prawa, góra)

1następiowych, potym o podniesienie bez żadnego bezpieczeństwa

2Summy Dziesięciu Tysięcy Złł Pols. iteratis manifestando Vicibus

3to wszystko jure vindicaturum offert eundem cujus nomine ma-

4nifestat. Salva manente praesenti Manifestatione za doyściem

5Dokumentow y pomienionych Transakcyi meliorandi facultate.

6Ludwik Wskrzyński mpp. z ktorych Xiąg y ten Wypis pod Pieczę-

7cią Grodzką Krzem. iest wydany. Pisany w Krzemieńcu. U ktorego

8to Extraktu Manifestu per oblatam podanego przy Pieczęci Grodz-

9kiey Krzemienieckiey na opłatku białym wyrytey. Korrekta w te

10słowa: Correxi Czarnecki mpp. Anno Millesimo, Septingentesimo

11Sexagesimo Sexto[?] Die Decima Quinta Julij Ex Actis Castren. Capitan.

12Cremenec. Extr. niżey zaś Lekta temi słowy Legi cum Copiarznikiem[?]

13[nad wierszem, inną ręką:] [...]

14Ktory to Extrakt Manifestu ieszcze w sobie ma słowo w słowo

15do Xiąg Ninieyszych Grodz. Winn. iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: C.R. / Cześn. Rożań. – cześnik różański; Skarbn. Drohic. / S.D. – skarbnik(owa) drohicki(a); introcontis[?] ad acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per Oblatam podał – podał do niniejszych akt grodzkich winnickich przez oblatę (wpisanie dokumentu z innego urzędu); Tenoris Sequentis – następującej treści; acta praesentia adire – stanąć przed niniejszymi aktami; praecavendo omnimodae Integritati Substantiae – zabezpieczając całkowitą nienaruszalność majątku; primo … secundo ad praesens voto – z pierwszego … z drugiego, obecnego małżeństwa; Stryieczno rodzona – siostra stryjeczna; post inito voto Matrimoniali – po zawarciu małżeństwa; Wda Kijow. – wojewoda kijowski; ad asillum justitiae – do schronienia sprawiedliwości (do sądu); de Omissis omnibus – o wszystkie pominięte rzeczy; iteratis manifestando Vicibus – manifestując wielokrotnie; jure vindicaturum offert – zapowiada dochodzenie prawem; eundem cujus nomine manifestat – (tego,) w czyim imieniu manifestuje; Salva … meliorandi facultate – z zastrzeżeniem prawa do poprawienia manifestu po zdobyciu dokumentów; Correxi – poprawiłem (podpis korektora); Legi cum Copiarzniku[?] – czytałem (kolacjonowałem) z kopiariuszem; Pieczęć na opłatku białym – pieczęć odciśnięta na białym opłatku.

Kontekst i uwagi: oblatę złożył Kazimierz Porplewicz[?] (por. akt 102). Manifest wniesiony w grodzie krzemienieckim (woj. wołyńskie) 14 VII 1767 przez Ludwika Wskrzyńskiego, cześnika różańskiego, w imieniu jego stryjecznej siostry Teofili z Wskrzyńskich, primo voto Stojeckiej[?], secundo voto Lipińskiej, skarbnikowej drohickiej, przeciw jej mężowi. Imię męża: w tytule i nagłówku „Ludwik”, w tekście manifestu – jak się zdaje – „Wincenty”; niezgodność pozostawiona. Data korekty wypisu „Sexagesimo Sexto” (1766) przeczy dacie manifestu (1767) – zapewne błąd pisarza lub mylny odczyt. Kilka wyrazów (introcontis?, [...] w k. 86v, adnotacja nad wierszem na k. 87) odczytano niepewnie lub wcale. Wiktoria z Wilkowskich z aktu 102 miała pierwszego męża z tytułem „Rożanę” – zapewne również urząd różański.

Streszczenie

16lutego 1768 r. Kazimierz Porplewicz[?] podał do akt grodu winnickiego wypis z ksiąg grodu krzemienieckiego z 14 lipca 1767 r. Zawarty w nim manifest wniósł Ludwik Wskrzyński, cześnik różański, w imieniu swojej stryjecznej siostry Teofili z Wskrzyńskich, primo voto Stojeckiej[?], obecnie żony Lipińskiego, skarbnika drohickiego. Wskrzyński skarżył się, że Lipiński, starając się o jej rękę, zapewniał, że nie będzie żądał żadnego zapisu ani wciągał jej w transakcje szkodliwe dla spadkobierców, a po ślubie zmusił żonę do zapisu rzekomego długu 10 000 zł, a potem do zapisu dożywocia[?]; nakłonił ją do podjęcia 10 000 zł polskich od Franciszka Salezego Potockiego, wojewody kijowskiego, i wziął je do rąk własnych; podejmuje inne sumy i prowizje, a spłacając z majątku żony długi zmarłego Franciszka Wskrzyńskiego, przejmuje cesje na siebie, ze szkodą dla sukcesorów. Ponieważ bezdzietna Teofila nie mogła sama stanąć przed aktami, upoważniła brata. Manifestant zapowiedział dochodzenie unieważnienia wymuszonych transakcji i zwrotu sumy 10 000 zł, z prawem uzupełnienia manifestu.

Transkrypcja

k. 87 (skan 0088, strona prawa, dół)

1Zapis Evictionis una cum Quie-

2tatione Summy 3000 Tysięcy od

3[nad wierszem:] JO.X. Jmć Swiatt. Czetwertyńskiego P.W.B.

4na Osobę Wielebn. Jmć Panny Francisz-

5ki Mikuliczowny Zakonu WW. Panien

6Karmelitanek Konwentu Dub. da-

7ny y Stcy[?]. y Jnne.

8Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

9Miesiąca Februarij Siedmnastego Dnia

10Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winnick. y przedemną Tomaszem

11Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym. Compar.

12Personaliter JO. X. Jmć Alexander Swiatopełk Czetwertyński na Starey Czetwertni

13Czetwertyński Podkomorzy Wwa Bracł. ten Zapis Evictionis una cum Quie-

14tatione Summy Trzech Tysięcy Złł Pols. na osoby intro wyrażone daną y służący

15Ratione Introcontentorum coram actis praesentibus Castren. Capitan. Vinnic. zeznał. De Tenore

16tali. Alexander na Starey Czetwertni Swiatopełk Xiążę Czetwertyński Podkomorzy

17Wwa Bracł. Zdrowy będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy swey własney

18należney Ziemskiey Jurysdykcyi Prawa Forum, Powiatu y Województwa, a

19pod ten Akt dobrowolny zeznania Zapisu swego, całe się poddaiąc Jnkorporu-

20iąc, iawnie czynię, ustnie y dobrowolnie Zeznaię. Jż ia zeznawaiący Summę Trzy

21Tysiące Złł Pols. dla Wielebney Jmć Panny Franciszki Mikuliczowny Zakonu

22Wielebn. PP. Karmelitanek Konwentu Dubińskiego od WW. Wawrzyńca y Józe-

23fa Mikuliczow niegdy W. Franciszka Mikulicza Komorn. Kijow. Synow, a bra-

24ci między sobą rodzonych zayż wspomnianey in Dotalitium iako Siostrze

25onychże rodzoney z Summy ogulney Siedmiu Tysięcy Pięćdziesiąt, y Pię-

26ciu Złł Pols. przez niegdy JO. Xcia Feliciana Swiatopełk Czetwertyńskiego Stty[?]

27Danicz.[?] Zapisem Evictionis assekurowaney, distincta Transactione de data

28[kustosz:] ejus Vinnic.

k. 87v (skan 0089, strona lewa)

1ejus Vinnicae, Roku Tysiąc, Siedmset, Pięćdziesiąt, Osmego Dnia Piętnastego Listo-

2pada oznaczoną y Sedymentowaną[?] na Dobrach przerzeczonego JO. X. Jmć Feliciana Swiato-

3pełka Czetwertyńskiego S.D. y Sukcessorow Onegoż będącą, teraz na ninieyszym

4Terminie z rąk JO. Xcia Jmć Antoniego Swiatopełk Czetwertyńskiego S.D.

5a niegdy JO. Xcia Jmć Feliciana Swiatopełk Czetwertyńskiego Syna podniosł-

6szy y odebrawszy z przerzeczoney y pomienioney Summy Trzech Tysięcy Złł Pols.

7przerzeczonego JO. Xcia Jmć Antoniego Swiatopełk Czetwertyńskiego S.D. wiecznemi

8y nigdy nieodzownemi Czasy kwituię y Ewikcyą Dobr Antonopola u Przerze-

9czonego JO. Xcia Jmć Antoniego Czetwertyńskiego S.D. daną na Dobra moie wła-

10sne a mianowicie Wieś Marków[?] w Województwie Wołyńskim a Powiecie Łuckim

11przenoszę y wszelkie bezpieczeństwo pomienioney Summy una cum Posteris et

12Successoribus meis warnię[?] y zapisuię, onusque persolvendi tak Summy

13Trzech Tysięcy Złł Pols. iako y Prowizyi od oneyże na mnie Zeznawaiącego

14y Dobra moie Dziedziczne wkładam y transportuię idque sub Damnis Terrestribus

15Simpliciter absque Juramento taxandis. O ktorą in casu niedotrzymania tegoż

16Zapisu mego kwitowego cum Evictione Forum ubiquinarium do odpowia-

17dania sobie Potomkom y Sukcessorom moim naznaczam y prefiguię. Na-

18co się przy uproszonych WW. JchmćPanach Przyiaciołach rękę moią własną

19podpisuię. Działo się w Winnicy Dnia Siedmnastego Febr. Roku Tysiąc,

20Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego. U tego zapisu Evictionis podpisy rąk

21własnych tak JO. Zeznawaiącego iako też JchmćPanow Przyiaciół

22w te słowa: Alexander Swiatopełk Xiążę Czetwertyński P.W.B. L.S. iako

23proszony Przyiaciel Podpisuię się Jgnacy Krzewski[?] C. Nowogr.[?] mpp. iako

24proszony Przyiaciel podpisuię Paweł Nowosielski mpp. Ktory to zapis

25ieszcze w sobie ma słowo w słowo do Xiąg ninieyszych Grodz. Winn. iest zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Zapis Evictionis una cum Quietatione – zapis ewikcyjny (zabezpieczenie sumy na dobrach) wraz z kwitem; JO. X. Jmć – jaśnie oświecony książę jegomość; P.W.B. – podkomorzy województwa bracławskiego; Konwent Dub. / Dubiński – konwent karmelitanek w Dubnie[?]; Komorn. Kijow. – komornik (graniczny) kijowski; in Dotalitium – jako posag (wiano zakonne); distincta Transactione – osobną umową; Sedymentowana[?] – zabezpieczona (ulokowana) na dobrach; S.D. – urząd ks. Felicjana i Antoniego Czetwertyńskich, skrót nierozwinięty (może starosta …); onusque persolvendi – i obowiązek spłaty; sub Damnis Terrestribus Simpliciter absque Juramento taxandis – pod rygorem szkód ziemskich, szacowanych na proste słowo bez przysięgi; Forum ubiquinarium – sąd wszędzie właściwy; prefiguię – wyznaczam; L.S. (Locus Sigilli) – miejsce pieczęci; C. Nowogr. – cześnik nowogrodzki[?]; mpp. – manu propria.

Kontekst i uwagi: suma 7055 zł polskich (z której 3000 zł stanowiło posag zakonny Franciszki Mikuliczówny, karmelitanki) była zabezpieczona zapisem ewikcyjnym przez zmarłego ks. Felicjana Czetwertyńskiego, a następnie umową z 15 XI 1758 r. ulokowana na jego dobrach (Antonopol). Ks. Aleksander Czetwertyński, podkomorzy bracławski, przejął od ks. Antoniego Czetwertyńskiego, syna Felicjana, 3000 zł, kwituje go i przenosi zabezpieczenie (ewikcję) z dóbr Antonopol na swoją wieś w pow. łuckim, przyjmując obowiązek wypłaty sumy i prowizji na rzecz zakonnicy. Por. akty 106–107 (kwit i plenipotencja karmelitanek). Nazwa wsi (Marków?), skrót urzędu ks. Felicjana („Stty Danicz.”, por. akt 107) i nazwisko pierwszego świadka odczytane niepewnie.

Streszczenie

17lutego 1768 r. ks. Aleksander Świątopełk Czetwertyński na Starej Czetwertni, podkomorzy bracławski, zeznał w grodzie winnickim zapis ewikcyjny wraz z kwitem. Suma 3000 zł polskich, posag zakonny Franciszki Mikuliczówny, karmelitanki konwentu dubieńskiego, wydzielona przez jej braci Wawrzyńca i Józefa Mikuliczów (synów zmarłego Franciszka Mikulicza, komornika kijowskiego) z ogólnej sumy 7055 zł, zabezpieczonej na dobrach zmarłego ks. Felicjana Czetwertyńskiego (umowa z Winnicy, 15 XI 1758), została przez niego odebrana z rąk ks. Antoniego Czetwertyńskiego, syna Felicjana. Aleksander kwituje Antoniego z tej sumy na zawsze, przenosi zabezpieczenie z dóbr Antonopol na swoją wieś Marków[?] w pow. łuckim woj. wołyńskiego i bierze na siebie i swoich dziedziców obowiązek spłaty 3000 zł i prowizji, pod rygorem kar ziemskich i z poddaniem się każdemu sądowi. Zapis podpisali zeznający oraz jako proszeni przyjaciele Ignacy Krzewski[?] i Paweł Nowosielski.

Transkrypcja

k. 87v (skan 0089, strona lewa, dół)

1Zapis Quietationis od Przewielebn.

2w Bogu Jmć Xiędza Makarowicza

3JO.X. Jmć Antoniemu Czetwertyńskiemu

4S.D. z Summy 3000 Tysięcy Stcy[?].

5Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

6Miesiąca Februarij Siedmnastego Dnia

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną Tomaszem

8Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym.

9Comparens Personaliter Przewielebn. w Bogu Jmć Xiądz Eliasz Makarowicz O.C.

10Carmelitarum antiquae observantiae Klasztoru Horodysk.[?] Prokurator a Wielebnych

11Panien Karmelitanek Similis Observantiae Klasztoru Dubiń. Specialis inscri-

12ptus Plenipotens. ten Zapis Quietationis z Summy intro wyrażoney in rem et

13Personam JO. Xcia Jmć Anto[niego] Swiatopełk Czetwertyńskiego S.D. dany y służący

14coram actis praesentibus Castren. Capitan. Vinnic. zeznał. De Tenore tali. Ja Eliasz

15Makarowicz Ordinis Carmelitarum antiquae Observantiae Klasztoru Horodysk.[?]

16Prokurator a WW. Panien Karmelitanek Similis Observantiae Klasztoru Dubiń.

17Specialis Jnscriptus Plenipotens. Zdrowy będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy

18swey własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi Prawa, Forum, Powiatu y

19[kustosz:] Województwa

k. 88 (skan 0089, strona prawa)

1y Województwa a pod teraźnieysze dobrowolne zeznanie moie kwitowe całe się pod-

2daiąc y Jnkorporuiąc iawno czynię ustnie y dobrowolnie zeznaię. Jż ia Zeznawa-

3iący na fundamencie Specialney Plenipotencyi WW. PP. Zakonnic Ordinis

4Carmelitarum antiquae Observantiae Konwentu Dubińsk. w Roku Tysięcznym

5Siedmsetnym Sześćdziesiątym Osmym Dnia Szostego Januarij u Dubnie[?]

6na osobę moią daney wziąwszy y wyliczywszy Summę Trzy Tysiące Złł Pols.

7z rąk JO.X. Jmć Antoniego Swiatopełk Czetwertyńskiego S.D. niegdy JO. Xcia

8Jmć Feliciana Swiatt. Czetwertyńskiego Sty.[?] Danicz.[?] Syna Zapisem Evictio-

9nis dla Wielebn. Jmć Panny Franciszki Mikuliczowney Konwentu Dubiń.

10Ordinis Carmelitarum antiquae Observantiae przez tegoż JO. Xcia Jmć Feliciana

11Swiatopełk Czetwertyńskiego na Dobrach Onegoż assekurowaną, a od WW. Wa-

12wrzyńca y Józefa Mikuliczow, niegdy W. Franciszka Mikulicza Komorn. Ki-

13iow. Synow, a braci między sobą rodzonych dla tyże Wielebn. Jmć Panny

14Franciszki Mikuliczowny Siostry Onychże rodzoney naznaczoną zupełnie

15istotnie tudzież y Prowizyą ad hucusque należącą, y tęż Samą Summę z rąk

16tegoż JO. X. Jmć przezemnie odebraną na Zapis Evictionis JO. X. Jmć Alexandrowi

17Swiatopełk Czetwertyńskiemu Podkomorz. Bracł. z rąk moich pro et interesse Pod[?]

18Konwentu Dubińsk. oddaiąc, przeto virtute zwyż wspomnianey Pleni-

19potencyi Specialney mnie służącey JO. X. Jmć Antoniego Swiatopełk Czetwer-

20tyńskiego S.D. iako wypłacaiącego y Sukcessorow Onegoż wiecznemi y nigdy

21nieodzownemi Czasy Jmieniem WW. Panien Konwentu Dubiń. Zakonu Kar-

22melit. totius Communitatis Zakonnic y Jch zwierzchności z osoby W. Jmć Panny

23Franciszki Mikuliczowny tegoż Zakonu y Konwentu Zakonnic czyniących

24kwituię, wieczne y nigdy nieodzowne do upominania się o też Samę Sum-

25mę y przerzeczonego JO. X. Jmć Antoniego Czetwertyńskiego S.D. y Sukcessorow One-

26goż przerzeczonemu Konwentowi Zakonnicom wkładam milczenie, podpiszem

27ręki moiey y będących przy tym dla wagi y waloru tegoż kwitu Stwierdzaiąc.

28Datt w Winnicy Dnia Siedmnastego Febr. Roku Tysiąc, Siedmset Sześćdzie-

29siąt Osmego. U tego zapisu Quietationis Podpisy rąk własnych tak Samego

30Zeznawaiącego iako też JchmćPP. Przyiacioł w te słowa: Xiądz Eliasz Ma-

31karowicz Prokurator Konwentu Horodysk.[?] Jako proszony Przyiaciel podpisuię

32się Jgnacy Krzewski[?] C.N. Jako proszony przyiaciel podpisuię się. Dominik

33Ostrowski Skarbn. P[...]cki[?]. Ktory to Zapis Quietationis iakże w Sobie ma

34słowo w słowo do Xiąg Ninieyszych Grodz. Winn. iest Jngrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Zapis Quietationis – zapis kwitacyjny (pokwitowanie); O.C. / Ordinis Carmelitarum antiquae observantiae – zakonu karmelitów dawnej obserwy (trzewiczkowych); Similis Observantiae – tej samej obserwy; Specialis inscriptus Plenipotens – pełnomocnik wpisany specjalnie; in rem et Personam – na rzecz i osobę; ad hucusque – dotychczas; pro et interesse – dla i w interesie; virtute – mocą; totius Communitatis – całej wspólnoty; wkładam milczenie – nakładam wieczyste milczenie (zrzeczenie roszczeń); Datt – dano; Jngrossowany – wpisany do ksiąg; C.N. – cześnik nowogrodzki[?]; S.D. – urząd ks. Czetwertyńskich, skrót nierozwinięty.

Kontekst i uwagi: akt uzupełnia akt 105. Ks. Eliasz Makarowicz, prokurator klasztoru karmelitów w Horodyszczu[?], jako pełnomocnik karmelitanek dubieńskich (plenipotencja z 6 I 1768, oblatowana w akcie 107) odebrał od ks. Antoniego Czetwertyńskiego 3000 zł posagu zakonnego Franciszki Mikuliczówny i przekazał je na zapis ewikcyjny ks. Aleksandrowi Czetwertyńskiemu (akt 105), po czym kwituje ks. Antoniego. Tytuł i miejscowość klasztoru karmelitów (Horodysk.?) oraz podpis D. Ostrowskiego odczytane niepewnie; skrót urzędu ks. Felicjana („Sty. Danicz.”) nierozwinięty (por. akt 107).

Streszczenie

17lutego 1768 r. ks. Eliasz Makarowicz, karmelita dawnej obserwy, prokurator klasztoru horodyskiego[?], jako specjalny pełnomocnik karmelitanek konwentu dubieńskiego (plenipotencja z 6 stycznia 1768 r.), zeznał w grodzie winnickim kwit dla ks. Antoniego Świątopełka Czetwertyńskiego, syna zmarłego ks. Felicjana. Oświadczył, że odebrał od ks. Antoniego sumę 3000 zł polskich wraz z należną dotąd prowizją – posag zakonny karmelitanki Franciszki Mikuliczówny, wyznaczony jej przez braci Wawrzyńca i Józefa Mikuliczów i zabezpieczony zapisem ewikcyjnym ks. Felicjana na jego dobrach – i że sumę tę oddał na zapis ewikcyjny ks. Aleksandrowi Czetwertyńskiemu, podkomorzemu bracławskiemu, w interesie konwentu. W imieniu konwentu i zakonnicy kwituje ks. Antoniego i jego sukcesorów na zawsze i nakłada konwentowi wieczyste milczenie co do tej sumy. Świadkami byli Ignacy Krzewski[?] i Dominik Ostrowski.

Transkrypcja

k. 88 (skan 0089, strona prawa, dół)

1Oblata Plenipotencyi Ręczney

2od WW. Panien Karmelitanek

3Klasztoru Dubiń. Przewiel. w Bogu

4Jmć X. Eliaszowi Makarowiczowi

5z Summy 3000 dany y Stcy[?].

6Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

7Miesiąca Februarij Siedmnastego Dnia

8Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną Tomaszem

9[kustosz:] Czarkowskim

k. 88v (skan 0090, strona lewa)

1Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym. My niżey

2Podpisami Rąk naszych wyrażone mianowicie Ja Ludowika Kilińska[?] Przeory-

3sza y my Helena Jakubowska, Zofia Potocka, Konstancya Jełowicka Dyskret-

4ki Zakonu Karmelit. Konwentu Dubiń. z woli y władzy Zwierzchności nam

5pozwoloney, a na fundamencie Prawa y Statutu niemogąc adire acta Grodu

6iakiegokolwiek nayblizszego, przeto ex beneficio tegoż Prawa daiemy tę naszą

7Specialną Plenipotencyą vim et robur sobie Grodowey zawieraiącą Wielebn. Jmć

8Xiędzu Eliaszowi Makarowiczowi Zakonu Karmelit. antiquae Observantiae Kon-

9wentu [skreślone: Dubińsk.] Horodyskiego[?] y naszego Dubińsk. Generalnemu Prokura-

10torowi Spraw naszych. Jż my maiąc Summę Tysięcy Trzy na Jmć Pannę Fran-

11ciszkę Mikuliczownę Klasztoru y Zakonu naszego Siostrę u niegdy JO.X. Jmć Fe-

12liciana Swiatt. Czetwertyńskiego Sty.[?] Danię[?] Zapisem Evictionis assekurowa-

13ną a od Sukcessorow tegoż JO.X. Jmć do wypłacenia należącą, a niemaiąc spo-

14sobności z osob naszych na Terminie dla odebrania przerzeczoney Summy

15Trzech Tysięcy Złł Pols. stanąć, przeto wyż rzeczonego Przewielebn. w Bogu Jmć

16Xiędza Eliasza Makarowicza Zakonu Karmelitańskiego antiquae Observan-

17tiae za Specialnego Plenipotenta naszego obieramy y stanowiemy, daiąc

18onemu moc y władzę Summę przerzeczoną Trzy Tysiące Złł Pols. z rąk JO. Xcia

19Jmć Antoniego Swiatt. Czetwertyńskiego Stcu[?] Danicz.[?] a JO.X. Jmć Feliciana

20Swiatt. Czetwertyńskiego Sty.[?] Danicz.[?] Syna na Wielebną Jmć Pannę Franciszkę

21Mikuliczownę Zakonu naszego Siostrę y Konwent nasz Dubiń. odebrać, One-

22goż iako wypłacaiącego Jmieniem Konwentu naszego y naszym kwitować

23za Ewikcyą ze wszelkim ubespieczeniem komu chcieć dać. Co my zeznawaiące Jmie-

24niem całego Konwentu naszego cokolwiek przez tego W. Jmć Xiędza Eliasza Ma-

25karowicza ninieyszego Specialnego Plenipotenta naszego postanowioną za-

26pisane y zeznane będzie gratum firmum irrevocabile et grato przyiąć opi-

27suiemy się y deklaruiemy y tę Plenipotencyą do Grodu ktoregokolwiek per obla-

28tam podać pozwalamy actis Amicis[?] roboris. Podpisami rąk naszych

29y Pieczęcią Konwentu y Zakonu naszego stwierdzamy. Datt w Dubnie Dnia

30Szostego Januarij Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego Roku. U tey

31Plenipotencyi podpisy rąk w te słowa Helena Jakubowska, Dyskretka

32Zakonu Karmelit., Konstancya Jełowicka Dyskretka Zakonu Karmelit.

33Zofia Potocka Dyskretka Zakonu Karme. Ludwika Kilińska[?] Zakonu Karme-

34litańskiego Przeorysza. K.D. Po skończonych Podpisach Pieczęć Zakonu

35Karme. Klasztorowa na opłatku Czerwonym wycisniona L.S. Ktora to Ple-

36nipotencya per oblatam podana iakże w sobie ma słowo w słowo

37do Xiąg ninieyszych Grodz. Winn. iest ingrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Plenipotencya Ręczna – pełnomocnictwo prywatne (spisane ręcznie, nie przed urzędem); Dyskretki – zakonnice-radne (członkinie rady klasztoru); adire acta Grodu – stanąć przed aktami grodu; ex beneficio tegoż Prawa – korzystając z dobrodziejstwa tego prawa (zakonnice klauzurowe mogły działać przez pełnomocnika); vim et robur sobie Grodowey zawieraiąca – mającą moc i ważność aktu grodzkiego; Generalny Prokurator – pełnomocnik generalny; gratum firmum irrevocabile – przyjęte, mocne, nieodwołalne; per oblatam podać – wnieść do akt przez oblatę; K.D. – zapewne Karmelitanek Dubieńskich; L.S. (Locus Sigilli) – miejsce pieczęci; opłatek czerwony – czerwony opłatek, na którym odciśnięto pieczęć.

Kontekst i uwagi: pełnomocnictwo, na mocy którego ks. E. Makarowicz zeznał kwit w akcie 106 (por. też akt 105). W tekście przy nazwie konwentu ks. Makarowicza skreślono „Dubińsk.” i wpisano „Horodyskiego[?]”. Skrót urzędu ks. Felicjana i Antoniego Czetwertyńskich (S.D. / „Stcu/Sty. Danicz.”) nierozwinięty – może starosta d…; odczyt niepewny. Nazwisko przeoryszy (Kilińska?) niepewne.

Streszczenie

17lutego 1768 r. do akt grodu winnickiego wpisano przez oblatę pełnomocnictwo wystawione w Dubnie 6 stycznia 1768 r. przez przeoryszę Ludwikę Kilińską[?] i dyskretki Helenę Jakubowską, Zofię Potocką i Konstancję Jełowicką z konwentu karmelitanek dawnej obserwy w Dubnie. Ponieważ zakonnice nie mogły same stanąć przed aktami grodzkimi, ustanowiły swoim specjalnym pełnomocnikiem ks. Eliasza Makarowicza, karmelitę, prokuratora konwentu horodyskiego[?] i generalnego prokuratora spraw konwentu dubieńskiego, dając mu władzę odebrania od ks. Antoniego Świątopełka Czetwertyńskiego, syna zmarłego ks. Felicjana, sumy 3000 zł polskich (posagu zakonnego siostry Franciszki Mikuliczówny, zabezpieczonego zapisem ewikcyjnym ks. Felicjana), pokwitowania go i przekazania sumy na zabezpieczenie (ewikcję) komu zechce. Zakonnice zobowiązały się uznać wszystko, co pełnomocnik uczyni, i zezwoliły na oblatę pełnomocnictwa w dowolnym grodzie; dokument opatrzono podpisami i pieczęcią klasztorną na czerwonym opłatku.

Transkrypcja

k. 88v (skan 0090, strona lewa, dół)

1Oblata Kwitu ręcznego od W.

2Skarbkowey W. Tomasz. Jaszcze[w]-[?]

3skiemu z uczynioney Kalkula-

4cyi daney

5Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

6[kustosz:] Miesiąca

k. 89 (skan 0090, strona prawa)

1[...] Miesiąca Februarij Siedmnastego Dnia.

2Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną Tomaszem

3Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym. Com-

4parens Personaliter Urodz. Jmć Pan Ignacy Demacki[?] ten kwit od Wielm. Skarbkowey

5Wielm. Tomaszowi Jaszczewskiemu[?] z Prowentow Tomaszpolskich po uczynio-

6ney kalkulacyi dany służący [...][?] introcontis ad acta praesentia Castren. Capitan. Vinnic.

7per oblatam podał, De Tenore tali: Jmć Pan Tomasz Jaszczewski[?] Gubernator Tomasz-

8[pol.] po uczynionych Trzyletnich z Prowentow moich Rachunkach [...][?] za Rok Tysięczny

9Siedmsetny, Sześćdziesiąty, Czwarty, Tysięczny, Siedmsetny, Sześćdziesiąty Piąty y Ty-

10sięczny, Siedmsetny Sześćdziesiąty, Szosty pozostał być winien Złł Pols. Dwa Tysiące

11a że przez zadawnienie Rachunkow, Redukcyą y Remanentowe Omyłki pod sumieniem

12wyznaie bydź niewinnym tey kwoty, więc ią iako znaleźnych[?] do mnie za te Lata

13Prowentow pomienionego Jmć Pana Jaszczewskiego[?] zupełnie władzą moią kwituię. Datt

14w Wolczyszkowicach[?] Die Vigesima Quarta Januarij Millesimo, Septingentesimo

15Sexagesimo Octavo Anno. C. Skarbkowa L.S. Ktory to kwit iakże w sobie ma słowo

16w słowo do Xiąg ninieyszych Grodzk. Winn. iest zapisany.

17[na lewym marginesie, pionowo, inną ręką:] Extr[adit][?] [...]

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Kwit ręczny – pokwitowanie prywatne; Kalkulacya – obrachunek; Prowenty – dochody z dóbr; Gubernator – zarządca (administrator) dóbr; introcontis[?] ad acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per oblatam podał – podał do niniejszych akt grodzkich winnickich przez oblatę; De Tenore tali – takiej treści; Redukcya – zmniejszenie (potrącenie) należności; Remanentowe Omyłki – błędy w rachunkach zaległości (remanentów); Datt – dano; Die Vigesima Quarta Januarij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno – dnia 24 stycznia roku 1768; L.S. – miejsce pieczęci.

Kontekst i uwagi: właścicielka (C. Skarbkowa – zapewne z rodu Skarbków) kwituje gubernatora dóbr tomaszpolskich z niedoboru 2000 zł polskich wykazanego w rachunkach za lata 1764–1766, uznając go za niewinnego tej różnicy (przedawnienie rachunków, redukcje, pomyłki w remanentach). Nazwisko gubernatora (Jaszczewski / Faszczewski?), oblatariusza (Demacki?) i miejsce wystawienia kwitu odczytane niepewnie; kilka wyrazów nieodczytanych. Na lewym marginesie pionowa adnotacja kancelaryjna.

Streszczenie

17lutego 1768 r. Ignacy Demacki[?] podał do akt grodu winnickiego przez oblatę kwit z 24 stycznia 1768 r., wystawiony przez C. Skarbkową dla Tomasza Jaszczewskiego[?], gubernatora (zarządcy) dóbr tomaszpolskich. Po przeprowadzeniu rachunków z prowentów za trzy lata (1764, 1765, 1766) gubernator pozostał winien 2000 zł polskich; ponieważ jednak różnica wynikła z zadawnienia rachunków, redukcji i omyłek w remanentach, Skarbkowa uznała go za niewinnego tej kwoty i pokwitowała go w pełni z prowentów za te lata.

Transkrypcja

k. 89 (skan 0090, strona prawa, dół)

1Kwit od W. Śliwińskiego S.N. JO. Xciu

2Czetwertyńskiemu P. JKMci z Summy

3Czterech Tysięcy Złł Pols. dany.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

5Miesiąca Februarij, Siedmnastego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną

7Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn.

8przysięgłym Comparens Personaliter Wielm. Jmć Pan Józef Śliwiński

9Skarbnik Nowogrodz. Zdrowy będąc na Ciele y Umyśle odstąpiwszy

10swey własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi Prawa Forum

11Powiatu y Wwa a pod teraźnieysze dobrowolne Zeznanie swo-

12ie całe się z Dobrami Potomkami y Sukcessorami swemi pod-

13daiąc y wcielaiąc. Wiadomo iawnie Czyni ustnie y dobrowolnie Ze-

14znaie. Jż Wielm. Zeznawaiący odebrawszy Summę Cztery Tysiące Złł

15Pols. od JO. Xiężęcia Jmci Janusza [skreślone: Tomasza] na Czetwertni Swiat.

16Czetwertyńskiego Podkomorz. Jego KMci, przez tegoż JO. Xcia Jmci

17u Wielm. Zeznawaiącego na Skrypt ręczny Dnia Dwudziestego

18piątego Septembris Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Siedmego

19Roku, w Sterzyszowce[?] datowany, a Dnia Dwudziestego

20Osmego Septembris Roku tegoż, przed Aktami Grodu Łuckie-

21go[?] roborowany, y w tychże[?] Aktach oblatowany zacią-

22gnioną oraz z prowizyą od teyże Summy należącą, tedy z odebra-

23nia tak Kapitalney Czterech Tysięcy Złłch Pols. iako też

24[kustosz:] [Pro]wisionalney

k. 89v (skan 0091, strona lewa, góra)

1[Pro]wisionalney [nad wierszem: Summy] JO. Xcia Jmć Janusza Tomasza Swiat. Czetwertyńskiego

2Podkomorz. Jego KMci Potomkow y Sukcessorow onego oraz z Potom-

3kami y Sukcessorami swemi wiecznemi a nigdy nieodzownemi Czasy

4Żadnego sobie y Potomkom swoim do upominania się o prze-

5rzeczoną Summę rekursu y regressu nie zostawiwszy, tudzież

6z Oblaty y roboraty wyżey induktowanego[?] Skryptu Kwituię

7mocą ninieyszego Zeznania swego. Józef Śliwiński mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: S.N. – skarbnik nowogrodzki; P. JKMci / Podkomorz. Jego KMci – podkomorzy Jego Królewskiej Mości; na Czetwertni – przydomek książąt Czetwertyńskich; Skrypt ręczny – prywatne skrypt dłużny (obligacja); roborowany – umocniony (zeznany) przed aktami; oblatowany – wpisany do akt przez oblatę; Kapitalna Summa – kapitał; Prowisionalna Summa – suma prowizji (odsetek); rekurs y regress – prawo dochodzenia i zwrotu; induktowany – przytoczony; mpp. – manu propria.

Kontekst i uwagi: akt pisany inną, mniej staranną ręką. Ks. Janusz Tomasz Czetwertyński zaciągnął u J. Śliwińskiego 4000 zł na skrypt ręczny z 25 IX 1767 (wystawiony w Sterzyszowce[?]), roborowany i oblatowany 28 IX 1767 w grodzie łuckim[?]; Śliwiński kwituje go z kapitału i prowizji oraz ze skryptu. W kwocie imienia w wierszu „Janusza” skreślono „Tomasza” (dalej jednak pełne imię Janusz Tomasz). Miejsce wystawienia skryptu i gród roboracji odczytane niepewnie. Część nagłówka marginalnego i wiersza z formułą kwitującą („kwituię”) zapewne opuszczona przez pisarza.

Streszczenie

17lutego 1768 r. Józef Śliwiński, skarbnik nowogrodzki, zeznał w grodzie winnickim, że otrzymał od ks. Janusza Tomasza Świątopełka Czetwertyńskiego na Czetwertni, podkomorzego JKM, sumę 4000 zł polskich, którą książę pożyczył od niego na skrypt ręczny z 25 września 1767 r. (wystawiony w Sterzyszowce[?], roborowany 28 września 1767 r. w grodzie łuckim[?]), wraz z należną prowizją. Kwituje księcia, jego potomków i sukcesorów z kapitału i prowizji oraz z samego skryptu na zawsze, zrzekając się wszelkich roszczeń.

Transkrypcja

k. 89v (skan 0091, strona lewa)

1Kwit nnc[?] JO. Xiążęcia Czetwer-

2tyńskiego P. JKMci Wielm.

3Śliwińskiemu S.N. Stcy[?].

4Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

5Miesiąca Februarij, Siedmnastego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przede-

7mną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgr. Grodz.

8Winn. Przysięgłym. Comparens personaliter Urodz. Jmć Pan Jan Jedliński

9Jnstygator[?] Grodz. Winn. JO. Xcia Jmci Janusza Tomasza Swiat. Czetwer-

10tyńskiego Podkomorz. JKMci ad omnes Actus Zapisany

11Plenipotent Jmieniem tegoż JO. Pryncypała swego pro

12cujus ratihabitione cavet et se praesentibus in forma quam ple-

13nissima Juris inscribit, czyniący. Zdrowy będąc na Ciele y umyśle od-

14stąpiwszy swey własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi Pra-

15wa Forum Powiatu y Wwa, a pod teraźnieysze dobrowolne Zezna-

16nie swoie całe się poddaiąc y wcielaiąc wiadomo, iawnie czyni

17ustnie y dobrowolnie zeznaie. Jż Urodz. Zeznawaiący z wypła-

18cenia Summy [nad wierszem: przez] Wielm. Józefa Śliwińskiego Skarbnika Nowogr.

19[nad wierszem, inną ręką: Trzysta Czterdziestu] [skreślone: Czterechset] Złł Pols. Dobrowolnym Kompromissem

20[na lewym marginesie: Kwituiąca] Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Siodmego Dnia Dwu-

21dziestego Osmego Julij w Sterzyszowce[?] zmowy[?] Jnskrypcyi Kompro-

22missarskiey Roku tegoż Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Siodmego

23Dnia Czternastego Julij przed Aktami Grodu Łuckiego[?] Ro-

24borowaney, między JO. Xiążęciem Jmćią Januszem Tomaszem Swia-

25topełk Czetwertyńskim Podkomorzym JKMci Powodem a Urodz. Wacła-

26wem[?] Ambrożewiczem[?] y Wielm. Józefem Śliwińskim Skarbni-

27kiem Nowogr. y Jmć Zdrojewskiey[?] Skarbn. Zeznanym przez JO. Xcia

28Jmci Janusza Tomasza Swiat. Czetwertyńskiego Podkomorz.

29JKMci przysądzoney, tegoż Wielm. Józefa Śliwińskiego Skarb-

30nika Nowogr. Potomkow y Sukcessorow onego Jmieniem JO. Pryn-

31cypała swego wiecznemi a nigdy nieodzownemi Czasy

32[kustosz:] Kwituie

k. 90 (skan 0091, strona prawa, góra)

1Kwituie. Żadnego JO. Pryncypałowi swemu do upominania się

2o przerzeczoną Summę rekursu y regressu nie zostawuiąc

3mocą ninieyszego Zeznania swego. Jan Jedliński mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: nnc[?] – zapewne „nomine” (w imieniu) lub skrót nieodczytany; P. JKMci – podkomorzy Jego Królewskiej Mości; S.N. – skarbnik nowogrodzki; Jnstygator Grodz. Winn. – instygator (oskarżyciel publiczny) grodu winnickiego (odczyt niepewny); ad omnes Actus Zapisany Plenipotent – pełnomocnik wpisany do wszelkich czynności; pro cujus ratihabitione cavet et se praesentibus in forma quam plenissima Juris inscribit – za którego zatwierdzenie (czynności) ręczy i zobowiązuje się niniejszym w najpełniejszej formie prawa; Pryncypał – mocodawca; Kompromis – sąd polubowny; Jnskrypcya Kompromissarska – zapis (umowa) o sąd polubowny; Roborowany – umocniony przed aktami; Powod – powód.

Kontekst i uwagi: akt stanowi odwrotną stronę rozliczenia z aktu 109 – pełnomocnik ks. J. T. Czetwertyńskiego kwituje J. Śliwińskiego z sumy przysądzonej księciu wyrokiem polubownym (kompromisem) z 28 VII 1767 w Sterzyszowce[?], na podstawie zapisu kompromisarskiego roborowanego 14 VII 1767 w grodzie łuckim[?], w sprawie księcia (powoda) przeciw Wacławowi Ambrożewiczowi[?], Józefowi Śliwińskiemu i Zdrojewskiej[?]. Kwota: pierwotnie „Czterechset” skreślone, nad wierszem inną ręką „Trzysta Czterdziestu” – kwota 340 zł polskich? (odczyt niepewny). Akt pisany niestarannie, wiele wyrazów przekreślonych i nadpisanych; imiona i nazwiska pełnomocnika i stron kompromisu odczytane niepewnie. Na lewym marginesie nazwisko „Demecki” – zapewne odbiorca wypisu (por. akt 108).

Streszczenie

17lutego 1768 r. Jan Jedliński, instygator grodzki winnicki[?], pełnomocnik ks. Janusza Tomasza Świątopełka Czetwertyńskiego, podkomorzego JKM, zeznał w jego imieniu w grodzie winnickim, że Józef Śliwiński, skarbnik nowogrodzki, wypłacił sumę (ok. 340 zł polskich – kwota poprawiana, niepewna) przysądzoną księciu dobrowolnym wyrokiem kompromisowym (polubownym) z 28 lipca 1767 r. w Sterzyszowce[?], na podstawie zapisu kompromisarskiego roborowanego 14 lipca 1767 r. w grodzie łuckim[?], w sprawie księcia jako powoda przeciw Wacławowi Ambrożewiczowi[?], Józefowi Śliwińskiemu i Zdrojewskiej[?], skarbnikowej. W imieniu mocodawcy kwituje Śliwińskiego, jego potomków i sukcesorów na zawsze, nie zostawiając księciu prawa do dalszych roszczeń. Podpisał Jan Jedliński.

Transkrypcja

k. 90 (skan 0091, strona prawa)

1Plenipotencya od

2P. W. Bogu Jmć Xiędza Ba-

3gińskiego R.C.V. S.J. JmćPP.

4Patronom do spraw dana

5Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

6Miesiąca Februarij Dwudziestego Dnia

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną Tomaszem Czar-

8kowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym. Comparens Perso-

9naliter Przewielebny w Bogu Jmć Xiądz Antoni Bagiński Rektor Kollegium Winnic.

10Societatis Jesu. Zdrowy będąc na Ciele y umyśle, odstąpiwszy swey własney nalez-

11ney Ziemskiey Jurysdykcyi Prawa Forum Powiatu y Województwa, a pod ten akt

12dobrowolnego Zeznania swego całe się poddaiąc y wcielaiąc wiadomo iawno czy-

13ni, ustnie y dobrowolnie Zeznaie. Jż Jmć Zeznawaiący maiąc Sprawy swoie Col-

14legij Vinic. S.J. z rożnemi Jchmć tum ex actorate sui, quam et Reatu alios[?] tak

15w Ziemstwie Bracław. iako y w Sądach Grodz. Winn. niemniey na Kondē-

16mnatach[?] z Dekretow Trybunał. Lwowskich w dobrach Wsi Dewiżkowcach[?] Jurko-

17wcach[?] cum Successoribus Nitosławianis[?] przypadaiące y z Dekretow Grodz.

18Winn. przypaść maiące, a niemogąc onych ob varias Legalitates sui Perso-

19nali Comparitione Attentować ani promować, tedy in Locum et Personam

20sui Wielebnego w Bogu Jmć Xiędza Antoniego Grybowskiego, Urodz. Jgnacego

21Radanowicza[?] Subdelegata Grodz. Winn. Wawrzyńca Franciszka Rymarskiego[?]

22Burgrabiego Mielnic.[?] Woyciecha Jagielowicza[?] Woyciecha Burlińskiego[?] za Pra-

23wdziwych y niewątpliwych Plenipotentow Swoich uprasza, stanowi, obiera

24y zapisuie, daiąc Plenipotentom swoim Robur et Validitatem absolutam o-

25mnimodamque Potestatem we wszystkich Sprawach Collegij S.J. tak na fundamencie

26z Dekretow Trybunał. Ziem. y Grodz. na rożnych Mieyscach y Dobrach przy-

27padaiących Stawać, Compaktyzyą[?] pisać, wydawać, kontrowertować, Dekreta

28iuste lata acceptować, a gravaminosis appellować, Grzywny Dekretami przy-

29sądzone odbierać, z odebranych nnc[?] Reuequaentis[?] kwitować, Przysięgi słuchać

30y na onecie[?] zabierać y to wszystko co veros et Legitimos concernit Plenipoten-

31tes sprawować. Cokolwiek zaś przez tychże JchmćPP. Plenipotentow prawnie

32postąpiono y postanowiono będzie, to wszystko Jmć Zeznawaiący pro Rato

33firmo et grato, przyiąć deklaruie y Submittuie się, zawieraiąc tey Ple-

34[kustosz:] Plenipotencyi

k. 90v (skan 0092, strona lewa, góra)

1[Pleni]potencyi Robur ac Validitatem do Lat Trzech y Miesięcy Trzech Praesentis recog-

2nitionis Vigore. Xiądz Antoni Bagiński S.J.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: R.C.V. S.J. – Rector Collegii Vinnicensis Societatis Jesu (rektor kolegium winnickiego Towarzystwa Jezusowego); Patroni – adwokaci (patroni sądowi); tum ex actorate sui, quam et Reatu – zarówno z jego powództwa, jak i jako pozwanego; Ziemstwo Bracławskie – sąd ziemski bracławski; Kondemnaty – wyroki zaoczne; ob varias Legalitates – z powodu rozmaitych prawnych przeszkód (prawnych usprawiedliwień); sui Personali Comparitione Attentować ani promować – osobistym stawiennictwem popierać ani prowadzić; in Locum et Personam sui – w swoje miejsce i osobę; Robur et Validitas absoluta omnimodaque Potestas – pełna moc i ważność oraz wszelka władza; Compaktyzya[?] – zapewne „kompozycja” (ugoda) lub pozew; kontrowertować – zbijać zarzuty; Dekreta iuste lata acceptować, a gravaminosis appellować – wyroki słusznie wydane przyjmować, od krzywdzących apelować; pro Rato firmo et grato – jako zatwierdzone, trwałe i przyjęte; Praesentis recognitionis Vigore – mocą niniejszego zeznania.

Kontekst i uwagi: ogólna plenipotencja procesowa kolegium jezuitów w Winnicy na 3 lata i 3 miesiące, obejmująca sprawy w ziemstwie bracławskim, grodzie winnickim i z dekretów trybunału lwowskiego (m.in. dotyczące wsi Dewiżkowce[?] i Jurkowce[?] oraz sukcesorów Nitosławskich[?]). Nazwy wsi, nazwiska sukcesorów i części pełnomocników (Radanowicz, Rymarski, Jagielowicz, Burliński) oraz urząd „Burgrabiego Mielnic.” odczytane niepewnie; kilka wyrazów łacińskich w części o kwitowaniu i przysięgach odczytano mechanicznie (zniekształcone).

Streszczenie

20lutego 1768 r. ks. Antoni Bagiński, rektor kolegium winnickiego Towarzystwa Jezusowego, zeznał w grodzie winnickim, że kolegium prowadzi różne sprawy – zarówno jako powód, jak i pozwany – w ziemstwie bracławskim, w grodzie winnickim oraz na podstawie wyroków zaocznych trybunału lwowskiego (m.in. w sprawie dóbr wsi Dewiżkowce[?] i Jurkowce[?] przeciw sukcesorom Nitosławskim[?]). Nie mogąc stawać osobiście, ustanowił swoimi pełnomocnikami ks. Antoniego Grybowskiego, Ignacego Radanowicza[?] (subdelegata grodzkiego winnickiego), Wawrzyńca Franciszka Rymarskiego[?] (burgrabiego), Wojciecha Jagielowicza[?] i Wojciecha Burlińskiego[?], dając im pełną władzę stawania w sądach, zawierania ugód, przyjmowania wyroków i apelowania od niekorzystnych, odbierania zasądzonych grzywien i kwitowania z nich, słuchania przysiąg. Zobowiązał się uznać wszystkie ich czynności; plenipotencja ważna przez 3 lata i 3 miesiące.

Transkrypcja

k. 90v (skan 0092, strona lewa)

1Oblata Uniwersału od JO. Xcia

2Radziwiłła M.K.K. względem

3Czopowego wydanego.

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego.

5Miesiąca Februarij Dwudziestego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

7Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgr. Grod. Winn. Przysię-

8głym. Comparens Personaliter Urod. Jmć Pan Jgnacy Danielecki[?] ten

9Uniwersał od JO. Xcia Jmci Karola Stanisława Radziwiłła Marszałka

10Konfed. Koronney Stanow zgromadzonych y Seymowego Orderu

11Orła białego S. Andrzeia y S. Huberta Kawalera względem wstrzyma-

12nia się od Jmportacyi Czopowego Żeleznego wydany ratione intus Contentorum ad

13Acta praesentia Castren. Capitan. Vinnic. per Oblatam podał Tenoris eiusmodi.

14Karol Stanisław Radziwiłł Xiążę na Ołyce, Nieświeżu, Birżach,

15Dubinkach, Słucku, Kopylu, Czartoryjsku, Klecku, y S. Państwa

16Rzymskiego Hrabia na Mirze, Szydłowcu, Krożach, Kopysi, Koydano-

17wie, Zabłudowiu, Kiejdanach, Białym Kamieniu y Białey a na

18Żółkwi, Złoczowie, Pomorzanach, Kowle, Sebieżu &c. Pan y Dziedzic

19Marszałek Generalny Konfederacyi Koronney Stanow Zgromadzo-

20nych y Seymowy Orderow Orła białego S. Andrzeia y S. Huberta

21Kawaler. Wszem Obec y każdemu z osobna mianowicie JO. JWW. Wojewodom

22Starostom, Jurysdykcyą Grodową maiącym, tudzież JO. JWW. Senatorom, Dignitarzom

23Urzędnikom, Rycerstwu, Szlachcie, Obywatelom Korony Polskiey y złączonych

24Prowincyi po zaleceniu Uprzeymych Chęci moich, do wiadomości podaię. Jż

25ponieważ Skonfederowane Obydwa Narodow Stany, na Seymie teraźnieyszym

26Extraordynaryinym tu w Warszawie agituiącym się Sposob Podatkowania Pu-

27blicznego Expensom Rzeczypospolitey korrespondującego układaią, y w nieo-

28mylney Dokończenia tego Działa zostaią nadziei, zaczym aby przez wypeł-

29nienie Konstytucyi Seymu Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Szostego

30w nakazanych przed Grodzkiemi Urzędami Czopowego Żeleznego Abjuratach

31z Nienieyszego[?] Seymu nastąpić mogącą Konstytucyą, Rożności y iakowey

32Kontradykcyi a tym bardziey próżnych wykonania Juramentow niebyło, Ja iako

33Generalney Konfederacyi Koronney y Seymowy Marszałek z powinności Urzędu

34mego ostrzegam y aby zawieszenie Jmportacyi Czopowego, Żeleznego

35ad mentem Konstytucyi Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Szostego Kon-

36formuiące się, Die Prima immediate[?] Martij nakazane wstrzymane były

37w pokąd dalsza Rzeczypospolitey Seymem Teraźnieyszym opisana nienastąpi

38Dyspozycya obowiązuię. Naco przy przyłożeniu Pieczęci Zwykłey Konfedera-

39ckiey własną podpisuię się Ręką. Datt w Warszawie Roku Tysiąc, Siedmset

40Sześćdziesiąt Osmego. Mensis Februarij Siodmego Dnia. U tego Uniwersału

41per Oblatam podanego podpis Ręki w te słowa przy Pieczęci na Massie Czer-

42woney wyrytey w te słowa. Xiążę Karol Radziwiłł Marszałek K.G.S.[?]

k. 91 (skan 0092, strona prawa, góra)

1z drugiey zaś Strony Pieczęci Przypis temi słowy Matusewicz Sędzia

2Ziemski Wwa Brzeskiego Lit. Generalney Konfederacyi Koronney y Seymo-

3wey Sekretarz mpp. do Grodu Winn. Ktory to Uniwersał per oblatam

4podany iakże w sobie ma słowo w słowo do Xiąg ninieyszych

5Grodz. Winn. iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: M.K.K. – marszałek konfederacji koronnej; Konfederacya Koronna Stanow zgromadzonych – konfederacja radomska 1767 i sejmowa (sejm 1767–1768); Seymowy Marszałek – marszałek sejmu; Order Orła Białego, S. Andrzeja (rosyjski), S. Huberta (bawarski/palatynacki) – ordery Radziwiłła; Jmportacya Czopowego – pobór (wnoszenie) czopowego – podatku od wyszynku trunków; Czopowe Żelezne – czopowe „żelazne” (stałe, ryczałtowe); Abjuraty – przysięgi (deklaracje) płatników czopowego składane przed grodem; Seym Extraordynaryiny – sejm nadzwyczajny (1767–1768); Die Prima Martij – 1 marca; Massa Czerwona – czerwony wosk (lak); K.G.S.[?] – zapewne Konfederacji Generalnej Seymowy; mpp. – manu propria; ingrossowany – wpisany do ksiąg.

Kontekst i uwagi: Karol Stanisław Radziwiłł „Panie Kochanku” (1734–1790), wojewoda wileński, marszałek generalny konfederacji radomskiej i marszałek sejmu 1767–1768 (sejm Repninowski). Uniwersałem z 7 II 1768 zawiesza (wstrzymuje) pobór czopowego żelaznego, który zgodnie z konstytucją 1766 miał nastąpić od 1 marca, do czasu uchwalenia nowego systemu podatkowego przez obradujący sejm. Kontrasygnował Matusewicz (Marcin Matuszewicz), sędzia ziemski brzeski litewski, sekretarz konfederacji. Oblatariusz (Danielecki?) odczytany niepewnie; wyraz „Nienieyszego[?]” i „immediate[?]” niepewne. Litania tytułów Radziwiłła odczytana zgodnie z typowym zapisem.

Streszczenie

20lutego 1768 r. Ignacy Danielecki[?] wniósł do akt grodu winnickiego uniwersał ks. Karola Stanisława Radziwiłła, marszałka generalnego konfederacji koronnej i marszałka sejmu, wydany w Warszawie 7 lutego 1768 r. i skierowany do wojewodów, starostów grodowych, senatorów, dygnitarzy, urzędników i całej szlachty Korony. Radziwiłł ogłasza, że skonfederowane stany obu narodów na obradującym sejmie nadzwyczajnym układają nowy sposób opodatkowania odpowiadający wydatkom Rzeczypospolitej. Aby uniknąć zamieszania, sprzeczności i niepotrzebnych przysiąg (abjuratów) przed grodami, nakazuje wstrzymać pobór czopowego żelaznego, który według konstytucji z 1766 r. miał rozpocząć się 1 marca, aż do czasu nowej dyspozycji sejmu. Uniwersał opatrzony pieczęcią konfederacką na czerwonym wosku i kontrasygnatą Matuszewicza, sędziego ziemskiego brzeskiego litewskiego, sekretarza konfederacji.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 91 (skan 0092, strona prawa)

1Oblata Listu od Xiędza Karo-

2la Trynitarza do W. Jmć Pani Szcze-

3niowskiey Sttiny Trechtemir. Pisa-

4nego.

5Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

6Miesiąca Februarij Dwudziestego Dnia

7Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną Tomaszem

8Czarkowskim Namiesnikiem Burgrab. Grodz. Winn. Przysięgłym. Compns

9Personaliter Urodz. Jmć Pan Antoni Walewski Lewkowski[?] Ten List od Wielebnego w

10Bogu Jmć Xiędza Karola Trynitarza do W. Jmć Pani Szczeniowskiey Sttiny Trech-

11temir. pisany Ratione Introcontentorum ad acta Castren. Capitan. Vinnic. per Oblatam podał, de

12Tenore Sequenti. Wielmożna Mść Dobrodzieyko. Rozkazał mi się Xiądz moy Pro-

13wincyał wytłumaczyć y usprawiedliwić Wielm. Pani Dobrodz. Strony pozostałych

14Pieniędzy po S.P. Jeymć Dobrodz. Już też ia Wielm. Jmć Panu Łowczemu Dobrodzie-

15iowi ustnie y Listownie dał tłumaczenie, teraz W. Pani Dobrodziee tłumaczę się, nay-

16przod mam Swiadkiem Boga, że w Depozycie S.P. Jeymć Dobrodz. więcey Pieniędzy

17niemiałem, tylko Dziewięćset Czerwonych Złotych bez Dwoch, to iest, Osmset Dziewięćdzie-

18siąt Osm, y Na tę tylko miała odemnie Rewers, temi zaś Pieniędzmi tak S.P. Jmć Do-

19brodz. Dysponowała, Sto Czerwonych złotych JW. Jmć Panu Kasztelanicowi Młodsze-

20mu, Czterdzieści Osm Czerwonych Złł JW. Jmć Pani Kasztelanowey Lubaczewskiey[?], Sześć-

21dziesiąt dwa Czerwone złote, żeby podług redukcyi wynosiło Tysiąc Złł dla Ruzi[?],

22Sto Czerwonych złotych Jmć Xiędzu Kanonikowi Miezwińskiemu[?], ale pieniądze

23aby oddać do Rąk Jmć X. Kanonika kazała mi więc zaraz posyłać po owe Pieniądze

24aby ie oddał Jmć Xiędzu Kanonikowi y Rewers odebrał, resztą zaś Pieniędzy tak Dy-

25sponowała, Siedm Tysięcy Złł na Mszę Wotywę[?] Franc.[?] co Sobota przed Matką Nay-

26świętszą, Tysiąc Sto Dwadzieścia Pięć Złotych na zapłacenie Długu Kassakasom Or-

27mianom Tyśmienickim, ktorym tę Summę S.P. Jeymć Dobrodz. była winna za Blachę

28na nasz Kościoł sprowadzoną, Sto Czerwonych Złł mnie na Fabrykę Kościelną, resz-

29tę zaś kilkaset Złł resztuiące z Summy Dziewięćset Czerw. złotych, aby rozdał za iey

30Duszę iak się będzie zdało, uprasza[ią]c na Sąd Boski, aby ieżeli się kto ukrzywdzony ode-

31zwie z tey Summy zapłacił kilkusetowey y aby nikomu nie o tey Summie niewspo-

32minać, mowiąc te formalnie słowa na Sąd y Rany Pana Boga proszę nie mo-

33wić, ani głosić przed nikim co daię. Niech tylko Sam Bog wie dlategom tey Sum-

34my w Testamencie nie dołożyła. Zrazu[?] tych resztuiących kilkuset złotych dałem Czer-

35wonych Złł dwa Panu Karczewskiemu narzekaiącemu że Służył iey za lat

36dwie nie od S.P. Pani niewziął, Cozwychawszy[?] P. Pisarz Wyszyński kwitując

37przedemną, że ma krzywdę za swoie usługi, ia w prawdzie widząc iego posługi

38[kustosz:] wania

k. 91v (skan 0093, strona lewa)

1wania, Służącym w Panie że iemu iako Chudemu Szlachcicowi niebędzie do czego

2dać, y dałem Czerwonych Złł Sześć z tym dokładem, aby mi więcey Pretendentow

3nie tworzył, y aby mi milczał gdyż bym się temi Pieniędzmi niepozbył. Natychmiast

4Ten Pan Wyszyński skłoniwszy się zbiegł mowiąc Złość mi wypłaceł uplątawszy zemną

5kilkadziesiąt Tysięcy wziął y tem go przekupywał, aby milczał o tym, ia kłamy[?] Pienią-

6dze przywiozłem odliczyłem iż Jmć Xiędzu Kanonikowi y Rewers od niego odebrałem

7Jn y drugi Skrypt został u S.P. Jeymć Dobrodz. w ktorym Skrypcie było dwie generalnie wypisa-

8na Obligacya Wieczna zdana memu Antecessorowi Pięć Tysięcy Złł na Sustentacyą

9naszey Młodzieży, sama mi S.P. Jmć Dobrodz. kazała dawniey ieszcze y pod ten czas wzią-

10łem Skrypt mowiąc, aby wam po moiey śmierci Dzieci nie nasielkowali[?] w Dobrach

11W. Jmć Pan Prusiński[?] Łowczy Dobrodz. kazał mi te sobie oddać Pieniądze, oddałem

12mu więc Czerwonych Złł Czterysta Pięćdziesiąt Dwa, resztuiących zaś Trzysta Dzie-

13więć Czerw. Złł danych do Rąk Jmć X. Kanonikowi, Sto Czerwon. Złł mnie na Fabry-

14kę y kilkaset Złł resztę Expensy podanym Regestrem przyiął za Expens. To wszystko

15Duszą y Sumnieniem zeznaię że iest istna prawda, y że żadnych innych niemiałem

16Pieniędzy S.P. Jeymć Dobrodz. w Depozycie u nas, y nie pozostały żadne. To prawda że

17mi dawniey S.P. Jeymć Dobrodz. dała kilka Tysięcy na Fabrykę Kościelną, ale nie do

18Depozytu. Jeżeli WWPaństwo Dobrodz. niedaiecie mi wiary, Zeszlijcie Pani kogo a ia się u-

19sprawiedliwię. Bądź zaś Pani Dobrodz. Łaskawa y iakoś oświadczyła bydź Mat-

20ką y Dobrodz. y nieskwiey[?] mnie miotać, bo nigdzie więcey nie powiem, tylko to

21com tu napisał, Ściele mię pod nogi y Protekcyi y Łasce Pańskiey mię oddaiąc

22z naygłębszym Uszanowaniem zostaię WWPani Dobrodz. Nayuniżeńszym Sługą.

23U tego Listu podpis X. Karola takowy X. Karol Trynit. mpp. na Boku zaś u dołu

24Listu rownie z podpisem te słowa są przypisane W. Jmć Pani Fundatorowi Dobro-

25dzieiowi naszemu do nog upadam. Data zaś Listu tego takowa Dnia Dwunaste-

26go Octobris Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Siodmego Stanisławowa. Na Kopercie

27zaś Listu tego Podpis do W. Szczeniowskiey temi wyrażony słowy Wielmo-

28żney Jmć Pani Pani Szczeniowskiey Sttinie Trechtemir. Pani Fundatorce y Wszystkiego[?]

29skarbowey Dobrodz. na Winnicę w Siedliszczach[?]. Ktory to List per oblatam podany de

30Verbo ad Verbum do Xiąg Ninieyszych Grodz. Winn. iest Jngrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Trynitarz – zakonnik z zakonu trynitarzy (Zakon Trójcy Przenajświętszej od Wykupu Niewolników); Sttina Trechtemir. – starościna trechtymirowska; Dobrodzieyka / Dobrodz. – dobrodziejka (zwrot grzecznościowy); S.P. Jeymć – świętej pamięci jejmość (zmarła); Depozyt – suma złożona na przechowanie; Rewers – pokwitowanie przyjęcia; Czerwone złote – dukaty; Redukcya – przeliczenie monety; Fabryka Kościelna – budowa (fundusz budowy) kościoła; Sustentacya Młodzieży – utrzymanie młodzieży zakonnej; Expens – wydatek; Antecessor – poprzednik (na urzędzie); de Verbo ad Verbum – słowo w słowo; Ratione Introcontentorum – co do treści.

Kontekst i uwagi: list, przeznaczony jako dowód w sporze o depozyt pieniężny zmarłej dobrodziejki (zapewne matki lub krewnej starościny i łowczego), zawiera wyjaśnienia ks. Karola, trynitarza z Stanisławowa, co zrobił z 898 dukatami pozostawionymi w depozycie: zapisy dla kasztelanica, kasztelanowej, kanonika, msze wotywne, spłata długu Ormianom tyśmienickim za blachę na kościół trynitarzy, fundusz na fabrykę kościelną i jałmużny za duszę zmarłej. Pismo trudne; wiele nazw (Lewkowski, Lubaczewska, Ruzi, Miezwiński, Prusiński, Siedliszcza, Cozwychawszy) i fragmentów odczytano niepewnie; część zdań w środku (Wyszyński) tylko w przybliżeniu. Starościna „Szczeniowska” – może Szczeniowska / Szczeniowska; tytuł trechtymirowski odnosi się do Trechtymirowa nad Dnieprem.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

20lutego 1768 r. Antoni Walewski Lewkowski[?] podał do akt grodu winnickiego list ks. Karola, trynitarza, pisany 12 października 1767 r. w Stanisławowie do Szczeniowskiej, starościny trechtymirowskiej (fundatorki zakonu). Na polecenie prowincjała ks. Karol tłumaczy się z pieniędzy pozostałych po zmarłej dobrodziejce: przysięga, że miał w depozycie tylko 898 dukatów, na które wydał rewers, i że zmarła rozdysponowała je następująco: 100 dukatów dla kasztelanica młodszego, 48 dukatów dla kasztelanowej lubaczewskiej[?], 62 dukaty (1000 zł) dla Ruzi[?], 100 dukatów dla ks. kanonika Miezwińskiego[?], 7000 zł na cotygodniowe sobotnie msze wotywne przed obrazem Matki Bożej, 1125 zł na spłatę długu Ormianom tyśmienickim (Kassakasom) za blachę na kościół, 100 dukatów na budowę kościoła, a resztę na jałmużny za jej duszę, w tajemnicy. Z reszty dał 2 dukaty Karczewskiemu i 6 dukatów pisarzowi Wyszyńskiemu, uskarżającym się na niezapłacone usługi. Na polecenie łowczego Prusińskiego[?] oddał mu 452 dukaty, 309 dukatów przekazał kanonikowi; drugi skrypt na 5000 zł (zapis wieczysty na utrzymanie młodzieży zakonnej) pozostał u zmarłej. Zapewnia, że innych jej pieniędzy nie ma, a wcześniejsze kilka tysięcy zmarła dała na budowę kościoła, nie do depozytu; prosi o łaskę i ewentualne przysłanie kogoś dla sprawdzenia rachunków.

Transkrypcja

k. 91v (skan 0093, strona lewa, dół)

1Jntromissya w Dobra Silnicę WW. Rusz-

2kowskiem P.M. Małż. służąca.

3Przed Urzędem y Aktami Nieniey[sz]emi Grodz. Winn. y przedemną Tomaszem Czarkow-

4skim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym. Stanowszy Oczewisto

5Woźny Gnlny Wwa Bracł. y Jnnych Opatrzny Bazyli Sadkowski w moc wierney Rela-

6cyi Swoiey dobrowolnie zeznał Jż on Roku y Miesiąca na Akcie wyrażonych Dnia Trzeciego

7Lutego na Affektacyą y prawną Rekwizycyą WW. Jchmć PP. Jana y Heleny z Bełnow-

8skich[?] Ruszkowskich Podcz. Mścisław. Małż. maiąc przy sobie Stronę Szlachtę Szlachty

9Ludzi wiary godnych Urodz. JchmćPanow Jakuba Kozika y Jana Baranowskiego dla tym

10większey wiary do tego Aktu użytych był w Dobrach Połowy[?] Sielnicy, gdzie będące też

11same Dobra Połowę[?] Sielnicy ze wszystkiemi tych Dobr Poddanemi Ciągłemi y Nieciągło-

12[kustosz:] mi

k. 92 (skan 0093, strona prawa, góra)

1mi onych Czynszami Daninami, Podatkami y wszelkiemi in genere et Specie Podat-

2kami tudzież Gruntami Polami, Rolami, Sianożęciami, Łąkami Lasami Dąbrowami, Gaiami

3Zaroślami, Stawami, Stawiskami Młynami y Jch wymiarami, Karczmami Browara-

4mi, Arędą Karczemną owo zgoła ze wszystkiemi tych Dobr Pożytkami, Attynencya-

5mi y Pertynencyami, tak iak też Dobra w swoich się Miedzach y Granicach miały

6maią y mieć powinny Wielm. JchmćPP. Janowi y Helenie z Bełnowskich Ruszkowskim

7Podcz. Mścisł. Małż. Vigore Juris naturae w aktualną, Dziedziczną, Spokoyną nemi-

8ne Contradicente podał y postąpił Possessyą, a podawszy y postąpiwszy przede-

9mną Urzędem Prawdziwey Jntromissyi uczynił y zeznał Relacyą de quo prawo Ejus

10Relacya Relat. qui supra ignarus Literarum Crucem posuit Bazyli Sadkowski +

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Woźny Gnlny Wwa Bracł. – woźny generalny województwa bracławskiego; Opatrzny – tytuł nieszlachcica; Stanowszy Oczewisto – stawiwszy się osobiście; Affektacya y prawna Rekwizycya – żądanie i prawne wezwanie; Strona Szlachty – szlachta jako świadkowie czynności woźnego; Podcz. Mścisław. – podczaszy (podczaszowie) mścisławscy; Vigore Juris naturae – mocą prawa naturalnego (tu zapewne: na mocy prawa dziedzicznego); nemine Contradicente – bez niczyjego sprzeciwu; Attynencye, Pertynencye – przynależności; Relator qui supra ignarus Literarum Crucem posuit – wyżej wymieniony relator, nie znając pisma, postawił krzyż.

Kontekst i uwagi: akt wpisany bez osobnej formuły datacyjnej („Roku y Miesiąca na Akcie wyrażonych”), więc w dniu poprzednich wpisów – 20 II 1768 (niepewne); intromisja 3 II 1768. Nazwa dóbr: w nagłówku „Silnicę”, w tekście „Połowy Sielnicy” – zapewne połowa wsi Sielnica (Silnica); odczyt „Połowy” niepewny. Nazwisko rodowe Heleny (Bełnowska / Bielnowska?) niepewne. Por. też akty z intromisjami tego samego woźnego.

Streszczenie

Woźny generalny województwa bracławskiego, opatrzny Bazyli Sadkowski, zeznał przed Tomaszem Czarkowskim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, że 3 lutego 1768 r., na żądanie Jana i Heleny z Bełnowskich[?] Ruszkowskich, podczaszych mścisławskich, w obecności szlachciców Jakuba Kozika i Jana Baranowskiego, wprowadził ich w aktualne, dziedziczne i spokojne posiadanie dóbr – połowy[?] wsi Sielnica (Silnica) – z poddanymi ciągłymi i nieciągłymi, czynszami, daninami, gruntami, polami, sianożęciami, łąkami, lasami, dąbrowami, gajami, stawami, młynami, karczmami, browarami, arendą karczemną i wszelkimi pożytkami, w dawnych granicach, bez niczyjego sprzeciwu. Woźny, nie umiejąc pisać, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 92 (skan 0093, strona prawa)

1Oblata Extraktu Donacyi od JO.X. Jmci Jerzego Czartory-

2skiego Przewielebnym w Bogu Jchmm XX. Jezuitom Col-

3legij Vinnic. na trzy Części Wsi Zamysłowiec[?] Służący

4Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

5Miesiąca Februarij Dwudziestego Drugiego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przede-

7mną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkiem

8Winn. Przysięgłym. Compns pltr Przewielebny w Bogu Jmć Xiądz An-

9toni Bagiński Rector Collegij Vinn. Societatis Jesu Ten Zapisu Ex-

10trakt wieczystey Donacyi od JO.X. Jmci Jerzego Czartoryskiego Części Trzech

11Wsi Zamysłowiec[?] Collegio Vinnic. S.J. Służący ratione intro contentorum ad

12Acta praesentia Castren. Capitan. Vinnic. per Oblatam podał de tenore tali. Wy-

13pis z Xiąg Głownych Trybunalskich Spraw Wwa Wołyńskiego, Roku

14Tysiąc Sześćset Dwudziestego Pierwszego Miesiąca Maja Dziesią-

15tego Dnia. Przed Sądem ninieyszym Głownym Trybunalskim Koronnym

16Lubelskim postanowiwszy się Oczewisto Wielebny Xiądz Marcin Parczewski

17Societatis JESU dla wpisania do Xiąg ninieyszych Głownych Trybu-

18nalskich per Oblatam podał List dobrowolny Zapis od Wielm. Xiążę-

19cia Jegomści Jerzego Czartoryskiego Konwentowi Klasztoru Oycow Jezu-

20itow Winnickiemu, Kollegium Kamienieckiego na wieczną daro-

21wiznę Maiętności Swey Części trzech we Wsi Zamysłowcach[?]

22w Wwie Kijowskim leżącey, Jemu Prawem wieczystym od Xiążę-

23cia Jmci Adama Wiśniowieckiego Służący, ze wszystkim na wszy-

24stko w Wwie Kijow. leżące dany z pieczęcią y podpisem Ręki

25pomienionego Xiążęcia Jmci, także z pieczęciami y podpisami Rąk

26Ludzi Zacnych dany o czym ten Zapis szerzey w sobie obmawia,

27prosząc aby przyięty y do Xiąg wpisany był, Ktory Sąd ninieyszy

28oglądawszy, a widząc być prawnie sprawiony, y żadney wątpliwości

29w Sobie niemaiący dla wpisania do Xiąg Sądownie przyiąwszy

30[kustosz:] przed Sobą

k. 92v (skan 0094, strona lewa)

1przed Sobą czytać roskazał, y te są Słowa Jego: Ja Jerzy Xiążę Czarto-

2ryski odstępuiąc wprzod Powiatow, Woiewództw, Forum y Jurisdykcyi wsze-

3lakich, a tey Jurisdykcyi do ktorey pozwan będę Siebie Samego Dobra wsze-

4lakie leżące y ruchome także y potomki swoie poddawszy czynię iawno

5y wyznawam tym moim dobrowolnym wieczystym Zapisem Darowi-

6zny, Komu o tym będzie należało ninieyszym y napotym będącym,

7Jż Ja widząc na tym skazitelnym Swiecie wszystkie rzeczy Ziemskie

8prożne, tylko sama Chwała Boga moiego iest naywiększe Dobro

9Każdego Chrześciańskiego Człowieka. Ja w czas prostuiąc Sobie drogę

10do Nieba przez dobre uczynki y Jałmużny mogł bym Duszy swoiey

11drogę otworzyć do Krolestwa Niebieskiego tedy WW. OO. Jezuitom Bra-

12ci swoim S.J. Kollegium Kamienieckiego na Rezydencyą Winni-

13cką Jm Samym teraz będącym y po nich następuiącym Maiętność

14moię dziedziczną Mnie od Jmci Xiążęcia Adama Wiśniowieckie-

15go Prawem wieczystym Służącą w Wwie Kijowskim leżącą, to iest Trzy

16Części Zupełne we Wsi Zamysłowcach[?] nikomu niwczym niezawie-

17dzione, a ni Prawem pierwszym y Zapisami nieobciążone ze wszy-

18stkiemi tych trzech Części przynależytościami z Dworem z budowa-

19nym z Poddanemi, z Karczmami, Stawami z Młynami z Ludami Zę-

20nym[?] y Tarciznemi[?], Ziemy Bobrowemi z Jeziorami Rybnemi

21z Łowy Ptaszemi z Rzekami, y Rzeczkami y Stawiszczami z Uroczysz-

22czami z Horodyszczami, Lasami, Borami, y z Zaroślami ze wszystkie-

23mi pożytkami małemi y wielkiemi teraz maiącemi, y napotym wy-

24mysłem Ludzkim wynalezionemi owo pomosto[?] ze wszystkim Prawem

25y Państwem własnością, y tytułem dziedzicznym niczego na Sie-

26bie, Zonę, Dzieci Krewnych Bliźnich y Potomkow swoich niezosta-

27wuiąc przyrzeczonym Oycom Jezuitom Rezydencyi Winnickiey te-

28raźnieyszym y napotym będącym wiecznemi potomnemi Czasy

29daię, daruię, y na wieczność y potomne Czasy Zapisuię, y rezygnu-

30ię Wolno Jm temi Częściami w Siele Zamysłowcach tak Jako

31w swoich Gruntach Obchodach przestronościach Szerokościach Gra-

32nicach leżą dać, darować, Zamienić, Zapisać y wedle woli

33y naylepszego y pożytecznieyszego upodobania swego onemi

34szafować. A Ja y po Mnie Potomkowie moi Żadnego wstę-

35pu w te Części Zamysłowskie czynić niemamy, w ktore to Trzy

36Części Zamysłowskie teraz zaraz daię y dopuszczam spokoynego uży-

37wania y wieczystey Possessyi przez Woźnego Gnlo y dwoch Szlach-

38ciców, ktorego, y ktorych sobie sposobić mogą. Ktorego to wwiąza-

39[kustosz:] nia

k. 93 (skan 0094, strona prawa)

1nia y wieczystey Possessyi Ja sam przez siebie na Swoie osoby y po mnie Po-

2tomkowie moi bronić y przeszkadzać niemaią, ale owszem ze wszystkich

3Dobr moich leżących y Ruchomych z Potomkami memi zapisuię się. Prze-

4rzeczonych OO. Jezuitow Rezydencyi Winnickiey teraźnieyszych y po-

5tym będących od wszelakich prawnych Jmpedymentow, Listow, Za-

6pisow pierwszych y poślednich, wiecznych y Dożywotnich Zyskow,

7Przezyskow, Przewodow prawnych, tylekroć ilekroć potrzeba będzie, u każ-

8dego Prawa y Sądu przez wszystkie dawności Ziemskie, iako ktory o

9Sobie dawność Ziemska według Prawa należeć będzie, bronić zastępować

10pod Szkodami Ziemskiemi na gołe rzeczenie Słowa, oszacowanemi o ktore

11szkody, gdybym ktorey kolwiek Kondycyi w tym Zapisie moim wyżey

12wyraźoney nieuczynił, wolno mię będzie Oycom Societatis Jesu, na ten

13czas w Winnicy y potym rezyduiącym pozwać do iakiegokolwiek Pra-

14wa y Sądu Ziemskiego Grodzkiego y Kijow. także y Trybunalskiego Lubel-

15skiego na Konserwaty Woiewództw Kijow. Wołyń. y Bracł. na kto-

16rym Roku iako na zawitym powinien będę Sam Oczewisto stanąć

17nie wymawiaiąc się żadnemi przyczynami w Prawie pospolitym opi-

18sanemi Ludzkiego wymysłonemi y od Dekretu Sądu tego do ktorego

19pozwan będę nieappelluiąc y appellacyi nieprozekwuiąc Szkody

20przez Jchmciow OO. Jezuitow na gołe rzeczenie Słowa bez przysięgi

21oszacowane zapłacić a zapłaciwszy Szkody przecie temu Zapisowi

22moiemu y wszystkim Kondycyom w tym Zapisie wyrazonym także

23y każdej z osobna tylekroć ilekroć tego potrzeba będzie pod tymi Szko-

24dami Ziemskiemi aż do dosyć czynić powinien będę y Potomkowie moi

25powinni będą y na to m dał Oycom Jezuitom y wszystkiey Braci So-

26cietatis JESU Kollegium Kamienieckiego na Rezydencyą Winnicką

27ten list dobrowolny Zapis moy z Pieczęcią y z podpisem Ręki

28moiey własney także z pieczęciami y z podpisami Rąk Jchmciow

29Panow Przyiacioł moich niżey w tym Zapisie moim pomienionych.

30Pisan w Lublinie Dnia Szostego Miesiąca Maja Roku Tysiąc

31Sześćset Dwudziestego. U tego to Zapisu pieczęci przyciśnionych

32Cztery a podpisy Rąk temi Słowy Jerzy Xiążę Czartoryski Ręką

33Swoią, Samuel Xiążę Korecki Pieczętarz ustnie proszony Ręką

34własną Laurenty Drewiński Cześn. Wołyń. Siemiaszko Samuel

35Pieczętarz ustnie proszony mp. Ktory tedy Zapis za podaniem przerze-

36czonego Xiędza Parczewskiego a za przyięciem Sądu ninieyszego

37Słowo w słowo z początku wszystek aż do końca do Xiąg Głownych

38Trybunał. Jest wpisany z ktorych y ten Wypis pod Pieczęcią

39Ziemską Wwa Wołyń. iest wydany pisany w Lublinie u tego

40[kustosz:] Extraktu

k. 93v (skan 0095, strona lewa, góra)

1Extraktu per Oblatam podanego Lekta y Korekta przy pieczęci Grodz.

2tameyszego temi Słowy Legi cum Actis Bobrowski, Corrrexit Złotnicki

3Regent Ziemi Wołyń. (L.S.) Ktory to Extrakt iak się w sobie ma do

4Xiąg ninieyszych Grodz. Winn. de verbo ad verbum Jest Jngrossowa-

5ny.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Extrakt / Wypis – urzędowy odpis z ksiąg; Collegium Vinnicense S.J. – kolegium (wcześniej rezydencja) jezuitów w Winnicy; Compns pltr – Comparens personaliter, stawiwszy się osobiście; Głowne Trybunalskie Koronne Lubelskie – Trybunał Koronny w Lublinie; Rezydencya Winnicka Kollegium Kamienieckiego – rezydencja w Winnicy podległa kolegium jezuitów w Kamieńcu Podolskim; Ziemy Bobrowe – miejsca połowu bobrów (żeremia); Łowy Ptasze – łowiska ptactwa; Uroczyszcza – uroczyska; Horodyszcza – grodziska; Przezyski, Przewody prawne – formuły prawne (zyski, przewody – dochodzenie prawa); Dawność Ziemska – przedawnienie; na gołe rzeczenie Słowa – na samo słowo (bez przysięgi); Konserwaty – sądowe zabezpieczenie (tu: pozwanie na rokach dla tych województw); Rok zawity – termin zawity (nieprzekraczalny); Pieczętarz – ten, kto przyłożył pieczęć jako świadek; Legi cum Actis – czytałem (porównałem) z aktami; Correxit – poprawił; Regent Ziemi Wołyńskiej – regent kancelarii ziemskiej wołyńskiej; L.S. – miejsce pieczęci; Jngrossowany – wpisany.

Kontekst i uwagi: oblata dokumentu fundacyjnego z XVII w. – donacji ks. Jerzego Czartoryskiego (zm. 1626) dla jezuitów rezydencji winnickiej (wówczas podległej kolegium kamienieckiemu), na trzech częściach wsi Zamysłowce[?] w woj. kijowskim (nabytych od ks. Adama Wiśniowieckiego). Zapis spisany w Lublinie 6 V 1620 (tak w tekście: „Tysiąc Sześćset Dwudziestego”), wniesiony do akt trybunału lubelskiego 10 V 1621 przez ks. Marcina Parczewskiego SJ (rozbieżność lat w tekście – być może błąd kopisty). Świadkowie-pieczętarze: ks. Samuel Korecki, Laurenty Drewiński, cześnik wołyński, i Samuel Siemiaszko. Nazwa wsi (Zamysłowce / Zamysłowice) odczytana niepewnie; kilka wyrazów w wyliczeniu przynależności (Ludami Zęnym, Tarciznemi, pomosto) niepewnych.

Streszczenie

22lutego 1768 r. ks. Antoni Bagiński, rektor kolegium jezuitów w Winnicy, podał do akt grodu winnickiego wypis z ksiąg Trybunału Koronnego w Lublinie z 10 maja 1621 r. Zawiera on wpisany na prośbę ks. Marcina Parczewskiego SJ zapis wieczystej darowizny ks. Jerzego Czartoryskiego, spisany w Lublinie 6 maja 1620[?] r.: dla zbawienia duszy książę darował jezuitom kolegium kamienieckiego na rezydencję winnicką swą dziedziczną majętność – trzy pełne części wsi Zamysłowce[?] w województwie kijowskim (nabytą od ks. Adama Wiśniowieckiego) – z dworem, poddanymi, karczmami, stawami, młynami, żeremiami bobrowymi, jeziorami, łowiskami, rzekami, uroczyskami, horodyszczami, lasami i borami, z prawem swobodnego dysponowania nimi. Zobowiązał się wraz z potomkami bronić jezuitów przed wszelkimi roszczeniami pod karą szkód ziemskich, poddając się sądom ziemskim, grodzkim i trybunałowi lubelskiemu bez prawa apelacji. Zapis opatrzono czterema pieczęciami i podpisami księcia oraz świadków: ks. Samuela Koreckiego, Laurentego Drewińskiego (cześnika wołyńskiego) i Samuela Siemiaszki. Wypis wydano pod pieczęcią ziemską wołyńską, z korektą regenta Złotnickiego i kolacjonowaniem Bobrowskiego.

Transkrypcja

k. 93v (skan 0095, strona lewa)

1Oblata Kontraktu między Urod. Offeren-

2tem z iedney, a Poddanemi ze Wsi Stanisław-

3czyka z drugiey Strony spisany.

4Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

5Miesiąca Februarij Dwudziestego Pierwszego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną Tomaszem Czar-

7kowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym. Comparens Personalt

8Urodz. Jmć Pan Antoni Mitaczewski ten Kontrakt między Urodz. Offerentem z iedney, a

9Poddanemi ze Wsi Stanisławczyka z drugiey Strony spisany

10Ratione Introcontentorum ad acta praesentia Castren. Capitan. Vinnic. per Oblatam podał Tenoris

11Sequentis. My niżey na podpisie własnemi Rękami przez nieumieiętność Pisma

12położeniem Znaku Krzyża S. podpisani, iako to ia Jan Mielogurski[?] na Czynszu

13siedzący w Stanisławczyku w Dobrach JW. Wdy Kijow. y teyże Wsi Poddani

14Hrycko Wergeleśiuk[?], Harasym Zaiąc, Iwan Gulczuk, Michayło Darmorosiuk, An-

15drey Kidańczuk, Andrzej Kopowski[?], Iwan Nieżda[?], Olexa Kolesnik, Iwan Zaiąc, Pe-

16tro Kutniow[?] Zięć znamy tym Skryptem naszym ieden za drugiego się ręcząc y u-

17bespieczaiąc pewność niezawodną. Jż z dobrowolnego naszego umysłu y ochoty wi-

18dząc dla siebie pożytek y wygodę w takiey potrzebie nastręczywszy się na Podwod Orm-

19naszie[?] pod Potasz do odprowadzenia do Bałtu[?] Kazimirskiego[?] W. Jmć Pana Józefa

20z Lubrańca Dębskiego Stty Karaczyńskiego[?] a to na wiosnę Day Boże po Zielonych Świąt-

21kach w Roku Tysiącznym, Siedmsetnym Sześćdziesiątym Szostym, wyść powinni-

22śmy za ktore to Podwody ugodziwszy z Jmć Panem Antonim Mitaczewskim Admi-

23nistratorem Mańkowieckim Dobr tegoż W. Jmć Pana Dębskiego Stty Karaczyńskiego po

24Złotych Czterdzieści Summę wynoszącą Złł Pols. Siedmset Dwadzieścia, Dnia

25Dzisieyszego do Rąk naszych odebraliśmy, w iako dotrzymać powinniśmy

26ieden za drugiego przyrzekamy y w niedotrzymaniu Grzywien Dwieście na sie-

27bie zapisuiemy. Datt w Mańkowcach Die Vigesima Nona Septembris Mille-

28simo, Septingentesimo, Sexagesimo Quinto Anno. Jan Mielogurski + Hrycko

29Wergeleśiuk + Harasym Zaiąc + Iwan Gulczuk + Michayło Darmorosiuk + An-

30drey Kidańczuk + Andrzej Kopowski + Iwan Nieżda + Olexa Kolesnik + Iwan Za-

31iąc + Petro Kutniow Zięć +. Ktory to Kontrakt per Oblatam podany iak się w sobie

32ma de Verbo ad Verbum do Xiąg ninieyszych Grodz. Winn. iest ingrossowany.

33[na lewym marginesie, pionowo:] Extr[aktu] [...] Danielecki[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Offerent – oblatariusz (składający dokument do akt); Personalt – personaliter, osobiście; Ratione Introcontentorum – co do treści; Tenoris Sequentis – następującej treści; na Czynszu siedzący – osadzony na czynszu (czynszownik, nie pańszczyźniany); JW. Wda Kijow. – jaśnie wielmożny wojewoda kijowski (Franciszek Salezy Potocki, właściciel Stanisławczyka); Podwoda – obowiązek / usługa przewozu własnym zaprzęgiem; Potasz – potaż (węglan potasu z popiołu drzewnego), towar eksportowy; Stta Karaczyński[?] – starosta (tytuł J. Dębskiego, odczyt niepewny); Zielone Świątki – Zesłanie Ducha Świętego; Grzywny – kara umowna; Datt … Die Vigesima Nona Septembris Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Quinto Anno – dano … 29 września 1765 r.; + – znak krzyża niepiśmiennych.

Kontekst i uwagi: chłopi-poddani wojewody kijowskiego ze wsi Stanisławczyk (i czynszownik Jan Mielogurski[?]) zobowiązali się, ręcząc solidarnie, odbyć wiosną 1766 r. po Zielonych Świątkach podwody (przewóz) potażu należącego do Józefa z Lubrańca Dębskiego, za 40 zł od podwody, łącznie 720 zł (tj. 18 podwód), które z góry odebrali od Antoniego Mitaczewskiego, administratora dóbr mańkowieckich Dębskiego. Cel przewozu („do Bałtu Kazimirskiego”, „Podwod Ormnaszie”) odczytany bardzo niepewnie – może przystań na rzece lub Kazimierz nad Wisłą (spław potażu do Gdańska?). Nazwiska chłopów oddano możliwie wiernie, część niepewna. Na lewym marginesie pionowa adnotacja o wydaniu wypisu (Danielecki?).

Streszczenie

21lutego 1768 r. Antoni Mitaczewski, administrator dóbr mańkowieckich, podał do akt grodu winnickiego kontrakt zawarty 29 września 1765 r. w Mańkowcach. Jan Mielogurski[?], czynszownik w Stanisławczyku (dobra wojewody kijowskiego), oraz poddani tej wsi – Hrycko Wergeleśiuk[?], Harasym Zając, Iwan Gulczuk, Michajło Darmorosiuk, Andrej Kidańczuk, Andrzej Kopowski[?], Iwan Nieżda[?], Ołeksa Kołesnik, Iwan Zając i Petro, zięć Kutniowa[?] – zobowiązali się solidarnie odbyć wiosną 1766 r., po Zielonych Świątkach, podwody z potażem Józefa z Lubrańca Dębskiego (cel przewozu niepewny), po 40 zł za podwodę; całą należność, 720 zł polskich, odebrali z góry od Mitaczewskiego. Na wypadek niedotrzymania umowy zapisali na siebie karę 200 grzywien. Wszyscy, jako niepiśmienni, postawili znaki krzyża.

Transkrypcja

k. 93v (skan 0095, strona lewa, dół)

1Oblata Extraktu Donacyi od JWW. Sapie-

2chow Małż. na Części Wsi Zamysłowiec Col-

3legio Vinn. S.J. Służący.

4[kustosz:] Roku Tysiąc

k. 94 (skan 0095, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Februarij Dwudziestego Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami nieniey[sz]emi Grodz. Winn. y przedemną Tomaszem Czarkow-

4skim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym. Comparens Personalt Prze-

5wielebny w Bogu Jmć Xiądz Antoni Bagiński Rektor Collegij Vinn. S.J. ten Extrakt

6Zapisu Donationis od JWW. Sapiehow Małż. na Części Wsi Zamysłowiec Collegio Vin-

7nic. Służącego intro introcontentis ad acta praesentia Castren. Capitan. Vinnic. per oblatam po-

8dał De Tenore Tali. Wypis z Xiąg Głownych Trybunał. Spraw Wwa Bracł. Roku

9Tysiąc, Sześćset Dwudziestego Drugiego, Miesiąca Maja Dziesiątego Dnia. Przed

10Sądem ninieyszym Głownym Trybunał. Koronnym Lubelskim. Stanowszy Oczewisto Jego-

11mość Pan Łukasz Sapiecha y Pani Zofia Kmicianka Sapieżyna Małżonka dla wpisa-

12nia do Xiąg ninieyszych Głownych Trybunał. podali List Dobrowolny Zapis swoy

13z Podpisem Rąk swoich y z podpisem Rąk Ludzi Zacnych od Siebie Wielebnym

14w Chrystusie Oycom Rezydencyi Winnickiey S.J. na Darowiznę Dobr Części

15Sioła Zamysłowiec w Wojewodztwie Kijow. leżącego dany. O czym ten Zapis szerzey

16w sobie opiewa, ktorego we wszystkim ustnym Oczewistym y Dobrowolnym Zezna-

17niem Swoim, tak iako w sobie napisany iest, zwierdziwszy y zmocniwszy, prosili

18aby przyięty y do Xiąg ninieyszych wpisany był. A tak Sąd ninieyszy ten Zapis

19przyiąwszy, do Xiąg wpisać rozkazał y taki się w sobie ma. Ja Łukasz Sapieha z mi-

20łą Małżonką moią Zofią z Kmitow Woiewodzianką Smoleńską, zeznawam

21przed Generalnym Trybunałem Lubel. tym moim Listem Dobrowolnym Zapisem

22Wszem Obec y każdemu z osobna komu by kolwiek o tym teraz y napotym Zawsze

23wiedzieć należało, Jż za Łaską Bożą y Fundacyą Prawowiernych Stanu Szlache-

24ckiego w Mieście Winnicy w Wwie Bracł. iest założona Rezydencya WW. OO.

25S.J. ktorę do dalszego pomnożenia przywodząc aby się chwała Pana Boga Wszech-

26mogącego szerzyła Część Dobr naszych Sioła Zamysłowiec w Wwie Kijow. leżą-

27cego WW. w Chrystusie OO. Rezydencyi Winnic. S.J. teraz y napotomne

28Czasy będącym z Dworem y Dworcem z Bojarami, Poddanemi Ciągłemi, Zagrodni-

29kami y ich wszelakiemi w Robotach y Pożytkach powinnościami, z Rudami, Młyna-

30mi Karczmami, Mytami, Polami, y Sianożęciami z Borami Lasami, y ze wszystkie-

31mi Pożytkami y Przynależnościami sobie y Potomkom naszym, w Sobie w tey

32Części pomienionych Dobr Zamysłowiec, nic nie wymuiąc, nie zostawuiąc

33daię, daruię, y czasy wiecznemi wespoł z Małż. moią zapisuię y do Dzierżenia

34y używania Spokoynego przez Woźnego Gnlo Wwa Kijow. y Szlachtę, kto-

35rych sobie Oycowie przysposobią, zaraz podaię y ustępuię, maią y wolni będą

36WW. OO. Rezydencyi Winn. S.J. te Części Sioła Zamysłowiec ze wszystkim ia-

37ko są w Szerokości y Okoliczności y Pożytkach swoich ma y zawiera dzierżeć

38używać, y ku lepszemu Pożytkowi tey Rezydencyi obracać, wiecznemi czasy,

39bez żadnych od nas y Potomkow naszych Przeszkody y na to m dał Prze-

40rzeczonym OO. Rezydencyi Winnickiey S.J. ten moy dobrowolny Zapis wiecz-

41[kustosz:] nego

k. 94v (skan 0096, strona lewa, góra)

1nego dane pod Pieczęcią y Podpisem Ręki moiey. Do ktorego dla lepszey wiary ypo-

2mniu[?] zaustną y oczewistą prozbą moią podpisali się Panowie y Przyia-

3ciele moi. Pisan w Lublinie Dnia Osmego Maja Roku Tysiąc Sześćset Dwu-

4dziestego Wtorego. U tego zapisu Podpisy Rąk temi Słowy. Łukasz Sapieha Rę-

5ką Swoią. Zofia Kmicianka Sapieżyna Ręką Swą. Piotr Strybel[?] Ręką Swą. Ale-

6xander Suryn[?] Ręką Swą. Mikołay Parczewski. Ktory zatym Zapis za podaniem y

7Oczewistym przyznaniem Osob wyż mianowanych. A za przyięciem Sądu ninieyy-

8szego z początku wszystek aż do końca do Xiąg Głownych Trybunał. iest wpisa-

9ny z ktorych y ten Wypis pod Pieczęcią Ziemską Bracł. iest wydany. Pisany w Lu-

10blinie. U tego Extraktu Donacyi per Oblatam podanego Lekta y Korrekta przy Pieczęci

11Grodu tameyszego temi Słowy. Legi cum Actis Lisieniecz.[?] mpp. Correxit Karpiń-

12ski[?], Ktory to Extrakt Donacyi per Oblatam podany iak się w sobie ma słowo

13w słowo do Xiąg Ninieyszych Grodz. Winn. iest Jngrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Extrakt Zapisu Donationis – wypis zapisu darowizny; Collegium Vinnicense S.J. – kolegium jezuitów w Winnicy; Głowne Trybunalskie Spraw Wwa Bracł. – księgi trybunału koronnego dla spraw województwa bracławskiego; Kmicianka – z domu Kmita; Woiewodzianka Smoleńska – córka wojewody smoleńskiego (Filona Kmity Czarnobylskiego); Dworzec – mniejszy dwór, zabudowania folwarczne; Bojarzy – na Rusi drobna służebna szlachta/ludność obowiązana do służby konnej; Zagrodnicy – chłopi małorolni; Rudy – rudnie (wytop żelaza z rud darniowych); Myta – opłaty celne; Woźny Gnlny – woźny generalny; Legi cum Actis – kolacjonowałem z aktami; Correxit – poprawił; mpp. – manu propria.

Kontekst i uwagi: druga z oblat dokumentów fundacyjnych jezuitów winnickich dotyczących wsi Zamysłowce[?] (por. akt 115 – donacja ks. J. Czartoryskiego na trzech częściach tej wsi). Łukasz Sapieha (zm. 1626?) i jego żona Zofia z Kmitów, córka wojewody smoleńskiego, darowali swoją część wsi. Nazwiska świadków (Strybel, Suryn) i kolacjonariusza (Lisieniecz.) odczytane niepewnie; Mikołaj Parczewski – może krewny jezuity Marcina Parczewskiego z aktu 115.

Streszczenie

22lutego 1768 r. ks. Antoni Bagiński, rektor kolegium jezuitów w Winnicy, podał do akt grodu winnickiego wypis z ksiąg Trybunału Koronnego w Lublinie (sprawy województwa bracławskiego) z 10 maja 1622 r. Łukasz Sapieha i jego żona Zofia z Kmitów, córka wojewody smoleńskiego, zeznali tam osobiście i wnieśli do akt swój zapis spisany w Lublinie 8 maja 1622 r., którym – dla pomnożenia założonej przez szlachtę w Winnicy rezydencji jezuitów i szerzenia chwały Bożej – darowali jezuitom rezydencji winnickiej na wieczność swoją część wsi Zamysłowce[?] w województwie kijowskim z dworem i dworcem, bojarami, poddanymi ciągłymi i zagrodnikami z ich powinnościami, rudniami, młynami, karczmami, mytami, polami, sianożęciami, borami i lasami, bez żadnych zastrzeżeń, zezwalając na wwiązanie przez woźnego. Zapis podpisali darczyńcy oraz świadkowie Piotr Strybel[?], Aleksander Suryn[?] i Mikołaj Parczewski.

Transkrypcja

k. 94v (skan 0096, strona lewa)

1Obl[ata] Prorogacyi od Urzędow Grodz. Winn.

2w Sprawie JWo Czosnowskiego S.W. z W. Choickim

3Ch. Zytom. Znianey wydaney.

4Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Februarij Dwudziestego Drugiego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną To-

7maszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn. Przy-

8sięgłym, Compns pltr Urod. Jmć Pan Maciey Dyakowski Tę Prorogacyą

9od Urzędow Grod. Winn. w Sprawie JW. Jozefa Kolumny Czosnow-

10skiego Winn. Ułanow. etc. Stty y Jnnemi z iedney, a W. Kazimie-

11rzem Choieckim Chorążym Zytom. Podwojewodzym Kijow. y Jnne-

12mi z drugiey Strony mianey wydaney Ratione Jntro Contentorum ad Acta praesentia

13Castr. Capit. Vinnic. per Oblatam podał de tenore Sequenti. Urzę-

14dy Grodzkie Winn. Oznaymuiemy tym naszym odroczonym Li-

15stem, Jż my będąc rekwirowani od JW. Jozefa Kolumny Czosno-

16wskiego Winn. y Ułanow. Stty y Jnn. na Kondescensyą z mocy

17Dekretu Grod. Winn. zupełnego Sądu między JW. Rekwirentem

18y Jnn. z iedney a W. Kazimierzem Choieckim Chorążym Podwo-

19iewodzym Kijow. y Jnn. z drugiey Strony Roku Tysiąc Siedmset

20Sześćdziesiąt Siodmego Dnia Czwartego Februarij ferowanego

21na Gruncie Maydanu Winn. Czapla nazwanego Roku te-

22goż Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmego, w Pierwszy Po-

23niedziałek po Niedzieli Cantate nazwaney, a zaś z mocy proro-

24gacyi od Nas Samych Urzędow Grod. Winn. wydanych, et qui-

25dem z mocy pierwszey Dnia Dwudziestego Szostego Miesiąca

26Junii w Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmym, a z mo-

27cy powtorney Dnia Dziesiątego Miesiąca Septembris Roku

28tegoż Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmego, na ostatek

29z mocy Trzeciey Dnia Dwudziestego Piątego Februarij

30Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Roku na tymże Grun-

31[kustosz:] cie

k. 95 (skan 0096, strona prawa, góra)

1cie Maydanu Winn. Czapla nazwanego przypadaiąca a nie-

2mogąc dla roznych wielkich y nieuchronnych przeszkod naszych

3na termin przerzeczony Kondescencyi Dnia Dwudziestego Pią-

4tego Febr. Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Roku przy-

5padaiącey ziachać, tedy tęż Samą Kondescensyą do Dnia

6Pierwszego Junij w Roku idącym Tysiącznym Siedmsetnym

7Sześćdziesiątym Osmym przypadaiącego odraczamy y pro-

8roguiemy zachowuiąc Stronom Termin, na ow Czas Stawie-

9nia się zawity pod rygorem w Dekrecie wyrażonym y Jnne

10Urzędnika Grod. Winn. na Mieysce ktoregokolwiek z nas

11na tęż Kondescensyą sprowadzeni mocą ninieyszego odro-

12cznego Listu naszego. Datt w Humniu[?] Die Secunda Januarij

13Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Roku. U tey Prorogacyi

14Podpisy przy Pieczęci na Laku Czerwonym wyciśnioney w te

15Słowa Andrzey Alexander Wielogorski[?] Woyski Bracł. S.G.W.

16mp. (L.S.) tę prorogacyą podpisuię J. Porczyński[?] Pisarz G.W.

17Powiatu Bracł. mp. (L.S.) Ktora to Prorogacya per Oblatam podana iak

18się w Sobie ma słowo w słowo do Xiąg Ninieyszych Grodz. Winn.

19Jest zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: S.W. – starosta winnicki; Ch. Zytom. – chorąży żytomierski; Podwojewodzy Kijow. – podwojewodzi kijowski; Compns pltr – Comparens personaliter; Prorogacya – odroczenie terminu; Kondescensya – zjazd sądu (urzędu) na grunt w celu wykonania dekretu (np. rozgraniczenia, oględzin); Dekret zupełnego Sądu – wyrok wydany w pełnym składzie sądu grodzkiego; Niedziela Cantate – IV niedziela po Wielkanocy; et quidem – a mianowicie; zawity termin – termin nieprzekraczalny; S.G.W. – sędzia grodzki winnicki; Pisarz G.W. – pisarz grodzki winnicki; L.S. – miejsce pieczęci; Lak czerwony – czerwony lak (wosk pieczętny).

Kontekst i uwagi: spór między starostą winnickim Józefem Kolumną Czosnowskim a Kazimierzem Choieckim, chorążym żytomierskim i podwojewodzim kijowskim, dotyczył zapewne gruntów (majdan winnicki „Czapla”); dekret grodu winnickiego z 4 II 1767 wyznaczył zjazd urzędu na grunt, kolejno odraczany (po niedzieli Cantate 1767, 26 VI 1767, 10 IX 1767, 25 II 1768), teraz – do 1 VI 1768. Miejsce wystawienia prorogacji („w Humniu”?) i nazwiska sędziego (Wielogórski?) i pisarza (Porczyński?) odczytane niepewnie; nazwisko oblatariusza (Dyakowski) niepewne.

Streszczenie

22lutego 1768 r. Maciej Dyakowski[?] podał do akt grodu winnickiego list prorogacyjny urzędników grodzkich winnickich z 2 stycznia 1768 r. w sprawie Józefa Kolumny Czosnowskiego, starosty winnickiego i ułanowskiego, przeciw Kazimierzowi Choieckiemu, chorążemu żytomierskiemu i podwojewodziemu kijowskiemu. Dekret grodu winnickiego z 4 lutego 1767 r. nakazał zjazd urzędu (kondescensję) na grunt majdanu winnickiego zwanego Czapla; termin zjazdu, przypadający pierwotnie w poniedziałek po niedzieli Cantate 1767 r., był już trzykrotnie odraczany (na 26 czerwca 1767, 10 września 1767 i 25 lutego 1768 r.). Ponieważ urzędnicy z powodu ważnych przeszkód nie mogli przybyć 25 lutego 1768 r., odroczyli kondescensję do 1 czerwca 1768 r., zachowując stronom termin zawity pod rygorem dekretu. Prorogację podpisali Andrzej Aleksander Wielogórski[?], wojski bracławski, sędzia grodzki winnicki, i J. Porczyński[?], pisarz grodzki winnicki.

Transkrypcja

k. 95 (skan 0096, strona prawa, dół)

1Jntromissya w Miasto Krute[?] y Jnne JO.X. Lubomir-

2skiemu etc. vigore juris Obligati.

3Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

4Miesiąca Februarij Dwudziestego Trzeciego Dnia

5Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną Tomaszem Czarkow-

6skim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym. Stanowszy Oczewiście

7Woźny Gnlny Wwa Bracł. y Jnnych Opatrzny Jan Majewski w moc prawdziwey wierney

8y Skuteczney Relacyi swoiey maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary go-

9dnych Urodz. Jchmć PP. Jakuba Poczętowskiego[?] y Tomasza Butkiewicza[?] maio-

10ris Testimonij gratia sibi adhibitos na Affektacyą y prawną Rekwizycyą JO. Xcia

11Jmć Kaspra Hrabi na Wiśniczu y Jarosławiu Lubomirskiego Wojewo-

12dzica Krakow. Gnła Lejtnanta Orderu S. Andrzeja Ruskiego Kawalera był

13w Dobrach w Wwie Bracł. leżących Roku ninieyszego Tysiąc, Siedmset

14Sześćdziesiąt Osmego et quidem w Dobrach Mieście Krutym[?] Dnia Trzynastego

15Februarij we Wsiach et quidem w Płetych[?] y Motołkiszu[?] Die Decima Tertia

16Februarij w Leśniczówce, Jezierney, Jasionowey, Bobryk y Chotny[?] Die De-

17cima Quinta eiusd., w Hotarach[?], Lubomirce, Kopach[?] y Byszkaturgu[?] Die Decima

18Sexta eiusd. w Hamachiey[?] y Michaytówce Die Decima Septima Februarij

19gdzie będące też Dobra wyż wyrażone Kontraktu Zastawnego w Roku ni-

20nieyszym wyż wspomnianym Die Vigesima Februarij[?] między WW. Jchm Pany

21Leonardem Świeyskowskim[?] Podsędkiem Ziemi Bracł., Józefem Urbanowskim Skar-

22bnikiem Wołyń. y Jerzym Mielskim[?] Woyskim Większym Zytomir. Adamem

23B[...]em[?] Cześnikiem Nowogr. na fundamencie Specialney Plenipotencyi

24w Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Szostym Die Decima Quinta Decembris

25[kustosz:] przed Aktami

k. 95v (skan 0097, strona lewa, góra)

1przed Aktami Metryki Koronney mnieyszey Kancellaryi zeznaney na osoby

2swe od JO. Xcia Jmć Stanisława Hrabi na Wiśniczu y Jarosławiu Lubomir-

3skiego Wdy Bracł. Radomyślskiego etc. Stty Orderow Orła Białego y S. Stani-

4sława Kawalera dany y służący Jmieniem tegoż JO. Xcia Jmć Wdy Bracł. czyniące-

5mi z iedney a JO. Rekwirentem z drugiey Strony wyż wspomniane Dobra za-

6wartego y spisanego Aktami Grodu Lwowskiego Sabatho post Festum S. A-

7gnetis Virginis et Martyris w Roku ninieyszym Roborowanego, niemniey

8przed Aktami Grodu Łuckiego[?] Dnia Osmego Februarij Roku tymże per Oblatam

9podanego z Dworami, Budynkami, Zamkami, Arędami, Młynami, Stawami Lasami

10Rzekami, Rzeczkami, Polami, Sianożęciami, Pastwiskami, Poddanemi onych Danina-

11mi, Daninami Czynszami, Powinnościami y wszystkiemi in genere Pożytka-

12mi y Użytkami, cum omnibus Attinentiis et Pertinentiis y iako te Dobra w swoich

13Miedzach, Granicach y Obchodzich zostaią y zostawać powinny nemine de-

14negante et Jmpugnante w Realną Aktualną JO. Rekwirentowi y iego Sukcess-

15sorom podał y postąpił Possessyą. W czym Szlachtę sobie przytomną świa-

16dkiem przedemną Urzędem tey Swoiey Jntromissyi uczynił y zeznał Relacyą

17Degno[?] Jure Quaestur[?] Relat. Relator qui supra ignarus Literarum Crucem

18posuit Jan Majewski +

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: vigore juris Obligati – na mocy prawa zastawu (zobowiązania); Opatrzny – tytuł nieszlachcica; maioris Testimonij gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego świadectwa; Hrabia na Wiśniczu y Jarosławiu – tytuł Lubomirskich; Wojewodzic Krakow. – syn wojewody krakowskiego; Gnł Lejtnant – generał-lejtnant (w armii rosyjskiej); Order S. Andrzeja Ruski – rosyjski order św. Andrzeja; et quidem – a mianowicie; Die Decima Tertia/Quinta/Sexta/Septima Februarij – 13/15/16/17 lutego; eiusd. (eiusdem) – tegoż (miesiąca); Kontrakt Zastawny – umowa zastawu dóbr; Metryka Koronna mnieysza Kancellarya – Metryka Koronna kancelarii mniejszej (podkanclerskiej); Sabatho post Festum S. Agnetis Virginis et Martyris – w sobotę po św. Agnieszce, dziewicy i męczennicy (23 I 1768); Radomyślski Stta – starosta radomyślski; nemine denegante et Impugnante – bez niczyjej odmowy i sprzeciwu; Relator qui supra ignarus Literarum Crucem posuit – wyżej wymieniony relator, nie znając pisma, postawił krzyż.

Kontekst i uwagi: ks. Kasper Lubomirski (1724–1780), syn wojewody krakowskiego, generał-lejtnant rosyjski, został wwiązany w dobra w woj. bracławskim (miasto Krute[?] i kilkanaście wsi), zastawione mu przez ks. Stanisława Lubomirskiego, wojewodę bracławskiego, za pośrednictwem jego pełnomocników (plenipotencja z 15 XII 1766 zeznana w Metryce Koronnej). Kontrakt zastawny datowany w tekście „Die Vigesima Februarij” – data ta przeczy roboracji w grodzie lwowskim 23 I 1768 i intromisji 13–17 II; zapewne chodzi o 20 stycznia (błąd pisarza lub odczytu). Nazwa miasta (Krute / Kryte) oraz wielu wsi (Płetych, Motołkisz, Chotna, Hotary, Kopy, Byszkaturg, Hamachia) i nazwisk (Poczętowski, Butkiewicz, Świeyskowski, Mielski, B…) odczytane niepewnie; formuła końcowa („Degno Jure Quaestur”) zniekształcona.

Streszczenie

23lutego 1768 r. woźny generalny województwa bracławskiego, opatrzny Jan Majewski, zeznał przed Tomaszem Czarkowskim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, że na żądanie ks. Kaspra Lubomirskiego, hrabiego na Wiśniczu i Jarosławiu, wojewodzica krakowskiego, generała-lejtnanta i kawalera rosyjskiego orderu św. Andrzeja, w obecności szlachciców Jakuba Poczętowskiego[?] i Tomasza Butkiewicza[?], był w dobrach w województwie bracławskim: 13 lutego 1768 r. w mieście Krute[?] oraz we wsiach Płetych[?] i Motołkisz[?], 15 lutego w Leśniczówce, Jeziernej, Jasionowej, Bobryku i Chotnej[?], 16 lutego w Hotarach[?], Lubomirce, Kopach[?] i Byszkaturgu[?], 17 lutego w Hamachii[?] i Michajłówce. Na mocy kontraktu zastawnego zawartego między pełnomocnikami ks. Stanisława Lubomirskiego, wojewody bracławskiego (Leonardem Świeyskowskim[?], podsędkiem bracławskim, Józefem Urbanowskim, skarbnikiem wołyńskim, Jerzym Mielskim[?], wojskim większym żytomierskim, i Adamem B…[?], cześnikiem nowogrodzkim), a ks. Kasprem, roborowanego w grodzie lwowskim 23 stycznia 1768 r. i oblatowanego w grodzie łuckim[?] 8 lutego 1768 r., wwiązał ks. Kaspra w realne i aktualne posiadanie tych dóbr z dworami, zamkami, arendami, młynami, stawami, lasami, rzekami, polami, poddanymi i wszelkimi pożytkami, bez niczyjego sprzeciwu. Woźny, nie umiejąc pisać, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 95v (skan 0097, strona lewa, dół)

1Oblata Extraktu Zapisu Zastawnego na Sum-

2mę Dwadzieścia Tysięcy Złł Pol. od Urod. Samu-

3ela Deszkowskiego Collegio Vinnic. S.J.

4Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

5Miesiąca Februarij Dwudziestego Czwartego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn. y przedemną Tomaszem Czar-

7kowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym. Comparens Personalt

8Przewielebny w Bogu Jmć Xiądz Józef Smoczycki[?] Vice Rektor Collegij S.J. ten Extrakt

9Zapisu Zastawnego na Summę Dwadzieścia Tysięcy Złł Pols. od Urodz. Samuela Bohu-

10szenka Deszkowskiego Collegio Vinnic. S.J. Służący Ratione Introcontentorum ad acta Castren.

11Capitt. Vinnic. per Oblatam podał de Tenore tali. Wypis z Xiąg Grodzkich

12Zamku Łuckiego Roku Pańskiego Tysiącznego, Siedmsetnego, Miesiąca Janua-

13rij Dwudziestego Trzeciego Dnia. Na Urzędzie Grodzkim w Zamku J.K.Mci Łuckim

14[nad wierszem:] y przedemną Alexandrem Zakrzewskim[?]

15Namiesnikiem Burgrabstwa Zamku Łuckiego y Xięgami ninieyszemi Grodzkie-

16mi Łuckiemi. Comparens Personalt Urod. Jmć Pan Samuel Bohuszenko Deszkowski

17Syn niegdy Urod. Jchmć PP. Jwana y Krystyny Żyrawskiego[?] Bohuszenków Desz-

18kowskich Małż. dla wpisania do Xiąg ninieyszych Grodz. Łuckich List Dobrowol-

19ny Zapis swoy Zastawny WW. Jchm OO. Jezuitom Collegium Winnickiego S.J.

20od siebie Zeznawaiącego na rzecz pewną niżey w tym mianowaną mianowicie

21wyrażony dany y Służący z Podpisem Ręki swoiey własney tudzież z Podpisa-

22mi Rąk Jchmć PP. Przyiacioł ustnie od siebie Zeznawaiącego do Podpisu

23uproszonych podawszy Przyznał. Oczym ten Zapis niżey inserowany szerzey

24y dostateczniey sobie obmawia, prosząc mnie Urzędu aby ten Zapis ad Acta

25przyięty y zapisany był. Ktorego ia Urząd annuendo przyimuiąc pomie-

26niony Zapis ad Acticandum Czytałem wszystek z początku aż do końca de verbo

27[kustosz:] verbo

k. 96 (skan 0097, strona prawa)

1Verbo tali: Ja Samuel Bohuszenko Deszkowski Urodzonych niegdy Jchmć PP.

2Jwana y Krystyny Żyrawskiego[?] Bohuszenków Deszkowskich Małż. Syn, Urodzo-

3nego Jmć Pana Mikołaja Krupki[?] z Urodzon. niegdy Jeymć Pani y Anny albo in-

4nego Jmienia Bohuszenkowey Deszkowey Urodz. niegdy Jmć P. Kaspra Krup-

5ki[?] Małż. matrimonialiter zrodzonego Syna Brat Cioteczny y potym Jmć Panu

6Krupce bez potomnie zeszłym Dobr pozostałych Sukcessor własny y przyrodzo-

7ny Praemissa Solenni Manifestatione mea że lubo z Bożey Łaski y zastano-

8wieniem y Fortuney JKMci Augusta Wtorego Pana nam Szczęśliwie panuiącego[?]

9Pokoy Uniwersalny y Rzeczpospolitey Prowincyom Korony Polskiey iest przywro-

10cony Akta iednak Wwa Bracł. Grodzkie Winnic. ieszcze nie są otwarte, przez

11tu w Grodzie Łuckim gdzie przez pustynie z kraiu Wwa Bracł. iedyny y prze-

12pienosty[?] iest przejazd ten Zapis zeznawać mnie przychodzi. Odstąpiwszy

13swoiey własney należney Jurysdykcyi Forum Powiatu y Województwa

14a pod Jurysdykcyą Grodzką Łucką iako się Acta y Zeznania tego dotyczą y pod

15teraźnieyszy dobrowolny List y Zapis moy Zastawny Dobra Potomkow y Suk-

16cessorow moich dobrowolnie poddaię y wcielam. Wszem obec y każdemu

17z osobna komuby o tym wiedzieć należało teraz y na potym zawsze. Zdrowym

18będąc na Ciele y Umyśle czynię iawno y dobrowolnie Zeznawam. Jż na Zezna-

19waiący na pilną y gwałtowną potrzebę moię to iest na spłacenie Dłu-

20gow po Jmć Panu Mikołaju Krupce Bracie y Antecessorze moim bez Potomnie

21zeszłym na Jnszych Dobrach Jmci zostaiących y zaciągnionych do moiey wła-

22sney y Dziedzictwa należących zostałem Winien pożyczyłem y Rękoma moie-

23mi własnemi odebrałem od W. w Bogu Jmć Xiędza Tomasza Słubicza[?] Zały-

24skiego[?] natenczas Przełożonego Kapłanow y Braci Zakonnych Jchmciow OO.

25S.J. alias Jezuitow Collegium Winnic. Summę Pieniędzy Dwadzieścia Tysię-

26cy Złł Pols. Moneto in Regno Currenti z ktorey odebraney Summy Dwudzie-

27stu Tysięcy Złł Pols. wyżey wspomnionych Jchmciow Przełożonego Kapłanow

28y Braci Xięży Societatis JESU Collegium Winnic. praesenti inscriptione

29kwituię y wolnemi czynię. A w tey Summie Dwudziestu Tysięcy Złł Pols.

30Dobra moie własne Dziedziczne Mnieyszą Część Wsi Piątniczan na mnie po

31[...] spadłych w Wwie Bracł. a Powiecie Winnic. leżących mnieyszą Część

32Dateku[?] na dwie drugie Części do Collegium Winnic. Jchmć OO. Jezuitom z daw-

33ney Fundacyi należących Wielebnemu w Bogu Jmć Xiędzu Tomaszowi

34Słubiczowi Załęskiemu[?] S.J. Collegium Winnic. teraźnieyszemu Przełożo-

35nemu wszystkim Kapłanom y Braci Zakonnym teyże Collegium S.J. tera-

36źnieyszym y następcom Jchmciow Przyszłym zawodzę y do oddania Summy Dwu-

37dziestu Tysięcy Złł przezemnie teraz wziętych Pożyczonych y odebranych

38[kustosz:] zostawu-

k. 96v (skan 0098, strona lewa)

1[zastawu]ię we Dobra Jntromissyą, ktorey teraz przez ten Zapis pozwalamy y na Gru-

2ncie przez Woźnego y Szlachtę Affektowaney dopuszczę; mam y Zapisuię się za-

3stawuię, nic sobie Potomkom y Sukcessorom moim niezostawuiąc. Ale tak wła-

4śnie iako się ma w swoich Granicach y Obchodach z Dworem Folwarkiem O-

5grodami, Polami Zasianemi y niezasianemi Poddanemi, Ciągłemi y Zbiegłe-

6mi pod iakąkolwiek Jurysdykcyą y Państwem Osadzonemi ich Powinnościami

7Czynszami, Daninami y wszystkiemi ich Powinnościami według starodawnych

8Zwyczaiow oddawać powinnemi, Stawami Młynami ich Wymiarami Karcz-

9mami y Arędami Łąkami Sianożęciami Lasami, Sadami, Gaiami y Zarośla-

10mi Rzekami, Rzeczkami y ich Brzegami Łowami Generalitate omnes Spe-

11cialitates, Specialitate omnes Generalitates inkluduiąc tak iako Antecesso-

12rom moim y mnie Samemu należeli należeć powinni, y iako Antecessores

13mei przedemną y ia po Antecessorach moich trzymałem y dzierżałem też

14Dobra moie so we Wsi Piątniczanach, tak iako iest wyżey opisana y iako dwo-

15iey Proporcyi et quantitate nad dwie Jchmciow OO. Jezuitom Winnic. należą-

16ce Części mnieyszą wyż wspomnionym Jmć Xiędzu Tomaszowi Słubiczo-

17wi Załęskiemu Przełożonemu Kapłanom y Braci Societ. Jesu Collegium

18Winnic. w moc Spokoyną y Rzetelną Possessyą puszczam y oddaię. Wykupno tey

19maiętności Dobr mnieyszey Części Wsi Piątniczan do Roku przyszłego, ktory pi-

20sać będą Rokiem Tysięcznym, Siedmsetnym Czwartym do Swięta Wigilii

21Nayswiętszey Panny Gromniczney Służę[?], na ktorym terminie Wigilii

22Swięta Nayswiętszey Panny Gromniczney w Roku Tysięcznym Siedmsetnym

23Czwartym przypadaiącey, ieślibym Jmć Xiędzu Rektorowi Przyszłemu Kapła-

24nom y Braci S.J. Collegium Winnic. w Grodzie Winnic. albo strzeż Boże ia-

25kiey Hostilitatem Nieprzyiacielskiey w Grodzie Łuckim a nie gdzie indziey nie

26oddał, tedy ta Zastawa Dobr wyżey pomienionych do Dneyich[?] Czterech Lat

27Quadriennis et Quadriennium immediate post se Subsequentibus trwać

28ma y powinna będzie, odstępuiąc Dobrodzieystwa z Prawa pozwolonego po

29zmarłey głowie[?] przed Terminem Wykupna Dwunastu Niedziel Jmć Xiędza Rekto-

30ra Collegium Winnic. Kapłanow y Braci przez Woźnego y Szlachtę awizować

31a tey awizacyi Relacyą w Grodzie Winn. albo strzeż Boże Hostilitatem w

32Grodzie Łuckim zapisać mam powinien będę y zapisuię się. Rumacyi po wy-

33kupnie Dobr y oddania Summy Dwudziestu Tysięcy Złł Jmć Xiędzu Rekto-

34rowi Kapłanom y Braci S.J. Collegium Winnic. Niedziel Sześć cum usu-

35fructu y wszelkich Pożytkow z Dobr z Posłuszeństwem Poddanych pozwalam.

36A ponieważ te Dobra od Roku Tysiąc, Sześćset Czterdziestego Osmego Hosti-

37litates w Rzeczypospolit. Durantis Pierwszego puste y z Gruntu zniszczone

38żadnego Poddanego ani Budynku na sobie niemaiącego Jchmć OO. Jezuitom

39Collegium Winnic. puszczam y zastawuię, tedy teraźnieyszym Zapisem

40[kustosz:] moim

k. 97 (skan 0098, strona prawa)

1moim Jchmć OO. Jezuitom Collegium Winnic. warnię[?] iż cokolwiek Jchmć

2na pomienionych Dobrach Mnieyszey Części Wsi Piątniczan przezemnie teraz

3zastawnych y spustoszonych pobudowali, Poddanych osadzili; Osadzonych

4Zażogami[?] lubo Pieniędzmi gotowemi lubo własnemi Bydłem, Końmi, Zbo-

5żem y iakimkolwiek Sposobem zasilili, Stawy, Młyny reparowali albo iakich-

6kolwiek Pożytkow przyczynili to wszystko przy wykupnie Dobr y oddaniu Dwu-

7dziestu Tysięcy Summy Originalney Gotowemi Pieniędzmi przy wyliczeniu oraz

8Summy ia sam z Potomkami y Sukcessorami moiemi Jchmć OO. Jezuitom Colle-

9gium Winnic. zapłacić mamy y powinni będziemy. Do tego żadney Przeszko-

10dy w Spokoyney Possessyi Dobr Mnieyszey Części Wsi Piątniczan ani ia sam ani

11Potomkowie y Sukcessorowie moi przez siebie y Subordynowane Osoby Jchmć

12OO. Jezuitom Collegium Winnic. teraźnieyszym y Sukcessorom Jchmć czynić

13y zadawać niemamy y niepowinni będziemy od wszelakich Jmpedimentow

14Prawnych y nieprawnych Praw Pierwszych y Pośledniejszych Wian y Przy-

15wianków[?] od nas samych y od kogokolwiek innego na pomienione Dobra Trze-

16cią Część Wsi Piątniczan zachodzących y ktoreby napotym strzeż Boże zayść

17mieli u każdego Prawa y Sądu moim własnym Kosztem z Potomkami y

18Sukcessorami moiemi Jchmć OO. Collegium Winnic. teraźnieyszych y Succe-

19dencis Jchmć Bronić y zastępować tueri et vincere mam powinien będę

20y Zapisuię się pod Zakładem Dwudziestu Tysięcy Złł Pols. y pod nagrodzeniem

21Szkod słownie krom Przysięgi Cielesney oszacowanych o ktory Zakład y Szkody

22Forum Generalissimum Ziemskie Grodzkie Trybunału Koronnego Lubels. na Woje-

23wództwach Kijowskim Wołyń. Bracł. y Czerniechow. y na Konserwatach

24tychże Województw a podczas Interregnum w Sądach Kapturowych sobie Potom-

25kom y Sukcessorom moim naznaczam y prefiguię. Gdzie będąc zapozwanym

26na Pierwszym Terminie iako na Zawitym bez zażywania Appellacyi, Dila-

27cyi Mocy, ich Rozeznawania[?] y Jnne wszelakich Zwłok y Terminow Prawnych

28z Dowcipu Ludzkiego wynalezionych albo z Prawa Pospolitego Pozwolonych

29sprawić się o rzecz tę o ktorą będę pozwany z Potomkami y Sukcessora-

30mi moiemi mam y powinien będę. Obliguię się y Zapisuię tylekroć ile-

31kroć tego potrzeba będzie ukazywać[?]. Jnaco teraźnieyszy List y Zapis

32moy Zastawny z Podpisem Ręki moiey własney Jchmć PP. Przyiacioł do

33Podpisu ustnie uproszonych daię y Zeznawam. Działo się w Łucku Dnia

34Dwudziestego Trzeciego Styczna Roku Pańskiego Tysięcznego, Siedmsetnego

35U tego Zapisu Zastawnego Podpisy Rąk w te słowa: Samuel Deszkowski.

36Jako Przyiaciel proszony z obydwoch Stron Jchmć podpisuię się Ludwik Zera-

37wski[?]. Jako proszony od Jmć Zeznawaiącego do Podpisu Przyiaciel y przy tym

38będący podpisuię się. Marcin Antoni Wanieński[?] mpp. Proszony Przyiaciel

39[kustosz:] od Jmć

k. 97v (skan 0099, strona lewa, góra)

1od Jmć Zeznawaiącego podpisuię się Albrecht Wieświastowski[?] mpp. Ktory że

2to Zapis Zastawny za podaniem y oczewistym Zeznaniem wyż mianowanych

3wanych Osob Zeznawaiących. A za moim Urzędowym Przyięciem wszystek

4z Początku aż do Końca iak się w sobie pisany ma de verbo ad verbum

5do Xiąg nieniey[sz]ych Grodz. Łuckich iest inserowany z ktorych y ten

6Wypis pod Pieczęcią Grodzką Łucką iest wydany. Pisany w Zamku Łu-

7ckim. U tego Extraktu Zapisu Zastawnego przy Pieczęci Grodu Łuckiego

8Lekta oraz y Korrekta w te Słowa. Legi cum Actis Gaszyński[?] mpp. Cor-

9rexi Teleżyński[?] Anno Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Septimo

10Die Octava Octobris Extr. ex Actis Castr. Ktory to Extrakt Zapisu Zastaw-

11nego per Oblatam podany iak się w sobie ma słowo w słowo do Xiąg ninieyszych

12Grodz. Winn. iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Vice Rektor Collegij S.J. – wicerektor kolegium jezuitów; Ratione Introcontentorum – co do treści; ad acta Castrensia Capitanealia Vinnicensia per Oblatam – do akt grodzkich winnickich przez oblatę; Zamek J.K.Mci Łucki – zamek JKM w Łucku (siedziba grodu); annuendo – przychylając się; ad Acticandum – do wpisania w akta; matrimonialiter zrodzony – urodzony z prawego małżeństwa; Praemissa Solenni Manifestatione mea – poprzedziwszy uroczystym moim oświadczeniem; Hostilitas (Nieprzyiacielska) – działania nieprzyjacielskie; Moneta in Regno Currenti – w monecie obiegowej w Królestwie; praesenti inscriptione – niniejszym zapisem; Generalitate omnes Specialitates, Specialitate omnes Generalitates includując – ogółem obejmując wszystkie szczegóły, a szczegółem wszystkie ogóły; Swięto Nayswiętszey Panny Gromniczney – Oczyszczenie NMP, 2 lutego; Quadriennis et Quadriennium immediate post se Subsequentibus – na cztery lata i kolejne czterolecia bezpośrednio po sobie następujące; Rumacya – ustąpienie z dóbr (czas na wyprowadzenie się); cum usufructu – z użytkowaniem; tueri et vincere – bronić i wygrać; Zakład – kara umowna; Forum Generalissimum – sąd najogólniej właściwy; Sądy Kapturowe – sądy kapturowe (w czasie bezkrólewia); Dilacya – zwłoka; Legi cum Actis – czytałem z aktami; Correxi – poprawiłem.

Kontekst i uwagi: oblata dokumentu z czasów wojen przełomu XVII/XVIII w.: zapis zeznano w grodzie łuckim, bo – jak podano – mimo przywrócenia pokoju za Augusta II akta grodzkie winnickie nie były jeszcze otwarte (woj. bracławskie po okresie tureckim, zapewne po 1699 r.). W tekście rok zapisu podano niepełnie („Roku Pańskiego Tysiącznego, Siedmsetnego” – 1700? lub przerwany zapis), a wykup przewidziano do 1 II 1704 („Rokiem Tysięcznym, Siedmsetnym Czwartym”) – zapis pochodzi więc z ok. 1700–1703 r.; wypis z ksiąg łuckich wydano 8 X 1767. Dobra – mniejsza (trzecia) część wsi Piątniczany w pow. winnickim, puste od 1648 r. (od początku wojen kozackich); dwie pozostałe części należały do jezuitów z dawnej fundacji. Nazwiska: wicerektor (Smoczycki?), przełożony (Tomasz Słubicz Załęski?), namiestnik łucki (Zakrzewski?), krewni (Krupka, Żyrawski) oraz świadkowie (Zerawski?, Wanieński?, Wieświastowski?) i kancelaryści (Gaszyński?, Teleżyński?) odczytane niepewnie. Kilka wyrazów w formułach (Dateku, Dneyich, warnię, Zażogami, Przywianków) zniekształconych.

Streszczenie

24lutego 1768 r. ks. Józef Smoczycki[?], wicerektor kolegium jezuitów w Winnicy, podał do akt grodu winnickiego wypis z ksiąg grodzkich łuckich (wydany 8 października 1767 r.) zawierający zapis zastawny Samuela Bohuszenki Deszkowskiego, zeznany w zamku łuckim 23 stycznia (rok niepełny – ok. 1700–1703). Deszkowski, syn Iwana i Krystyny z Żyrawskich[?], spadkobierca swego brata ciotecznego Mikołaja Krupki[?], wyjaśnił, że zeznaje zapis w Łucku, gdyż akta grodzkie winnickie mimo przywrócenia pokoju nie zostały jeszcze otwarte. Na spłatę długów po Krupce pożyczył od ks. Tomasza Słubicza Załęskiego[?], przełożonego jezuitów winnickich, 20 000 zł polskich i w zamian zastawił im swoją mniejszą (trzecią) część wsi Piątniczany w powiecie winnickim województwa bracławskiego (pozostałe dwie części należały już do jezuitów z dawnej fundacji) z dworem, folwarkiem, polami, poddanymi, stawami, młynami, karczmami, lasami i wszelkimi pożytkami. Wykup przewidziano na wigilię Matki Boskiej Gromnicznej 1704 r., a w razie niespłacenia zastaw trwa kolejnymi czteroleciami; wykup należy zapowiedzieć 12 tygodni wcześniej. Ponieważ dobra są od 1648 r. puste i zniszczone, Deszkowski zobowiązał się przy wykupie zwrócić jezuitom wszelkie nakłady na budowy, osadzenie poddanych, naprawę stawów i młynów, oraz bronić ich spokojnego posiadania pod zakładem 20 000 zł, poddając się sądom ziemskim, grodzkim, trybunałowi lubelskiemu i kapturowym. Zapis podpisali Deszkowski oraz świadkowie Ludwik Zerawski[?], Marcin Antoni Wanieński[?] i Albrecht Wieświastowski[?].