Akty 141–160

Transkrypcja

k. 115 (skan 0116, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

5Burgrabstwa Grodzkim Winnickim, Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Ste-

6fan Lewski ten Extrakt z Grodu Krasnostawskiego autentycznie wydany

7z wypisaniem wnim Approbaty ratione intro Contts ad Acta pntia Castr.

8Capitt. Vinnic. per Oblatam podał de tenore tali. Actum in Castro Crasno-

9staviensi Sabbatho, post Festum Sancti Bartholomaei Apostoli proximo

10Anno Dñi Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Septimo Com-

11parentes personaliter Urodz. Jgnacy Onufry Mogielniccy tudzież Elżbie-

12ta Mogielnickiego Bzoska[?] Urodz. Józefa Bzoskiego[?] Małżonka, Bra-

13cia y Siostra między sobą rodzeni Synowie zaś y Córka niegdy Urodz.

14Franciszka y Katarzyny z Deszkowskich[?] Mogielnickich Podwoiewodzich[?]

15Łęczyckich Małż. Jchmć Panowie Jgnacy y Onufry Mogilniccy Sami

16przez się, a zaś Urodz. Elżbieta Mogilnickiego Bzoska[?] Siostra Rodzona

17in Personali tychże Urodz. Jgnacego Onufrego iakoteż y Jana Mogie-

18lnickich Braci swoich rodzonych in assa[?] czyniąca Zdrowi będąc na Cia-

19łach y umysłach etc. Ciż Jchmć Zeznawaiące tak Kontrakt wieczysty Re-

20zygnacyi Części Dobr Deszkowiecz antiqe Zawenucki[?] Łukaszowki[?] y inne

21sub quacunque nomen clatura novae Locationis będących z przyległościa-

22mi w Wwie Bracł. a Powiecie Winnic. leżących na Siebie Zeznawaiących

23prawem natury po Antecessorach swoich spadłych między Urodz. Jmć

24Panem Janem Mogielnickim Sam y tych Urodz. Jchmciów Braci, tudzież

25Jmci Pani Elżbiety Mogilnickiey Bzoskiey[?] Siostry swoich rodzonych

26Jmieniem, a Wielm. Stanisławem Kordyszem Cześnikiem Winnic. w Piet-

27niczanach Die Vigesima Tertia Miesiąca Marca Roku Teraźniey-

28szego Tysiąc Siedmsetnego Sześćdziesiątego Siódmego zawarty, tu-

29dzież Donacyą tychże Dobr Jmieniem tychże Rekognoscentów przez

30Brata swego Rodzonego Jmci Pana Jana Mogielnickiego in perso-

31nam Wielm. Stanisława Kordysza Cześ. Winnic. przed Aktami Grodz.

32Winnic. Dnia y Miesiąca y Roku wyżwyrażonych Zeznaną, iakoteż

33y Kwit y delevat. Za pomienione Dobra pretio także Jmieniem teraź-

34nieyszych Zeznawaiących przez wyżey wyrażonego Jmci Pana Jana

35Mogielnickiego in rem przerzeczonego Wielm. Stanisława Kordysza Cześnika

36Winnic. przed temiż Aktami Dnia tegoż Dwudziestego Trzeciego

37Miesiąca Marca y Roku teraźnieyszego Zeznany we wszystkich artyku-

38łach y Kondycyach approbuiemy ratifikuiemy, y wiecznemi a nigdy

39[kustosz:] niewzruszonemi

k. 115v (skan 0117, strona lewa, góra)

1niewzruszonemi czasy wyżey wyrażony Kontrakt Rezygnatt y Zapi-

2sy Donatt y Quietationis in toto zawsze y nienaruszenie trzymać

3Suis cum posteris ac Successoribus ac sub ligamentis w tychże

4Kontraktach y Zapisach expressis maią y powinni będą ac pręż Re-

5cognatt Sua Zapisuią się, Ktorę Actis Connotari prosili y otrzymali. U

6tego Extraktu per Oblatam podanego Lekta y Korekta przy piecz-

7ci Grodu tameyszego temi Słowy. Lectum per Kierznowski[?] mppria

8Correxi Gorajewski[?] mppria Ktory to Extrakt iak się w sobie ma do

9Xiąg ninieyszych Grodz. Winnic. iest Jngrossowany

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: pthr = personaliter – osobiście; ratione intro Contts ad Acta pntia Castr. Capitt. Vinnic. per Oblatam – w celu wpisania zawartości do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; de tenore tali – tej treści; Actum in Castro Crasnostaviensi Sabbatho post Festum Sancti Bartholomaei Apostoli proximo Anno Domini 1767 – działo się w grodzie krasnostawskim w najbliższą sobotę po święcie św. Bartłomieja Apostoła (24 VIII) roku Pańskiego 1767, tj. 29 sierpnia 1767; Comparentes personaliter – stawiwszy się osobiście; in Personali … in assa[?] (in assistentia) czyniąca – działająca w osobistej obecności i przy asystencji braci (zamężna kobieta działa z asystencją mężczyzn z rodu); Rezygnacya – odstąpienie (zrzeczenie się) dóbr; antiquo[?] … sub quacunque nomenclatura novae Locationis – (dobra) dawniej zwane …, pod jakąkolwiek nazwą nowego osadzenia; prawem natury po Antecessorach spadłych – przypadłych prawem naturalnym (dziedziczenia) po przodkach; Rekognoscenci – zeznający (wystawcy aktu); in personam / in rem – na rzecz; Kwit y delevat – pokwitowanie i wymazanie (umorzenie) zapisu; pretio – za cenę; approbuiemy ratifikuiemy – zatwierdzamy, potwierdzamy; Kontrakt Rezygnatt y Zapisy Donatt y Quietationis in toto – kontrakt rezygnacji oraz zapisy donacji i kwitu w całości; Suis cum posteris ac Successoribus – wraz ze swymi potomkami i następcami; sub ligamentis expressis – pod zobowiązaniami w nich wyrażonymi; ac praesenti Recognitione Sua – i niniejszym swoim zeznaniem; Actis Connotari – wpisać do akt; Lectum … Correxi … mppria (manu propria) – czytał … poprawiłem … ręką własną (adnotacje kancelaryjne grodu krasnostawskiego).

Kontekst i uwagi: rodzeństwo Mogilnickich (Ignacy, Onufry, Jan i Elżbieta zamężna za Józefem Bzoskim[?]/Bzowskim[?]), dzieci Franciszka i Katarzyny z Deszkowskich[?], podwojewodziców[?] łęczyckich, zatwierdza w grodzie krasnostawskim kontrakt wieczysty, donację i kwit, które ich brat Jan Mogilnicki w ich imieniu zeznał 23 marca 1767 r. w Pietniczanach i przed aktami grodu winnickiego na rzecz Stanisława Kordysza, cześnika winnickiego, odnośnie do odziedziczonych części dóbr Deszkowce (dawniej zwanych … [nazwy niepewne]) w powiecie winnickim. Pisownia nazwiska zmienna: Mogielnicki / Mogilnicki. Nazwa dóbr i nazwy dawne odczytane niepewnie; „in assa” rozwinięto jako „in assistentia”. Słowo „Podwoiewodzich” (podwojewodziców) odczytane niepewnie. Ekstrakt podał do akt Stefan Lewski (w akcie 142 również „Lewski”).

Streszczenie

2marca 1768 r. Stefan Lewski podał do akt grodu winnickiego autentyczny wypis z ksiąg grodu krasnostawskiego. Wynika z niego, że w sobotę po św. Bartłomieju (29 sierpnia) 1767 r. w Krasnymstawie stanęli osobiście Ignacy i Onufry Mogilniccy oraz ich siostra Elżbieta z Mogilnickich, żona Józefa Bzoskiego[?] – dzieci zmarłych Franciszka i Katarzyny z Deszkowskich[?] Mogilnickich, podwojewodziców[?] łęczyckich – i zatwierdzili wszystkie czynności, których w ich imieniu dokonał ich brat Jan Mogilnicki na rzecz Stanisława Kordysza, cześnika winnickiego: wieczysty kontrakt rezygnacji (odstąpienia) ich odziedziczonych części dóbr Deszkowce (dawniej zwanych inaczej) z przyległościami w powiecie winnickim województwa bracławskiego, zawarty w Pietniczanach 23 marca 1767 r., donację tychże dóbr zeznaną tego samego dnia w grodzie winnickim oraz kwit z zapłaconej ceny. Zobowiązali się wraz z potomkami i następcami nienaruszalnie ich dotrzymywać.

Transkrypcja

k. 115v (skan 0117, strona lewa, od ok. 1/4)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Martij Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y Przedemną Janem Jedle-

4ckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgr. Grodz. Winnic. Comparens pthr

5Urodz. Jmć P. Stefan Lewski Ten Extrakt z Grodu Krasnostawskiego Autenty-

6cznie wydany z wypisaniem w nim Manifestu Rne[?] Jnto Conts ad Acta

7praesentia Castr. Capitt. Vinnic. per Oblatam podał tenoris sequentis.

8Actum in Castro Crasnostaviensi Feria Tertia post Dominicam Misericordiae

9proxima Anno Dñi Millesimo Septingentesimo Quadragesimo Quarto.

10Fiat hoc loco Manifestatio ex personali Comparitione Mgci Joannis Deszkowski[?]

11olim Mgci Joannis Deszkowski Pincernae Braclavien. cum olim Mgca Joanna Zystra-

12nka[?] legitime procreatus Filius in et contra Mgcum Josephum Wietrzynski

13Pincernam Owrucen. Rne per Eundem non modo contractuum Variarum

14respectu Bonorum Villae Deszkowce a se manifestante sub tutella pro tunc

15Eiusdem Mgci Wietrzynski Existentis emunctionis verum ad recognoscendas

16alias Transactiones Eundem manifestantem stimulationes Exindeque Manifestan-

17tis injuriationis Elusionis et damnificationis Quare de nullitate et invali-

18ditate praemissorum tam contractuum quam aliarum Transactionum cum

19summo praejudicio a se manifestante emunctorum et intuitu Bonorum me-

20moratae Villae Deszkowce Jgnoranter subsecutorum facta prout C.D.

21U tego Extraktu per Oblatam podanego Lecta Correcta przy Pie-

22częci Grodu tegoż w te Słowa Lectum per Zawadzki mppria Corre-

23xi Gorajewski L.S. A tak ta Oblata za podaniem y Prozbą

24wyż rzeczonego offerenta a za moim Urzędowym Przyięciem

25Słowo w Słowo iak się w sobie ma do Xiąg ninieyszych Grodz.

26Winnickich iest Zapisana

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Rne (ratione) – z powodu, w sprawie; tenoris sequentis – następującej treści; Actum in Castro Crasnostaviensi Feria Tertia post Dominicam Misericordiae proxima Anno Domini 1744 – działo się w grodzie krasnostawskim we wtorek po najbliższej niedzieli Misericordia (Domini – II niedziela po Wielkanocy) roku Pańskiego 1744, tj. 21 kwietnia 1744; Fiat hoc loco Manifestatio – niech będzie w tym miejscu (wpisany) manifest; ex personali Comparitione Mgci Joannis Deszkowski olim Mgci Joannis Deszkowski Pincernae Braclaviensis cum olim Mgca Joanna … legitime procreatus Filius – na osobiste stawiennictwo wielmożnego Jana Deszkowskiego, prawego syna zmarłego wielmożnego Jana Deszkowskiego, cześnika bracławskiego, i zmarłej wielmożnej Joanny …; in et contra Mgcum Josephum Wietrzynski Pincernam Owrucensem – na i przeciw wielmożnemu Józefowi Wietrzyńskiemu, cześnikowi owruckiemu; ratione per Eundem non modo contractuum variarum respectu Bonorum Villae Deszkowce a se manifestante sub tutella pro tunc Eiusdem … existente emunctionis, verum ad recognoscendas alias Transactiones Eundem manifestantem stimulationis, exindeque Manifestantis injuriationis, elusionis et damnificationis – z powodu wyłudzenia przez niego od manifestanta, będącego wówczas pod jego opieką, różnych kontraktów co do dóbr wsi Deszkowce, a także nakłaniania go do zeznania innych transakcji, i stąd krzywdy, oszukania i szkody manifestanta; Quare de nullitate et invaliditate praemissorum tam contractuum quam aliarum Transactionum cum summo praejudicio a se manifestante emunctorum et intuitu Bonorum memoratae Villae Deszkowce ignoranter subsecutorum facta – dlatego (manifest) uczyniony co do nieważności i bezskuteczności powyższych kontraktów i innych transakcji, wyłudzonych od manifestanta z największą jego szkodą i dokonanych w nieświadomości co do dóbr wspomnianej wsi Deszkowce; prout C.D. – formuła końcowa (zapewne „prout continet” / „copia data” – rozwinięcie niepewne); Lectum … Correxi … mppria – czytał … poprawiłem … ręką własną; L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Kontekst i uwagi: akt ten, podobnie jak poprzedni (141), został oblatowany przez Stefana Lewskiego tego samego dnia i dotyczy tych samych dóbr Deszkowce w pow. winnickim. Manifest z 1744 r. Jana Deszkowskiego (syna cześnika bracławskiego) przeciw swemu dawnemu opiekunowi Józefowi Wietrzyńskiemu wyjaśnia, że wokół tych dóbr toczył się spór; można przypuszczać, że Katarzyna z Deszkowskich[?] Mogilnicka (akt 141) należała do tej samej rodziny. Nazwisko matki manifestanta (Zystranka[?]) odczytane bardzo niepewnie; w nazwisku „Deszkowski” pierwsza forma w wierszu skreślona/poprawiona.

Streszczenie

2marca 1768 r. Stefan Lewski oblatował w grodzie winnickim wypis z ksiąg grodu krasnostawskiego zawierający manifest z 21 kwietnia 1744 r. Jan Deszkowski, syn zmarłych Jana Deszkowskiego, cześnika bracławskiego, i Joanny z … [nazwisko niepewne], zaniósł w nim protest przeciw Józefowi Wietrzyńskiemu, cześnikowi owruckiemu, swemu dawnemu opiekunowi. Zarzucał mu, że gdy był pod jego opieką, wyłudził od niego różne kontrakty dotyczące dóbr wsi Deszkowce i nakłaniał go do zeznania innych transakcji, czym go skrzywdził, oszukał i narazył na szkodę. Manifestant oświadczył, że wszystkie te kontrakty i transakcje, zawarte z jego wielką szkodą i w nieświadomości, uważa za nieważne.

Transkrypcja

k. 115v (skan 0117, strona lewa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Drugiego Dnia

3[kustosz:] Przed Urzędem

k. 116 (skan 0117, strona prawa)

1Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

2y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

3Burgrabstwa Grodz. Winnic. Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Jan Nowicki[?] ten

4Akt w Ciutkach expedyowany ratione intro contt ad Acta pntia Castr.

5Capitt. Vinnic. per Oblatam podał de tenore tali. Działo się na Gruncie

6[nad wierszem:] Ciutki

7Dobr Wsi JKMci zwaney w Wwie Bracł. a Powiecie Winnic. leżących

8w Rezydencyi Pracowitego Chwedora Prusyjenka[?] Dnia Drugiego Mie-

9siąca Marca Roku Pańskiego Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osme-

10go. W Obecności Urodz. Jchmciów Panów Grzegorza Nardzkiego[?]

11Macieja Bogackiego uczciwych y pracowitych Miłoty[?] Skitcenka[?]

12Chwedora Słobodzianika tudzież Woźnego Jenerała Wwa Bracł. y

13Jmć Opatrznego Piotra Radelowskiego[?] Akt ninieyszy przywoływaiącego

14z mocy y zlecenia Prześwietney Kommissyi Ekonomiczney Rze-

15czypospolitey Skarbu Koronnego tak osobliwym Jnstrumentem od tey-

16że Przeświett. Kommissyi Dnia Piątego Stycznia w Roku bieżącym

17Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmym, iako y podawczego Listu

18Dnia Osmnastego Miesiąca Grudnia Roku Pańskiego blisko

19przeszłego Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Siódmego, od pomie-

20nioney Przeświett. Kommissyi; na zlustrowanie y podanie Wsi wyż

21[...] wyrażoney Urodz. niż mianowanemu Rekwirentowi na

22Osobę Swoię wypadłych, a zaś do Xiąg Grodu Latycz. Feria Quarta

23post Dominicam Jnvocavit Quadragesimalem proxima w Roku

24tymże Sposobem Oblaty podanych, ustanowiony y umocowany

25niżey na Podpisie wyrażony Dworzanin, po wykonaniu Przy-

26sięgi na tenże Urząd Dworzaństwa przed Xięgami temiż Grodz.

27Latycz. pod Datą wyż wypisaną podług przepisu y obmowy

28Rzeczonego Przeświett. Kommissyi ustanowienia, na fundamencie

29przerzeczonego Podawczego Listu oraz Urzędowne Żądanie Urodz.

30Jmć Pana Michała Kurnadowskiego[?] Towarzysza Znaku Pan-

31cernego Woysk Koronnych Przywileiem Nayiaśnieyszego Króla Jmci

32Stanisława Augusta Szczęśliwie nam Panuiącego, pod Datą

33Dnia Dziesiątego Miesiąca Grudnia w Roku niedawno upłynio-

34nym Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Siódmym na Dobra Wieś

35Ciutki, wyż mianowane otrzymanym, w Xięgi Grodz. Latycz. pod iednym

36ze Aktem Dnia y Roku iako y wyższe Tranzakcye[?] Sposobem

37Oblaty wpisanym zaszczycony z Obowiązku, niemnie Urzędu mego

38na Grontach Dobr pomienionych Wsi Ciutek JKMci ziechałem Akt

39przyzwoity mojey Jurisdykcyi ostrzegaiąc tegoż Aktu zupełne bezpie-

40czeństwo pomienionemu Woźnemu przywołać rozkazałem, Ktory ustan-

41[kustosz:] dowawszy

k. 116v (skan 0118, strona lewa, do ok. 2/3)

1dowawszy dla zlustrowania Jntraty y Prowentu Dobr Wsi Tey y spi-

2sania onych Jnwentarza gromadzie Wsi Ciutek przez Woźnego wzmia-

3nkowanego przed sobą stanąć zleciłem, y do zlustrowania tychże Dobr

4Jntraty oraz podania onych w Possessyą Urodz. Jmć Panu Michało-

5wi Kurnadowskiemu[?] chciałem, ale że Urodz. Michał Jedlecki Sta-

6rostwa Winnic. Plenipotent do spisania Jnwentarza gromadzie

7stanąć niedozwolił, y owszem oświadczył się niedopuścić tego

8czynić Swoim y Pryncypała swego Jmieniem a to pokłada-

9iąc Jntromissyą Pierwszą Dnia Siódmego Lutego Tysiąc,

10Siedmset, Pięćdziesiąt, Szostego, Roku, Drugą zaś Dnia

11Dwudziestego Drugiego Miesiąca Września Roku Tysiąc

12Siedmset, Sześćdziesiąt, Szostego Obydwie w Grodzie Winnic.

13na Osobę JW Józefa z Obor Kolumny Czosnowskiego w Sta-

14rostwo Winnic. cum attinentiis wziętę, iakoteż Lustracyą do Akt

15tegoż Grodu Winnic. per Oblatam Dnia Dziewiątego Maja

16Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Siódmego, Roku podaną. Prze-

17to zapatrzywszy się na Dokumenta reprodukowane a żebym

18się nie zdał iakiey Stronie uczynić uciążliwości Sprawę tę y

19Jnteress rozparciaiące[?] o Dobra Teraźnieysze Ciutki wraz z

20Stronami do Sądu przyzwoitego odsyłam zachowuiąc onym

21tam gdzie sprawa należeć będzie Termin Zawity Aktu

22ninieyszego mocą. U tego Aktu per Oblatam podanego pod-

23pis Ręki przy pieczęci na Laku Czerwonym wyciśniony

24temi Słowy. Fedor z Ostapewa[?] Ostaszewski do zlustro-

25wania y podania Tey Wsi wyznaczony Dworzanin (L.S.)

26Ktory to Akt iako się w sobie ma do Xiąg ninieyszych Jest Jn-

27grossowany

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: pthr = personaliter – osobiście; ratione intro contt ad Acta pntia Castr. Capitt. Vinnic. – w celu wpisania do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; de tenore tali – tej treści; Pracowity – tytuł chłopa; Opatrzny – tytuł mieszczanina lub woźnego niższego stanu; Woźny Jenerał Wwa Bracł. – woźny generalny województwa bracławskiego; Komisja Ekonomiczna Rzeczypospolitej Skarbu Koronnego – Komisja Skarbu Koronnego (utworzona 1764), zarządzająca m.in. lustracją dóbr królewskich; Jnstrument – pismo urzędowe (upoważnienie); List podawczy – dokument nakazujący podanie (wprowadzenie w posiadanie) dóbr; Rekwirent – strona żądająca; Feria Quarta post Dominicam Invocavit Quadragesimalem proxima – w środę po najbliższej niedzieli Invocavit (I niedziela Wielkiego Postu), tj. 24 lutego 1768; Dworzanin – tu: urzędnik wyznaczony przez Komisję do lustracji i podania dóbr (z przysięgą złożoną w grodzie latyczowskim); Towarzysz Znaku Pancernego – towarzysz chorągwi pancernej wojsk koronnych; Przywiley – nadanie królewskie (tu na wieś królewszczyznę Ciutki); Gromada – wiejska wspólnota chłopska; Pryncypał – mocodawca (tu starosta winnicki); Jntromissya – wwiązanie w posiadanie; cum attinentiis – z przynależnościami; Lustracya – opis i oszacowanie dóbr królewskich; Termin Zawity – termin zawity, nieprzekraczalny (strony mogą pozywać się bez dalszych pozwów); L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci; Lak Czerwony – czerwony lak.

Kontekst i uwagi: wieś Ciutki[?] (nazwa odczytana niepewnie; w pow. winnickim; „Dobra JKMci” – królewszczyzna) należała – jak twierdził plenipotent starosty – do starostwa winnickiego. Król Stanisław August nadał ją 10 XII 1767 r. Michałowi Kurnadowskiemu[?] (nazwisko niepewne, może Kurnatowski), towarzyszowi pancernemu; Komisja Skarbu Koronnego wyznaczyła dworzanina (lustratora) do jej zlustrowania i podania nadziejcy. Plenipotent starostwa Michał Jedlecki nie dopuścił do spisania inwentarza, powołując się na intromisje J. Czosnowskiego w starostwo winnickie z 7 II 1756 i 22 IX 1766 oraz lustrację oblatowaną 9 V 1767 (por. akt 118 – sprawa starosty winnickiego Czosnowskiego). Dworzanin odesłał więc sprawę do właściwego sądu. Nazwiska świadków (Nardzki, Skitcenko), woźnego (Radelowski) i dworzanina (Fedor z Ostapowa Ostaszewski) odczytane niepewnie; dworzanin występuje zapewne w akcie 144 (przysięga lustratora w grodzie latyczowskim). Wyraz w wierszu „Wsi wyż […] wyrażoney” nieodczytany.

Streszczenie

2marca 1768 r. Jan Nowicki[?] oblatował w grodzie winnickim akt sporządzony tego samego dnia we wsi Ciutki[?] (pow. winnicki), w domu chłopa Chwedora Prusyjenka[?], w obecności szlachty (Grzegorza Nardzkiego[?], Macieja Bogackiego), chłopów i woźnego generalnego Piotra Radelowskiego[?]. Dworzanin wyznaczony przez Komisję Skarbu Koronnego (instrument z 5 stycznia 1768 i list podawczy z 18 grudnia 1767, przysięga w grodzie latyczowskim 24 lutego 1768) przybył, aby zlustrować dochody wsi Ciutki i podać ją w posiadanie Michałowi Kurnadowskiemu[?], towarzyszowi chorągwi pancernej, który otrzymał tę wieś przywilejem króla Stanisława Augusta z 10 grudnia 1767 r. Gdy polecił gromadzie stawić się do spisania inwentarza, Michał Jedlecki, plenipotent starostwa winnickiego, nie dopuścił do tego w imieniu swoim i starosty Józefa Czosnowskiego, powołując się na jego intromisje w starostwo winnickie z przynależnościami (7 II 1756 i 22 IX 1766) oraz na lustrację oblatowaną 9 V 1767. Wobec przedstawionych dokumentów dworzanin, nie chcąc żadnej stronie czynić krzywdy, odesłał spór o wieś Ciutki do właściwego sądu, wyznaczając stronom termin zawity. Akt podpisał (z pieczęcią na czerwonym laku) dworzanin Fedor z Ostapowa[?] Ostaszewski.

Transkrypcja

k. 116v (skan 0118, strona lewa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y

4przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Grodz. Winnic. Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Teodor Ostaszewski

6P.K.S.K. Dworzanin Ten Extrakt z Grodu Latycz. autentycznie wy-

7dany z wypisaniem w nim Juramentu super munus Lustra-

8toriatus Bonorum in Genere Regalium et praecipue in Palatinatu Bracl.

9sitorum ratione intro contt ad Acta praesentia Castr. Capitt. Vinnic. per Obla-

10tam podał de tenore tali. Actum in Castro Laticoviensi Feria Quarta

11[kustosz:] post Dnicam

k. 117 (skan 0118, strona prawa)

1post Dominicam invocavit Quadragesimalem proxima Anno Domi-

2ni Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo, Octavo, Coram Gnso

3Joanne Macewicz Subdelegato Castrensi Loci praesentis Jurato

4Actisque praesentibus Comparens pthr Generosus Theodorus Ostaszewski vigore

5Jnstrumenti a Commissione Reipublicae Thesauri Regni Varsaviae in

6Palatio Reipublicae Krasińskich vocitato sub tempus Commissionis

7Reipublicae Die Quinta mensis Januarij Praesentis Millesimo, Septingen-

8tesimo Sexagesimo Octavo Anno in personam Sui emanati prae-

9sentibus Magnificis et Generosis Hiacyntho Kawiecki[?] Dapifero Latico-

10viensi Petro Kawiecki[?] Venatore Podoliae Michaele Drużbacki Came-

11rario Terrestri Laticoviensi Josepho Sarnecki Dapifero Kijoviensi Josepho

12Orzanowski[?] Pincerna [...][?] Stanislao Krassowski Jgnatio

13Czaykowski Thesaurario Bracl. Martino Jasinski Thesaurario

14Cersconsi[?] Daniele Drużbacki Venatore Kijoviensi, Nicolao Macewicz

15Joanne Paplinski Stanislao Bogucki ac alijs plurimis variae con-

16ditionis hominibus necnon Ministeriali Regni Generali provido

17Joanne Działkiewicz[?] Authenticato Jurato vigore supra scripti

18Jnstrumenti in eam Rotham Ja Theodor przysięgam Panu Bo-

19gu Wszechmogącemu w Troycy Swiętey Jedynemu iż przy Lustra-

20cyi mi powierzoney osobiście a nie przez inne Osoby Jnwenta-

21rze y Regestra Jmportancyi wszystkich in Genere Krolewszczyzn

22od Possessorow czyli Kommissarzow bądź Gubernatorow lub Dy-

23spozytorow Jch wiernie y sprawiedliwie na Gruncie rewidować

24y co do Jntrat należy weryfikować y poprawiać z należytym

25wypytaniem się y pilnością a gdziebym ani tychże Possessorow

26Kommissarzow ani Gubernatorow ani Dyspozytorow a przez to ani

27Regestrow y Jnwentarzow niezastał tedy z pilney y nawszystko

28baczney z Zastałego na Gruncie Poddaństwa Jndagacyi oraz

29rzeczy Oczom podpadaiących pomienione Regestra formować

30y dochody układać będę nic niefolguiąc ani respektem y przyiaźnią

31na Przyiaciela y Krewnego ani nienawiścią na Nieprzyiaciela

32nieuważąc się Podarunkow y obietnic żadnych, ani przed ani

33podczas, ani po Lustracyi od nikogo brać y akceptować nigdy

34niebędę owszem iedynie tylko wyznaczeniem mi od Przeświett.

35Kommissyi Skarbu Koronnego rekompensy y Sufficiencyą dla Mnie

36Kontentuiąc się, y niczym procz iedney prawdziwey Chwały niezasła-

37niaiąc się, Taryffę sprawiedliwey Kwarty uformuię y takowey Lustra-

38cyi ieden Exemplarz do Grodu Dobr lustrowanych oddać właściwego

39Drugi na Gruncie Zostawić a trzeci do Kommissyi Skarbu Koronnego

40[o]wieźć lub odesłać y włożony na mnie obowiązek Lustratorski iak

41[kustosz:] naylepiey

k. 117v (skan 0119, strona lewa, góra)

1naylepiey dopełnić Starać się będę tak mi Panie Boże dopomoż

2y niewinna Męka Syna Jego Flexis ad Jmmaginem Jesu Xti

3Crucifixi Genibus observata Juramentorum Solennitate praestitit Ju-

4ramentum U tego Extraktu per Oblatam podanego Lekta y Korre-

5kta przy pieczęci Grodu tameyszego temi Słowy Legi cum Actis

6Petrus Łużański[?] mppria Correxi Kasperski[?], Extum ex Actis Castr. Capitt.

7Laticovien. (L.S.) Ktory to Extrakt iako się w Sobie ma Słowo w Sło-

8wo do Xiąg ninieyszych Grodzkich Winnickich iest Zapisany

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: P.K.S.K. – (Prześwietney) Kommissyi Skarbu Koronnego (dworzanin); Juramentum super munus Lustratoriatus Bonorum in Genere Regalium et praecipue in Palatinatu Braclaviensi sitorum – przysięga na urząd lustratora dóbr królewskich w ogólności, a w szczególności położonych w województwie bracławskim; Actum in Castro Laticoviensi Feria Quarta post Dominicam Invocavit Quadragesimalem proxima Anno Domini 1768 – działo się w grodzie latyczowskim w środę po najbliższej niedzieli Invocavit (I niedziela Wielkiego Postu) 1768, tj. 24 lutego 1768; Coram Generoso Joanne Macewicz Subdelegato Castrensi Loci praesentis Jurato Actisque praesentibus – przed urodzonym Janem Macewiczem, zaprzysiężonym subdelegatem grodzkim tego miejsca, i przed niniejszymi aktami; vigore Instrumenti a Commissione Reipublicae Thesauri Regni Varsaviae in Palatio Reipublicae Krasińskich vocitato sub tempus Commissionis Reipublicae Die Quinta mensis Januarii … in personam Sui emanati – na mocy instrumentu wydanego na jego osobę przez Komisję Skarbu Koronnego w Warszawie, w pałacu Rzeczypospolitej zwanym Krasińskich, podczas sesji Komisji 5 stycznia 1768; praesentibus Magnificis et Generosis … – w obecności wielmożnych i urodzonych …; Dapifer – stolnik; Venator – łowczy; Camerarius Terrestris – podkomorzy ziemski (tu raczej „Camerarius” = podkomorzy); Pincerna – cześnik; Thesaurarius – skarbnik; ac aliis plurimis variae conditionis hominibus – i wielu innych ludzi różnego stanu; Ministerialis Regni Generalis providus – opatrzny woźny generalny Królestwa; Authenticatus Juratus – zaprzysiężony; in eam Rotham – według tej roty; Jmportancya – dochód, wartość; Possessor – posesor (dzierżawca) królewszczyzny; Indagacya – badanie, wywiad; respekt – względy; Sufficiencya – utrzymanie, wystarczające wynagrodzenie; Taryffa sprawiedliwey Kwarty – taryfa (wyliczenie) kwarty, podatku z królewszczyzn na wojsko; Flexis ad Imaginem Jesu Christi Crucifixi Genibus observata Juramentorum Solennitate praestitit Juramentum – zgiąwszy kolana przed wizerunkiem Jezusa Chrystusa Ukrzyżowanego, zachowawszy uroczystość przysiąg, złożył przysięgę; Legi cum Actis – czytałem z aktami; Extum (Extractum) ex Actis Castrensibus Capitanealibus Laticoviensibus – wypisano z akt grodzkich starościńskich latyczowskich; L.S. – miejsce pieczęci.

Kontekst i uwagi: przysięga ta była podstawą działań Teodora (Fedora) Ostaszewskiego jako dworzanina-lustratora we wsi Ciutki[?] (akt 143). Pałac Rzeczypospolitej „Krasińskich” – Pałac Krasińskich w Warszawie, od 1765 r. własność skarbu, siedziba Komisji Skarbu Koronnego. Wśród świadków liczni urzędnicy ziemi latyczowskiej i województwa podolskiego. Odczyty niepewne: Kawiecki (2×), Orzanowski i jego urząd (cześnik … – nazwa ziemi nieodczytana), „Cersconsi” (zapewne czerski), Działkiewicz, Łużański, Kasperski. Pisownia „Ostaszewski” pewna w tym akcie (w akcie 143 w podpisie „Fedor z Ostapewa[?] Ostaszewski”).

Streszczenie

2marca 1768 r. Teodor Ostaszewski, dworzanin Komisji Skarbu Koronnego, podał do akt grodu winnickiego wypis z ksiąg grodu latyczowskiego z jego przysięgą na urząd lustratora dóbr królewskich, zwłaszcza w województwie bracławskim. 24 lutego 1768 r. w Latyczowie, przed subdelegatem grodzkim Janem Macewiczem i wobec licznych świadków (m.in. Hiacynta Kawieckiego[?], stolnika latyczowskiego, Piotra Kawieckiego[?], łowczego podolskiego, Michała Drużbackiego, podkomorzego latyczowskiego, Józefa Sarneckiego, stolnika kijowskiego, Ignacego Czajkowskiego, skarbnika bracławskiego, Daniela Drużbackiego, łowczego kijowskiego) oraz woźnego generalnego Jana Działkiewicza[?], Ostaszewski – na mocy instrumentu Komisji Skarbu Koronnego wydanego w Warszawie 5 stycznia 1768 r. – przysiągł na kolanach przed krucyfiksem, że osobiście, wiernie i sprawiedliwie zrewiduje na gruncie inwentarze i rejestry dochodów królewszczyzn, a gdy ich nie zastanie, sporządzi je na podstawie wywiadu z poddanymi; że nie będzie się kierował przyjaźnią ani nienawiścią, nie przyjmie podarunków, poprzestając na wynagrodzeniu wyznaczonym przez Komisję; że ułoży taryfę kwarty i sporządzi lustrację w trzech egzemplarzach: dla grodu właściwego dla dóbr, na grunt i dla Komisji Skarbu Koronnego.

Transkrypcja

k. 117v (skan 0119, strona lewa, od ok. 1/4)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

5Burgrabstwa Grodz. Winnic. Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Józef Legeda[?]

6Ten Dekret Kompromissarski między Wiel. Józefem Panem Osta-

7szewskim S.C. a Wiel. Janem Radkowskim[?] C.O. y Jnnemi na Gruncie

8Dobr JKMci Winnicy ferowany ratione Jntro Contts ad Acta praesentia

9Castr. Capitt. Vinnic. per Oblatam podał de tenore tali. Działo się

10na Gruncie Dobr Miasta JKMci Winnicy we Dworku W. Stanisława

11Kamińskiego Subdeleg. Grodz. Winnic. Przysięgłego, Roku Tysiąc Siedm-

12set, Sześćdziesiąt Czwartego[?] Miesiąca Nowembra Siódmego

13Dnia, W Przytomności Wiel. Urodz. Jchmciów Panów Walentego

14Barczewskiego[?] Miecz. Lit[...]kowskiego[?] Stanisława Żmijowskie-

15go Podstol.[?] Wojciecha Niezabitowskiego Józefa Wolańskiego Skrzyń[?]

16Szymona Skorodyńskiego[?] y Jnnych wielu Jchmciów niemniej Szlachetnego

17Błażeja Linieckiego[?] Woźnego Generała Wwa Bracł. Sądu Swego Appari-

18tora Sąd polubowny Kompromissarski na ktorym Wiel. Jmć Pan Stanisław

19Kamieński Subd. Przysięgły Grodz. Winn. Zapisem Kompromissarskim Dnia y

20Roku wyż na Akcie wyrażonego Zeznany y uproszony Superarbiter

21ktory Jnkwizycyą Dekret Kondescensoryalny Dokumenta wszelkie y Skry-

22pta reprodukować Stronom nakazać Jnkwizycyą rozpieczętować y one przeczy-

23tać Dekret pomieniony ieżeli się zda być sprawiedliwy utwierdzić ieżeli

24zaś nie skassować podług wyprowadzonych na Gruncie Dobr Jarowatki Jn-

25kwizycyi Strony Obie rozsądzić Proces wszelki rozeznać podług Skryptu Spra-

26wiedliwych y Regestrow Pretensyi Etiam za poprzedzaiącym ieżeliby tego

27potrzeba wyciągała od Stron Juramentow Satysfakcyą iako komu y od

28kogo należyć będzie nakazać winnych skarać niewinnych uwolnić y ni-

29[c] w milczeniu niezostawiwszy we wszelkich ogułem Krzywdach od Strony Stron

30[kustosz:] poczynionych

k. 118 (skan 0119, strona prawa)

1poczynionych od Expiracyi Tenuty Dobr Jarowatki Wiel. Radkowskiego aż

2dotąd do Siebie wzaiemnie mianych też Strony pomiarkować y Final-

3nie decydować na ktorey Decyzyi Strony obie poprzestać maią z po

4przed Tymże Sądem publikowaniu podległo dana moc y pozwolono

5jest wraz z Wiel. od Stron Obydwoch po iednemu Lokowanemi. Et qui

6Odemże Strony Wiel. Józefa Ostaszewskiego Wiel. Janem Mierz-

7winskim[?] a zaś ze Strony Wiel. Jana Radkowskiego y Urodz. Gruszewi-

8cza Urod. Janem Hupczycem[?] Burszewiczem[?] Lokowanemi Arbi-

9trami zasiadszy Jurysdykcyą swoią ze wszelkim bezpieczeństwem

10Woźnemu Generałowi Sądu swego Appariatorowi przy-

11wołać rozkazał a dla zbliżaiącego się ku Zachodowi Słońca do Dnia

12Jutrzeyszego odwołać rozkazał na dniu zaś Dzisieyszym to iest Dnia

13Osmego Novembris Stronie Kompareyącey Jnstancyą nalazłszy na

14[...][?] postanowiwszy się Wiel. Jmć Pan Józef Ostaszewski Skarbnik

15Ciechanowski powod y pozwany Ciemiszcz[?] a Wiel. Jan Radkowski C[ześ-]

16nik Owrucki[?] powod y pozwany Ciemiszcz[?] Urodz. Józef Grusze-

17wicz powod y pozwany przez Wiel. Radkowskiego prawnie Miedzy so-

18bą Kontrowertowali ktorych Kontrowersyi Sąd wysłuchawszy Stro-

19nom Dokumenta wszystkie produkować nakazał a ponieważ Stro-

20na Wiel. Ostaszewski Listy od Wiel. Gorżewskiego Kommissarza JW.

21Potockiego Woy. Kijowsk. do siebie w Pretensyach poddanych Jarowac-

22kich Mikołaja Łęckiego[?] y Jnnych poddanych Jarowackich an[te]

23w Possessyi Wiel. Zbijowskich Rodzicow y Radkowskich Dzie-

24[dzi]ców będących do tychże formowanych Listy Dnia Dwunasto-

25go Października Drugi Dnia Czternastego Grudnia Roku Tysiąc Sie-

26dmset Sześćdziesiątego Trzeciego Dnia Dwudziestego Siódmego

27Kwietnia Czwarty Dnia Czwartego Lipca Roku Tysiąc Siedmset

28Sześćdziesiąt Drugiego y Kartelusz[?] Jchmciów Dwa Jeden Dnia Czwartego

29a Drugi Dnia Osmnastego Listopada Roku Tysiąc Siedmset

30Dziewiątego[?] od tegoż Wiel. Gorżewskiego z Podpisem Ręki własney tegoż

31Jmci wyprokurowane w Jnteressie Krzywd Ludzi Jarowackich

32nie w Umaniu Datowane Jakoż y Dekret na Gruncie Dobr Jaro-

33watki iakoby po Przyiacielsku nałożonym miał Persfuzero[?] ...

34Radkowski przez Wiel. Kiedrzyckiego[?] nastąpiony ktorym Jn-

35kwizycyi Gruntowe Ludzi Jarowackich Za poprzedzaiącemi

36Listami Wiel. Gorżewskiego Wznaną Roku Tysiąc Siedmset Sześć-

37dziesiątego Dnia Osmnastego Grudnia z mianą od Wiel. Gorżewskiego

38Jnstr. pod moią Ręki własney Dnia Dziewiętnastego Roku y Miesią-

39ca tegoż approbowany y Duplikat kilku bez wyrażenia Dnia

40y Roku

k. 118v (skan 0120, strona lewa)

1Roku od Poddanych Jarowackich do Wiel. Kommissarzow iedna zaś

2do JW Woy. Kijowsk. Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątego Dnia Dzie-

3więtnastego Grudnia w Lebowie[?] Krzywdach Spisane a potym y Kwit

4Ręczny od Urodz. Gruszewicza Roku Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

5siąt Trzeciego Dnia Dziesiątego Maja z Pretensyi o ktorą

6iuż zaszedł Proces y Dekreta tak pleni officij Castr. Vinn. iako

7y Kondescensoryalny na Gruncie Dobr Jarowatki Subdelegacyi

8mu pokłada. Strona zaś Druga Wiel. Radkowski Prawo do Po-

9siedzenia na tenczas Uroczyska Jarowatka nazwanego od Wiel.

10Ostrynskiego[?] mocą JW. Potockiego Woiewody Kijow. Urodz. Cie-

11plinskiemu na Lat Trzy do osadzenia a po osadzeniu do wy-

12trzymania na Lat Dwie Roku Tysiąc Siedmset Pięćdziesiąt

13Trzeciego Dnia Dwudziestego Trzeciego Października danego

14a potym Cessyą a potym od Urodz. Cieplinskiego wraz z tymże

15Prawem Wiel. Zbijowskim mało[?] Roku Tysiąc Siedmset

16Pięćdziesiąt Piątego Dnia Dwudziestego Drugiego Marca

17przy podpisach Przyiaciół y Pieczęciach a per consequens y

18na Osobę swoią od Wiel. Zbijowskich Rodzicow swoich Ro-

19ku Tysiąc Siedmset Pięćdziesiąt Siodmego Dnia Dziewię-

20tnastego Sierpnia wraz z Kwitem actu posteriori de per-

21soluto pretio w Dobrach Wsi Jarowatce spisane y nastąpio-

22ny na ostatek Kwit od Wiel. Radkiego[?] y całey Gromady Jaro-

23wackiey ze wszystkich pretensyi Wiel. Radkowskim y Zbijowskim

24dany y służący Dnia Dziewiętnastego Marca Roku Tysiąc Siedm-

25set Sześćdziesiątego w Jarowatce spisany a zaś Roku Tysiąc

26Siedmset Sześćdziesiąt Drugiego Miesiąca tegoż Dnia Dzie-

27siątego do Akt Grodz. Winn. per Oblatam podany niemniey Manifest Dnia Dzie-

28siątego tegoż Roku Dnia Piętnastego tudzież y Dekret Dwudziestego Szostego w Grodzie Win-

29nickim na Kondescensyą do Dobr Wsi Jarowatki Roku Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

30siąt Drugiego a zatym y Dekret Kondesc. Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt

31Drugiego Dnia Piątego Lipca przed Urzęd. Grodz. Winn. Subdelegacyinym potym

32Kondemnatę Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Trzeciego Miesiąca Ja-

33nuarij Siedmnastego Dnia nastąpiono Jakoteż List od Urodz. Gruszewicza o

34Zakład Zgody z Wiel. Ostaszewskim uczyniony Roku Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

35siąt Trzeciego Dnia Siedmnastego Marca w Żabotynie Jako Skrypt na

36Złł Polt. Czterdzieści Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Trzeciego Dnia

37Trzydziestego Czerwca także od Wiel. Ostaszewskiego Sobie Simplicis debiti słu-

38żący produkuią przeto Strony Obydwie Ządaią Sentencyi Sądu Swego uczynić

39Sąd uznawszy do czytania Jnkwizycyi przystępuie ktore przeczytawszy y onych

40wszystkie okoliczności dostatecznie zważywszy, ponieważ Sądowi Swemu Jaśnie

41[kustosz:] dowiedziono

k. 119 (skan 0120, strona prawa)

1dowiedziono iest że Wiel. Ostaszewski wziowszy Kontrakt Zastawny na

2Dobra Wieś Jarowatkę od JWiel. Woiewody Kijow. do tychże Dobr in

3absentia Urodz. Radkowskich przyiechawszy y we Dworze gdzie wszy-

4stkie rzeczy Urodz. Radkowskich przyiechawszy y we Dworze gdzie

5wszystkie y Dzieci były, lokowawszy się Stożkie[?] w Polu w Snopie

6będące z Łanu na drugą Scierń przewieść rozkazali Chałupę przez

7tychże Wiel. Radkowskich ze Wsi Jarowatki na Chutor przeniesio-

8no rozebrać kazali y nazad do Wsi przenieśli Żyta Stog tychże

9Wiel. Radkowskich u Chłopa tameyszego w Gumnie stoiący

10Jedynaście Kop y Snopow Osmnaście formuiąc sobie iakoś

11pretensyą zagrabili y wymłócić kazawszy na swoy pożytek obro-

12cili, pożyczanego Żyta Osmiuch[?] Trzydzieści oddać niechcieli

13Byków parę potrzeciem Roku maiących tychże Jchmciów Pan-

14stwa Radkowskich z Dobr Chermanowey[?] grobli do Dobr Jarowatki

15zabiegłych także formuiąc iakoś pretensyą zatrzymali y na

16Rekwizycyą Wiel. Radkowskich oddać niechcieli a kiedy Sługa

17Jchmciów Urodz. Józef Gruszewicz za powtorną Rekwizycyą do Wiel.

18Ostaszewskiego o też Byki y o kilkoro Swin Przyiachał y te Sło-

19wa mowił że powtornie przyieżdżam do Wmci Pana Rekwiruiąc

20a nieodbieram Satysfakcyi wygębę[?] go Wiel. Ostaszewski uderzył a ten

21miał Wiel. Ostaszewskiego rękę niewiedzieć naiako imprezę za

22piersi porwać potym onego Tenże Wiel. Ostaszewski powtornie

23razy kilka pięścią w gębę y trzy czy cztery razy kiiem uderzywszy wiązy[?]

24by zabić rozkazał y godzin trzy inkarcerowane usilnie dotąd niechciał

25aż Skrypt iakiś na nim wymogł, y wymogłszy dopiero z detencyi wy-

26puścił byków zaś pomienionych czyli oddać niechciał czyli Urodz. Gru-

27szewicz będąc zbity y Konfundowany sam brać niechciał y dotychczas też

28były zostały przy Wiel. Ostaszewskim podczas Wesela Corki Wiel. Osta-

29szewskich ciż Jchmć do Stancyi przez Wiel. Radkowskich naiętey [Gospo-]

30[dy?] ponasprowadzali y tam onych przez kilka Dni lokowali. Chłopi iakoto

31Mikołay Ryński[?] Wołow parę Jaśko Szczur Krowę Michayło Łatom-

32ski Buhaia w Oborze Wiel. Radkowskiego za pretensye niby przez Urodz.

33Kiedrzyckiego wznane w niebytności natenczas w Stancyi Wiel. Rad-

34kowskiego zabrali y dotąd u siebie trzymaią, Knura przyszłego z Che-

35rmanowey do Jarowatki Wiel. Radkowskich, Wiel. Ostaszewski

36za swego pożyczanego pretensye maiąc wziąć y na Rekwizycyą nie od-

37dać kazał Wasząg[?] Wiel. Radkowskich u Kotczego[?] Procka[?] będą-

38cego wydać surowo zabronił y owszem do siebie zawieść ka-

39[zał]

k. 119v (skan 0121, strona lewa)

1zał, y dotąd nieoddał pasiecznikowi własnemu W. Radkowskich

2onychże własney Pasieki na Zocze[?] wystawioney pilnować zaka-

3zał Sciec[?] a do swoiey Pasieki onego gwałtem implikował, y z tey

4przyczyny przez niedziel Cztery bez dozoru stoiącey Pasieki Szesnaście

5Pni Szczot[?] zpadło, y te Zpadnienie Wiel. Ostaszewski przez Odebra-

6nie Pasiecznika przysposobił, a W. Radkowski nikomu we Wsi

7Jarowatce nic winnym niezostał, bo przy Decyzyi y przy mocney Jndagacyi

8przez W. Urodz. Ruckiego Gubernatora JW. Woiewody Kijow. ze skarbu

9Gorżewskiego Zesłanego wszystkim Ludziom iako Kwit wyżey wyrażo-

10ny Gromadzy zupełną Satysfakcyą uczynił y każdego za W. Zbijowskie-

11go iakoteż y za Siebie Samego rzetelnie uspokoił, tak dalece że nikt

12iuż żadney pretensyi niemiał, Przeto Sąd ninieyszy przychylaiąc się do

13Swiętey Sprawiedliwości uchyliwszy Dekretu Kondescens. przez kate-

14gory[?] Juramentu Pasieki, lubo W. Ostaszewski na Fundamencie

15wyżey Specifikowanych Listow od W. Gorżewskiego do Siebie pisa-

16nych. Tudzież Dekretu Urodz. Kiedrzyckiego o zabranie przez Podda-

17nych Jarowackich Wołow pary Buhaja y Krowy Wiel. Radkowskich

18Pretensyą W. Radkowskich nie do siebie, ale do Urodz. Kiedrzyckiego

19lub do W. Gorżewskiego regulowaną bydź uważ[ył], że iednak Stateczn-

20cznie patrzył tak z Jnkwizycyi iakoteż y z Kwitu Gromady Jaro-

21wackiey y Urodz. Ruckiego iż Wiel. Radkowscy wszystkie Preten-

22sye Chłopow tameyszych należycie uspokoili, a potym uspokoie-

23nia nie Wiel. Gorżewski, ani Urodz. Kiedrzycki tychże Chłopow

24mieli w Dyspozycyi ale W. Ostaszewski iako Zastawny Possessor

25moc y władzę wszelką nad Poddanemi Kontraktem y Jnwentarzem

26Sobie podanemi mieć był powinien, ale Krzywdę wyż

27wyrażoną Wiel. Radkowskim przez Ludzi y Poddanych swoich

28dopuścił nie do Wiel. Gorżewskiego, ani do W. Kiedrzyckiego

29ale do W. Ostaszewskiego Zabor ten Reguluie y nakazuie aby

30Wiel. Radkowski Regestr Pretensyi w ktorym y walor tegoż

31wyrażonego Bydła Specyfikuie iakoteż że nic niezostał winien

32Ludziom Jarowackim zaprzysiągł na tę Rotę iako Regestr w Są-

33dzie podany Sprawiedliwie w sobie pretensye do Wiel.

34Ostaszewskich mieni zamyka, y sprawiedliwy onemu walor

35rzeczy wtymże Regestrze Specyfikowanych należy, tudzież iako

36wszystkich Poddanych Jarowackich przy Decyzyi Urodz. Ruckiego

37od Skarbu JW. Woiewody Kijow. Zesłanego tak od siebie sa-

38mego iakoteż y od W. Zbijowskiego Jurisdatora natenczas

39Swoiego uspokoił, y zadecyzyą tegoż Urodz. Ruckiego Każdemu

40z osobna zapłacił, a to natychmiast a ponieważ w Sądzie

41w przytomności Woźnego Appariatora Sądu tegoż Klęcząc przy Kruci-

42fixie Ukrzyżowanego Boga Jurament wykonał, Przeto Sąd

43nakazuie aby Wiel. Ostaszewski Robocizn[?] miłte[?] Ryń-

44skiego do zapłacenia Za Wołow Parę gwałtownie wzię-

45tych walorem Złł Polt. Sto Dwanaście a nawiązki drugie

46tyleż Jaśka Szczura za Krowę Złł Polt. Pięćdziesiąt z nawiązką

47[kustosz:] drugie

k. 120 (skan 0121, strona prawa)

1drugie tyleż Michayła Łatomskiego[?] za Buhaia Złł Polt. Czterdzieści a nawiązki

2także drugie tyleż, przymusił lubsam intercedendo zapłacił niemniey także Ce-

3gat[?], Buhaia za Klacz targiem wzięte Złł Polt. Dwadzieścia Siedm tychże Bi-

4towsa[?] za dług Złł Polt. Osm y ex Persona Sui Byków parę potrzeciem Roku ma-

5iących z Chermanowey grobli do Jarowatki zabiegłych uporczywie zatrzymanych

6y dotąd nieoddanych Złł Polt. Dziewięćdziesiąt Sześć y nawiązki drugie tyleż

7za Żyta Kop iedynaście y Snopow Osmnaście a z tegoż Żyta wymłóconych

8Czetwerykow Jedynaście podług Regestru zaprzysiężonego rachuiąc każdy Czetwe-

9ryk po Złł Pięć y grosz Sześć in unum computando Złł Polt. Pięćdziesiąt

10Siedm y groszy Sześć a nawiązki drugie tyleż za pożyczane Żyto Osmiuch

11Trzydzieści Złł Polt. Trzydzieści Dziewięć za rożne sprzęty Gospodarskie w

12Regestrze wyrażone Złł Dwadzieścia za Pasiekę w Sądzie Kondescensoryal-

13nym przez Wiel. Radkowskiego zaprzysiężoną Pni Szesnastu Złł Polt.

14Dziewięćdziesiąt Sześć za odebranie gwałtowne Pasiecznika od Pasieki

15Lutą Czternaście Grzywien Jedną Dekretem Pleni Officij Grodz. Winn.

16wyżey de Actu wyrażonym takie Lutą Jedno Czternaście Grzywien przy-

17sądzone na zniesienie Kondemnaty w Grodzie Winnickim wyżey inserowaney

18na siebie od Wiel. Radkowskich otrzymaney Lut Cztery Czternastu Grzywien

19tudzież Złł Polt. Czterdzieści Skryptem także wyżey de Actu et Data wyrażo-

20nym asekurowanych za siadszy odtąd za Niedziel Cztery wieżą wyższą

21Grodu Winn. y one dla poczynionych grabieży Prawem zakazanych przez

22Niedziel Dwie Kontynuuie na Terminie wyścia z tey że wieży do Rąk y

23za kwitem Wiel. Radkowskiego lub Jego Specialnego do tego Aktu Plenipotenta

24pod Winą Banicyi wieczney na tymże Terminie wczasie sprecuniowaney[?]

25przy manifestacyi zaniesioney Publikowaniu podległą oddać ma y rzetelnie

26wyliczyć powinien będzie, co się zaś tycze Urodz. Józefa Gruszewicza y Jnkarcero-

27wania ponieważ w Sądzie Swoim W. Ostaszewski Kwit wyżey specyfikowany

28z podpisami Rąk Przyiacioł y połozonym Krzyżyku iakoby od Urodz. Gruszewicza

29pokłada a Wiel. Radkowski Fabrykacyą temu Kwitowi zadaie y że Urodz. Gru-

30szewicz umie pisać y nigdy z Wiel. Ostaszewskim niegodził się, do Sądu swego

31unosi przeto Sąd Wiel. Ostaszewskiego do wykonania Juramentu bliższym

32być na tę Rotę uznawszy iako Kwit od Urodz. Gruszewicza Jego Ręką własną tudzież

33Wiel. Przyiacioł do podpisu od Urodz. Gruszewicza uproszonych stwierdzony iest

34sprawiedliwy niezmyślony y w Kobele[?] datowany a to natychmiast, a ponieważ

35Wiel. Ostaszewski przysiądz niechce przeto Sąd ninieyszy czysto rzeczony Kwit

36skassowawszy, za nieważny być uznawszy onego winnym bydź nakazuie aby

37tenże Wiel. Ostaszewski tak za pobicie Urodz. Gruszewicza iakoteż za Jnkarcerowanie

38niemniey wymuszenie takowego Skryptu chociaż niesłusznie należałoby za-

39żyt Karę iednakże ad mitiora condescendendo wieżę wyższą Grodu Winn. za

40Niedziel Osm zasiadszy y one przez niedziel Sześć kontynuuie przywięzie-

41niu zaś wieży Grzywien Sto Dwadzieścia y za kwitem Urodz. Gruszewicza lub iego specyal-

42nego Plenipotenta coram Actis Castr. Vinn. zapisanego oddał y rzetelnie wy-

43liczył przed Aktami Grodzkiemi Winnickiemi pod winą Banicyi wieczney

44przy manifestacyi na tymże Terminie uczynioney publikowaniu podległą.

45U tego Dekretu Kompromissarskiego per Oblatam podanego temi Słowy

46[kustosz:] Stanisław

k. 120v (skan 0122, strona lewa)

1Stanisław Kamieński Subdelegat przysięgły Grodzki Win-

2nicki mppria, Jan Pszył[?] z Mierzwina Mierzwiński

3Jan Hupczyc[?] Burszewicz mp po tych podpisach Ro-

4spis w te Słowa Sąd zaś to iest że Strony Wielmo-

5żnego Ostaszewskiego Lokowany Arbiter inaczey

6być Sądzi ponieważ Urodz. Gruszewicz sam w oso-

7bie swoiey nieznayduie się y personaliter ani w

8Jnskrypcyi ani w Dekrecie Kompromissarskim

9Komparycyi niepisał ale przez Wiel. Rad-

10kowskiego przeto ad praesens Judicatum

11niemoc uznawszy Drogę wolną temuż Urodz.

12Gruszewiczowi do upomnienia się o Swoię Krzywdę

13ubi de Jure venerit u tego Rozpisu podpis taki.

14Jan Pszył[?] z Mierzwina Mierzwiński, Kom-

15pozycya in eum Sensum: ponieważ Zas na Re-

16gestra pretensyi Wielmożnego Ostaszewskiego

17do Wielmożnego Radkowskiego miane tenże

18Wielmożny Radkowski Sądownie Satysfakcyą

19czyni a Wiel. Ostaszewski żadney iuż pretensyi

20niemieć oświadcza się przeto onego na zawsze w

21Pretensyach od Wiel. Ostaszewskiego do tychczas

22do niego regulowanych prekompensowawszy Obock

23Stron pretensye pretensyami, wolnym czyni mocą

24Dekretu ninieyszego podpisy Rąk powtore przy pieczę-

25ciach dwoch na Laku Czerwonym wyciśnionych temi Sło-

26wy Stanisław Kamiński Subdelegat Przysięgły Grodzki

27Winnicki L.S. Jan Pszył[?] z Mierzwina Mierzwiński

28Lokowany Przyiaciel ze strony Wiel. Ostaszewskiego. Jan Hupczyc[?]

29Burszewicz Lokowany ze strony W. Radkowskiego y Urodz. Józ. Gruszewicza Arbi-

30ter L.S. Ktory to Dekret Słowo w Słowo do Xiąg Grodz. Winn. zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: S.C. – skarbnik ciechanowski; C.O. – cześnik owrucki[?] (rozwinięcie niepewne); Subdeleg. Grodz. Winnic. Przysięgły – zaprzysiężony subdelegat grodzki winnicki; Dekret Kompromissarski – wyrok sądu polubownego (kompromisowego), złożonego z superarbitra i arbitrów („przyjaciół”) wybranych przez strony na podstawie zapisu kompromisarskiego; Superarbiter – przewodniczący sądu polubownego; Apparitor – woźny sądowy; Jnkwizycya – przesłuchanie świadków (dochodzenie) na gruncie; Dekret Kondescensoryalny – wyrok sądu zjeżdżającego na grunt (kondescensja); pleni officii – (sądu) w pełnym składzie urzędu grodzkiego; Kondemnata – wyrok zaoczny; Tenuta – dzierżawa (posiadanie czasowe); Uroczysko – miejsce (pustkowie) o własnej nazwie, tu przyszła osada; Cessya – odstąpienie prawa; actu posteriori de persoluto pretio – późniejszym aktem o zapłaconej cenie; Simplicis debiti – zwykłego długu; Kontrakt Zastawny – kontrakt zastawu (dzierżawy zastawnej); in absentia – pod nieobecność; Czetweryk – miara zboża; Osmiuch (ośmina) – miara zboża; Luta (łuta) – kara pieniężna; Grzywna – jednostka obrachunkowa kar sądowych; za Niedziel Cztery wieżą wyższą zasiadszy – odsiedziawszy cztery tygodnie wieży górnej (lżejszej) w grodzie; pod Winą Banicyi wieczney – pod karą banicji wiecznej; Jnkarcerowanie – uwięzienie; ad mitiora condescendendo – skłaniając się ku łagodniejszemu (wyrokowi); intercedendo – wstawiając się, płacąc w zastępstwie; ex Persona Sui – we własnym imieniu; ad praesens Judicatum – do obecnego sądzenia; ubi de Jure venerit – gdzie z prawa przypadnie (we właściwym sądzie); praecompensare – wzajemnie potrącić (skompensować); L.S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci; mppria – ręką własną.

Kontekst i uwagi: spór dotyczy wsi Jarowatka (Jarowatki) – osady założonej na uroczysku w dobrach wojewody kijowskiego (Franciszka Salezego Potockiego); Radkowscy[?] trzymali ją po Cieplińskim i Zbijowskich (rodzicach), a następnie Józef Ostaszewski wziął ją w zastaw od wojewody. Ostaszewski i jego ludzie zajęli zboże, bydło i rzeczy Radkowskich, odebrali pasiecznika (przez co zginęło 16 pni pszczół), a sługę Radkowskich Józefa Gruszewicza pobił i uwięził, wymuszając „kwit”. Sąd polubowny pod przewodnictwem subdelegata Stanisława Kamieńskiego (Kamińskiego) nakazał Ostaszewskiemu zapłatę Radkowskim wartości zabranych rzeczy z nawiązkami oraz kary, odsiedzenie wieży, a za pobicie Gruszewicza – dalszą karę wieży i 120 grzywien. Arbiter Ostaszewskiego, Jan Pszył[?] z Mierzwina Mierzwiński, w osobnym zdaniu (rozpisie) uznał, że Gruszewicz, nie stawając osobiście, nie mógł być sądzony, i zostawił mu drogę prawną; w „kompozycji” uznano wzajemne potrącenie pretensji. Data roczna dekretu (1764) odczytana niepewnie. Bardzo wiele nazw i wyrazów odczytano niepewnie (Radkowski – w nagłówku marginalnym „Kalłowski”[?]; Hupczyc, Burszewicz, Pszył, Mierzwiński, Łatomski, Ryński, Chermanowa, Bitows, Cegat, Kobele, Lebów); niektóre zdania (zwłaszcza na k. 118) są składniowo niejasne także w oryginale.

Streszczenie

2marca 1768 r. Józef Legeda[?] oblatował w grodzie winnickim dekret sądu polubownego wydany w Winnicy, w dworku subdelegata grodzkiego Stanisława Kamieńskiego (superarbitra), 7–8 listopada 1764[?] r., z udziałem arbitrów: Jana Pszyła[?] z Mierzwina Mierzwińskiego ze strony Józefa Ostaszewskiego, skarbnika ciechanowskiego, i Jana Hupczyca[?] Burszewicza ze strony Jana Radkowskiego[?], cześnika owruckiego[?], oraz Józefa Gruszewicza. Spór dotyczył wsi Jarowatka w dobrach wojewody kijowskiego Potockiego, którą wcześniej trzymali Ciepliński, Zbijowscy i Radkowscy, a potem w zastaw wziął Ostaszewski. Sąd uznał, że Ostaszewski pod nieobecność Radkowskich zabrał im zboże (11 kop i 18 snopów żyta), parę byków, sprzęty, zatrzymał bydło zabrane przez poddanych, odebrał pasiecznika (przez co padło 16 pni pszczół), a sługę Radkowskich Józefa Gruszewicza pobił i uwięził, wymuszając na nim pokwitowanie. Ponieważ Radkowski zaprzysiągł swój rejestr pretensji oraz to, że zaspokoił wszystkich poddanych Jarowatki, sąd zasądził od Ostaszewskiego zapłatę wartości rzeczy z nawiązkami (m.in. 112 zł za woły, 50 zł za krowę, 40 zł za buhaja, 96 zł za byki, 57 zł 6 gr za żyto, 96 zł za pasiekę), kary sądowe w grzywnach i 40 zł ze skryptu oraz odsiedzenie wieży; co do Gruszewicza – ponieważ Ostaszewski odmówił przysięgi na prawdziwość kwitu, kwit skasowano, a Ostaszewskiego skazano na osiem (i dalsze sześć) tygodni wieży i 120 grzywien, pod karą banicji. Arbiter Ostaszewskiego w osobnym zdaniu uznał, że Gruszewicz nie stawał osobiście, więc nie mógł być sądzony, pozostawiając mu drogę prawną; ostatecznie uznano też wzajemne potrącenie pretensji stron.

Transkrypcja

k. 121 (skan 0122, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim

5Winnickim. Comparens pthr Opatrzny Józef Dubowski Ten Autentyk na

6Woźniostwo od Nayiaśnieyszego Krola Jmci Pana Naszego Miłościwego Stanisła-

7wa Augusta Sobie Offerentowi dany (Prio super hocce munus praestito Ju-

8ramento in praesentia providi Thomae Kłodnicki[?] Mlis Palatinatus Bracl. [?]

9a quo tenus publicatusque fuerat.) ratione Jntro Contts ad Acta pntia Castr.

10Capitt. Vinnic. per Oblatam podał de tenore tali. Stanislaus Augustus Dei

11Gratia Rex Poloniae Magnus Dux Lithuaniae Russiae, Prussiae, Masoviae, Samo-

12gitiae, Kijoviae, Volhyniae, Podoliae, Podlachiae, Livoniae, Smolensciae, Severiae

13et Czerniechoviae, Significamus praesentibus literis nostris, quorum interest

14Universis Singulis. Quia nos Providum Josephum Dubowski in Mini-

15sterialem Regni Generalem Omnium et Singulorum Palatinatuum, Ter-

16rarum ac Districtuum Regni nostri; creandum et constituendum esse dux-

17imus: prout quidem creamus et constituimus, praesentibus Literis

18nostris, dantes et concedentes Eidem plenariam facultatem et omni-

19modam potestatem, Omnia negotia Ministerialem Regni Gene-

20ralem concernentia agendi et exequendi. Jta tamen ut prius

21coram Judicio seu Officio quovis Regni competenti Juramentum

22fidelitatis suae juxta Rotham in Statuto Regni descriptam praestet,

23ab eoque de more et consuetudine tondeatur. Quod Omnibus, quorum

24interest ad notitiam deducentes, mandamus ut eundem Providum

25Josephum Dubowski postquam Juramentum fidelitatis suae

26praestiterit tonsusque fuerit, pro vero et legitimo Ministeriali

27Regni Generali, habeant et agnoscant, omniaque negotia Mini-

28sterialem Regni Generalem concernentia Jpsum agere et exequi

29permittant, pro Gratia nostra Jn quorum fidem praesentibus Si-

30gillum Regni est appressum Datum Varsaviae Die Sexta Mensis

31Januarij Anno Domini MDCCLXVIII Regni vero Nostri IV

32Anno U tego Autentyku per Oblatam podanego przy Pieczęci Wiel-

33kiey Koronney podpis taki. Joannes à Borch Pro Cancellarius

34Regni mp. Z drugiey Strony pieczęci Relacya taka. Relatio Jllustrissimi

35ac Excellentissimi Domini, Domini Joannis in Warklany[?] Prele[?] Comi-

36tis a Borch Pro Cancellarij Regni Lucinensis etc Capitanei. L.S.

37Ktory to Autentyk iak się w Sobie ma de verbo ad Verbum do

38Xiąg ninieyszych Grodz. Winnic. iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Opatrzny – tytuł osób stanu nieszlacheckiego lub niższej rangi (tu woźny); Autentyk – oryginalny dokument z pieczęcią; Prius super hocce munus praestito Juramento in praesentia providi Thomae Kłodnicki[?] Ministerialis Palatinatus Braclaviensis, a quo tonsus publicatusque fuerat – po uprzednim złożeniu przysięgi na ten urząd w obecności opatrznego Tomasza Kłodnickiego[?], woźnego województwa bracławskiego, przez którego został postrzyżony i ogłoszony (formuła odczytana częściowo niepewnie); Stanislaus Augustus Dei Gratia Rex Poloniae… – Stanisław August z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podolski, podlaski, inflancki, smoleński, siewierski i czernihowski; Significamus praesentibus literis nostris, quorum interest universis et singulis – oznajmiamy niniejszym listem naszym wszystkim i każdemu z osobna, komu o tym wiedzieć należy; Quia nos Providum Josephum Dubowski in Ministerialem Regni Generalem omnium et singulorum Palatinatuum, Terrarum ac Districtuum Regni nostri creandum et constituendum esse duximus, prout quidem creamus et constituimus – że opatrznego Józefa Dubowskiego uznaliśmy za stosowne mianować i ustanowić woźnym generalnym Królestwa dla wszystkich i poszczególnych województw, ziem i powiatów naszego Królestwa, jak też niniejszym mianujemy i ustanawiamy; dantes et concedentes Eidem plenariam facultatem et omnimodam potestatem omnia negotia Ministerialem Regni Generalem concernentia agendi et exequendi – dając mu pełną możność i wszelką władzę wykonywania wszystkich czynności należących do woźnego generalnego; Ita tamen ut prius coram Judicio seu Officio quovis Regni competenti Juramentum fidelitatis suae juxta Rotham in Statuto Regni descriptam praestet, ab eoque de more et consuetudine tondeatur – tak jednak, by wpierw przed jakimkolwiek właściwym sądem lub urzędem Królestwa złożył przysięgę wierności według roty opisanej w Statucie Królestwa i by przez ten (sąd) według zwyczaju został postrzyżony (dawny obrzęd wprowadzenia woźnego w urząd); Quod Omnibus, quorum interest, ad notitiam deducentes, mandamus ut … pro vero et legitimo Ministeriali Regni Generali habeant et agnoscant – podając to do wiadomości wszystkich zainteresowanych, nakazujemy, by go uważali i uznawali za prawdziwego i prawowitego woźnego generalnego; pro Gratia nostra – dla łaski naszej; In quorum fidem praesentibus Sigillum Regni est appressum – na wiarę czego do niniejszego przyłożono pieczęć Królestwa; Datum Varsaviae Die Sexta Mensis Januarii Anno Domini MDCCLXVIII, Regni vero Nostri IV Anno – dan w Warszawie 6 stycznia 1768, panowania naszego roku czwartego; Pieczęć Wielka Koronna; Relatio Illustrissimi ac Excellentissimi Domini, Domini Joannis in Warklany … Comitis à Borch, Procancellarii Regni, Lucinensis etc. Capitanei – relacja (adnotacja kancelaryjna) jaśnie oświeconego Jana z Warklan hrabiego Borcha, podkanclerzego koronnego, starosty lucyńskiego itd.; de verbo ad verbum – słowo w słowo.

Kontekst i uwagi: Jan Andrzej Borch (1713–1780), podkanclerzy koronny od 1767 r., starosta lucyński; „in Warklany” – Warklany (Warkland) w Inflantach polskich, gniazdo rodu Borchów. Dubowski, mianowany woźnym generalnym, złożył przysięgę i został „postrzyżony” wobec woźnego województwa bracławskiego (nazwisko Kłodnicki odczytane niepewnie; skrót „Mlis” rozwinięto jako „Ministerialis”).

Streszczenie

3marca 1768 r. Józef Dubowski oblatował w grodzie winnickim oryginalny przywilej króla Stanisława Augusta, wydany w Warszawie 6 stycznia 1768 r. pod wielką pieczęcią koronną i podpisany przez podkanclerzego koronnego Jana Borcha. Król mianował nim Dubowskiego woźnym generalnym Królestwa dla wszystkich województw, ziem i powiatów, z pełnym prawem wykonywania czynności woźnego, pod warunkiem złożenia przed właściwym sądem lub urzędem przysięgi wierności według roty statutowej i obrzędowego postrzyżenia. Wzmianka przy oblacie wskazuje, że Dubowski złożył już przysięgę wobec woźnego województwa bracławskiego Tomasza Kłodnickiego[?].

Transkrypcja

k. 121 (skan 0122, strona prawa, dół)

1[kustosz:] Roku

k. 121v (skan 0123, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y prze-

4demną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim

5Winnic. Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Stanisław Nowicki tę Plenipotencyą ręczną

6od Wiel. Kajetana Rościszewskiego Łowcz. Brzeskie Kujawe[?] Wiel. Józefowi

7Cetysowi do spisania Kontraktu resignationis z Jaśnie Wiel. Strutyńską

8Starościną Horodel. o Dobra Klucz Żorniski daną y służącą ratione intro

9contentorum wraz z Oblatą Grodu Krzemien. ad Acta pntia per Oblatam

10podał de tenore tali. Na Fundamencie Statutu Wołhyń. daię tę moią pre-

11ciażną Plenipotencyą Urodz. Jmć Panu Józefowi Cetysowi, ktora takowey wagi

12y waloru bydź ma iakobym ia przed Aktami authentycznemi stanowszy ze-

13znał. Jż Ja maiąc wolą, Dobra Klucz Żorniski w Wwie Bracł. a Powiecie Win-

14nickim leżący in satisfactionem pretensyi zachodzącey do Substancyi Sukcesso-

15nalney Piasoczyńskiey Wiel. Jmć Pani Juliannie z Rościszewskich Strutyń-

16skiey Starościney Horodel. Siostrze moiey rodzoney ustąpić a dla zawarcia

17o wieczystość tych Dobr Tranzakcyi Osobliwie Kontraktu Resignationis nie

18mogąc sam Obvarias legalitates Stanąć. Więc na mieyscu y w Osobie

19moiey Urodz. Jmć Panu Józefowi Cetysowi zupełną moc y władzę daię

20Jmieniem moim w Kontrakt Resignationis wchodzić on Ręką swą pod-

21pisać, przed Aktami autentycznemi ktoremi kolwiek roborować, Summy

22aby były do zapłacenia przez Wiel. Jmć Panią Starościnę Horodelskę prze-

23ięte iakoto Jchmciom XX. Jezuitom Lwowskim na Żorniszczach u Winni-

24ckich na Piasoczynie, tudzież Sukcessorom niegdy Wiel. Zofii Połowińskiey[?]

25Cześnikowey Zakrocz.[?] y co z Prawa należeć będzie w ten Resignationis Kon-

26trakt przyiąć a Ja niżey piszący się wszystko co z słuszności Jmć Pan Cetys

27ustanowi Akceptować mam, y obowiązuię się, a dla tym większey wiary

28Wagi y pewności przy uproszonych Wiel. Jchmciów PP. Przyiaciołach ręką

29moią własną podpisuię się. Dat. w Jaropowcach Roku Tysiąc, Siedm-

30set Pięćdziesiąt, Osmego Miesiąca Augusti Dwudziestego Osmego

31Dnia u tey Plenipotencyi per Oblatam podaney podpisy przy pieczę-

32ciach Dwoch na laku czerwonym wyciśnionych temi Słowy. Kaje-

33tan Rościszewski mp (L.S.) Jako uproszony Przyiaciel do tey [nad wierszem:] plenipotencyi podpisuię się

34Kazimierz Dogiel Cryna[?] S.Z.[?] mp (L.S.) Za ustną y oczewistą Wiel. Jm.

35Pana Kaietana Rościszewskiego Łowcz. Brzeskie Kujaw. prozbę do tey Ple-

36nipotencyi Wiel. Jmć Panu Józefowi Cetysowi daney podpisuię się Przy-

37iaciel Łukasz Łaszkiewicz Subd. Sądowy Grod. Kijow. na drugiey Stro-

38nie Karthi Suscepta Grodu Krzemien. temi Słowy Anno Millesimo, Septingen-

39tesimo Quinquagesimo Octavo Die Quinta Octobris Comparens pthr Urodz.

40Jmć Pan Adam Treszczyński[?] tę Plenipotencyą ręczną od Wiel. Jmć Pana

41Kaietana Rościszewskiego Łowcz. Brzeskie in rem et personam Urodz. Józefa

42Cetysa z podpisem Ręki Swey y Jchmciów Panów Przyiacioł ratione intro

43Contt daną y służącą ad Acta pntia Castr. Capitt. Cremenecensia per Oblatam

44podał Suscepi Antoni Michał Cecenowski[?] Ł.N.B.K.[?] Jnductum ad Acta

45Castrensia Capitanealia Cremenecensia Ktora to Plenipotencya per Oblatam

k. 122 (skan 0123, strona prawa, góra)

1podana iak się w sobie ma de verbo ad Verbum do Xiąg ninieyszych

2Grodzkich Winnickich iest zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Ł.B.K. / Łowcz. Brzeskie Kujaw. – łowczy (łowczyc?) brzeskokujawski; S.H. / Starościna Horodel. – starościna horodelska; Plenipotencya ręczna – pełnomocnictwo prywatne (pisane ręcznie, nie przed urzędem); Kontrakt Resignationis – kontrakt rezygnacji (wieczystego odstąpienia dóbr); Statut Wołyński – II Statut litewski obowiązujący w województwach kijowskim, wołyńskim i bracławskim, który dopuszczał pełnomocnictwa prywatne; in satisfactionem pretensyi zachodzącey do Substancyi Sukcessionalney Piasoczyńskiey – na zaspokojenie roszczeń do schedy (masy spadkowej) po Piasoczyńskich; Obvarias legalitates – z powodu różnych przeszkód prawnych (formuła uniemożliwiająca osobiste stawiennictwo); roborować – zeznać, uprawomocnić przed aktami; S.Z.[?] – zapewne skrót urzędu (np. sędzic ziemski) – nieodczytany; Subd. Sądowy Grod. Kijow. – subdelegat sądowy grodu kijowskiego; Suscepta – przyjęta (adnotacja oblaty); Anno … Die Quinta Octobris Comparens personaliter … ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia Cremenecensia per Oblatam podał – roku 1758 dnia 5 października stawiwszy się osobiście … podał przez oblatę do niniejszych akt grodzkich starościńskich krzemienieckich; Suscepi – przyjąłem; Inductum ad Acta … – wpisano do akt grodzkich starościńskich krzemienieckich; de verbo ad verbum – słowo w słowo.

Kontekst i uwagi: Kajetan Rościszewski ustępuje swej rodzonej siostrze Juliannie z Rościszewskich Strutyńskiej, starościnie horodelskiej, klucz żorniski (Żorniszcze) w pow. winnickim na zaspokojenie jej pretensji do spadku po Piasoczyńskich (matka rodzeństwa była zapewne z Piasoczyńskich); kupująca przejmuje długi ciążące na dobrach, m.in. wobec jezuitów lwowskich (zapis na Żorniszczach i na Piasoczynie u Winnickich) oraz sukcesorów Zofii Połowińskiej[?]. Kontrakt rezygnacji zawarty na podstawie tej plenipotencji następuje zapewne w akcie 148 („Oblata Kontraktu Resignationis między W. Rościszewskim Ł.B.K. a JW. Strutyńską S.H. o Dobra Klucz Żorniski” – ze wzmianką o Piasoczynie i Woronowicy[?]). Nazwiska: Dogiel Cryna[?], Treszczyński[?], Cecenowski[?] i Połowińska[?] odczytane niepewnie; słowa „Cześnikowey Zakrocz.[?]” niejasne. Datę „Pięćdziesiąt Osmego” (1758) potwierdza oblata krzemieniecka z 1758 r.

Streszczenie

3marca 1768 r. Stanisław Nowicki oblatował w grodzie winnickim prywatną plenipotencję z 28 sierpnia 1758 r., wystawioną w Jaropowcach przez Kajetana Rościszewskiego, łowczego brzeskokujawskiego, wraz z adnotacją jej oblaty w grodzie krzemienieckim (5 października 1758 r., podał Adam Treszczyński[?]). Rościszewski, chcąc ustąpić klucz żorniski w powiecie winnickim województwa bracławskiego swej rodzonej siostrze Juliannie z Rościszewskich Strutyńskiej, starościnie horodelskiej, na zaspokojenie jej roszczeń do spadku po Piasoczyńskich, a nie mogąc osobiście stanąć do aktów, upoważnił Józefa Cetysa do zawarcia w jego imieniu wieczystego kontraktu rezygnacji, podpisania go i zeznania przed dowolnymi aktami, z uwzględnieniem długów przejmowanych przez starościnę (m.in. sum jezuitów lwowskich zapisanych na Żorniszczach i Piasoczynie oraz należności sukcesorów Zofii Połowińskiej[?]); zobowiązał się przyjąć wszystko, co pełnomocnik ustanowi. Plenipotencję podpisali jako przyjaciele Kazimierz Dogiel[?] i Łukasz Łaszkiewicz, subdelegat sądowy grodu kijowskiego.

Transkrypcja

k. 122 (skan 0123, strona prawa, od ok. 1/10)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Winn.

5Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Stanisław Nowicki Ten Kontrakt resignationis

6między Wiel. Jmć Panem Kajetanem Rościszewskim Łowcz. Brzyski Kuja-

7wę z iedney, a JWiel. Julianną z Rościszewskich Strutyńską Starościną

8Horodel. z drugiey Strony o Dobra Klucz Żorniski w Wwie Bracł. a Po-

9wiecie Winn. Sytuowane Stały y Zawarty ratione intro contentor. ad

10Acta pntia Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał de tenore tali. Mię-

11dzy Wiel. Jmć Panem Kajetanem na Chodorkowszczyźnie[?] y Władowszczyźnie[?]

12Rościszewskim Łowczym Brzyskim Kujawskim Synem Urodz. niegdy Jana

13Antoniego binominis y Franciszki z Kitostawskich[?] Rościszewskich Sędziów

14Grodz. Kijowskich Małż. a Wnukiem Urodz. Stanisława y Ludowiki z Tyszanki[?]

15Rościszewskich Małż. Prawnukiem zaś niegdy Urodz. Michała y Anastazyi

16z Jakuszyńskich[?] Tyszów a Praprawnukiem Urodz. Fedora y Magdaleny

17z Piasoczyńskich Tyszów Jedynym y naturalnym Domu Piasoczyńskich

18Sukcessorem, a Dobr Żorniszcz Jakubowki, Troszczy[?], Popowki Piasoczyna

19Jwanki, Komisarowki[?], Hordyowki[?], Słobudki, Stepanowki Uważnicy[?], Klebo-

20wy[?] y Jnnych nowo osiadłych Wsi do Klucza Żorniskiego y Wsi Piaso-

21czyna należących w Wwie Bracł. a Powiecie Winn. Sytuowanych podiakim

22kolwiek nazwiskiem będących Dziedzicem czyniącym przez Urodz. Jmci Pana

23Józefa Cetysa zadaną od tegoż Wiel. Jmci Pana Łowcz. Brzyskie Kujaw. ad

24infra peragenda Dnia Dwudziestego Osmego Augusti Roku teraźnieyszego

25Tysiąc, Siedmset, Pięćdziesiąt, Osmego Specialną Plenipotencyą w Jaro-

26powcach z iedney, a Wiel. Jmć Panią Julianną z Rościszewskich Stru-

27tyńską Starościną Horodel. z drugiey Strony, Stanął pewny y wieczym

28niedmienny o Dobra Klucz Żorniski y Wieś Piasoczyn z attinencyami

29Resignat. Kontrakt w ten [skreślone: niżey] niżey opisany Sposob y od. Jż Lubo W.

30Jmć Pan Kajetan Rościszewski Łowcz. Brzyski Kujaw. ma Część od Sukcesso-

31row niegdy Sp. Wiel. Łukasza Kitostawskiego[?] Łowcz. Trembowel. przez ze-

32znaną Donacyą przed Aktami Grodu Winn. na Dniu Jedynastym Kwietnia

33Roku teraźnieyszego Substancyi Piasoczyńskiey Sobie rezygnowaną

34a ta Część nabyta przez niegdy Wiel. Łukasza Kitostawskiego Łowcz.

35Trembowel. za Donaciami Dwoma iedney Wiel. Jmć Pani Julianny z

36Rościszewskich Strutyńskiey Starościney Horodel. drugiey Sukcessorow niegdy

37Wiel. Zofii itidem z Rościszewskich Połowińskiey[?] Cześnikowey Zakroczym. to iest

38Józefa y Barbary Połowińskich[?] Syna y Corki przed Aktami Grodu Krzeme-

39nieckiego Dnia Czternastego Julij a zaś Wiel. Joanny z Połowińskich[?]

40[kustosz:] Wiel.

k. 122v (skan 0124, strona lewa)

1Wiel. Łukasza Łaszkiewicza Subdelegata Kijowskie Małżąki[?] przed

2Aktami Grodu Kijow. Dnia Dwudziestego Osmego Julij Roku nie-

3dawno przeszłego Tysiąc, Siedmset, Pięćdziesiąt, Siodmego, Zeznanemi

4zapłacona niebyła y w poślednieyszym Czasie w rożnych Grodach że

5ex nullo dato et accepto te nastąpiły Donacye pozachodziły tak od Wiel.

6Jmci Pani Strutyńskiey Starościney Horod. iakoteż wyż wyrażonych

7Sukcessorow niegdy Wiel. Zofii z Rościszewskich Połowińskiey[?] Cześn.

8Zakrocz. Manifesta więc Studendo Justitiae Wiel. Jmć Pan Łowczy

9Brzyski Kujaw. o część Substancyi Piasoczyńskiey z Prawa na-

10tury spadłey zachodzącą Wiel. Jmć Pani Starościney Horodelskiey pre-

11tensyą metiomiąc[?] pretium takową Kontentuie Satysfakcyą że Samey

12Wiel. Jmć Pani Juliannie z Rościszewskich Strutyńskiey Starościney

13Horodel. Potomkom y Jey Sukcessorom Dobra dziedziczne Żorniszcza

14Jakubowkę Troszczę[?] Popowkę Jwanki Hordyowkę[?] Piasoczyn, Sło-

15budkę Uważnicę[?] Klebowę[?] y Jnne Wsie nowo Osiadłe do Dobr Żor-

16niszcz y Piasoczyna w Wwie Bracł. a Powiecie Winn. Sytuowa-

17nych należące Prawem naturalnym Sukcessyi po Domu Piaso-

18czyńskich Osobliwie Wiel. Magdalenie z Piasoczyńskich Fedorowey

19Tyszyny Praprababce Wiel. Jmć Pana Łowcz. Brzyskie Kujaw.

20na Jego iako y na Wiel. Jmć Panią Starościnę Horodelskę spa-

21dłe y Dekretem Sprawiedliwym Przeświet. Trybunału Koronn. Lubel-

22skiego na Województwie Bracł. Roku przeszłego Tysiąc, Siedm-

23set Pięćdziesiąt, Siodmego Dnia Dwudziestego Trzeciego Novem-

24bris z Wiel. Krzewskiemi[?] Stałym przysądzone ze wszystkiemi tych

25Dobr Polami, rolami, Sianożęciami, Lasami, Gajami, Stawa-

26mi Stawkami, Zarzekami Dworyszczami Poddanemi Ciągłe-

27mi y nieciągłemi onych powinnościami Daninami Czynszami

28Dziesięciną Pszczelną Ordami[?] Karczemnemi Browarami y

29wszelkiemi Jntratami dochodami Tytułem Państwem nic na

30siebie nieexcypuiąc ani wymuiąc tak iak zdawna te Dobra

31w swoich Granicach y Obychodach zostawały y ad pns Zostaią

32wiecznemi a nigdy nieodzownemi Czasy daie darowie y Rezy-

33gnuie na Ktoreto Dobra in quam plenissima Juris forma

34przed Aktami Grodu Kijow. na Dniu Dziewiątym Wrześn.

35Roku teraźnieyszego [skreślone: Roku teraźnieyszego] Tysiąc Siedmset Pięćdzie-

36siąt Osmego Wiel. Jmć Pan Łowczy Brzyski Kujawski Donacyą y Kwit

37de pretio niemniey Cessyą Kalkulacyi prowentow branych z Klucza

38Żorniskiego od Urodz. Krzewskich należącey y Procesu na nichże

39otrzymanego na Osobę Wiel. Jmć Pani Julianny Strutyńskiey

40Starościney Horodel. Swoiey rodzoney Siostry Zeznać ma y Doku-

41[kustosz:] menta

k. 123 (skan 0124, strona prawa)

1menta wszelkie do tych Dobr reguluiące y ograniczenia pod Summą

2zwyższą[?] oddać przyrzeka a Wiel. Jmć Pani Starościna Horodelska

3na uspokoienie Sukcessorom niegdy Wiel. Zofii Połowińskiey[?] Ce-

4śnikowey Zakrocz. Summę Trydzieści Dziewięć Tysięcy Złł Polt. aby

5w Swoiey pretensyi ciż Sukcessores Połowinsciani[?] za Część z Sub-

6stancyi Piasoczyńskiey przynależącą przez dwie Komplanacye

7z Wiel. Jmć Panem Łowczym Brzyskim Kujawskim Zawarte byli

8uspokoieni, exnunc wyliczyć do rąk tegoż Wiel. Jmć Pana Łow-

9czego Brzyskie Kujaw. tenetur, do tego długi Jchmć Xięży Jezuitow

10Collegium Lwowskiego y Winnickiego Dobra Żorniszcza y Piasoczyn

11obciążaiące Sama dysponować[?] Wiel. Jmć Pani Starościna Horodel.

12spondet y w Trybunale wszelkie maiąc Staranie y attencyą

13utwierdzaiące Dekreta z Wiel. Krzewskiemi przesztoroczny Dekret

14wyż de actu wyrażony Swoim Sumptem y Kosztem niepretenduiąc

15od Wiel. Jmć Pana Łowczego Brzyskie Kujaw. na expensa otrzymywać

16oraz od Jmpetycyi wszelkiey prawney od tychże Wiel. Krzewskich

17zachodzącey zastępywać obowiązuie się, a do Dobr y Summ Piasoczyń-

18skich w iakimkolwiek Województwie Ziemi y Powiecie in Corpore

19Polski zostaiących więcey należeć nie ma y Jey Potomkowie y Suk-

20cessorowie niepowinni będą, owszem zaszłe o nieważności Donacyi

21w rożnych Grodach Manifesta in spatio niedziel Dwoch Urzędownie

22w Grodzie Krzemien. eliminować y tak Donacyą iakoteż wszelkie

23od Siebie nastąpione Tranzakcye utwierdzić ma Ktore et pnti

24Contractu we wszelkich punktach Klauzulach Kondycyach approbuie

25Konfirmuie gratificuie Onera latentia Piasoczynsciana ieśliby

26się na Dobrach Klucza Żorniskim nad wyż wyrażone Summy Jchmć

27Xięży Jezuitow pokazały te Sam Wiel. Jmć Pan Łowczy Brzyski

28Kujawski spłacać deklaruie się y ten Kontrakt Strony obie przed

29Aktami autentycznemi roborować y we wszystkich onego Punktach

30artykułach y ligamentach z Potomkami y Sukcessorami Swoiemi

31zyścić strzymać pod Zakładem Summy Dwoch Kroć Sto Tysięcy

32Złł Polt. y Szkodami Ziemskiemi Słownie Krom przysięgi całemy

33oszacowanemi zapisuią się Ktoren Zakład y Szkody w czasie zepre-

34ciwienia się w iakowym Punkcie ninieyszego Kontraktu Resignat.

35Forum Ubiquinarium et Trium peremptorium praecipue Trybuna-

36łu Koronn. Lubel. aieżeli day Boże bez Koleia Sądow Kapturowych

37lub iakie natenczas od Rzeplitey uchwalone będą amputatis omni-

38bus quot quot sunt et inveniri possunt Juris beneficijs Sobie y

39Potomkom Swoim ad respondendum naznaczaią przeszyie[?] y dla tym

40[kustosz:] większey

k. 123v (skan 0125, strona lewa, do ok. 1/3)

1większey wiary Wagi y pewności przy uproszonych Wiel. Jchmciów PP.

2Przyiaciołach rękami Swemi ten Resignat. Kontrakt podpisuią Dzia-

3to się w Juskowcach[?] Roku, Tysiąc, Siedmset Pięćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Września Szostego Dnia, U tego Kontraktu per Oblatam po-

5danego podpisy Rąk przy pieczęciach Trzech na laku Czerwonym

6wyrytych temi Słowy Jmieniem Wiel. Jmć Pana Kaietana Rości-

7szewskiego Łowcz. Brzyskie Kujaw. na fundamencie Plenipoten-

8cyi Sobie daney podpisuię Józef Cetys mp Julianna z Rościszew-

9skich Strutyńska (L.S.) Jako proszony Przyiaciel od Obydwoch

10Stron do tego Kontraktu resignationis podpisuię się Michał Bę-

11dowski[?] mp (L.S.) Proszony od Stron Obydwoch Przyiaciel do podpisu

12tego Kontraktu resignationis podpisuię się Felicyan Borsza[?] Dro-

13żewski[?], Jako proszony Przyiaciel do podpisu tego Kontraktu Resigna-

14tionis od Stron Obydwoch podpisuię się Stanisław Brzeziński[?]

15Komornik Graniczny Bracł. (L.S.) Ktory to Kontrakt iak się w Sobie

16ma Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych Grodzkich Winnickich

17iest Jngrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Ł.B.K. / Łowcz. Brzyski Kujaw. – łowczy brzeskokujawski; S.H. / Starościna Horodel. – starościna horodelska; Kontrakt resignationis – kontrakt rezygnacji (wieczystego zrzeczenia się dóbr); binominis – dwojga imion (Jan Antoni); Sędziowie Grodz. Kijowscy Małż. – sędziostwo grodzcy kijowscy (małżonkowie); ad infra peragenda – do dokonania niżej opisanych czynności; Łowcz. Trembowel. – łowczy trembowelski; Donacya – darowizna (formalnie) – tu zbycie praw do części spadku; ex nullo dato et accepto – bez żadnego świadczenia i przyjęcia (tj. bez zapłaty – donacje fikcyjne, nieważne); Manifesta Studendo Justitiae – (zaniesione) manifesty dla dochodzenia sprawiedliwości; pretensya – roszczenie; z Prawa natury spadła – przypadła z prawa naturalnego (dziedziczenia); Dekret Trybunału Koronnego Lubelskiego na Województwie Bracł. – wyrok Trybunału Koronnego w Lublinie z kadencji (rejestru) województwa bracławskiego; Zarzeki – grunty za rzeką; Dworyszcza – siedliska (place dworskie); Poddani ciągli y nieciągli – chłopi z obowiązkiem pańszczyzny sprzężajnej i pieszej; Dziesięcina Pszczelna – dziesięcina z pasiek; Ordy[?] – zapewne „orendy” (arendy) karczemne – dzierżawy karczem; nic nie excypuiąc ani wymuiąc – niczego nie wyłączając ani nie wyjmując; Obychody – obchody (granice obchodzone); ad praesens – obecnie; in quam plenissima Juris forma – w najpełniejszej formie prawnej; Kwit de pretio – pokwitowanie z ceny; Cessya Kalkulacyi prowentow – cesja (przeniesienie) rozliczenia pobranych dochodów; Komplanacya – ugoda; exnunc – od razu, natychmiast; tenetur – jest zobowiązana; spondet – przyrzeka; Jmpetycya – roszczenie, napaść prawna; in Corpore Polski – w całym państwie polskim; et praesenti Contractu … approbuie, Konfirmuie, gratificuie – i niniejszym kontraktem zatwierdza, potwierdza, uznaje; Onera latentia Piasoczinsciana – ukryte ciężary (długi) na majątku po Piasoczyńskich; roborować – zeznać (wpisać) przed aktami; ligamenta – zobowiązania; Zakład – wadium, kara umowna; Szkody Ziemskie krom przysięgi całemy oszacowane – szkody szacowane słowem (bez przysięgi); Forum Ubiquinarium et Trium peremptorium – sąd „wszędzie właściwy” i (termin) trzech dni zawitych; Sądy Kapturowe – sądy w czasie bezkrólewia; amputatis omnibus quot quot sunt et inveniri possunt Juris beneficiis – z odcięciem wszelkich, ilekolwiek ich jest i znaleźć można, dobrodziejstw prawa (środków odwlekających); ad respondendum naznaczaią – wyznaczają do odpowiadania; Komornik Graniczny Bracł. – komornik graniczny bracławski (urzędnik sądu podkomorskiego).

Kontekst i uwagi: genealogia: Kajetan Rościszewski był synem Jana Antoniego i Franciszki z Kitostawskich[?], sędziostwa grodzkich kijowskich, wnukiem Stanisława i Ludwiki z Tyszów[?] Rościszewskich, prawnukiem Michała i Anastazji z Jakuszyńskich[?] Tyszów, praprawnukiem Fedora i Magdaleny z Piasoczyńskich Tyszów – i jako jedyny naturalny sukcesor domu Piasoczyńskich był dziedzicem klucza żorniskiego (Żorniszcze, Jakubówka, Troszcza[?], Popówka, Piasoczyn, Iwanki, Komisarówka[?], Hordyjówka[?], Słobódka, Stepanówka, Uważnica[?], Klebowa[?]) przysądzonego wyrokiem Trybunału Lubelskiego z 23 XI 1757 r. przeciw Krzewskim[?]. Część spadku nabył wcześniej Łukasz Kitostawski[?], łowczy trembowelski, na podstawie donacji (siostry Julianny i sukcesorów Zofii Połowińskiej[?]), które zaskarżono jako fikcyjne. W kontrakcie Kajetan oddaje siostrze Juliannie Strutyńskiej cały klucz żorniski; ona płaci mu 39 000 zł na zaspokojenie sukcesorów Połowińskich, przejmuje długi jezuitów lwowskich i winnickich oraz koszty procesu z Krzewskimi i zrzeka się dalszych pretensji do spadku Piasoczyńskich. Wadium – 200 000 zł. Kontrakt zawarto na podstawie plenipotencji z aktu 147. Data na k. 123v („Pięćdziesiąt Osmego … Września Szostego”) zgodna z plenipotencją z 28 VIII 1758; ten sam kontrakt oblatowano w Kijowie (akt 150). Wiele nazw miejscowych i osobowych odczytano niepewnie (zwłaszcza Kitostawski, Tyszanka, Jakuszyński, Troszcza, Komisarówka, Hordyjówka, Uważnica, Klebowa, Krzewscy, Będowski, Borsza Drożewski, Brzeziński, Juskowce).

Streszczenie

3marca 1768 r. Stanisław Nowicki oblatował w grodzie winnickim kontrakt rezygnacji zawarty 6 września 1758 r. w Juskowcach[?] między Kajetanem Rościszewskim, łowczym brzeskokujawskim (działającym przez pełnomocnika Józefa Cetysa na podstawie plenipotencji z 28 sierpnia 1758 r.), a jego rodzoną siostrą Julianną z Rościszewskich Strutyńską, starościną horodelską. Rościszewski, jedyny naturalny dziedzic domu Piasoczyńskich (po praprababce Magdalenie z Piasoczyńskich Tyszowej), któremu Trybunał Lubelski wyrokiem z 23 listopada 1757 r. przysądził przeciw Krzewskim[?] klucz żorniski w powiecie winnickim (Żorniszcze, Jakubówka, Popówka, Piasoczyn, Iwanki, Słobódka i inne wsie), na zaspokojenie roszczeń siostry do spadku Piasoczyńskich odstąpił jej wieczyście te dobra ze wszystkimi przynależnościami i dochodami; zobowiązał się zeznać donację i kwit przed grodem kijowskim oraz wydać dokumenty. Starościna zobowiązała się wypłacić mu natychmiast 39 000 zł na zaspokojenie sukcesorów Zofii z Rościszewskich Połowińskiej[?], cześnikowej zakroczymskiej, przejąć długi jezuitów lwowskich i winnickich ciążące na Żorniszczach i Piasoczynie, prowadzić własnym kosztem dalszy proces z Krzewskimi, unieważnić w ciągu dwóch tygodni w grodzie krzemienieckim manifesty przeciw wcześniejszym donacjom i nie rościć więcej praw do majątku Piasoczyńskich. Ewentualne ukryte długi ponad sumy jezuickie miał spłacić Rościszewski. Strony zastrzegły wadium 200 000 zł. Kontrakt podpisali Józef Cetys, Julianna Strutyńska oraz świadkowie: Michał Będowski[?], Felicjan Borsza[?] Drożewski[?] i Stanisław Brzeziński[?], komornik graniczny bracławski.

Transkrypcja

k. 123v (skan 0125, strona lewa, od ok. 2/5)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przede-

4mną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn.

5Comparens pthr Urodz. Jan Kopczyński[?] Ten Kwit od Wiel. Pawła Gutowskiego[?] Wiel.

6Antoniemu Gutowskiemu[?] Bratu Swemu rodzonemu ze Summy za połowę Dwo-

7ru postanowiony y odebraney ratione intro Contts ad Acta pntia Castr. Capitt.

8Vinn. per Oblatam podał de tenore tali. Niżey podpisany Zeznaię tym

9Kwitem moim Ktorego takowey Wagi y waloru mieć chcę. Jakobym

10go coram Actis quibusvis authenticis Regni personaliter zeznał. Jż

11Ja maiąc Dwor we Wsi Sabarowce y na części wraz z Bratem moim

12przez pułwę[?] po Sp. Helenie Gutowskiey[?] Matce naszey na nas Jure na-

13turali spadły oraz Dekretem Kompromissarskim przysądzony że zaś te

14należącey bez żadney Exepcyi Jmć Panu Antoniemu Gutowskiemu[?] Bratu

15memu Rodzonemu ustąpiłem y przedałem oraz pretium za ugodą Przy-

16iacielską Złł Polt. Dwieście Pięćdziesiąt odebrałem y zupełnie w Satysfa-

17kcyi za tenże Dwor uspokoiony iestem. Przeto z odebrania zupełney Saty-

18sfakcyi za też połowę Dworu ze wszystkim Obudowaniem Tegoż Jmć Pana

19Antoniego Gutowskiego[?] Brata moiego Kwituię, Cessyą tegoż Dworu poło-

20wy na Osobę Brata moiego zeznać coram Actis authenticis deklaru-

21ię, y obowiązuię się y na to dla lepszey pewności przy podpisach

22Przyiacioł

k. 124 (skan 0125, strona prawa, góra)

1Przyiacioł podpisuię się. Dat. w Sabarowce Die Decima Secunda Novem-

2bris Anno Millesimo Septingentesimo, Sexagesimo, Sexto, U tego

3Kwitu per Oblatam podanego podpisy Rąk temi Słowy, Paweł Gutow-

4ski[?] mp Proszony Przyiaciel do ugody y podpisu tego Kwitu Ręką

5moią własną podpisuię się Jan Kopczyński[?] mp Ktory to Kwit iak

6się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych Grodz. Winn. iest

7Zapisany

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: coram Actis quibusvis authenticis Regni personaliter – osobiście przed jakimikolwiek aktami autentycznymi Królestwa; Jure naturali – prawem naturalnym (dziedziczenia); Dekret Kompromissarski – wyrok sądu polubownego; bez żadney Exepcyi – bez żadnego wyjątku; pretium – cena; Cessya – odstąpienie, zrzeczenie (formalne zeznanie przed aktami); Dat. … Die Decima Secunda Novembris Anno 1766 – dan 12 listopada 1766 roku.

Kontekst i uwagi: kwit należy do serii aktów dotyczących podziału i zbywania części wsi Sabarówka (por. akty 133–136, w których części Sabarówki skupował S. Worcell). Nazwisko braci odczytane niepewnie – Gutowski lub Jutowski; imię matki Helena. Wyraz „pułwę[?]” (połowę?) niepewny; zdanie o należącej części składniowo niejasne także w oryginale. Kopczyński występuje jako oblatujący i jako przyjaciel podpisujący kwit.

Streszczenie

3marca 1768 r. Jan Kopczyński[?] oblatował w grodzie winnickim kwit wystawiony 12 listopada 1766 r. w Sabarówce przez Pawła Gutowskiego[?] dla jego rodzonego brata Antoniego. Paweł zeznał, że dwór we wsi Sabarówka, który wraz z bratem odziedziczyli po połowie po zmarłej matce Helenie Gutowskiej[?] i który został im przysądzony wyrokiem sądu polubownego, w swojej połowie odstąpił i sprzedał bratu Antoniemu za 250 zł polskich, ustalonych przyjacielską ugodą. Kwitował brata z otrzymania całej sumy za połowę dworu wraz z zabudowaniami i zobowiązał się zeznać cesję tej połowy przed aktami. Kwit podpisali Paweł Gutowski[?] i jako przyjaciel Jan Kopczyński[?].

Transkrypcja

k. 124 (skan 0125, strona prawa, od ok. 1/5)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim

5Winn. Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Stanisław Nowicki Ten Extrakt z Gro-

6du Kijowskiego autentycznie wydany z wpisaniem w nim Roboracyi Kontra-

7ktu Resignationis między Wiel. Rościszewskim Ł.B.K. a JWiel. Strutyńską

8Starościną Horodel. o Dobra Klucz Żorniski Zawartego ratione Jntro Conten-

9torum ad Acta pntia Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał de tenore

10tali. Wypis z Xiąg Grodzkich Województwa Kijowskiego Roku Tysiąc Siedm-

11set Pięćdziesiąt Osmego Miesiąca Septembris Dziewiątego Dnia

12Na Urzędzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mci Żytomierzu przede-

13mną Mikołajem Kaleńskim Namiesnikiem pro tunc Grodzkim

14Generału Wwa Kijow. y Xięgami ninieyszemi Grodzkiemi Kijowskiemi

15Comparens pthr Wiel. Jmć Pan Kaietan na Chodorkowszczyźnie y Władowsz-

16czyźnie Rościszewski Łowczy Brzyski Kujawski Zdrowy będąc na ciele

17y umyśle odstąpiwszy Swey własney należney Ziemskiey Jurysdy-

18kcyi Prawa Forum Powiatu y Wwa a pod ten Akt dobrowolnego

19Zeznania Swego całe się poddaiąc y Jnkorporuiąc iawnie ustnie

20y dobrowolnie Zeznał Jż Wiel. Zeznawaiący Kontrakt Resigna-

21tionis Jmieniem Swoim przez Urodz. Jmć Pana Józefa Cetysa

22zadaną od siebie Specyalną Plenipotencyą z Wiel. Jmć Panią Julianną

23z Rościszewskich Strutyńską Starościną Horodel. Siostrą Swoią

24rodzoną Sub Die Sexta Septembris Anno pnti Millesimo

25Septingentesimo Quinquagesimo Octavo, w Juskowcach[?]

26o Dobra Żorniszcze Jakubenki[?], Troszcze[?], Popowkę, Jwanki, Komis-

27sarowkę, Hordyiowkę, Klonowe[?], Smarkałowkę[?], Wrześniawice[?], Stepa-

28nowkę, Piaszczyn, y wszystkie przyległe, y należące Wsie Słobody

29y Uroczyska do Dobr Żorniszcz y Piaszczyna w Wwie Bracł. a Powiecie

30Winn.

k. 124v (skan 0126, strona lewa, do ok. 1/3)

1Winn. leżące Spisany y Ręką Tegoż Urodz. Jmci Pana Józefa Ce-

2tysa Jmieniem Wiel. Zeznawaiącego, oraz przez Wiel. Jeymć

3Panią Juliannę Strutyńską Starościnę Horodel. y Wiel. Jchmciów

4Panow Przyiacioł podpisany, z Zakładem Dwoch Kroć Sto Tysięcy

5Złł Polt. y Szkodami Ziemskiemi z twierdzony we wszystkich

6onego Punktach Klauzulach, Kondycyach y Ligamentach

7roboruie, Ratyfikuie, y Konfirmuie. Praesentis Recognitionis

8vigore Kaietan Rościszewski mp. Z ktorych Xiąg y ten Wy-

9pis pod Pieczęcią Grodzką Kijowską iest wydany pisany w Mie-

10ście Jego Krolewskiey Mci Żytomierzu u tego Extraktu per Obla-

11tam podanego Lekta y Korrekta przy Pieczęci Grodu tameyszego

12temi Słowy Legit cum Actis Piotrowski mmc[?] Correxit Jaszczycki[?]

13(L.S.) Ktory to Extrakt iak się w Sobie ma do Xiąg ninieyszych

14Grodz. Winn. iest Słowo w Słowo Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Roboracya – zeznanie (uprawomocnienie) dokumentu przed aktami; Ł.B.K. – łowczy brzeskokujawski; S.H. – starościna horodelska; Namiesnik pro tunc Grodzki Generału Wwa Kijowskiego – ówczesny namiestnik grodzki generału (starosty generalnego) województwa kijowskiego; Gród kijowski urzędował w Żytomierzu (Kijów był od 1667 r. poza granicami Rzeczypospolitej); odstąpiwszy Swey własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wwa – zrzekłszy się właściwego mu sądu ziemskiego swego powiatu i województwa (formuła pozwalająca zeznać akt w obcym grodzie); Jnkorporować się – poddać się (jurysdykcji); Sub Die Sexta Septembris Anno praesenti 1758 – pod dniem 6 września roku bieżącego 1758; Słobody y Uroczyska – osady na wolnizną i pustkowia; Zakład – wadium; roboruie, Ratyfikuie, y Konfirmuie – zeznaje, zatwierdza i potwierdza; Praesentis Recognitionis vigore – mocą niniejszego zeznania; Legit cum Actis … Correxit … – czytał z aktami … poprawił …; L.S. – miejsce pieczęci.

Kontekst i uwagi: akt uzupełnia akty 147 (plenipotencja) i 148 (kontrakt rezygnacji z 6 IX 1758): trzy dni po zawarciu kontraktu Kajetan Rościszewski osobiście zeznał go i zatwierdził w grodzie kijowskim w Żytomierzu. Wykaz wsi klucza różni się nieco od wersji w akcie 148 (Jakubenki[?] zamiast Jakubówki, Klonowe[?], Smarkałówka[?], Wrześniawice[?] / Uważnica[?], Piaszczyn obok Piasoczyna) – są to zapewne te same osady w innym zapisie; odczyty niepewne. Nazwiska urzędników (Piotrowski, Jaszczycki) odczytane niepewnie.

Streszczenie

3marca 1768 r. Stanisław Nowicki oblatował w grodzie winnickim wypis z ksiąg grodzkich województwa kijowskiego. Wynika z niego, że 9 września 1758 r. w Żytomierzu, przed Mikołajem Kaleńskim, namiestnikiem grodzkim, Kajetan Rościszewski z Chodorkowszczyzny i Władowszczyzny, łowczy brzeskokujawski, poddając się jurysdykcji grodu kijowskiego, osobiście zeznał, zatwierdził i potwierdził we wszystkich punktach kontrakt rezygnacji zawarty w jego imieniu przez pełnomocnika Józefa Cetysa 6 września 1758 r. w Juskowcach[?] z jego rodzoną siostrą Julianną z Rościszewskich Strutyńską, starościną horodelską, o dobra Żorniszcze, Jakubenki[?], Popówkę, Iwanki, Komisarówkę, Hordyjówkę, Stepanówkę, Piaszczyn i inne wsie, słobody i uroczyska klucza żorniskiego i piaszczyńskiego w powiecie winnickim województwa bracławskiego, z wadium 200 000 zł.

Transkrypcja

k. 124v (skan 0126, strona lewa, od ok. 2/5)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn. y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim

5Winn. Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Stanisław Nowicki Ten Extrakt z

6Grodu Krzemienieckiego z wpisaniem w nim Roboracyi Kontraktu

7między Wiel. Rościszewskim Ł.B.K. z iedney a JWiel. Strutyńską

8S.H. z drugiey Strony o Klucz Żorniski Zawartego ratione intro

9Contt ad Acta pntia Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał de te-

10nore tali. Wypis z Xiąg Grodzkich Krzemienieckich Roku Tysiąc, Siedm-

11set Pięćdziesiąt Osmego Miesiąca Septembris Siodmego Dnia

12Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Krzemieniecki-

13mi y przedemną Piotrem Antonim Jodłowskim[?] Subdelega-

14tem Przysięgłym Grodzkim Krzemien. pro tunc Namiesnikiem Bur-

15grabstwa Krzemienieckiego Comparens pthr Wiel. Jmć Pani Julianna

16z Rościszewskich Strutyńska Starościna Horodelska Zdrowa będąc na

17ciele y Umyśle odstąpiwszy Swey własney należney Ziemskiey

18Jurysdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wwa a pod ten Akt dobro-

19wolnego Zeznania Swego całe się poddaiąc y Jnkorporuiąc Jawnie

20ustnie y dobrowolnie Zeznała Jż Wiel. Zeznawaiąca Kontrakt Re-

21signationis Sub Die Sexta Septembris Anno Millesimo, Septin-

22gentesimo Quinquagesimo Octavo w Juskowcach[?] między Wiel.

23Jmć Panem Kaietanem na Chodorkowszczyźnie Rościszewskim

24[kustosz:] Łowczym

k. 125 (skan 0126, strona prawa, góra)

1Łowczym Brzyskim przez Urodz. Jmci Pana Józefa Cetysa zadaną

2specyalną Plenipotencyą o Dobra Klucz Żorniski w Wwie Bracł.

3a Powiecie Winnickim leżący a Wiel. Zeznawaiącą spisany

4y własnemi Rękami Stron y Wiel. Jchmciów Panów Przyia-

5cioł podpisany z Zakładem Summy Dwoch Kroć Sto Tysięcy

6Złł Polt. y Szkodami Ziemskiemi utwierdzony we wszystkich onego

7Punktach Klauzulach Kondycyach y Ligamentach roboruie Raty-

8fikuie y Konfirmuie praesentis Recognit. vigore ad id benevole acce-

9dente Julianna z Rościszewskich Strutyńska z Ktorych Xiąg

10y ten Wypis pod Pieczęcią Grodzką Krzemieniecką iest wy-

11dany pisany w Krzemieńcu u tego Extraktu per Oblatam

12podanego Lekta y Korrekta przy pieczęci Grodu tameyszego

13temi Słowy Legi Trzeczyński[?] mp Correxi Karwowski[?] mp (L.S.)

14Ktory to Extrakt iak się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg ninie-

15yszych Grodzkich Winnickich iest Zapisany

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Ł.B.K. – łowczy brzeskokujawski; S.H. – starościna horodelska; Roboracya – zeznanie (uprawomocnienie) aktu przed urzędem; Subdelegat Przysięgły Grodzki Krzemieniecki pro tunc Namiesnik Burgrabstwa – zaprzysiężony subdelegat grodu krzemienieckiego, ówcześnie namiestnik burgrabstwa; odstąpiwszy … Ziemskiey Jurysdykcyi … – zrzekłszy się sądu właściwego (formuła pozwalająca zeznać akt w obcym grodzie); Sub Die Sexta Septembris Anno 1758 – pod dniem 6 września 1758; Zakład – wadium; roboruie, Ratyfikuie y Konfirmuie praesentis Recognitionis vigore – zeznaje, zatwierdza i potwierdza mocą niniejszego zeznania; ad id benevole accedente – przystępując do tego dobrowolnie; Legi … Correxi … – czytałem … poprawiłem …; L.S. – miejsce pieczęci.

Kontekst i uwagi: równoległe do aktu 150 zeznanie drugiej strony kontraktu z aktu 148: Julianna Strutyńska zeznała go w Krzemieńcu 7 IX 1758, dzień po zawarciu, Kajetan Rościszewski – w Żytomierzu 9 IX 1758. Nazwiska urzędników krzemienieckich (Jodłowski, Trzeczyński, Karwowski) odczytane niepewnie.

Streszczenie

3marca 1768 r. Stanisław Nowicki oblatował w grodzie winnickim wypis z ksiąg grodu krzemienieckiego. Wynika z niego, że 7 września 1758 r. w Krzemieńcu, przed Piotrem Antonim Jodłowskim[?], subdelegatem i namiestnikiem burgrabstwa krzemienieckiego, Julianna z Rościszewskich Strutyńska, starościna horodelska, poddając się jurysdykcji tego grodu, dobrowolnie zeznała, zatwierdziła i potwierdziła we wszystkich punktach kontrakt rezygnacji zawarty 6 września 1758 r. w Juskowcach[?] z jej bratem Kajetanem Rościszewskim, łowczym brzeskokujawskim (działającym przez pełnomocnika Józefa Cetysa), o klucz żorniski w powiecie winnickim województwa bracławskiego, z wadium 200 000 zł.

Transkrypcja

k. 125 (skan 0126, strona prawa, od ok. 1/3)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Trzeciego Dnia,

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y prze-

4demną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa

5Grodzkim Winnickim Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Stanisław Nowicki

6Ten Oryginał Donationis Zapisu od Wiel. Rościszewskiego Ł.B.K.

7in rem et personam JWiel. Strutyńskiey Stey Horodel. w Grodzie

8Żytomirskim Zeznany ratione Jntro Contt ad Acta pntia Castr. Capitt.

9Vinn. per Oblatam podał de tenore tali. Ja Kajetan na Chodorkow-

10szczyźnie y Władowszczyźnie Rościszewski Łowczy Brzeski Kujawski

11Syn Wiel. niegdy Jana y Franciszki z Kitostawskich[?] Rościszew-

12skich Sędziów Grodz. Kijow. Małż. Wnuk zaś Wiel. Stanisława

13y Ludowiki Tyszanki Rościszewskich Małż. a Prawnuk niegdy

14Wiel. Michała y Wiel. Fedora y Magdaleny z Piasoczyńskich

15Tyszów Małż. Domu Piasoczyńskich iedyny y naturalny Sukcessor

16a Dobr Wsiow Żorniszcz, Jakubowki Troszczy Jwanki Popowki Pia-

17soczyna Hordyiowki, Komisarowki, Słobudki, Stepanowki Wiązowicy[?]

18Hłuchowy[?] y Jnnych nowo Osiadłych Wsi do Klucza Żorniskiego

19y Wsi Piasoczyna należących podiakimkolwiek nazwiskiem

20będących w Wwie Bracł. a Powiecie Winnickim Sytuowanych Dziedzic

21Zdrowy będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy Swey własney należney

22Ziemskiey Jurisdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wwa a pod

23[kustosz:] ten

k. 125v (skan 0127, strona lewa)

1Ten Zapis perpetuae Donationis Jego niżey wyrażone Klauzuly Kondy-

2cye y Ligamenta całe się z Dobrami Potomkami y Sukcessorami

3moiemi poddaiąc y wcielaiąc, iawnie, ustnie, y dobrowolnie Zeznawam,

4Jż Ja Zeznawaiący maiąc wolność z Prawa pospolitego Dobra-

5mi Swemi własnemi iako chcieć rządzić Szafować dyspono-

6wać, Komu chcieć dać, darować y ku nay lepszemu pożytkowi

7moiemu obrocić, niebędąc od nikogo namowiony owszem nara-

8dziwszy się bliskich Krewnych y Przyiacioł Swoich, uważąc

9w tym Dobrą moię zdrowego rozsądku y własney woli moiey

10Wiel. Jmć Pani Juliannie z Rościszewskich Strutyńskiey Stey

11Horodel. Siestrze moiey rodzoney Dobra moie Dziedziczne Żor-

12niszcza, Jakubowkę Troszczę, Jwanki, Piasoczyn, Popowkę, Hor-

13dyiowkę, Komissarowkę, Słobudkę, Stepanowkę Wiązowice[?] Hłu-

14chowe[?] y Jnne nowo Osiadłe Wsie y Uroczyska do Dobr Żorniszcz

15y Piasoczyna należące podiakimkolwiek nazwiskiem będące w Wwie

16Bracł. a Powiecie Winnickim Sytuowane na mnie Zeznawaiącego

17po JWiel. Piasoczyńskich Osobliwie Wiel. Magdalenie z Piasoczyń-

18skich Fedorowey Tyszyney Praprababce moiey Prawem naturalney

19Sukcessyi spadłe y Dekretem Sprawiedliwym Przeświet. Try-

20bunału Koronn. Lubel. Roku przeszłego Tysiąc, Siedmset, Pięć-

21dziesiąt Siodmego Miesiąca Novembris Dwudziestego Trzeciego

22Dnia na Wwie Bracł. z Wiel. Krzewskiemi Stałym przysądzo-

23ne ze wszystkiemi tych Dobr attynencyami, pertynencyami polami

24rolami Sianożęciami, Lasami, Gaiami, Stawami, Stawkami, Uroczyska-

25mi Słobodami, Zamkami, Dworami, Poddanemi Ciągłemi y nieciągłe-

26mi Onych powinnościami Daninami Czynszami, Dziesięciną Pszczelną,

27Arędą, Karczemną, Browarami Jntratami dochodami nic na siebie y

28Sukcessorow moich nieexcypuiąc, ani wymuiąc ze wszystkim Tytułem

29Państwem tak iako te Dobra zdawna w Swoich Granicach y Obcho-

30dzie zostawały y ad pns Zostaią, tak aby mianowane nie

31mianowanemu, a niemianowane mianowanemu w niczym nie

32ubliżało daię daruię y na wieczne a nigdy nieodzowne Czasy rezy-

33gnuię wolney exnunc przez Woźnego y Dwoch Szlachty w też Dobra

34Klucz Żorniski y Wieś Piasoczyn z attynencyami dopuszczam Wiel.

35Jmci Paniey Starościney Horodelskiey Jntromissyi, Ktorey ani Sam przez się

36ani przez Subordynowane Osoby bronić y wzbraniać niepowinien owszem od

37wszelkich Jmpedymentow prawnych y nieprawnych od kogokolwiek o te

38Dobra Zachodzących tueri et evincere Zapisuię się Wolno tedy będzie Wiel. Jmci

39Pani Starościnie Horodel. y Jey Potomkom y Sukcessorom Dobrami wyż wyrażone-

40mi iako Swoiemi własnemi przezemnie teraz rezygnowanemi rządzić Sza-

41fować dysponować, Komu chcieć dać darować, a Ja Zeznawaiący żadnego

42[kustosz:] do tych

k. 126 (skan 0127, strona prawa, do ok. 2/3)

1do tych Dobr rekursu regressu mieć niemam a pomnie Potomkowie y Sukcesso-

2rowie moi niepowinni będą y to wszystko pod Szkodami Ziemskiemi Zyścić strzymać

3obowiązuię się, o ktore Szkody w czasie sprzeciwienia się w iakowym punkcie ninie-

4yszego Dobrowolnego Zapisu moiego Forum Ubiquinarium et Terminum peremp-

5torium praecipue Trybunału Koronn. Lubel. a uchoway Boże bez Krolewia Sądow

6Kapturowych lub iakie natenczas od Rzpltey uchwalone amputatis omnibus

7quot quot sunt Juris beneficiis Sobie Potomkom y Sukcessorom moim

8ad respondendum naznaczam przyszyie[?] y na to dla tym większey wia-

9ry wagi y pewności ten moy dobrowolny Zapis perpetuae Donationis przy

10podpisach uproszonych Wiel. Jchmciów Panów Przyiacioł Ręką moią

11własną podpisuię. Działo się w Żytomierzu Roku Tysiąc, Siedmset, Pięćdzie-

12siąt, Osmego, Miesiąca Września Dziewiątego Dnia u tego Oryginału

13Donacyi z Suscepta Grodu Żytomir. Kijow. podpisy Rąk przy pieczęciach

14Czterech na Laku Czerwonym wyciśnionych temi Słowy Kaietan Rościszew-

15ski mp (L.S.) Proszony Przyiaciel do tey Donacyi podpisuię się W. Kn.[?] Po-

16tocki (L.S.) proszony Przyiaciel podpisuię się Józef Stecki Str. Dowsk.[?] (L.S.)

17Proszony Przyiaciel od Wiel. Jmć Pana Łowcz. Brzeskie Kujawskie do tey

18Donacyi ręką mą własną podpisuię się Antoni Dadźbog Kamieński mmc

19(L.S.) Suscepta zaś Grodu Kijowskiego temi Słowy Anno Millesimo Se-

20ptingentesimo Quinquagesimo Octavo Die Nona Septembris Comparens

21pthr Wiel. Jmć Pan Kaietan Rościszewski Łowcz. Brzeski Kujaw. Ten Za-

22pis Donationis od Siebie Zeznawaiącego in rem et Personam Wiel. Strutyń-

23skiey Starościney Horodel. dany y służący z podpisem ręki Swey własney

24tudzież z podpisami Rąk Jchmciów Panów Przyiacioł przy pieczęciach na La-

25ku Czerwonym przyciśnionych ratione intro contt coram Actis pntibus

26Castr. Kijovien. Stanowszy libere ac benevole Zeznał przyiętem Miko-

27łay Kaleński N. pro tunc Grod. Gnłu Wwa Kijow. mp Jnductum ad

28Acta. Ktory to Oryginał tak iak się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg

29ninieyszych Grodz. Winn. iest zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Ł.B.K. – łowczy brzeskokujawski; S.H. / Stey Horodel. – starościna horodelska; in rem et personam – na rzecz i osobę; Zapis perpetuae Donationis – zapis wieczystej darowizny; uważąc w tym Dobrą moię – mając na względzie swoje dobro; mianowane niemianowanemu, a niemianowane mianowanemu w niczym nie ubliżało – formuła: to, co wymienione, nie uchybia niewymienionemu i odwrotnie (darowizna obejmuje wszystko); exnunc – od zaraz; Jntromissya – wwiązanie w posiadanie (przez woźnego i dwóch szlachciców); Subordynowane Osoby – osoby podstawione; tueri et evincere – bronić i zastępować (przed roszczeniami osób trzecich, ewikcja); rekurs, regres – prawo powrotu, odwołania; Forum Ubiquinarium et Terminum peremptorium – sąd wszędzie właściwy i termin zawity; Krolewie – bezkrólewie; Sądy Kapturowe – sądy w czasie bezkrólewia; amputatis omnibus quot quot sunt Juris beneficiis – z odcięciem wszelkich dobrodziejstw prawa; ad respondendum – do odpowiadania; Suscepta – adnotacja o przyjęciu do akt; Anno 1758 Die Nona Septembris Comparens personaliter … coram Actis praesentibus Castrensibus Kijoviensibus Stanowszy libere ac benevole Zeznał – roku 1758 dnia 9 września stawiwszy się osobiście przed niniejszymi aktami grodzkimi kijowskimi, swobodnie i dobrowolnie zeznał; N. pro tunc Grod. Gnłu Wwa Kijow. – ówczesny namiestnik grodzki generału województwa kijowskiego; Jnductum ad Acta – wpisano do akt; mmc / mppria – ręką własną; L.S. – miejsce pieczęci.

Kontekst i uwagi: donacja jest czwartym dokumentem przeniesienia klucza żorniskiego na Juliannę Strutyńską (akty 147–152); Rościszewski zgodnie z kontraktem z 6 IX 1758 (akt 148) zeznał ją w grodzie kijowskim w Żytomierzu 9 IX 1758 r., równocześnie z roboracją kontraktu (akt 150). Lista wsi w tym akcie: Żorniszcze, Jakubówka, Troszcza[?], Iwanki, Piasoczyn, Popówka, Hordyjówka, Komisarówka, Słobódka, Stepanówka, Wiązowica[?], Hłuchowa[?] – pozwala skorygować odczyty z aktu 148 (Uważnica[?] = zapewne Wiązowica, Klebowa[?] = zapewne Hłuchowa) i 150 (Wrześniawice[?], Klonowe[?]). Odczyty niepewne: Kitostawski, Wiązowica, Hłuchowa, podpis „W. Kn.[?] Potocki” (w akcie 153 ten sam podpis), „Józef Stecki Str. Dowsk.[?]”, Dzielski (lectum).

Streszczenie

3marca 1768 r. Stanisław Nowicki oblatował w grodzie winnickim oryginał zapisu wieczystej darowizny, który Kajetan Rościszewski z Chodorkowszczyzny i Władowszczyzny, łowczy brzeskokujawski – jedyny naturalny dziedzic domu Piasoczyńskich po praprababce Magdalenie z Piasoczyńskich Tyszowej – zeznał 9 września 1758 r. w Żytomierzu przed grodem kijowskim. Rościszewski, z własnej woli i po naradzie z krewnymi i przyjaciółmi, darował wieczyście swej rodzonej siostrze Juliannie z Rościszewskich Strutyńskiej, starościnie horodelskiej, dziedziczne dobra klucza żorniskiego i wieś Piasoczyn (Żorniszcze, Jakubówkę, Troszczę[?], Iwanki, Piasoczyn, Popówkę, Hordyjówkę, Komisarówkę, Słobódkę, Stepanówkę, Wiązowicę[?], Hłuchowę[?] i inne nowo osiadłe wsie i uroczyska) w powiecie winnickim województwa bracławskiego, przysądzone mu wyrokiem Trybunału Lubelskiego z 23 listopada 1757 r. przeciw Krzewskim, ze wszystkimi przynależnościami, poddanymi, dochodami i prawami, niczego nie wyłączając. Pozwolił na natychmiastową intromisję przez woźnego i dwóch szlachciców, zobowiązał się bronić obdarowanej przed wszelkimi roszczeniami i zrzekł się dla siebie i potomków wszelkiego prawa powrotu, pod rygorem szkód i jurysdykcji Trybunału Lubelskiego. Zapis podpisali jako przyjaciele m.in. Józef Stecki i Antoni Dadźbóg Kamieński; przyjął go do akt Mikołaj Kaleński, namiestnik grodzki kijowski.

Transkrypcja

k. 126 (skan 0127, strona prawa, dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną Janem

4Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Comparens pthr

5Urodz. Jmć Pan Stanisław Nowicki Ten Zapis Quietationis de persoluto pretio

6od Wiel. Rościszewskiego Ł.B.K. in rem JW. Strutyńskiey Stey Horodelskiey

7w Grodzie Kijowskim Zeznany z Susceptą Grodu Kijow. ratione Jntro Contentor.

8ad Acta pntia Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał de tenore tali. Ja Kajetan

9na Chodorkowszczyźnie Rościszewski Łowczy Brzeski Kujawski Syn Wielmo-

10żnego niegdy Jana Antoniego binominis y Franciszki z Kitostawskich[?]

11[kustosz:] Rościszewskich

k. 126v (skan 0128, strona lewa)

1Rościszewskich Sędziów Grod. Kijow. Małż. zaś Wnuk Wiel. Stanisława

2y Ludowiki Tyszanki itidem Małżonków, a Prawnuk Wiel. Micha-

3ła y Anastazyi z Jakuszyńskich[?] Tyszów, a zaś Praprawnuk

4Wiel. Fedora y Magdaleny z Piasoczyńskich Tyszów

5Małż. naturalny y iedyny Domu Piasoczyńskich Suk-

6cessor Zdrowy będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy Swey

7[nad wierszem:] należney

8własney Ziemskiey Jurysdykcyi Prawa Forum Powiatu

9y Wwa a pod ten dobrowolny Zapis Quietationis y

10Jego Ligamenta niżey wyrażone całe się poddaię

11y inkorporuię, iawnie y dobrowolnie Zeznawam

12Jż Ja Zeznawaiący ad mentem Kontraktu resignatio-

13nis z Wiel. Jmć Panią Julianną z Rościszewskich

14Strutyńską Starościną Horodelską w Juskowcach[?]

15Die Sexta Septembris Anno pnti Millesimo Sep-

16tingentesimo Quinquagesimo Octavo Dobra Żor-

17niszcze, Troszcze[?], Jakubowkę, Piasoczyn, Komisa-

18rowkę, Hordyowkę, Stepanowkę, Jwanki, Popow-

19kę, Słobudkę, Wiązowicę[?], Hłuchowę[?] y Jnne Wsie

20nowo osiadłe do Dobr Żorniszcz y Piasoczyna należące pod

21iakimkolwiek nazwiskiem będące w Wwie Bracł. a Powiecie

22Winn. Zostaiące po JW. Piasoczyńskich Antecessorach moich Oso-

23bliwie Wiel. Magdalenie z Piasoczyńskich Fedorowey Tyszyny

24Praprababce moiey Jure naturalis Successionis spadłe y Dekre-

25tem Trybun. Koronn. Lubel. Anno Elapso Millesimo Septingen-

26tesimo Quinquagesimo Septimo Die Vigesima Tertia Novem-

27bris na Wwie Bracł. ferowanym mnie przysądzone Zawarte-

28go pomiędzy Constitutas[?] od Wiel. Jmć Pani Julianny Strutyńskiey

29Stey Horodel. zupełnie odebrawszy z nastąpioney podług tegoż

30Kontraktu resignationis mnie punktualney Satysfakcyi per-

31petuis Kwituię temporibus Drogę do upomnienia się oKż

32Satysfakcyą mnie Potomkom y Sukcessorom moim zagradzam

33y wieczny wkładam milczenie, co wszystko zyścić strzymać

34pod Zakładem Dwoch Kroć Sto Tysięcy Złł Polt. y Szkodami

35Ziemskiemi Słownie krom Przysięgi Ciełemy[?] Szacowanemi

36zapisuię się o ktory Zakład y Szkody w Czasie sprzeciwienia się

37[kustosz:] w iakowym

k. 127 (skan 0128, strona prawa, do ok. 2/3)

1w iakowym Punkcie ninieyszego Zapisu moiego Quietationis

2Forum Ubiquinarium et Terminum peremptorium praecipue Trybunału

3Koronnego Lubel. a uchoway Boże bez Krolewia Sądow Kapturowych

4lub iakie na ten czas od Rzeczypltey uchwalone będą mnie y Potom-

5kom moim do odpowiadania amputatis omnibus quot quot sunt

6Juris beneficiis naznaczam y na to ten moy Dobrowolny Zapis Quie-

7tationis przy uproszeniu Wiel. Jchmciów PP. Przyiacioł ręką

8moią własną podpisuię Działo się w Żytomierzu Dnia Dziewią-

9tego Września Roku Tysiąc Siedmset Pięćdziesiątego Osmego

10u tego Zapisu Quietationis per Oblatam podanego Suscepta Grodu

11Kijowskiego y podpisy rąk w te Słowa Kaietan Rościszewski mp

12Proszony Przyiaciel do tego Kwitu podpisuię się W. Kn.[?] Potocki[?] mp

13Proszony Przyiaciel podpisuię się Józef Stecki Str. Dowsk.[?] Anno

14Millesimo Septingentesimo Quinquagesimo Octavo Die Decima Octava

15Septembris Comparens pthr Wiel. Jmć Pan Kaietan na Chodorkowie[?]

16Rościszewski Łow. Brzeskie Kujawskiego Ten Zapis Quietationis

17od Siebie Zeznawaiącego in rem et Personam Wiel. Julianny z Ro-

18ściszewskich Strutyńskiey Stey Horodel. z podpisem ręki Swoiey

19własney przy Pieczęci Zwykłey na Laku Czerwonym przyciśnionej

20tudzież z podpisami rąk Wiel. Jchmciów Panow Przyiacioł także

21przy Pieczęciach przyciśnionych dany y służący ratione Contento-

22rum ad Acta pntia Castr. Kijovien. podawszy libere ac benevole zeznał

23przyiąłem Kazimierz Antoni z T. Trypolski Łow. Barsk. Burgrabia

24Grod. Wwa Kijow. mppria Jnductum ad Acta Castr. Kijovien. Ktory to Za-

25pis tak się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych Grodz.

26Winn. iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Ł.B.K. – łowczy brzeskokujawski; S.H. / Stey Horodel. – starościna horodelska; Zapis Quietationis de persoluto pretio – zapis kwitu z zapłaconej ceny; binominis – dwojga imion; itidem – również; inkorporuię się – poddaję się (jurysdykcji); ad mentem Kontraktu resignationis – zgodnie z intencją (postanowieniami) kontraktu rezygnacji; Die Sexta Septembris Anno praesenti 1758 – 6 września roku bieżącego 1758; Jure naturalis Successionis – prawem naturalnego dziedziczenia; Anno Elapso … Die Vigesima Tertia Novembris – w roku ubiegłym 1757 dnia 23 listopada; perpetuis Kwituię temporibus – kwituję na wieczne czasy; Drogę do upomnienia się … zagradzam y wieczny wkładam milczenie – zamykam drogę dochodzenia i nakładam wieczne milczenie; Zakład – wadium; Forum Ubiquinarium et Terminum peremptorium – sąd wszędzie właściwy i termin zawity; amputatis omnibus quot quot sunt Juris beneficiis – z odcięciem wszelkich dobrodziejstw prawa; Anno 1758 Die Decima Octava Septembris Comparens personaliter … ad Acta praesentia Castrensia Kijoviensia podawszy libere ac benevole zeznał – roku 1758 dnia 18 września stawiwszy się osobiście … podał do niniejszych akt grodzkich kijowskich i swobodnie a dobrowolnie zeznał; Burgrabia Grod. Wwa Kijow. – burgrabia grodzki województwa kijowskiego; Jnductum ad Acta Castr. Kijovien. – wpisano do akt grodzkich kijowskich.

Kontekst i uwagi: piąty dokument z serii przeniesienia klucza żorniskiego na Juliannę Strutyńską (akty 147–153). Kwit wystawiono w Żytomierzu 9 IX 1758 r. (tego samego dnia co donację, akt 152), a zeznano w grodzie kijowskim 18 IX 1758 r. Strony k. 126v pisane inną, mniej wprawną ręką; wiele wyrazów odczytano z trudem (m.in. „Zawartego pomiędzy Constitutas[?]”, „oKż”, „Ciełemy[?]”). Podpisy „W. Kn.[?] Potocki[?]” i „Józef Stecki Str. Dowsk.[?]” jak w akcie 152; burgrabia kijowski – Kazimierz Antoni z Trypola Trypolski, łowczy barski (pełne brzmienie w akcie 154).

Streszczenie

3marca 1768 r. Stanisław Nowicki oblatował w grodzie winnickim zapis kwitu, który Kajetan Rościszewski, łowczy brzeskokujawski, jedyny naturalny sukcesor domu Piasoczyńskich, wystawił 9 września 1758 r. w Żytomierzu i zeznał 18 września 1758 r. w grodzie kijowskim. Rościszewski oświadczył, że otrzymał od siostry Julianny z Rościszewskich Strutyńskiej, starościny horodelskiej, punktualnie całą zapłatę należną mu według kontraktu rezygnacji z 6 września 1758 r. za dobra klucza żorniskiego i Piasoczyn (Żorniszcze, Troszczę[?], Jakubówkę, Piasoczyn, Komisarówkę, Hordyjówkę, Stepanówkę, Iwanki, Popówkę, Słobódkę, Wiązowicę[?], Hłuchowę[?] i inne nowo osiadłe wsie) w powiecie winnickim, odziedziczone po Piasoczyńskich i przysądzone mu wyrokiem Trybunału Lubelskiego z 23 listopada 1757 r. Kwitował ją na wieczne czasy, zamykając sobie i potomkom drogę do dalszych roszczeń, pod wadium 200 000 zł i jurysdykcją Trybunału Lubelskiego. Kwit podpisali jako przyjaciele W. Potocki[?] i Józef Stecki; przyjął go burgrabia grodzki kijowski Kazimierz Antoni Trypolski.

Transkrypcja

k. 127 (skan 0128, strona prawa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim

5Winnickim, Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Stanisław Nowicki Ten Extrakt

6z Grodu Kijow. autentycznie wydany z wpisaniem w nim Zapisu Cessio-

7nis una cum Quietatione od Wiel. Rościszewskiego Ł.B.K. in rem et

8personam JWiel. Strutyńskiey Stey Horod. ratione Jntro Contentor.

9[kustosz:] ad Acta

k. 127v (skan 0129, strona lewa)

1ad Acta Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał de tenore tali. Wypis z

2Xiąg Grodzkich Województwa Kijow. Roku Tysiąc Siedmset, Pięćdzie-

3siątego Osmego Miesiąca Septembris Osmnastego Dnia. Na Urzę-

4dzie Grodzkim w Mieście Jego Krolewskiey Mości Żytomierzu przede-

5mną Kazimierzem Antonim z Trypola Trypolskim Łowczym Barskim

6Burgrabią Grodzkim Generału Województwa Kijow. y Xięgami ni-

7nieyszemi Grodzkiemi Kijow. Comparens pthr Wiel. Jmć Pan Kaietan

8na Chodorkowszczyźnie y Władowszczyźnie Rościszewski Łowczy

9Brzyski Kujawski, Zdrowy będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy

10Swey własney należney Ziemskiey Jurisdykcyi Prawa Forum

11Powiatu y Województwa, a pod Ten Akt dobrowolnego Zeznania

12Swego całe się poddaiąc, y inkorporuiąc iawnie ustnie y dobrowol-

13nie Zeznał. Jż Wiel. Zeznawaiący Proces od siebie z Dekretu Spra-

14wiedliwego Trybunału Koronn. Lubelskiego Anno Elapso Mille-

15simo Septingentesimo Quinquagesimo Septimo Die Vigesima

16Tertia Novembris na Województwie Bracł. ferowanego otrzymany

17na Wiel. Krzewskich y Kalkulacyą z prowentow branych od tychże

18należącą z Klucza Żorniskiego w Wwie Bracł. a Powiecie Winn.

19leżącego wziowszy od Wiel. Jeymci Pani Julianny z Rościszew-

20skich Strutyńskiey Starościney Horodel. Siostry Swoiey rodzo-

21ney starszey Satysfakcyą tegoż Procesu y Kalkulacyi wspomnio-

22ney Wiel. Jeymci Pani Starościney Horodelskiey cedruie, ustępuie,

23y transfunduie Żadnego Sobie y Potom Swoim niezostawuiąc

24rekursu, regressu y upominania się, owszem tym Procesem

25y Kalkulacyą teraz przez Wiel. Rekognoscenta cedowanemi

26Taż Wiel. Jmć Pani Starościna Horodelska rządzić dyspo-

27nować odbierać kwitować, y na Swoy pożytek obracać ma pra-

28esentis Recognitionis vigore Kaietan Rościszewski mp Z Ktorych Xiąg

29y ten Wypis pod Pieczęcią Grodzką Kijowską iest wydany

30pisany w Mieście Jego Krolewskiey Mci Żytomirzu u tego

31Extraktu per Oblatam podanego Lekta y Korrekta przy pie-

32częci Grodu tameyszego temi Słowy Legit cum Actis Piotrowski

33mmc Correxi Jaszczyński[?] mp Ktory to Extrakt iak się w Sobie ma

34Słowo w Słowo do Xiąg ninieyszych Grodzkich Winn. iest Za-

35pisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Ł.B.K. – łowczy brzeskokujawski; S.H. / Stey Horod. – starościna horodelska; Zapis Cessionis una cum Quietatione – zapis cesji wraz z kwitem; Burgrabia Grodzki Generału Województwa Kijowskiego – burgrabia grodzki (urzędnik grodu) przy generale (staroście generalnym) województwa kijowskiego; inkorporować się – poddać się jurysdykcji; Anno Elapso 1757 Die Vigesima Tertia Novembris – w roku ubiegłym 1757 dnia 23 listopada; na Województwie Bracł. – z rejestru (kadencji) województwa bracławskiego; Kalkulacya z prowentow – obrachunek pobranych dochodów (które Krzewscy mieli zwrócić); cedruie, ustępuie y transfunduie – cedując, ustępuje i przenosi; rekurs, regres – prawo powrotu, odwołania; Rekognoscent – zeznający; praesentis Recognitionis vigore – mocą niniejszego zeznania; Legit cum Actis … Correxi … – czytał z aktami … poprawiłem …; mmc / mp – ręką własną.

Kontekst i uwagi: szósty dokument serii przeniesienia klucza żorniskiego (akty 147–154). Zgodnie z kontraktem rezygnacji (akt 148) Kajetan Rościszewski ceduje na siostrę Juliannę – określoną tu jako jego starszą siostrę – wyrok Trybunału Lubelskiego z 23 XI 1757 r. przeciw Krzewskim oraz należne od nich rozliczenie dochodów pobranych z klucza żorniskiego; za cesję otrzymał od niej zaspokojenie. Nazwisko korektora (Jaszczyński[?]; w akcie 150 „Jaszczycki[?]”) odczytane niepewnie. Na k. 127 nagłówek marginalny kończy się skrótem „S.” (zapewne „Służącego”).

Streszczenie

3marca 1768 r. Stanisław Nowicki oblatował w grodzie winnickim wypis z ksiąg grodu kijowskiego. Wynika z niego, że 18 września 1758 r. w Żytomierzu, przed Kazimierzem Antonim z Trypola Trypolskim, łowczym barskim, burgrabią grodzkim kijowskim, Kajetan Rościszewski z Chodorkowszczyzny i Władowszczyzny, łowczy brzeskokujawski, zeznał, że otrzymawszy zaspokojenie od swej rodzonej starszej siostry Julianny z Rościszewskich Strutyńskiej, starościny horodelskiej, odstępuje jej i przenosi na nią proces wygrany wyrokiem Trybunału Lubelskiego z 23 listopada 1757 r. przeciw Krzewskim oraz należną od nich kalkulację (rozliczenie) dochodów pobranych z klucza żorniskiego w powiecie winnickim. Zrzekł się dla siebie i potomków wszelkich roszczeń; starościna może odtąd prowadzić ten proces, pobierać należności, kwitować je i obracać na swój pożytek.

Transkrypcja

k. 127v (skan 0129, strona lewa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Siodmego Dnia

3[kustosz:] Przed Urzędem

k. 128 (skan 0129, strona prawa, do ok. 3/5)

1Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y

2przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

3grabstwa Grod. Winn. Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Franciszek Kanicki[?] ten

4Skrypt na Summę Złł Siedmset od JWiel. Piaskowskiego Podkomo-

5rzego Krzemien. Wiel. Jmć Panu Marcinowi Kalinowskiemu K.G.H. dany y

6służący ratione intro conts ad Acta Capitt. Castr. Vinn. per Oblatam podał de

7tenore tali. Niżey podpisany Znam tym Skryptem moim Wiel.

8Jmć Panu Marcinowi Kalinowskiemu Komornikowi Granicznemu Halickie-

9mu, Jż wziołem u tegoż Wiel. Jmć Pana Kalinowskiego pożyczanym Sposo-

10bem y rzetelnie odliczyłem Summę w Złocie ważnym Obrączko-

11wym Czerwonych Złł in Specie Siedmset dico numero Siedmset,

12Ktorę to Summę Czerwonych Złł Siedmset wraz z prowizyą po

13Dziesięć od Sta rachować mianą temuż Wiel. Jmć Panu Kalinow-

14skiemu lub Kommiss[ar]z[owi] do odebrania maiącemu, w takowey że

15monecie Złotey obrączkowey na Zaintz[?] po Swięcie trzech

16Krolow Polskich w Roku następuiącym przed Aktami Grodu

17Lwow[skiego] bez nayńmnieyszey zwłoki oddać y rzetelnie wyli-

18czyć, sub fide et honore deklaruię, Jnterea bespieczeństwo tey

19Summy Czerwonych Złł Siedmset na Dobrach moich y Sum-

20mach ogulnie wszelakich Zapisuię, Forum Ziemstwa lub

21Grodu Winn. albo Latyczow. Sobie do odpowiadania nazna-

22czam Datt. w Warszawie Die prima Decembris Millesimo

23Septingentesimo Sexagesimo Septimo Anno u tego Skryptu

24per Oblatam podanego podpis Ręki przy pieczęci na laku czerwo-

25nym wyciśnioney temi Słowy Mikołay Junosza Piaskowski

26P.K. mp (L.S.) Ktory to Skrypt iak się w Sobie ma do Xiąg ni-

27nieyszych iest Zapisany

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: P.K. / Podkomorzy Krzemien. – podkomorzy krzemieniecki; K.G.H. – komornik graniczny halicki; Skrypt – rewers, zobowiązanie dłużne; pożyczanym Sposobem – tytułem pożyczki; Złoto ważne obrączkowe, Czerwone Złote in Specie – dukaty (czerwone złote) pełnej wagi, z obrączką (rantem), w gatunku (w naturze, nie w przeliczeniu); dico numero – mówię liczbą (tj. powtórzenie kwoty); prowizya po Dziesięć od Sta – odsetki 10%; Kommissarz do odebrania maiący – pełnomocnik upoważniony do odbioru; na Zaintz[?] po Swięcie trzech Krolow – na kontrakty (?) po święcie Trzech Króli (6 stycznia) – zapewne na kontrakty lwowskie/dubieńskie, odczyt słowa niepewny; sub fide et honore – pod wiarą i honorem; Interea – tymczasem; Forum – sąd właściwy; Datt. … Die prima Decembris 1767 – dan 1 grudnia 1767.

Kontekst i uwagi: Mikołaj Junosza Piaskowski, podkomorzy krzemieniecki, pożyczył w Warszawie 700 dukatów od Marcina Kalinowskiego, komornika granicznego halickiego, z obowiązkiem zwrotu wraz z 10% odsetkami w złocie po święcie Trzech Króli następnego roku (1769?) przed grodem lwowskim. Nazwisko oblatującego (Kanicki[?]) i wyraz „Zaintz[?]” odczytane niepewnie.

Streszczenie

7marca 1768 r. Franciszek Kanicki[?] oblatował w grodzie winnickim skrypt (zobowiązanie dłużne) wystawiony w Warszawie 1 grudnia 1767 r. przez Mikołaja Junoszę Piaskowskiego, podkomorzego krzemienieckiego, dla Marcina Kalinowskiego, komornika granicznego halickiego. Piaskowski przyznał, że pożyczył od Kalinowskiego 700 czerwonych złotych (dukatów) pełnej wagi i zobowiązał się na słowo honoru zwrócić tę sumę wraz z odsetkami 10% w takiej samej złotej monecie Kalinowskiemu lub jego pełnomocnikowi po święcie Trzech Króli następnego roku przed aktami grodu lwowskiego. Dług zabezpieczył na wszystkich swoich dobrach i sumach, poddając się sądowi ziemskiemu lub grodzkiemu winnickiemu albo latyczowskiemu.

Transkrypcja

k. 128 (skan 0129, strona prawa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij, Siodmego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Win-

4nickiemi y przedemną Janem Jedleckim Jnstyga-

5torem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Win-

6nickim. Osobiście Stanowszy Wiel. Jchmć Panowie

7Franciszek Jrzykiewicz Cześn. Ciechan. Chorąży znaku

8[kustosz:] Pancerney[?]

k. 128v (skan 0130, strona lewa, do ok. 3/4)

1Pancernego JW. Rzewuskiego Woiewody Podol. z Jedney Jakub

2Zarczyński Cześnik Sieradzki z drugiey, Kazimierz Połutyń-

3ski Stolnik Latt. z Trzeciey Strony, Zdrowi będąc na ciele y

4umyśle odstąpiwszy Swey własney należney Ziemskiey Jurysdy-

5kcyi Prawa Forum Powiatu, y Woiewodztwa, a pod ten Akt

6dobrowolnego Zeznania wcale się poddaiąc świadomo, iawno, czy-

7nią, y dobrowolnie Zeznaią. Jż Wiel. Zeznawaiące w Preten-

8syach wzaiemnych do Siebie mianych z Possessyi Dobr Szymo-

9nowa, y Maydanu przez W. Połutyńskiego Stol. Latt. trzyma-

10ney pochodzących y od długi dawnieysze od Gromadach Szymono-

11wskich, y Maydańskich zaległe, y przez Strony Sobie Regestra-

12mi ustępiwanie na Sąd Kompromisarski zezwalaią, y zanay-

13wyższego Sędziego Tegoż Sądu Wmć Pana Jgnatowskiego[?] Vicegeren-

14ta Grod. Latycz. upraszaią Zapisuią daiąc temuż Wmć Panu

15Superarbitrowi moc y władzę wraz z Wiel. Arbitrami po iedne-

16mu od Strony Każdey Dwoch tylko Arbitrow Sentencye daiąc Lo-

17kowanemi na Gruncie Dobr Wsi Szymonowa Dnia Dwunastego Ma-

18rtij Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego Roku nayprzod w latyczo-

19[wski]ey[?] W. Jrzykiewicza Cześnika Ciechan. Skrypt temuż Służący wzeznaw[szy]

20y Summę wtym wyrażoną Komu iakim Sposobem z Jstotney Spra-

21wiedliwości należeć będzie przysądzić, dopiero pretensye wszystkie

22między W. Zarczyńskim y Połutyńskim Zaszłe rozsądzić to iest Jnda-

23gacyi, y Jnkwizycyi ieśliby tego potrzeba Okazywała wysłuchać, długi

24zlikwidować y Komu z Prawa y Sprawiedliwości należeć będzie przy-

25sądzić, Summy Komu od kogo należące być pokażą się Zapłacenie

26nakazać do Juramentu Strony gdzie będzie okazywało przypuścić

27y wszystkie pretensye między Temiż Stronami Zaszłę niemniey

28Sądzonego niezostawiwszy rozsądzić pomiarkować, y Decydować na Kto-

29rey decyzyi Strony przestać maią pod Winą wywołania w przypadku

30Sprzeciwienia się Terminz Zapisowi wskazać się maiącą mocą Tego Za-

31pisu F[ranciszek] Mont[ownik?] Jrzykiewicz Cześ. Ciech. J. Zarczyński mp Kazimierz Połutyński mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Cześn. Ciechan. – cześnik ciechanowski; Chorąży znaku Pancernego – chorąży chorągwi pancernej; Stolnik Latt. – stolnik latyczowski; odstąpiwszy … Ziemskiey Jurysdykcyi … Forum – zrzekłszy się sądu właściwego (formuła zeznania w obcym grodzie); Possessya – posiadanie (dzierżawa) dóbr; Gromady – wspólnoty wiejskie; Sąd Kompromisarski – sąd polubowny; Superarbiter – przewodniczący sądu polubownego; Vicegerent Grodzki – zastępca starosty w sądzie grodzkim (wicestarosta); Arbitrzy lokowani – arbitrzy (przyjaciele) wyznaczeni przez strony; Sentencya – zdanie, głos w wyroku; Jndagacya, Jnkwizycya – badanie, przesłuchanie świadków; zlikwidować – rozliczyć; do Juramentu przypuścić – dopuścić do przysięgi; Wina wywołania – kara banicji (wywołania) za sprzeciwienie się wyrokowi; mocą Tego Zapisu – na podstawie tego zapisu.

Kontekst i uwagi: Kazimierz Połutyński, stolnik latyczowski, trzymał w posesji dobra Szymonów[?] i Majdan; Zarczyński (zapewne właściciel lub wcześniejszy posesor) i Irzykiewicz (posiadacz skryptu na sumę związaną z tymi dobrami) mieli wzajemne pretensje oraz zaległe długi gromad. Strony poddały się sądowi polubownemu pod przewodnictwem wicegerenta grodzkiego latyczowskiego Jgnatowskiego[?], na gruncie wsi Szymonów[?], 12 marca 1768 r.; najpierw miał być rozpatrzony skrypt Irzykiewicza. Fragmenty na k. 128v (zwłaszcza wiersze „nayprzod w latyczo-[…]” i „Wmć Pana Jgnatowskiego[?]”) oraz skrót przy podpisie Irzykiewicza odczytane bardzo niepewnie. Nazwisko Zarczyński może brzmieć Zaryński/Zarzyński. Dobra Szymonów i Majdan – identyfikacja niepewna (zapewne w ziemi latyczowskiej lub pow. winnickim).

Streszczenie

7marca 1768 r. przed grodem winnickim stanęli Franciszek Irzykiewicz, cześnik ciechanowski i chorąży chorągwi pancernej wojewody podolskiego Rzewuskiego, Jakub Zarczyński[?], cześnik sieradzki, oraz Kazimierz Połutyński, stolnik latyczowski, i zeznali zapis kompromisarski. Wzajemne pretensje wynikłe z posiadania przez Połutyńskiego dóbr Szymonów[?] i Majdan, a także dawne długi zalegające u gromad szymonowskiej i majdańskiej, poddali pod sąd polubowny, którego przewodniczącym (superarbitrem) poprosili wicegerenta grodzkiego latyczowskiego Ignatowskiego[?], z udziałem po jednym arbitrze z każdej strony. Sąd miał się zebrać 12 marca 1768 r. na gruncie wsi Szymonów[?], najpierw rozpoznać skrypt Irzykiewicza i przysądzić wyrażoną w nim sumę, następnie rozsądzić wszystkie pretensje między Zarczyńskim a Połutyńskim: przeprowadzić dochodzenie, rozliczyć długi, nakazać zapłatę, w razie potrzeby dopuścić strony do przysięgi. Strony zobowiązały się poprzestać na wyroku pod karą banicji (wywołania).

Transkrypcja

k. 128v (skan 0130, strona lewa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Siodmego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn. y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrab-

5stwa Grodz. Winn. Comparens Pthr Urodz. Jmć P. Jan Ustaszyński[?] Ten

6Kontrakt Arędowny Trzyletny między JW Antonim Potockim Stą

7Lwowskim z Jedney, a W. Szymonem Borzkiem[?] Majorem Woysk

8Koron. o Dobra Klucz Berszadzki z drugiey Strony Zawarty y spi-

9sany ratione intro Contentor. ad Acta pntia Castr. Capitt.

10Vinnicen. per Oblatam podał tenoris sequentis. Między JW.

11Jmć P. Antonim z Potoka Potockim Stą Lwowskim z Jedney

12a Wmć P. Szymonem Borzkiem[?] Majorem Woysk Koron. z dru-

13giey Strony Stanął Kontrakt Trzyletny Arędowny w niżey opi-

14sany Sposob. Jż JW Stą Lwowski maiąc Summy

15z Kredytorow JW Piotra Potockiego Sty Śniatyńskie-

16[kustosz:] go

k. 129 (skan 0130, strona prawa)

1go Śniatyńskiego przez Siebie wypłacone, y Prawo od tychże Kre-

2dytorow nabyte odebrawszy, Possessya Dobr Miasta Berszada

3y Wsiow Woytowka[?] Bertuwka[?] Jatonice[?], Leśnicze[?] Berezki, Maj-

4kowka[?] Kiryowiecka[?], Zawatowka[?], Lubaszowka[?], Krasnosiułka Chma-

5rowka, y Romanowka Też Same Dobra Miasto z Przedmie-

6ściami y Wsiami wyżey rzeczonemi ze wszystkiem Prawem Pań-

7stwem własnością Przyległościami, y Przynależytościami Budowlą

8Budynkami Dworami Folwarkami Polami, Rolami, Sianożęcia-

9mi Łąkami Lasami, Karczmami Arędami Stawami, Młynami

10Sadami, Ogrodami, Pasiekami, Pszczelniskami[?], Poddanemi, Mieys-

11kiemi, y Wieyskiemi, Jch robociznami, Daninami, Czynszami

12Osypami, Strożą zwyczayną, owo zgoła zewszystkiemi od nich

13przynależytościami, y wszystkiemi z tych Dobr Prowentami, y Jn-

14tratami, nic a nic na Siebie ani na kogo innego nie Excypuiąc

15y niezostawuiąc Wmu P. Szymonowi Borzkowi[?] Majorowi

16Woysk Koron. w Trzyletnią Arędowną puszcza y oddaie Possessyą

17ato Za Summę iakowa przy spisaniu w przytomności Wiel. Posses-

18sora na Gruncie y podania przez Zesłanego od JW. Jmć P. Sty Lwow-

19skiego Kommissarza Jnwentarza pokaże się y wylikwidowana będzie

20Ktorą to wyprowadzoną z Dobr pomienionych Jntratę, y Summę

21wylikwidowaną Wmć P. Borzek[?] corocznie, na Kontrakty Lwow-

22skie Złotem lub Monetą Kurs Swoy w Koronie maiącą do Rąk

23Jmć Pana Jakuba Skrzeszewskiego Zupełną Dyspozycyą do odbie-

24rania tych Pieniędzy y onych obracania na Zaspokoienie Jnteressow

25z Okazyi Długow JW Sty Śniatyńskiego wynikaiących od emnie

26maiącego Za Kwitami Tegoż Jmć Pana Skrzeszewskiego, Ktore

27za przyimowane pro persoluto assekuruie, lecz adjuncto że tenże

28Wmć P. Borzek[?] Za Żadnym Kwitem ani assygnacyą nawet moią

29Żadną tylko za Kwitami Tegoż Jmć P. Skrzeszewskiego, y to nie

30w innym Czasie tylko na Kontrakty Lwowskie te pieniądze

31oddawać y wypłacać assekuruię się. Possessya Dobr zwyż rze-

32czonych iako od Dnia Osmnastego miesiąca Stycznia w Roku

33ninieyszym Tysiąc, Siedmset Sześćdziesiątym, Osmym maiąca

34czynać, tak takim że Dniu y Czasie w Roku Tysiąc, Siedmset,

35Siedmdziesiątym, Pierwszym Kończyć się powinna. Jntromissyi

36wolney do Dobr przerzeczonych JW Jmć Pan Stą Lwowski do-

37puszcza, a dopuszczoney ani Sam przez Siebie ani przez Żadne

38Subordynowane Osoby przeszkadzać y bronić nie ma owszem

39od wszelkich impetycyi w każdym Sądzie y Urzędzie Wmć Pana

40Possessora zastępować deklaruie y Prawa Swego

41nabytego przez cały czas Trzyletny Possessyi zbywać

42y ustępować niepowinien będzie. Rządzenia y Kurzenia Gorza-

43[kustosz:] łek

k. 129v (skan 0131, strona lewa, do ok. 3/4)

1łek z Krescencyi tylko Dobr pomienionych y Osypow od Poddaństwa wybra-

2nych nic na targach Zboża nieprzykupuiąc, iednak bez dezolacyi Lasow po-

3zwala się Wiel. Jmć Panu Possessorowi Poddaństwo ieśliby Ktory z Okazyi Wiel.

4Possessora uszedł za takowego odpowiedzieć będzie, ieśliby zaś z niedostatku

5lub swoiey woli, za takowego odpowiadać nie ma Reparacya tylko po-

6mnażaiąca, lub utrzymuiąca Jntraty y to za wyrażoną Dyspozycyą JWiel.

7Starosty Lwowskiego pozwala się, Ktora przy dokończeniu Possessyi boni-

8fikowana będzie Konserwacya Sectorum[?] Tectorum Ktora Jnwentarzem

9opisana będzie praecustoditur Zasiewy także na Zimę wysiane, iako

10y na Jar w Ziarnie, iakie Wiel. Possessor odbierze, takie przy expiracyi Kon-

11traktu oddać w Ziarnie Zostawić powinien, Konserwacya sprzętow Gospo-

12darskich naczynia bydła Pasiek Młynow Gruntowych (: co Jnwentarzem

13spisane będzie :) ostrzegaią Casus Fortuiti Ognia przypadkowego Zna-

14cznego nieurodzaju Gradobicia hostilitas Żołnierstwa Domowego y

15Zagranicznego Wmu Possessorowi praecustoditur Rumacyi[?] omnium[?] Rzeczy[?]

16przez niedziel Dwie oraz przezimowanie bydła do Swiętego

17Woyciecha pozwolone Ktory to Kontrakt y w nim opisane Pun-

18kta y Kondycye Strony Obydwie Strzymać Sobie przyrzekaią

19pod Zakładem Dziesięciu[?] Dziesięciu Tysięcy Złł Polt. o ewincendo[?]

20wytrzymaniu Forum Grodu lub Ziemstwa Lwowskiego do odpowiada-

21nia Sobie naznaczywszy ninieyszy Kontrakt Aktami temiż

22Roboruią a teraz dla większey wagi y pewności Rękami włas-

23nemi podpisuią się Datt. w Lwowie Dnia Siedmnastego Mie-

24siąca Stycznia Roku Pańskiego Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesią-

25go Osmego U tego Kontraktu per Oblatam podanego podpisy

26Rąk przy pieczęciach dwuch na Laku czerwonym wyciśnionych

27temi Słowy, Antoni Potocki Sta Lwow. (L.S.) Szymon Borzek[?] Major

28W. Koron. (L.S.) Roboracya zaś tegoż Kontraktu w Grodzie Lwowskim

29iest taka, Feria Tertia pridie Festi SS. Fabiani et Sebastiani MM.

30Anno Dñi Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo, Octavo Con-

31tractus pntis coram Actis Castr. Capitt. Leopolien. est mutuo roboratus

32Ktory to Kontrakt iak się w Sobie ma do Xiąg ninieyszych Grodzkich

33Winn. iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Sta / Stą Lwowski – starosta lwowski; Sty Śniatyński – starosty śniatyńskiego; Kontrakt Arędowny Trzyletny – kontrakt trzyletniej arendy (dzierżawy); tenoris sequentis – następującej treści; nic a nic … nie Excypuiąc – niczego nie wyłączając; Osypy – daniny zbożowe od poddanych; Stróża – powinność stróżowania; Kontrakty Lwowskie – doroczne zjazdy szlachty we Lwowie (w styczniu) na zawieranie i rozliczanie kontraktów; Moneta Kurs Swoy w Koronie maiąca – moneta mająca obieg w Koronie; od emnie maiący – mający ode mnie (pełnomocnictwo); pro persoluto assekuruie – zapewniam, że będą uznane za zapłacone; adjuncto – z tym dodatkiem (zastrzeżeniem); Jntromissya – wwiązanie w posiadanie; Subordynowane Osoby – osoby podstawione; impetycya – roszczenie, napaść prawna; Rządzenie y Kurzenie Gorzałek z Krescencyi – wyrób i pędzenie gorzałki z własnego zboża (urodzaju); dezolacya Lasow – niszczenie lasów; Reparacya … pomnażaiąca lub utrzymuiąca Jntraty – nakłady (naprawy) zwiększające lub utrzymujące dochody; bonifikowana – zwrócona (zaliczona) przy rozliczeniu; Konserwacya Sectorum[?] Tectorum – utrzymanie w dobrym stanie budynków (dachów); praecustoditur – zastrzega się; Jar – zboże jare; expiracya Kontraktu – wygaśnięcie kontraktu; Casus Fortuiti – wypadki losowe; Gradobicie – grad; hostilitas Żołnierstwa Domowego y Zagranicznego – napaści (przemarsze) wojska krajowego i obcego; przezimowanie bydła do Swiętego Woyciecha – zimowanie bydła (dzierżawcy?) do św. Wojciecha (23 IV); Zakład – wadium; Forum – sąd właściwy; roborować – zeznać przed aktami; Feria Tertia pridie Festi SS. Fabiani et Sebastiani Martyrum Anno Domini 1768 Contractus praesentis coram Actis Castrensibus Capitanealibus Leopoliensibus est mutuo roboratus – we wtorek w wigilię święta śś. Fabiana i Sebastiana męczenników (19 stycznia) roku Pańskiego 1768 niniejszy kontrakt został wzajemnie zeznany przed aktami grodzkimi starościńskimi lwowskimi.

Kontekst i uwagi: Berszada – miasto nad Bohem (woj. bracławskie), ośrodek dużego klucza dóbr Potockich. Antoni Potocki, starosta lwowski, spłaciwszy wierzycieli Piotra Potockiego, starosty śniatyńskiego, i przejąwszy ich prawa, objął w posiadanie klucz berszadzki i wydzierżawił go na trzy lata (18 I 1768 – 18 I 1771) Szymonowi Borzkowi[?], majorowi wojsk koronnych; czynsz według inwentarza miał być płacony co roku na kontraktach lwowskich wyłącznie do rąk Jakuba Skrzeszewskiego, pełnomocnika do spłaty długów starosty śniatyńskiego. Nazwy wsi klucza w większości odczytane niepewnie (Wojtówka, Bertuwka, Jatonice, Leśnicze, Majkówka, Kiryjowiecka, Zawatówka, Lubaszówka); pewne: Berszada, Berezki, Krasnosiółka, Chmarówka, Romanówka. Nazwisko dzierżawcy („Borzek”/„Bzrzek”) i oblatującego (Ustaszyński) niepewne; wysokość wadium („Dziesięciu Dziesięciu” – w rękopisie zapewne „Dwudziestu” lub powtórzenie) i kilka wyrazów (Sectorum, Rumacyi omnium Rzeczy, ewincendo) odczytane niepewnie.

Streszczenie

7marca 1768 r. Jan Ustaszyński[?] oblatował w grodzie winnickim kontrakt zawarty we Lwowie 17 stycznia 1768 r. (zeznany w grodzie lwowskim 19 stycznia) między Antonim z Potoka Potockim, starostą lwowskim, a Szymonem Borzkiem[?], majorem wojsk koronnych. Starosta lwowski, który spłacił wierzycieli Piotra Potockiego, starosty śniatyńskiego, i przejął ich prawa, a z nimi posiadanie dóbr klucza berszadzkiego – miasta Berszady z przedmieściami oraz wsi Wojtówka[?], Bertuwka[?], Jatonice[?], Leśnicze[?], Berezki, Majkówka[?], Kiryjowiecka[?], Zawatówka[?], Lubaszówka[?], Krasnosiółka, Chmarówka i Romanówka – wydzierżawił je Borzkowi[?] na trzy lata (od 18 stycznia 1768 do 18 stycznia 1771) ze wszystkimi dochodami. Czynsz miał odpowiadać dochodowi ustalonemu w inwentarzu sporządzonym przez komisarza starosty i być płacony co roku na kontraktach lwowskich w złocie lub obiegowej monecie wyłącznie do rąk Jakuba Skrzeszewskiego, za jego kwitami, na spłatę długów starosty śniatyńskiego. Dzierżawca otrzymał prawo wolnej intromisji, pędzenia gorzałki z własnego zboża (bez dokupowania na targach), korzystania z lasów bez ich niszczenia; odpowiadał za poddanych zbiegłych z jego winy, miał utrzymywać budynki, sprzęty, młyny i pasieki oraz zwrócić przy końcu dzierżawy tyle zasiewów, ile otrzymał; wypadki losowe (pożar, nieurodzaj, grad, przemarsze wojsk) zastrzeżono na jego korzyść. Strony zobowiązały się dotrzymać kontraktu pod wadium, z jurysdykcją grodu lub ziemstwa lwowskiego.

Transkrypcja

k. 129v (skan 0131, strona lewa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Osmego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

4[kustosz:] y przedemną

k. 130 (skan 0131, strona prawa)

1y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

2Burgr. Grodzkim Winnickim. Comparens Pthr Wiel. Jmć

3Pan Bartłomiey Waldziński Towarzysz Znaku Pancerne-

4go JW. Jmć P. Mężyńskiego[?] Kast. Podl. Syn y W. Jmć Pani

5Barbary z Osmulskich[?] Waldzińskiey Małż. Swey Jmie-

6niem, Jpsius rati habitione cavet et se praesentibus in forma

7quam plenissima Juris inscribit, Zdrowy będąc na ciele y

8umyśle odstąpiwszy Swey własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi

9Prawa Forum Powiatu y Woiewodztwa a pod ten Akt

10dobrowolnego Zeznania Swego całe się poddaiąc y wciela-

11iąc wiadomo Jawno Czyni ustnie y dobrowolnie

12Zeznawa. Jż Wiel. Zeznawaiący maiąc Summę Tysiąc

13Złł Polt. Jnterczyzą Szlubną Roku Tysiąc Siedmset

14Czterdziestego Dnia Siedmnastego Miesiąca Września

15in rem porzągu[?] Jmć Pani Barbarze z Osmulskich Wal-

16dzińskiey Matt. Swoiey przez niegdy Urodz. Jchmciów P.P.

17Woyciecha y Zofię z Urbańskich[?] primo Osmulską[?] Seniores

18do voto Zeliską[?] Zielickich[?] Rodzicow wyznaczoną, niegdy

19S.P. u JWiel. Jmć Pana Jana Hrabi Krasickiego Kasztel.

20Chełmskiego na Dobrach Wsiach Welikie[?] y Lilikoszcze[?] za-

21pisaną, a teraz na Cyrkwiczy[?] Zostaiącą od Ktorey Summy Ty-

22siąca Złł Polt. ab Actu Jnterczyzy Prowizyi Żadney niebrał,

23a że y teraz dla odległości Mieysca y Rożnych przyczyn

24Swoich Wiel. Recognoscens niemoże Ziechać dla odebrania Pro-

25wizyi od Summy wyż wyrażoney przeto na Mieyscu y w Osobie

26Swoiey Wmć Pana Jana Dąbrowicza Vicegerenta Grodz. Orszowskiego[?] Za

27prawdziwego y nieomylnego Plenipotenta Swego upraszą

28ordynuie y Zapisuie daiąc temuż Wmć Panu moc y władzę do ode-

29brania Prowizyi od wyż mianowaney Summy ab Actu Jnter-

30czyzy ad pńs u JWiel. Hrabiney Krasickiey Kasztelan. Chełm-

31skiey pozostałey wdowy na Cyrkwiczy[?] będącey, a z odebraney Jmieniem

32Sui Recognoscentis iakoteż y Matt. onegoż z tyże Prowizyi JW. Kasztel.

33Chełm. Kwitować, y wszelkie dobro Dziedzictwa prawne czynić, a

34co tylko przez Tegoż Wiel. Jmć Pana Dąbrowicza

35prawnie postąpiono y postanowiono będzie to Wiel.

36Zeznawaiący pro rato firmo et grato przyiąć deklaruie y

37Submittuie się praesentis Recognitionis vigore Bartłomiey Waldziński

38mp

39[na dole, inną ręką:] Obl. Cal.[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: V.G.O.[?] / Vicegerent Grodz. Orszowski[?] – wicegerent (zastępca starosty) grodzki – nazwa grodu odczytana niepewnie; Towarzysz Znaku Pancernego – towarzysz chorągwi pancernej; Kast. Podl.[?] – kasztelan podlaski[?] (odczyt niepewny); Ipsius rati habitione cavet et se praesentibus in forma quam plenissima Juris inscribit – ręczy za jej (żony) zatwierdzenie i zapisuje się niniejszym w najpełniejszej formie prawnej; Jnterczyza Szlubna – intercyza ślubna (umowa majątkowa przedślubna); in rem posagu[?] – na poczet posagu; Seniores – starsi (tu: rodzice); primo voto … secundo voto – z pierwszego, drugiego małżeństwa; S.P. – świętej pamięci; Kasztel. Chełmski – kasztelan chełmski; Prowizya – odsetki (procent od sumy); ab Actu Jnterczyzy – od daty intercyzy; Recognoscens – zeznający; ad praesens – do chwili obecnej; pro rato firmo et grato przyiąć – przyjąć jako ważne, trwałe i miłe (uznać za wiążące); Submittuie się praesentis Recognitionis vigore – poddaje się (zobowiązuje) mocą niniejszego zeznania; Obl. Cal.[?] – adnotacja kancelaryjna, zapewne o opłacie oblaty (obliczona? „calculata”).

Kontekst i uwagi: Bartłomiej Waldziński, działając także w imieniu matki Barbary z Osmulskich[?], ustanawia pełnomocnika do odebrania odsetek (nigdy dotąd niepobranych) od sumy 1000 zł posagowych, wyznaczonej w intercyzie ślubnej 17 IX 1740 r. przez rodziców matki (Wojciecha i Zofię z Urbańskich[?], primo voto Osmulską[?]) i zapisanej na dobrach Jana hr. Krasickiego, kasztelana chełmskiego, a obecnie zaspokajanej przez wdowę po nim, kasztelanową chełmską, mieszkającą w Cyrkwiczy[?]. Czytelność tej karty (k. 130) jest zła – wiele nazwisk i nazw miejscowych odczytano bardzo niepewnie (Mężyński, Kast. Podl., Osmulska, Urbańska, „do voto Zeliską Zielickich”, Welikie, Lilikoszcze, Cyrkwicza, Orszowski). W nagłówku marginalnym skrót urzędu Dąbrowicza „V.G.O.[?]”. Akt jest zeznaniem przed aktami (nie oblatą).

Streszczenie

8marca 1768 r. przed grodem winnickim Bartłomiej Waldziński, towarzysz chorągwi pancernej, działając we własnym imieniu i w imieniu swej matki Barbary z Osmulskich[?] Waldzińskiej (z poręczeniem jej zatwierdzenia), ustanowił Jana Dąbrowicza, wicegerenta grodzkiego …[?], swoim pełnomocnikiem. Matce przysługiwała suma 1000 zł polskich, wyznaczona jej intercyzą ślubną z 17 września 1740 r. przez jej rodziców i zapisana na dobrach (wsiach Welikie[?] i Lilikoszcze[?]) Jana hr. Krasickiego, kasztelana chełmskiego; od daty intercyzy nie pobrano od niej żadnych odsetek. Ponieważ z powodu odległości Waldziński nie mógł przyjechać, upoważnił Dąbrowicza do odebrania zaległych odsetek od wdowy, kasztelanowej chełmskiej Krasickiej, przebywającej w Cyrkwiczy[?], do pokwitowania jej i do wszelkich czynności prawnych, zobowiązując się uznać wszystko, co pełnomocnik zdziała.

Transkrypcja

k. 130v (skan 0132, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Marca Jedynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

5Burgrabstwa Grodzkim Winn. Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Stanisław

6Korzeniowski Ten Extrakt z Grodu Krzemienieckiego Przywileiu od Nay-

7iaśnieyszego Krola Jmci Augusta Trzeciego na Dobra Wieś Szandurow-

8kę Wiel. Zielonkom Służącego ratione intro conts ad Acta Castr. Capitt. Vinn.

9per Oblatam podał de tenore. Wypis z Xiąg Grodz. Krzemienieckich

10Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątego, Miesiąca Julij Jedyna-

11stego Dnia. Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi

12Krzemienieckiemi, y przedemną Antonim Wincentym La-

13tałajem[?] pro tunc Namiesnikiem Burgrabstwa Krzemien. Comparens pthr

14Wiel. Jmć Pan Jgnacy Zielonka Podczaszy Żytomirski Ten Przywiley od

15N. Krola Jmci Augusta Trzeciego z podpisem Ręki onegoż przy pie-

16częci Wielkiey Koronney z przypisem na boku tyże pieczęci niemniey

17z podpisem Ręki JWiel. Sekretarza Koronnego iakoteż z napisem na drugiey

18Stronie tegoż Przywileiu JWiel. Kanclerza Koronnego Sobie Offerentowi

19y Wiel. Juliannie z Maczyńskich Zielonkowey Małżonce Swey na

20Dobra Wieś Szandurowkę w Wwie Bracł. a Powiecie Zwinogrod. leżącą

21dany y Konferowany ad Acta pntia Castr. Capitt. Cremenen. per Obla-

22tam podał Tenoris Sequentis. Augustus Tertius Dei Gratia Rex Poloniae

23Magnus Dux Lith. Russiae Prussiae Masoviae Samogitiae Kijoviae

24Volhyniae Podoliae Podlachiae Livoniae Smolensciae Severiae Czerniechoviae

25necnon haereditarius Dux Saxoniae et Princeps Elector, Significamus

26praesentibus literis nostris quorum interest universis et Singulis.

27Quia nos habito respectu meritorum Gnsi Ignatii Zielonka nobis et

28Reipublicae praestitorum favendum esse duximus ut eidem atque

29Juliannae de Maczyńskie Conserti ejus legitimae Villam nostram Re-

30giam Szandurowka dictam in Palatinatu Bracl. Districtu Zwinogr.

31sitam post fata Gnsorum Michaelis et Mariannae de Mythki[?] We-

32repczatynskie[?] Dubrowskich Conjugum ultimorum Ejusdem Villae privi-

33legiator. nostrorum Possessorum Vacantem et ad dispositionem

34nostram Regiam devolutam daremus et conferremus prout

35de facto damus et conferimus hisce literis nostris et quidem

36[kustosz:] ita ut eadem

k. 131 (skan 0132, strona prawa)

1ita ut eandem Villam Szandurowka vocitatam in Palatinatu et

2districtu quibus supra consistentem cum Curiis praediis agris

3pratis Campis Pascuis Sylvis nemoribus Stagnis piscinis

4Fluviis Fluminibus Tabernis Braxatoriis Subditis eorumque

5Decimis Laboribus Censibus Dationibus commodis et emolumentis

6cunctis Denique attinentiis et pertinentiis eo antiquitus spe-

7ctantibus nullis penitus exceptis sed ita late longe et circumfe-

8renti aliter prout ab antiquis et immediatis Donatoriis nostris

9tenebat ac possidebat supra fati quoque Gnsi Ignatius Zielon-

10ka et Julianna de Maczyńskie Conjuges ambo et insolidum tene-

11ant habeant et possideant ad extrema vitae suae tempora promitti-

12mus autem pro nobis et Serenissimis Successoribus nostris non

13esse nos Serenissimosque Successores nostros ab usu et pacifica Posses-

14sione supra indictae Villae Szandurowka, eosdem Gnsos Zielonki Con-

15juges amoturos aut alienaturos neque amovendi aut alienandi

16potestatem cuipiam daturos sed Salvum et integrum Jus advita-

17litium ipsis ambobus et insolidum conservaturos quod et Se-

18renissimi Successores nostri praestabunt ratione cujus advita-

19litatis Solitam quartam proventuum partem juxta Legum Regni

20nostri praescripta ad Thesaurum Regni quot annis inferre te-

21nebuntur Juribus nostris Regalibus Reipublicae Ecclesiaeque Sa-

22crosanctae Romanae Catholicae Salvis manentibus in quorum fidem prae-

23sentes manu nostra subscriptas Sigillo Regni communiri

24jussimus Datum Varsaviae Die Vigesima Quarta Maji Anno Do-

25mini Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Regni vero

26nostri Vigesimo Septimo u tey Oblaty Przywileiu podpisy

27podpisy Ręki takowy Augustus Rex (L.S.) przypis zaś na

28Boku tey że pieczęci tudzież y podpis Ręki JWiel. Sekretarza

29Koronnego Takowe Villa Regalis Szandurowka dicta in Palatina-

30tu Bracl. districtu Zwinogr. sita post fata Gnsorum Michaelis

31et Mariannae de Mythki[?] Werepczatynskie[?] Dubrowskich Con-

32jugum ultimorum privilegiatorum Possessorum vacans Gnsis Ignatio Zie-

33lonka et Juliannae de Maczyńskie Conjugibus ambobus et in

34solidum confertur Adalbertus Łaszewski[?] Pocillator Terrestris Visnen.[?]

35Sigilli majoris Regni Secretarius mp napis zaś na drugiey Stro-

36nie tegoż przywileiu takowy Kancellariatu Illmi et Excellentissimi

37Dñi Joannis Comitis in Końskie et Białaczów a Małachowice

38Małachowski Supremi Cancellarii Regni Ostrzeszoviensis[?] Generalis[?]

39[...] etc Capitanei Sigillatum, a tak ta Oblata Przywileiu

40za podaniem

k. 131v (skan 0133, strona lewa, do ok. 1/3)

1za podaniem y prozbą wyż rzeczonego Wiel. Jmci Offerenta

2a za moim Urzędowym przyięciem wszystko de verbo

3ad verbum tak iako się w Sobie z początku aż do Końca

4pisania ma do Xiąg ninieyszych Grod. Krzemien. iest jn-

5grossowana z Ktorych y ten Wypis pod Pieczęcią Grodzką

6Krzemieniecką iest wydany pisany w Krzemieńcu

7u tego Extraktu per Oblatam podanego Lekta y Korrekta

8przy pieczęci Grod. Krzemien. temi Słowy Legi cum actis

9Sankowski[?] mppria Correxi Czarnecki mp (L.S.) Ktory to Extrakt

10iak się w Sobie ma do Xiąg Grod. Winn. iest zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Słg. – służącego; de tenore – tej treści; pro tunc – ówczesny; Augustus Tertius Dei Gratia Rex Poloniae … necnon haereditarius Dux Saxoniae et Princeps Elector – August III z Bożej łaski król Polski … a także dziedziczny książę saski i elektor; Significamus … – oznajmiamy niniejszym listem wszystkim i każdemu z osobna, komu o tym wiedzieć należy; Quia nos habito respectu meritorum Generosi Ignatii Zielonka nobis et Reipublicae praestitorum favendum esse duximus – że my, mając wzgląd na zasługi urodzonego Ignacego Zielonki oddane nam i Rzeczypospolitej, uznaliśmy, że należy mu okazać łaskę; ut eidem atque Juliannae de Maczyńskie Consorti eius legitimae villam nostram regiam Szandurowka dictam in Palatinatu Braclaviensi, Districtu Zwinogrodensi sitam, post fata … Dubrowskich Conjugum, ultimorum eiusdem villae privilegiatorum nostrorum Possessorum, vacantem et ad dispositionem nostram Regiam devolutam daremus et conferremus, prout de facto damus et conferimus – abyśmy jemu i Juliannie z Maczyńskich, jego prawowitej małżonce, naszą wieś królewską zwaną Szandurówka, położoną w województwie bracławskim, powiecie zwinogródzkim, wakującą po śmierci urodzonych Michała i Marianny z … Dubrowskich, małżonków, ostatnich uprzywilejowanych posesorów tej wsi, i spadłą do naszej królewskiej dyspozycji, dali i nadali, jak też niniejszym rzeczywiście dajemy i nadajemy; cum Curiis praediis agris pratis … Tabernis Braxatoriis Subditis eorumque Decimis Laboribus Censibus Dationibus – z dworami, folwarkami, polami, łąkami … karczmami, browarami, poddanymi i ich dziesięcinami, robociznami, czynszami, daninami; ita late longe et circumferentialiter prout … tenebant ac possidebant – tak szeroko, długo i wokoło, jak dawni i bezpośredni nasi obdarowani trzymali i posiadali; ambo et insolidum teneant habeant et possideant ad extrema vitae suae tempora – oboje i niepodzielnie (solidarnie) niech trzymają, mają i posiadają aż do końca życia (dożywocie); promittimus autem pro nobis et Serenissimis Successoribus nostris … – obiecujemy zaś za siebie i najjaśniejszych następców naszych, że nie usuniemy ich od używania i spokojnego posiadania tej wsi ani jej nie odbierzemy, ani nikomu nie damy władzy usunięcia lub odebrania, lecz zachowamy im obojgu i solidarnie prawo dożywocia nienaruszone; ratione cuius advitalitatis solitam quartam proventuum partem juxta Legum Regni nostri praescripta ad Thesaurum Regni quotannis inferre tenebuntur – z racji którego dożywocia będą obowiązani corocznie wnosić do skarbu Rzeczypospolitej zwykłą czwartą część dochodów (kwartę) według przepisów praw Królestwa; Juribus nostris Regalibus, Reipublicae Ecclesiaeque Sacrosanctae Romanae Catholicae salvis manentibus – z zachowaniem praw naszych królewskich, Rzeczypospolitej i świętego Kościoła rzymskokatolickiego; in quorum fidem praesentes manu nostra subscriptas Sigillo Regni communiri jussimus – na wiarę czego kazaliśmy niniejsze, ręką naszą podpisane, opatrzyć pieczęcią Królestwa; Datum Varsaviae Die Vigesima Quarta Maji Anno Domini 1760, Regni vero nostri Vigesimo Septimo – dan w Warszawie 24 maja 1760, panowania naszego roku 27; Pocillator Terrestris – cześnik ziemski; Sigilli majoris Regni Secretarius – sekretarz wielkiej pieczęci koronnej; Kancellariatu Illustrissimi et Excellentissimi Domini Joannis Comitis in Końskie et Białaczów a Małachowice Małachowski, Supremi Cancellarii Regni … Capitanei Sigillatum – opieczętowano za kanclerstwa jaśnie oświeconego Jana hrabiego na Końskich i Białaczowie z Małachowic Małachowskiego, kanclerza wielkiego koronnego, starosty …; Legi cum actis … Correxi … – czytałem z aktami … poprawiłem.

Kontekst i uwagi: Jan Małachowski (1698–1762), kanclerz wielki koronny 1746–1762. Szandurówka – wieś królewska w powiecie zwinogródzkim województwa bracławskiego (Zwinogródka). Przywilej (dożywocie, tzw. advitalitas) nadany 24 V 1760, oblatowany w Krzemieńcu 11 VII 1760, a w Winnicy 11 III 1768. Nazwisko rodowe Marianny Dubrowskiej („de Mythki Werepczatynskie”?) i nazwisko sekretarza („Łaszewski”, cześnik ziemski wiski[?]) oraz nazwy starostw Małachowskiego odczytane niepewnie; „Latałaj” i „Sankowski” również niepewne. Akt nie ma nagłówka „Lectum”.

Streszczenie

11marca 1768 r. Stanisław Korzeniowski oblatował w grodzie winnickim wypis z ksiąg grodu krzemienieckiego, do których 11 lipca 1760 r. Ignacy Zielonka, podczaszy żytomierski, podał przywilej króla Augusta III wydany w Warszawie 24 maja 1760 r. Król, mając na względzie zasługi Zielonki wobec siebie i Rzeczypospolitej, nadał jemu i jego żonie Juliannie z Maczyńskich w dożywotnie posiadanie (oboje solidarnie, do końca życia) królewską wieś Szandurówkę w powiecie zwinogródzkim województwa bracławskiego, wakującą po śmierci jej ostatnich posesorów, Michała i Marianny Dubrowskich, ze wszystkimi dworami, gruntami, lasami, stawami, karczmami, browarami, poddanymi i dochodami, z obowiązkiem płacenia corocznie do skarbu kwarty (czwartej części dochodów). Przywilej podpisali król i sekretarz wielkiej pieczęci Wojciech Łaszewski[?], a opieczętowano go za kanclerstwa Jana Małachowskiego, kanclerza wielkiego koronnego.

Transkrypcja

k. 131v (skan 0133, strona lewa, od ok. 1/3)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Jedynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y

4przedemną Stanisławem Rowickim[?] ad hunc Actum uproszo-

5nym Subdelegatem Comparentes pthr Urodz. Jchmć PP. Jan Jedlecki

6Jnstygatorem Grod. Winn. JOXcia Jmci Janusza Tomasza na No-

7wey Czetwertni Komargrodzie[?] Borowiczach Sechach[?] y Kopijowce[?]

8Swiatopełka Czetwertyńskiego Podkomorzego JKMci ad omnes Actus

9Zapisany Plenipotent Jmieniem tegoż JOX. Jmci Pryncypała

10Swego czyniący za Ktorego poluy[?] y dotrzymanie ręczy y Zapisuie

11się z iedney, a Wiel. Wacław Ambrożewicz Podstoli Słonimski z dru-

12giey Strony Zdrowi będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy Swey

13własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi Prawa Forum Powiatu y

14Wwa a pod teraźnieysze dobrowolne Zeznanie Swoie całe się poddaiąc

15y wcielaiąc wiadomo Jawno czynią ustnie y dobrowolnie Zeznaią. Jż

16ponieważ tak JOX. Jmć Janusz Tomasz Swiatopełk Czetwertyński

17Podkomorzy JKMci, iakoteż Wiel. Wacław Ambrożewicz Podstoli Słonim.

18czyniąc dosyć Dekretowi Kompromissarskiemu Roku Tysiąc, Siedmset

19Sześćdziesiąt, Siódmego, Dnia Dwudziestego Osmego Lipca w Wo-

20roszkowce[?] między Sobą nastąpionemu et quidem JOXże Jmć Janusz

21Tomasz Swiatopełk Czetwertyński Podkomorzy JKMci pro re Urodz.

22Wacława Ambrożewicza Złł Polt. Pięćset Sześćdziesiąt Osm a zaś

23Wiel. Jmć Pan Wacław Ambrożewicz Podstoli Słonimski pro re JOXcia

24Jmci Janusza Tomasza Swiatopełka Czetwertyńskiego Podkomo-

25rzego JKMci Tysiąc, Sto Sześćdziesiąt Siedm Złł y Groszy

26Piętnaście

27[kustosz:] Rezygnacyi[?]

k. 132 (skan 0133, strona prawa, góra)

1Rezygnacyi[?] Dekretem wyżey wyrażonym przy Sądzie oraz im

2Sobie zapłacili przeto z wypłaconych wyż rzeczonych Summy

3zupełnego Dekretowi Kompromissarskiemu dosyć uczynienia

4wzaiemnie A quidem Wiel. Wacława Ambrożewicza Podstol. Słonim.

5Urodz. Jmć Pan Jan Jedlecki Jnstygator Grodzki Winn. JOXcia Jmci Janusza Tomasza

6Swiatopełka Czetwertyńskiego Podkomorzego JKMci Jmieniem a zaś JOXcia Jmci

7Podkomorzego JKMci Wiel. Wacław Ambrożewicz Podstoli Słonimski Potomkow

8y Sukcessorow wiecznemi a nigdy nieodzownemi Czasy Żadnego regressu y rekursu

9do upomnienia się o pomienione Summy niezostawiwszy Kwituią Tranzakcye

10wszelkie w tey Sprawie zaszłe Kassuią annihiluią y za nieważne mieć chcą

11mocą ninieyszego Zeznania Swego Jan Jedlecki Jnstyg. Grod. Winn. mp Wac-

12ław Ambrożewicz mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: JX. / JOX. – jaśnie (oświecony) książę; P.JKMci – podkomorzy Jego Królewskiej Mości; P.S. / Podstoli Słonim. – podstoli słonimski; Kwit Zobopolny – kwit obopólny (wzajemny); ad hunc Actum uproszony Subdelegat – subdelegat poproszony do tej czynności; Comparentes personaliter – stawiwszy się osobiście; ad omnes Actus Zapisany Plenipotent – pełnomocnik ustanowiony (zapisany) do wszystkich czynności; Pryncypał – mocodawca; Dekret Kompromissarski – wyrok sądu polubownego; pro re – na rzecz; regres, rekurs – prawo powrotu, odwołania; Tranzakcye … Kassuią annihiluią – transakcje … kasują, unieważniają; mp – manu propria, ręką własną.

Kontekst i uwagi: Janusz Tomasz Świętopełk Czetwertyński (zm. 1786?), podkomorzy JKMci, występuje w wcześniejszych aktach tomu (por. akty 105–107, 109–110 – rozliczenia Czetwertyńskich). Tu, przez swego plenipotenta Jana Jedleckiego (instygatora grodzkiego winnickiego, tego samego, który zwykle przyjmuje akty), rozlicza się z Wacławem Ambrożewiczem: na mocy wyroku polubownego z 28 VII 1767 książę zapłacił Ambrożewiczowi 568 zł, a Ambrożewicz księciu 1167 zł 15 gr; strony wzajemnie się kwitują. Ponieważ Jedlecki był stroną, akt przyjął doraźnie poproszony subdelegat Stanisław Rowicki[?]. Nazwy dóbr w tytulaturze Czetwertyńskiego (Nowa Czetwertnia, Komargród, Borowicze, Sechy[?], Kopijowce[?]) i miejsce dekretu (Woroszkowce[?]) odczytane w części niepewnie; pierwszy wyraz k. 132 („Rezygnacyi”?) niepewny.

Streszczenie

11marca 1768 r. przed grodem winnickim (przed doraźnie poproszonym subdelegatem Stanisławem Rowickim[?]) stanęli Jan Jedlecki, instygator grodzki winnicki, jako plenipotent księcia Janusza Tomasza Świętopełka Czetwertyńskiego, podkomorzego JKMci, oraz Wacław Ambrożewicz, podstoli słonimski. Zeznali, że wykonując wyrok sądu polubownego wydany między nimi 28 lipca 1767 r. w Woroszkowcach[?], książę zapłacił Ambrożewiczowi 568 zł polskich, a Ambrożewicz księciu 1167 zł 15 gr. Wobec pełnego wykonania wyroku strony wzajemnie się pokwitowały na wieczne czasy, zrzekając się dla siebie, potomków i sukcesorów wszelkich dalszych roszczeń, a wszystkie transakcje w tej sprawie skasowały i uznały za nieważne.