Akty 161–180

Transkrypcja

k. 132 (skan 0133, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Dwunastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn. y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim

5Winn. Comparens pthr Jmć Xiądz Antoni Przybowski[?] Societatis Jesu Ten List

6od Wiel. Grocholskiego Chorąż. Ziemi Bracł. do Przewielebnego w Bogu

7Jmc Xiędza Bagienskiego[?] Rektora Collegij Winn. pisany ratione intro

8conts ad Acta pntia Castr. Capitt. Winn. per Oblatam podał de tenore tali

9Nayprzewielebnieyszy w Bogu Mći Dobrodzieiu. Lubo niezwykłem y naywię-

10kszym[?] Przyiaciołom expedyowac Kondescensyi ale przez Szacunek tak Osoby

11WMM Pana Dobrodzieia Jako y Wiel. Starosty Trechtemir. Ziezdzać[?] nierekur-

12zowałbym[?], maiąc obydwoch WWM Panow Łaskawych dla Siebie mogłbym

13poznawszy Jnteres pogodzić, ale teraźnieysze rozruchy tey moiey przysługi

14wykonać niedopuszczaią, Więc proszę uniżenie aby mnie [?] w Przyiaźni

15Jego nieruynowało[?], w jnszych rozkazach w sposobnym czasie sposobić się

16będę, oswiadczaiąc przysługę moię Jemu teraz mnie tylko Stateczney

17przyiaźni y Łasce Jego oddaię pisząc się z powinnym Uszanowaniem

18nazawsze ** [dopisek na marginesie:] ** MMMe Pana Dobrodzieia[?] nayniższym sługą. Die Decima Martij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo

19Octavo Anno z Janowa u tego Listu przy oblatam podaney podpis Ręki temi

20Słowy M. Grocholski Superscriptya zaś temi Słowy Nayprzewielebnie-

21yszemu w Bogu Jmć Xiędzu Bagienskiemu[?] Rektorowi Kollegium Win-

22nickiego S.J. MMMe Panu y Dobrodzieiowi w Winnicy Pieczęć zaś

23u tego Listu na Laku czarnym wyciśniona (L.S.) Ktory to List przez oblatam

24podany Jako się w Sobie ma z Słowa w Słowo do Xiąg ninieyszych Grod.

25Winn. iest zapisany

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: C.Z.B. / Chorąż. Ziemi Bracł. – chorąży ziemi bracławskiej; S.J. / Societatis Jesu – Towarzystwa Jezusowego (jezuita); ratione intro conts ad Acta pntia Castr. Capitt. Winn. per Oblatam podał – podał do wpisania do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; de tenore tali – tej treści; WMM Pan Dobrodziej – Wasza Miłość Mój Pan Dobrodziej; Kondescensya – uprzejmość, ustępliwość; Die Decima Martij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno – dnia 10 marca roku 1768; Superscriptya – adres na liście; Pieczęć na Laku czarnym wyciśniona (L.S. – locus sigilli) – pieczęć odciśnięta na czarnym laku; List Cum Paragrapho (na marginesie) – zapewne adnotacja „list z podpisem/parafą”.

Kontekst: Marcin Grocholski (ok. 1727–1807), chorąży bracławski, później wojewoda bracławski, jeden z najważniejszych obywateli woj. bracławskiego. Odpisuje rektorowi kolegium jezuitów w Winnicy, który prosił go o mediację w sporze z „Wiel. Starostą Trechtemirowskim” (Trechtymirów nad Dnieprem); Grocholski wymawia się „teraźniejszymi rozruchami” – aluzja do niepokojów marca 1768 (konfederacja barska zawiązana 29 II 1768, początek ruchów na Ukrainie). Nazwisko rektora odczytane niepewnie (Bagieński / Bażeński). Fragment o tym, by odmowa „nie zrujnowała” przyjaźni, odczytany częściowo niepewnie; cyfra „8” przed „w Przyiaźni” niejasna. Dopisek marginalny (oznaczony gwiazdkami) uzupełnia formułę grzecznościową listu.

Streszczenie

12marca 1768 r. jezuita ks. Antoni Przybowski[?] przedłożył do akt grodu winnickiego list Marcina Grocholskiego, chorążego ziemi bracławskiej, pisany z Janowa 10 marca 1768 r. do ks. Bagieńskiego[?], rektora kolegium jezuickiego w Winnicy. Grocholski pisze, że choć nie zwykł świadczyć takich przysług nawet najbliższym przyjaciołom, przez szacunek tak dla rektora, jak i dla starosty trechtymirowskiego – obu sobie życzliwych – chętnie zjechałby i, poznawszy sprawę, pogodził strony; jednak obecne „rozruchy” mu na to nie pozwalają. Prosi, by nie miało to wpływu na ich przyjaźń, i zapewnia o gotowości do usług w innych sprawach. Kancelaria opisała podpis, adres i pieczęć na czarnym laku.

Transkrypcja

k. 132 (skan 0133, strona prawa, dół)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Dwunastego Dnia

3[kustosz:] Przed Urzę[dem]

k. 132v (skan 0134, strona lewa)

1Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

2Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Winn.

3Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Dominik Chodykiewicz[?] Towarzysz Znaku Pancernego

4JWiel. Jmć Pana Borzęckiego[?] Podstol.[?] Koronnego Ten list od JOXcia Jmci San-

5guszka Ordynata Dubienskiego do Wiel. Jmć Pana Barona de Stain Jene-

6rała Woysk Koronnych pisany ratione intro conts ad Acta Castr. Capitt. Winn.

7per Oblatam podał de tenore tali Wiel. Mći Panie Generale moy Wielce

8Mći Panie y Kochany Bracie Prawami moiemi przed tranzakcyami Jeszcze

9Kolbuszowskiemi y zdawna od JJO Antecessorow moich nadanemi dla Wsiow

10Stupnika[?] y Pohoryłey[?] w Possessyi będących, JWiel. Jmć Pana Michałowskie-

11go Podcz. Wwa Bracł. y Deputata na ninieyszy Trybunał Koronny Pro-

12wincyi Małopolskiey, wolny wrąb do Lasow Ciudnowskich y Januszpolskich

13y Piąteckich gdy dotąd nieprzerwane używanie, teraz WMć Pan Dyspo-

14zycyę swoią odmieniasz y niedowalasz mam przyczynę sprawiedliwą

15przy Rekwizycyi tegoż JWiel. Bracł. pisania do Wiel. WMći Pana Obli-

16guiąc a żebyś neraczył takowych nowości rządom swoim w Cudnowczyź-

17nie czynić, ktoreby mnie y samego Prawodawcę y JOXiężnę Jeymość

18Chorążynę Wielką Koronną Possessorkę[?] Sądownie miały niespokoynością

19zakłucić, Ponieważ takowego wolnego wrębu do budowli y opału na

20zawsze zdawna nadanego pomienionym Wsiom Stupnikowi[?] y Pohoryłey[?]

21Ja Jako Prawodawca niemogę teraz zabronić ani zkassować tak tym

22bardziey WMć Pan będący bez żadney moiey nienależycie wzbraniasz

23sprawiedliwości takowey ktora być powinna Koniecznie przywracać[?]

24dawnych bez naruszenia, o co proszę uniżenie y zostawam z zwykłą

25Estymacyą WWMM WMć Pana y Brata uniżonym Sługą Dat.

26w Dubnie Die Quarta Martij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo

27Anno U tego Listu per Oblatam podanego podpis Ręki taki Janusz Xiąże

28Sanguszko Ktory to List iako się w Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg ninie-

29yszych Grod. Winn. iest zapisany

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: JOX. – jaśnie oświecony książę; Grala / Jenerała Woysk Koronnych – generała wojsk koronnych; Znak Pancerny – chorągiew pancerna; Podcz. Wwa Bracł. – podczaszy województwa bracławskiego; JJO Antecessorowie – jaśnie oświeceni poprzednicy; ratione intro conts … per Oblatam – celem wpisania przez oblatę; de tenore tali – tej treści; wrąb (wręb) – prawo wyrębu drzewa w lesie (do budowli i na opał); Rekwizycya – prośba, wezwanie; Prawodawca – tu: nadawca praw (właściciel nadający prawo); Die Quarta Martij … – dnia 4 marca 1768.

Kontekst: Janusz Aleksander Sanguszko (1712–1775), marszałek nadworny litewski, ordynat ostrogski, rezydujący w Dubnie; „tranzakcja kolbuszowska” (1753) podzieliła dobra ordynacji ostrogskiej. Sanguszko zaświadcza, że jego nadania, starsze niż ta transakcja, dawały wsiom (Stupnik[?] i Pohoryła[?]) dzierżonym przez Michałowskiego, podczaszego bracławskiego i deputata trybunalskiego, prawo wolnego wyrębu w lasach cudnowskich, januszpolskich i piąteckich; generał baron Stein (zarządzający zapewne dobrami cudnowskimi, posiadanymi przez „księżnę chorążynę wielką koronną”) odmówił tego wyrębu. Nazwiska komparenta i jego zwierzchnika oraz nazwy obu wsi odczytane niepewnie.

Streszczenie

12marca 1768 r. Dominik Chodykiewicz[?], towarzysz chorągwi pancernej, oblatował w grodzie winnickim list księcia Janusza Sanguszki, ordynata (ostrogskiego, z rezydencją w Dubnie), pisany w Dubnie 4 marca 1768 r. do generała wojsk koronnych barona de Stein. Książę wskazuje, że na mocy nadań jego i jego poprzedników, starszych jeszcze niż transakcja kolbuszowska, wsie Stupnik[?] i Pohoryła[?], posiadane przez Michałowskiego, podczaszego bracławskiego i deputata na Trybunał Koronny, miały zawsze wolny wyrąb drzewa na budowę i opał w lasach cudnowskich, januszpolskich i piąteckich. Ponieważ generał zaczął tego wyrębu zabraniać, Sanguszko na prośbę Michałowskiego wzywa go, by nie wprowadzał w Cudnowszczyźnie nowości, które mogłyby wciągnąć jego samego i księżnę chorążynę wielką koronną (posesorkę) w spory sądowe, i by przywrócił dawne prawo bez naruszenia.

Transkrypcja

k. 132v (skan 0134, strona lewa, od ok. 3/5)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Dwunastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y prze-

4demną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa

5Grodzkim Winn. Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Andrzey Brudnicki[?] Te Jnter-

6cyzę Slubną między Wiel. Jmć Panią Korydzińską[?] Cześn. Zakroczym. z iedney

7a Wiel. S.K.[?] Ant. Studzinskim Skarbn. Nurskim z drugiey Strony spisaną y za-

8wartą rnie[?] intro conts ad Acta pntia Castr. Capitt. Winn. per Oblatam podał de

9tenore tali. Między Wiel. Jmć Panią Elżbietą z Krechowieckich Korydzińską[?]

10Cześn. Zakroczym. pozostałą Wdową Matką z iedney a Wiel. Jmć Panem

11Antonim Prusem Studzinskim Skarbn. Nurskim z drugiey Strony Stanęła

12pewna y wiecznym nieodmienna Jntercyza Slubna w ten niżey opisany

13sposob y Akt Jż uważając usilne Staranie Wiel. Jmć Pana Antoniego Prusa

14[kustosz:] Studzinskiego

k. 133 (skan 0134, strona prawa)

1Studzinskiego Skarbn. Nurskiego o dożywotnią przyiaźń Corki moiey

2y Jnterpretacyą tegoż Przyiacioł a Wiel. Jmć Pannę Zuzannę Korydziń-

3ską[?] Cześn. Zakroczym. idąc za wolą nayważszego Rządcy w Stan Swięty

4Małż. powala y dzień Aktu weselnego za niedziel trzy w Roku teraźniey-

5szym Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Czwartym, Dnia Dwudziestego Pią-

6tego Novembris we Wsi Lulińcach oznaczaią na ktorym Terminie

7Strony Obie z Swoiemi Przyiaciołmi y Familią comparere powinni

8po ktorey to Wiel. Jmć Pannie Zuzannie Korydzińskiey Cześn. Zakrocz.

9Corce Swoiey Rodzoney tam ex paterna quam et materna Substantia

10sua Posag Wiel. Korydzińska Cześn. Zakrocz. Matka Tysięcy Pięć Złł

11Polt. ktore a data pntis za Dni trzy do Rąk y Zakwitem tegoż una

12cum abrenuntiatione od tychże dobr Matżonkom oddać y rzetelnie

13y wyliczyć deklaruie iakoteż et pnti contractu obligowana będzie a zaś

14Wiel. Antoni Studzinski Skarbn. Nur. in Bonis mundis et liberis spe-

15cifice na Dobrach Wsi Wolce Lubstowskiey[?] w Wwie Wołyń. a powiecie

16Łuckim leżącey Dziedziczney ostrzega y zapisuie niemniey na Summach

17gdziekolwiek Jure Successivo et naturali spadłych bespieczeństwo. Ktadnie

18et modo Simplicis debiti tenże Wiel. Jmć Pan Antoni Studzinski Skarbn.

19Nurs. drugie takowe Summę dać deklaruie y na tychże Dobrach

20moderno Contractu cavet et providit. A że za Jnterpossowaniem się

21wielkim tegoż Wiel. Jmć Pana Antoniego Studzinskiego Przyiacioł

22taż Wiel. Jmć Pani Elżbieta Korydzińska Cześn. Zakrocz. Matka

23do Rąk zaraz Tysięcy Trzy Pięćset 28 Złł wylicza z ktorey odebra-

24ney Summy do Rąk Swoich własnych moderno Contractu Kwituie y

25bespieczeństwo na wyż spomnianych Dobrach ostrzega y zapisuie et

26circa Acta Stanowszy cyliter Skryptem Ręcznym spondet obespieczyć odebra-

27ney[?] ad rationem Pięciu Tysięcy Złł Polt. a w niedotrzymaniu przez obie Strony

28tego nieporuszonego y wiecznym nieodmiennego Kontraktu Slubnego to

29tenże Wiel. Antoni Prus Studzinski Skarbn. Nur. Grodu Łuckiego

30lub Ziemstwa Jakoteż Trybunału Koronnego oznacza a zaś Wiel. Jmć Pani

31Elżbieta Korydzińska Cześn. Zakrocz. Grodu Winn. a per Consequens Try-

32bunału Koronnego do odpowiadania Sub poenis Terrestribus praecavet Kto-

33rey Jntercyzy Slubnej przy uproszonych od Obydwoch Stron Wiel. Jchm.

34Panow Przyiacioł Ręcoma własnemi Stwierdzaiąc y podpisuię Dat. w Lulin-

35cach Die Vigesima Secunda Novembris Millesimo Septingentesimo Sexagesimo

36Quarto Anno u tey Jntercyzy per Oblatam podaney podpisy Rąk temi Słowy Ant.

37Prus Studzinski Elżbieta Korydzińska Jako od Obydwoch Stron proszony Przyiaciel podpi-

38suię się Jan Bielski C.B. Jako proszony Przyiaciel do podpisu tey Slubney Jntercyzy od Oby-

39dwoch Stron podpisuię się Ant. Wydżga C.L. Ktora Jntercyza Słowo w Słowo Jest do Xiąg zapisana

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: C.Z. / Cześn. Zakroczym. – cześnikowa zakroczymska; S.K. / Skarbn. Nurski – skarbnik nurski (ziemia nurska na Mazowszu); Jntercyza Slubna – umowa przedślubna (o posagu i oprawie); tam ex paterna quam et materna Substantia sua – tak z majątku ojcowskiego, jak i macierzyńskiego; a data pntis – od daty niniejszego; una cum abrenuntiatione – wraz ze zrzeczeniem się (dalszych pretensji do dóbr rodzicielskich); pnti contractu obligowana – zobowiązana niniejszym kontraktem; in Bonis mundis et liberis specifice – na dobrach czystych i wolnych (od długów), w szczególności; Jure Successivo et naturali spadłych – spadłych prawem sukcesji i przyrodzonym; modo Simplicis debiti – na sposób zwykłego długu; moderno Contractu cavet et providit – obecnym kontraktem zabezpiecza i zapewnia; Jnterpossowanie się – wstawiennictwo; spondet – przyrzeka; ad rationem – na poczet; Sub poenis Terrestribus praecavet – zastrzega pod karami ziemskimi; Die Vigesima Secunda Novembris … Quarto – dnia 22 listopada 1764.

Kontekst i uwagi: Typowa intercyza: matka panny młodej (wdowa po cześniku zakroczymskim) daje 5000 zł posagu; narzeczony „dwoi” go, zapisując drugie tyle (oprawa, wiano) na swej dziedzicznej wsi w pow. łuckim. Matka od razu wypłaca 3528 zł, resztę obiecuje zabezpieczyć skryptem. Ślub wyznaczono na 25 XI 1764 w Lulińcach. Nazwisko rodowe (Korydzińska / Koredzińska / Horydyńska) i nazwa wsi Studzińskiego (Wólka Lubstowska[?]) odczytane niepewnie; „C.B.” przy Bielskim to zapewne cześnik bracławski, „C.L.” przy Wydżdze – cześnik (lub chorąży) lubelski[?]. Nota marginalna o kolacjonowaniu z oryginałem częściowo nieczytelna.

Streszczenie

12marca 1768 r. Andrzej Brudnicki[?] oblatował w grodzie winnickim intercyzę ślubną spisaną w Lulińcach 22 listopada 1764 r. między Elżbietą z Krechowieckich Korydzińską[?], wdową po cześniku zakroczymskim, a Antonim Prusem Studzińskim, skarbnikiem nurskim. Matka, ulegając staraniom Studzińskiego, wydaje za niego córkę Zuzannę; ślub wyznaczono na 25 listopada 1764 r. w Lulińcach. Matka daje córce 5000 zł polskich posagu (z majątku ojcowskiego i macierzyńskiego, w zamian za zrzeczenie się dalszych pretensji), z czego 3528 zł wypłaca od razu, a resztę zobowiązuje się zabezpieczyć skryptem. Studziński kwituje odebraną sumę, zabezpiecza posag na swej dziedzicznej wsi Wólka Lubstowska[?] w pow. łuckim woj. wołyńskiego i na sumach spadkowych, a ponadto zapisuje drugie tyle (oprawę). Strony poddają się sądom: Studziński – grodu lub ziemstwa łuckiego, Korydzińska – grodu winnickiego, oraz Trybunału Koronnego. Podpisali strony oraz świadkowie Jan Bielski i Antoni Wydżga.

Transkrypcja

k. 133v (skan 0135, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Dwunastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y prze-

4demną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grod.

5Winn. Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Andrzey Brudnicki[?] Ten Testament

6niegdy S.P. Wiel. Antoniego Studzinskiego S.K. spisany rnie[?] intro

7conts ad Acta pntia Castr. Capitt. Winn. per Oblatam podał de tenore tali

8W Jmie Oyca y Syna y Ducha Swiętego Amen Ja Antoni Prus Stu-

9dzinski Skarbnikowicz Buski niegdy z Bieciorowskich[?] Franciszki primo

10Stanisławowey Siedleckiey secundo vero Connubio Andrzeia Prusa Stu-

11dzinskiego Oyca y Matki moiey rodzonych Rodzicow Skarbn. Buskich

12spłodzony Syn, Widząc się na ciele być słabym a na Umyśle moim

13y Zdrowiu będąc Zdrowym, czynię to ostatnie Zycia moiego rozrządzenie

14ktore przy umyśle moim będąc dobrym y wziąwszy przed siebie Boga

15y pamięć o wieczności abym się z Długow Zycia moiego Bogu winnych

16wypłacił a widząc spadłe Siły Zdrowia moiego to naypierwsze Oycu mo-

17iemu rodzonemu Wiel. Jmć Panu Andrzeiowi Studzinskiemu Skarbn.

18Buskie(mu) Oycu y Dobrodzieiowi moiemu tak za wychowanie z lat nie-

19mowlęcych iako za przystoyne w Szkołach y dalszym Traktie Zycia

20moiego Edukacyi iako nayniższe moie Dzięki oswiadczaiąc za wszy-

21stkie Dobrodzieystwa y Łaski Jego brane przed nayuższym Stworcy

22Boga Majestatem wypłacać się prozbę aby Bog nayuższy dalszych

23w Zdrowiu wdzięcznych[?] lat niemniey Wiel. Jmć Pani Elżbiecie z Kre-

24chowieckich Korydzińskiey[?] Cześn. Zakrocz. Matce Zony moiey w po-

25szanowaniu należytey adoracyi Składam Dzięki oraz w przytomności

26uniżenie przepraszam żem kiedykolwiek y iakowymkolwiek sposobem

27narazić się miałem aby niepamięcią odpuścić raczyła, Zonę zaś Ukochanę

28tym przyiaźni obowiązkiem affektem miłości aby Duszy moiey tak w uczyn-

29ku dobrym Chrześciańskim iako y westchnieniach ku Bogu była pa-

30miętną Ja zaś wzaiemną z przywiązania mego nieustanną przed Bo-

31giem zostanę modłę Jeszcze y to pamięci moiey zostawa abym w przy-

32tomności Wujow y Dobrodzieiow Zony moiey uniżoną w nayglębszey

33Adoracyi przeprosił oraz się doprosił aby pamięć nieustanną o Zonie

34moiey mieć raczyli tudzież tak Braci iako y Sąsiad przepraszam aby

35wszystko mi odpuścić raczyli a zawdzięczaiąc Dożywotnią Przyiaźń

36y Swiadczone dla mnie Zony moiey Łaski teyż dyspozycyą Testamentu

37mego niejmo wypłacam się wdzięcznością tylko co mi per Jus natu-

38rae et divina Successione concernere miało poniegdy Swiętey pamięci Sie-

39[kustosz:] strze

k. 134 (skan 0135, strona prawa)

1strze moiey Rodzoney Wiel. Jmci Pannie z Siedleckich Zuzannie To-

2maszewskiey Podcz. Jnowrocł. tak z posagowey Summy Pięciu Tysięcy

3Złł Polt. z Dobr Wsi Bruchowiec[?] podniesionego Posagu iakoteż przez

4W. niegdy Tomaszewskiego Męża Siostry moiey modo Simplicis Debiti za-

5pisanych drugich Pięciu Tysięcy Złł Polt. co in unum złączaiąc Dzie-

6sięć Tysięcy Złł Polt. efficiet Successive tudzież wyprawy po teyże

7Siestrze rodzoney spadaiącey ustępuię transfunduię daię daruię y wle-

8wam wszelkim Prawem obliguiąc Oyca y Dobrodzieia aby do doyscia

9spadkowey Substancyi Zonie moiey Kochaney dopomodz raczył Jakoż

10Wuia Rodzonego Zony moiey Wiel. Jmć Pana Macieia Dubinę[?] Kre-

11chowieckiego Stolnika Wendeń. otoż łaskie upraszam aby iako

12Opiekun Jnteressowi temu prawnie dopomodz raczył, oraz Wiel. Jmć

13Pana Tymotheusza Zwolskiego[?] Kapitana Woysk Koronnych Jego

14Krolewskiey Mci y Rzeczypospolitey bo ia z tey Substancyi nic ani

15ieszczem nie partycypował, ale znaiąc się być winnym długu

16rzetelnego Posag oznaczaiącego Złł Polt. Trzy Tysiące Pięćset te[?]

17Jako rzetelnie do Rąk moich odebrałem y Jntercyzę Slubną

18zakwitowałem Jako też Jntercyza między nami stała świadczy

19De actu et Data ejus. Takie Summę na Dobrach po Oycu moim

20spaść maiących obespieczyłem y Grodownego nieuczyniłem Kwitu

21y bespieczeństwa Substancyi Zony moiey tak teraźnieyszym ostat-

22niey woli Testamentem na tych że Dobrach obespieczam oraz

23upraszam Oyca y Dobrodzieia moiego aby co na mnie należy

24ex natura Successionis wypłacić raczył, a gdyby quo casu nie

25wypłacona została Opiekunow Zony moiey dopomnieć się upra-

26szam reszte zaś Summ na mnie gdziekolwiek należących na

27mnie spaść maiących, czyli też spadłych na Kredytorow moich

28oddaię y Oraz Oyca moiego y Dobrodzieia aby z Dobr dziedzicznych

29wypłacić raczył. Pas zaś moy Slubny w Perskiey lity Boga-

30ty na dnie Karmazynowym wraz z białym ktoren pożyczy-

31łem na obligacyą Wiel. Jmć Pana Stupskiego[?] Kommissarza pod

32ten czas JO Xiężniczki Jeymci Radziwiłłowey Hetmanowey Wiel. Lit.

33a dotychczas onego nieodebrałem tylko list pisał do mnie abym

34go mogł zbyć ktorego walor y cena Czerwonych Złł Osmna-

35ście iak mie samego Kosztował takteż Karabela ktorę miałem

36od W. Jmć Pana Jana Bielskiego Cześn. Bydgosk.[?] w czerwonych Złł

37Osmiu przedane[?] zakonie[?] a tey Karabeli tada[?] w Roku Tysiąc, Siedmset,

38Sześćdziesiąt, Czwartym przez w Bogu przewielebnego Jmć Xiędza Prze-

39ora Konwentu Horodyskiego[?] w Grodzie Krzemien. za Skryptem

40[kustosz:] Sobie

k. 134v (skan 0136, strona lewa)

1Sobie służącym od Wiel. Mysłowskiego[?] nastąpiła a też Karabelę

2w potrzebie moiey pilney zastawiłem Wiel. Jmć Panu Pantowskie-

3mu[?] Dzierżawcy na ten czas Leszczyna za Czerwonych Złł Trzy

4ktorych to rzeczy tak Pasa iako y Karabeli nikomu jnnemu

5tylko Zonie moiey Kochaney wolney windykacyi pozwalam y

6nikomu jnnemu też same rzeczy zapisuię Ciało zaś moie m-

7ne[?] ktore podległe być musi smierci ieślibym z tego Swiata zeszedł

8upraszam Zony Kochaney moiey aby podług Obrzędow Chrze-

9sciańskich pogrzebione było z własney Łaski Zony moiey

10Ponieważ Ja przy sobie odległy będąc od Kolligatow y Krewnych

11moich / : nic niezostawuię tak in parte pecunia iakoteż mo-

12bili et jmmobili y ten zaś Testament Ręką moią przy zmy-

13słach ieszcze dobrych będący y bytności Spowiednika mego

14Jmć Xiędza Paulina Ordinis minorum Sancti Francisci

15Zakonu Bernardyńskiego ztwierdziłem oraz tegoż Xiędza

16dla Swiadectwa podpisać się uprosiłem Jakoteż y Jmć

17wielu Jchmćiow PP. Przyiacioł odemnie uproszonych do pod-

18pisu tego Testamentu podpisałem się Datum w Lulin-

19cach Dnia Dwudziestego Piątego Lutego Tysiąc, Siedm-

20set Sześćdziesiąt, Siodmego Roku U tego Testamen-

21tu per Oblatam podanego podpisy Rąk temi Słowy Ant.

22Studzinski Prus Jako byłem przy wyraźney woli Wiel. Jmć

23Pana Antoniego Studzinskiego Skarbn. Buskie(go) y czy-

24taniu Testamentu tak rękę moię podpisuię Fr. Pau-

25linus mp. O.C.L.[?] Ja ustnie proszony Przyiaciel od W. Jmć Pana

26Studzinskiego Skarbn. Buskie(go) na ten czas chorobą złożone-

27go podpisuię się Jan Bielski C.Br. Ktory to Testament

28Jako się w Sobie ma do Xiąg Grod. Winn. iest zapisany

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: S.P. – świętej pamięci; Skarbnikowicz Buski – syn skarbnika buskiego; primo … secundo vero Connubio – z pierwszego … a z drugiego małżeństwa; Edukacya – wychowanie, wykształcenie; Traktie Zycia – dalszym biegu życia; per Jus naturae et divina Successione concernere – dotyczyć (przypadać) z prawa przyrodzonego i boskiego (prawem dziedziczenia); Podcz. Jnowrocł. – podczaszyna inowrocławska; modo Simplicis Debiti – na sposób zwykłego długu; in unum złączaiąc … efficiet – łącząc w jedno, wyniesie (10 000 zł); transfunduię – przelewam (prawa); Stolnik Wendeński – stolnik wendeński (urząd inflancki); De actu et Data ejus – co do czynności i daty; ex natura Successionis – z tytułu dziedziczenia; quo casu – w którym to przypadku; Pas w Perskiey (robocie) lity Bogaty na dnie Karmazynowym – bogaty pas lity w stylu perskim na karmazynowym tle; Czerwone Złote – dukaty; Karabela – szabla do stroju polskiego; windykacya – odzyskanie, dochodzenie; in parte pecunia … mobili et jmmobili – ani w gotówce, ani w ruchomościach i nieruchomościach; Ordinis minorum Sancti Francisci, Zakonu Bernardyńskiego – zakonu braci mniejszych św. Franciszka, bernardynów; Fr. Paulinus mp. – brat Paulin ręką własną.

Kontekst i uwagi: Testament męża Zuzanny Korydzińskiej[?] (por. intercyza z 1764 r., akt 163), spisany w Lulińcach 25 II 1767 r., gdy chory testator był „na ciele słaby”; oblatowany po jego śmierci (S.P.) przez tego samego Andrzeja Brudnickiego[?], który oblatował intercyzę. W intercyzie z 1764 r. Studziński tytułowany jest skarbnikiem nurskim, tu – skarbnikowicem (synem skarbnika) buskim i „Skarbn. Buskim”; ojciec Andrzej Prus Studziński – skarbnik buski, żyje. Matka Franciszka z Bieciorowskich[?], 1° voto Stanisławowa Siedlecka; z pierwszego małżeństwa pochodziła przyrodnia siostra testatora Zuzanna z Siedleckich Tomaszewska, podczaszyna inowrocławska, po której spadek (10 000 zł i wyprawę) testator przekazuje żonie. Liczne nazwy (Bieciorowscy, Bruchowce, Dubina, Zwolski, Stupski, Mysłowski, Pantowski, Leszczyn, konwent „Horodyski”) odczytane niepewnie; skrót O.C.L. przy podpisie bernardyna niejasny; „C.Br.” przy Bielskim może oznaczać cześnika bracławskiego (w tekście „Cześn. Bydgosk.[?]”).

Streszczenie

12marca 1768 r. Andrzej Brudnicki[?] oblatował w grodzie winnickim testament zmarłego Antoniego Prusa Studzińskiego, skarbnikowica buskiego, syna Andrzeja Prusa Studzińskiego, skarbnika buskiego, i Franciszki z Bieciorowskich[?], 1° voto Siedleckiej. Testament spisano w Lulińcach 25 lutego 1767 r. w obecności spowiednika, bernardyna o. Paulina. Testator dziękuje ojcu za wychowanie i edukację, teściowej Elżbiecie Korydzińskiej[?] i krewnym żony – przeprasza za urazy, a żonę prosi o modlitwę. Żonie przekazuje cały spadek po przyrodniej siostrze Zuzannie z Siedleckich Tomaszewskiej, podczaszynie inowrocławskiej (5000 zł posagu z dóbr Bruchowce[?] i 5000 zł zapisanych przez jej męża, razem 10 000 zł, oraz wyprawę), prosząc ojca, wuja żony Macieja Dubinę[?] Krechowieckiego, stolnika wendeńskiego, oraz kapitana Tymoteusza Zwolskiego[?] o pomoc jako opiekunów. Uznaje dług wobec żony z tytułu odebranego posagu (3500 zł) i zabezpiecza go na dobrach mających przypaść mu po ojcu. Żonie zapisuje też prawo odzyskania swego bogatego pasa perskiego (pożyczonego komisarzowi Stupskiemu[?], wart 18 dukatów) i karabeli (zastawionej za 3 dukaty Pantowskiemu[?], dzierżawcy Leszczyna). Prosi o chrześcijański pogrzeb z łaski żony, bo nic poza tym nie posiada. Podpisali: testator, o. Paulin (bernardyn) i Jan Bielski.

Transkrypcja

k. 134v (skan 0136, strona lewa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Dwunastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnicke-

4mi y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

5[kustosz:] Burgrabstwa

k. 135 (skan 0136, strona prawa)

1Burgrabstwa Grodzkim Winn. Comparens pthr Urodz. Jmć Pan Jakob

2Werchradzki[?] ten Blankiet na Summę Talerow bitych Dwieście

3y Czerwonych Złł Trzydzieści od Wiel. Dominika Jgnacego Ko-

4siorka[?] Bekierskiego Pułkownika Woysk Koronnych in rem

5Wiel. Daniela Cieszkowskiego Star.[?] Kleszczelowskiego[?] dany

6y służący ratione intro conts ad Acta pntia Castr. Capitt. Winn.

7per Oblatam podał de tenore tali. Karta dana służąca Wiel.

8Jmć Panu Danielowi Cieszkowskiemu Star.[?] Kleszczel.[?] na Tale-

9row bitych Dwieście, y Czerwonych Złł in specie Trzydzieści

10ktorą to Summę in spatio niedziel Sześciu fide et hono-

11re oddać obliguię Swoim y Zony moiey pro cujus rati-

12habitione caveo imieniem podpisuię się w Warszawie

13Dnia Dwunastego Aprilis Millesimo Septingente-

14simo, Decimo U tego Blankietu podpis Ręki przy Pieczęci

15na laku Czerwonym wyciśnioney w te słowa Dominik Jgna-

16cy Kosiorek[?] Bekierski P.W.K. Jmmi[?] L.S. na złożeniu zaś

17tego Blankietu podpis taki: Karta Jmć Pana Bekierskiego

18na Dwieście Talerow bitych y Trzydzieści Czerwonych Złło-

19tych. w ktory karcie y list osobny. Ktory to Blankiet per Obla-

20tam podany, iako się w Sobie ma, Słowo w Słowo do Xiąg

21ninieyszych Grodzkich Winnickich iest zapisany

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Blankiet – tu: karta dłużna (skrypt) podpisana in blanco lub na krótko; Talery bite – talary bite (moneta srebrna); # / Czerwone Złote – dukaty; P.W.K. – pułkownik wojsk koronnych; in rem – na rzecz; in specie – w naturze (w tej samej monecie); in spatio niedziel Sześciu – w ciągu sześciu tygodni; fide et honore – na wiarę i honor; pro cujus ratihabitione caveo – za której zatwierdzenie (przez żonę) ręczę; L.S. – locus sigilli, miejsce pieczęci; na złożeniu – na złożonej (zewnętrznej) stronie karty.

Uwagi: Skrót urzędu Cieszkowskiego („Stz”, w tytule marginalnym „S.K.”) rozwiązano jako starosta kleszczelowski (Kleszczele na Podlasiu) – odczyt niepewny. Data roczna blankietu zapisana „Millesimo Septingentesimo, Decimo” (1710) jest niemożliwa w kontekście – zapewne pisarz opuścił wyraz (np. Sexagesimo); data dzienna: 12 kwietnia. Drugi człon nazwiska dłużnika („Kosiorek”?) i nazwisko komparenta (Werchradzki?) niepewne.

Streszczenie

12marca 1768 r. Jakub Werchradzki[?] oblatował w grodzie winnickim kartę dłużną (blankiet) wystawioną w Warszawie 12 kwietnia (rok w odpisie błędny) przez Dominika Ignacego Kosiorka[?] Bekierskiego, pułkownika wojsk koronnych, dla Daniela Cieszkowskiego, starosty kleszczelowskiego[?]. Bekierski zobowiązał się na wiarę i honor oddać w ciągu sześciu tygodni 200 talarów bitych i 30 dukatów w złocie, w swoim i żony imieniu (ręcząc za jej zatwierdzenie). Karta była opatrzona podpisem i pieczęcią na czerwonym laku oraz adnotacją na odwrocie.

Transkrypcja

k. 135 (skan 0136, strona prawa, od ok. 1/2)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Dwunastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Win-

4nickiemi y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Na-

5miesnikiem Burgr. Grodzkim Winn. Stanowszy Oczewi-

6sto Ministerialis Regni Generalis Providus Antonius Horocho-

7wski[?] Authenticatus Juratus, asserendo Secum protunc

8habuisse Nobiles Joannem Kulik[?], et Alexandrum Wo[?]ło-

9chowski[?] Sibi Mlis firmioris et evidentioris Testimonij

10gratia adhibitos, in vim suae verae ac fidelis Relatio-

11nis palam publice Libereque recognovit, Quia Jpse

12ex officiosa Requisitione Mfici Stanislai in Bała-

13banowka[?] Złotniki[?] et Ruda Worcell Judicis Terre Halicien. ad Bona Villae

14[kustosz:] Sabarowka

k. 135v (skan 0137, strona lewa)

1Sabarowka Sortesque Juribus infrascriptis Subjectas ibidem sitas, Feria Quinta

2post Dominicam Oculi quadragesimalem proxima, Anno praesenti Millesimo Septingen-

3tesimo Sexagesimo Octavo una Cum dictis Nobilibus personaliter se

4cum Comparentibus Condescendebat, Ibidemque Existens praefatum Mcum requi-

5rentem Vigore tam Contractus resignatorij inter Mcum Paulum Gutowski

6Pincernam Zwinogr. ab una et Mcum Stanislaum Worcell Judicem Ter-

7restrem Halicien. moderne requirentem Parte ab altera Jntuitu Sortium

8in Bonis Villae Sabarowka sitar. Die Decima nona Januarij Anno praesenti

9Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Leopoli subsecuti Actis Ter-

10restribus Leopolien. Sabbatho post Festum Sanctae Agnetis Virginis et Martyris

11proxima, Eodem Anno praesenti Roborati adActaque Officii praesentis Anno ad praes.

12labenti Millesimo Septingentesimo Sexagesimo octavo Die Vigesima

13Nona Februarij per Oblatam porrecti; quam Donationis Coram Actis Terrestri-

14bus Leopolien. Sabbatho post Festum Sanctae Agnetis Virginis et Martyris proxi-

15mo Anno Currenti Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo per

16Eundem Mcum Paulum Gutowski Pincernam Zwinogr. in rem Gsi Mci

17Worcell Judicis Terrestris Halicien. quietanciae[?] requirentis Super Easdem

18Sortes in Bonis praefatis Villae Sabarowka Jacentes, non nullas Jure Haere-

19ditario a Patribus olim Gsi Hrehorij Juszkowski quaesitas, nonnullas jure na-

20turae post olim Gnam Helenam de Juszkowskie Gutowska Matrem Ejusdem

21Mci Gutowski in Eum Devolutas tum alio quovis modo quaesitas in praefatis

22Bonis Villae Sabarowka situatas recognitae adActaque Officij praesentis Castr. Vinn.

23Die Vigesima Nona Februarij Anno Eodem Currenti Millesimo Septingentesi-

24mo Sexagesimo Octavo per Oblatam porrectae in Sortes praenominatae Villae

25Sabarowka Jntromisit, Jnvestivit, et in realem actualemve induxit nemine De-

26negante Possessionem, quae Possessio ex nunc Capta Est de quo praesens Gnalis

27Ministerialis Relatio Mlis qui Supra Sdi Jgnarus Crucis Signum Posuit +

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina – tłumaczenie: „Stanąwszy osobiście opatrzny Antoni Horochowski[?], woźny generalny Królestwa, uwierzytelniony i zaprzysiężony, twierdząc, że miał wtedy przy sobie szlachetnych Jana Kulika[?] i Aleksandra Wołochowskiego[?], dobranych dla mocniejszego i oczywistszego świadectwa, mocą swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i swobodnie zeznał, że na usilne wezwanie wielmożnego Stanisława Worcella na Bałabanówce[?], Złotnikach[?] i Rudzie, sędziego ziemskiego halickiego, zjechał wraz z tymi szlachcicami osobiście w najbliższy czwartek po niedzieli Oculi [tj. 10 III] roku bieżącego 1768 do dóbr wsi Sabarówka i części tam położonych, podległych niżej opisanym prawom. Będąc tam, wymienionego wielmożnego wzywającego – na mocy zarówno kontraktu rezygnacyjnego zawartego we Lwowie 19 stycznia 1768 r. między wielmożnym Pawłem Gutowskim, cześnikiem zwinogródzkim, z jednej, a wielmożnym Stanisławem Worcellem, sędzią ziemskim halickim, obecnie wzywającym, z drugiej strony, względem części w dobrach wsi Sabarówka, zroborowanego w aktach ziemskich lwowskich w najbliższą sobotę po św. Agnieszce dziewicy i męczennicy tegoż roku i podanego przez oblatę do akt niniejszego urzędu 29 lutego 1768 r., jak i zeznanego w aktach ziemskich lwowskich w tę samą sobotę przez tegoż Pawła Gutowskiego na rzecz Worcella zapisu donacyjnego (i kwitu) na te same części w Sabarówce – części nabyte częściowo prawem dziedzicznym po przodkach śp. Hrehorego Juszkowskiego, częściowo prawem przyrodzonym spadłe na niego po matce śp. Helenie z Juszkowskich Gutowskiej, częściowo nabyte w jakikolwiek inny sposób, zeznanego i podanego przez oblatę do akt grodu winnickiego 29 lutego 1768 r. – w części tej wsi wwiązał, inwestował i w realne i rzeczywiste posiadanie wprowadził, przy czym nikt się nie sprzeciwił; posiadanie to od teraz zostało objęte. Na dowód tej relacji woźny generalny, jako nieumiejący pisać, postawił znak krzyża.”

Uwagi: S.Z.H. – sędzia ziemski halicki; Pincerna Zwinogr. – cześnik zwinogródzki; Mcus / Mficus – magnificus, wielmożny; Gsus – generosus, urodzony; Feria Quinta post Dominicam Oculi – czwartek po III niedzieli Wielkiego Postu (w 1768 r. Oculi = 6 III, więc 10 III 1768); Sabbatho post Festum Sanctae Agnetis – sobota po św. Agnieszce (21 I), tj. 23 I 1768. Intromisja kończy sprawę zakupu części Sabarówki przez Worcella (por. akty 133–136 i 149). Imię „Hrehorij” i nazwiska woźnego i świadków odczytane częściowo niepewnie; słowo po „Halicien.” przy kwicie („quietanciae”) niepewne.

Streszczenie

12marca 1768 r. woźny generalny Antoni Horochowski[?] zeznał przed grodem winnickim, że 10 marca 1768 r., na wezwanie Stanisława Worcella, sędziego ziemskiego halickiego, zjechał ze szlachcicami Janem Kulikiem[?] i Aleksandrem Wołochowskim[?] do wsi Sabarówka i wprowadził Worcella w posiadanie części tej wsi. Podstawą był kontrakt rezygnacyjny zawarty we Lwowie 19 stycznia 1768 r. z Pawłem Gutowskim, cześnikiem zwinogródzkim (zroborowany w aktach ziemskich lwowskich 23 I 1768 i oblatowany w Winnicy 29 II 1768), oraz zapis donacji tychże części – pochodzących z dziedzictwa po Hrehorym Juszkowskim i po matce Gutowskiego, Helenie z Juszkowskich. Nikt się nie sprzeciwił; niepiśmienny woźny postawił znak krzyża.

Transkrypcja

k. 135v (skan 0137, strona lewa, od ok. 2/3)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Czternastego Dnia

3Przed Urzędem, y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnic.

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem, y protunc Namie-

5snikiem Burgrabstwa Grodzkim Winn. Comparens Personaliter

6Wiel. Jmć Pan Antoni Kanigowski Skarbnik Płocki, tę Plenipo-

7tencyą od Wiel. Jozefa y Mary[?] Kanigowskich Małż. a rodzi-

8cow Swoich Sobie daną y służącą, ratione intro conts ad Acta Ca-

9strensia Capitt. Winn. per Oblatam podał, de tenore Sequenti.

10Na fundamencie Prawa Statutu Kijowskiemu, Wołyńskie-

11mu y Bracławskiemu Woiewodztwom służącego niżey podpisani

12[kustosz:] dajemy

k. 136 (skan 0137, strona prawa)

1dajemy tę Plenipotencyą zupełną moc grodowego zeznania ma-

2jącą Wiel. Antoniemu Kanigowskiemu Synowi Naszemu

3ktorą dajemy moc z Summy przez Wiel. Jmć Xiędza Kajeta-

4na Rościszewskiego Scholastyka Kijowskiego, Officiała Bracł.

5u nas zaciągnioney, Złł Tysiące Pięćset Złł połowiczno[?]

6Szczey[?] Skryptem ręcznym Dnia Drugiego Sierpnia

7Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Czwartego w Uładow-

8ce datowanym, a zaś Roku tegoż Dnia Czwartego Miesiąca

9tegoż w Aktach Grod. Winn. per Oblatam podanym a-

10sekurowanym, tegoż Wiel. Jmć Xiędza Kajetana Rościszewskie-

11go Scholastyka Kijowskiego, z pomienioney Summy kwi-

12tować na co ninieyszą Plenipotencyą przy Uproszonych

13JchmćPP. Przyiaciołach, rękami własnemi y z zwykłą pieczę-

14cią stwierdzamy, y podpisuiemy Dat. w Uładowce

15Dnia Dziewiątego Miesiąca Marca Tysiąc, Siedmset, Sześć-

16dziesiąt Osmego. U tey Plenipotencyi per Oblatam poda-

17ney podpis Rąk taki Jchmćiow Zeznawaiących, iakoteż y Jchm.

18Panow Przyiacioł temi Słowy, Jozef Kanigowski mp.

19Mara Kanigowska Z.L.[?] Jako proszony Przyiaciel podpi-

20suię się Skopczewski[?], Jako proszony do tey Plenipoten-

21cyi ręczney Przyiaciel podpisuię się Woyciech Bereżecki[?] mp.

22Ktora tedy Plenipotencya per Oblatam podana, iako się w

23Sobie ma do Xiąg Grodzkich Winn. iest zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Małż. – małżonkowie; ratione intro conts ad Acta Castrensia Capitt. Winn. per Oblatam podał – podał przez oblatę do wpisania do akt grodzkich starościńskich winnickich; de tenore Sequenti – następującej treści; Statut Kijowskiemu, Wołyńskiemu y Bracławskiemu Woiewodztwom służący – III Statut litewski, obowiązujący w województwach kijowskim, wołyńskim i bracławskim; Plenipotencya … moc grodowego zeznania mająca – pełnomocnictwo mające moc zeznania przed grodem; Officiał Bracł. – oficjał (sędzia duchowny) bracławski; asekurowany – zabezpieczony; mp – manu propria.

Uwagi: Ks. Kajetan Rościszewski, scholastyk kijowski i oficjał bracławski, występuje też w aktach 147–154 (sprawy klucza żorniskiego). Kwota i forma długu odczytane niepewnie (zapewne 1500 zł, „połowiczna” suma zabezpieczona skryptem ręcznym z 2 VIII 1764, oblatowanym w Winnicy 4 VIII 1764). Imię matki („Mara”) i dopisek przy jej podpisie („Z.L.”?) niepewne; por. akt 168 („Józefa y Mary z Choynowskich”). Nazwiska świadków niepewne. Akt pisany inną ręką niż poprzednie.

Streszczenie

14marca 1768 r. Antoni Kanigowski, skarbnik płocki, oblatował w grodzie winnickim plenipotencję wystawioną mu 9 marca 1768 r. w Uładówce przez rodziców, Józefa i Marię[?] Kanigowskich. Na podstawie Statutu obowiązującego w województwach kijowskim, wołyńskim i bracławskim rodzice upoważnili syna, z mocą zeznania przed grodem, do pokwitowania ks. Kajetana Rościszewskiego, scholastyka kijowskiego i oficjała bracławskiego, z sumy (ok. 1500 zł) zaciągniętej u nich i zabezpieczonej jego skryptem ręcznym z 2 sierpnia 1764 r. (Uładówka), oblatowanym w grodzie winnickim 4 sierpnia 1764 r. Plenipotencję podpisali mocodawcy i dwaj proszeni przyjaciele.

Transkrypcja

k. 136 (skan 0137, strona prawa, od ok. 1/2)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Czternastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem

4Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgr. Grod. Winnic. Com-

5parens pthr Wiel. Jmć Pan Antoni Kanigowski Skarbn. Płocki zdrowy będąc

6na ciele y umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziem. Jurysdykcyi

7Prawa Forum Powiatu y Wwa a pod ten Akt dobrowolnego zeznania swo-

8iego całe się poddaiąc, y wcielaiąc wiadomo, iawnie czyni, ustnie y

9dobrowolnie zeznaie, Jż Jmć zeznawaiący na fundamencie Plenipo-

10tencyi sobie od WW. Jchmćiow PP. Jozefa y Mary z Choynowskich Kani-

11gowskich Skarbn. Płockich Matki Rodzicow swoich, w Uładowce Dnia

12Dziewiątego Marca Tysiąc, Siedmset, Szesdziesiąt, osmego ręcznie daney y

13podpisaney, na Dniu zaś dzisieyszym na Akcie wyrażonym do Akt Grodu

14Winn. per Oblatam podaney, z Summy Tysiąca Pięćset Złłch Pols.

15przez Wiel. Jmć Xiędza Kajetana Rościszewskiego Kancler.[?] Łuck.[?]

16Scholast. Kijow. Officiała Bracł. u WW. Jozefa y Mary z Choynowskich

17Kanigowskich Skarbn. Płockich Matżonkow na Skrypt ręczny Die Secunda Augusti

18[kustosz:] Tysiąc

k. 136v (skan 0138, strona lewa)

1Tysiąc, Siedmset, Szesdziesiąt, Czwartego Roku, w Uładowce datowany, a za-

2ś Roku tegoż y Miesiąca Dnia Czwartego do Akt Grodu Winn. per obla-

3tam podany zaciągnioney in jpendendam Prowizyonem cum Securi-

4tate na Dobrach Uładowce lokowaney praesentibus od Wiel. Xiędza Kajeta-

5na Rościszewskiego Scholast. Kijow. Officiała Bracł. Kancl. Łuck.[?] do Rąk

6WW. Kanigowskich Skarbn. Płockich Matżonkow zupełnie y istotnie tak kapi-

7talney iako y Prowizyonalney Summy odebraney Jmieniem tychże WW.

8Jchmćiow Państwa Jozefa y Mary z Choynowskich Kanigowskich Skarbn.

9Płockich Matżonkow pro maiori ratihabitione cavet wspomnionego Wiel. Jmć

10Xiędza Kajetana Rościszewskiego Kancl. Łuck. Schol. Kijow. Offic. Bracł. Po-

11tomkow y Sukcessorow onego wiecznemi Czasy kwituie praesentis reco-

12gnitionis vigore Antoni Kanigowski Skarbn. Płocki mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: S.P. – skarbnikowie płoccy; O.B. – oficjał bracławski; Ziem. Jurysdykcya … Prawa Forum Powiatu y Wwa – formuła rezygnacji z własnego sądu ziemskiego, powiatu i województwa; in jpendendam Prowizyonem cum Securitate – na płacenie prowizji (odsetek) z zabezpieczeniem; lokowany – ulokowany (oprocentowany) na dobrach; praesentibus – niniejszym; kapitalna y prowizyonalna Summa – kapitał i odsetki; pro maiori ratihabitione cavet – dla większego zatwierdzenia (za rodziców) ręczy; praesentis recognitionis vigore – mocą niniejszego zeznania; mp – manu propria.

Uwagi: Bezpośrednia kontynuacja aktu 167 – syn, działając na mocy oblatowanej tego samego dnia plenipotencji, kwituje ks. Rościszewskiego z długu 1500 zł (kapitał wraz z prowizją), zaciągniętego skryptem z 2 VIII 1764 (Uładówka), oblatowanym w Winnicy 4 VIII 1764, i ulokowanego na dobrach Uładówka. Tytuł „Kancl. Łuck.” (kanclerz łucki – kapituły łuckiej?) odczytany niepewnie. W tytule marginalnym kwota zapisana niezręcznie („Półtysiąca[?] Pięćset”).

Streszczenie

14marca 1768 r. Antoni Kanigowski, skarbnik płocki, działając na mocy plenipotencji rodziców – Józefa i Marii[?] z Chojnowskich Kanigowskich, skarbnikostwa płockich – wystawionej w Uładówce 9 marca 1768 r. i oblatowanej tego dnia w grodzie winnickim (akt 167), zeznał, że rodzice odebrali w pełni od ks. Kajetana Rościszewskiego, kanclerza łuckiego[?], scholastyka kijowskiego i oficjała bracławskiego, sumę 1500 zł polskich wraz z prowizją, zaciągniętą u nich skryptem ręcznym z 2 sierpnia 1764 r. (Uładówka, oblata w Winnicy 4 VIII 1764) i ulokowaną na dobrach Uładówka. W imieniu rodziców, ręcząc za ich zatwierdzenie, kwituje ks. Rościszewskiego, jego potomków i sukcesorów na wieczne czasy.

Transkrypcja

k. 136v (skan 0138, strona lewa, od ok. 1/3)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Czternastego Dnia:

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem

4Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgr. Grod. Winnic. Comparens

5Personaliter JOXiążę Jmć Janusz Tomasz z Woyszyna[?] na Nowey Czetwertni Swia-

6topełk Czetwertyński Podkomorzy JKMci zdrowy będąc na ciele y umyśle

7odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi Prawa Forum Powiatu

8y Wwa a pod ten Akt[?] Pięcie dobrowolne zeznanie swoie kwitowe całe się poddaiąc

9y inkorporuiąc iawnie czyni ustnie y dobrowolnie zeznaie Jż Tenże JOX.

10Xiąże Jmć wziąwszy y wyliczywszy z Rąk JOXcia Jmci Antoniego Swiatopełka

11Czetwertyńskiego S.[?] Dawidow.[?] Brata swego Rodzonego Summy Złłch

12Polt. Dwa Tysiące Sto Dziewięćdziesiąt y Sześć, ad obowiązku Dekretu Dnia

13[...] Kompromissarskiego w Dobrach Sechach w Włości Brzeskim[?]

14a Powiecie Pinskim sytuowanych, a tego w Grodzie zaś Łuckim[?] Roku bli-

15zko przeszłego Tysiąc, Siedmset, Szesdziesiąt Siodmego, Dnia Dwudzie-

16stego osmego Novembri oblatowanego na ninieyszym Terminie Dziś Pienię-

17dzmi gotowymi po Siedmiu[?] Srebrnemi Złłkami[?] przy nadtym cały y rzetelnie

18sobie oddaną, przeto z wyż pomienioney Summy sobie y do Rąk swych wy-

19liczoney tegoż JOXcia Jmci Antoniego Swiatopełka Czetwertyńskiego Stol.[?] Dawidow.[?]

20kwituie wiecznie y nigdy nieodzownie dopominaiąc się o wyż pomie-

21nioną Summę sobie, a in post Potomkom, Sukcessorom y Sukcessorom

22swoim podaiąc mildencie[?] praesentis recognitionis vigore Janusz T. Xiąże Czetwertyński P.JKMci mp.

23[kustosz:] Kwit

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: JOX. – jaśnie oświecony książę; P.JKMci – podkomorzy Jego Królewskiej Mości; S.D. / Stol.[?] Dawidow.[?] – urząd ks. Antoniego (rozwinięcie niepewne; może „starosta dawidgródecki”?); Ziemska Jurysdykcya … Forum Powiatu y Wwa – formuła poddania się sądowi grodzkiemu z rezygnacją z własnego; inkorporować – wcielać (się pod akt); Dekret Kompromissarski – wyrok sądu polubownego; in post – na potem; praesentis recognitionis vigore – mocą niniejszego zeznania; mp – manu propria.

Uwagi: Kolejny akt rozliczeń w rodzinie Czetwertyńskich (por. akt 160 i akty 105–107, 109–110). Ks. Janusz Tomasz kwituje brata rodzonego Antoniego z 2196 zł należnych z dekretu kompromisarskiego wydanego w dobrach Sechy (pow. piński), oblatowanego 28 XI 1767 – wg aktu 170 w grodzie łuckim (w tym akcie wyraz odczytany niepewnie). Dekret wydano 16 X 1767 (wg aktu 170). Przydomek „z Woyszyna[?]”, rozwinięcie urzędu ks. Antoniego i fraza o sposobie zapłaty („po Siedmiu[?] Srebrnemi Złłkami[?]”) odczytane niepewnie. Pisarz tego aktu pisze nieuważnie (powtórzenia „Sukcessorom”), stąd część wyrazów przyjęto domyślnie. Dobra Sechy występują także w tytulaturze ks. Janusza Tomasza w akcie 160.

Streszczenie

14marca 1768 r. książę Janusz Tomasz Świętopełk Czetwertyński, podkomorzy JKMci, zeznał przed grodem winnickim, że odebrał w gotówce od swego brata rodzonego, księcia Antoniego Świętopełka Czetwertyńskiego, 2196 zł polskich należnych mu z dekretu kompromisarskiego (sądu polubownego) wydanego w dobrach Sechy w powiecie pińskim i oblatowanego w grodzie łuckim[?] 28 listopada 1767 r. (por. akt 170) Z tej sumy kwituje brata, jego potomków i sukcesorów na wieczne czasy, zrzekając się dalszych roszczeń.

Transkrypcja

k. 137 (skan 0138, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Marca, Czternastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem Jedleckim

4Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgr. Grod. Winnic. Comparens pthr JOXiąże Antoni

5Jan Nepomucen Swiatopełk Czetwertyński S.[?] Daw.[?] zdrowy będąc na ciele y

6umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziem. Jurysdykcyi Prawa Forum

7Powiatu y Wwa a pod teraźnieysze dobrowolne zeznanie swoie całe się poddaiąc y

8wcielaiąc wiadomo iawnie czyni ustnie y dobrowolnie zeznaie Jż ponieważ JO.

9Xiąże Jmć Janusz Tomasz Swiatopełk Czetwertyński Podkom. JKMci Brat JO. zezna-

10waiącego Rodzony Starszy czyniąc zadosyć Dekretowi Kompromissarskiemu

11między sobą z iedney a JO. zeznawaiącym Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Sied-

12mego, Dnia Szesnastego Października w Sechach nastąpionemu, a Dnia Dwudzie-

13stego osmego Novembri Roku tegoż Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Siodmego

14w Grodzie Łuckim oblatowanemu na Dniu y Terminie dzisieyszym Dekretem

15wyż indigitowanym oznaczonym Regestr Bydła po Smierci między JOXiążęty[?]

16Jchmćiow Stefana Felicyana y Katarzyny z Jełowickich Swiatopełków Czetwerty-

17nskich Stol.[?] Dawid.[?] Matżonkow Rodzicow pozostałego a na Zadzi[?] Poddanych Sechow-

18skich, Gniłych[?] Kamienieckich[?] y Wynarskich[?] wiarygodnie[?] Ptexis[?] ad promazionem[?]

19Crucifixi Genibus w przytomności Woźnego Gnlta Woiew. Bracł. y Jmć Pana Mi-

20chała Radlińskiego y wielu Szlachty na ten czas przytomnych wymowił y z

21Summy Sześćset, Sześćdziesiąt Dwoch Złł Polt. za te Bydło wymiłkey[?] po-

22łowę Trzysta Trzydzieści Jeden istotnie y zupełnie do Rąk JO.

23zeznawaiącego zapłacił y wyliczył, przeto JO. Rezygnuiący[?] tak z zaprzysięże-

24nia Regestru Bydła, iakoteż wyliczoney y zapłaconey połowy Summy za

25Bydło wymiłkey[?] JOXcia Janussa Tomasza Swiatopełka Czetwertyńskiego

26Podkom. JKMci Potomkow y Sukcessorow onego wraz z Potomkami y Sukcesso-

27rami swemi wiecznemi a nigdy nieodzownemi Czasy żadnego sobie y Po-

28tomkom swoim dopominania o przerzeczoną Summę niezostawiwszy Kwituie

29mocą ninieyszego zeznania swego Antoni Jan Nepomucen Xiąże Swiatopełk

30Czetwertyński S.D. mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: JOX. – jaśnie oświecony książę; Podkom. JKMci – podkomorzy JKMci; S.D. / S. Daw. / Stol. Dawid. – urząd ks. Antoniego i jego rodziców (rozwinięcie niepewne: stolnik/starosta „dawid…”); Dekret Kompromissarski – wyrok sądu polubownego; indigitowany – wskazany; Regestr Bydła – spis bydła (inwentarz); ad … Crucifixi Genibus – przysięga składana na kolanach przed krucyfiksem; Woźny Gnlt – woźny generalny; Rezygnuiący – tu: zeznający (kwitujący).

Uwagi: Akt powiązany z aktem 169 (tego samego dnia bracia Czetwertyńscy kwitują się wzajemnie z wykonania jednego dekretu polubownego z 16 X 1767, wydanego w Sechach). Dowiadujemy się z niego, że rodzicami obu książąt byli Stefan Felicjan i Katarzyna z Jełowickich Świętopełkowie Czetwertyńscy. Dekret nakazał starszemu bratu wykonać (zaprzysiąc) rejestr bydła pozostałego po rodzicach u poddanych z Sech i innych wsi i zapłacić młodszemu połowę jego wartości (662 zł : 2 = 331 zł). Szereg wyrazów (nazwy wsi poddanych, „wymiłkey”, „ad promazionem”) odczytano niepewnie.

Streszczenie

14marca 1768 r. książę Antoni Jan Nepomucen Świętopełk Czetwertyński zeznał przed grodem winnickim, że jego starszy brat rodzony, książę Janusz Tomasz Świętopełk Czetwertyński, podkomorzy JKMci, wykonał wyrok sądu polubownego zapadły między nimi 16 października 1767 r. w Sechach (oblatowany w grodzie łuckim 28 XI 1767): w obecności woźnego generalnego województwa bracławskiego, Michała Radlińskiego i licznej szlachty zaprzysiągł na kolanach przed krucyfiksem rejestr bydła pozostałego po rodzicach – Stefanie Felicjanie i Katarzynie z Jełowickich Czetwertyńskich – u poddanych sechowskich i innych, oraz zapłacił bratu połowę jego wartości, tj. 331 zł z 662 zł. Ks. Antoni kwituje brata, jego potomków i sukcesorów z zaprzysiężenia rejestru i z zapłaty na wieczne czasy.

Transkrypcja

k. 137 (skan 0138, strona prawa, dół)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

2Miesiąca Marca Czternastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi,

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

5Burgrabstwa Grodzkim Winn. Comparens pthr Sławetny Jmć Pan

6Jan Walibowski[?] Mieszczanin Sawrański ten Kwit sobie dany

7[kustosz:] y służący

k. 137v (skan 0139, strona lewa)

1y Służący ratione intro conts ad Acta praesentia Castr. Capitt. Winn. per

2Oblatam podał tenoris Sequentis. Ponieważ Jan Walibowski Mie-

3szczanin Sawrański po kilka razy umnie pożyczał pienię-

4dzy przez kilka Lat, a że teraz nastąpiły między nami ko[?]-

5promessy[?] y podług Dekretu Kompromissarskiego od tych Kupcow[?]

6które[?] Zadosyć tenże Walibowski Dekretowi, y mnie we wszy-

7stkim y za wszystkie Lata uspokoił, mnie, tak iaga[?] z tym

8Kwitem ze wszystkiego kwituię, Niemaiąc do tego Jana Wa-

9libowskiego żadney, a żadney pretensyi, ani Sukcessorowie

10moi niec niepowinni gdyż mnie uspokoił, Co dla lepszey

11Wiary y Waloru ten kwit podpisuię przy zwykłey pie-

12częci Datum w Sawraniu Dnia Dwudziestego Pierwsze-

13go Januarij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo

14Octavo Anno, U tego Kwitu per Oblatam podanego pod-

15pis ręki przy pieczęci na Laku Czerwonym wyciśnioney

16temi Słowy: P. Tarnawski (Locus Sigilli) Ktory to Kwit

17Jako się w Sobie ma do Xiąg Ninieyszych Grodzkich Winn.

18jest Zaingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Sławetny – tytuł grzecznościowy mieszczanina; ratione intro conts ad Acta praesentia Castr. Capitt. Winn. per Oblatam podał tenoris Sequentis – podał przez oblatę do wpisania do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich, następującej treści; Dekret Kompromissarski – wyrok sądu polubownego; Datum … Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno – dano … roku 1768; Locus Sigilli – miejsce pieczęci; zaingrossowany – wpisany (ingrossowany) do ksiąg.

Uwagi: Rzadki w tej księdze akt dotyczący mieszczanina (Sawrań – miasteczko w woj. bracławskim nad Sawranką). Fragment o kompromisie i „kupcach” (zapewne sąd polubowny złożony z kupców) odczytany niepewnie; nazwisko „Walibowski” niepewne (może Wałbowski / Walbowski). Imię wierzyciela zapisane tylko inicjałem „P.”.

Streszczenie

14marca 1768 r. sławetny Jan Walibowski[?], mieszczanin sawrański, oblatował w grodzie winnickim kwit wystawiony mu w Sawraniu 21 stycznia 1768 r. przez P. Tarnawskiego. Tarnawski oświadczył, że Walibowski przez kilka lat wielokrotnie pożyczał od niego pieniądze, a gdy powstały między nimi sporne rachunki, rozstrzygnięte wyrokiem polubownym (zapewne kupców), Walibowski wykonał wyrok i zaspokoił go za wszystkie lata. Tarnawski kwituje go ze wszystkiego i oświadcza, że ani on, ani jego sukcesorowie nie mają do niego żadnych pretensji. Kwit opatrzono podpisem i pieczęcią na czerwonym laku.

Transkrypcja

k. 137v (skan 0139, strona lewa, od ok. 1/3)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

2Miesiąca Martij Czternastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winn.

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem, y Namiesni-

5kiem Burgrabstwa Grodzkim Winn. Comparens pthr Sławetny Jan

6Walibowski[?] ten Kwit od X. Jewstafa Pyżniawskiego[?] Pa-

7rocha Starey Wierzbki[?] Sławetn.[?] dany y Służący Offerendo[?]

8ad Acta Castr. Capitt. Winn. per Oblatam podał, Tenoris Sequen-

9tis. Niżey na podpisie Wyrażony Xiądz Jewstafi Paroch Wier-

10becki[?], daię ten Kwit Janowi Walibowskiemu Mieszcza-

11ninowi Sawrańskiemu ktory Winien był dług Hrycho-

12wi[?] Zaporożcowi, A że teraz tenże Walibowski podług De-

13kretu Kompromissarskiego, uspokoił, y oddał należącą Sum-

14mę do rąk moich Tysiąc Złł Pięćset, Siedmdziesiąt Pięć,

15Areszt Ja powinienem doliczyć[?], y Zaporożca uspokoić, y tak

16Ja, ani Zaporożec, niemaiąc żadney pretensyi do niego

17ze wszystkiego kwituię, Co dla lepszey Wiary, y Waloru pod-

18pisuię się ręką moią Własną Datum w Zamku Sawran-

19skim Die Vigesima Secunda Januarij Millesimo Septin-

20gentesimo, Sexagesimo, Octavo Anno. U tego Kwitu per Obla-

21tam podanego podpis ręki, temi Słowy: X. Jewstafi Pyźnia-

22wski Paroch Starowierbecki[?], ktorym to Kwit iako się w Sobie

23ma do Xiąg Niniejszych jest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Paroch – proboszcz parafii unickiej (greckokatolickiej) lub prawosławnej; Jewstafi – ruska forma imienia Eustachy (Eustafiusz); Offerendo … per Oblatam podał – podając przez oblatę; Tenoris Sequentis – następującej treści; Dekret Kompromissarski – wyrok sądu polubownego; Areszt – zajęcie (sekwestr) należności; Zaporożec – Kozak zaporoski; Die Vigesima Secunda Januarij … – dnia 22 stycznia 1768.

Uwagi: Akt związany z aktem 171 (ten sam mieszczanin sawrański i ten sam sąd polubowny, kwity wystawione w Sawraniu 21 i 22 I 1768). Duchowny unicki przyjął od Walibowskiego 1575 zł należnych Zaporożcowi (imię odczytane jako Hrycho[?]) i zobowiązał się rozliczyć z „aresztu” i zaspokoić Zaporożca. Interesujące świadectwo kontaktów handlowo-kredytowych pogranicza z Zaporożem tuż przed koliszczyzną. Nazwisko parocha (Pyżniawski / Pyźniewski) i nazwa parafii (Stara Wierzbka? Ostrowierzbecki?) odczytane niepewnie.

Streszczenie

14marca 1768 r. sławetny Jan Walibowski[?] oblatował w grodzie winnickim kwit wystawiony mu na zamku sawrańskim 22 stycznia 1768 r. przez ks. Jewstafija (Eustachego) Pyżniawskiego[?], parocha (unickiego) Starej Wierzbki[?]. Paroch zaświadczył, że Walibowski, mieszczanin sawrański, był winien dług pewnemu Zaporożcowi (Hryćkowi[?]), a obecnie, zgodnie z wyrokiem sądu polubownego, wypłacił do jego rąk 1575 zł; paroch zobowiązał się rozliczyć areszt i zaspokoić Zaporożca, i kwituje Walibowskiego ze wszystkiego, oświadczając, że ani on, ani Zaporożec nie mają do niego żadnych pretensji.

Transkrypcja

k. 137v (skan 0139, strona lewa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Czternastego Dnia.

3[kustosz:] Przed Urzę[dem]

k. 138 (skan 0139, strona prawa)

1Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Ja-

2nem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgr. Grod. Winnic.

3Stanowszy oczewisto Woźny Gnlt Wwa Bracł. y Jnn. Opatrzny Tomasz Szcze-

4panowski[?], w moc prawdziwey wierney y sprawiedliwey Relacyi swoiey iawnie

5ustnie y dobrowolnie zeznał Jż on Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset,

6Sześćdziesiąt, Osmego, Die Nona Martij, na affektacyą y prawną rekwizy-

7cyą Wiel. Jmć Pana Jana Szczepańskiego Skarbn. Parnaw.[?] maiąc przy

8sobie Stronę Szlachty Urodzonych Jchmćiow PP. Ta-

9ciana[?] Strzeleckiego[?] y Jozefa Kulczyckiego[?] causa majoris evidentio-

10ris testimonij Sibi ad hunc actum adhibitos był w Dobrach Wsi

11Ozochowce[?] w Woiewodztwie Bracł. a Powiecie Winnic. a Kluczu Torczyckim

12leżących gdzie będąc in virtute Kontraktu zastawnego między Wiel.

13Jmć Panem Szymonem Jacyniczem Horodniczym Powiatu Słonim.

14Dobr Kluczu Torczyckiego Dziedzicem z iedney a Wiel. Jmć Panem Ja-

15nem Szczepańskim Skarbn. Parnaw. z drugiey Strony Anno Mille-

16simo, Septingentesimo, Sexagesimo, Octavo, Die Septima Januarij

17we Lwowie zawartego y Roku tegoż, Feria Tertia pridie Festi SS. Fabiani

18et Sebastiani Martirum[?] Aktami Grodu Lwowskiego Stwierdzonego y

19roborowanego, Pomienioną wieś Ozochowkę z Poddanemi Ciężkiemi

20y Pieszemi, polami oranemi y nieoranemi zasianemi y niezasiane-

21mi, Ogrodami, Stepami Sianożęciami Pastwiskami Lasami Zarośla-

22mi Paniekami[?] Pańszczyznami Stawami Rzekami Młynami Ru-

23dyskami[?] Folwarkami y wszelkim zabudowaniem Browarami Wi-

24nnicami Karczmami y ich jntratą dzieciną[?] Czynszową y wszelkiemi

25Czynszami Daninami y wszelką powinnością od Poddanych należącą

26owszem ze wszystkiemi attynencyami y pertynencyami z dawna y te-

27raz do tych Dobr należącemi nic niewyimuiąc, ani wyłączaiąc w Trzy-

28letnią zastawną y aktualną Wiel. Jmć Panu Janowi Szczepańskie-

29mu Skarbn. Parn. podał y jntromittowal Possessyą y wołaniem Ludzi

30do Gromady onemu Panu Zastawnemu Possessyą oprawił. Tak y po-

31słuszeństwo wszelkie zalecił, wcale przytomney Szlachcie sobie y Stronie

32oświadczywszy, z tamtąd odiechał y przedemną Urzędem, prawdziwey Pos-

33sessyi swoiey uczynił y zeznał Relacyą de qua praesens Gnalis

34Ministerialis quia Literarum Gnarus Subscripsit Tomasz Szczepa-

35nowski W.G.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Woźny Gnlt Wwa Bracł. y Jnn. – woźny generalny województwa bracławskiego i innych; Skarbn. Parnaw. – skarbnik parnawski (Parnawa / Pernau w Inflantach – urząd tytularny); Horodniczy Powiatu Pińsk. – horodniczy pińskiego powiatu (WKL); affektacya y prawna rekwizycya – żądanie i prawne wezwanie; causa majoris evidentioris testimonij Sibi ad hunc actum adhibitos – dobranych do tej czynności dla większego i oczywistszego świadectwa; in virtute Kontraktu zastawnego – na mocy kontraktu zastawnego; Feria Tertia pridie Festi SS. Fabiani et Sebastiani Martirum – we wtorek w wigilię świętych męczenników Fabiana i Sebastiana (19 I 1768); Poddani ciężcy y piesi – poddani sprzężajni i piesi; Rudyska – miejsca po kopalniach rudy darniowej (?); attynencye y pertynencye – przynależności; intromittować – wwiązać; wołaniem Ludzi do Gromady – zwołaniem ludzi do gromady (dla ogłoszenia nowego posesora); de qua praesens Gnalis Ministerialis quia Literarum Gnarus Subscripsit – o czym niniejszy woźny generalny, jako piśmienny, się podpisał; W.G. – woźny generalny.

Uwagi: Nazwisko woźnego (Tomasz Szczepanowski[?]) podobne do nazwiska zastawnika. Nazwę zastawcy (Szymon Jacynicz, horodniczy słonimski) i klucza (torczycki) poprawiono wg aktów 174–176, gdzie zapisane są wyraźniej; w tym akcie pisarz pisał je niewyraźnie. Nazwisko zastawnika w tym akcie przypomina „Szczepanowski”, w aktach 175–176 wyraźnie „Szczepański”. Nazwa wsi (Ozochówka / Ozochowce – por. Ożachówka w aktach 124–125) i nazwiska świadków odczytane niepewnie. Kontrakt zastawny na 3 lata zawarto we Lwowie 7 I 1768 i zroborowano w grodzie lwowskim 19 I 1768.

Streszczenie

14marca 1768 r. woźny generalny województwa bracławskiego Tomasz Szczepanowski[?] zeznał przed grodem winnickim, że 9 marca 1768 r., na wezwanie Jana Szczepańskiego, skarbnika parnawskiego, w obecności szlachty Tacjana[?] Strzeleckiego[?] i Józefa Kulczyckiego[?], zjechał do wsi Ozochówka[?] w pow. winnickim woj. bracławskiego (w kluczu torczyckim) i na mocy kontraktu zastawnego zawartego we Lwowie 7 stycznia 1768 r. (zroborowanego w grodzie lwowskim 19 I 1768) między Szymonem Jacyniczem, horodniczym słonimskim, dziedzicem klucza, a Janem Szczepańskim, wwiązał tego ostatniego w trzyletnie posiadanie zastawne całej wsi – z poddanymi, polami, łąkami, lasami, stawami, młynami, folwarkami, karczmami, browarami, czynszami i wszelkimi przynależnościami. Zwołał gromadę, nakazał poddanym posłuszeństwo nowemu posesorowi i podpisał relację.

Transkrypcja

k. 138v (skan 0140, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Siedmset[!], Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Czternastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem

4Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgr. Grod. Winnic. Comparens

5Pthr Urodz. Jmć Pan Michał Stefanowicz Te Prawo na Pustynię Bro-

6nilas[?] nazwaną od W. Szymona Jacynicza Horodniczego Powiatu Słonim.

7W. Antoniemu Ziemięckiemu Kapitanowi JKMci danego y służącego z

8podpisem Ręki Wiel. Jacynicza Dobr Klucza Torczyckiego Dziedzica

9tudzież z podpisami WW. Przyiacioł ratione intro conts ad Acta

10Castrensia Capitt. Vinnicen. per oblatam podał, tenoris sequentis.

11Ja Szymon Jacynicz Horodniczy Powiatu Słonim. wiadomo czynię ni-

12nieyszym Prawem na Lata danym. Jż ja nabywszy Prawem Dziedzi-

13cznym od JaśnieWielmożnego Jmć Pana Michała Krali[?] na Dąbrowicy Brzostowskie-

14go Podskarbiego W.W.Xtwa Lit. Klucz Torczycki ze wszystkiemi attynency-

15ami y pertynencyami w Woiewodztwie Bracł. a Powiecie Winnickim Sytu-

16owany, chcąc go doyść naywiększey perfekcyi y osiadłości przyprowadzić

17umyśliłem y postanowiłem Wiel. Jmć Pana Antoniemu Ziemięckiemu Kapitanowi

18JKMci Uroczysko puste Bronilas[?] nazwane graniczące z Wsią moią

19Suchyiar[?] nazwaną w Kluczu Torczyckim leżące z obowiązkiem osadzenia

20tam na tym Uroczysku Wsi na Lat Dwadzieścia Pięć nadać Prawo iakoż

21ninieyszym Dokumentem moim przerzeczonemu Wiel. Jmć Pana Antoniemu

22Ziemięckiemu Kapitanowi JKMci y Sukcessorom Jego wyżey rzeczone Uro-

23czysko Bronilas[?] w Dwudziestą Pięcią letnią nadaię y postępuię

24Possessyą, ktorey Termin obięcia w Roku teraźnieyszym Tysiąc, Siedmset Sześćdzie-

25siątym, Osmym, Miesiąca Marca Dwudziestego Piątego Dnia podług

26Kalendarza Rzymskiego na ktorym Terminie wolney Jntromissyi wspomnio-

27nego Uroczyska Bronilas[?] nazwanego cum omnibus attinentijs et per-

28tinentijs y z wolnym wrębem do Lasow moich Dziedzicznych Kluczowych

29z Lasami zaroślami gaiami Stawiszczami Łąkami Polami Stepami

30do tego Uroczyska należącemi podług ograniczenia przez Jmć Pana

31Witkowskiego[?] Ekonoma mego Klucza Torczyckiego przy kilku Starszych

32[kustosz:] Poddanych

k. 139 (skan 0140, strona prawa)

1Poddanych moich Klucza Torczyckiego Jemu intromittowania się onadytuię[?]

2maiącego pozwalam, dopuszczam y znaczam w ten tedy czas y kiedy Wiel.

3Jmć Pan Antoni Ziemięcki Kapitan JKMci że Uroczysko obiąwszy iak nay-

4lepiey ku dobremu swoiemu zażywać profitow pola y Grunta rozkazać ludzi

5osadzać, Karczmy budować Szynki dawać lub arędy stanowić Winnice Win-

6nice[!] a czas gorzelnie stawiać y gorzałkę pędzić, stawy zaymować gro-

7ble sypać, Młyny y Folwarczne zabudowania stawiać gdyby tam Młyn

8dla niedostatku wody być niemogł tedy wolnego Młewa[?] w Młynach

9moich Torczyckich dworskich tamtyszemu Bronilaskiemu[?] y Gromadzie bez czy-

10stego[?] oddania wszelkiey miarki pozwalam dla lepszey zaś y prędszego

11osadzenia wolności iakiez[?] Seymowey Ryki Powiatowey uchwały iakie Podatki

12były naznaczone tedy do Lat Sześciu[?] ciż nowo osiadaiący Słobodzianie

13od nich wolni być maią, a też Klucz cały Torczycki porzyę nanich przypadaią-

14cą zastępować powinien. praecavetur et iż gdy by Wiel. Jmć Pan Kapitan

15przed Expiracyą tego Prawa z Swiata zeyść raczył żadnego defunkcyi[?] nie zo-

16stawiwszy Sukcessora tedy Sukcessorowie z Pokolenia Wiel. Jmć Pana Taciana

17Ziemięckiego Skarbn. Korsuń.[?] ad dokończenia Lat Dwudziestu Pięciu tyle razy

18rzeczone Uroczysko Bronilas[?] cum omni usu fructu dotrzymywać in

19pacifica Possessyi przez wszelkiey odlegtosnych[?] przeszkody powinni. po Ex-

20piracyi zaś Zaliowe[?] Possessyi Summaryi przez Niedziel Dwanaście cum om-

21ni usu fructu nowo osadzonemi Ludźmi pozwalam gdy by zaś w Gra-

22nicach swoich miesca sposobnego nalazłszy groble z wystawieniem

23Młyna Wiel. Jmć Pan Kapitan nienalazł a gdziekolwiek w Kluczu Torczy-

24ckim takowe mieysce upatrzył tedy mu wolno będzie tam stawu za-

25iąć groble wysypać Młyn wystawić ku swoiemu pożytkowi bez wszelkiey

26odległoskich przeszkody, takżeż względem Prawa gdy by odlegosnich Szymona

27przedaża albo względem Granicy gdy by wydała[?] była dyfferencya Wiel. Jmć Pana

28Kapitana y następcow Jego wkoydzie Sądzie bronić y zastępować y ewinko-

29wać obowiązuię się. Tego wszystkiego iako pod zarękę ważnoe[?] Szkody y nakładu

30et damni Terrestribus mam dotrzymać w niedotrzymaniu sobie y Sukces-

31sorom moim Forum ubiquinanum[?] et Terminum peremptorium do odprawowa-

32dania naznaczaiąc osobliwie Ziemstwa lub Grodu Wwa Bracł. a podbas bez-

33krolewia Sądow Kapturowych tak dla większey wiary walora y wagi pozwa-

34laiąc niniejsze Prawo ad Acta quaecunque authentica Regni do Oblaty

35[kustosz:] podać

k. 139v (skan 0141, strona lewa, góra)

1podać z uproszonemi Wiel. Jchm. Panami Przyiaciołami przy pieczęciach zwy-

2kłych Pieczęcią ręką moią własną podpisuię. Dat. w Mołotkowie[?] Roku

3Pańskiego Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego, Dnia Dwudziestego Szo[?]-

4stego Miesiąca Januarij. U tego Prawa per oblatam podanego podpisy

5Rąk przy pieczęciach trzech na Laku Czerwonym wyciśnionych takie słowa.

6Szymon Jacynicz Horod. Powiatu Słon. (L.S.) iako proszony Przyiaciel do

7tego Prawa na Lat Dwadzieścia Pięć na Uroczysko Bronilas[?] Wiel. Pa-

8nu Kapitanowi Ziemięckiemu służącego podpisuię się Jan Szcze-

9pański mp (L.S.); iako proszony Przyiaciel do tego Prawa danego podpi-

10suię się Jan Dulęba mp (L.S.) Ktore to Prawo iako się w sobie ma do

11Xiąg ninieyszych Grod. Winnic. iest zapisane.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Horodn. Powiatu Słonim. – horodniczy powiatu słonimskiego (WKL); Podskarbi W.W.Xtwa Lit. – podskarbi wielki Wielkiego Księstwa Litewskiego; pustynia / uroczysko – niezasiedlony obszar (pustkowie) wyznaczony do kolonizacji; Prawo na Lata (osadcze) – nadanie na określoną liczbę lat z obowiązkiem założenia wsi (słobody); attinentiae et pertinentiae – przynależności; wolny wrąb – prawo wyrębu drzewa; Słobodzianie – osadnicy słobody (nowej wsi zwolnionej czasowo z ciężarów); praecavetur – zastrzega się; Expiracya – wygaśnięcie (terminu); usus fructus – użytkowanie; in pacifica Possessyi – w spokojnym posiadaniu; ewinkować – bronić prawa (ewikcja); damna Terrestria – szkody (zakład) ziemskie; Forum … et Terminum peremptorium – sąd i termin zawity; Sądy Kapturowe – sądy na czas bezkrólewia; ad Acta quaecunque authentica Regni – do jakichkolwiek akt autentycznych Królestwa; L.S. – locus sigilli.

Uwagi: Typowe nadanie osadcze („prawo na lata”) z okresu kolonizacji Ukrainy prawobrzeżnej: Jacynicz, który kupił klucz od Michała Brzostowskiego, podskarbiego wielkiego litewskiego, wyznacza kapitanowi Ziemięckiemu na 25 lat pustkowie graniczące ze wsią Suchy Jar[?], z obowiązkiem założenia wsi; obiecuje osadnikom 6[?] lat wolności od podatków, prawo zakładania młyna, karczem, gorzelni, stawów; obejmie od 25 III 1768. Ten sam Jacynicz w akcie 173 zastawił wieś Ozochówkę[?] (nazwisko poprawione tam wg aktów 174–176). Nazwa klucza (torczycki – wyraźnie w aktach 175–176), uroczyska (Bronilas?), wsi Suchy Jar oraz miejscowości wystawienia (Mołotków?) odczytane niepewnie; wiele formuł końcowych odczytano częściowo domyślnie. W dacie dziennej oblaty pisarz powtórzył „Siedmset”.

Streszczenie

14marca 1768 r. Michał Stefanowicz oblatował w grodzie winnickim prawo osadcze wystawione 2[6?] stycznia 1768 r. w Mołotkowie[?] przez Szymona Jacynicza, horodniczego słonimskiego, dziedzica klucza torczyckiego w pow. winnickim woj. bracławskiego (nabytego od Michała Brzostowskiego, podskarbiego wielkiego litewskiego). Pragnąc zaludnić klucz, Jacynicz nadał Antoniemu Ziemięckiemu, kapitanowi JKMci, i jego sukcesorom na 25 lat puste uroczysko Bronilas[?], graniczące z jego wsią Suchy Jar[?], z obowiązkiem założenia tam wsi (objęcie 25 III 1768) – z prawem wyrębu w lasach dziedzicznych, użytkowania pól, łąk i stepów w granicach wyznaczonych przez ekonoma Witkowskiego[?], osadzania ludzi, budowy karczem, gorzelni, młyna i stawów (a w braku wody – z wolnym mlewem w młynach dworskich). Osadnicy mieli być przez kilka lat wolni od podatków, które w tym czasie poniesie cały klucz. Na wypadek bezpotomnej śmierci kapitana prawo przechodzi na potomków Tacjana Ziemięckiego, skarbnika korsuńskiego[?]. Jacynicz zobowiązał się bronić nadania w sądach pod zakładem, wskazując sądy ziemskie lub grodzkie bracławskie, a w bezkrólewie – kapturowe. Podpisali: wystawca oraz świadkowie Jan Szczepański i Jan Dulęba.

Transkrypcja

k. 139v (skan 0141, strona lewa, od ok. 1/3)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca Czternastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnic.

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

5Burgrabstwa Grodzkim Winnic. Comparens Pthr Urodz. Jmć Pan

6Michał Stefanowicz ten Kontrakt Zastawny na Dobra

7Wieś Ozochowkę[?] Wiel. Jmć Panu Janowi Szczepańskiemu

8Skarb. Parnaw. dany y Służący ad Acta Castr. Capitt.

9Vinnicensia per oblatam podał, tenoris Sequentis. Między

10Wiel. Jmć Panem Szymonem Jaczyniczem Horodniczym

11Słonim. Dobr Klucza Torczyckiego w Woiewodztwie Bracł.

12a Powiecie Winnickim leżącego Dziedzicem, z iedney, a Wiel.

13Jmć Panem Janem Szczepańskim Skarb. Parn. z drugiey Strony

14Stanął pewny y wiecznym nieodmienny Trzyletni Zastawny

15Kontrakt, w niżey Opisany Sposob. Jż Wiel. Jmć Pan

16Jaczynicz Horodniczy Słonim. będąc potrzebny Summy Ty-

17siąca Czerw. Złł na Węgierskie Kamien ważnych Obrączko-

18wych na Znieśienie długow z pomienionego Klucza Torczy-

19ckiego zaciąga u tegoż Wiel. Jmć Pana Jana Szczepańskie-

20go Skarbn. Parnaw. przerzeczoney Summy Czerwonych Złłch

21na Wielki Kamien Węgierskie ważących Tysiąc, y w tey Sum-

22mie Tysiąca Czerwonych Złł Wieś Ozochowkę[?] w Woiewodztwie

23Bracł. Powiecie Winnickim, a Kluczu Torczyckim leżącą

24Swoią dziedziczną żadnym Prawem nikomu niepodległą ze wszy-

25stkiemi do tey Wsi należytościami, Attynencyami, y przyległo-

26ściami, pożytkami dochodami, budynkami Browarami Win-

27nicami Arendami, Wymiarami[?] Karczemnemi Polami Zasianemi

28y niezasianemi, Oranemi, y nieoranemi Stepami Sianożę-

29ćmi, Pastwiskami, Lasami, Zaroślami, Zagaiami[?] Pasieka-

30[kustosz:] mi

k. 140 (skan 0141, strona prawa)

1mi Pasieczyskami, Rzekami, rzeczkami, Stawami, y Młynami Mły-

2narzami Sadzawkami, Dziesięciną pszczelną, Poddanemi ciągłemi y nie-

3ciągłemi Komornikami, y Jch powinnościami, Daninami Czynszami y

4robociznami, Strożą dzienną y nocną dziesięcinami, zgoła ze wszystkie-

5mi tey Wsi pożytkami, y dochodami, Nic dla Siebie, ani na tego jnne-

6go z pomienioney Wsi nie excypuiąc ani wyłączaiąc Wiel. Jmć Panu

7Janowi Szczepańskiemu Skarb. Parnaw. y Sukcessorom Jego, w trzy-

8letnią Zastawną wypuszcza, y oddaie Possessyą, ktora to Possessya ia-

9kosię zaczynać ma od Dwudziestego Piątego Miesiąca Marca Roku

10teraźnieyszego Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego, tak o-

11takowymże Dniu y Czasie, w Roku da Bog przyszłym Tysiąc Siedm-

12set, Siedmdziesiąt Pierwszym, kończyć się powinna będzie, Liczenie

13zaś Summy, przed Aktami Grod. Lwowskiemi na zajutrz po Swięcie

14SS. Trzech Krolow Rzymskich In eadem Quantitate, et qualitate

15to iest Tysiąc Czerwonych Złł na Węgierski Kamień ważących Obrą-

16czkowych, et Avisatio Juridica przez Woźnego, y Szlachtę Dwuna-

17stu Niedzielami o wykupnie tych Dobr, ktorey Relacya In promo[?] Ter-

18mino zeznana być powinna, Wiel. Jmć Panu Janowi Szczepań-

19skiemu, lub Sukcessorom Jego, albo komuby Prawa Swego ustąpił

20nastąpić ma, a gdyby Awizacya, y Liczenie Summy, w czasie Opisa-

21nym nienastąpiło, tedy taż sama Possessya de Anno in Annum ad Extre-

22mum Continuetur[?]. Jntromissyi w pomienione Dobra, iako ex nunc

23Wiel. Dziedzic Wiel. Jmć P. Szczepańskiemu dopuszcza, tak dopusz-

24czoney, ani Sam przez się, ani przez Subordynowane Osoby bronić Ani

25przeszkadzać niema, y niepowinien będzie, y owszem od wszelkich

26przeszkod prawnych y nieprawnych quovis ex fonte wynikaiących

27Swoim własnym kosztem tegoż Wiel. Possessora bronić Zastę-

28powac, y ewinkowac obowiązuie się, Jnwentarz, na Gruncie Pos-

29sessyi z wyprowadzeniem rzetelney, y niezawodney Jntraty w Sum-

30mę Tysiąca Czerwonych Złł po Dziesięć od Sta rachowaniu maiący

31rzetelnie korrespondujący oddany być ma, ktoren do Jnwentarz-

32a, a Kontrakt do Jnwentarza referowac się ma. Jnwentarz-

33nie[?], Pańszczyzna Ciągła y piesza Szarwarki Tłoki y jnne Dies

34gratuiti do Jntraty rachowane być niemaią Oraz Rozszerzeney Zbie-

35raniej[?] Siana. Dziesięcina zaś pszczelna Sier[?] po Złł Siedm Obłowe[?]

36podług zwyczaiu, y Czynszem bez powiększenia na Podda[ny]ch

37stwo[?] Szlachtę Jnwentarzem Wiel. Possessorowi poda-

38ne być maią, Stroż roczny, czyli Kozeyny[?] dzienny, y Nocny

39Asawuła[?] Woyt Kozak ieden, Las Arendarza nie rachuią-

40c w Komplet Prowentow pro Commodo Possessora cedere

41maią Jntrata na Gruncie przez Jnwentarz wyprowadzo-

42na, iezeliby Summie Tysiąca Czerwonych Złł na Posses-

43syą trzyletnią Zastawną, Jmprowizowaney[?] nie korresspon-

44dowała, tedy Wiel. Possessyi[?] a Jnkorrespondencya od Wiel.

45Dziedzica żadney pretensyi mieć niepowinien. Et e con-

46verso Zeby się większy Prowent pokazał nad korrespondu-

47iący należący od Summy Tysiąca Czerwonych Złł ten

48za gratis Wiel. Possessorowi cedere ma, Ani żadney oto

49o Desuperata pretensyi tak in trakcie Possessionis, iako tez

50circa exemptionem Wiel. Dziedzic, y Jego Sukcessorowie

51od Wiel. Possessora lub Sporow Jego pretensyi formować nie

52powinni. Teda[?] Podwody nad Opis Jnwentarza do żadnych

53powinności Wiel. Possessor pociągać niema, a gdyby ktory

54[kustosz:] z uciemiężenia

k. 140v (skan 0142, strona lewa)

1z uciemiężenia Wiel. Possessora uszedł, za takiego odpowiedzi[?]

2tenebit gdyby zaś zeł Swoywoli bez dania Okazyi za takiego

3nullam responsionem Wiel. Possessor tenebit, reparacya bez

4ktorey by się obeyść niemożna folwarczna za uznaniem Przy-

5iacielskiem ktora iednak nad Złł Dwieście wynosić niepo-

6winna ad beneficiandum Wiel. Possessorowi za Zezna-

7niem Przyiacielskim circa expirationem Possessionis Sub

8non Condescensione de Bonis ustrzegaiąc Drzewa na repara-

9cya y budowlą wszelką tudzież Opał, kurzenie Gorzałki wa-

10rzenie Piwa, Sycenie miodow na Swoią potrzebę y wygo-

11dę ile potrzeba będzie z Lasow do Klucza Torczyckiego na-

12leżących pozwala się, mliwa na potrzebę Dworską y go-

13rzelnią bez miarki y czerhy[?] w Młynach Torczyckich Wiel.

14Possessorowi ma być wolne, Rumacya po expiracyi Possessyi

15przez Niedziel Cztery zwyczaynym[?] oraz Ozim przezimowa-

16niem bydła do Swiętego Woyciecha z przydatkiem W. Posses-

17sorowi pozwala się. bespieczeństwo importowaney Summy Tysią-

18ca Czerwonych Złł ogulnie na wszystkich Dobrach y Summach

19Swoich Wiel. Dziedzic ostrzega, ktory to Kontrakt we wszy-

20stkich punktach Strony obydwie pod Zakładem drugiey

21takowey ze Summy Tysiąca Czerw. Złł dotrzymać Sobie przy-

22rzekaią, a w niedotrzymaniu Forum Ziemstwa Lub Gro-

23du et Tribunalium do odpowiadania Sobie naznaczamy, y rękami Swoiemi własnemi y Wiel. Przyiacioł

24przy przyciśnieniu zwykłey pieczęci podpisuiąc, y Akta-

25mi Jakiemi wzaiemnie roborowac obowiązuiący Dat.

26w Lwowie Dnia Siodmego Miesiąca Januarij Roku Pań-

27skiego Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego U tego Kon-

28traktu per Obl. podanego podpisy rąk temi Słowy. Szy-

29mon Jaczynicz Horod. Powiatu Słon. (L.S.) Jan Szcze-

30pański mp (L.S.) Jako proszony od Obydwoch Stron Przy-

31iaciel do tego Kontraktu Zastawnego podpisuię się

32Antoni Ziemięcki Kapit. JKMci mp (L.S.) Jako proszo-

33ny Przyiaciel od Stron Obydwoch podpisuię się Jan

34Dulęba mp (L.S.) Roboracya zaś pomienionego Kontraktu

35Aktami Ziemstwa Lwowskiego Jn eum Sensum Feria Tertia

36Pridie Festi SS. Fabiani et Sebastiani Mrum Anno Dni

37Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Contractus

38Jnserti Actis Terrestribus Leopoliensibus est roborati[?]

39ktory to Kontrakt, y w nim Opisane Klauzuły iako

40się w Sobie ma de Verbo ad Verbum do Xiąg Grod. Winn. iest zapisany

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Czerwone Złote … na Węgierski Kamień ważące Obrączkowe – dukaty pełnej wagi węgierskiej (obrączkowe – z obwódką na krawędzi); Attynencye, przyległości – przynależności; Komornicy – poddani bezrolni; Stroża dzienna y nocna – obowiązek straży; excypować – wyłączać; na zajutrz po Swięcie SS. Trzech Krolow Rzymskich – nazajutrz po święcie Trzech Króli (7 I) według kalendarza rzymskiego (gregoriańskiego); In eadem Quantitate et qualitate – w tej samej ilości i jakości (monety); Avisatio Juridica – prawne wypowiedzenie (zawiadomienie) przez woźnego i szlachtę z 12-tygodniowym wyprzedzeniem; de Anno in Annum – z roku na rok; ewinkować – bronić prawa (ewikcja); Jntrata po Dziesięć od Sta – dochód liczony po 10% od sumy (1000 dukatów); Szarwarki, Tłoki, Dies gratuiti – darmowe dni robocizny (szarwark, tłoka), nie wliczane do intraty; Asawuła – osawuła (kozacki podoficer w służbie dworskiej); Desuperata – nadwyżka (dochodu); circa exemptionem – przy wykupie; nullam responsionem tenebit – nie będzie odpowiadał; Rumacya – ustąpienie (opróżnienie) z dóbr po wygaśnięciu posesji; Ozim – oziminy; do Swiętego Woyciecha – do św. Wojciecha (23 IV); Forum Ziemstwa Lub Grodu et Tribunalium – sąd ziemski lub grodzki oraz trybunały; Feria Tertia Pridie Festi SS. Fabiani et Sebastiani Martyrum – we wtorek w wigilię świętych Fabiana i Sebastiana (19 I 1768).

Uwagi: Ten kontrakt stanowił podstawę intromisji opisanej w akcie 173 (9 III 1768). Obie strony i świadkowie występują też w akcie 174 (prawo osadcze dla A. Ziemięckiego), a akt 176 zawiera asekurację Jacynicza dla Ziemięckiego. Kontrakt jest szczegółowy: dochód z wsi miał odpowiadać 10% od 1000 dukatów, nadwyżka lub niedobór nie rodziły roszczeń; dziedzic dał posesorowi prawo wyrębu, mliwa w młynach torczyckich i swobodnego wypasu bydła po wygaśnięciu posesji. Część wyrazów (zwłaszcza o powinnościach poddanych: „Kozeyny”, „Asawuła”, „Obłowe”) odczytano niepewnie. Nazwę wsi zapisano „Ozochowka / Ozochowce”.

Streszczenie

14marca 1768 r. Michał Stefanowicz oblatował w grodzie winnickim kontrakt zastawny zawarty we Lwowie 7 stycznia 1768 r. (zroborowany w aktach ziemskich lwowskich 19 I 1768) między Szymonem Jacyniczem, horodniczym słonimskim, dziedzicem klucza torczyckiego w pow. winnickim woj. bracławskiego, a Janem Szczepańskim, skarbnikiem parnawskim. Potrzebując pieniędzy na spłatę długów klucza, Jacynicz pożyczył od Szczepańskiego 1000 dukatów węgierskich pełnej wagi i w tej sumie oddał mu w trzyletni zastaw swą dziedziczną wieś Ozochówka[?] ze wszystkimi przynależnościami (poddanymi, polami, łąkami, lasami, stawami, młynami, karczmami, browarami, dziesięciną pszczelną, czynszami i robociznami) – od 25 marca 1768 do 25 marca 1771 r. Wykup miał nastąpić przed grodem lwowskim nazajutrz po Trzech Królach, po wypowiedzeniu przez woźnego z 12-tygodniowym wyprzedzeniem; w razie braku wykupu zastaw trwał z roku na rok. Jacynicz zobowiązał się bronić posesora przed wszelkimi przeszkodami i dostarczyć inwentarz wykazujący dochód 10% od sumy; szczegółowo uregulowano robocizny, podwody, reperacje (do 200 zł), wyrąb, mliwo i rumację. Strony poddały się sądom ziemskim, grodzkim i trybunalskim pod zakładem drugich 1000 dukatów. Świadkami byli Antoni Ziemięcki, kapitan JKMci, i Jan Dulęba.

Transkrypcja

k. 141 (skan 0142, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Martij Czternastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Win-

4nickiemi, y przedemną Janem Jedleckim Jnsty-

5gatorem, y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz.

6Winnickim Comparens Personaliter Urod. Jmć Pan

7Michał Stefanowicz tę Asekuracyą Przypisową

8do Kontraktu y Roboracyą Ziemstwa Lwowskie-

9go Stwierdzoną, oraz podpisem rąk tak Wielmo-

10Szymona Jaczynicza Jako y Wielmożnych Przyia-

11ciół do tey Asekuracyi uproszonych z przyciś-

12nieniem pieczęci ad Acta Castren. Capitanealia

13Vinnicensia per Oblatam podał de tenore tali

14Ja Szymon Jacynicz Horodniczy Powiatu Słonim.

15wiadomo czynię tym Asekuracyinym przypiso-

16wym Dokumentem Wiel. Jmć Panu Antoniemu Zie-

17mięckiemu Kapitanowi Jego Krolewskiey Mci

18nadanym Jż co Ja Szymon Jacynicz w Roku

19immediate przeszłym Tysiąc, Siedmset Sześćdzie-

20siąt Siodmym, Dnia Siodmego Januarij na ow

21czas Jmieniem Jaśnie Wielmożnych Jchmć PP.

22Michała y Kazimiery z Ogińskich Brzostowskich

23Podskarbich Wielkich Wielkiego Xięstwa Lit. y

24Wiel. Jmć Pana Włodzimierza Krzyżanowskiego

25Teścia mego, tanquam Specialis Plenipotens

26Zawarłem Trzyletni Zastawny Kontrakt z

27Wiel. Jmć Panem Antonim Ziemięckim Kapi-

28tanem Jego Krolewskiey Mci o Wieś Parcho-

29mowkę, w Woiewodz. Bracł. Powiecie Winnic. a Klu-

30czu Torczyckim leżącą, y tenże Kontrakt Feria Sexta

31ante

k. 141v (skan 0143, strona lewa)

1ante Festum Sanctorum Fabijani et Sebastiani Mar-

2tirum proxima Anno Dni Millesimo Septingente-

3simo Sexagesimo, Septimo, Aktami Grodzkiemi Lwow-

4skiemi roborowałem, na ktorą to Zastawną Possessyą Wsi Par-

5chomowki na ręce moie do Skarbu Jaśnie Wiel. Jchmć

6PP. Brzostowskich Podskarbich Wiel. Wiel. Xięstwa Lit.

7Wiel. Jmć Pan Ziemięcki, Kapitan JKMci zaliczywszy

8y rzetelnie importowawszy Summę Piędziesiąt y Trzy

9Tysiące Trzysta Złł Pol. Złotem ważnym Obrączko-

10wym podług Kurrencyi teraźnieyszey rachując każdy

11Czerw. Złł a Złł Szesnaście y Groszy Srebrnych [...]

12y Obowiązawszy się ad Correspondentiam Jntraty In Ter-

13mino Apprehendendae Possessionis podług Korrespondencyi

14dołożyć Summy, a nie maiąc na ow czas Kapitału

15w gotowości, też Same Dobra Wieś Parchomowkę mnie

16Szymonowi Jacyniczowi Horodniczemu Powiatu Słonim.

17za Summę Procentową od Summy Swoiey Kapitalney

18Korrespondującą Rocznym Arędownym puścił Kontra-

19ktem; teraz zaś w Roku teraźnieyszym Tysiąc, Siedm-

20set, Sześćdziesiąt Osmym, Ja wyżey rzeczony Szymon

21Jacynicz Horodniczy Powiatu Słonim. iuż iako Actor

22y Dziedzic Klucza Torczyckiego vigore Jurium Ruthe-

23norum[?] et Sibi Servientium będąc pilnie potrzebny Summy

24Czternastu Tysięcy Dziewięćset Sześć Złł Pol. w Złocie

25ważnym Obrączkowym zaciągnąłem pożyczkiem y do

26rąk moich odliczyłem wyż rzeczoną Summę Czternaście

27Tysięcy, Dziewięćset, Sześć Złł Pol. Złotem ważnym Obrącz-

28kowym rachując każdy Czerwony Złoty podług Kurrencyi

29teraźnieyszey po Złł Pol. Szesnaście y Groszy Srebrnych [...]

30od W. Jmć Pana Ziemięckiego Kapitana JKMci w ktorey

31to Summie cum eadem Securitate Super Bonis et Sum-

32mis meis generaliter Omnibus na Possessyą Zastawną Wsi

33Parchomowki modo ut desuper expressum z Summą

34w Roku Jmmediate przeszłym za Kontraktem złączam

35lokowanym wyliczoną; Jest Universum Sześćdziesiąt y Osm

36Tysięcy Dwieście Sześć Złł Pol. to iest Czerwonych

37Złł Jn Specie Cztery Tysiące Siedmdziesiąt y Dwa

38wynoszącey Według Kontraktu Zastawnego de Actu

39et Feria

k. 142 (skan 0143, strona prawa)

1et Feria wyżey wyrażonego wolen[?], y mocen będzie Wiel.

2Jmć Pan Kapitan Wieś Parchomowkę w zupełną Za-

3stawną Obiąć Possessyą, ktory to Kontrakt w niczym nie

4nienarusza Szkodliwie[?] ostrzega że chociażby też iaka pre-

5superata Jntraty na Gruncie przy podaniu pokazała się

6tedy mnie Wiel. Jmć P. Possessor presuperaty Jntraty

7oddawać niepowinien owszem mu gratis cedere ma o

8ktorą to presuperatę ani in tractu Possessionis ani cir-

9ca exemptionem, Ja, y Sukcessorowie moi do Wiel. Jmć

10Pana Kapitana Ziemięckiego pretensyi formować

11niepowinni będziemy, Aże Wiel. Jmć Pan Kapitan

12Ziemięcki dogadzaiąc potrzebie y Jnteressom moim tez

13Samą Wieś Parchomowkę znowu mnie wypuszcza rocz-

14nym Kontraktem Arędownym, y Już na tenże Kontrakt

15Arędowny Summę Sześć Tysięcy Dwieście Złł Pol. wziął

16odemnie więc żeby w trzyletniey Possessyi niebył po-

17krzywdzony do Warunku Ostrzegam y ubespieczam, Jż

18Possessya Trzyletnia Wsi Parchomowki Wiel. Jmć P.

19Kapitanowi Ziemięckiemu dopiero w przyszłym Da Bog

20Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Dziewiątym

21Dniu w Kontrakcie Oryginalnym Oznaczonym zaczy-

22nać się ma, y Już Originalis Possessio nie od Termi-

23nu w Kontrakcie Originalnym ani od Aktu teraz-

24nieyszego Asekuracyinego przypisowego Skryptu

25ale od Roku przyszłego, a Dnia Dwudziestego Pia-

26tego Marca rachować się ma, Summa zaś Policzona

27Czternaście Tysięcy Dziewięćset Sześć Złł Pol. wraz

28z pierwiastkową złączona Sześćdziesiąt Osm Ty-

29sięcy Dwieście Sześć Złł Pol. wynosząca, to iest Czer-

30wonych Złł Obrączkowych, Jn Specie Cztery Tysiące

31Siedmdziesiąt Dwa, na Wielki Kamień ważących

32Anno expirantis Possessionis na Zajutrz po Trzech

33Krolach wyiąwszy presuperatę y Jnkorrespondencyą

34Salvis per Omnia Solennitatibus et Nexibus

35Contractus przezemnie lub Sukcessorow moich w

36Lwowie

k. 142v (skan 0144, strona lewa)

1w Lwowie Wiel. Jmć Panu Kapitanowi Ziemię-

2ckiemu lub Sukcessorom Jego wyliczona być ma y po-

3winna będzie, co wszystko iako mam dotrzymać, pod wa-

4dium Drugiey takowey ze Summy Sześćdziesiąt Osmiu Ty-

5sięcy Złł Pol., iak in Casu Sprzeciwieniasię tey Ase-

6kuracyi ktorą Aktami Autentycznemi roborować przy-

7rzekłam[!], Forum ubiquinarium et Trnum peremptorium

8Sobie y Sukcessorom Swoim do odpowiadania naznaczam

9y na dowod Dla większey Wiary ręką moią własną z

10uproszonemi Jchmć PP. Przyiaciołami przy przyciśnie-

11niu zwykłych pieczęci podpisuię Datum w Lwowie

12Dnia Siodmego Miesiąca Januarij Roku Pańskie-

13go Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego, U tey

14Asekuracyi per Oblatam podaney podpisy rąk przy

15pieczęciach trzech na Laku Czerwonym wyciśniętych

16temi Słowy: Szymon Jacynicz Horodniczy Powiatu

17Słonim. Locus Sigilli; Jako Proszony do tey Ase-

18kuracyi Przyiaciel podpisuię się Jan Szczepański

19manu propria Locus Sigilli; Jako proszony Przy-

20iaciel podpisuię się Jan Dulęba manu propria

21Locus Sigilli; Roboracya zaś Ziemstwa Lwowskiego

22tak się w Sobie ma: Feria Tertia pridie Festi San-

23ctorum Fabiani et Sebastiani Martyrum Anno

24Domini Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo

25Octavo Tranzakcya praesens Actis Terrestribus

26est roborata ktora to Asekuracya iak się w Sobie

27ma de Verbo ad Verbum do Xiąg Ninieyszych

28Grodzkich Winnickich iest Zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Asekuracya przypisowa – zabezpieczenie (skrypt) dopisane do wcześniejszego kontraktu; tanquam Specialis Plenipotens – jako pełnomocnik szczególny; Feria Sexta ante Festum Sanctorum Fabiani et Sebastiani Martyrum proxima – w najbliższy piątek przed św. Fabianem i Sebastianem (16 I 1767); Złoto ważne Obrączkowe … podług Kurrencyi teraźnieyszey – dukaty pełnej wagi liczone według obecnego kursu (ok. 16 zł 22½ gr za dukata, co wynika z zestawienia 68 206 zł = 4072 dukaty); ad Correspondentiam Jntraty In Termino Apprehendendae Possessionis – do dopłaty sumy odpowiadającej dochodowi w terminie objęcia posesji; Kontrakt Arędowny – kontrakt dzierżawny; vigore Jurium … Sibi Servientium – na mocy przysługujących mu praw; cum eadem Securitate Super Bonis et Summis meis generaliter Omnibus – z tym samym zabezpieczeniem na wszystkich moich dobrach i sumach; Universum – ogółem; presuperata – nadwyżka (dochodu); Jnkorrespondencya – niedobór (dochodu wobec sumy); in tractu Possessionis … circa exemptionem – w trakcie posesji … przy wykupie; Salvis per Omnia Solennitatibus et Nexibus Contractus – z zachowaniem we wszystkim formalności i zobowiązań kontraktu; vadium – zakład; Forum ubiquinarium et Terminum peremptorium – sąd wszędzie właściwy i termin zawity; Feria Tertia pridie Festi … – we wtorek w wigilię św. Fabiana i Sebastiana (19 I 1768); Tranzakcya praesens Actis Terrestribus est roborata – niniejsza transakcja została zroborowana w aktach ziemskich.

Uwagi: Akt dopełnia obraz interesów Szymona Jacynicza z kapitanem A. Ziemięckim (por. akty 174–175). W 1767 r. Jacynicz, jako pełnomocnik Michała i Kazimiery z Ogińskich Brzostowskich (podskarbiostwa wielkich litewskich) oraz swego teścia Włodzimierza Krzyżanowskiego, zastawił Ziemięckiemu wieś Parchomówkę za 53 300 zł (wpłacone do skarbu Brzostowskich), po czym sam ją od niego wydzierżawił. Teraz, już jako dziedzic klucza torczyckiego, pożycza od Ziemięckiego dalsze 14 906 zł, łącząc je z pierwszą sumą (razem 68 206 zł = 4072 dukaty), a początek trzyletniej posesji przesuwa na 25 III 1769, bo na bieżący rok wziął wieś w arendę za 6200 zł. Kurs dukata (grosze) nieczytelny; zwrot „vigore Jurium Ruthenorum[?]” niepewny; „przyrzekłam” to zapewne błąd pisarza.

Streszczenie

14marca 1768 r. Michał Stefanowicz oblatował w grodzie winnickim asekurację wystawioną we Lwowie 7 stycznia 1768 r. (zroborowaną w aktach ziemskich lwowskich 19 I 1768) przez Szymona Jacynicza, horodniczego słonimskiego, dla Antoniego Ziemięckiego, kapitana JKMci. Jacynicz przypomina, że 7 stycznia 1767 r., jako pełnomocnik Michała i Kazimiery z Ogińskich Brzostowskich, podskarbiostwa wielkich litewskich, oraz swego teścia Włodzimierza Krzyżanowskiego, zawarł z Ziemięckim trzyletni kontrakt zastawny na wieś Parchomówkę w kluczu torczyckim (pow. winnicki), za który Ziemięcki wpłacił 53 300 zł w dukatach do skarbu Brzostowskich, po czym wydzierżawił wieś z powrotem Jacyniczowi. Obecnie Jacynicz, już jako dziedzic klucza torczyckiego, pożyczył od Ziemięckiego dalsze 14 906 zł, które łączy z pierwszą sumą w jedną – 68 206 zł, tj. 4072 dukaty – zabezpieczoną na wsi Parchomówka i na wszystkich jego dobrach. Ponieważ na bieżący rok Jacynicz znów wziął wieś w arendę (za 6200 zł), trzyletnia posesja Ziemięckiego ma liczyć się dopiero od 25 marca 1769 r.; nadwyżka dochodu przypada posesorowi bez roszczeń dziedzica. Wykup ma nastąpić we Lwowie nazajutrz po Trzech Królach w roku wygaśnięcia posesji. Jacynicz poddaje się sądom pod zakładem drugiej takiej sumy. Podpisali: Jacynicz oraz świadkowie Jan Szczepański i Jan Dulęba.

Transkrypcja

k. 142v (skan 0144, strona lewa, dół)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego.

2Miesiąca Martij Czternastego Dnia

3[kustosz:] Przed

k. 143 (skan 0144, strona prawa)

1Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Win-

2nickiemi y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem

3y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Winnic.

4Comparens Personaliter Urod. Jmć Pan Franciszek

5Janiszewski Skarb. Smoleń. ten Zapis Cessionis in Per-

6sonam Wielmożnego Woyciecha Saryusza Łąckiego

7Podstol. Nowogr. na Summę Czternaście Tysięcy Dwie-

8ście Dziewięćdziesiąt Złł Pol. y Kontrakt Zastawny

9na Dobra Lichaczyce[?] przed Aktami Grodz. Winnic.

10zeznał de tenore Sequenti. Ja Franciszek Janiszewski

11Skarbnik Smoleński zdrowy będąc na Ciele y umyśle

12odstąpiwszy Swey własney należney Ziem. Jurysdykcyi

13Prawa Forum Powiatu y Wwa a pod teraźnieyszy

14dobrowolny Zapis Swoy Cessionis wraz się z Dobrami

15Potomkami y Sukcessorami Swemi poddaiąc y inkorpo-

16ruiąc wiadomo iawno czynię ustnie y dobrowolnie zezna-

17wam, Jż Ja zeznawaiący maiąc Summę Czternastu

18Tysięcy Dwieście Dziewięćdziesiąt Złł Pol. Kontraktem

19Trzyletnim Zastawnym między JW Jchmć PP. Micha-

20łem y Kazimierą z Ogińskich Brzostowskiemi Podskarb.

21W.W.Xięstwa Litewskiego Dobr Klucza Torczyckie-

22go Dziedzicami z iedney, a Wiel. Jmć Panem Janem

23Szczepańskim Skarb. Parn. z drugiey Strony Anno

24Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Septimo Die Se-

25ptima Januarij zawartym et Anno eod. Feria Sexta Ante

26Festum Sanctorum Fabiani et Sebastiani Martyr.

27proxima Actis Castr. Capit. Leopolien. roborowanym na

28Dobrach Wsi Lichaczyce[?] w Woiewodztwie Bracł.

29Powiecie Winnickim a Kluczu Torczyckim Leżących

30asekurowaną y extenduiącą się a mnie zeznawaią-

31cemu od przerzeczonego Wiel. Jmć Pana Jana Szcze-

32pańskiego Skarb. Parn. przez Zapis Cessionis w

33Grodzie Krzemienieckim Anno Millesimo Septingentesimo

34Sexagesimo Septimo Die Vigesima prima Februarij

35zeznany et eodem Anno Die Decima Tertia Junij[?] ad

36Acta Castr. Capit. Vinn. per Oblatam podany zapisaną

37[kustosz:] Służącą

k. 143v (skan 0145, strona lewa)

1[...]dzaiąca[?] satysfakcyą ustąpioną A[...] virtute wyżey wyrażonego Kontraktu

2y Cessyi w Bezdłużnej[?] in obligationem Possessionem Dobr Wsi Lichaczych[?], oraz dogadza-

3iąc Wmu Pana Woyciecha Saryusza Łąckiego Podstol. Nowogr. interessom maiąc

4wolność z Prawa pospolitego umyśliłem tak Summy Czternastu Tysięcy Dwochset

5Dziewięćdziesiąt Złotych Polskich sposobem zastawnym na Dobrach Wsi Lichaczyce

6lokowaney iakoteż Kontraktu zastawnego wyżey de actu et dato wyrażonego

7z Jnwentarzem podawczym na gruncie spisanym y jnnemi Tranzakcyami do

8Possessyi Dobr Wsi Lichaczych mnie służącemi in personam Wmu Pana Woyciecha

9Saryusza Łąckiego Podstol. Nowogr. zapowiedzaiącą[?] satysfakcyą importowaney

10na wyż wyrażone Dobra Lichaczyce Summy cessyą uczynić Jakoż niniejszym

11dobrowolnym Zapisem Cessionis odemnie Swoim y Wmu Pani Petronelli z Szcze-

12pańskich Janiszewskiey Małżonki moiey Jmieniem zeznanym, Summy Rzeczo-

13ney Czternastu Tysięcy Dwochset Dziewięćdziesiąt Złł Polt. na Dobrach

14Lichaczyce będącey, tudzież Kontraktu Trzyletniego zastawnego wyż de

15actu indigitowanego Wmu Panu Woyciechowi Saryuszowi Łąckiemu Podstol.

16Nowogr. cum Parato Possessione et Evictione in Eodem Contractu opposita

17ex nunc et de facto ustępuię, ceduię, transfunduię na osobę tegoż Wiel. Łą-

18ckiego Podstol. Nowogr. y Sukcessorow onego odtąd y Ja sam z Potomkami

19y Sukcessorami memi do przerzeczoney Summy y Possessyi żadnego rekursu

20ani regresu sobie niezostawuię, wolen tedy iuż iest y będzie Wiel. Cessionari-

21usz iuż pomienionemi Dobrami iako chce rządzić y dysponować, y wolney

22Jntromissyi w też Dobra Lichaczyce dopuszczam na co ten Zapis moy daiąc

23dla zupełney wagi przyzwoitey Pieczęci y uproszeniu do podpisu Wiel. Panow

24Przyiacioł ręką własną podpisuię się Działo się w Winnicy Dnia Czternastego

25Marca Tysiącznego, Siedmsetnego, Sześćdziesiątego, osmego Roku. Franciszek

26Janiszewski mp (L.S.) iako proszony przyiaciel do podpisu tey cessyi podpisuię

27się Woyciech Bierzowski[?] W.K.[?] mp; iako proszony Przyiaciel od W. zeznawaiące-

28go do podpisu tey cessyi podług Prawa podpisuię się Woyciech Sakowski mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Skarb. Smoleń. – skarbnik smoleński (urząd tytularny); Podstol. Nowogr. – podstoli nowogrodzki; Zapis Cessionis in Personam – zapis cesji na osobę; Ziemska Jurysdykcya … Forum Powiatu y Wwa – formuła rezygnacji z własnego sądu; inkorporować – wcielać (się pod akt); Feria Sexta Ante Festum SS. Fabiani et Sebastiani Martyrum proxima – w najbliższy piątek przed św. Fabianem i Sebastianem (16 I 1767); Actis Castr. Capit. Leopolien. – w aktach grodu lwowskiego; asekurowany y extenduiący się – zabezpieczony i rozciągający się (na dobra); Die Vigesima prima Februarij – 21 lutego; Die Decima Tertia Junij[?] – 13 czerwca; Jnwentarz podawczy – inwentarz sporządzony przy podaniu (przekazaniu) dóbr; de actu et dato – co do czynności i daty; cum Parato Possessione et Evictione in Eodem Contractu opposita – wraz z gotową posesją i ewikcją zastrzeżoną w tym kontrakcie; ex nunc et de facto – od teraz i rzeczywiście; transfundować – przelewać; rekurs, regres – prawo powrotu; Cessionariusz – nabywca praw z cesji; mp – manu propria; L.S. – locus sigilli.

Uwagi: Kolejny akt związany z kluczem torczyckim (por. akty 173–176): w 1767 r. Brzostowscy (podskarbiostwo wielcy litewscy) zastawili Janowi Szczepańskiemu, skarbnikowi parnawskiemu, wieś Lichaczyce[?] za 14 290 zł; Szczepański scedował tę sumę Janiszewskiemu (żonatemu z Petronelą ze Szczepańskich – zapewne krewną), a ten – po otrzymaniu zapłaty – cedował ją z prawem posesji Wojciechowi Saryuszowi Łąckiemu. Nazwa wsi (Lichaczyce / Lichadyce / Lechaczyce?) odczytana niepewnie. Początek k. 143v (pierwsze wyrazy) uszkodzony i odczytany częściowo domyślnie; data oblaty cesji w Winnicy (13 VI 1767?) niepewna. Skrót przy podpisie Bierzowskiego niejasny.

Streszczenie

14marca 1768 r. Franciszek Janiszewski, skarbnik smoleński, zeznał przed grodem winnickim zapis cesji na rzecz Wojciecha Saryusza Łąckiego, podstolego nowogrodzkiego. Janiszewski posiadał sumę 14 290 zł, zabezpieczoną trzyletnim kontraktem zastawnym zawartym 7 stycznia 1767 r. między Michałem i Kazimierą z Ogińskich Brzostowskimi, podskarbiostwem wielkimi litewskimi, dziedzicami klucza torczyckiego, a Janem Szczepańskim, skarbnikiem parnawskim (roborowanym w grodzie lwowskim 16 I 1767), na wsi Lichaczyce[?] w kluczu torczyckim (pow. winnicki), a scedowaną mu przez Szczepańskiego w grodzie krzemienieckim 21 lutego 1767 r. Po otrzymaniu zaspokojenia, w swoim i żony Petroneli ze Szczepańskich imieniu, ustępuje Łąckiemu tę sumę wraz z kontraktem zastawnym, inwentarzem i prawem posesji oraz ewikcji, zrzekając się wszelkiego regresu, i dopuszcza go do wolnej intromisji w dobra. Podpisali: Janiszewski oraz świadkowie Wojciech Bierzowski[?] i Wojciech Sakowski.

Transkrypcja

k. 144 (skan 0145, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

2Miesiąca Marca Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa

5Grod. Winnic. Comparens personaliter Wiel. Jmć Pan Zachariasz

6Jaroszyński Podstoli Winnic. zdrowy będąc na Ciele y Umyśle

7odstąpiwszy Swey własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi Prawa

8Forum Powiatu y Wwdztwa, a pod teraźnieysze dobrowolne zezna-

9nie Zapisu wieczystego, całe się poddaiąc y inkorporuiąc iawnie czyni

10ustnie y dobrowolnie zeznaie. Jż Wiel. zeznawaiący tak z Woli y

11Chęci Swoiey Chrześciańskiego Ratunku Duszy, iako y obowiązku

12Dekretu na Gruncie Miasta Tywrowa w Roku teraźnieyszym Tysiąc

13czym Siedmsetnym Sześćdziesiątym Osmym, Dnia Dwudziestego

14piątego Januarij przez Kommissyą z obowiązku Dekretu Kon-

15storskiego[?] Ferowanego y Stałego, Summę Tysięcy Trzy Konwen-

16towi Tywrowskiemu Ordinis Praedicatorum wiecznemi Czasy zapisuie,

17ktorey podniesienia Summy za Wolą Przewielebnych Oyców z ubez-

18pieczeniem Swoim pozwala. Prowent zaś Justa Communem Prawa[?]

19co rocznie dwoma Ratami to iest na Swięty Jan połowę, a na No-

20wy Rok drugą połowę, ut Effective Plenarius Census co rocznie

21Siedm[?] ad levationem z Rąk Swych Jmisce[?] Summe nunc inscriptam

22wypłacać deklaruie. Securitatem zaś tey Summy aż do wypłace-

23nia na Dobrach Swych Dziedzicznych Tywrowie warnie[?] ostrze-

24ga Potentia Recognitionis Vigore. Zachariasz Jaroszyński P.W.

25mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: P.W. / Podstoli Winnic. – podstoli winnicki; WW. XX. Dominikanie – wielebni księża dominikanie (Ordo Praedicatorum – zakon kaznodziejski); Ziemska Jurysdykcya … Forum Powiatu y Wwdztwa – formuła rezygnacji z własnego sądu; inkorporować – wcielać (się pod akt); Chrześciański Ratunek Duszy – zbawienie duszy (motyw pobożny zapisu); Kommissya … z obowiązku Dekretu Konstorskiego[?] – komisja wykonawcza z obowiązku dekretu (konsystorskiego?); Prowent Justa Communem Prawa[?] – prowizja według zwykłego (prawnego) wymiaru (7% – „Siedm”, odczyt niepewny); na Swięty Jan – na św. Jana Chrzciciela (24 VI); ut Effective Plenarius Census – aby rzeczywiście wypłacany był pełny czynsz; Securitas – zabezpieczenie; Potentia (praesentis) Recognitionis Vigore – mocą niniejszego zeznania; mp – manu propria.

Uwagi: Tywrów – miasteczko nad Bohem w pow. winnickim, dziedziczne dobra Jaroszyńskich; konwent dominikanów w Tywrowie istniał od XVII w. Zapis z 15 III 1768 wykonuje dekret (zapewne sądu konsystorskiego lub komisji) wydany w Tywrowie 25 I 1768. Jaroszyński zapisuje 3000 zł kapitału z prowizją płatną w dwóch ratach (na św. Jana i na Nowy Rok), z zabezpieczeniem na dobrach Tywrów. Część wyrazów (rodzaj dekretu, wysokość prowizji, „warnie”) odczytana niepewnie; adnotacja na marginesie (Lectum per Stefanowicz?) niepewna.

Streszczenie

15marca 1768 r. Zachariasz Jaroszyński, podstoli winnicki, zeznał przed grodem winnickim zapis wieczysty na rzecz konwentu dominikanów w Tywrowie. Zarówno z pobożnej woli, dla zbawienia duszy, jak i z obowiązku dekretu wydanego przez komisję na gruncie miasta Tywrowa 25 stycznia 1768 r., zapisuje konwentowi na wieczne czasy 3000 zł; pozwala zakonnikom podjąć kapitał, kiedy zechcą, a do tego czasu zobowiązuje się płacić prowizję (ok. 7%) w dwóch ratach – połowę na św. Jana, połowę na Nowy Rok. Sumę zabezpiecza na swych dziedzicznych dobrach Tywrów.

Transkrypcja

k. 144 (skan 0145, strona prawa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

2Miesiąca Martij Piętnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickie[mi]

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesni-

5kiem Burgrabstwa Grodzkim Winnic. Comparens Personaliter Urod.

6Jmć Pan

k. 144v (skan 0146, strona lewa)

1Jmć P. Michał Stefanowicz te Testimonium od JW Kra-

2iewskiego Jnstyg. Koron. Wiel. Mierzejewskiemu Kassy[?]e-

3rowi Prowincyi Ukrainy na Summę iako wyrażono dane

4wraz z przypisem na tymże Testimonium będącym ratione intro

5conts ad Acta Castr. Capitt. Vinnic. per Oblatam podał tenoris

6sequentis: Daię te Testymonium Wiel. Jmć Panu Mierze-

7jewskiemu Kassyerowi Prowincyi Ukraińskiey, iako przy

8Kalkulacyi z Jmć Panem Żurawskim[?] Podstolicem Sieradz.[?]

9pokazało się że tenże Jmć P. Podstolic nieodebrał w gotowych

10pieniędzach od Jmć Pana Barczewskiego Pisarza Ekonomii[?]

11Komory Celnowey[?] tylko Czerwonych Złł in Specie Sześć-

12set, Osmdziesiąt Cztery Dico numero Czerwonych Złł Sześć-

13set, Osmdziesiąt Cztery, na ktore dał Dokument Swoy tenże

14Jmć Pan Podstolic pomienionemu Jmć Panu Barczewskiemu

15Co in majorem fidem podpisuię Datum w Warszawie

16Die Decima Quinta Novembris Millesimo, Septingentesi-

17mo Sexagesimo Sexto, U tego Testimonium per Obl. podanego

18podpis ręki temi Słowy: Jan Chryzostom Kraiewski Jnsty-

19gator Koronny mp. Niżey wyrażony przypis takowe-

20mi Terminami wyrażony słowy: Ponieważ Wiel. Jmć Pan

21Barczewski z rąk moich odebrał. Jako rewers świadczy

22tegoż mi dany Czerwonych Złł Siedmset Cztery, a Wiel.

23Jmć Pan Żurawski Podstolic nieodebrał tylko Sześćset Osm-

24dziesiąt Cztery więc Dwadzieścia resztuiące teraz do rąk

25moich odebrałem w Berdyczowie Die Quarta Januarij

26Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo Septimo Anno

27U tego przypisu podpis ręki temi Słowy A. Mierzejewski

28K.R.P.U.[?] ktore to Testimonium oraz y przypis iak

29się w Sobie maią do Xiąg ninieyszych Grodzkich Winnic.

30iest Zapisane.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Jnstyg. Koron. – instygator koronny (oskarżyciel publiczny przy sądach sejmowych i asesorskich); Kassyer Prowincyi Ukrainy – kasjer (poborca) prowincji ukraińskiej (zapewne skarbu koronnego, ceł); Kalkulacya – obrachunek; Podstolic – syn podstolego; Komora Celna – urząd celny; Czerwone Złote in Specie – dukaty w naturze (w złocie); Dico numero – mówię liczbą (formuła powtórzenia kwoty); in majorem fidem – dla większej wiary; Die Decima Quinta Novembris … Sexto – 15 listopada 1766; rewers – pokwitowanie odbioru; resztuiące – pozostające (reszta); Die Quarta Januarij … Septimo – 4 stycznia 1767; K.R.P.U. – zapewne „Kasjer Rzeczypospolitej Prowincji Ukraińskiej” (rozwinięcie niepewne).

Uwagi: Jan Chryzostom Krajewski był instygatorem koronnym w latach 60. XVIII w. Z dokumentu wynika, że Barczewski odebrał od kasjera Mierzejewskiego 704 dukaty, ale przekazał Żurawskiemu[?] tylko 684 – stąd Mierzejewski w przypisie (Berdyczów, 4 I 1767) kwituje odebranie od Barczewskiego brakujących 20 dukatów. Nazwisko podstolica (Żurawski?) i jego tytuł (Sieradz.?), oraz określenie urzędu Barczewskiego (pisarz ekonomii / komory celnej?) odczytane niepewnie. Imię Mierzejewskiego występuje tylko jako inicjał „A.”.

Streszczenie

15marca 1768 r. Michał Stefanowicz oblatował w grodzie winnickim zaświadczenie wystawione w Warszawie 15 listopada 1766 r. przez Jana Chryzostoma Krajewskiego, instygatora koronnego, dla Mierzejewskiego, kasjera prowincji ukraińskiej. Krajewski stwierdził, że przy obrachunku z Żurawskim[?], podstolicem, okazało się, iż ten otrzymał od Barczewskiego, pisarza (komory celnej[?]), w gotowiźnie tylko 684 dukaty, na które dał mu swój dokument. Na zaświadczeniu znajdował się przypis Mierzejewskiego (Berdyczów, 4 stycznia 1767 r.): ponieważ Barczewski odebrał z jego rąk 704 dukaty (co poświadcza jego rewers), a Żurawskiemu[?] przekazał tylko 684, Mierzejewski odebrał od Barczewskiego pozostałe 20 dukatów.

Transkrypcja

k. 144v (skan 0146, strona lewa, od ok. 1/2)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

2Miesiąca Martij Piętnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnic.

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesni-

5kiem Burgrabstwa Grod. Winnic. Comparens pthr Urod. Jmć Pan

6Michał Stefanowicz ten List od Wiel. Pawłowskiego do Wiel.

7Barczewskiego Rewizora Cel JKMci y Rzpltey pisany ratione intro

8conts ad Acta praesentia Castr. Capitt. Vinnic. per Oblatam podał, teno-

9ris Sequentis Wielmożny Mći Panie Bracie y Mći Dobrodzieju. Kawałek[?]

10Laskawy przyjaźni WWMć Pana Dobrodzieja odpowiadania Jego godności Ży-

11czę Sobie y oświadczam Sercem, ktorym go Sprawiedliwie Kocham y Sza-

12cuię Sobie, ten Jnteres w Żywey Wronie[?] pamięci, ale iako ia y WWMć

13Pan Dobry bezniewinnie, y niesprawiedliwie, iesteśmy wpro-

14wadzeni, tak podczas przyszłey Kadencyi Sądow przeswietney Kom-

15missyi ten Jnteres skutecznie Swoy Skutek, ponieważ mnie y Jmć

16Panu Jasińskiemu[?] są wydane pozwy, y tym Żydom, a Jakiem[?] Jmć

17Panu Krasnopiełskiemu[?], Ktory miał w ten Jnteres się in-

18wolwować, Więc Serdeczny Mći Dobrodzieiu bądź

19Cierpliwy

k. 145 (skan 0146, strona prawa)

1Cierpliwy, tam w Warszawie będziesz uspokoiony w Swoim

2Sprawiedliwym Jnteressie bo y ia Stawiennictwa[?] raczey bom

3nie Niewinien, tak iak y WWMć Pan Dobry, ale czekamy obydwa

4Sprawiedliwości, iakoż ia Wiel. WWMć Pana Dzieia upewniam że nie

5przepadnie Jego Sprawiedliwy grosz, ale Jakoś rozsądziemy z

6Jmć P. Jasińskim[?] y JW Jnstygatorem Koronnym dowiedzą wtenczas

7pokażesz WPana Dzieia Dług oczewisty, ale niecodemnie bo ia nie

8mie Winien, tylko To Ten Jest z przyzwoitym Szacunkiem nie-

9skończenie WWMć Pana Dzieia Szczerze kochaiącym Bratem y Słu-

10gą Nayniższym U tego Listu per Oblatam podanego pod pis

11ręki temi Słowy: J. Pawłowski mp Data zaś iest takowa Die

12Quarta Septembris Millesimo Septingentesimo Sexagesi-

13mo Septimo Anno Z Szarogrodu, przypis zaś z drugiey Stro-

14ny y Oraz Jntytulacya Listu takie się w Sobie ma, Zabo-

15mnisz[?] Nayniższa Łaska Submissya, y przepraszam żem na

16pierwszy List nieodpisał bom niebył w domu, Jntytulacya

17Listu przy pieczęci iest taka Wielmożnemu Jmć Panu Bar-

18czewskiemu Skarbnikowicowi Kurskiemu[?] memu Wielce Mći Panu y

19Serdecznemu Dobrodz. L.S. ktory to List iako się w Sobie ma

20de Verbo ad Verbum do Xiąg ninieyszych Grod. Winn. iest

21Jngrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Rewizor Cel JKMci y Rzpltey – rewizor (kontroler) ceł królewskich i Rzeczypospolitej; ratione intro conts ad Acta praesentia Castr. Capitt. Vinnic. per Oblatam podał – podał przez oblatę do wpisania do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; WWMć Pan Dobrodziej – Wasza Wielmożna Miłość Pan Dobrodziej; Kadencya Sądow przeswietney Kommissyi – kadencja (sesja) sądów Komisji Skarbowej Koronnej (w Warszawie); inwolwować się – wmieszać się; Jnstygator Koronny – instygator koronny (por. akt 179 – J. Ch. Krajewski); Die Quarta Septembris … Septimo – 4 września 1767; Jntytulacya – adres (tytulatura) na liście; L.S. – locus sigilli; ingrossowany – wpisany do ksiąg.

Uwagi: Akt związany z aktem 179 (ten sam Barczewski i ten sam oblatujący, M. Stefanowicz). Autor listu, J. Pawłowski z Szarogrodu, zapewnia Barczewskiego, że obaj zostali „niewinnie” wciągnięci w sprawę pieniężną (pozwani przed Komisję Skarbową wraz z Jasińskim[?] i jakimiś Żydami), i obiecuje, że jego „sprawiedliwy grosz nie przepadnie”, gdy sprawa zostanie rozsądzona w Warszawie z udziałem instygatora koronnego. Tekst listu jest miejscami niegramatyczny (kopista pisał niedbale); kilka wyrazów odczytano niepewnie (Kawałek, Wronie, Jasiński, Krasnopiełski, Stawiennictwa, Zabomnisz).

Streszczenie

15marca 1768 r. Michał Stefanowicz oblatował w grodzie winnickim list J. Pawłowskiego, pisany z Szarogrodu 4 września 1767 r. do Barczewskiego, skarbnikowica kurskiego[?], rewizora ceł JKMci i Rzeczypospolitej. Pawłowski zapewnia adresata o przyjaźni i pamięci o jego sprawie: obaj zostali niewinnie wplątani w spór, w którym wydano pozwy jemu, Jasińskiemu[?] i pewnym Żydom, i który ma być rozpatrzony na najbliższej kadencji sądów Komisji (Skarbowej) w Warszawie. Prosi o cierpliwość i zapewnia, że Barczewski nie straci należnych mu pieniędzy, bo dług zostanie wykazany po rozsądzeniu sprawy z Jasińskim[?] i instygatorem koronnym – ale nie przez niego, gdyż on nic nie jest winien. W przypisie przeprasza, że nie odpisał na poprzedni list z powodu nieobecności w domu.