Akty 181–200

Transkrypcja

k. 145 (skan 0146, strona prawa, od ok. 2/5)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

2Miesiąca Martij Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y protunc Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Grodzkiego Winnic. Comparens Pthr Przewielebny w Bogu

6Jmć Xiądz Jan Howiński[?] Paroch Stojański[?] tę Erekcyą od

7JOXcia Jmci Stanisława Lubomirskiego Podstol. Koron. Sobie Offi-

8rowaną y daną, y Służącą, y z ręki tegoż JOXcia Jmci Stwierdzo-

9na[?] ratione intro conts ad Acta Castr. Capitt. Vinnic. per Oblatam

10podał de tenore sequenti: Stanisław Hrabia na Wiśni-

11czu y Jarosławiu Xiążę Lubomirski Podstoli Koronny Sa-

12domirski[?] etc. Starosta, Orderu Orła Białego Kawaler. Wszem

13Obec, teraz, y na potomne czasy, wiadomo czynię, Osobli-

14wie JW Jmć Xiędzu Felicyanowi Wołodkiewiczowi Biskupowi Chełm-

15skiemu, Włodzimirskiemu etc. Jż Ja do Cerkwi S.

16Stojańskiey[?], w Tytule S. Jana Teologa, za Konsensem

17JW Jmć X. Metropolity Szeptyckiego S[...] za da-

18ną Erekcyą od Antecessorow moich wybudowaney

19umyśliłem dla pomnożenia Chwały Boga w całości

20tę Cerkiew zwszelkiemi Gruntami, Wolnościami Sta-

21nowi Duchownemu poświęcić, dla tey że Ozdoby wszy-

22stko zachowawszy Jnsuper oneż ditare, Ponieważ

23Wielebny Jmć Xiądz Jan Howiński[?] Paroch Stojański[?]

24żal zaniesł[?], przez Jchmciow Panow Possessorow ko[...]nada-

25nych Sobie Gruntach, iakoż w Jmie Swiętey y nie-

26rozdzielney Troycy, Oyca y Syna y Ducha Swię-

27tego

k. 145v (skan 0147, strona lewa)

1tego nadaię Pola we trzy Ręce po Dni Piętnaście iak Sprawiedliwym Pługiem

2Konnym wyorze, tak z początku założenia tey Cerkwi iako y teraz dla używania

3na każde Lato oprocz Tłoki być powinno, co naznaczam y ograniczyć Gryka[?]

4nakaże[?] Sianożęci gdzie Pan Jaroszyński trzymał do Mazurowey[?] Doliny poki-

5żnią[?] obrano płużyiem[?] na Kosarzów[?] Trzydzieści. Pasieczysko w Iwoweczku[?] na

6Grabowey Dolinie czyli w Korzenie Lasow Rachmańskich[?] y Szpikowskich[?]

7na własną potrzebę pozwalam, We Młynach y Stępach mliwo wolne bez miar-

8ki y na Tłokę Duchownemu we Święta niewielkie zapraszać pozwalam y

9Stawek zaiąć bez żadney przeszkody[?] na Kotłach Arędarskich piwa warzenie, Wód-

10ki Kurzenie, Miodu Sycenie na własną swoię potrzebę pozwalam. Pałamarza[?]

11od wszelkich Powinności y Danin wolnego sam, po Sobie y moich Sukcessorach

12pragnę aby ten Fundusz et super Rzeczoney Erekcyi teraz odemnie nada-

13ny wiecznemi był y nieodmiennemi Czasy Dat w Zamku moim Zwiahelskim

14Die Trycesima[?] Secunda Maij Millesimo, Septingentesimo, Sexinquage-

15simo[?] Nono Anno U tey Erekcyi per Oblatam podaney Podpis Ręki przy

16Pieczęci na Laku Czerwonym wyciśnioney temi słowy: S. Lubomirski

17P.K. mp L.S. Ktora to Erekcya iako się w Sobie ma słowo w słowo do

18Xiąg ninieyszych Grodzkich Winnic. iest ingrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: JOXcia Jmci – Jaśnie Oświeconego Xięcia Jegomości; P.K. / Podstol. Koron. – podstoli koronny; Comparens Pthr (personaliter) – stawiwszy się osobiście; Paroch – proboszcz cerkwi unickiej; ratione intro conts ad Acta Castr. Capitt. Vinnic. per Oblatam podał de tenore sequenti – podał przez oblatę do wpisania do akt grodzkich starościńskich winnickich, następującej treści; Hrabia na Wiśniczu y Jarosławiu – tytuł Lubomirskich; Orderu Orła Białego Kawaler – kawaler Orderu Orła Białego; Jnsuper oneż ditare – ponadto je (cerkiew) uposażyć (łac. insuper … ditare – „ponadto wzbogacić”); Pole we trzy Ręce – pole w trzech polach (trójpolówka); po Dni Piętnaście … Pługiem Konnym wyorze – tyle, ile przez 15 dni zaorze pługiem konnym (w każdym polu); Tłoka – wspólna praca sąsiedzka (szarwark) na rzecz parocha; Sianożęć na Kosarzów Trzydzieści – łąka na 30 kosarzy (miara wielkości łąki); Pasieczysko – miejsce na pasiekę; mliwo wolne bez miarki – mielenie zboża w dworskich młynach bez opłaty „miarki”; Stępa – stępa, urządzenie do łuskania kaszy; Kotły Arędarskie – kotły w karczmach dzierżawionych przez arendarza; piwa warzenie, wódki kurzenie, miodu sycenie – prawo propinacji na własną potrzebę; Pałamarz – kościelny (dziak) w cerkwi; et super Rzeczoney Erekcyi – i ponad rzeczoną erekcję; Dat w Zamku moim Zwiahelskim – dano w moim zamku w Zwiahlu; Die Trycesima Secunda Maij … Nono Anno – „dnia 32 maja 1759” (tak w zapisie; prawdopodobnie błąd kopisty – zapewne 22 [vigesima secunda] lub 31 maja; forma „Sexinquagesimo” to zniekształcone „Quinquagesimo”); L.S. – locus sigilli; ingrossowana – wpisana do ksiąg.

Uwagi: Stanisław Lubomirski (1722–1782), podstoli koronny (1752–1766), starosta sandomierski, kawaler Orderu Orła Białego, później marszałek wielki koronny. Felicjan Filip Wołodkowicz (w tekście „Wołodkiewicz”) – biskup unicki chełmski i włodzimierski, od 1762 metropolita kijowski; „Metropolita Szeptycki” – zapewne Atanazy Szeptycki, metropolita kijowski (1729–1746), za którego zgodą poprzednicy Lubomirskiego wystawili cerkiew. Nazwa wsi zapisana „Stojań.”/„Stojański” (lekcja niepewna, możliwe też „Stojarski”); nie zidentyfikowano jej. Początek erekcji (od „Osobliwie” do „ditare”) zapisany niezręcznie; kilka wyrazów odczytanych niepewnie (Gryka, nakaże, płużyiem, Iwoweczek, Rachmańskich, Szpikowskich, Pałamarza). Ostatnie słowo k. 145 („tego”) jest kustoszem, powtórzonym na początku k. 145v.

Streszczenie

15marca 1768 r. ks. Jan Howiński[?], paroch (unicki) cerkwi w Stojańcach[?], oblatował w grodzie winnickim erekcję wystawioną mu przez ks. Stanisława Lubomirskiego, podstolego koronnego, w zamku zwiahelskim 32[?] maja 1759 r. Lubomirski oświadcza (wobec biskupa chełmskiego i włodzimierskiego Felicjana Wołodkowicza), że cerkiew św. Jana Teologa, zbudowaną przez jego poprzedników za zgodą metropolity Szeptyckiego, pragnie zachować z dotychczasowymi gruntami i wolnościami oraz dodatkowo uposażyć, ponieważ paroch skarżył się na krzywdy od posesorów. Nadaje więc pole w trzech polach (tyle, ile pług konny zaorze w 15 dni w każdym), sianożęć na 30 kosarzy (tam, gdzie trzymał ją Jaroszyński), pasieczysko w lasach, wolne mielenie bez miarki w młynach i stępach, prawo zwoływania tłoki, założenia stawku oraz warzenia piwa, pędzenia wódki i sycenia miodu w kotłach arendarskich na własną potrzebę, a także zwolnienie pałamarza[?] od powinności i danin. Fundusz ma obowiązywać wiecznie, także wobec jego sukcesorów.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 145v (skan 0147, strona lewa, od ok. 1/2)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Marca Piętnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Gr. Winnic. y przedemną

4Janem Jedleckim, Jnstygatorem y podtenczas Namiesnikiem

5Burg. Gr. Winnic. Compars Pliter Ur. Jmć Pan Jozef Jzbicki ten Ex-

6trakt z Grodu Żyt. z Lektą y Korrektą wydany z upisaniem

7w nim Listu od Nayiaśnieyszey Krolowey Jeymci Polskiey Bo-

8ny Reginy na Dobra Jzbicze[?] Jmieniowi Ur. Jzbickich Ante-

9cessorow ninieyszego Oferenta danego. Rne Jntt Conten. ad Ac-

10ta praen. Castr. Capitt. Vinnic. per Oblatam podał tenoris Se-

11quentis. Wypis z Xiąg Gr. Zamku Żyto. Roku Tysiąc Siedmset

12Sześćdziesiąt Siodmego Miesiąca Februarij Siodmego Dnia.

13Na Urzędzie Gr. w Zamku JKMci Żyto. przedemną Łukaszem

14Sokołowskim Namiesnikiem pełnym Gr. Burg. Żyto. y Xięga-

15mi ninieyszemi Gr. Żyto. Compars Pliter Ur. Jmć Pan Łukasz

16Jzbicki Ten Extrakt z Xiąg Ziemskich Wdwa Brzeskiego

17autentycznie wydany z upisaniem w nim Listu od N. Kr. Jeymci

18Polskiey Bony Reginy na Dobra Jzbiszcze[?] Jmieniowi Ur.

19Jzbickich

k. 146 (skan 0147, strona prawa)

1Jzbickich Antecessorow ninieyszego Offerenta danego y Służącego Rne

2Jntt. Contt. ad Acta praen. Castr. Capitt. Żytt. per Oblatam podał de teno-

3re tali Wypis z Xiąg Ziem. Wdwa Lita od Narożenia Syna Bożo-

4ho Tysiacza, Sidmsot, Dewiadcatoho[?] Misiacia Julia Semeho

5Dnia Na Rokach Sudowych Ziem. o Swiatey Troycy Swiata Rym-

6skoho prypatych y Sudownie u Berestiu odprawowanych pe-

7red nami Ziemskimy Urzędu[?] Woiewodztwa Berestyiskoho Fedorom Potejom

8Sudeju, a Bohdanom Puminskim[?] Podsudkom y Lwom Potejom

9Pysarom Stawszy oczewisto Pan Jan Hrehorowicz Jzbicki List

10Korolewey Jey Mylosty Bony na maiętnosć ich Jzbiszcze[?] Słu-

11żaczy z podpysom y Peczatiu Jeii Korolewskoy Jey Mylosty do

12Akt podał y prosył aby był przyniat y wpysan ktory tak se wo-

13bi maiet: Bona Bożoiu Mylostiu Korolewaia Polskaia Naywy-

14sszaia Kniahyni[?] Welykaia, Ruskaia, Pruskaia, Żmudzkaia, Ma-

15zowieckaia y Jnnych. Namiesnykowi naszomu Mykołaiu Chodo-

16czewskomu[?] y komu wedaty nateżyt wyrozumiłysmo z Pożałowania[?]

17naszych Jakuba Osmulskoho y Bartłomeja Burnickoho[?], Pod-

18nesli[?] Czołom z woli naszoie w tom Kraju buty w krywde Ze-

19mian naszych o kruha Kobrynskoho Kniaztwa Łysowskoho[?]

20Petra ze Senka Jzbickich wsech kotorym ty mymo wolu naszuiu

21Krywdu weltykuju[?] czynysz w Zemlach ich otczyznych y mymo

22Szaiuszczy[?] do tamożnoho[?] Peresudu Słodiy[?] y pered tym z Prod-

23kow nebuło pewnymo[?] im Jako nekotoryie Zemiane pomoczny-

24ie Kobrynskije y Kamienieckije o tom pewnymy Postan-

25ciamy[?] naszymy Swidczyły Jz dei z Prodkow ich Petrysenko[?]

26o tom Ołomuszaie[?] Kobrynskom za nedospania[?] Wojennych[?] Kry-

27wawych Załut[?] Podkowoiu[?] Kryżom[?] y Misiaciom Peczatu[?]

28ich Aże Lysty Hospodarskimy Prodkow naszych swoie

29oswidczyły majut nazwanye Jzbicze iako dey y pered tym

30tak y teper Służbu Zemskuiu Wojennuiu z Jnnymy Zemiany

31powietnymy Panstwu weltykoho[?] Służywały y Służat tobi

32teper nietwidoma[?] ale kotoryie mymo krywdu wetykuiu

33im czynysz y Zemli z Prodkow ich Woiennie zasłużanie

34u Prodkow naszych bez rozkazania naszoho odeymuiesz y sebe

35raiesz[?] kuiet[?] Słodi[?] nemimnoy[?] a my y z Jme[?] Postanowo

36naszych uwsii Prawdu wyrozumiły Jakiey z dawnych Prod-

37kow Jzbickie naszych oswidoctwiech zostawały na Służ-

38bi woiennoy y Ziemskoy a ne do peresudu Zemskoho Słod

39bes mywiroczaiem[?] Słodz Łaskiu naszey Hospodarskoy Prod-

40kow naszych wiczne ich uwolniałem y wkazuiem Słoby[?] ste

41Jzbickich dawnych Zemian naszych Stuzb[?] y Peresudow Słod

42ich ne mywolozat[?] Zemlick[?] wtasnoy[?] ne odbirał, ale im te-

43bier dał Pokoy a w Wolnosty zachował koniecznie z ktoryeho

44Zemiane ich kotory wolnosty majut ony uzywaty wiczne y zna-

45czitnamy[?] Słowymy z Woli Łaskiwoy[?] Hospodarskoy

46wydanych

k. 146v (skan 0148, strona lewa)

1wydanych Służenyia Sprawu datzymo tot List Jzbickim

2z podpysom Ruki naszoy y Peczat do Sego Lystu dla Jme-

3wiswesi[?] kazatysmo przytisnuty. Pysan w Petrykowi Ro-

4kom[?] Tysiacza, Piatsot, Sorok[?] Semoho Misiaca Noja-

5bra Dwadcat Dewiatoho Dnia Jndykta Perwoho, Pry

6kotorey Peczati Podpys Ruki Jey Korolewskoy My-

7łosty temy Słowy Bona Regina Jan Maikowiecki[?]

8Ktory List do Xiąg Ziemskich Berestenskich Spraw

9wieczystych przyniato y wpysano z ktorych y ten

10Wypis pod Pieczęcią Gr. Urzędową Brzeską

11ex quo Urzędnicy Ziemscy poumarli y z Podpi-

12sem ręki mey Pana Plata[?] Gr. w Roku teraźniey-

13szym Tysiąc Siedmsetnym Dwudziestym Dzie-

14wiątym Miesiąca Julij Dwudziestego Dnia mci

15Panu Michałowi Jzbickiemu iest wydan pisan

16w Brześciu U tego Extraktu per Obla-

17tam podanego Korrekta y Pieczęć tego Grodu Brzesk.

18ie w Sobie ma (L.S.) Correxi Wysłouch[?] mp Con-

19cordat cum Actis Na Odwrocie zaś Extraktu to

20niże temi Słowy wyrażony: Concordat cum Ac-

21tis Oniekimowski[?] mp ktory to Extrakt

22per Oblatam podany za podaniem y prozbą

23Jmci Podawaiącego a Za mnim Urzędowym

24przyięciem Słowo w Słowo iako się w Sobie

25ma do Xiąg ninieyszych iest ingrossowany z

26ktorych y ten Wypis pod Pieczęcią Gr. Żyto. iest wy-

27dany pisany w Zamku JKMci Żytomierskim

28U tego Extraktu per Oblatam podane

29Lecta y Korrekta temi Słowy: Correxi

30Zaleski[?] Lect. cum Actis Pokryski[?] Ext. ex Actis

31Castr. Capitt. Żyto. Die nona Martij Millesimo

32Septingentesimo Sexagesimo Octavo, Ktory to

33Extrakt per Oblatam podany Słowo w Sło-

34wo iako się w sobie ma do Xiąg ninieyszych

35Gr. Winnic. iest Jngrossowany.

36Intromissya [kustosz]

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Compars Pliter (comparens personaliter) – stawiwszy się osobiście; z Lektą y Korrektą – z adnotacjami „lecta” (odczytano) i „correxi” (poprawiłem) kancelarii; Rne Jntt Conten. ad Acta praen. Castr. Capitt. Vinnic. per Oblatam podał – podał przez oblatę do wpisania do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; Wdwo Brzeskie – województwo brzeskie litewskie; Namiesnik pełny Gr. Burg. Żyto. – namiestnik burgrabstwa grodzkiego żytomierskiego; ex quo Urzędnicy Ziemscy poumarli – ponieważ urzędnicy ziemscy zmarli (wypis ziemski wydano pod pieczęcią grodu); Concordat cum Actis – zgodne z aktami; Ext. ex Actis Castr. Capitt. Żyto. – wydano z akt grodzkich starościńskich żytomierskich; Die nona Martij … Octavo – 9 marca 1768.

Język i odczyt: Wypis brzeski i wpisany w nim list królowej Bony są po rusku (język kancelarii litewskiej), zapisanym literami łacińskimi z polskimi naleciałościami (np. „Bona Bożoiu Mylostiu Korolewaia Polskaia…”, „Lita od Narożenia Syna Bożoho”, „Na Rokach Sudowych Ziem. o Swiatey Troycy”). Kopista XVIII w. wyraźnie nie rozumiał części tekstu, a pismo jest miejscami rozmazane – odczyt k. 146 i początku k. 146v jest CZĘŚCIOWY i w wielu miejscach niepewny (oznaczone [?]). Wyrazy „Prodkow” = przodków; „Hospodarskij” = królewski (hospodarski); „Peresud” = przesud (opłata sądowa); „Zemiane” = ziemianie; „krywda” = krzywda; „Służba Zemskaja Wojennaja” = ziemska służba wojskowa.

Tłumaczenie (przybliżone) listu Bony: „Bona, z Bożej łaski królowa polska, wielka księżna [litewska], ruska, pruska, żmudzka, mazowiecka itd. Namiestnikowi naszemu Mikołajowi Chodoczewskiemu[?] i komu wiedzieć należy. Zrozumieliśmy ze skargi [?] naszych […] Jakuba Osmulskiego i Bartłomieja Burnickiego[?], że ziemianom naszym okręgu kobryńskiego […] Piotrowi i Seńkowi Izbickim czynisz wbrew naszej woli wielką krzywdę w ich ziemiach ojczystych i wbrew zwyczajowi [pociągasz ich] do miejscowego przesudu, czego przedtem za naszych przodków nie bywało; jak poświadczyli niektórzy ziemianie kobryńscy i kamienieccy […], oraz listy hospodarskie naszych przodków, ich dobra zwane Izbicze dawniej i teraz pełnią ziemską służbę wojskową wraz z innymi ziemianami powiatowymi […]. A ty […] im krzywdę czynisz i ziemie przez przodków ich wojennie zasłużone […] bez naszego rozkazu odbierasz. My zaś, wyrozumiawszy całą prawdę, że Izbiccy z dawna pełnili służbę wojenną i ziemską, a nie podlegali przesudom ziemskim, z łaski naszej hospodarskiej uwalniamy ich na wieczność i nakazujemy, abyś Izbickim, dawnym ziemianom naszym, nie przymuszał do służb i przesudów, ziem im nie odbierał, lecz dał im pokój i zachował w wolnościach, jakich używają ziemianie […]. Na to daliśmy ten list Izbickim z podpisem ręki naszej i kazaliśmy przyłożyć pieczęć. Pisan w Piotrkowie roku 15[47?] miesiąca listopada 29 dnia, indykta pierwszego.”

Datacja: rok listu Bony zapisano „Tysiacza, Piatsot, Sorok[?] Semoho” (1547?), ale indykt pierwszy w listopadzie odpowiada r. 1527 (lub 1542); królowa Bona przebywała w Piotrkowie na sejmie przełomu 1527/1528 – odczyt i data niepewne. Wypis ziemski brzeski: w części ruskiej „1729[?], 7 lipca”, w polskiej „1729, 20[?] lipca” – rozbieżność w zapisie. Podpis „Jan Maikowiecki[?]” – zapewne sekretarz królowej. Fedor Potej (sędzia), Bohdan Puminski[?] (podsędek) i Lew Potej (pisarz) – urzędnicy ziemscy brzescy z czasu wpisania listu do ksiąg brzeskich (XVI w.).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15marca 1768 r. Józef Izbicki oblatował w grodzie winnickim ekstrakt z ksiąg grodzkich żytomierskich (oblata z 7 lutego 1767, wydany 9 marca 1768 przez Łukasza Izbickiego), zawierający wypis z ksiąg ziemskich województwa brzeskiego (wydany Michałowi Izbickiemu w Brześciu w 1729 r.) z wpisanym listem królowej Bony. Według odczytu (częściowego) królowa, na skargę ziemian kobryńskich Piotra i Seńka Izbickich, zakazuje swemu namiestnikowi Mikołajowi Chodoczewskiemu[?] krzywdzenia ich w ojcowiźnie Izbicze/Izbiszcze[?], pociągania do przesudów i odbierania ziem; potwierdza, że Izbiccy z dawna pełnią ziemską służbę wojskową na równi z innymi ziemianami i z łaski hospodarskiej uwalnia ich od przesudów, nakazując zachować ich w wolnościach (Piotrków, 29 listopada, indykt 1, rok niepewny – 1527 lub 1547). Dokument służył Izbickim jako dowód dawności szlachectwa i praw do dóbr.

Transkrypcja

k. 147 (skan 0148, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem, y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnic.

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem, y Namiesnikiem

5Burgrabstwa Grodzkiego Winnickiego Stanąwszy oczewisto Wo-

6źny Jnłł Woiewodztwa Bracł. y Jnnych Opatrzny Teodor

7Janowski w moc wierney, y prawdziwey Relacyi Swojey

8zeznał, Jż on Na Rekwizycyą Prawną Wiel. Jmć Pana

9Xawerego Jełowickiego, Stty Szczurowskiego[?] Obersztlejtnanta

10Woysk Koronnych Dnia Dziewiątego Marca Roku teraź-

11nieyszego Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego maiąc

12Strony Szlachty Urodz. Franciszka Jarlińskiego[?], y Antoniego Do-

13brzańskiego dla większego Swiadectwa Sobie przydanych

14do Dobr Wsiow Horodnica pierwiey potym do Swięcicy[?]

15y Pańczyńce[?], do Starostwa Bracł. należących ieździł w

16ktorych będąc W. Rekwirenta Jr virtute Kontraktu Zastawne-

17go, między JW Michałem Jełowickim Starostą Bracł.

18Oycem[?], a Wiel. teraźnieyszym Rekwirentem w Lwowie

19Dnia Trzynastego Miesiąca Januarij Roku teraźnieyszego

20Zawartego, y rękami własnemi przez Strony obie podpi-

21sanego, ze wszystkiemi tych Wsiow Poddankami

22Ciągłemi, y nieciągłemi, y Onych powinnościami Da-

23ninami Czynszami, Pasiekami, Osieczyskami[?], Dziesięci-

24ną pszczelną, Gruntami Sianożęciami, Młynami rzekami[?]

25Dworami, folwarkami, y ze wszystkim obwarowaniem[?] Sia-

26nożęciami, Gruntami Lasami, y Wolnym w Onych wrębem

27Karczmami y Onych Arędami, Stawami[?] Dworskiemi, y ze Wszy-

28stkiemi Dochodami y pożytkami, y tymże Dobr przyległo-

29ściami, y rozległościami, iakie się w swoich granicach

30zawieraią wyż wyrażone dobra Wsiow Horodnicy Swięci-

31cy, y Pańczyniec Jntromittował, y onemu w Aktualną Spo-

32koyną, Nemine Contradicente podał Possessyą, Poddan-

33stwu pomienionych Wsiow przykazał, y o tym pomie-

34nioną Szlachtą Swiadczywszy tu do Grodu przybył,

35y Sprawiedliwą Zeznał Relacyą, ktorą Actis Annota-

36ri prosił, co y otrzymał, de quo praesens ejusd. Mlis Re-

37latio quia Mlis Literas ignarus Crucem S. posuit Teo-

38dor Janowski (+)

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Woźny Jnłł (Jenerał) Woiewodztwa Bracł. – woźny generalny województwa bracławskiego; Opatrzny – tytuł osób niższego stanu (woźnych); Relacya – zeznanie woźnego o czynności urzędowej; Rekwizycya Prawna – urzędowe wezwanie (zlecenie); Stty – starosty; Obersztlejtnant Woysk Koronnych – podpułkownik wojsk koronnych; Strony Szlachty – szlachta jako świadkowie (strony) woźnego; virtute Kontraktu Zastawnego – na mocy kontraktu zastawnego; Poddanki ciągłe y nieciągłe – poddani pociągowi (sprzężajni) i piesi; Osieczyska – miejsca po wyrębie lasu (karczowiska); Dziesięcina pszczelna – danina z pasiek; wolny wrąb – prawo wyrębu drewna; Areda (arenda) – dzierżawa karczem; Jntromittował – wprowadził w posiadanie; Nemine Contradicente – bez niczyjego sprzeciwu; Actis Annotari prosił – prosił o zapisanie do akt; de quo praesens ejusd. Mlis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego (ministerialis); quia Mlis Literas ignarus Crucem S. posuit – ponieważ woźny nie umie pisać, postawił znak krzyża świętego.

Uwagi: Michał Jełowicki – starosta bracławski (por. intromisja w starostwo bracławskie, akt 101). Odczyt „Oycem[?]” sugeruje, że Ksawery był jego synem, a dobra Horodnica, Święcica[?] i Pańczyńce[?] (wsie starostwa bracławskiego) zostały mu zastawione kontraktem zawartym we Lwowie 13 I 1768. Tytuł „Stty Szczurowskiego” i nazwy dwóch wsi odczytane niepewnie. Pod aktem, po prawej, wpis następnego aktu (184).

Streszczenie

15marca 1768 r. woźny generalny województwa bracławskiego Teodor Janowski zeznał przed grodem winnickim, że 9 marca 1768 r., na żądanie Ksawerego Jełowickiego, starosty szczurowskiego[?] i podpułkownika wojsk koronnych, w asyście szlachty Franciszka Jarlińskiego[?] i Antoniego Dobrzańskiego, objechał wsie Horodnica, Święcica[?] i Pańczyńce[?], należące do starostwa bracławskiego, i wprowadził Jełowickiego w ich spokojne posiadanie bez czyjegokolwiek sprzeciwu – na mocy kontraktu zastawnego zawartego we Lwowie 13 stycznia 1768 r. ze starostą bracławskim Michałem Jełowickim. Intromisja objęła poddanych ciągłych i pieszych z ich powinnościami, daninami, czynszami, pasiekami, dziesięciną pszczelną, grunty, sianożęci, młyny, dwory, folwarki, lasy z wolnym wrębem, karczmy z arendami i wszelkie dochody. Poddanym nakazano posłuszeństwo nowemu posesorowi. Woźny jako niepiśmienny postawił znak krzyża.

Transkrypcja

k. 147 (skan 0148, strona prawa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem Jedleckim

4Jnstyga[torem] [kustosz]

k. 147v (skan 0149, strona lewa)

1Jnstygatorem y Namiesnikiem Burg. Grod. Winnic. Comparens Pthr Wielm. Jmć

2Pan Tadeusz Miastkowski Mieczn. Urzęd. Ten Zapis perpetuae Donationis

3na dobra Częsci Wsi Torkowa[?] od siebie zeznawaiącego in rem et personam W. Anto-

4niego Szawłowskiego Łowcz. Ziemi Przem. Komor. Gr. Ziemi Halickiey ratione

5intro contt. Acta praesentia Castr. Capitt. Vinnicen. zeznał tenoris sequentis.

6Ja Tadeusz Belina Miastkowski Mieczn. Urzęd. Wielm. niegdy S.P. Jchmciow PP.

7Jozefa y Agaty z Bębnowskich[?] Miastkowskich Mieczn. Urzęd. Małżonkow legitime

8spłodzony Syn a Wielm. Antoniego y Maryanny z Zabołotyckich[?] Bębnowskich[?]

9Małżonkow Wnuk, dawniey zaś zeszłego Wielm. niegdy Wacława Zabołotyckiego[?]

10Prawnuk, niegdy zaś Wielm. Piotra y Maryanny z Czerlenkowskich[?] Zabo-

11łotyckich[?] Małżonkow Praprawnuk y naturalny potomek y innych antecessorow

12moich Sukcessor, zdrowy będąc na ciele y umyśle odstępuiąc mey w tamtey nale-

13żney Ziem. Jurysdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wdwa a podniniey sie dobrowol-

14ney zeznanie moie całe z Dobrami Potomkami y Sukcessorami memi

15poddaiąc y wiążąc wiadomo czynię Szyrze[?] ustnie y dobrowolnie zeznaię

16Jż Ja zeznawaiący maiąc dobra moie Dziedziczne Część pewną Wsi Torko-

17wa tu w Woiew. Bracł. leżące, nikomu przedtym niezawiedzione ani zawinowa-

18ne będąc wolny z Prawa pospolitego dobrami memi Dziedzicznemi zakło-

19nie[?] chcieć rządzić szafować, dysponować komu chcieć dać, darować, zamieniać

20y iak naylepszemu pożytkowi memu obrocić, nie będąc ni od kogo na to namo-

21wiony ani przymuszony owszem z dobrey woli uważnego rozsądku y umysłu

22mego naradliwszy się wprzód blizkich krewnych y Przyiacioł moich też dobra

23Część Wsi Torkowa dać, darować, y wiecznemi a nigdy nieodzownemi Czasy

24rezygnować umyśliłem, iakoż iuż odtąd wyż pomienione dobra Część

25Wsi Torkowa ze wszystkiemi tych dobr Poddanemi ciągłemi y pieszemi Onych

26powinnościami Daninami, Czynszami robociznami, Dworami Dworskiemi

27Budynkami, Karczmami Browarami, Arędami karczemnemi Prowentami

28Jch przychodami, Stawami, Młynami, Jeziorami, Sadzawkami Grun-

29tami, Polami Oranemi y nieoranemi, Sianożęciami, Łąkami, Wypusta-

30mi, użytkami[?] pastwiskami Lasami Czarnemi Masztowemi[?] Dębrowami

31Gaiami Zaroślami, Zgoła ze wszystkiemi attynencyami y przyległemi[?]

32abo do tych Dobr należącemi tak iako same pomienione Dobra

33w swoich Metach Granicach obchodach y circumferencyach zostawały y

34teraz zostaią tak azeby mianowane niemianowanemu, a niemianowa-

35ne mianowanemu niwczym nieschodziło, ani ubliżało etiam cum Jure

36Patronatus Praesentandorum Parochow Wiel. Jmci Panu Antoniemu z Sław-

37kow[?] Szawłowskiemu Łowczemu Ziemi Przem. Komornikowi Granicznemu Ziemi Halickiey

38Potomkom [kustosz]

k. 148 (skan 0149, strona prawa)

1Potomkom y Sukcessorom Jego wiecznemi a nigdy nieodzownemi Czasy daię

2daruię y rezygnuię oraz Jntromissyi wolney do pomienionych Częsciow Dobr

3Wsi Torkowa przez Woźnego y Szlachtę iakich sobie tenże Wiel. Szaw-

4łowski sposobić może, ex nunc dopuszczam a tey dopuszczoney Ani sam

5przez się ani przez subordynowane osoby bronić przeszkadzać nie mam

6y niepowinien będę owszem od wszelkich [Ɛ wstawka z marginesu] Jmpedymentow prawnych y nie-

7prawnych od kogokolwiek opomienione dobra zachodzących tegoż Wiel.

8Szawłowskiego Potomkow y Sukcessorow Jego we wszelkim Sądzie y

9Urzędzie tylekroć ilekroć potrzeba okazywała moim własnym sum-

10ptem y nakładem bronić, ewinkować y zastępować mam y powi-

11nien będę ac cum Posteris et Successoribus meis Titulo Generalis Evictio-

12nis Zapisuię się a to pod Szkodami Ziem. sławnie[?] Arcem[?] Podsyjęgi[?]

13wieczney obwarowanemi o wszystko in casu Contraventionis ninie-

14yszemu dobrowolnemu Zapisowi memu perpetuae ac Jrrevocabi-

15lis Donationi Terminum ubiquinarium et Terminum peremptorium

16bez wszelkich excepcyi Ewazyi Dylacyi y iakichkolwiek obron praw-

17nych y nieprawnych w każdym Sądzie y Urzędzie a in casu Bezkrolewia

18w Sądach Kapturowych lub iakie natenczas uchwalone y postanowione

19będą do odpowiadania mnie samemu a pomnie Potomkom y Sukcessorom

20moim naznaczam y na to ten moy dobrowolny Zapis perpetuae ac irre-

21vocabilis Donat. z podpisem Ręki mojey własney y z podpisami Ręka

22Własną[?] PP. Przyiacioł odemnie uproszonych daię. Działo się w Winnicy

23Roku Pańskiego Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego Miesiąca Marca

24Piętnastego Dnia. Tadeusz Miastkowski mp. Do tego podpisu wieczystey

25przedaży od Wiel. Jmć Pana Miastkowskiego uproszony Przyiaciel podpisuię

26się Jgnacy Radanowicz[?] mp Proszony Przyiaciel od W. zeznawaiącego do

27tego Zapisu wieczystey darowizny podpisuię się Stefan Czerniawski mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Zapis perpetuae Donationis – zapis wieczystej darowizny; in rem et personam – na rzecz i osobę; Ł.Z.P. – łowczy ziemi przemyskiej; K. Gr. Z. Halick. – komornik graniczny ziemi halickiej; Mieczn. Urzęd. – miecznik urzędowski (Urzędów, ziemia lubelska); Comparens Pthr (personaliter) – stawiwszy się osobiście; ratione intro contt. – z powodu treści w nim zawartej; legitime spłodzony – prawowicie zrodzony; Jurysdykcya Prawa Forum – sąd właściwy (forum) miejsca; niezawiedzione ani zawinowane – nieobciążone zastawem ani długiem; mianowane niemianowanemu … nieschodziło – formuła: by rzeczy wymienione i niewymienione niczym sobie nie ubliżały; Jus Patronatus Praesentandorum Parochow – prawo patronatu, tj. prezentowania parochów (cerkiew unicka we wsi); ex nunc – od zaraz; ewinkować – bronić prawnie posiadania (ewikcja); Titulo Generalis Evictionis – tytułem ogólnej ewikcji; in casu Contraventionis – w razie naruszenia; Terminus ubiquinarius et peremptorius – termin wszędzie obowiązujący i zawity (bez możliwości odroczeń); excepcye, ewazye, dylacye – zarzuty, wykręty, odroczenia; Sądy Kapturowe – sądy kapturowe (w czasie bezkrólewia); Lecta cum Paragrafo – odczytano wraz z dopiskiem (adnotacja kancelarii przy wstawce marginesowej).

Uwagi: Nazwa wsi zapisana „Torkowa” (pierwsza litera niepewna – możliwe „Dorkowa/Jorkowa”); wieś „w Woiew. Bracł.” – identyfikacja niepewna. Wywód genealogiczny wystawcy (rodzice Józef i Agata z Bębnowskich[?], dziadkowie Antoni i Marianna z Zabołotyckich[?] Bębnowscy[?], pradziad Wacław Zabołotycki[?], prapradziadkowie Piotr i Marianna z Czerlenkowskich[?]) wskazuje, że część Torkowa przeszła na Miastkowskiego w linii żeńskiej. Formuła „wieczystey przedaży” w podpisie świadka sugeruje, że darowizna mogła w istocie być ukrytą sprzedażą. Kilka wyrazów w formule zabezpieczenia („pod Szkodami …”) odczytanych niepewnie.

Streszczenie

15marca 1768 r. Tadeusz Belina Miastkowski, miecznik urzędowski, syn Józefa i Agaty z Bębnowskich[?], zeznał w grodzie winnickim zapis wieczystej i nieodwołalnej darowizny swej dziedzicznej części wsi Torków[?] w województwie bracławskim na rzecz Antoniego Szawłowskiego, łowczego przemyskiego i komornika granicznego ziemi halickiej, jego potomków i sukcesorów. Darowizna obejmuje poddanych ciągłych i pieszych z powinnościami, daninami, czynszami i robocizną, dwory i budynki, karczmy, browary, arendy, stawy, młyny, sadzawki, pola, sianożęci, łąki, lasy i zarośla, wszelkie przynależności oraz prawo patronatu (prezentowania parochów), a także – według wstawki marginesowej – prawa do dawnych i obecnych sum. Miastkowski zezwala obdarowanemu na intromisję przez woźnego, zobowiązuje się bronić go własnym kosztem przed wszelkimi roszczeniami (ewikcja) i poddaje się terminowi zawitemu w każdym sądzie, także kapturowym. Zapis podpisali wystawca oraz świadkowie Ignacy Radanowicz[?] i Stefan Czerniawski.

Transkrypcja

k. 148 (skan 0149, strona prawa, od ok. 2/3)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem

4Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burg. Grod. Winnic. Comparentes Pther

5Wiel. Jmć Pan Tadeusz Miastkowski Miecz. Urzęd. z iedney a Wiel. Jmć Pan

6Antoni Szawłowski Łowczy Ziemi Przem. Komornik Gran. Ziemi Halickiey zdrowi

7będąc na ciałach y umysłach odstępuiąc swey w tamtey należney Ziem. Jury-

8sdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wdwa a pod teraźnieysze dobrowolne Zezna-

9nie swoie [kustosz]

k. 148v (skan 0150, strona lewa)

1swoie całe poddaiąc y wiążąc wiadomo sławnie[?] czynią ustnie y dobrowolnie

2zeznaią Jż Jchmć zeznawaiący Kontrakt perpetuae resignationis o Dobra

3Część Wsi Torkowa w Wdztwie Bracł. leżących między sobą zeznawaiące-

4mi w Roku teraźnieyszym Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmym, Mie-

5siąca Martij Jedynastego Dnia w Torkowie spisany Rękami w tamtemi[?]

6tak ninieyszych zeznawaiących iakoteż y uproszonych PP. Przyiacioł odsie-

7bie uproszonych przy pieczęciach potrzebnych podpisany we wszelakich Kon-

8trakcie tego perpetuae ac irrevocabilis Resignationis punktach klauzu-

9lach y ligamentach roboruią approbuią konfirmuią y ratyfikuią Eun-

10demque manutenere ac inviolabiliter observare iuxta sub damnis ter-

11restribus simpliciter absque corporali Juramento taxandis deklaruią

12ac sese cum Posteris ac Successoribus Zapisuiące resignat. praesentis vigore

13Tadeusz Miastkowski. Antoni Szawłowski Ł.P. K.G.Z.H. mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Roboracya – urzędowe potwierdzenie (wzmocnienie) kontraktu przez zeznanie przed aktami; M.U. – miecznik urzędowski; Ł.Z.P. / Ł.P. – łowczy (ziemi) przemyskiej; K.G.Z.H. – komornik graniczny ziemi halickiej; Comparentes Pther (personaliter) – stawiwszy się osobiście; Kontrakt perpetuae resignationis – kontrakt wieczystej rezygnacji (odstąpienia) dóbr; ligamenta – zobowiązania; roboruią approbuią konfirmuią y ratyfikuią – wzmacniają, zatwierdzają, potwierdzają i ratyfikują; Eundemque manutenere ac inviolabiliter observare – i ten sam (kontrakt) utrzymać i nienaruszalnie zachować; sub damnis terrestribus simpliciter absque corporali Juramento taxandis – pod szkodami ziemskimi, szacowanymi po prostu bez przysięgi cielesnej; sese cum Posteris ac Successoribus Zapisuiące – zapisujący się wraz z potomkami i sukcesorami; resignat. praesentis vigore – mocą niniejszej rezygnacji.

Uwagi: Akt bezpośrednio związany z aktem 184 (darowizna tej samej części Torkowa przez Miastkowskiego dla Szawłowskiego) i 186 (kwit z zapłaty). Kontrakt zawarto w samym Torkowie 11 marca 1768, a roborowano w grodzie winnickim 15 marca. Formuła „sławnie” (w miejscu zwykłego „sławnie/jawnie”) odczytana niepewnie.

Streszczenie

15marca 1768 r. Tadeusz Miastkowski, miecznik urzędowski, i Antoni Szawłowski, łowczy przemyski i komornik graniczny ziemi halickiej, stawili się osobiście w grodzie winnickim i, poddając się jego jurysdykcji, potwierdzili (roborowali), zatwierdzili i ratyfikowali we wszystkich punktach, klauzulach i zobowiązaniach kontrakt wieczystej rezygnacji części wsi Torków[?] w województwie bracławskim, spisany między nimi 11 marca 1768 r. w Torkowie i podpisany przez strony i uproszonych świadków. Zobowiązali się – wraz z potomkami i sukcesorami – nienaruszalnie go przestrzegać pod rygorem szkód ziemskich szacowanych bez przysięgi.

Transkrypcja

k. 148v (skan 0150, strona lewa, od ok. 1/3)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem Jedle-

4ckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burg. Grod. Winnic. Compars Pltr Wiel.

5Jmć Pan Tadeusz Belina Miastkowski Miecz. Urzęd. m. niegdy Jchmciow

6PP. Jozefa y Agaty z Bębnowskich Miastkowskich Mieczn. Urzęd. legitime spło-

7dzony Syn, a Wiel. niegdy Antoniego y Maryanny z Zabołotyckich[?] primo

8Bębnowskiey, secundo vero post voto Wolskiey[?] Bębnowskich Małżo Wnuk

9a zaś niegdy Wiel. Wacława Zabołotyckiego[?] Prawnuk, zdrowy będąc na

10ciele y umyśle odstępuiąc swey w tamtey należney Ziem. Jurysdykcyi

11Prawa Forum Powiatu y Wdwa a pod teraźnieysze dobrowolne zeznanie całe

12z Dobrami y Potomkami memi poddaiąc y wiążąc wiadomo sławnie[?] czy-

13ni ustnie y dobrowolnie zeznawa Jż ponieważ Wiel. Jmć Pan Antoni Szaw-

14łowski Komorn. Grani. Ziemi Halickiey zadosyć Kontraktowi perpetuae Re-

15signationis sub actu Spisanemu[?] w Torkowie Dnia Jedynastego Marca w Roku te-

16raźnieyszym Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątym, Osmym między ninieyszym

17zeznawaiącym z iedney, a tymże W. Szawłowskim z drugiey Strony spisane-

18mu Rękami tak Stron obydwoch, iakoteż uproszonych PP. Przyiacioł podpi-

19sanemu, ninieyszemi aktami Grodu tuteyszego Winnic. mutuo ab utrinque[?]

20cum roborowanemu we wszystkim zadosyć uczynił y Summę Czterdzie[stu?][?]

21ie Pięcset Złotych Polskich pro pretio Dobr Częsci Torkowa tu w Wdztwie Bracł.

22leżących zupełnie rzetelnie y niezawodnie do Rąk Wiel. zeznawaiącego

23oddał, wypłacił, y wyliczył, przeto tenże Wiel. zeznawaiący Potomkow

24y Sukcessorow Jego tegoż W. Szawłowskiego z pomienioney Summy iako iuż de

25facto pro pretio supra Expressorum Bonorum Torkowa Wiel. zeznawaiącemu

26oddaney y wypłaconey wiecznemi a nigdy nieodzownemi Czasy kwituię

27cum [kustosz]

k. 149 (skan 0150, strona prawa)

1cum Posteris ac Successoribus kwituię z żadnego recursu ani regressu iakie-

2gokolwiek wstępu prawnego y nieprawnego nie excypuię ani zachowu-

3ię oraz bezpieczeństwo wszelkie wyż pomienioney Summy Czterech Ty-

4sięcy Pięciuset Złotych Polsk. uti pro pretio Bonorum supra exaratorum

5sufficienter wypłaconey na wszystkich generaliter Dobrach swoich asse-

6kuruię, ac titulo Generali Evictionis zapisuię perpetuo et in Lucrum

7Resignationis praesentis vigore Tadeusz Miastkowski.

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Kwit de persoluto pretio – kwit z zapłaconej ceny; M.U. – miecznik urzędowski; Ł.P. K.G.H. – łowczy przemyski, komornik graniczny halicki; Compars Pltr (comparens personaliter) – stawiwszy się osobiście; legitime spłodzony – prawowicie zrodzony; primo [voto] … secundo vero post voto – z pierwszego małżeństwa … z drugiego zaś małżeństwa; mutuo ab utrinque[?] roborowany – wzajemnie przez obie strony roborowany (zob. akt 185); pro pretio Dobr – jako cena dóbr; supra Expressorum Bonorum – wyżej wymienionych dóbr; recursus, regressus – odwołanie się, powrót do roszczeń; nie excypuię ani zachowuię – nie wyłączam ani nie zastrzegam; asserkuruię – zabezpieczam; titulo Generali Evictionis – tytułem ogólnej ewikcji; perpetuo et in Lucrum Resignationis praesentis vigore – wieczyście i na korzyść niniejszej rezygnacji, mocą niniejszego (aktu).

Uwagi: Trzeci akt transakcji Miastkowski–Szawłowski (por. akty 184–185). W pierwszym miejscu suma zapisana niejasno („Czterdzie… ie Pięcset”), w drugim wyraźnie: 4500 zł pol. Wywód genealogiczny powtórzony z aktu 184 z uzupełnieniem: babka Marianna z Zabołotyckich[?] była primo voto Bębnowska, secundo voto Wolska[?]. Mimo formy darowizny (akt 184) transakcja była w istocie sprzedażą („pro pretio”), jak sugerował już podpis świadka w akcie 184.

Streszczenie

15marca 1768 r. Tadeusz Belina Miastkowski, miecznik urzędowski, zeznał w grodzie winnickim, że Antoni Szawłowski, łowczy przemyski i komornik graniczny ziemi halickiej, wypełnił kontrakt wieczystej rezygnacji spisany w Torkowie 11 marca 1768 r. (i roborowany w grodzie winnickim) i wypłacił mu w całości 4500 zł pol. jako cenę części wsi Torków[?] w województwie bracławskim. Miastkowski kwituje Szawłowskiego, jego potomków i sukcesorów z tej sumy na wieczne czasy, zrzeka się wszelkich roszczeń i regresu, zabezpiecza nabywcę na wszystkich swoich dobrach i zapisuje się do ogólnej ewikcji.

Transkrypcja

k. 149 (skan 0150, strona prawa, od ok. 1/4)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Stani-

4sławem Nowickim ad hunc actum uproszonym Subdelegatem. Obiści[?]

5stanowszy Urodz. Jgnacy Radanowicz JOO. Barbary z Hrabiow na Duninie[?]

6Duninow[?] Marszałkowey W. Xtwa Lit. Matki, Hieronima M[arszałka] N[adwornego] W. Xtwa Lit. Czarto[ry?]

7Syna Xiążąt Lubartowiczow Sanguszkow Plenipotent z iedney, a

8Urodz. Jan Jedlecki W. Antoniego Pawłowskiego y Urodz. Wawrzyńca

9Zabołotyckiego[?] do tego aktu rządnie zapisany Plenipotent, zdrowi

10będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy swey własney Jurysdykcyi Prawa

11Forum Potti y Wdwa a pod ten akt całemi poddaiąc wiadomo sławnie[?] czynią

12ustnie y dobrowolnie zeznaią Jż Jchmć zeznawaiący a mianowicie Urodz.

13Jgnacy Radanowicz Jmieniem JOO. Xiążąt Sanguszkow Pryncypałow swo-

14ich Urodz. Antoniego Pawłowskiego z Kwit Czterech za zbicie Harasyma

15Manastyrskiego[?] z Kwity iedney za zbicie Ostapa Manastyrskiego[?] z pięt[?]

16Kwity za uzyskanie konopi y Szynkiem szkody, także z Kwit Czterech

17zapopanie[?] zboż y Szynkiem szkod Ludziom Niemirowskim[?] Dekre-

18tem Grod. Winnic. Kondescens. Dnia Dwudziestego Osmego Miesią-

19ca Stycznia na Gruncie Dobr Parpiówki[?] Roku teraźnieyszego

20Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego z Dekretu Grod. Winnic.

21zupełnego Sądu ferowanym JOO. Xiążętom Jchmciom przysądzonych y od

22actu tegoż Dekretu za Wiedeń[?] orn[?] przed aktami Grod. Winnic.

23rodzinę[?] wzywania do zapłacenia nakazanych teraz zaś z osoby te-

24goż W. Antoniego Pawłowskiego istotnie wypłaconych tegoż Urodz.

25wypłacaiącego kwituię, wzaiemnie też Urodz. Jan Jedlecki Jmieniem

26tegoż Urodz. Antoniego Pawłowskiego y Urodz. Wawrzyńca Zabołotyckiego tychże

27JOO. Xiążąt Jchmciow Barbary Marszałkowey W. Xtwa Lit. Matki y Hiero-

28nima M.N. Czartor.[?] Syna Sanguszkow z Kwit Dwoch za zbicie Urodz.

29Wawrzyńca Zabołotyckiego przez Ludzi Gniwskich[?] y zanieczyszczenia[?]

30tychże Ludzi Dekretem wypomnianych Kondescens. temuż Urodz. Zabo-

31łotyckiemu, tyle Urodz. Pawłowskiemu wwindykuiącemu albo też Pleni-

32potentowi [kustosz]

k. 149v (skan 0151, strona lewa)

1Plenipotentowi także z Kwit dwoch za zabor Świni[?] y połicie[?] Wie-

2przow y Psi[?] Ludzi Parpiowskich[?] przez Ludzi Niemirowskich y za inne

3krzywdy od tychże tymże Szynkiem na tymże Terminie y tamże do za-

4płacenia nakazanych a teraz sobie Plenipotentowi tak Urodz. Paw-

5łowskiego iako y Urodz. Zabołotyckiego istotnie zapłaconych kwituię,

6y Strony obydwie kwituiąc się od tegoż Dekretu odstępuią mocą tego

7Dekretu Jgnacy Radanowicz mp Jan Jedlecki mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Skróty i łacina: Kwit zobopolny – kwit wzajemny (obustronny); M.W.W.X.Lit. – Marszałkowie Wielcy/Nadworni Wielkiego Xięstwa Litewskiego; ad hunc actum uproszony Subdelegat – subdelegat uproszony do tej czynności (instygator Jan Jedlecki był w akcie stroną jako plenipotent, więc akt przyjął Stanisław Nowicki); Pryncypał – mocodawca; Kondescensya (Kondescens.) – zjazd sądu na grunt (sąd na miejscu sporu); Dekret … zupełnego Sądu ferowany – wyrok wydany przez pełny skład sądu grodzkiego; Szynek / szkody – szkody (tu zapewne w zbiorach i inwentarzu); kwituię – kwituję, uznaję za zapłacone; odstępuią mocą tego Dekretu – odstępują od dekretu (uznając go za wykonany).

Uwagi: Barbara z Duninów Sanguszkowa (1718–1791), wdowa po Pawle Karolu Sanguszce, marszałku wielkim litewskim (stąd „Marszałkowa W. Xtwa Lit.”), i jej syn Hieronim Janusz Sanguszko (1743–1812), od 1766 r. marszałek nadworny litewski (zapis skrótu po jego imieniu niepewny – „Czartor.”?). Sprawa dotyczy wzajemnych szkód i pobić między poddanymi Sanguszków (Niemirów?) a poddanymi z Parpiówki[?] (dobra Pawłowskiego) – dekret grodu winnickiego wydany na kondescensji 28 stycznia 1768. Tekst kopisty jest w wielu miejscach niejasny i skrótowy; liczne nazwy (Manastyrski, Niemirowscy, Parpiówka, Gniwscy) i wyrazy odczytane niepewnie.

Streszczenie

15marca 1768 r. przed subdelegatem Stanisławem Nowickim w grodzie winnickim Ignacy Radanowicz, plenipotent książąt Sanguszków – Barbary z Duninów, marszałkowej wielkiej litewskiej, i jej syna Hieronima, marszałka nadwornego litewskiego – oraz Jan Jedlecki, plenipotent Antoniego Pawłowskiego i Wawrzyńca Zabołotyckiego[?], wystawili sobie kwit wzajemny. Radanowicz w imieniu Sanguszków skwitował Pawłowskiego z zapłaty sum zasądzonych dekretem grodu winnickiego wydanym na kondescensji w dobrach Parpiówka[?] 28 stycznia 1768 r. (za pobicie Harasyma i Ostapa Manastyrskich[?], szkody w konopiach i zbożach poddanych niemirowskich[?] i in.). Jedlecki w imieniu Pawłowskiego i Zabołotyckiego skwitował Sanguszków z sum zasądzonych tym samym dekretem za pobicie Zabołotyckiego przez ludzi gniwskich[?], za zabór świń i wieprzów poddanym z Parpiówki[?] i inne krzywdy. Obie strony odstąpiły od dekretu jako wykonanego.

Transkrypcja

k. 149v (skan 0151, strona lewa, od ok. 1/4)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątego, Osmego,

2Miesiąca Marca Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem Jedleckim

4Jnstygatorem y Namiesnikiem Burg. Grod. Winnic. Comparens Pltr Urodz. Jmć Pan

5Jgnacy Demecki[?] ten Zapis cessionis cum Evictatione od W. Jarodzyńskiego

6Podst. Winnic. in rem W. Franciszka Kolickiego[?] Łowcz. Smoleń. na Summę

7infra wyrażoną ratione infra cont. ad acta praesentia Castr. Capit. Vinnicen.

8per Oblatam podał tenoris sequentis. Ja Zacharyasz Jarodzyński Podstoli

9Winnic. Dobr Wsi Części Sałchubówki[?] y całey Wsi Buhajówki[?] za Dekretem

10Potioritatis Anni Millesimi, Septingentesimi, Sexagesimi, Die Decima

11Sexta Junij, pierwey na gruncie Dobr Miasta Włodzimierca, a potym z

12przeniesieniem do Dobr Miasta Żywotowa Jurysdykcyi expedyowanym collo-

13kowany y w spokoyney Possessyi dotychczas zostaiący, zdrowy będąc na ciele

14y umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziem. Jurysdykcyi Prawa Fo-

15rum Powiatu y Wdwa a pod teraźnieyszy quo ad actum praesentis recognitio-

16nis attinet, dobrowolny Zapis cessionis una cum quietatione wraz z Potom-

17kami y Sukcessorami memi w całości poddaiąc y wciągaiąc wiadomo

18sławnie[?] czynię ustnie y dobrowolnie zeznawam. Jż Ja będąc potrzebny Sum-

19my Czterdziestu Siedmiu Tysięcy Stu Czterdziestu Złotych y Groszy Dwudzie-

20stu Czterech Polskich a maiąc tak[?] wraz z Samą Summę pierwey na Kon-

21trakt zastawny od JW. Antoniego Uszyckiego[?] Stoln. Pinsk. Wiel.

22Jurowskiemu a od Wiel. Jurowskiego Wiel. Kwaśniewskiemu na

23Wsie Telebzyńce[?] Michałówkę y Hołotki zaciągnioną, która potym w

24Roku Tysiącznym, Siedmsetnym, Czterdziestym, Piątym, Dnia Dwudziestego

25Pierwszego Miesiąca Maja, w Telebzyńcach[?] na ustąpieniu[?] Dobr z wspomnia-

26nych Telebzyniec[?] Michałówki y Hołotek y oddaniu Summy W. Jurow-

27skiemu Kwaśniewskiemu y OO. Jezuitom Collegium Winnickiego w

28mnie zeznawaiącego tenże JW. Uszycki[?] Stoln. Pinsk. na Kontrakt zasta-

29wny zaciągnioney Possessyi dobrowolney Dobra wyż wspomniane Telebzyn-

30ce, Michałówkę [kustosz]

k. 152 (skan 0153, strona prawa)

1Michałówkę y Hołotki dopuścił in post ob praeaggravantiam onerum Sub-

2stantiae wyrzucany przez Dekret Potioritatis in Anno Millesimo Sep-

3tingentesimo, Sexagesimo Die Decima Sexta Junij na Gruncie Dobr Włodzi-

4mierca a potym Żywotowa ferowanym na Dobrach Części Wsi Sałchu-

5bówki[?] y całey Wsi Buhajówki[?] w Summie wyż wspomnianey W. recogno-

6scens ulokowany został, przeto zaodebraną do Rąk moich odliczoną

7od W. Jmć Pana Franciszka Kolickiego[?] Łowcz. Smoleń. Złotem obrzezka-

8nym[?] ważnym Summę Czterdzieści Siedm Tysięcy Sto Czterdzieści

9Złł. y Groszy Dwadzieścia y Cztery Pols. tegoż W. Franciszka Kolickie-

10go Łowcz. Smoleń. z rzetelnego wypłacenia praesenti Transactione cessio-

11nis quituię tez Dobra wyż wspomnione Część Wsi Sałchubówki[?] y

12Wsi Buhajówkę[?] cum omni Jure iak w Possessyi były moiey, na Osobę

13tegoż W. Jmci Pana Franciszka Kolickiego[?] Ł.S. Potomkow y Stron[?] tegoż

14wraz z Potomkami y Stronami[?] memi dopuszczaiąc ab actu praesenti cessio-

15nis wolney Possessyi y dzierżenia wlewam ceduię ustępuię y transfunduię

16ią a sam z Potomkami y Stronami[?] memi z teyże Summy na wyż wyrażonych

17Dobrach extenduiącey się wiecznemi zrzekam y wyzuwam, żadney sal-

18wy[?] sam sobie ani Stronom moim o pomienione Dobra żadnego recursu

19ani regressu nie zachowuię oprócz bezpieczeństwo teyże Summy super omni-

20bus Bonis nunc habitis et inposterum habendis ostrzegam y zapisuię, tudzież

21od wszelkich impedimentow y Processow prawnych do wyż wyrażoney Summy

22ściągaiących się, którą nunc zlewam na osobę W. Kolickiego[?] Łowcz. Smoleń.

23bronić zastępować y ewinkować praesenti recognitione[?] Zapisu cum quietatio-

24ne zapisuię, w czem[?] tedy iest y będzie odtąd tenże W. Jmć Pan Ko-

25licki[?] wraz z Sukcessorami swemi tak temi Dobrami y Summą na

26nich będącą iako chcąc rządzić[?] szafować y dysponować komu chcąc dać

27ustąpić lub nayleppiemu[?] dobrze y pożytecznie obrócić bez żadney odemnie

28y Stron moich przeszkody, który to Zapis cessionis cum quietatione

29y evictione Grodownie[?] zeznać powinien będę, na co ten moy Zapis dla

30lepszey wagi walory z uproszonemi do tego actu Urodzonemi Pany Przy-

31iaciołmi z przyłożeniem Pieczęci podpisem Ręki własney stwierdzam.

32Działo się w Zamku Żytomirskim[?] Dnia Dwudziestego Czwartego Mie-

33siąca Marca Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Szostego, u tego

34Zapisu cessionis una cum quietatione podpis ręki tak W. zeznawaiącego

35iako tey y Wszystkich PP. Przyiacioł Temi słowy. Zacharyasz Jarodzyń-

36ski P.W. mpp Locus Sigilli. Ustnie proszony Przyiaciel od W. recogno-

37scenta do podpisu tego Zapisu cessionis cum quietatione podpisuię

38Jan Klityński[?] Locus Sigilli. Ustnie proszony przyiaciel od W. recognoscenta do

39podpisu tego Zapisu cessionis cum quietatione podpisuię Tomasz Słotwiński[?]

40mpp Locus Sigilli. który to Zapis cessionis iak się w sobie ma de verbo ad verbum

k. 152v (skan 0154, strona lewa, 1 wiersz)

1do Xiąg Grodu Winnic. iest zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Uwaga o układzie księgi: tekst aktu 188 urywa się na k. 149v kustoszem „ce, Michałówkę”, a jego ciąg dalszy znajduje się dopiero na k. 152 (skan 0153, strona prawa), zaczynającej się od słów „Michałówkę y Hołotki dopuścił”. Karty 150–151v (skany 0151 prawa – 0153 lewa, z aktami 189–193 oraz zakończeniem aktu 197) zostały w oprawie przestawione – właściwe miejsce tego bifolium to między k. 153v a k. 154 (por. akty 193 i 197).

Łacina i skróty: Zapis cessionis cum evictione / una cum quietatione – zapis cesji (ustąpienia) wraz z obowiązkiem ewikcji (obrony nabywcy przed roszczeniami osób trzecich) i z pokwitowaniem; Comparens Pltr (personaliter) – stawający osobiście; in rem – na rzecz; ratione infra cont[entorum] – z powodów niżej zawartych; ad acta praesentia Castr[ensia] Capit[anealia] Vinnicen[sia] – do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; per Oblatam podał tenoris sequentis – podał do wpisania (oblaty) w brzmieniu następującym; Dekret Potioritatis – dekret pierwszeństwa (wyrok sądu ustalający kolejność zaspokojenia wierzycieli z dóbr dłużnika); Anni Millesimi Septingentesimi Sexagesimi, Die Decima Sexta Junij – roku 1760, dnia 16 czerwca; collokowany – ulokowany (wpisany jako wierzyciel na określonych dobrach); quo ad actum praesentis recognitionis attinet – co do aktu niniejszego zeznania; ob praeaggravantiam onerum Substantiae – z powodu nadmiernego obciążenia długami majątku; recognoscens – zeznający; praesenti Transactione cessionis – niniejszą umową cesji; cum omni Jure – ze wszelkim prawem; ab actu praesenti – od chwili niniejszego aktu; transfunduię – przenoszę; recurs, regress – roszczenie zwrotne; super omnibus Bonis nunc habitis et inposterum habendis – na wszystkich dobrach teraz posiadanych i w przyszłości nabytych; impedimenta – przeszkody (prawne); ewinkować – bronić nabywcy w procesie (ewikcja); mpp (manu propria) – własnoręcznie; Locus Sigilli – miejsce pieczęci; de verbo ad verbum – słowo w słowo.

Uwagi: P.W. – podstoli winnicki; Ł.S. – łowczy smoleński (urząd tytularny). Treść: Jarodzyński, wierzyciel ulokowany dekretem pierwszeństwa z 16 VI 1760 r. (wydanym najpierw w Włodzimierzcu, potem w Żywotowie) na części wsi Sałchubówka[?] i całej wsi Buhajówka[?], sumę 47 140 zł 24 gr, wywodzącą się z kontraktu zastawnego A. Uszyckiego[?], stolnika pińskiego, na wsie Telebzyńce[?], Michałówkę i Hołotki (przez Jurowskiego i Kwaśniewskiego, w 1745 r. częściowo spłaconą m.in. jezuitom winnickim), cedował wraz z dobrami Kolickiemu[?], który mu ją wypłacił. Nazwisko cesjonariusza odczytane w tekście jako „Kolickiego/Kolickie-go”, w nagłówku marginalnym raczej „Kolińskiego” – niepewne. Także nazwy Sałchubówka, Buhajówka, Telebzyńce i nazwiska Uszycki, Klityński, Słotwiński, Demecki odczytane niepewnie. Złotem obrzezkanym[?] – prawdopodobnie „złotem obrączkowym/obrzynkowym” (monetą złotą pełnej wagi). Data zapisu – 24 III 1766 r., w zamku (grodzie) żytomierskim[?].

Streszczenie

15marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, Ignacy Demecki[?] podał do oblaty zapis cesji z kwitem i ewikcją wystawiony 24 marca 1766 r. (w zamku żytomierskim[?]) przez Zachariasza Jarodzyńskiego, podstolego winnickiego, na rzecz Franciszka Kolickiego[?], łowczego smoleńskiego. Jarodzyński, ulokowany dekretem pierwszeństwa z 16 VI 1760 r. na części wsi Sałchubówka[?] i całej wsi Buhajówka[?] z sumą 47 140 zł 24 gr (pochodzącą z dawnego kontraktu zastawnego stolnika pińskiego Antoniego Uszyckiego[?] na wsie Telebzyńce[?], Michałówkę i Hołotki, przechodzącego przez ręce Jurowskiego i Kwaśniewskiego, z rozliczeniem z 1745 r. m.in. z jezuitami winnickimi), kwitował Kolickiego z otrzymania tej sumy i przekazał mu wieczyście swoje prawa do dóbr i sumy, zrzekając się wszelkich roszczeń i zobowiązując się do ewikcji. Zapis podpisali świadkowie Jan Klityński[?] i Tomasz Słotwiński[?]. Uwaga: ciąg dalszy aktu znajduje się na k. 152 (karty 150–151 są przestawione).

Transkrypcja

k. 150 (skan 0151, strona prawa, od ok. 1/2)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Dwudziestego Czwartego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Ja-

4nem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burg. Grod. Winnic. Sta-

5nowszy osobiście Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnn. Opat. Daniel Boda-[?]

6kowski in vim suae verae ac fidelis Relat. palam publice liberey[?] recog-

7novit. Jż on Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego, Dnia Dwu-

8dziestego pierwszego Marca, ad affectationem Juridicamq. requisitionem

9Wiel. Felicyanny Łupińskiey[?] Cześn. Bracł. maiąc przy sobie Stronę

10Szlachty Urodz. Bazylego Stebłowskiego[?] y Franciszka Wrzeckiego[?] ma-

11iąc evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos był w Dobrach Wsi

12Tymanowce y Wsiach Lipowce, Dranice[?], Pedorce[?] y inszych do teyże Tyma-

13nowki należących w Wdztwie Bracł. y Powiecie tymże leżących, gdzie będąc ażeby[?]

14z Kontraktu arędownego między JWiel. Katarzyną z Potockich Kossakow-

15ską Kasztel. Kamien. Dobr wszystkich post fata między Jaśnie Wiel. Stanisła-

16wa [kustosz]

k. 150v (skan 0152, strona lewa)

1Kossakowskiego Kasztelana Kamien. pozostałych Dożywotnią Panią z iedney

2a Wiel. Rekwirentką z drugiey Strony o wyż wyrażone Dobra Die Undecima

3Januarij Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo, Octavo, Anno, w Lwo-

4wie na Trzy Lata[?] spisanego, też pomienione Dobra Wsie z Dworami

5Karczmami, Browarami, Arędami, Karczemnemi[?] Poddanemi Ciągłemi

6y nieciągłemi Pieszemi z ich Czynszami Daninami, robociznami Podatka-

7mi Dziesięciną Pszczelną Polami, rolami, Gaiami, Lasami, Dąbrowami

8Stawami, Młynami, Rzekami, y wszelkiemi attynencyami y pertynen-

9cyami z dawna zdawna do tych Dobr należącemi całość te Dobra w swoich

10Granicach y obchodzkach miały y maią w aktualną y realną Trzylet-

11nią arędowną nemine impugnante et contradicente na Termin teraźniey-

12szy zaczynaiącey się Possessyi teyże Wiel. Rekwirentce podał Possessyą y Intromitto-

13wał y posłuszeństwo wszelkie oddawać Poddanym przykazał we wszystkim, Szlach-

14tą sobie przytomną oświadczywszy się z tamtąd odjechał y tu ad acta sta-

15nowszy prawdziwey Intromissyi uczynił y zeznał Relacyą de quo praesens Mini-

16Relatio Ministerialis y znany scribendi Crucem posuit Daniel Bodakowski[?].

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Woźny Gnł. (Generalny) Wdwa Bracł. y Ziem. Opat. – woźny generalny województwa bracławskiego i ziemi opatowskiej[?] (formuła stale używana w tej księdze); in vim suae verae ac fidelis Relat[ionis] palam publice … recognovit – w moc swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie … zeznał; ad affectationem Juridicamq. requisitionem – na żądanie i prawne wezwanie; evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos – przybranych dla wyraźniejszego świadectwa; post fata – po śmierci; Die Undecima Januarij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo – dnia 11 stycznia 1768 r.; nemine impugnante et contradicente – przy nikogo nie sprzeciwiającym się i nie protestującym; Intromittował – wprowadził w posiadanie; de quo praesens … Relatio Ministerialis – o czym niniejsza relacja woźnego (kopista powtórzył i przestawił wyrazy); nescius scribendi Crucem posuit – nie umiejąc pisać, postawił krzyż (w tekście „znany scribendi”).

Uwagi: Katarzyna z Potockich Kossakowska (1722–1803), wdowa po Stanisławie Kossakowskim, kasztelanie kamienieckim, dożywotnia posiadaczka dóbr po mężu, wydzierżawiła 11 I 1768 r. we Lwowie (zapewne podczas kontraktów) na trzy lata klucz tymanowski Felicjannie Łupińskiej[?], cześnikowej bracławskiej. Nazwisko arendarki w nagłówku i tekście czyta się raczej „Łupińska” (może Lipińska); nazwiska świadków (Stebłowski, Wrzecki) i wsi Dranice, Pedorce niepewne. Imię woźnego w tekście „Daniel Boda-/kowski”, w podpisie „Daniel Bodakowski” (odczyt niepewny).

Streszczenie

24marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Daniel Bodakowski[?] zeznał, że 21 marca 1768 r., na żądanie Felicjanny Łupińskiej[?], cześnikowej bracławskiej, w obecności szlachty Bazylego Stebłowskiego[?] i Franciszka Wrzeckiego[?], wprowadził ją w posiadanie dóbr Tymanówka oraz należących do niej wsi Lipowiec, Dranice[?], Pedorce[?] i innych w województwie i powiecie bracławskim – ze dworami, karczmami, browarami, poddanymi, czynszami, daninami, robociznami, dziesięciną pszczelną, polami, lasami, stawami, młynami itd. – na podstawie trzyletniego kontraktu arendownego zawartego 11 stycznia 1768 r. we Lwowie z Katarzyną z Potockich Kossakowską, kasztelanową kamieniecką, dożywotnią panią tych dóbr po mężu Stanisławie. Nikt się nie sprzeciwił; woźny nakazał poddanym posłuszeństwo. Woźny, nie umiejąc pisać, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 150v (skan 0152, strona lewa, od ok. 2/5)

1Roku Tysiąc, Siedmset Sześćdziesiąt Osmego.

2Miesiąca Marty Dwudziestego Czwartego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y prze-

4demną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

5Burgrabstwa Grod. Winnic. Stanowszy osobiście Woźny Gnł. Wdwa Bracł.

6y Jnn. Opat. Jan Sarański[?], w moc prawdziwey, wierney y skuteczney Relacyi

7swoiey, iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał, Jż on Roku Tysiąc, Siedmset,

8Sześćdziesiąt Osmego, Dnia Czternastego Marca, na affektacyą y prawną

9rekwizycyą JO. Xiążęcia Jmci Kajetana Czetwertyńskiego Podkomo. JKMci Dobr

10Miasta Komargroda Dziedzica, maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi

11wiary godnych Urodz. Jchmciow Panow Jana Kordaszewskiego[?] y Bazylego

12Drohomireckiego[?] prawnie do tego aktu użytych był w Dobrach Miasteczku

13Komargrodzie tu w Wdztwie Bracł. a Powiecie Winnic. leżących przedtym

14w Possessyi W. Dłużniewskiego[?] Arędowney Trzyletney będących, gdzie

15będąc wyż pomienione Dobra ze wszystkiemi polami rolami Siano-

16żęciami, Lasami Gaiami, Stawami Stawkami, Młynami, Karczmami

17Browarami Arędami, Poddanemi, Ciągłemi y pieszemi y ich powinno-

18ściami, Czynszami Daninami owo zgoła ze wszystkiemi przynależytościa-

19mi attynencyami y pertynencyami, tak iako te dobra w swoich

20miedzach y granicach miały y mieć powinny w aktualną Dziedziczną[?]

21nemine impugnante nec contradicente JOX. Rekwirentowi podał

22y ustąpił [kustosz]

k. 151 (skan 0152, strona prawa)

1y przystąpił Possessyą w czym[?] Woźny Szlachtą sobie przytomną oświad-

2czywszy się z tamtąd powrócił y tu ad acta przyznawszy[?] Intromissyi

3swoiey uczynił, y zeznał Relacyą de quo praesens Gnlis Mlis Relatio Millesimo

4quo supra Crucem S. posuit.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Pod. JKmci / Podkomo. JKMci – podkomorzy Jego Królewskiej Mości; JOX. – jaśnie oświecony książę; Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnn. Opat. – woźny generalny województwa bracławskiego i innych, opatrzny; Stronę Szlachty – szlachtę jako świadków woźnego; Arędowna Trzyletnia – trzyletnia dzierżawa; Sianożęci – łąki; attynencye y pertynencye – przynależności; nemine impugnante nec contradicente – bez niczyjego sprzeciwu; Rekwirent – zlecający (żądający) czynności; de quo praesens Gnlis Mlis (Generalis Ministerialis) Relatio – o czym niniejsza relacja woźnego generalnego; Millesimo quo supra – roku jak wyżej; Crucem S. posuit – postawił znak krzyża świętego (niepiśmienny).

Uwagi: Kajetan Czetwertyński (zm. 1773?), książę, dziedzic Komargrodu w pow. winnickim; tytuł w tekście „Podkomo. JKMci” – podkomorzy królewski (szambelan). Dobra były wcześniej w trzyletniej arendzie u Dłużniewskiego[?]; intromisja oznaczała powrót posiadania do dziedzica. Nazwiska woźnego (Sarański) i świadków (Kordaszewski, Drohomirecki) odczytane niepewnie. Formuła „w aktualną Dziedziczną[?]” urwana – brak rzeczownika (zapewne „possessyą”).

Streszczenie

24marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Jan Sarański[?] zeznał, że 14 marca 1768 r., na żądanie księcia Kajetana Czetwertyńskiego, podkomorzego JKMci, dziedzica miasta Komargrodu, w obecności szlachty Jana Kordaszewskiego[?] i Bazylego Drohomireckiego[?], wprowadził go w dziedziczne posiadanie miasteczka Komargród w województwie bracławskim, powiecie winnickim – dotąd w trzyletniej arendzie Dłużniewskiego[?] – wraz z polami, sianożęciami, lasami, stawami, młynami, karczmami, browarami, arendami, poddanymi i ich powinnościami. Nikt się nie sprzeciwił. Woźny, nie umiejąc pisać, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 151 (skan 0152, strona prawa, od ok. 1/6)

1Roku Tysiąc, Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Marca, Dwudziestego Szostego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem

4Batem[?] Miedzwieckim[?] ad hunc actum uproszonym Subdelegatem Compa-

5rentes Pltr Urodz. Jchmć PP. Kazimierz Ostrowski Pisarz Skarbowy Partyi

6Ukraińskiey[?] Rezent[?] Tomasz Czarkowski Horodn. Bracł. Namiest-

7nik, Jan Jedlecki Jnstygator y Namiesnik Grodzcy Winnic. zdrowi

8będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziem-

9skiey Jurysdykcyi Prawa Forum Pttu y Wdwa a pod teraźnieysze dobrowolne

10zeznanie swoie całe poddaiąc y wciągaiąc wiadomo iawnie czynią

11ustnie y dobrowolnie zeznaią, Jż Urodz. zeznawaiący maiąc sprawę

12swoię w Prześwietney Kommissyi Warszawskiey Skarbu Koronnego, gdy

13dla nieuchronnych przeszkod y trudności niemogą onych osobiście

14prosekwować y attendować, więc na mieyscu y w osobach swoich

15Urodz. Jchmciow PP. Rządkowskiego[?] y Jgnacego Poradkowskiego[?] zape-

16czętnych[?] y niemylnych Plenipotentow swoich wyrażaią y zapi-

17suią, zupełną moc y władzę tymże Urodz. Plenipotentom daiąc w Spra-

18wach Urodz. zeznawaiących przed Sądem Kommissyi Skarbowey[?] stawać,

19wydawać, kontrowertować, w kompromissy[?] wchodzić, wszelkich

20Dobrodzieystw prawnych używać, y innych Plenipotentow na mieysce

21się swoie stanowić y od dysprawnych[?] y prawdziwych należy-

22tości[?] Plenipotentow czynić[?] y sprawować, a co tylko przez tychże Urodz.

23Plenipotentow prawnie postąpiono, postąpieno y postanowiono będzie,

24to wszystko Urodz. zeznawaiący pro firmo rato et grato mieć dekla-

25ruią y submittuią się zawieraiąc tey Plenipotencyi moc y ważność

26do Roku iednego mocą dobrowolnego zeznania swoiego. Kazimierz

27Ostrowski mpp Tomasz Czarkowski Horodn. Bracł. Namiesnik Burg.

28Grod. Winnic. Przysięgły mp Jan Jedlecki Jnstygator y Namiesnik Burg.

29Grod. Winnic. mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: ad hunc actum uproszony Subdelegat – subdelegat poproszony do przyjęcia tego aktu (instygator Jedlecki był w akcie stroną); Comparentes Pltr (personaliter) – stawiwszy się osobiście; Prawo Forum Pttu y Wdwa – sąd (forum) właściwy powiatu i województwa; Kommissya Warszawska Skarbu Koronnego – Komisja Skarbu Koronnego (od 1764), która sądziła m.in. sprawy celne i skarbowe; prosekwować y attendować – popierać i pilnować (sprawy); Plenipotent – pełnomocnik; kontrowertować – spierać się, wnosić zarzuty; Dobrodzieystwa prawne – środki prawne przysługujące stronie; pro firmo rato et grato mieć deklaruią – oświadczają, że uznają za ważne, zatwierdzone i miłe; submittuią się – zobowiązują się; Horodn. Bracł. – horodniczy bracławski; Namiesnik Burg. Grod. Winnic. Przysięgły – zaprzysiężony namiestnik burgrabstwa grodu winnickiego; mp(p) (manu propria) – własnoręcznie.

Uwagi: Mocodawcami są urzędnicy grodu winnickiego (namiestnik burgrabski T. Czarkowski i instygator J. Jedlecki) oraz pisarz skarbowy K. Ostrowski; sprawa przed Komisją Skarbu Koronnego dotyczyła zapewne poboru ceł lub podatków (np. czopowego). Tekst w części środkowej (formuły o mocy plenipotentów) odczytany miejscami niepewnie; niepewne także nazwiska plenipotentów (Rządkowski, Poradkowski), subdelegata („Janem Batem[?] Miedzwieckim[?]”) i określenie „Partyi Ukraińskiey Rezent[?]” (może „Pisarz Skarbowy Partyi Ukraińskiey”, tj. ukraińskiego okręgu celno-skarbowego). Ważność plenipotencji – jeden rok.

Streszczenie

26marca 1768 r. przed subdelegatem grodu winnickiego Kazimierz Ostrowski, pisarz skarbowy (partii ukraińskiej[?]), Tomasz Czarkowski, horodniczy bracławski i namiestnik burgrabstwa grodu winnickiego, oraz Jan Jedlecki, instygator i namiestnik grodu winnickiego, mając sprawę przed Komisją Skarbu Koronnego w Warszawie, której z powodu przeszkód nie mogli osobiście popierać, ustanowili swoimi pełnomocnikami (patronami) Rządkowskiego[?] i Ignacego Poradkowskiego[?], dając im pełną moc stawania, prowadzenia sporu, zawierania kompromisów, korzystania ze środków prawnych i ustanawiania substytutów; zobowiązali się uznać ich czynności. Plenipotencja ważna przez rok; podpisy mocodawców.

Transkrypcja

k. 151v (skan 0153, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątego, Osmego,

2Miesiąca Marca, Dwudziestego Szostego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem

4Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burg. Grod. Winnic. Stanow-

5szy osobiście Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnn. Opatł. Tomasz Szczepanow-

6ski, który w moc wierney y skuteczney Rel. swoiey iawnie y dobrowolnie

7zeznał, Jż on Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego, Dnia Dwudzie-

8stego Trzeciego Marca, na affektacyą y prawną rekwizycyą Wiel. Jmć Pana

9Woyciecha Sariusza Łąckiego Podst. Nowogr. maiąc przy sobie Stronę

10Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz. Jchmciow PP. Mikołaja Żuralowskiego[?]

11y Daniela Łabęckiego[?] maioris evidentioris testimonij gratia sibi

12adhibitos był w Dobrach Wsi Lichaczyce tu w Wdztwie Bracł. Powiecie

13Winnic. a Kluczu Budorożyckim[?] leżących, gdzie będąc vigore cessyi Dnia

14Czternastego Marca [nad wierszem:] Roku na Akcie wyrażonego przed Aktami Grod. Winnic. od Wiel. Jmci Pana Fran-

15ciszka Jaruszewskiego[?] Skarbn. Smoleń. sobie rekwirentowi służącey y przed

16temiż Aktami z mocy Prawa Jmci służącego Wiel. Rekwirentowi zeznaney

17y służącey tegoż W. Rekwirenta wspomnione Dobra Wsi Lichaczycze

18ze wszystkiemi Polami, Rolami Sianożęciami, Łąkami, Stepami, Lasami

19Laskami, Dąbrowami Gaiami Zarostami, Poddanemi Ciągłemi y nieciąg-

20łemi, Czynszami, Danami, Daninami robociznami wszelkiemi y wszelkiemi

21powinnościami, Pasiekami, Pasieczyskami, Dziesięciną Pszczelną, arędą Kar-

22czemną, Stawami Stawkami, Młynami, Młynkami, Dworami, Dwo-

23rzyskami, obudowaniami wszelkiemi, owo zgoła ze wszystkiemi do tych Dobr

24attynencyami y pertynencyami tak iako te Dobra w swoich miedzach

25y Granicach znaydowały y zostaią, temuż Wiel. Rekwirentowi nemi-

26ne impugnante ac contradicente w aktualną y spokoyną podał y postą-

27pił Possessyą, Poddaństwo zaś do Gromady zwoławszy o nowym Possesso-

28rze oznaymił y in wszelkie zaleciał[?] posłuszeństwo, w czym Woźny Szlach-

29tą sobie przytomną oświadczywszy się z tamtąd powrócił, y tu przedemną

30Urzędem prawdziwey Intromissyi swoiey uczynił, y zeznał Relacyą de

31quo praesens Gnlis Mlis Relatio Millesimo quo supra ignarus scribendi Cru-

32cem S. posuit.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnn. Opatł. – woźny generalny województwa bracławskiego i innych, opatrzny; Podst. Nowogr. – podstoli nowogrodzki (województwo nowogródzkie); Skarbn. Smoleń. – skarbnik smoleński; maioris evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; vigore cessyi – na mocy cesji; Rekwirent – zlecający czynność; Pasieczyska – miejsca po dawnych pasiekach; Dziesięcina Pszczelna – danina z pasiek; Arenda Karczemna – dzierżawa karczmy (wyszynku); nemine impugnante ac contradicente – bez niczyjego sprzeciwu; de quo praesens Gnlis Mlis Relatio – o czym niniejsza relacja woźnego generalnego; Millesimo quo supra – roku jak wyżej; ignarus scribendi Crucem S. posuit – nie umiejąc pisać, postawił znak krzyża świętego.

Uwagi: Lichaczyce – wieś w pow. winnickim, występująca już w akcie 177 (cesja sumy na Lichaczycach[?]). Łącki nabył prawa do wsi cesją od F. Jaruszewskiego[?], zeznaną w grodzie winnickim 14 III 1768 (akt tej cesji w księdze nie został dotąd zidentyfikowany). Nazwa klucza („Kluczu Budorożyckim[?]”) i nazwiska świadków odczytane niepewnie. Wyraz „zaleciał[?]” – zapewne „zalecił”.

Streszczenie

26marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Tomasz Szczepanowski zeznał, że 23 marca 1768 r., na żądanie Wojciecha Sariusza Łąckiego, podstolego nowogrodzkiego, w obecności szlachty Mikołaja Żuralowskiego[?] i Daniela Łabęckiego[?], wprowadził go – na mocy cesji zeznanej 14 marca 1768 r. w grodzie winnickim przez Franciszka Jaruszewskiego[?], skarbnika smoleńskiego – w spokojne posiadanie wsi Lichaczyce w województwie bracławskim, powiecie winnickim (w kluczu budorożyckim[?]) ze wszystkimi polami, łąkami, stepami, lasami, poddanymi, czynszami, pasiekami, dziesięciną pszczelną, arendą karczemną, stawami, młynami i dworami. Nikt się nie sprzeciwił; zwołanej gromadzie oznajmił o nowym posesorze i nakazał posłuszeństwo. Woźny, nie umiejąc pisać, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 151v (skan 0153, strona lewa, u dołu)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca Dwudziestego Szostego Dnia.

3Przed Urzędem [kustosz]

k. 154 (skan 0155, strona prawa)

1Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem

2Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burg. Grod. Winnic. Stanowszy oso-

3biście Woźny Gnł. Wdwa [kleks] y Jnn. Opatł. Andrzey Białobrzeski, w

4moc wierney Rel. swoiey iawnie zeznał Jż on Roku Tysiąc, Siedmset

5Sześćdziesiąt, Osmego, Dnia Dwudziestego Drugiego Marca, na affektacyą

6y prawną rekwizycyą Wiel. Jmć Pana Józefa Sobieszańskiego[?] Łowcz. Urzęd.

7Towarzysza Znaku Pancer. JW. Jmć Pana Rostkowskiego[?] Stty Wisk.[?] maiąc

8przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz. Jchmciow PP. Stefa-

9na Olnickiego[?] y Michała Porczeckiego[?] maioris evidentioris testimonij

10gratia sibi adhibitos był w Dobrach Wsi Besztenkowce[?] w Wdztwie Bracł.

11Powiecie Winnic. a Kluczu Raszkowskim[?] sytuowanych, gdzie będąc vigo-

12re Skryptu de actu et Dato eius we Lwowie Dnia Die Vigesima Ter-

13tia Januarij, Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo, Octavo Anno,

14od JO. X. Jmci Kaspra Lubomirskiego Wdzica Krakow. Gnła Leutnan-

15ta Woysk Rossyiskich sobie rekwirentowi danego y służącego ze wszystkie-

16mi Polami, rolami, zasianemi, y nie zasianemi, Sianożęciami Łąka-

17mi Stepami, Lasami Dąbrowami, Gaiami Zaroślami, Poddanemi

18ciągłemi y nieciągłemi, Czynszami y wszelkiemi powinnościami

19Pasiekami y Pasieczyskami Dziesięciną Pszczelną oraz Arędą Karczemną

20Stawami, Młynami, Młynkami owo zgoła ze wszystkiemi do tych Dobr

21attynencyami y pertynencyami iako te Dobra w swoich metach y gra-

22nicach znaydowały y zostaią temuż Wiel. Rekwirentowi nemine impu-

23gnante ac contradicente w aktualną y spokoyną podał y postąpił Pos-

24sessyą, Poddaństwo zaś do Gromady zwoławszy o nowym Possesso-

25rze oznaymił y im wszelkie powinności zalecił, w czym Woźny Szlachtą

26sobie przytomną oświadczywszy się z tamtąd powrócił, y tu prze-

27demną Urzędem prawdziwey Intromissyi swoiey uczynił, y zeznał

28Relacyą de quo praesens Gnlis Mlis Relatio Millesimo quo supra ignarus

29scribendi Crucem S. posuit.

Objaśnienia i tłumaczenia

Układ księgi: kustosz „Przed Urzędem” na k. 151v nie ma kontynuacji na k. 152 (tam ciąg dalszy aktu 188). Dalszy tekst aktu 193 znajduje się na k. 154 (skan 0155, strona prawa), zaczynającej się od słów „Przed Urzędem y aktami…”. Wynika z tego, że bifolium k. 150/151 powinno stać pomiędzy k. 153v a k. 154 (por. też akt 197, kończący się na k. 150).

Łacina i skróty: Ł.U. / Łowcz. Urzęd. – łowczy urzędowski (ziemia urzędowska w woj. lubelskim; urząd tytularny); Towarzysz Znaku Pancer. – towarzysz chorągwi pancernej (pod rotmistrzem JW. Rostkowskim[?], starostą …[?]); Stty Wisk.[?] – starosty (wiskiego?); vigore Skryptu de actu et Dato eius we Lwowie Die Vigesima Tertia Januarij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno – na mocy skryptu (zapisu) sporządzonego we Lwowie dnia 23 stycznia 1768 r.; Wdzic Krakow. – wojewodzic krakowski; Gnł Leutnant Woysk Rossyiskich – generał-lejtnant wojsk rosyjskich; Pasieczyska – miejsca po pasiekach; nemine impugnante ac contradicente – bez niczyjego sprzeciwu; de quo praesens Gnlis Mlis Relatio – o czym niniejsza relacja woźnego generalnego; ignarus scribendi Crucem S. posuit – nie umiejąc pisać, postawił znak krzyża.

Uwagi: Kasper Lubomirski (1724–1779), syn wojewody krakowskiego Jerzego Dominika, generał-lejtnant w służbie rosyjskiej, właściciel rozległych dóbr na Ukrainie (por. akt 119 – jego intromisja). Wieś w nagłówku „Besztenki[?]”, w tekście „Besztenkowce[?]” – ujednolicono jako Besztenkowce [?]; klucz „Raszkowski[?]” – odczyt niepewny. Nazwiska Sobieszański (może Sobieszczański), Rostkowski, Olnicki, Porczecki niepewne. Nazwa województwa w tytule woźnego zakryta kleksem.

Streszczenie

26marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Andrzej Białobrzeski zeznał, że 22 marca 1768 r., na żądanie Józefa Sobieszańskiego[?], łowczego urzędowskiego, towarzysza chorągwi pancernej Rostkowskiego[?], w obecności szlachty Stefana Olnickiego[?] i Michała Porczeckiego[?], wprowadził go – na mocy skryptu wystawionego mu we Lwowie 23 stycznia 1768 r. przez księcia Kaspra Lubomirskiego, wojewodzica krakowskiego, generała-lejtnanta wojsk rosyjskich – w spokojne posiadanie wsi Besztenkowce[?] w województwie bracławskim, powiecie winnickim (w kluczu raszkowskim[?]) ze wszystkimi polami, łąkami, stepami, lasami, poddanymi, czynszami, pasiekami, dziesięciną pszczelną, arendą karczemną, stawami i młynami. Nikt się nie sprzeciwił; gromadzie oznajmiono o nowym posesorze. Woźny postawił krzyż. Uwaga: nagłówek aktu stoi na k. 151v, a tekst na k. 154 (karty przestawione w oprawie).

Transkrypcja

k. 152v (skan 0154, strona lewa, po zakończeniu aktu 188)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Dwudziestego Pierwszego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem

4Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burg. Grod. Winnic. Stanowszy

5osobiście Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnn. Opatł. Andrzey Wołaski[?], w moc

6wierney [skreślone: Rel] y skuteczney Rel. swoiey iawnie y dobrowolnie zeznał, Jż on

7Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego Dnia Sze-

8snastego Marca, na affektacyą y prawną rekwizycyą Wiel. Jmć Pana Paw-

9ła Bołkiego[?] Chor. Ziemi Czersk., maiąc przy sobie Stronę Ludzi wiary go-

10dnych Urodz. Jchmciow PP. Woyciecha Czapańskiego[?] y Woyciecha Jastrzębskie-

11go maioris evidentioris testimonij gratia sibi ad hunc actum adhibi-

12tos był w Dobrach Wsi Demowce[?], gdzie będąc vigore Kontraktu zasta-

13wnego między JO. Xiążęciem Jmcią Stanisławem Lubomirskim Wdą Bracł.[?]

14z iedney a W. Rekwirentem z drugiey Strony stałego y zawartego pomie-

15nione Dobra Wieś Demówkę[?] ze wszystkiemi polami, rolami Sianożęcia-

16mi Lasami Stawami, Stawkami, Młynami, Browarem y Arędą Kar-

17czemną Poddanemi Ciągłemi y pieszemi, tudzież onych powinnościa-

18mi Czynszami Daninami Dziesięciną wszelką owo zgoła ze wszystkie-

19mi przynależytościami tak iako przedtym te Dobra zawierały y teraz

20zawieraią nemine oppugnante ac contradicente W. Rekwirentowi

21w zastawną Trzyletnią podał y postąpił Possessyą, po którey oddaniu[?]

22Szlachtą sobie przytomną oświadczywszy się przedemną Urzędem praw-

23dziwey Intromissyi uczynił y zeznał Relacyą Woźny nieumieiący pi-

24sać Krzyż S. kładnie Andrzey Wołaski[?].

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Ch.C. / Chor. Ziemi Czersk. – chorąży ziemi czerskiej (Mazowsze); Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnn. Opatł. – woźny generalny województwa bracławskiego i innych, opatrzny; maioris evidentioris testimonij gratia sibi ad hunc actum adhibitos – przybranych do tego aktu dla większego i wyraźniejszego świadectwa; vigore Kontraktu zastawnego – na mocy kontraktu zastawnego; Possessya zastawna Trzyletnia – trzyletnie posiadanie w zastawie; nemine oppugnante ac contradicente – bez niczyjego sprzeciwu; nieumieiący pisać Krzyż S. kładnie – nie umiejąc pisać, kładzie znak krzyża świętego.

Uwagi: Kontrahentem był ks. Stanisław Lubomirski – w tekście z tytułem odczytanym jako „Wdą Bracł.[?]” (wojewoda bracławski?); identyfikacja niepewna. Nazwa wsi w nagłówku i tekście: „Demówkę/Demowce” (może Demówka, Demowce); nazwisko zastawnika w nagłówku „Bołkie-mu”, w tekście „Bołkiego” – odczyt niepewny; także nazwisko woźnego (Wołaski/Wotarski) i świadka Czapańskiego niepewne.

Streszczenie

21marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Andrzej Wołaski[?] zeznał, że 16 marca 1768 r., na żądanie Pawła Bołkiego[?], chorążego ziemi czerskiej, w obecności szlachty Wojciecha Czapańskiego[?] i Wojciecha Jastrzębskiego, wprowadził go – na mocy kontraktu zastawnego zawartego z ks. Stanisławem Lubomirskim (wojewodą bracławskim[?]) – w trzyletnie posiadanie zastawne wsi Demówka[?] ze wszystkimi polami, sianożęciami, lasami, stawami, młynami, browarem, arendą karczemną, poddanymi ciągłymi i pieszymi oraz ich czynszami, daninami i dziesięciną. Nikt się nie sprzeciwił. Woźny, nie umiejąc pisać, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 152v (skan 0154, strona lewa, od ok. 7/10)

1Roku Tysiąc, Siedmset Sześćdziesiąt Osmego.

2Miesiąca Marca Dwudziestego Pierwszego Dnia

3Przed Urzędem, y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnic.

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur.

5Grod. Winnic. Stanowszy osobiście Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnn. Opatrzny Jan

6Domagalski in vim suae verae ac fidelis Relat. palam publice liberey[?] recognovit.

7Jż on Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego Dnia Dwudziestego Pierwszego

8Marty ad affectationem Juridicamq. requisitionem Wiel. Michała ze Stożyn-[?]

9na Stępińskiego [kustosz]

k. 153 (skan 0154, strona prawa)

1Stępińskiego Podsędka Ziem. Krzem. maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary

2godnych Urodz. Jchmciow PP. Stanisława Wereszczyńskiego[?] y Andrzeja Zamkowego[?]

3evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos był w Kluczu Kopałowieckim[?]

4y Wsiach Kopałowce[?], Przyborowce[?], Siwakowcach[?], Kobyley[?] Pikowce[?], Stanisła-

5wowce y Łozowatey, gdzie będąc vigore Kontraktu arędownego Trzyletnego

6między JWiel. Katarzyną z Potockich Kossakowską[?] Kasztel. Kamin. tegoż

7Klucza Dożywotnią Panią z iedney, a Wiel. Michałem ze Stożyna[?] Stę-

8pińskim Podsędk. Krzem. ninieyszym Rekwirentem z drugiey Strony w

9Lwowie Anno Millesimo, Septingentesimo Sexagesimo, Octavo o też Arendę[?]

10spisanego, też Dobra Wsie Kopałowkę[?], Przyborowkę[?], Siwakowce, Kobylę[?]

11Stanisławowkę na Szlaku leżącą, Pikowkę[?], Łozowate z Dworami Karcz-

12mami Arędami Karczemnemi, Młynami Stawami, Poddanemi Cią-

13głemi y Pieszemi z ich robotami Czynszami Daninami z Polami

14rolami z Zasiewami Łąkami Sianożęciami z Zaroślami Zapustami

15y ze wszelkiemi attynencyami y pertynencyami do tych Dobr z dawna

16należącemi, iako też te Dobra Klucz Kopałowiecki[?] w swoich Granicach

17y obchodach maią nemine contradicente et impugnante w aktualną

18Arędowną Trzyletnią podał temuż W. Rekwirentowi Possessyą, o czym Szla-

19chtą sobie przytomną oświadczywszy się y z tamtąd tu ad acta stanowszy

20przedemną Urzędem uczynił y zeznał prawdziwey Intromissyi Relacyą

21de quo praesens Gnlis Ministerialis Relatio Millesimo ignarus scribendi Crucem

22posuit Jan Domagalski +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: in vim suae verae ac fidelis Relat[ionis] palam publice … recognovit – w moc swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie … zeznał; ad affectationem Juridicamq. requisitionem – na żądanie i prawne wezwanie; Podsędek Ziem. Krzem. – podsędek ziemski krzemieniecki; evidentioris testimonij gratia sibi adhibitos – przybranych dla wyraźniejszego świadectwa; Kontrakt arędowny Trzyletny – kontrakt trzyletniej dzierżawy; Dożywotnia Pani – posiadaczka dożywotnia; Anno Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo – w roku 1768; Zapusty – zarośla, nieużytki porośnięte krzewami; nemine contradicente et impugnante – bez niczyjego sprzeciwu; de quo praesens Gnlis Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja woźnego generalnego; ignarus scribendi Crucem posuit – nie umiejąc pisać, postawił krzyż.

Uwagi: Ta sama wydzierżawiająca co w akcie 189 – Katarzyna z Potockich, dożywotnia pani dóbr po mężu Stanisławie, kasztelanie kamienieckim; kontrakty zawierano we Lwowie (zapewne na kontraktach styczniowych 1768). Pismo kopisty oddaje podwójne długie „ſſ” znakiem podobnym do „p”, stąd nazwisko i nazwy brzmią w odczycie „Kopałowska/Kopałowce” – nazwisko odczytano jako Kossakowska (zgodnie z realiami), a nazwy wsi i klucza (Kopałowce, Kopałówka, klucz kopałowiecki) pozostawiono w formie odczytanej, jako niepewne (możliwe też „Kossakowce”). Także pozostałe nazwy wsi (Przyborowce/Przyborówka, Siwakowce, Kobyla, Pikowce/Pikówka) oraz nazwiska świadków niepewne. „Stanisławówka na Szlaku leżąca” – wieś położona przy szlaku (drodze tatarskiej/handlowej).

Streszczenie

21marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Jan Domagalski zeznał, że tego samego dnia, na żądanie Michała ze Stożyna[?] Stępińskiego, podsędka ziemskiego krzemienieckiego, w obecności szlachty Stanisława Wereszczyńskiego[?] i Andrzeja Zamkowego[?], wprowadził go w trzyletnią arendę klucza kopałowieckiego[?] – wsi Kopałowce/Kopałówka[?], Przyborowce[?], Siwakowce, Kobyla[?], Stanisławówka (na Szlaku), Pikowce[?] i Łozowata – ze dworami, karczmami, młynami, stawami, poddanymi, czynszami, daninami, polami, łąkami i wszelkimi przynależnościami, na mocy kontraktu arendownego zawartego w 1768 r. we Lwowie z Katarzyną z Potockich Kossakowską[?], kasztelanową kamieniecką, dożywotnią panią tego klucza. Nikt się nie sprzeciwił. Woźny, nie umiejąc pisać, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 153 (skan 0154, strona prawa, od ok. 1/2)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątego, Osmego,

2Miesiąca Marca, Dwudziestego Trzeciego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem

4Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burg. Grod. Winnic. Comparens

5Pltr Wiel. Jmć Pan Władysław Trembiński Stta Hiżyń.[?] ten Zapis Simpli-

6cis debiti in rem et personam Wiel. Jey Mci Panny Maryanny Bobrow-

7ny Piotrowickiey Cześny Bracł. na Summę Trzydzieści Tysięcy

8Złł. Pols. ratione infra Contentorum przed Aktami ninieyszemi Grod. Winnic.

9zeznał tenoris sequentis. Ja Władysław na Trembinie[?] Trembiński

10Starosta Hiżyński[?] między Wiel. Jmć Pana Stefana Trembińskiego Chorąż.

11Lubel. z JWiel. Jey Mci Panią Maryanną z Willowskich[?] pierwszego

12Małżeństwa Trembińską Chorąż. Lubel. powtórnego Floryanową Łubińską[?]

13Sędziną Poznań. superstite spłodzony Syn, zdrowy będąc na ciele y

14umyśle [kustosz]

k. 153v (skan 0155, strona lewa)

1umyśle odstąpiwszy swey własney należney Ziem. Jurysdykcyi Prawa

2Forum Pttu y Wdwa a pod ten Akt dobrowolnego zeznania swego całe

3poddaię y inkorporuię iawnie ustnie y dobrowolnie zeznaię. Jż Ja ze-

4znawaiący zaciągnąwszy y z Rąk[?] ma własnemi wyliczywszy Trzydzieści

5Tysięcy Złł. Pols. monetą w Koronie idącą od Wiel. Jey Mci Panny Mary-

6anny Bobrówny Piotrowickiey Cześny Bracł. przyiętey[?] w Rękach

7moich, tedy też samą Summę odtąd w Roku niezawodnie do Rąk

8y zaliczeniem teyże Wiel. Jey Mci Panny Cześnikówny Bracł. oddać y wyli-

9czyć submittuię się, którey bezpieczeństwo na wszelkich dobrach moich

10Dziedzicznych zastawnych y Summach Pieniężnych gdziekolwiek y w któ-

11rymkolwiek Województwie znayduiących się teraz mianych y napotym

12za pomocą Boską nabyć się maiących ostrzegam y zapisuię, wolna tedy

13iuż iest y będzie przerzeczona Wiel. Jey Mci Panna Bobrówna Piotrowicka

14Cześny Bracł. pomienioną Summę Trzydzieści Tysięcy Złł. Polskich iako

15swoią własną na Mnie naznaczonym[?] odebrać, odebraną iako chcieć rzą-

16dzić szafować, y dysponować, a Ja zeznawaiący wraz z Sukcessorami

17memi żadnego rekursu regressu do Summy wyżey namienioney

18mieć nie powinienem. Ten zaś Zapis moy Simplicis debiti we wszystkich

19punktach trzymać y dotrzymać obowiązuię się pod zakładem podobney Sum-

20my y szkodami Ziemskiemi słownie[?] Lwem[?] przysięgi cielesney obowiązu-

21iemi[?], o które niedotrzymanie tego Zapisu Forum każdego Sądu y Urzę-

22du do odpowiadania sobie y Sukcessorom moim naznaczam, prawdzi-

23wie przy uproszeniu Urodz. Jchmciow Panow Przyiacioł z ręką własną podpisu-

24ię. Działo się w Winnicy Dnia Dwudziestego Trzeciego Marca Roku

25Pańskiego Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego, Władysław na

26Trembinie[?] Trembiński Starosta Hiżyński[?] mppria. Proszony do tego Za-

27pisu simplicis debiti Przyiaciel podpisuię Jerzy Korzeniowski[?]

28Horodn.[?] Pis.[?] Komor.[?] Grod.[?] Wdwa Bracł. mp. Proszony Przyiaciel

29do tego Zapisu simplicis debiti podpisuię się Stef. z Rybna[?] Bara-

30nowski Cześn. Latacz.[?] mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Zapis simplicis debiti – zapis długu prostego (pożyczki bez zastawu konkretnych dóbr); in rem et personam – na rzecz i osobę; Comparens Pltr (personaliter) – stawający osobiście; ratione infra Contentorum – z powodów niżej zawartych; tenoris sequentis – w brzmieniu następującym; superstite – (przy matce) pozostałej przy życiu; Chorąż. Lubel. – chorąży lubelski; Sędzina Poznań. – żona sędziego poznańskiego; inkorporuię – włączam (poddaję jurysdykcji); moneta w Koronie idąca – moneta obiegowa w Koronie; submittuię się – zobowiązuję się; rekurs, regres – roszczenie zwrotne; pod zakładem podobney Summy y szkodami Ziemskiemi – pod karą (zakładem) w wysokości tej samej sumy i pod rygorem szkód ziemskich; Forum każdego Sądu – właściwość każdego sądu; mppria (manu propria) – własnoręcznie; Cześny Bracł. – cześnikówna bracławska.

Uwagi: Władysław Trembiński, syn Stefana, chorążego lubelskiego, i Marianny z Willowskich[?], primo voto Trembińskiej, secundo voto Florianowej Łubińskiej[?], sędziny poznańskiej. Wierzycielka – Marianna Bobrówna Piotrowicka (z rodu Bobrów-Piotrowickich), cześnikówna bracławska, panna. Termin zwrotu – „w Roku” (po roku). Nazwy urzędów: starostwo „Hiżyńskie[?]” i tytuł świadka Korzeniowskiego odczytane bardzo niepewnie; „Lwem[?] przysięgi cielesney” – zapewne zniekształcona formuła o karze lub przysiędze.

Streszczenie

23marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, Władysław Trembiński, starosta hiżyński[?], syn Stefana, chorążego lubelskiego, i Marianny z Willowskich[?] (powtórnie Florianowej Łubińskiej[?], sędziny poznańskiej), zeznał zapis długu prostego na rzecz Marianny Bobrówny Piotrowickiej, cześnikówny bracławskiej: oświadczył, że pożyczył od niej 30 000 zł polskich, które zobowiązał się zwrócić po roku, zabezpieczając dług na wszystkich swoich dobrach dziedzicznych, zastawnych i sumach, pod zakładem równej sumy i rygorem szkód ziemskich, poddając się każdemu sądowi. Zapis spisano w Winnicy tego samego dnia; podpisali go dłużnik oraz świadkowie Jerzy Korzeniowski[?] i Stefan z Rybna[?] Baranowski, cześnik …[?].

Transkrypcja

k. 153v (skan 0155, strona lewa, u dołu)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątego, Osmego,

2Miesiąca Marca, Dwudziestego Pierwszego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Janem Jedleckim

4Jnstygatorem y Namiesnikiem Burg. Grod. Winnic. Stanowszy osobiście Wo-

5źny Gnł. [kustosz]

k. 150 (skan 0151, strona prawa, od początku)

1Gnł. Wdwa Bracł. y Jnn. Opatł. Olexa Rudziński, który w moc relacyi swoiey

2dobrowolnie zeznał, Jż on Roku wyż na akcie wyrażonego Dnia Szesnaste-[?]

3go Marca, na affektacyą y prawną rekwizycyą JO. Xiążęcia Jmci X. Świat.[?]

4Xiążęcia Czetwertyńskiego Stty Woronez.[?] w przytomności Ludzi wiary god-

5nych Urodz. Jchmciow Panow Jana Czaplińskiego[?] y Stefana Białobrzyskie-[?]

6go evidentioris testimonij gratia sobie do tego aktu przybranych był

7w Dobrach Wsi Bohdanówce alias Dubina Słoboda, gdzie będąc vigore Jurium

8sibi Servientium ze wszystkiemi Polami rolami Stawami Stawkami

9Młynami Arędą Karczemną Dworami Dworzyskami Daninami Da-

10niami[?] y wszelkiemi posłuszeństwem owo zgoła ze wszystkiemi attynencyami

11y pertynencyami tak iako w swoich miedzach y obchodzkach z dawna mia-

12ły y teraz maią w zastawną[?] niecofnioną[?] nemine impugnante et con-

13tradicente podał, y przystąpił JO. Rekwirentowi Possessyą Woyta y Ludzi

14do Gromady zwoławszy o nowym Panie y Possessorze opowiedział y natych-

15miast wszelkie powinności ex nunc odbywać kazał, a tak on Woźny Szlach-

16tą sobie przytomną oświadczywszy się z tamtąd powrócił, y tu ad acta przy-

17bywszy przedemną Urzędem prawdziwey Intromissyi uczynił y zeznał

18Relacyą Millesimo quo supra scribendi ignarus signum Crucis posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Układ księgi: kustosz „Gnł.” na k. 153v ma kontynuację na k. 150 (skan 0151, strona prawa), która zaczyna się od słów „Gnł. Wdwa Bracł. … Olexa Rudziński”. Także adnotacja marginalna przy akcie 196 (k. 153) objaśnia: „Intromissya w Dobra Bohdanówkę JO. Xiążęcia Jmci Stty Woron.[?] służąca. Videatur post sequentem Transactionem, quia ob errorem post Transactionem sequentem est ingrossata” – „Intromisja w dobra Bohdanówka służąca JO. księciu staroście woroneskiemu[?]. Patrz po następnej czynności, gdyż przez pomyłkę została wpisana po następnej czynności” (tj. po akcie 196).

Łacina i skróty: Sście Woron.[?] / Stty Woronez.[?] – staroście/starosty woroneskiego[?] (odczyt niepewny); X. Świat.[?] – zapewne „Światopełka” (przydomek rodowy książąt Czetwertyńskich); Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnn. Opatł. – woźny generalny województwa bracławskiego i innych, opatrzny; evidentioris testimonij gratia – dla wyraźniejszego świadectwa; alias – inaczej (zwana); vigore Jurium sibi Servientium – na mocy przysługujących mu praw; nemine impugnante et contradicente – bez niczyjego sprzeciwu; ex nunc – od teraz; Millesimo quo supra – roku jak wyżej; scribendi ignarus signum Crucis posuit – nie umiejąc pisać, postawił znak krzyża.

Uwagi: Bohdanówka alias Dubina Słoboda – wieś (słoboda) w woj. bracławskim. Charakter posiadania („w zastawną[?] niecofnioną[?]”) odczytany niepewnie. Imię księcia skrócone („X. Świat.”); nazwiska świadków (Czapliński, Białobrzyski) niepewne. Odczyt części końcowej k. 150 z wcześniejszej analizy skanu 0151 (strona prawa, pasy 0–4).

Streszczenie

21marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Olexa Rudziński zeznał, że 16[?] marca 1768 r., na żądanie księcia Światopełka[?] Czetwertyńskiego, starosty woroneskiego[?], w obecności szlachty Jana Czaplińskiego[?] i Stefana Białobrzyskiego[?], wprowadził go – na mocy przysługujących mu praw – w posiadanie wsi Bohdanówka alias Dubina Słoboda ze wszystkimi polami, stawami, młynami, arendą karczemną, dworami, daninami i posłuszeństwem poddanych. Nikt się nie sprzeciwił; zwołanej gromadzie z wójtem oznajmił o nowym panu i nakazał natychmiastowe odbywanie powinności. Woźny postawił krzyż. Uwaga: tekst aktu zaczyna się na k. 153v, a kończy na k. 150 (przestawione karty); kancelaria w adnotacji marginalnej przyznała, że akt wpisano przez pomyłkę po akcie 196.

Transkrypcja

k. 154 (skan 0155, strona prawa, od ok. 3/4)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego.

2Miesiąca Marty Dwudziestego Szostego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic.

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Nami-

5esnikiem Burgrabstwa Grod. Winnic. Stanowszy osobi-

6ście Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnn. Opatł. Mikołay

7Hołubowski [kustosz]

k. 154v (skan 0156, strona lewa)

1Hołubowski w moc prawdziwey wierney y skute-

2czney Relacyi swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie

3zeznał, Jż on Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset,

4Sześćdziesiąt Osmego Miesiąca Marca Dwudzie-

5stego Szostego Dnia na affektacyą y prawną Re-

6quizycyą Wiel. Jmć Pana Tadeusza, na Wilczopolu

7Wilczopolskiego Cześn. Łuckiego maiąc przy

8sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urod.

9Jchmciow PP. Jakóba Nowosieleckiego, y Teodora Czyże-

10wskiego[?] maioris evidentioris Testimonij gratia przyda-

11nych był w Dobrach Wsi Czeremoszne nazwaney tu w Wo-

12iewodztwie Bracł. a Powiecie Winnic. położoney do Klucza

13Jzraniańskiego[?] należącey, gdzie będąc też Dobra Wieś Cze-

14remoszne ze wszystkiemi należytościami, y przynależyto-

15ściami, Polami, rolami, Ogrodami Sianożęciami pastwi-

16skami Lasami, Zaroślami, rzekami rzeczkami Stawami

17Młynami browarami Karczmami, y Arędą Karczemną,

18Dworem Folwarkiem budynkami y przybudynkami Pod-

19danemi Ciągłemi y pieszemi y ich powinnościami Czyn-

20szami Daninami Dziesięcinami Osypami robociznami

21y ze wszystkiemi in genere et specie pożytkami y intra-

22tami z mocy Kontraktu Zastawnego między JW. Jmć Pa-

23nem Mikołaiem Junoszą Piaseczyńskim[?] Podkomorzym[?]

24Piaseczyńskim[?] Tarasieckim[?] Starostą z iedney, a Wiel. Re-

25quirentem z drugiey Strony na też Dobra wieś Czeremosz-

26ne, y Jnne mianowicie Wolicę, y Peczyska[?] w Wdztwie Wołyń.

27a Powiecie Krzemien. leżące w Summie razem Złotych

28Sto Pięćdziesiąt Trzy Tysiące Osmset Sześćdziesiąt Złł. Pols.

29de data eius we Lwowie Dnia Dwudziestego Trzeciego Sty-

30cznia Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

31nierozdzielnie zawartego y spisanego Rękami tychże Stron kontra-

32ktuiących y WW. Przyiacioł podpisanego Actisq. Castr. Capitan. Leo-

33polien. Sabatho post Festum Sae Agnetis Virginis et Martyris proxime An-

34teced. feriis[?] mutuo roborowanego w aktualną Zastawną nemine im-

35pugnante neq. contradicente temuż Wiel. Requirentowi y Sukcesso-

36rom Jego podał y postąpił Possessyą oraz Poddanych zwoławszy

37o nowym Possessorze opowiedział, którzy to dobrowolnie przyięli

38posłuszeństwo y powinności swoie wypełniać przyrzekli, a tak Woźny

39Szlachtą sobie przytomną oświadczywszy się z tamtąd odjechał,

40y tu ad acta przybywszy prawdziwey Rel. uczynił, y zeznał

41de quo praesens eiusd. Millis Rel. Woźny nieumieiący pisać Krzyż S.

42kładnie Mikołay Hołubowski +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: C.Ł. / Cześn. Łuckiego – cześnik łucki; Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnn. Opatł. – woźny generalny województwa bracławskiego i innych, opatrzny; maioris evidentioris Testimonij gratia przydanych – przydanych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; Osypy – danina w zbożu (osep); in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; intraty – dochody; de data eius we Lwowie – z datą we Lwowie; Actisq. Castr. Capitan. Leopolien. … mutuo roborowany – wzajemnie zeznany (roborowany) w aktach grodzkich starościńskich lwowskich; Sabatho post Festum S. Agnetis Virginis et Martyris proxime … – w sobotę po najbliższym święcie św. Agnieszki, dziewicy i męczennicy (św. Agnieszka – 21 I; sobota po niej w 1768 r. = 23 I); nemine impugnante neq. contradicente – bez niczyjego sprzeciwu; de quo praesens eiusd. Millis (Ministerialis) Rel[atio] – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego.

Uwagi: Mikołaj Junosza Piaseczyński[?] – zastawca; jego tytuły („Podkomorzym[?] … Tarasieckim[?] Starostą”) odczytane bardzo niepewnie (kopista powtórzył nazwisko). Czeremoszna – wieś w pow. winnickim, w kluczu „Jzraniańskim[?]” (może iłłińeckim/ozierniańskim – odczyt niepewny); Wolica i Peczyska[?] – wsie w woj. wołyńskim, pow. krzemienieckim. Suma zastawna za wszystkie trzy wsie – 153 860 zł. Kontrakt zawarto we Lwowie (kontrakty styczniowe) 23 I 1768 i tegoż dnia roborowano w grodzie lwowskim. Nazwisko świadka Czyżewski niepewne.

Streszczenie

26marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Mikołaj Hołubowski zeznał, że tego samego dnia, na żądanie Tadeusza na Wilczopolu Wilczopolskiego, cześnika łuckiego, w obecności szlachty Jakuba Nowosieleckiego i Teodora Czyżewskiego[?], wprowadził go w zastawne posiadanie wsi Czeremoszna w województwie bracławskim, powiecie winnickim (należącej do klucza …[?]), ze wszystkimi polami, ogrodami, łąkami, lasami, rzekami, stawami, młynami, browarami, karczmami i arendą, dworem, folwarkiem, poddanymi i ich powinnościami. Podstawą był kontrakt zastawny, zawarty 23 stycznia 1768 r. we Lwowie z Mikołajem Junoszą Piaseczyńskim[?], starostą tarasieckim[?], obejmujący także wsie Wolica i Peczyska[?] w województwie wołyńskim, powiecie krzemienieckim, za łączną sumę 153 860 zł, roborowany w grodzie lwowskim. Poddani przyjęli posłuszeństwo; woźny postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 155 (skan 0156, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego.

2Miesiąca Marca Dwudziestego Szostego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną

4Janem Jedleckim y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim

5Winnic. Stanowszy Osobiście Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnny

6Opatrzny Bazyli Florowicz[?] w moc wierney Rel. Swoiey

7iawnie ustnie y Dobrowolnie zeznał Jż On Roku Tysiąc Siedm-

8set Sześćdziesiąt Osmego Die Vigesima Sexta Martij na affekta-

9cyą y Prawną Rekwizycyą JW. Józefa Czarneckiego Stty Kan.[?]

10maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz.

11Jmć PP. Alexandra Lewandowskiego, y Bazylego Dyslewicza[?]

12do tego Aktu sobie użytych był w Dobrach Wsi Biła-

13szki[?] gdzie będąc Vigore Kontraktu Arędownego Trzyletnego

14między JW. Stanisławem y Karoliną z Xiążąt Radziwiłłow Rze-

15wuskiemi Chor. Nadwor. W. Xtwa Lit. Dobr Biłaszki[?] do Klucza

16Pochrebyszczego[?] należących w Wdztwie Bracł. sytuowanych Dzie-

17dzicami z iedney a Wiel. Requirentem z drugiey Strony de data

18eius we Lwowie Die Decima Quinta Januarij Millesimo Septin-

19gentesimo, Sexagesimo, Octavo, Anno, zawartego y Aktami

20Grodu Lwowskiego roborowanego temuż JW. Rekwirentowi ze

21wszystkiemi polami, rolami, oranemi y nieoranemi Zasiewa-

22mi Ozimemi, Jarymi Lasami y Laskami Ołogami[?] Zaroślami

23pastwiskami Młynami Młynkami, Poddanemi Ciągłemi y pie-

24szemi Jch powinnościami Arędą Karczemną Daniami Danina-

25mi Czynszami podatkami y wszelkiemi in genere et specie docho-

26dami attynencyami y pertynencyami tak iako te Dobra pierwey

27w sobie miały y zostawały nemine impugnante nec contra-

28dicente JW. Rekwirentowi podał y postąpił w Trzyletnią arę-

29downą Possessyą po którey zwołanych Poddanych do Gromady

30zwoławszy o nowym Panie opowiedział y wszelkie posłuszeń-

31stwo im zalecił w czym Szlachtą sobie przytomną oświadczywszy

32się z tamtąd odjechał y tu ad Acta przybywszy prawdziwey In-

33tromissyi swoiey uczynił y zeznał Rel. de quo praesens eiusd. Millis

34Rel. Millesimo quo supra Crucem S. posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: S.K.[?] / Stty Kan.[?] – starosta kaniowski[?] (odczyt niepewny); Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnny Opatrzny – woźny generalny województwa bracławskiego i innych, opatrzny; Die Vigesima Sexta Martij – dnia 26 marca; Vigore Kontraktu Arędownego Trzyletnego – na mocy kontraktu trzyletniej dzierżawy; Chor. Nadwor. W. Xtwa Lit. – chorążowie nadworni Wielkiego Księstwa Litewskiego; de data eius we Lwowie Die Decima Quinta Januarij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo – z datą we Lwowie 15 stycznia 1768 r.; Zasiewy Ozime, Jare – zasiewy ozime i jare; Ołogi[?] – odłogi; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; nemine impugnante nec contradicente – bez niczyjego sprzeciwu; de quo praesens eiusd. Millis Rel[atio] – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; Crucem S. posuit – postawił znak krzyża świętego.

Uwagi: Stanisław Rzewuski (1738?–1777?), chorąży nadworny litewski, i jego żona Karolina z Radziwiłłów; ich dobra w woj. bracławskim (Pohrebyszcze – klucz pohrebyski). W tekście nazwa klucza „Pochrebyszczego[?]” – zapewne Pohrebyszcze. Nazwa wsi w nagłówku i tekście czytana jako „Biłaszki/Biłaszki”[?] (może Bielaczki) – niepewna. Nazwisko woźnego (Florowicz) i świadka Dyslewicza niepewne. Pismo tego aktu inną ręką, mniej staranną; przed słowem „Namiesnikiem” brak tytułu „Jnstygatorem”.

Streszczenie

26marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Bazyli Florowicz[?] zeznał, że tego samego dnia, na żądanie Józefa Czarneckiego, starosty kaniowskiego[?], w obecności szlachty Aleksandra Lewandowskiego i Bazylego Dyslewicza[?], wprowadził go w trzyletnią arendę wsi Biłaszki[?] należącej do klucza pohrebyszczańskiego[?] w województwie bracławskim – ze wszystkimi polami, zasiewami ozimymi i jarymi, lasami, pastwiskami, młynami, poddanymi i ich powinnościami, arendą karczemną, czynszami i dochodami – na mocy kontraktu arendownego zawartego 15 stycznia 1768 r. we Lwowie z dziedzicami, Stanisławem i Karoliną z książąt Radziwiłłów Rzewuskimi, chorążostwem nadwornym litewskim, i roborowanego w grodzie lwowskim. Nikt się nie sprzeciwił; poddanym oznajmiono o nowym panie. Woźny postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 155 (skan 0156, strona prawa, od ok. 2/3)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Marty Dwudziestego Szostego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grz. Winnic. y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa

5Grod. Winnic. Stanowszy osobiście Woźny Generalny Wdwa Bracł. y Jnny

6opatrzny Daniel Sajewicz[?] który w moc wierney y skuteczney Rel.

7swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał: Jż On Roku teraźniey-

8szego [kustosz]

k. 155v (skan 0157, strona lewa)

1szego Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego Dnia Dwudziestego

2Trzeciego Marca na affektacyą y Prawną Rekwizycyą Wiel.

3Jmć Pana Andrzeia Trzeciaka[?] Cześnika Owruckiego[?] maiąc przy so-

4bie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz. Jchmciow PP.

5Józefa Wierzbickiego y Andrzeia Chełmińskiego[?] Maioris Evi-

6dentioris Testimonij gratia do tego aktu użytych był w Dobrach

7Wsi Sadkowcach[?] Kalitynce[?] Połutynie[?] zwanych w Wdztwie Bracł.

8Powiecie Winnic. leżących gdzie będąc też Dobra temuż Wiel. An-

9dreiowi Trzeciakowi[?] Cześn. Owr.[?] teraźnieyszemu Affektantowi

10vigore Kontraktu Trzyletniego Arędownego od JW. Bielskiego

11Stty Rabsz.[?] tych Dobr podług Prawa Jemu służącego Possessora

12Anno Currenti Die Decima Quarta Januarij w Lwowie danego

13ze wszystkiemi Polami, Rolami, Sianożęciami, Lasami, Zaroślami

14Stawami, Stawkami, Młynami Poddanemi Ciągłemi y nieciąg-

15łemi y Jch powinnościami, Pasiekami pasieczyskami, Arędami

16Karczemnemi, Browarami y wszelkiemi in genere et specie

17pożytkami Prowentami tak iako te Dobra in Ante w swoich

18obychodzkich pożytkach y używaniu zostawały y zostaią tak

19teraźnieyszemu Rekwirentowi ze wszystkiem w Trzyletnią

20nemine impugnante ac contradicente Arędowną Spokoyną

21podał y postąpił Possessyą po którym zwołaniu y podaniu

22On Woźny Szlachtą sobie przytomną oświadczywszy się przedem-

23ną Urzędem przybywszy tu do Akt uczynił y zeznał prawdziwey

24Jntromissyi Rel. prosząc eam Actis connotari co y otrzymał Da-

25niel Sajewicz[?] Woźny nieumieiący pisać znak Krzyża S. kładnie +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Cz.O.[?] / Cześn. Owr.[?] – cześnik owrucki[?] (odczyt niepewny); Woźny Generalny Wdwa Bracł. y Jnny opatrzny – woźny generalny województwa bracławskiego i innych, opatrzny; Maioris Evidentioris Testimonij gratia – dla większego i wyraźniejszego świadectwa; Affektant / Rekwirent – zlecający czynność; vigore Kontraktu Trzyletniego Arędownego – na mocy trzyletniego kontraktu dzierżawnego; Stty Rabsz.[?] – starosty rabsztyńskiego[?]; Anno Currenti Die Decima Quarta Januarij – w roku bieżącym, dnia 14 stycznia; in genere et specie – ogólnie i szczegółowo; Prowenty – dochody; in Ante – przedtem; nemine impugnante ac contradicente – bez niczyjego sprzeciwu; eam Actis connotari – by ją zapisano do akt.

Uwagi: Nazwy wsi (Sadkowce, Kalitynka, Połutynie) odczytane niepewnie – w nagłówku „Sadkowce y Jnne”. Wydzierżawiający JW. Bielski, starosta „Rabsz.[?]” (może rabsztyński) – identyfikacja niepewna; posiadał dobra „podług prawa jemu służącego” (zapewne jako zastawnik lub posesor). Nazwisko arendarza „Trzeciak” niepewne (może Trzeciakowski); tytuł „Cześnik Owrucki” niepewny. Kontrakt zawarty we Lwowie podczas kontraktów styczniowych 1768.

Streszczenie

26marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Daniel Sajewicz[?] zeznał, że 23 marca 1768 r., na żądanie Andrzeja Trzeciaka[?], cześnika owruckiego[?], w obecności szlachty Józefa Wierzbickiego i Andrzeja Chełmińskiego[?], wprowadził go w spokojną trzyletnią arendę wsi Sadkowce[?], Kalitynka[?] i Połutynie[?] w województwie bracławskim, powiecie winnickim – ze wszystkimi polami, łąkami, lasami, stawami, młynami, poddanymi i ich powinnościami, pasiekami, arendami karczemnymi, browarami i wszelkimi dochodami – na mocy kontraktu arendownego wystawionego 14 stycznia 1768 r. we Lwowie przez Bielskiego, starostę rabsztyńskiego[?], posesora tych dóbr. Nikt się nie sprzeciwił. Woźny, nie umiejąc pisać, postawił krzyż.