Akty 221–240

Transkrypcja

k. 178 (skan 0179, strona prawa, od ok. 2/3)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego.

2Miesiąca Marca Trzydziestego Pierwszego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Gr. Winn. Stanowszy Osobiście Woźny Gnł. Wdwa

6Bracł. y Jnnych Opatrzny Wasyl Motrunicki[?] w moc

7wierney y skuteczney Rel. Swoiey Jawnie Ustnie y dobro-

8wolnie zeznał Jż On Roku Teraźnieyszego Tysiąc Siedm-

9set Sześćdziesiąt Osmego Dnia Dwudziestego Szostego Mar-

10ca na Affektacyą y Prawną Rekwizycyą W. Jmć Pana

11Michała Winnickiego Cześnika Sandec.[?] maiąc przy

12Sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Ur. Jchmć

13Panow Stefana Borowskiego y Andrzeia Wrzyszcza[?] Maio-

14ris Evidentioris testimonij gratia do tego Aktu użytych

15był w Dobrach Wsi Tarnawie[?] y Terlicy do Klucza

16Rossoszowieckiego[?] należących w Wdwie Bracł. Sytuowa-

17nych gdzie będąc vigore Kontraktu Subarędownego Trzy-

18letniego od W. Jmć Pana Jakuba Sasimowskiego Cześ-

19nikiewicza[?] Stty Turzańskiego[?] tych że Dobr Arędownego Possessora

20Sobie Kompetentnie danego y nastąpionego od JW. Rzewu-

21skiego Chorążego W. X. Lit. a ten[?] tenuty tych Dobr Dziedzi-

22ca Które Dobra tymże Kontraktem ze wszystkiemi

23Polami, Rolami oranemi y nieoranemi, Sianożęciami

24Stepami, Lasami Gaiami Pasiekami Pasieczyskami Dzie-

k. 178v (skan 0180, strona lewa, do ok. 1/3)

1sięciną Pszczelną Poddanemi Ciągłemi y ich powinnościami

2Daniami, Daninami Czynszami Arędami Karczemne-

3mi Browarami Młynami y z onych wymiarami

4Stawami, Stawkami Ogrodami Budynkami Chlewa-

5mi owo zgoła cum omnibus Attinentiis et pertinentiis

6Utilitatibus fructibus, tak Jako te Dobra Wieś Tarnawka[?]

7y Terlica Antiquitus zostawała et ad praesens zostaią

8tak ninieyszemu Rekwirentowi w Spokoyną Re-

9alną Trzyletnią Sub Arędowną podał y postąpił

10Possessyą po ktorym obwołaniu y podaniu Possessyi

11On Woźny Szlachtą Sobie przytomną Oświadczywszy

12się przedemną Urzędem uczynił y zeznał prawdzi-

13wey Jntromissyi Rel. De quo praesens Ejusdem Mlis Rel.

14Mlis Jgnarus Literarum Signum Crucis Posuit

15Wasyl Motrunicki[?] +

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: C. S. / Cześnik Sandec.[ki] – cześnik sandecki (odczyt niepewny); Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnnych Opatrzny – woźny generalny województwa bracławskiego i innych, opatrzny; Rel.[acya] – relacja; Affektacya y Prawna Rekwizycya – żądanie i prawne wezwanie; Maioris Evidentioris testimonii gratia – dla większego i wyraźniejszego świadectwa; vigore Kontraktu Subarędownego – mocą kontraktu poddzierżawy (subarendy); Possessor Arędowny – dzierżawca (arendarz); tenuta – dzierżawa (posiadanie czasowe); cum omnibus Attinentiis et pertinentiis, Utilitatibus, fructibus – ze wszystkimi przyległościami i przynależnościami, pożytkami i owocami; Antiquitus … et ad praesens – od dawna … i obecnie; De quo praesens Ejusdem Mlis (Ministerialis) Rel.[atio] – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; Jgnarus Literarum Signum Crucis Posuit – nie umiejąc pisać, postawił znak krzyża.

Uwagi: łańcuch posiadania: dziedzic (tenutariusz) – Stanisław Ferdynand Rzewuski, chorąży W. Ks. Lit. → arendarz Jakub Sasimowski (por. intromisję Sasimowskiego w akcie 122) → subarendarz Michał Winnicki. Nazwy: wieś „Tarnawa/Tarnawka” (zapisana raz „Tarnawie”, raz „Tarnawka”) i „Terlica”, klucz „Rossoszowiecki[?]” (zapewne rossoszański/rososzowiecki – odczyt niepewny); nazwisko woźnego („Motrunicki/Motrunecki”), tytuł Winnickiego („Cześnik Sandecki”) i Sasimowskiego („Cześnikiewicz[?] Starosta Turzański[?]”) oraz świadka „Wrzyszcz” – niepewne. Ta Tarnawa[?] (klucz Rzewuskich) jest zapewne inna niż Tarnawa[?] Putaskiego w aktach 210–211.

Streszczenie

31marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Wasyl Motrunicki[?] zeznał, że 26 marca 1768 r., na żądanie Michała Winnickiego, cześnika sandeckiego[?], w obecności szlachty Stefana Borowskiego i Andrzeja Wrzyszcza[?], był we wsiach Tarnawa[?] (Tarnawka) i Terlica, należących do klucza rossoszowieckiego[?] w województwie bracławskim, i na mocy trzyletniego kontraktu subarendownego, danego Winnickiemu przez Jakuba Sasimowskiego, starostę turzańskiego[?] – arendarza tych dóbr z kontraktu zawartego z ich dziedzicem Stanisławem Rzewuskim, chorążym W. Ks. Lit. – wprowadził go w spokojne trzyletnie posiadanie subarendowne wsi ze wszystkimi polami, łąkami, stepami, lasami, pasiekami, dziesięciną pszczelną, poddanymi, daninami, czynszami, arendami karczemnymi, browarami, młynami, stawami i budynkami. Woźny postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 178v (skan 0180, strona lewa, od ok. 1/3)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Marca Trzydziestego Pierwszego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn.

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesni-

5kiem Burgrabstwa Grod. Winn. Comparens Personal.

6Pracowity Karpo Czerwatenko[?] ten Zapis Cessionis na

7Summy pewną in Rem et personam Ur. Macieia Zie-

8lińskiego sub Jnt. Contt. coram Actis praes. Castr. Capit.

9Vinn. zeznał tenoris sequentis Ja Karpo Czerwatenko[?] zdrowy będąc

10na Ciele y umyśle odstąpiwszy Swey własney Ziemskiey

11należney Juryzdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wdwa

12a pod ten akt dobrowolnego Zapisu mego Cessionis

13una cum Quietatione Całkiem poddaiąc y wcielaiąc Wia-

14domo Jawno czynię ustnie y dobrowolnie zeznaię Jż Ja

15zeznawaiący maiąc wolność z Prawa przyrodzonego do-

16brami moiemi własnemi y Summami Pieniężnemi

17iako chcę rządzić szafować y dysponować komu chcę

18darować y na naylepszemu pożytkowi memu obro-

19cić, tedy maiąc Summę moią własną Czerwo-

20nych Złotych Sześćdziesiąt od Jakowa Maśle-

21ka[?] y Filipa Sudarenka[?] y Jwana Demyczenka[?]

22Obywatelow Krasniańskich[?] za Jnnetrzyne[?]

23przeze mnie Tymże Obywatelom Krasnian-

24skim na Kredyt za wyż wspomnianą

25Summę daną Skryptem Ręcznym Dnia

26Dwudziestego Januarij Tysiąc Siedmset

27Sześćdziesiąt Siodmego Roku z potwierdzeniem y approbatą

k. 179 (skan 0180, strona prawa, do ok. 1/2)

1Zamku tameyszego Krasniańskiego[?] Spisanym Obwa-

2rowaną tedy naradziwszy się w tym przyiacioł y bliskich

3krewnych moich umyśliłem wyż wyrażoną Summę

4Czerwonych Złł. Sześćdziesiąt iako maiąc władzę iako

5chcę disponować iako ninieyszym Zapisem Moim Cessionis una

6cum Quietatione Cedować y rzeczoney Summy Sześćdziesiąt

7Czerwonych Złł. una cum Processione[?] wraz z Skryptem po-

8mienionym y Processem zaczętym Ostrz[?] Summy odebra-

9wszy należytą Satysfakcyą od Ur. Macieia Zielińskie-

10go Temuż Ur. Maciejowi Zielińskiemu Potomkom

11y Sukcessorom Jego z Potomkami y Sukcessorami Me-

12mi Ustępuię ceduię y na Osobę Onego Transfunduię Wolen

13tedy iuż iest y będzie pomieniony Jmć Pan Zieliński

14o wyż wspomnianą Summę iako Swoią własną do po-

15mnienia[?] się odebrać y na swoy pożytek Obrocić a ja od tąd

16y ani Potomkowie moi żadnego Prawa Rekursu ani Re-

17gressu mieć nie mam ani powinien będę dla czego tę ninie-

18yszą Cessyą Moią przy uproszonych Jchmć Panach Przyiaciołach

19iako nieumieiący pisać Znakiem Krzyża S. podpisuię Da-

20tum w Winnicy Dnia Trzydziestego Marca, Tysiąc, Siedmset

21Sześćdziesiąt Osmego Roku. Karpo Czerwatenko[?] + Proszony

22Przyiaciel od strony obiey Ręką Moią własną podpisuię się

23Jan W. Bogusławski[?] C. G. W.[?] mpp Proszony Przyiaciel od

24strony Sławetnego Karpa podpisuię S. Pruchnicki[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Zapis Cessionis cum Quietatione – zapis cesji (przelewu) wraz z kwitem; Sławetny, Pracowity – tytuły nieszlacheckie (mieszczanin, chłop); Comparens Personal.[iter] – stawiwszy się osobiście; in Rem et personam – na rzecz i osobę; sub Jnt.[itulatione] Contt.[enta] coram Actis praes.[entibus] Castr.[ensibus] Capit.[anealibus] Vinn. – o treści w nagłówku, przed niniejszymi aktami grodzkimi starościńskimi winnickimi; tenoris sequentis – następującej treści; Skrypt Ręczny – zobowiązanie prywatne; approbata Zamku – zatwierdzenie przez urząd zamkowy (dworski) w Krasnem[?]; Proces zaczęty – wszczęty proces; Satysfakcya – zaspokojenie (zapłata); Transfunduię – przenoszę; Prawo Rekursu ani Regressu – prawo zwrotu ani regresu; Datum – dano; mpp (manu propria) – własnoręcznie; C. G. W.[?] – zapewne „Comornik Grodzki Winnicki” lub podobny urząd (odczyt niepewny).

Uwagi: nazwisko cedenta „Karpo Czerwatenko/Czerwatenka” oraz nazwiska dłużników (Jakow Maślak[?], Filip Sudarenko[?], Iwan Demyczenko[?]) i nazwa miasta („Krasniańskich”, „Zamku tameyszego Krasniańskiego” – może Krasne lub Krasnopol) odczytane niepewnie; wyraz „za Jnnetrzyne[?]” (towar dany na kredyt?) niejasny. Zapis datowany w Winnicy 30 III 1768, zeznany 31 III. Dług: 60 czerwonych złotych ze skryptu z 20 I 1767, zatwierdzonego przez zamek; Karpo, otrzymawszy zapłatę od Zielińskiego, przelał na niego wierzytelność wraz ze skryptem i wszczętym procesem.

Streszczenie

31marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, pracowity Karpo Czerwatenko[?] zeznał zapis cesji wraz z kwitem na rzecz Macieja Zielińskiego. Karpo miał wierzytelność 60 czerwonych złotych od mieszczan krasnyjańskich[?] Jakowa Maślaka[?], Filipa Sudarenki[?] i Iwana Demyczenki[?], za towar dany im na kredyt, zabezpieczoną skryptem ręcznym z 20 stycznia 1767 r., zatwierdzonym przez tamtejszy zamek. Po naradzie z przyjaciółmi i krewnymi, otrzymawszy od Zielińskiego pełną zapłatę, przelał na niego tę sumę wraz ze skryptem i wszczętym procesem, zrzekając się dla siebie i potomków wszelkiego prawa regresu. Zapis datowany w Winnicy 30 marca 1768 r.; Karpo postawił krzyż, podpisali świadkowie Jan W. Bogusławski[?] i S. Pruchnicki[?].

Transkrypcja

k. 179 (skan 0180, strona prawa, od ok. 1/2)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

2Miesiąca, Marca, Trzydziestego, Pierwszego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winnic. y przedemną Ja-

4nem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grod.

5Winn. Stanowszy Oczewiście Woźny Generał Wdwa Bracł. y Jnn.

6Opatrzny Jacek Gorniewicz[?] Który w Moc Wierney Rel. Swoiey Jawnie

7zeznał Jż On Roku Teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

8siąt Osmego Miesiąca Marca Trzydziestego Pierwszego Dnia na

9Affektacyą y Prawną Rekwizycyą W. Jmć Pana Tomasza Mio-

10daszewskiego[?] Chor. Owruckiego[?] Maiąc przy sobie Stronę Szla-

11chty Ludzi wiary godnych Ur. Jchmć Panow Gabryela Woro-

12cińskiego[?] y Rocha Janiszkiewicza[?] Majoris Evidentioris testi-

13monii Gratia do tego Aktu Sobie użytych był w Dobrach Wsi Hu-

14mennej[?] w Powiecie Winn. a Wdwie Bracławskim Sytuowaney

15gdzie będąc Vigore Kontraktu Arędownego Trzyletniego Sobie

16Rekwirentowi Służącego też Dobra Wieś Humenne[?] ze wszystki-

17mi Polami, Rolami, Oranemi y nieoranemi Poddanemi

18Ciągłemi y Pieszemi Czynszami y Onych wszelkiemi Powinno-

19ściami Daninami Daniami Arędą Karczemną Browarami

20y ze wszelkiemi tey Wsi Obudowaniem Młynami Młyn-

k. 179v (skan 0181, strona lewa, do ok. 1/4)

1kami Stawami Stawkami Lasami Laskami Dąbrowami y

2wszelkiemi do tych Dobr należącemi Dochodami y Pożytkami zgoła

3iak te Dobra w swoich Granicach y Obchodzie zdawna zosta-

4wały y teraz zostaią nemine Jmpugnante ac Contradicente

5Wiel. Rekwirentowi w Aktualną y Spokoyną podał y postą-

6pił Possessyą Poddanych do Gromady zwoławszy o nowym Pa-

7nie y Possessorze oznaymił na Powinności onym wszelkie

8y odbywać rozkazał Które czynić odbywać poczęli w czym

9Woźny Szlachtą Sobie przytomną oświadczywszy się przedem-

10ną Urzędem prawdziwey Jnt[romissyi] Swoiey uczynił y zeznał Re-

11lacyą de quo praesens Ejusd. Ministl. Rel. Mlis qui supra Jgna-

12rus Scribendi Crucem S. posuit +

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Jnt.[romissya] – intromisja, wwiązanie w posiadanie; Woźny Generał Wdwa Bracł. y Jnn. Opatrzny – woźny generalny województwa bracławskiego i innych, opatrzny; Rel.[acya] – relacja; Affektacya y Prawna Rekwizycya – żądanie i prawne wezwanie; Chor.[ąży] Owrucki – chorąży owrucki (odczyt niepewny); Majoris Evidentioris testimonii Gratia – dla większego i wyraźniejszego świadectwa; Vigore Kontraktu Arędownego Trzyletniego – mocą trzyletniego kontraktu arendownego; nemine Jmpugnante ac Contradicente – bez niczyjego sprzeciwu; de quo praesens Ejusd.[em] Ministl. (Ministerialis) Rel.[atio] – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; Jgnarus Scribendi Crucem S.[anctam] posuit – nie umiejąc pisać, postawił święty krzyż.

Uwagi: nazwa wsi („Humenne/Humenna”), nazwisko rekwirenta („Miodaszewski/Miedziszewski”) i jego tytuł („Chor. Owruckiego” – może inny skrót), nazwisko woźnego („Gorniewicz/Gorzewicz”) i świadków („Worociński”, „Janiszkiewicz”) odczytane niepewnie. Wydzierżawiający (dziedzic) nie został wymieniony. Intromisja i zeznanie relacji tego samego dnia (31 III 1768).

Streszczenie

31marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Jacek Gorniewicz[?] zeznał, że tego samego dnia, na żądanie Tomasza Miodaszewskiego[?], chorążego owruckiego[?], w obecności szlachty Gabriela Worocińskiego[?] i Rocha Janiszkiewicza[?], był we wsi Humenne[?] w powiecie winnickim, województwie bracławskim, i na mocy trzyletniego kontraktu arendownego przysługującego rekwirentowi wprowadził go bez sprzeciwu w aktualne i spokojne posiadanie wsi ze wszystkimi polami, poddanymi ciągłymi i pieszymi, czynszami, daninami, arendą karczemną, browarami, młynami, stawami, lasami i dąbrowami w dawnych granicach. Zwołał gromadę, ogłosił nowego posesora i nakazał posłuszeństwo, które poddani zaczęli wypełniać. Woźny postawił krzyż.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 179v (skan 0181, strona lewa, od ok. 1/4)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Marca Trzydziestego Pierwszego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Gr. Winn. y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Gr. Winn. Compar. Pers. Ur. Jmć Pani Konstancya

6z Gruszeckich[?] Wilogurska[?] ten Zapis Cessionis in rem et Per-

7sonam Ur. Jana Bała[?] Miedzwieckiego[?] sub Jnt. Contt. co-

8ram Actis praes. Castr. Capit. Vinn. zeznała tenoris sequentis Ja Konstancya z

9Gruszeckich[?] Primo Ur. Jgnacego Modzelowskiego Secun-

10do Ur. Alexandra Rutkowskiego Tertio autem Voto Ur.

11Jozefa Wilogurskiego[?] Małżonka Pozostała Wdowa niegdy

12Ur. Hieronima y Maryanny z Łaganowskich[?] Grusze-

13ckich[?] Małż. Corka niegdy zaś Ur. Jana y Barbary z Ru-

14zyckich[?] Łaganowskich[?], Wnuka a niegdy Ur. itidem Jana

15y Katarzyny z Strzybulow[?] Łaganowskich[?] Prawnuka, Zdro-

16wa będąc na Ciele y Umyśle odstąpiwszy Swey Własney

17należney Ziemskiey Juryzdykcyi Prawa Forum Powiatu

18y Wdwa a pod teraźnieysze dobrowolne zeznanie moie Za-

19pisu Donacyi y Cessyi całkiem poddaiąc y wcielaiąc Jawnie

20czynię ustnie y Dobrowolnie zeznaię Jż Ja zeznawaiąca Ma-

21iąc Prawo naturalney po Antecessorach moich Sukcessyi

22Jako do Summy po wyż wyrażonych Antecessorach

23Moich y Dobra Prawem od onych że nabywaiącym lub na

24Onych że Spadaiącym a przez Onych że Spadkowym

25Wiecznym y naturalnym Sukcessyi na mnie należące mia-

26nowicie Summy posagowey moiey od niegdy W. Jmć Pani

27Maryanny z Łaganowskich[?] Gruszeckiey[?] Wiel. Hiero-

28nima Gruszeckiego[?] Woyskiego[?] Owruc.[?] Małż. a Matki

29moiey zawydaniem Moim w Stan Małżeński za Ur. Jgna-

30cego Modzelowskiego Pierwszego Małż. Mego przez Jn-

31tercyzę Slubną w Zaincach[?] w Roku Tysiącznym Siedm-

32setnym Dwudziestym Piątym Dnia Szostego Stycznia

33Spisaną y w Grodzie Trembowelskim Roku tegoż

34Feria Secunda ante Festum Sanctae Priscae Vir-

35ginis et Martiris Roborowaną Tysięcy Trzy a w Wy-

k. 180 (skan 0181, strona prawa)

1prawie Czwarty powinney Oznaczoną y do tych czas

2żadnym Sposobem mi niewypłaconą Ostatnią przez nie-

3gdy W. Stefana Mysłowskiego[?] Vicesgerenta Grod. Lubom-

4[skiego?] tak po śmierci wspomnionych Rodziców Moich iako y

5z Substancyi z Gruszeckich[?] z Dobr Wsi Chodorowce[?] z pod-

6niesionych Summ niewypłaconą a na wszystkich o-

7gulnie Dobrach y Summach Macierzyńskich y Oyczystych

8Oznaczoną y Ostrzeżoną Powtore Dobra Wsi Mircze[?] Bu-

9dyłowy[?] y Huty lub Części albo wyposażenie z onych

10ze Macierzyste Dobra lub Części Wsiow Janówki[?] Woroni-

11cy[?] Macierzyste Dobra lub Części Wsiow Jaruwki[?] Worowe-

12ki[?], Berezinki[?], Pworsżyny[?], Chodorowa, Kutakowa[?],

13Kamiennego Brodu[?] etc. w Wojewodztwie Kijowskim

14Dobra lub Części Jlaszewki[?] Pieremirowki[?], Połzapele[?], Ro-

15wohorodyszcza[?], w Wojewodztwie Wołyńskim Sytuowa-

16nych po niegdy Wiel. Katarzynie z Strzybulow[?] Jana

17Łaganowskiego[?] Mał. Prababce Swoiey Prawem natural-

18ney Sukcessyi Spadłe, iako iuż po tey potomnym zey-

19ściu z tego Swiata niegdy Ur. Franciszka y Krzysztofa

20Gruszeckich[?] Braci Swych Rodzonych a po nastąpionym

21wyposażeniu Zupełnym Ur. Zofii z Gruszeckich[?] Mysłowskiey[?]

22niegdy W. Stefana Mysłowskiego[?] Vicesgerenta Grodz. Lu-

23bomskiego[?] Małż. Jedyną y Jedyną Sukcessorką zostawszy

24maiąc wzgląd na uszanowanie y Konserwacyą moią tudzież

25Ostatnie w każdey potrzebie Moiey przez Lat Pięćna-

26ście Sustentacyą[?] tudzież Ostatniey Wypraszy[?] Partitione y Juncti-

27onem[?] tudzież Summy Złł. Dziesięciu Tysięcy z Ktorych Złł. odebranych

28praesenti Transactione Kwituię y

29y do Rąk oddanych praesenti Transactione Obowiązku w

30Rekompensie y z Pamięci[?] Mego Obowiązku w Złł. Pols.

31nadgrody tyże w liczbie Summy Dziesięciu Tysięcy Złł. Pols.

32tak Summy moiey Posagowey Tysięcy Trzy z Dobr lub Sum-

33my Macierzystych y Oyczystych do wypłacenia mi powin-

34ney iako y Dobra pomienione lub Summy z wyż wyra-

35żonych Sukcessyi w Kijowskim na Wołyniu y Wdwie Kijo-

36wskim[?] Sukcessyi y Kożdemi na mnie Spadłe y przynależyte W. Jmć

37Panu Janowi Bałowi[?] Miedzwieckiemu[?] Zięciowi moiemu

38Daię Daruię wlewam y wiecznemi a nieodzownie

39na Osobę tegoż Jmć y Sukcessorow Onego Zlewam y

40zbywam, o te Dobra wszelkie y Summy Jnnym Dzie-

41ciom moim ktorych edukacyą wychowanie y nauką

42z Pracy y Dątku[?] mego tegoż Ur. Miedzwieckiego[?] wyni-

43kłą wieczne y nigdy nienadłamuiące a nieprzekładane[?]

44y nie lub łamiące zaradą y zezwoleniem nawet onych

45ze wszystkiego wkładam Milczenie, Wolen tedy iest y będzie

46Wiel. Jan Bał[?] Miedzwiecki[?] temiż Samemi

k. 180v (skan 0182, strona lewa, do ok. 1/3)

1Dobrami y Summami odemnie na ninieyszym Terminie Ustą-

2pionemi y darowanemi iako chcę Rządzić, Szafować Zamieniać

3dać, darować, odebrać, y ku naylepszemu Swemu pożytkowi obro-

4cić, a Przemuani[?] Ja Sama, ani Dzieci moi ani Sukcessoro-

5wie Jnsi moi bronić y przeszkadzać niemaią y niepowinni

6będą idą Subvadio Dwudziestu Tysięcy Złł. Pol. en Casu zaniu[?]

7dotrzymania Forum Quovis et ubiquinarium do od-

8powiedzi Sobie potomkom y Sukcessorom moim naznacza-

9iam ci Firmioris Roboris Podpisem Ręki moiey y WW.

10Przyiacioł Stwierdzaiąc, Datum w Winnicy Tysiąc Siedmset

11Sześćdziesiąt Osmego Roku Miesiąca Marca Trzydziestego Pier-

12wszego Dnia. Konstancya Wilogurska[?], Jako proszony od Ur.

13Jmć Pani Zeznawaiącey Przyiaciel podpisuię Kazimierz

14Porplewicz mpp Jako proszony od Ur. Jmć Pani Zeznawaiącey

15Przyiaciel podpisuię Michał Jedlecki mpp Jako będący

16przy tym Zapisie y zezwalaiący podpisuię Jan Wilogur-

17ski[?]

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Zapis Cessionis (Donacyi y Cessyi) – zapis darowizny i cesji; in rem et Personam – na rzecz i osobę; Compar.[ens] Pers.[onaliter] – stawiwszy się osobiście; Primo … Secundo … Tertio Voto – z pierwszego, drugiego, trzeciego małżeństwa; itidem – również; Intercyza Slubna – umowa przedślubna; Feria Secunda ante Festum Sanctae Priscae Virginis et Martiris – poniedziałek przed św. Pryską, dziewicą i męczennicą (18 I); Vicesgerent Grodzki – zastępca starosty grodowego; Sustentacya – utrzymanie; praesenti Transactione – niniejszą transakcją; Subvadium – zakład (kara umowna); Forum Quovis et ubiquinarium – każdy sąd w każdym miejscu; Firmioris Roboris – dla większej mocy; mpp (manu propria) – własnoręcznie.

Uwagi: akt w znacznej części trudno czytelny (k. 180 z silnym przebiciem atramentu z odwrotnej strony) – odczyt częściowy. Nazwiska wystawczyni („Wilogurska/Wilegurska”), jej rodu („z Gruszeckich/Gruszczyckich”), zięcia („Jan Bał/Bałowi Miedzwiecki/Miedziewski”), przodków (Łaganowscy, Strzybulowie, Ruzyccy) i wielu nazw dóbr (Chodorowce, Mircze, Budyłowy, Huta, Janówka, Woronica, Berezinki, Chodorów, Kamienny Bród – w woj. kijowskim; Iłłaszówka, Pieremirówka, Połzapele, Rowohorodyszcze – na Wołyniu) – bardzo niepewne. Sens: Konstancja, wdowa po trzech mężach, jedyna spadkobierczyni rodu (po śmierci braci Franciszka i Krzysztofa Gruszeckich[?] i wyposażeniu siostry Zofii Mysłowskiej[?]), daruje i ceduje swemu zięciowi Janowi Bałowi[?] Miedzwieckiemu[?] – w nagrodę za 15 lat utrzymania i opieki oraz za 10 000 zł – swój posag (3000 zł, z intercyzy z 6 I 1725, roborowanej w grodzie trembowelskim) i wszelkie prawa spadkowe do dóbr i sum w województwach kijowskim i wołyńskim, pod zakładem 20 000 zł. Podpisali świadkowie Kazimierz Porplewicz (por. akt 102) i Michał Jedlecki oraz Jan Wilogurski[?] (zezwalający – zapewne syn).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

31marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, Konstancja z Gruszeckich[?] Wilogurska[?] – wdowa po trzecim mężu Józefie Wilogurskim[?] (wcześniej żona Ignacego Modzelowskiego i Aleksandra Rutkowskiego), córka Hieronima Gruszeckiego[?], wojskiego owruckiego[?], i Marianny z Łaganowskich[?] – zeznała zapis darowizny i cesji na rzecz swego zięcia Jana Bała[?] Miedzwieckiego[?]. Jako jedyna spadkobierczyni po zmarłych braciach i po wyposażeniu siostry Zofii Mysłowskiej[?], w nagrodę za piętnastoletnie utrzymanie i opiekę oraz za otrzymane 10 000 zł, przekazała mu na wieczność swoją niewypłaconą sumę posagową (3000 zł z intercyzy z 6 stycznia 1725 r., roborowanej w grodzie trembowelskim) oraz wszelkie prawa spadkowe do dóbr i części wsi w województwach kijowskim i wołyńskim (m.in. Chodorowce[?], Mircze[?], Huta, Janówka[?], Chodorów, Pieremirówka[?], Rowohorodyszcze[?]) po rodzicach i prababce Katarzynie ze Strzybulów[?] Łaganowskiej[?]. Zrzekła się w imieniu swoim i pozostałych dzieci wszelkich praw, pod zakładem 20 000 zł. Zapis, datowany w Winnicy 31 marca 1768 r., podpisali wystawczyni, świadkowie Kazimierz Porplewicz i Michał Jedlecki oraz zezwalający Jan Wilogurski[?].

Transkrypcja

k. 180v (skan 0182, strona lewa, od ok. 1/3)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Marca Trzydziestego Pierwszego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Win-

4nickiemi y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namie-

5snikiem Burgrabstwa Grodzkim Winnickim Stanowszy Oso-

6biście Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnnych Opatrzny Jakob Janko-

7wski w Moc wierney Relacyi Swoiey dobrowolnie zeznał Jż

8On Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Dnia

9Dwudziestego Czwartego Marca na Affektacyą y Prawną Rekwi-

10zycyą Wiel. Jmć Pana Józefa Śliwińskiego[?] Skarbnika Nowogr.[?]

11maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Ur.

12Jchmć Panow Stanisława Wilamskiego[?] y Stefana Krzyżano-

13wskiego dla tym większey Wagi do tego Aktu użytych, był w Do-

14brach Wsi Plinskie[?] gdzie będąc też Same Dobra Plinskie[?]

15w Wdwie Bracł. a Powiecie Winn. leżące Wiel. Rekwi-

16rentowi ze wszystkiemi tych Dobr Poddanemi Ciągłemi y nie-

17ciągłemi y ich Daninami Czynszami Robociznami Pań-

18szczyzną, Strożą dzienną y nocną, tudzież Gruntami,

19Polami, Lasami Sianożęciami Łąkami Zaroślami Sta-

20wami, Stawkami Młynami, Onych wymiarami, Kar-

21czmami, Browarami y ze wszystkiemi w Ogulności

22y Szczegulności tych Dobr Pożytkami, y Użytkami, w Aktu-

23alną Trzyletnią Zastawną, nemine Contradicente et Jm-

24pugnante podał y postąpił Possessyą a podawszy y po-

25stąpiwszy z tamtąd odjechał, y tu do Akt przybywszy przede-

26mną Urzędem prawdziwey Jntromissyi uczynił y Ze-

27znał Relacyą. de quo praesens Ejusdem Mlis Rel. Mlis

k. 181 (skan 0182, strona prawa, 2 wiersze)

1qui supra ignarus Literarum Crucem Sanctam posuit Jakob

2Jankowski +

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Jnt.[romissya] – intromisja; Woźny Gnł. Wdwa Bracł. y Jnnych Opatrzny – woźny generalny województwa bracławskiego i innych, opatrzny; Affektacya y Prawna Rekwizycya – żądanie i prawne wezwanie; vigore Kontraktu Zastawnego – mocą kontraktu zastawnego; Stroża dzienna y nocna – straż pełniona przez poddanych; Wymiary – opłaty młynarskie; w Ogulności y Szczegulności – ogólnie i szczegółowo; nemine Contradicente et Jmpugnante – bez niczyjego sprzeciwu; de quo praesens Ejusdem Mlis (Ministerialis) Rel.[atio] … ignarus Literarum Crucem Sanctam posuit – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; nie umiejąc pisać, postawił święty krzyż.

Uwagi: nazwa wsi („Plińskie/Plinskie” – może Pliskie) i nazwisko rekwirenta („Śliwiński/Śliwański”) oraz jego tytuł („Skarb. Nowogr.” – w tekście „Skarbnika Nowogr.” odczytane niepewnie; może „Skarbny Nowogrodzki”) – niepewne; podobnie nazwisko świadka „Wilamski”. Zastawca (dziedzic) nie został wymieniony.

Streszczenie

31marca 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Jakub Jankowski zeznał, że 24 marca 1768 r., na żądanie Józefa Śliwińskiego[?], skarbnika nowogrodzkiego[?], w obecności szlachty Stanisława Wilamskiego[?] i Stefana Krzyżanowskiego, był we wsi Plińskie[?] w województwie bracławskim, powiecie winnickim, i wprowadził Śliwińskiego[?] bez sprzeciwu w trzyletnie zastawne posiadanie tej wsi ze wszystkimi poddanymi, ich daninami, czynszami, robociznami, pańszczyzną i strażą, z gruntami, polami, lasami, łąkami, zaroślami, stawami, młynami, karczmami, browarami i wszelkimi pożytkami. Woźny postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 181 (skan 0182, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrab-

5stwa Grod. Winn. Stanowszy Oczewiście Woźny Generał Wdwa

6Bracł. y Jnn. Opatrzny Jan Nawrocki, Który w moc wierney

7y skuteczney Rel. Swoiey Jawnie ustnie y dobrowolnie ze-

8znał Jż On Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego Dnia

9Dwudziestego Trzeciego Marca na Affektacyą y Prawną Re-

10kwizycyą Wiel. Jmć Pana Stanisława Fortunata Nowowie-

11skiego był w Dobrach Wsi Roskopaney[?] y Pawłowce[?] w Wdwie

12Bracł. a Powiecie Winn. leżących Gdzie będąc y Maiąc przy

13Sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Ur. Jchmć PP.

14Jakuba Brzozowskiego y Antoniego Maciewskiego[?] Majoris evi-

15dentioris Testimonij Gratia do tego Aktu użytych na Fun-

16damencie Kontraktu Zastawnego Między Wiel. Rekwirentem

17z iedney a JWW. Rzewuskiemi Chorąż. W. X. Lit. Małż. z dru-

18giey Strony de Actu et Data w nimże wyrażonego w

19Lwowie Spisanego Temuż Wiel. Rekwirentowi pomienio-

20ne Dobra Wieś Roskopane[?] y Pawłówki[?] Prawu Zastawnemu

21podległe ze wszystkiemi Polami, Rolami, Stawami, Sadzawka-

22mi, Lasami Budynkami, Dworzyskami Poddanemi Ciągłemi

23y nieciągłemi, onych Robociznami, Czynszami Osypami y

24wszelkiemi in Genere pożytkami y dochodami w Realną

25y Aktualną Dobr przerzeczonych podał y postąpił Possessyą

26Poddanych do Gromady zwoławszy wszelkie posłuszeństwo nowemu

27Possessorowi pełnić zalecił y o tym wszystkim prawdziwey

28Jntromissyi Swoiey uczynił y zeznał przed Urzędem ninie-

29yszym Rel. Woźny nieumieiący pisma znak Krzyża S. kładnie

30Jan Nawrocki +

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Jnt.[romissya] – intromisja; Woźny Generał Wdwa Bracł. y Jnn. Opatrzny – woźny generalny województwa bracławskiego i innych, opatrzny; Rel.[acya] – relacja; Affektacya y Prawna Rekwizycya – żądanie i prawne wezwanie; Majoris evidentioris Testimonii Gratia – dla większego i wyraźniejszego świadectwa; na Fundamencie Kontraktu Zastawnego – na podstawie kontraktu zastawnego; Chorąż.[owie] W. X. Lit. Małż. – chorążostwo W. Ks. Litewskiego, małżonkowie; de Actu et Data w nimże wyrażonego – z aktem i datą w nim wyrażoną; Osypy – danina w zbożu; in Genere – ogólnie.

Uwagi: nazwy wsi („Roskopane/Rozkopane”, „Pawłówki/Pawłowce”) odczytane niepewnie. Woźny Jan Nawrocki – zapewne ten sam co „Jan Nowrocki[?]” w akcie 218 (tam jako woźny podolski). Kontrakt zastawny zawarty we Lwowie z S. F. i K. Rzewuskimi (data niepodana; zapewne podczas kontraktów lwowskich 1768 – por. akty 204, 213, 221). Nazwisko świadka Maciewski – niepewne.

Streszczenie

2kwietnia 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Jan Nawrocki zeznał, że 23 marca 1768 r., na żądanie Stanisława Fortunata Nowowiejskiego, w obecności szlachty Jakuba Brzozowskiego i Antoniego Maciewskiego[?], był we wsiach Roskopane[?] i Pawłówka[?] w województwie bracławskim, powiecie winnickim, i na podstawie kontraktu zastawnego zawartego we Lwowie z Rzewuskimi, chorążostwem W. Ks. Lit., wprowadził Nowowiejskiego w realne i aktualne posiadanie tych wsi ze wszystkimi polami, stawami, sadzawkami, lasami, budynkami, dworzyskami, poddanymi, ich robociznami, czynszami, osypami i wszelkimi dochodami. Zwołał gromadę i nakazał posłuszeństwo nowemu posesorowi. Woźny postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 181 (skan 0182, strona prawa, od ok. 4/5)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis, Siodmego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

4Janem Bałem Miedzwieckim pro tunc Namiesnikiem Burgrab-

k. 181v (skan 0183, strona lewa)

1stwa Grod. Winn. Comparens Persa. Ur. Jmć Pan Jan Michałowski

2tę Remissy akta Exekutoryalnego między Dobrami Kalnikiem

3z Jedney, a Dobrami Krasnenkim[?] y Jnny. z Drugiey Strony prze[z]

4Urząd Komorniczy Krzemieniecki ferowanego sub Jnt. Contt.

5ad Acta Castr. Capit. Vinn. per Oblatam podał. Tenoris Sequentis.

6Działo się na Gruncie w sporze będącym Między Dobrami Klucza Kal-

7nickiego Wsio[?] Tatałowką[?] JWW. Platerów Wwd. Mścisł. Dziedzi-

8cznemi w Wwie Bracł. a Powiecie Winn. leżącemi z jedney a Do-

9brami Wsiami Wasylówką[?] Krasnenkim w tymże Wwie y Powie-

10cie będącemi JOO. Xiąząt Jmciów Sanguszków Dziedzicznemi z Dru-

11giey Strony nad wierzchowiną Strzelnikowego[?] Potoku przy Dol-

12ney polanie Sytuowany, Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątego

13Siodmego Miesiąca Junij, Piętnastego Dnia Urzędy Podkomor-

14skie Halicki z Urzędem Grodzkim Mielnickim[?] z Strony JWW.

15Platerów Wwd. Mścisł., a zaś Krzemieniecki z Urzędem Grodz-

16kim Krzemienieckim ex parte JOO. Xiążąt Jmciów Sanguszków

17in virtute Dekretu Ostatecznego Trybunału Kor. Lwowskiego[?] Mię-

18dzy temi Stronami Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątego Szoste-

19go, Dnia Dwudziestego Pierwszego [...]is na Wwie[?] Bracł.

20ferowanego (Którym ad Judicato Ductu[?] JWW. Wwdów Mścisł.

21[Dis]sipatio Scopulorum et Obsignatio Granitierum inter Bona

22memorata in Actu expressa est praecommissa) na Gront w miey-

23sce w Akcie wyrażone zjachawszy y Juryzdykcyą Swo-

24ią in praesentia W. y Ur. Sebestyana Drozdowskiego[?] P. Ma-

25zyrsk.[?] Ryszarda Poczętowskiego[?] Komornika Ziem. Sochacz.[?]

26Bartłomieja Trochimowicza[?] y Franciszka Thorzewskiego[?] Geome-

27trów, Kazimierza Madayskiego[?] Łowcz. Łęcz.[?], Tadeusza Toma-

28szewicza Rotmistrza Powiatu Bracł., Jgnacego Radanowicza[?]

29S. J. W.[?], Szymona Skorodyńskiego[?], Jana Pszowskiego[?], An-

30toniego Domeckiego[?], Szymona Bierzowskiego[?] Kapitana Chi-

31nowskiego[?] y Jnny. Wiele Rożney Kondycyi Ludzi ab utrinque[?]

32przytomnych, nie mniey Woźnego Generała Wwa Bracł. Opa-

33trznego Wawrzyńca Jarzyńskiego[?] Actus praesentis Appari-

34tora ufundowawszy Temuż Woźnemu obwołać, à dla nastę-

35puiącego Zachodu Słońca do Dnia Jutrzeyszego odwołać roska-

36zali; Na Dniu zaś Dzisieyszym Szesnastym Junij Reassumpta

37Jurisdictione et per Eundem ministerialem Apparitorem pro-

38clamata Stron do rosprawy Prawney przywołać nakazali. Na

39Którym Terminie JWW. Konstanty Ludwik y Augusta z Ogin-

40skich Platerowie Wwdo. Mścisł. Małż. Dobr Kluczów Kalnickiego y

41Daszowskiego[?] z przyległościami Dziedzice Powodowie y pozwani przez

42Wiel. Jana Oraczewskiego Stol. Ciech. Dobr Ukraińskich Generalne-

43go Komissarza y Plenipotenta umocowanego a JOO. Barbara

44z Hrabiów na Szczytnie Duninowa Marszał. W. W. X. Lit. Mał-

45ka, Jozef Marszałek Nadworny tegoż Xięstwa, Krzemieniecki Sta-

46[rosta], Hieronim Czerkaski Sta. y Janusz Marszałkowicz W. W. X.

47Lit. Synowie Xiążęta Lubartowiczowie Sanguszkowie Dobr

48Krasnenskiego Wasylówki y Jlińce z przyległościami Dziedzi-

49ce pozwani przez Ur. Jgnacego Radanowicza Subdelegata Gr.

k. 182 (skan 0183, strona prawa)

1Winn. Umocowanego W. Jan Oraczewski Stol. Ciechan. Powod y

2pozwany Oczewisto Wiel. Walenty [nad wierszem: y Oraczewski] Stoln. Wiel. Dobr Sitkowiec Tata-

3łapówki[?] y Baryszówki[?] Possessor Powod y Przypozwany Oczewisto Wiel.

4Antoni Rozwadowski Podcz. Radom. Powod y Pozwany przez Ur. Sko-

5rodyńskiego[?] Ur. Antoni Dynowski Powod y pozwany Oczewisto

6Ur. Kazimierz Grodzicki[?], Antoni Grzybiński[?], Franciszek Stopa-

7rzyński[?], Kazimierz Kalityński[?], Kropiwnicki, Wiślicki[?], Paweł

8Zalewski, Michał y Hylary Tarnawscy[?], Wróblewski Powodo-

9wie y pozwani przez Ur. Dynowskiego, Pracownicy Wolli Jałowy[?],

10Atamani y Jnni Powodowie, pozwani, y Stawiący Maiący in As-

11sistencia Ur. Antoniego Dynowskiego Gubernatora Kalnickiego,

12Ur. Jan Godzicki[?] Powod y pozwany przez tegoż Tudzież pozosta-

13ła y Sukcessorowie niegdy Pracowitego Maćka Matura[?] w Asy-

14stencyi tegoż. W. Michał Andruszkiewicz Skarb. Orsz.[?] Tadeusz

15Tomaszewicz Dobr Klucza Jlinieckiego Gubernator Samuel Jl-

16nicki[?], Michał Ostrowski, Jan Multanowski[?], Michał Gurdziński[?],

17Maciey Łuniecki[?], Jan Wasilewski, Jozef Dębrowski[?], Jan Czarkowski[?] Po-

18zwani przez Urod. Jgnacego Radanowicza Umocowanego Ur. Milo-

19tay[?] Plinkowski[?] Rotmistrz, Franciszek Szygocki[?] Chorąży Nadworni

20JOO. XX. Sanguszków, Kazimierz Łebedyński[?] Zaleski Charu-

21ski[?] pozwani przez Ur. Szygockiego, Woienni[?] Alexander Se-

22nienko[?], Hilary, Zacharya, Roboczy[?] Pkoczura[?] Ataman, y Jn-

23ni pozwani y Stawiący maiący przez tegoż, Z Sądu Swego

24postanowiwszy się Prawnie Kontrowertowali, Których Kon-

25trowersyi Urzędy Podkomorskie wysłuchawszy, Ponieważ JW.

26Wwda Mścisł. do pisania Komparycyi podług Dekretu Trybu-

27nału tudzież obydwie Strony pokazania Plenipotencyi obin-

28vicem w Sądzie ninieyszym domawiaią się przeto, Potrzebne będzie

29pokazanie Plenipotencyi per Partes utrasq. Judicium ad Jnvicem[?]

30Atale gdy Strony obydwie Satisfaciendo Sententiae Sądu swego

31et quidem W. Jan Oraczewski Stol. Ciechan. Plenipotencyą spe-

32cyalną Dnia Osmnastego Septembris Roku Tysiąc Siedmset

33Sześćdziesiąt Szostego w Aktach Grodz. W. X. Lit. Powiatu Brasł.

34Przez JW. Platera Wwdy Mścisł. Swoym y JW. Małż. Swey

35Jmieniem na Osobę Swoią zeznaną a do Akt Grodz. Krze-

36mienieckich Roku tegoż Dnia Trzydziestego Decembris per

37Oblatam wniesioną. Azas Ur. Radanowicz Jdem[?] Plenipo-

38tencyą Specyalną wziętą od JO. Xcia Jmci Hieronima

39Sanguszka Starosty Czerkaskiego Roku Teraźnieyszego

40Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątego Siodmego Dnia Piąte-[?]

41go Junij w Zasławiu Datowaną a Roku tegoż Die Deci-

42ma Tertia Ejusdem w Grod. Winn. per Oblatam podaną

43na Osobę Swoią ad Actum praesentem służącą pokłada-

44iąc. Jednakże tenże Plenipotent JOO. XX. Jchmciów San-

45guszków Położonym Plenipotencyi W. Oraczewskiego

46Stol. Ciechan. sprzeciwia się Jednak W. Oraczewski gdy-

47by potrzeba ukazywała osobistości JW. Wwdy Mścisł. de-

48klaruie, Przeto Urzędy Podkomorskie dostateczne też

k. 182v (skan 0184, strona lewa)

1Plenipotencye uznawszy Zadosyć uczynie[?] w pokazaniu Onych

2obie Strony Sądzą. Y Komparycyą JW. Wwdy Mścisławskiego

3tantisper dostatecznie Zapisaną mieć chcą. Do pisania się Kom-

4paryczyi od JOO. Xiążąt Jmciów Sanguszków podług Dekretu

5Trybunalskiego qua Aktorów Arbitrantur. Urząd Podkomorski

6Krzemieniecki aliter sentiente Officio Succamerariali Halicien-

7si. Ponieważ Miasto do pisania Komparycyi od JOO. Xiążąt Jmciów

8Sanguszków Dobr Wasylówki y Krasnenkiego y Klucza Jlinie-

9ckiego Dziedziców Stawaiący Urod. Plenipotent Manifest w

10Grodzie Winnickim Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Sześć-

11dziesiąt Siodmego Dnia Trzydziestego Aprilis Zaniesiony, tudzież

12Relacyą wydanego Pozwu, sub eodem Actu tenże Zeznaną pko

13Dekretowi Trybunał. ad praesens in executione będącemu po-

14czynione pokłada, Którym Dekretem gravatam Partem pokazuie[?]

15na Fundamencie Manifestu y Terminu odestania tey Sprawy do

16Trybunału affectat. Przeto Lubo JW. Wwoda Mścisławski Dobr

17Klucza Kalnickiego Dziedzic Executionem Decreti Ejusdem doma-

18wia się, attenta iednak oppositione Manifestationis et Termini de-

19vi[?] Legis Sapientia editi, dispensanteq. Lege Executionem Decretorum

20vim Legis Sapientionis[?] sistente, Sprawę tę cum toto Ejus effectu ac

21Partibus ipsis do Prześwietnego Trybunału Koronnego Lwowskiego[?]

22pro decisione odsyła. Conservando Partibus Terminum in ibid.

23comparendi peremptorium. Datum et Actum Anno Mense Die

24et Loco ut supra expressis. U tey Remissy Aktu Granicznego Pod-

25pisy przy Pieczęciach dwoch na Laku czerwonym wyciśnionych

26tymi Słowy. Ludwik Stan. Kański[?] Mppria L. S. Komor. Granicz. Po-

27wiatu Krzem. mp. L. S. Urząd Grodzki Krzemieniecki po uczy-

28nioney do Sądów Głowny Trybun. Kor. Lwowskiego Sprawy

29Graniczney przez Urząd Podkom. Krzem. Remissie, podobnież

30causam facti et colenti[?] do tychże Sądów Głowny Trybun. Kor.

31Lwowskiego pro finali decisione uti non determinata Causa

32Granitiali odsyła, et conservatur Partibus Terminus peremptorius

33Decreti praesentis vigore. Jozef Stanisław na Jasłanach[?]

34Brodzki Skarbnik Zytomirski Sędzia Grodzki Krzemieniecki

35[Omnino?] mp. L. S. Która to Remissa per oblatam podana, jako

36się w sobie ma, słowo w słowo do Xiąg ninieyszych Grod. Winn.

37jest ingrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Obl.[ata] – wpis (oblata) dokumentu do ksiąg; Remissa – odesłanie sprawy do wyższego sądu; Aktu Exekutoryalnego – aktu wykonawczego (egzekucji dekretu); pro tunc – wówczas; Comparens Persa.[liter] – stawiwszy się osobiście; sub Jnt. Contt. – pod intytulacją kontraktów; ad Acta Castr. Capit. Vinn. per Oblatam podał – podał do akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; Tenoris Sequentis – następującej treści; in virtute Dekretu Ostatecznego – na mocy dekretu ostatecznego; Divisio/[Dis]sipatio Scopulorum et Obsignatio Granitierum inter Bona memorata in Actu expressa est praecommissa – (rozwiązanie kopców i) oznaczenie granic między wspomnianymi dobrami, wyrażone w akcie, zostało (sądom podkomorskim) zlecone; in praesentia – w obecności; ab utrinque – z obu stron; Actus praesentis Apparitor – woźny niniejszego aktu; Reassumpta Jurisdictione et per Eundem ministerialem Apparitorem proclamata – po wznowieniu jurysdykcji i ogłoszeniu przez tegoż woźnego; obinvicem – wzajemnie; per Partes utrasq.[ue] – przez obie strony; Satisfaciendo Sententiae – czyniąc zadość wyrokowi; Die Decima Tertia Ejusdem – dnia 13 tegoż (miesiąca); ad Actum praesentem służącą – służącą do niniejszego aktu; tantisper – tymczasem; qua Aktorów Arbitrantur – (Urzędy) uznają (Sanguszków) za powodów (aktorów), którzy winni pisać komparycję; aliter sentiente Officio Succamerariali Haliciensi – przy odmiennym zdaniu urzędu podkomorskiego halickiego; miasto – zamiast; pko – przeciwko; ad praesens in executione – obecnie w egzekucji; gravatam Partem – stronę pokrzywdzoną; affectat – domaga się; Executionem Decreti Ejusdem domawia się – domaga się wykonania tegoż dekretu; attenta oppositione Manifestationis et Termini – zważywszy na sprzeciw w postaci manifestu i terminu; dispensanteque Lege Executionem Decretorum – a prawo dopuszcza (wstrzymanie) egzekucji dekretów; cum toto Ejus effectu ac Partibus ipsis – z całym jej skutkiem i samymi stronami; pro decisione odsyła – odsyła do rozstrzygnięcia; Conservando Partibus Terminum ibidem comparendi peremptorium – zachowując stronom zawity termin stawienia się tamże; Datum et Actum Anno Mense Die et Loco ut supra expressis – dano i działo się roku, miesiąca, dnia i w miejscu jak wyżej; L. S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci; Mppria (manu propria) – własnoręcznie; causam facti – sprawę o czyn (gwałt, naruszenie granicy); pro finali decisione uti non determinata Causa Granitiali – do ostatecznego rozstrzygnięcia jako sprawę nierozstrzygniętą w sprawie granicznej; conservatur Partibus Terminus peremptorius Decreti praesentis vigore – zachowuje się stronom termin zawity mocą niniejszego dekretu.

Uwagi: Oblata przyniesiona 7 IV 1768 przez Jana Michałowskiego przed Janem Bałem Miedzwieckim, namiestnikiem burgrabstwa. Remisa zapadła na gruncie spornym 15–16 VI 1767 przed komisją złożoną z dwóch urzędów podkomorskich: halickiego (z grodem mielnickim[?]) ze strony Platerów i krzemienieckiego (z grodem krzemienieckim) ze strony Sanguszków, wykonujących dekret Trybunału Koronnego z 21 [...] 1766 (miesiąc nieodczytany; „Lwowskiego” odczytane niepewnie – może chodzić o trybunał lubelski lub o kadencję dla województw ruskich). Spór graniczny dotyczył dóbr klucza kalnickiego i daszowskiego[?] Konstantego Ludwika Platera, wojewody mścisławskiego, i jego żony Augusty z Ogińskich, oraz dóbr Krasnenkie, Wasylówka i klucza iłinieckiego Sanguszków (Barbara z Duninów, marszałkowa wielka litewska, wdowa po Pawle Karolu, i jej synowie: Józef – marszałek nadworny litewski i starosta krzemieniecki, Hieronim – starosta czerkaski, Janusz – marszałkowic). Urzędy podkomorskie podzieliły się co do kwestii, kto ma pisać komparycję (urząd krzemieniecki przy odmiennym zdaniu halickiego); ponieważ pełnomocnik Sanguszków przedstawił manifest z 30 IV 1767 przeciw dekretowi, sprawę odesłano do Trybunału Koronnego, zachowując stronom termin zawity. Podpisali: Ludwik Stanisław Kański[?], komornik graniczny pow. krzemienieckiego, i Józef Stanisław Brodzki[?], skarbnik żytomierski, sędzia grodzki krzemieniecki. Bardzo wiele nazwisk uczestników (szlachta, „pracownicy”, atamani) odczytano niepewnie; nazwy Tatałówka[?], Baryszówka[?], Wola Jałowa[?] niepewne. Strzelnikowy Potok – nazwa potoku na granicy (odczyt niepewny).

Streszczenie

7kwietnia 1768 r. Jan Michałowski podał do ksiąg grodzkich winnickich (przed namiestnikiem burgrabstwa Janem Bałem Miedzwieckim) akt remisy granicznej. W dniach 15–16 czerwca 1767 r. na spornym gruncie nad wierzchowiną Strzelnikowego[?] Potoku przy Dolnej Polanie, między dobrami klucza kalnickiego (wieś Tatałówka[?]) Konstantego Ludwika i Augusty z Ogińskich Platerów, wojewodów mścisławskich, a wsiami Wasylówka i Krasnenkie Sanguszków, zjechały urzędy podkomorskie halicki (za Platerami) i krzemieniecki (za Sanguszkami) z geometrami, aby wykonać dekret Trybunału Koronnego z 1766 r. nakazujący rozgraniczenie. Stawili się pełnomocnicy: Jan Oraczewski, stolnik ciechanowski, generalny komisarz dóbr ukraińskich Platerów, oraz Ignacy Radanowicz za Barbarę z Duninów Sanguszkową i jej synów Józefa, Hieronima i Janusza, a także liczni posesorzy, gubernatorzy kluczy (Antoni Dynowski – kalnicki, Tadeusz Tomaszewicz – iłiniecki), szlachta i chłopi obu stron. Po sprawdzeniu pełnomocnictw (Oraczewskiego z 18 IX 1766, Radanowicza od Hieronima Sanguszki z Zasławia, czerwiec 1767) urzędy nie zgodziły się co do pisania komparycji; ponieważ pełnomocnik Sanguszków przedłożył manifest z 30 IV 1767 przeciw dekretowi i żądał odesłania sprawy do Trybunału, urząd podkomorski krzemieniecki, a za nim urząd grodzki krzemieniecki, odesłały sprawę graniczną i sprawę o czyn do Trybunału Koronnego do ostatecznego rozstrzygnięcia, zachowując stronom termin zawity. Akt podpisali komornik graniczny krzemieniecki Ludwik Stanisław Kański[?] i sędzia grodzki krzemieniecki Józef Stanisław Brodzki[?].

Transkrypcja

k. 182v (skan 0184, strona lewa, sam dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Szescdziesiąt, Osmego.

k. 183 (skan 0184, strona prawa)

1Miesiąca Aprilis, Osmego Dnia

2Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn.

3y Przedemną Janem Bał Miedzwieckim Namiesnikiem

4pro tunc Burgrab. Grodzkim Winn. Stanowszy Oczewisto

5Woźny Jenł. Wwa Bracł. y Jnn. Opatrzny Grzegorz Zahorowski

6in vim Suae verae ac fidelis Relationis, palam, publice Li-

7bereq. recognovit. Jż on Roku teraźnieyszego Tysiąc,

8Siedmset, Szescdziesiąt Osmego, Dnia Siodmego Miesią-

9ca Kwietnia, ad affectationem Juridicamq. requisitionem

10Wiel. Jeymć Pani Maryanny z Kondrackich[?] Zaboklickiey

11Woyskiey Zwinogrodzkiey, niegdy Wiel. Stefana Zabokli-

12ckiego Woyskiego Zwinogrodz. Małż. pozostałey Wdowy y Suk-

13cessorow z tymże niegdy Wiel. Stefanem Zaboklickim

14Woyskim Zwinog. Legitime Spłodzonych, był w Dobrach

15Wsi Michałowce y Kliszczowie[?] Dziedzicznych Wiel. Re-

16kwirentow, gdzie będąc przy Szlachcie Urod. Jchmć Panach

17Jędrzeiu Olszewskim y Janie Werchradkim[?] Ludziach

18Wiary godnych, pomienione Dobra Wieś Michałowkę

19całą y Część Kliszczowa[?], Vigore Praw Wiel. Rekwirentce

20służących, a zaś Sukcessorom Vigore Prawa Natu-

21ry, ze wszystkiemi Poddanemi Ciągłemi y nieciągłemi

22Onych Powinnosciami, Arędami, Młynami, wymiarami,

23Polami, Rolami, Sianożęciami, Lasami Ogrodami Sady-

24bami[?], Dworami Budynkami w Aktualną Dożywotnią

25Wiel. Rekwirentce, a Sukcessorom Dziedziczną post fata

26niegdy Wiel. Stefana Zaboklickiego Woyskie Zwinog.

27podał y postąpił, Nemine impugnante et contradicente

28w realną aktualną y spokoyną Possessyą, Poddanych

29do Gromady zwołał Onym Powinności wszelkie należą-

30ce Pani Dożywotniey odbywać roskazał, po którym ob-

31wiązaniu Possessyi Szlachtą sobie przytomną oświadczywszy

32się z tamtąd tenże Woźny odiechał, y tu do Akt przybyw-

33szy przedemną Urzędem prawdziwą uczynił y zeznał

34Relacyą de quo praesens Ejusdem Ministeria-

35lis Relatio. Ministerialis qui supra igna-

36rus Literarum Crucem Sanctam praenit[?] Grze-

37gorz Zahorowski +

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Jntromissya – wprowadzenie w posiadanie; W. Zaboklickiey W. Z. – wielmożnej Zaboklickiej, wojszczynie zwinogrodzkiej; pro tunc – wówczas; Woźny Jenł.[eralny] Wwa Bracł. y Jnn. – woźny generalny województwa bracławskiego i innych; in vim Suae verae ac fidelis Relationis, palam, publice libereque recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i swobodnie zeznał; ad affectationem Juridicamque requisitionem – na żądanie i prawne wezwanie; Legitime Spłodzonych – prawnie spłodzonych (z prawego łoża); Vigore Praw – na mocy praw; Vigore Prawa Natury – na mocy prawa natury (dziedziczenia); Arędy – arendy (dzierżawy karczem, propinacji); post fata – po śmierci; Nemine impugnante et contradicente – nikomu się nie sprzeciwiającemu ani nie zaprzeczającemu; de quo praesens Ejusdem Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; Ministerialis qui supra ignarus Literarum Crucem Sanctam praenit – wyżej wymieniony woźny, nieumiejący pisać, położył (znak) Krzyża Świętego.

Uwagi: Intromisja do dożywocia wdowy (Marianna Zaboklicka) i do dziedzictwa jej dzieci z prawego łoża ze Stefanem Zaboklickim, wojskim zwinogrodzkim. Nazwy Kliszczów[?] i Kondracka[?] oraz nazwisko świadka Werchradzki[?] odczytane niepewnie. W tytule marginalnym w skrócie „W. Z.” = „Woyskiey Zwinogrodzkiey”. Słowo „praenit” (zapewne „praemisit/apposuit” – postawił) – odczyt niepewny.

Streszczenie

8kwietnia 1768 r. przed Janem Bałem Miedzwieckim, namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Grzegorz Zahorowski zeznał, że 7 kwietnia 1768 r., na żądanie Marianny z Kondrackich[?] Zaboklickiej, wojszczyny zwinogrodzkiej, wdowy po Stefanie Zaboklickim, wojskim zwinogrodzkim, oraz ich prawych dzieci (sukcesorów), w obecności szlachty Jędrzeja Olszewskiego i Jana Werchradzkiego[?], był w dziedzicznych dobrach rekwirentów: we wsi Michałówka (całej) i w części Kliszczowa[?]. Na mocy praw wdowy i prawa naturalnego dzieci wprowadził wdowę w dożywotnie, a sukcesorów w dziedziczne posiadanie tych dóbr po śmierci Stefana Zaboklickiego – z poddanymi, ich powinnościami, arendami, młynami, polami, sianożęciami, lasami, ogrodami, dworami i budynkami – bez sprzeciwu. Zwołał gromadę i nakazał poddanym odrabiać powinności dożywotniczce. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 183v (skan 0185, strona lewa)

1[A. S. W.?]

2Roku Tysiąc, Siedmset, Szescdziesiąt Osmego

3Miesiąca Aprilis Osmego Dnia.

4Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn.

5y przedemną Janem Bałem Miedzwieckim pro ten-

6czas Namiesnikiem Burgrab. Grod. Winn. Compa-

7rens Personaliter Urod. Jmć Pan Antoni Pirohowski[?]

8Metrykę Ortus et baptismi sui ex Ecclesia Ordincensi[?]

9ritus Graeci uniti extraditam ratt. intt. Contt. per oblatam

10ad Act. Castr. Vinn. podał Tenoris Sequentis. Laudetur

11Jesus Christus in saecula saeculorum Amen. Universis et

12singulis quorum interest salutem in Dno et obsequi-

13orum submissionem. Ego infrascriptus testor praesentibus

14reperisse in libris metrices Ecclesiae Ordincensis[?] Parochia-

15lis in Dioecesi Kijoviensi in Palatinatu Braclaviensi

16sitae et erectae sub titulo Sancti Joannis Evangelistae

17literas Legitimi ortus baptisati Infantis easq. ad Atte-

18stationem Parentum Suorum depromptas de verbo ad

19verbum Extradidi, prout Tenor liquet estq. talis: Anno

20a Nativitate Xti Millesimo Septingentesimo Quadra-

21gesimo Tertio Die Decima Tertia Febr. baptisa-

22tus est Infans nomine Antonius Filius Generosorum Pauli et Pe-

23lagiae Pirohoskich[?] Conjugum legitimorum. Levantibus

24e Sacro fonte Patrinis, Magnifico Dno Daniele Chwo-

25rostecki[?] cum Dna Marianna Kłakowska[?] assisten-

26tibus quod ut fideliter deprompsi de praedictis Libris Metri-

27ces hocce Testimonium sub fide et conscientia Sa-

28cerdotali in forma extractum cum Sigillo Ecclesiasti-

29co manu propria subscribo Datt. in Residentia mea

30Parochiali Anno Dni Millesimo Septingentesimo

31Sexagesimo Septimo Die octava Septembris. U tey

32Metryki per oblatam podaney podpis Ręki przy pieczę-

33ci tey Cerkwi zwykłey takowy. (L. S.) X. Teodor Romano-

34wski[?] P. Ordyński[?]. Która to Metryka per oblatam

35podana iak się w sobie ma słowo w słowo do Xiąg

36ninieyszych Grod. Winn. iest zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Compar.[ens] Personaliter – stawiwszy się osobiście; Metrykę Ortus et baptismi sui ex Ecclesia … ritus Graeci uniti extraditam – metrykę swego urodzenia i chrztu wydaną z cerkwi … obrządku greckiego unickiego; ratt. intt. Contt. (ratione intitulationis Contractuum) – z racji intytulacji kontraktów; Laudetur Jesus Christus in saecula saeculorum. Amen – Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus na wieki wieków. Amen; Universis et singulis quorum interest salutem in Domino et obsequiorum submissionem – wszystkim i każdemu, komu to wiedzieć należy, pozdrowienie w Panu i wyrazy uniżonych usług; Ego infrascriptus testor praesentibus reperisse in libris metrices Ecclesiae … Parochialis in Dioecesi Kijoviensi in Palatinatu Braclaviensi sitae et erectae sub titulo Sancti Joannis Evangelistae literas legitimi ortus baptisati Infantis easque ad attestationem Parentum suorum depromptas de verbo ad verbum extradidi, prout tenor liquet estque talis – ja, niżej podpisany, zaświadczam niniejszym, że znalazłem w księgach metrykalnych cerkwi parafialnej …, położonej w diecezji kijowskiej, w województwie bracławskim, i wzniesionej pod wezwaniem św. Jana Ewangelisty, zapis o prawym pochodzeniu ochrzczonego dziecięcia i wydałem go słowo w słowo na poświadczenie jego rodziców, jak treść wskazuje i jest następująca; Anno a Nativitate Christi 1743 Die 13 Febr. baptisatus est Infans nomine Antonius Filius Generosorum Pauli et Pelagiae … Conjugum legitimorum – roku od narodzenia Chrystusa 1743, dnia 13 lutego, ochrzczone zostało dziecię imieniem Antoni, syn urodzonych Pawła i Pelagii …, prawych małżonków; Levantibus e Sacro fonte Patrinis, Magnifico Domino Daniele … cum Domina Marianna … assistentibus – trzymającymi do chrztu chrzestnymi byli wielmożny pan Daniel … z panią Marianną …; quod ut fideliter deprompsi … hocce Testimonium sub fide et conscientia Sacerdotali in forma extractum cum Sigillo Ecclesiastico manu propria subscribo – co jako wiernie wypisałem z wspomnianych ksiąg metrykalnych, to świadectwo, w formie wypisu, pod wiarą i sumieniem kapłańskim, z pieczęcią cerkiewną, własnoręcznie podpisuję; Datum in Residentia mea Parochiali … 8 Septembris 1767 – dan w mojej rezydencji parafialnej 8 września 1767; L. S. – miejsce pieczęci; Lect.[um] per Michałowski cum originali – czytał (kolacjonował) z oryginałem Michałowski.

Uwagi: Nazwisko oblatariusza zapisano „Pirohowski/Pirohoski” – odczyt niepewny. Nazwa miejscowości cerkwi („Ecclesia Ordincensis”, „P[aroch] Ordyński”) odczytana niepewnie – może chodzić o Ordyńce lub podobną nazwę w woj. bracławskim (diecezja kijowska unicka). Nazwiska chrzestnych i parocha (Chworostecki[?], Kłakowska[?], X. Teodor Romanowski[?]) niepewne. Na górze tekstu skrót „A. S. W.[?]” – zapewne inwokacja lub dopisek, nieodczytany. Notka kolacjonowania: J. Michałowski (por. akt 227).

Streszczenie

8kwietnia 1768 r. przed Janem Bałem Miedzwieckim, namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, Antoni Pirohowski[?] podał do akt grodzkich winnickich swoją metrykę urodzenia i chrztu, wydaną 8 września 1767 r. przez parocha (ks. Teodora Romanowskiego[?]) unickiej cerkwi parafialnej św. Jana Ewangelisty w Ordyńcach[?], w diecezji kijowskiej, w województwie bracławskim. Według wypisu 13 lutego 1743 r. ochrzczono Antoniego, syna urodzonych Pawła i Pelagii Pirohowskich[?], prawych małżonków; chrzestnymi byli wielmożny Daniel Chworostecki[?] i Marianna Kłakowska[?]. Wypis kolacjonował z oryginałem Michałowski.

Transkrypcja

k. 183v (skan 0185, strona lewa, sam dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Szescdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis Osmego Dnia

k. 184 (skan 0185, strona prawa)

1Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y prze-

2demną Janem Bałem Miedzwieckim Namiesnikiem

3pro tunc Burgrabstwa Grod. Winn. Comparens Perso-

4naliter Urod. Jmć Pan Antoni Pirohowski ten Kwit

5Ręczny od Ur. Teodora y Anastazyi z Pirohoskich Po-

6powskich in rem Urod. Pawła y Pelagii z Szlechoskich[?]

7Pirohoskich Rodzicow onegoż służący ratt. intt. Contt.

8ad Act. Castr. Vinn. per Oblatam podał. Tenoris Sequentis.

9My niżey podpisani ręką własnych wyrażeni a mia-

10nowicie Ja Teodor z Stecka[?] Popowski y Ja Anastazya

11z Pirohoskich Popowska Urod. Pawła y Pelagii z

12Szelechoskich[?] Pirohoskich Corka Małż. zeznaiemy

13tym Kwitem naszym ręcznym który pro autenti-

14co mieć chcemy w ręce wspomnianych Pawła y Pelagii

15z Szelechowskich[?] Pirohowskich Rodzicow Naszych Jż

16my wziąwszy[?] podług opisu Jntercyzy zupełniwszy[?]

17[...] to iest Kwotę Pieniężną Jako[?] y Chudobę oznaczo-

18ną tudzież Wyprawę y Ochędostwo opisane, a zatym y Czę-

19ść Wsi Popowcach[?] w Wwie Podol. a Powiecie Lat.[?] będący

20na Ur. Pelagię z Szelachowskich[?] Pirohowską Matkę Naszą

21Prawem Dziedzicznym poniegdy Antecessorach spadku-

22iącym należącą, wey Possessyi Prawem ustępienia dla

23nas Rodzicielskiego Trzymaiące y Dzierżące, a podług opi-

24su Zmianowaney Jntercyzy między Nami a Wzmian-

25kowanemi Rodzicami naszemi niemogąc Stanąć do

26Grodu uczynienia Wyroku y zeznania Kwitu Grodow-

27nie Stanąć powinnego, Przeto z Zupełnego uspokoienia

28y Zadosyć uczynienia Jntercyzy Opisom, tak z Kwoty

29Pieniężney, Chudoby y wyprawy Jako przez nas z Rąk

30Rodzicielskich Odebraney tychże Ur. Pawła y Pelagii

31z Szelechowskich[?] Pirohowskich Rodzicow naszych Potom-

32kow y Sukcessorow, Onychże Wiecznie y nigdy nieodzo-

33wnie Kwituiemy y Sukcessyi z Liniy[?] Którey kolwiek

34tak Oyczystey Jako y Macierzystey Spadkuiącey na Oso-

35bę Brata naszego a Syna tychże Rodzicow naszych Zrze-

36kamy się Który to Kwit y Wyrok Zeznać w Grodzie zaraz

37po uspokoieniu się Oyczyzny obowiązuiemy się a Jeśliby quo

38fato do Grodu nie stanęlibyśmy[?] przeto tenże Kwit

39zaraz z wyrokiem Choc ręcznym[?] pro rato firmo et

40grato et irrevocabili Sami y potomkowie naszi

41mieć y trzymać opisuiemy się, Oraz do Grodu pro fir-

42miori podać Rodzicom naszym lub Bratu naszemu

k. 184v (skan 0186, strona lewa)

1pozwalamy Podpisami Rąk naszych y Przyiacioł

2z [...]ami Anno Millesimo, Septingentesimo, Se-

3xagesimo, Septimo Die Trigesima Octobris w Popowcach[?].

4U tego Kwitu wraz z Wyrokiem per Oblatam podanego

5Ręcznego podpis Rąk tak zeznawaiących Jako y Jchmć Panow

6Przyiacioł w te słowa Teodor z Stecka[?] Popowski Jako nie-

7umieiąca Pisać Krzyż S. kładnie Anastazya Popowska. Uży-

8ty przyiaciel do podpisu tego Kwitu Ręcznego podpisuię

9Jan Michałowski mp. Proszony Przyiaciel do podpi-

10su tey Tranzakcyi podpisuię A. Rozygalski[?] mp.

11Który to Kwit per oblatam podany Jak się w sobie ma sło-

12wo w słowo do Xiąg ninieyszych iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Comparens Personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem – na rzecz; ratt. intt. Contt. – z racji intytulacji kontraktów; Tenoris Sequentis – następującej treści; pro autentico – za autentyczny (dokument); Jntercyza – intercyza, umowa przedślubna; Chudoba – ruchomości, inwentarz (część posagu); Ochędostwo – wyprawa, stroje i ozdoby panny młodej; Wwie Podol. a Powiecie Lat.[yczowskim] – w województwie podolskim, powiecie latyczowskim; Prawem ustępienia – prawem cesji; Grodownie – w grodzie (przed sądem grodzkim); quo fato – jakimkolwiek trafem; pro rato firmo et grato et irrevocabili – za ważny, trwały, przyjęty i nieodwołalny; pro firmiori – dla większej mocy; Anno Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Septimo Die Trigesima Octobris – roku 1767, dnia 30 października; mp. (manu propria) – własnoręcznie; Tranzakcya – czynność prawna, umowa.

Uwagi: Kwit wystawiony 30 X 1767 przez córkę Pawła i Pelagii Pirohowskich[?], Anastazję, i jej męża Teodora Popowskiego, którzy kwitują rodziców z posagu (kwoty pieniężnej, chudoby, wyprawy) i zrzekają się dalszych roszczeń spadkowych po rodzicach na rzecz brata – zapewne Antoniego, który podał kwit do oblaty wraz ze swoją metryką (akt 229). Obowiązanie stawienia się w grodzie „zaraz po uspokoieniu się Ojczyzny” – zapewne nawiązanie do niepokojów 1767–1768 (konfederacja radomska, Repnin). Nazwy Szelechowska[?] (Szlechoska/Szelachowska), „z Stecka”[?], Popowce[?] oraz nazwisko A. Rozygalski[?] odczytane niepewnie; „Powiecie Lat.” rozwinięto jako latyczowski.

Streszczenie

8kwietnia 1768 r. przed Janem Bałem Miedzwieckim, namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, Antoni Pirohowski[?] podał do akt kwit ręczny wystawiony 30 października 1767 r. w Popowcach[?] przez jego siostrę Anastazję z Pirohowskich i jej męża Teodora z Stecka[?] Popowskiego na rzecz rodziców, Pawła i Pelagii z Szelechowskich[?] Pirohowskich. Małżonkowie Popowscy zeznali, że zgodnie z intercyzą otrzymali od rodziców w całości posag (kwotę pieniężną, chudobę, wyprawę i „ochędostwo”), a w zamian za część wsi Popowce[?] w woj. podolskim, pow. latyczowskim[?], należącą do matki z prawa dziedzicznego, którą trzymają prawem cesji – kwitują rodziców i ich potomków wiecznie i nieodwołalnie, a od wszelkiego spadku ojczystego i macierzystego zrzekają się na rzecz brata. Ponieważ nie mogli stawić się w grodzie, zobowiązali się zeznać kwit i wyrok po uspokojeniu się Ojczyzny, a w razie niestawiennictwa uznają kwit ręczny za ważny i nieodwołalny i pozwalają rodzicom lub bratu podać go do grodu. Podpisali: Teodor Popowski, Anastazja (krzyżykiem), świadkowie Jan Michałowski i A. Rozygalski[?].

Transkrypcja

k. 184v (skan 0186, strona lewa, od ok. 1/4)

1Roku Tysiąc Siedmset, Szescdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis Osmego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnicki-

4mi y przedemną Janem Bałem Miedzwieckim pro tunc Namiesni-

5kiem Burgrabstwa Gr. Winn. Comparens Personal. Ur. Jmć Pan

6Jan Kosowski[?] Zdrowy będąc na Ciele y Umyśle odstąpiwszy Swey

7własney Ziemskiey Jurisdikcyi Prawa Forum Powiatu y Wwa

8a pod teraźnieysze dobrowolne Zeznanie Swoie Kwitować Jawnie

9czyni Ustnie y dobrowolnie Zeznaie Jż Jmć zeznawaiący Maiąc

10[Akcyą?] Prawa względem Arestu Zaniesionego na Poddanym

11zbiegłym Zipohoreckim[?] JO. Xcia Jmci Maximiliana Kory-

12buta Woronieckiego Podk. J. K. Mci nazywaiącym się Ki-

13rylem Josypczukiem z Żoną do bytkiem y wielką Chudobą

14w Mieście JK. Mci w Winn. u JW. Jozefa Kolumny Czosnowskie-

15go Sta. Winn. Sługi znayduiącym się, a że onego Teraz wyrażo-

16nego Kiryła Josypczuka z Żoną Dobytkiem y rzeczami

17odbieram więc z Arestu wzdronego[?] u Walniam[?] y co do Osoby

18Tego z Cięgazy[?] Eliminuię a z Odebrania Jmieniem JO. Xcia

19Jmci Podkom. z mocy władzy powierzoney tak JW. Sty Winn. Pa-

20na na Załoźcie[?] y W. Kazimierza Pozplewicza[?] Generalnego tegoż

21Stwa Ekonoma Dostatecznie Kwituię y Ręką własną pod-

22pisuię praesentis Recognitionis Sub vigore ad od beneoo[?]

23[...] accidente[?] Kosowski.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Kwit nomine – kwit w imieniu; P.[odkomorzego] J. K. Mci – podkomorzego Jego Królewskiej Mości; Comparens Personal.[iter] – stawiwszy się osobiście; Jurisdikcya Prawa Forum Powiatu y Wwa – jurysdykcja, prawo i sąd powiatu i województwa (formuła poddania się jurysdykcji grodu); Arest – areszt (zajęcie, zatrzymanie) zbiegłego poddanego; Dobytek, Chudoba – inwentarz i ruchomości; Sta. Winn. – starosta winnicki; Eliminuię – usuwam, uwalniam (z aresztu); Stwa Ekonom – ekonom starostwa; praesentis Recognitionis sub vigore – mocą niniejszego zeznania.

Uwagi: Kwit wystawił pełnomocnik ks. Maksymiliana Korybuta Woronieckiego (Jan Kosowski[?]) – odebrał od starosty winnickiego Józefa Kolumny Czosnowskiego i jego ekonoma generalnego Kazimierza Pozplewicza[?] zbiegłego poddanego Kiryła Josypczuka z żoną i dobytkiem, który przebywał w Winnicy jako sługa starosty; zwalnia przy tym starostę i ekonoma od dalszych roszczeń. Fragmenty „z Arestu wzdronego[?] u Walniam[?]”, „z Cięgazy[?]” i końcowa formuła nieodczytane pewnie. Pochodzenie poddanego („Zipohoreckim[?]” – może z Pohorelec lub podobnej miejscowości Woronieckiego) niepewne.

Streszczenie

8kwietnia 1768 r. przed Janem Bałem Miedzwieckim, namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, Jan Kosowski[?] zeznał kwit w imieniu ks. Maksymiliana Korybuta Woronieckiego, podkomorzego JKM. Woroniecki wniósł areszt na swego zbiegłego poddanego Kiryła Josypczuka, który z żoną, dobytkiem i znaczną chudobą przebywał w królewskim mieście Winnicy jako sługa starosty winnickiego Józefa Kolumny Czosnowskiego. Kosowski odebrał Josypczuka z żoną, dobytkiem i rzeczami, uwolnił go z aresztu i z mocy powierzonej mu władzy pokwitował starostę winnickiego oraz generalnego ekonoma starostwa Kazimierza Pozplewicza[?] z wydania poddanego.

Transkrypcja

k. 184v (skan 0186, strona lewa, od ok. 3/4)

1Roku Tysiąc Siedmset, Szescdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis Jedynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Gr. Winn. y przedem-

4ną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrab-

5stwa Grod. Winn. Comparens Personaliter Ur. Jmć Pan Jan

k. 185 (skan 0186, strona prawa)

1Michałowski tę Jnnotescencyą od Komissyi Skarbowey po JW.

2Czosnowskiego Sta. Winn. Wydaną sub Jnt. Contt. ad Act. Castr.

3Capit. Vinn. per Oblatam podał Tenoris Sequentis. Nos Commissa-

4rii Lege novella ad dijudicandam Causam infra Scriptam a Sta-

5tibus Reipublicae designati. Tibi Mgco Josepho Czosnowski

6Capitaneo Vinn. de Persona Causa infra Scripta Bonisq. tuis

7generaliter omnibus Authoritate Nostra Commissoriali qua hoc

8in Parte a Statibus Reipublicae fungimur mandamus, et in-

9notesciamus ut coram Nobis Judicioq. Nostro Commissoriali

10a Statibus Reipublicae designato Die Vigesima Quinta Men-

11sis Aprilis Anno currenti vi declarationis Varsaviae agitando

12Ltor[?] Legitime ac peremptorie Compareas ad Jnstantiam Gnosi

13Michaelis Kurnatowski[?] Commilitonis Cohortis Loricatae in Exer-

14citu Regni Actoris. Qui Te inhaerendo Juribus et Munimentis[?]

15suis Satisfaciendoq. Legi Citat ad videndum et audiendum

16Te ad Jnstantaneam reproductionem Jurium Quorumvis

17ac Privilegiorum vigore quorum Villam Tiutki[?] dictam in Palati-

18natu Bracł. Districtu Vinn. Sitam cum Attinentiis per Seorsiva

19Privilegia ab Divis distribui Solitam, Actori Moderno benigniter

20a Sacra Regia Majestate collatam, per Te autem Citatum nullo

21Jure in hucusq. tenes et[?] usurpas, Stringi; eademq. Jura ac Pri-

22vilegia Si quae reproduxeris ex rationibus Judicialiter inferen-

23dis in Lege et Justitia fundatis in Subsistibilia reponibilia[?]

24adinveniri et Cassari, Actorem circa Privilegium rite et Le-

25gitime emanatum Conservari, Teq. ad instantaneam deoccu-

26pationem Villae praedictae Tiutki[?] cum attinentiis faciendumq.

27de perceptis Proventibus Calculum et bonificandas Universas

28Pensiones[?] pro re Actoris Stringi, ratione vero, denegatae

29Ejusmodi Villae cum attinentiis retraditionis, nec non[?] Aulici a Com-

30missione Reipublicae Thesauri Regni Mente Legis Assigna-

31ti ad executionem Muneris, Ipsius velle admissionis Jmo[?]

32traditionis officiose Expeditionis, indeq. contra Leges pro-

33cessionis Poenas super Te extendi, in Damnis et Litis ex-

34pensis condemnari, Ceteraq. pro Causae Ejusmodi Legis

35et Justitiae exigentia concludi, Certificantes, Te Nihilomi-

36nus quod Sive in Termino Supra praefixo Comparueris Sive-

37non Nos tamen ad ea quae Nobis Lege circumscripta Sunt, mi-

38nime attenta Cujusvis Partis Contumatia procedamus. Qua pro-

39pter Citaris, Sis pariturus et Judicialiter ad omnia responsu-

40rus. Datum Varsaviae Die Vigesima Quarta Mensis Mar-

41tij, Anno Domini, Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo Octa-

42vo. U tey Jnnotescencyi podpis przy Pieczęci iedney na Laku

43czerwonym wyciśnioney w te słowa. Antonius Casimirus

44Ostrowski Vladislavien. et Pomeraniae Eppus. Która to Jnnotescen-

45cya per oblatam podana iak się w sobie ma słowo w słowo do

46Xiąg ninieyszych Grodzkich Winn. iest Zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Jnnotescencya (innotescentia) – urzędowe zawiadomienie, pozew przed sąd komisarski; Komissya Skarbowa – Komisja Skarbu Koronnego (ustanowiona 1764); sub Jnt. Contt. – pod intytulacją kontraktów; Nos Commissarii Lege novella ad dijudicandam Causam infra scriptam a Statibus Reipublicae designati – My, komisarze, nowym prawem do rozsądzenia niżej opisanej sprawy przez stany Rzeczypospolitej wyznaczeni; Tibi Magnifico Josepho Czosnowski Capitaneo Vinnicensi … mandamus et innotescimus ut coram Nobis Judicioque Nostro Commissoriali … Die 25 Mensis Aprilis Anno currenti … Varsaviae agitando legitime ac peremptorie compareas – Tobie, wielmożnemu Józefowi Czosnowskiemu, staroście winnickiemu, … nakazujemy i oznajmiamy, abyś przed Nami i Naszym sądem komisarskim … dnia 25 kwietnia roku bieżącego w Warszawie odbywanym prawnie i zawiście stawił się; ad Instantiam Generosi Michaelis … Commilitonis Cohortis Loricatae in Exercitu Regni Actoris – na wniosek urodzonego Michała …, towarzysza chorągwi pancernej w wojsku koronnym, powoda; ad instantaneam reproductionem Jurium … ac Privilegiorum – do natychmiastowego okazania praw i przywilejów; Villam … in Palatinatu Braclaviensi Districtu Vinnicensi sitam cum Attinentiis per Seorsiva Privilegia ab Divis [Regibus] distribui solitam, Actori moderno benigniter a Sacra Regia Majestate collatam – wieś … w województwie bracławskim, powiecie winnickim, z przynależnościami, zwykle rozdawaną przez Najjaśniejszych królów osobnymi przywilejami, obecnemu powodowi łaskawie przez Jego Królewską Mość nadaną; nullo Jure hucusque tenes et usurpas – bez żadnego prawa dotąd trzymasz i przywłaszczasz; in Subsistibilia … adinveniri et cassari – uznać za niemające mocy i skasować; ad instantaneam deoccupationem … faciendumque de perceptis Proventibus Calculum – do natychmiastowego ustąpienia (z wsi) i złożenia rachunku z pobranych dochodów; in Damnis et Litis expensis condemnari – zasądzić na szkody i koszty procesu; Certificantes … quod Sive in Termino supra praefixo Comparueris Sive non, Nos tamen … minime attenta Cujusvis Partis Contumatia procedamus – upewniając, że czy stawisz się w terminie, czy nie, My jednak … nie zważając na upór (niestawiennictwo) którejkolwiek strony, postąpimy; Qua propter Citaris, Sis pariturus et Judicialiter ad omnia responsurus – dlatego jesteś pozwany: bądź posłuszny i odpowiadaj sądownie na wszystko; Datum Varsaviae Die 24 Mensis Martii 1768 – dan w Warszawie 24 marca 1768; Vladislavien.[sis] et Pomeraniae Eppus – biskup włocławski i pomorski.

Uwagi: Innotescencję podpisał Antoni Kazimierz Ostrowski, biskup włocławski i pomorski (przewodniczący sądu komisarskiego). Nazwa wsi („Tiutki”) i nazwisko powoda („Kurnatowski”) odczytane niepewnie; wieś miała być królewszczyzną nadawaną osobnymi przywilejami („ab Divis”), którą powód otrzymał od króla, a starosta winnicki rzekomo trzymał bez prawa. Kilka wyrazów w środkowej części (Ltor, reponibilia, Jmo) niepewnych.

Streszczenie

11kwietnia 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, Jan Michałowski podał do akt innotescencję wydaną 24 marca 1768 r. w Warszawie przez komisarzy Komisji Skarbu Koronnego (podpisał biskup włocławski Antoni Kazimierz Ostrowski) dla Józefa Czosnowskiego, starosty winnickiego. Komisarze wzywali starostę, by 25 kwietnia 1768 r. stawił się przed sądem komisarskim w Warszawie na wniosek Michała Kurnatowskiego[?], towarzysza chorągwi pancernej, który domagał się okazania przez starostę praw do wsi Tiutki[?] w woj. bracławskim, pow. winnickim – nadanej powodowi przez króla, a trzymanej przez starostę bez prawa – skasowania tych praw, natychmiastowego ustąpienia z wsi, złożenia rachunku z dochodów, ukarania za sprzeciw wobec urzędników komisji wysłanych do wwiązania oraz zasądzenia szkód i kosztów. Zaznaczono, że sąd będzie procedował także w razie niestawiennictwa.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 185v (skan 0187, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Szescdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis Jedynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Gr. Winn. y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Gr. Winn. Comparens Personal. W. Jmć Pan Wi-

6ktor Marcenko[?] Skarbnikowicz Kijski[?] ten Extrakt z Gro-

7du Latyczowskiego Autentycznie wydany z wpisaniem

8w nim Uniwersału od JW. Michała Hrabi na Krasnym

9Lubicza[?] y Tuchowicza[?] Korwina Krasinskiego Podkom.

10Rożany[?] Rotmistrza Pancernego Marszałka Konfederacyi Ko-

11ronney Generalney wyszłego ratione intro. Contt. ad Act.

12Castr. Capit. Vinn. per Oblatam podał Tenoris talis Actum

13in Castro Laticoviensi Feria Quarta post Dominicam Laeta-

14re Quadragesimalem proxima Anno Domini Millesimo

15Septingentesimo, Sexagesimo, Octavo, ad Officium Actaq.

16praesentia Castr. Capit. Laticov. Personaliter veniens Gnosus Joannes

17Tarnaski[?] Judicides Castr. Bidgosten.[?] obtulit Officio pro

18[...] et ad Acticandum porrexit Literas Universales De-

19scripti[?] Datas Expeditas in Bar, Die Vigesima Nona Februarij Anno

20Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo ab Illmo

21et Mgco Michaele Comite in Krasne Lubicz[?] et Tuchowicz[?]

22Corwin Krasinski Succamerario Terrae Rożanen.[?] Rothma-

23gistro Cohortis Loricatae Confoederatae Rplicae Marschalco emanatas

24manu Ejusdem et Mgci Kochanski[?] ejusdem Confoederationis Secretarii Sub-

25scriptas Sigilloq. Confoederationis Communitas inibi Contentas tenoris Sequen-

26tis. Michał Hrabia na Krasnym Lubicz[?] y Tuchowicz[?] Korwin Kra-

27siński Podkom. Księstwa Mazowieckiego Ziemi Rożan.[?] Opinogorski[?] Sta-

28rosta Rotmistrz Pancerny Woyska Koron. Konfederacyi Marszałek wraz z przy-

29tomną Radą JOO. y JW. Panami Konsyliarzami. Wszem wobec y każde-

30mu z osobna komu o tym wiedzieć należy, JOO. JW. Wiel. y Urod. Panom

31Senatorom Dygnitarzom Urzędnikom [...] y Wszystkiemu Ry-

32cerstwu Wojewodztw Ziem y Powiatow Koron. y W. X. Lit. Mości-

33wym Panom y Braciom, także Trybunałom y Wszystkim

34Jurysdykcyom przy ofiarowaniu usług moich y wszystkiey Generalnosci[?]

35nam wszystkim respective każdemu do wiadomości podaiemy

36Jż tak okropnym y Zamieszanym Rptey Stanie smutna y ża-

37łosna postać całego Królestwa daie poznać, iż wszystkie Zniewo-

38lenia[?] Praw Narodowych y [...] Jako y przestępstwo od rzą-

39du formy Rządowey poniżenie Wolności krwią Sławnych Przod-

40kow Naszych nabytey y ostatnią zgubą y ruiną Oyczyzny Mił-

k. 186 (skan 0187, strona prawa)

1naszey grożące przyprowadziły cały Naród do przyięcia

2Sposobów w podobnych razach praktykowanych przez

3Listy y przyięty Związek Konfederacyi ratowania y

4Stroskliwości[?] Spoleczności[?] Onych Obywatelow y w Jn-

5szych razach y dotkliwościach rostropna Cierpliwość

6y moderacya wstrzymywała y pożądaną Konfederowania

7się rezolucyą Lecz gdy y deklaracye niektórych Poten-

8cyi Sąsiedzkich in Publicum na Pismach wydane

9y namowy Osob z Dyssydentami iedno rozumiejących

10do usprawiedliwienia[?] tych zamysłow y Praktyk Osobowa-

11ne podrożnemi[?] pozornemi pretextami wyperswadowa-

12ły y przyprowadziły Część naymnieyszą niektórych

13Obywatelow do przyięcia ułożoney Sztucznie y Projek-

14towaney Solennie Sub Specioso nomine Obrony

15wiary y Wolności Konfederacyi tak namowieni Oby-

16watele mieli zacząć y nay pierwszy Obowiązek Utrzy-

17mania Wiary y Wolności Jako nay pierwszych y

18nay większych [...] ustabilitowania Praw

19y prerogatyw Narodowych, y [...] odinteressowany

20wchodzący w teraz potencyi Rossyiskiey był Dekla-

21rowano, Projekt [...] et Tenore napisany z

22Warszawy przysłany y do wysłuchania[?] y Wykonania

23tegoż [...] Jednakże ni Cognoscat ars et dolus z

24zamysłu wyznaczony [...] ta obłudna y pod-

25stępna Subtelność y wyszukanemi Sposobami nie-

26winnych zwiodła Obywatelow. niech się teraz wstydzi

27tego, niech widzi jak się na swym omyliła y zawiodła mnie-

28maniu, których zwieść y zhańbić usiłowała, od tych za-

29wstydzoną y przekonaną bydź musi, w początkowey bowiem

30zaraz robocie przezorni niektórzy Obywatele takie Wwa

31y Ziemie Projektu przysłanego punkta szkodliwe Praw

32Honor y bespieczeństwo narodowe podlące y inwolwujące y

33Dyssydentom Punkt faworyzujący exkludowały [...]

34honor Zacności y tytuł nayiaśnieyszey Rzeczypospolitey

35gwarancyą od Rzeczypospolitey nieżądaną y zaniepo-

36trzebną[?] uznaną odmienioną y eliminowaną mieć

37chciały[?] Woysko Rossyiskie Ledwie niepowszystkich Wdwach

38Ziemiach tym Konfederacyom, a gdy przyszło w czasie umo-

39wionym ziechać się do Radomia nad spodziewanie zgroma-

40dzeni y [...] Obozami przy mieście Radomiu porta-

41nowione Woysko Rossyiskie z Osobami do tego [...]

k. 186v (skan 0188, strona lewa)

1moc y siłę swoią rosciągać y pokazywać poczęło Projekt Generalney Konfe-

2deracyi z Warszawy przysłany a Lubo był bez odmiany y poprawy przyięty

3usiłowało y do przyięcia multis obstantibus et contradicentibus przymu-

4siło. Złości iednak Jmpavidi Cives przy podpisach Swoich protesto-

5wali[?] stoiący vero Libertatis et Jurium maiąc y żądania Dyssydentskie

6[...] reklamuiące poczęli y iako [...] tych nayżarliwszych[?]

7tych Zaszczytów[?] Swoich Wiary y Wolności są Konfederowani Manifestem

8in Publicum in Acta Confoederationis insinuowanym ostrzegli y obja-

9wili niektórzy z nas[?] przeradzi[?] zaczynaiące się w Radomiu im posłu-

10szni[?] O całości Praw Boskich y punkt Dyssydentom Samo

11y gwarantowany O Proiekt Konfederacyi inserowany zgrubiący[?] cum [...]

12żyiący[?] w Proiekt, Potem totius actus z Radomia odieżdżali tego Aktu nie przy-

13ięli y nie podpisali. A gdy nadewszystko żdanie większey Części Marszałkow

14y Konsyliarzow Konfederackich tą Radą y żdanie Posła Rossyiskiego

15przeprowadziwszy do Warszawy w małey Liczbie Konfedera-

16cyą wszystkiey moc władzy y Powagi z Adherentami Swo-

17iemi zniosła y [...] na Seymiki przed Seymowe-

18mi Woyska Rossyiskie rozesłała, y mocy tegoż Woyska lub

19Woyska Rossyiskie w wielu mieyscach wśród Szlachty Sey-

20miki sprawowała, Armaty y Broni Moskiewskiey w Rzą-

21dzie militarnym przy [...] y w Ziemi Chełmskiey postanowionego y

22nie trzymała, a w Ziemi [...] Sposobem nieprawnym

23zatrzymanego, Już obranego y przysiężnego, Scandalosissime [...]

24przez Szlachtę nieobranego utrzymuie, oddaliła y Jnstrukcye od niemu przynależ-

25nego, Listów publicznych Biskupich y Senatorskich na Seymi-

26ki w Materyach Status pisanych, przez Subordynowanych Oso-

27by y officierow Woyska Rossyiskiego Czytać niedopuściła, a przy-

28tomnych takowym Sposobem Seymikach przez Woyska Ros-

29syiskie [...] pod Warszawę Miasto Stołeczne nadesłał[?],

30[...] Rossyiski y Kommendant sprowadził, y około Warsza-

31wy obsiętą[?] y w oblężenia trzymaiąc, takową sobie Konfedera-

32cyą do przyięcia Szkodliwych Proiektow przymuszał, Oppo-

33nuiących się od gwałtu[?] Jmc Pana Rzewuskiego[?] Cześnika y

34Konsyliarza Wwa Kaliskiego, gorliwie obstaiącego przy Ho-

35norze Wojewodztw Swoich y Konfederacyi, na Szkodliwe Oy-

36czyznie nieprzyzwalaiącego Proiektu, z Sessyi Konfederackiey

37Jawnego, z Karety wywlec, do Kaskiotow[?] Swoich pod Załacznym[?]

38Swoim intra moenia Urbis rozbitych przyprowadzić, w Areszt

39wziąć, y czytelności Zawiązanemi oczyma wywieść kazał,

40Zaczym Zaś iawnie na większy y okrutnieyszy rozkiełznany

41gwałtowności z Rady Seymowey Dwoch Biskupow trzeciego

42Wojewode Krakowskiego y Hetmana Polnego Koron. y czwartego

43Posła Sendom.[?] że się Szkodliwym żądaniom Proiektom Dyssy-

44denskim opponowali, mocy[?] uwagi o Traktacie Oliwskim, y uwagi[?]

45Nayiaśnieyszego Króla Francuskiego y Jnnych Potencyi Sta-

46tum gwarantow umocnionych którzy tegoż Traktatu dotrzy-

47mywanie przypominali y gwarancyi przez Posła Rossyiskiego

k. 187 (skan 0188, strona prawa)

1pretendowaney przyięcia, Jako Szkodliwey y Traktatowi Oliwskie-

2mu także Rzymianczykom[?] Sąsiednim potencyom Kroleswu

3nieznanego przychylnym przez nego opponuiących się, z Pała-

4cu Rezydencyi Swoich Okrutnemi zbroynych Rąk Woyska Ros-

5syiskiego gwałtownie wziąć, z Warszawy pod Konwoiem

6Moskiewskiego y Kozackiego Woyska wywieść y w ciężkim

7Areszcie z hańbą y krzywdą całego Narodu trzymać każe

8Zgubą[?], aprest[?] dissentium et mediis Tractatorum

9et Jura Regnorum zgwałcił, a co nayszkodliwsza Seym przez

10zabranych z Rady Seymowey y z warszawy wywiezionych

11Senatorow y posła zniszczony y zerwany według Praw Naro-

12dowych Actio od prawowania się niemogący, limitował, a w cza-

13sie limity na zgnębienie wiary y Wolności y praw Naroda

14wszystkich, dotąd Swiątobliwie trzymanych y wiernie strzeżonych

15Przysięgami y Traktatami Stwierdzonych Ustawy y Sroce[?]

16[...] ta nayszkodliwsze wymagać zormować, y do podpisów przy-

17muszać, Teraz Seym zerwany Teraz z Limity pod Bronią

18Moskiewską Reassumować y Korbyć[?] Konfederacyą Koronną y

19Litewską do rożnych Deklaracyi, Skryptów, Listow, Proie-

20któw, przymuszać, Woyska Rossyiskie iuż na Rzepublikę

21w Kray wprowadzony na Zimowe Kwatery po całym Kra-

22ju rozłożyć, y tymże Woyskiem rożne krzywdy, Szkody, Ra-

23bunki, Furażów wybieranie, Egzekucye, rożne [...] y Łoze[?],

24Szlachty Kaptywacye[?] Jnkarceracye y Jnne Obmierzłe uczyn-

25ki czynić, Posesse do Rzeczypospolitey od Nayiaśnieyszych Po-

26tencyi Sąsiednich do Rzeczypospolitey żądanych niedopuszczać[?]

27y pod pozorem y tytułem Przyiacielstwa y Zasłoną niby Obrony Konfedera-

28cyi y ubespieczenia coraz ciężej niewinną Rptą ładować[?] Samy

29nie iest Regni Amplitudo Libertatemq. tollere et in Vitam Occupare Sed [...]

30tracz gwałtowności opłakano wiedze Oyczyzny y Zgubę[?] Wiary y Wolności

31ładowania Traktatów z Nayiaśnieyszemi Potencyami, Sąsiedzkiemi Zawartym

32y przymierza[?] rozerwali[?] y Pomoc Swoią nam ofiaruiący powoda

33nie, przyprowadziło Całą Rzeczpospolitą wszystkie Stany Duchowne y

34Swieckie do Podniesienia poprawienia y odmienienia Konfederacyi, a woysko

35Koronne Szczęśliwie przy Wierze y Wolności do Związku

36Generalnego Zaciągnąć Zgodnie y Urodzicie[?] wezwaney Zgody[?] Zgody[?]

37od nas wedle mie[?] przyiętey. Związaliśmy się w iedno ciało[?] nieodzowne[?]

38y [...] Konwice[?] Zycia y Fortun własnych na Obronę wiary y Wolności nie-

39oszczędzaiąc, Wzywamy odtąd publicznie obwieszczeniem wszystkich y Za-

40prasza[m]y wszystkich Krolestwa Polskiego Obywatelow aby z nami

41[...] Zwawiczny[?] Związek y Konfederacyą zaczęli y iednoczyli się y

42w nim pracowali do pospolitego ruszenia które tym Uniwersałem Zwa-

43ruiemy y ostrzegamy[?] przybywali do nas cum Subsidio Militari

44tam gdzie z Woyskiem Koron. Znaydować się będziemy, aby y każdy

45Obywatel Dobr Dziedziczne y Possessorowie Oleray[?] Nadworne trzyma-

46ią Milicye takież Stawili Pp. Ordynaci Zamoyski Myszkowski

47Ostrogski Jedni dla Stanisławica[?] Szczęśliwie[?] Armatą Swoią Arma

48z naszemi łączył y Ludzi Zbroynych do Obozu przysyłali, Obywa-

49tele Wszyscy[?] Juxta Antiquum Usum[?] sub Pannis in Persona dobrze

50uzbroieni Stawili się lub Panowie Łanowych Zbroynych do

k. 187v (skan 0189, strona lewa)

1Służby Woienney cum apparatu militari Stawili. J W. Jmć Pan

2Generał Wielkopolski Starosta Bydgoszczki[?] y Jnni według Pra-

3wa milicyę maiący, także pracowite Wwa Ziemie y Powiaty

4aby aby z wszystkich Jngenere Dobr wyprawy porządne o-

5sobnie podawali, Za poprzedzaiącym Rządy Konfederacyi U-

6niwersalnym niezawodnie stawili, exemisie[?] prawa y Konfedera-

7cyi Obligacyi Zagrzewaiąc nas y animuiąc Prawa pisma Swię-

8tego Którymi niegdy Przodkowie Republicani Wnieśli[?]

9utwierdzały, niech nam Bo-

10gactw Swoich Szczęście[?] y posiłkom[?] nieżałować bo nam było odłożować

11Gdzie mieszkańcy, niepożyteczną by nam było Ostawać się y dać

12Sprawy y Jnteressu Boskiego, teraz więc idzie o Wiarę y wolność

13ich zastawienie Oyców naszych Duszy, ta iest Wiare y wolność

14pomnijcie nad tymi Oycow naszych Którymi nas wsławili w

15Potrzebach Swych a na budowie Chwały wielkiey y Jmienia

16wielkiego, niech nas nieupada y w Oyczyznie naszey Oprę-

17nieprzyiaciół mamy moc y siłę w Rękach y w Oyczyźnie naszey Woysko kwar-

18ciane lubo w Korpusie teraz małym mamy, Ono przy

19tymże powiększone Moze być w prędce pomnożone Milicyami,

20rożnych Zaciężonych Wybierańcy y wyprawy Sołtysów

21z Ordynackich Dobr y Nadwornemi, także z wyprawy Sołtysow

22Których Rzeczpospolita przedtym Liczyła dosześnastu Tysięcy nadto

23federowana Rzeczpospolita na fakcya y mieć Chcąc, aby z Dwu

24pospolite ruszenie do gwałtowney potrzeby, aby z Dwu

25Dymow[?] Rolnych Poddanych iedenstwa zbroyny żołnierz był wybra-

26ny y Stawiony, a z Dobr propria Cultura Szlacheckich z La-

27nów Dziesięciu, Jeden Zołnierz zbroyny, od Summ także na pro-

28centy będących według pewney y proporcyi Prowizyi

29z Groszy[?] Ludzie Pieszy y Konni Jako bydź przez Radę Konfede-

30racką y Woyskową wymiarkowany y wyznaczony. A Jako ex

31natura Konfederacyi et ex usu antiquo wszystkie Jurisdikcye

32Sądy y Trybunały, Kommissye ustawać powinny, tak moca

33z Konfederowaney Rzeczypospolitey zastanawiamy Je, y dla administro-

34wania Swiętey Sprawiedliwości Sąd Generalny Konfederacki

35z Jchmć Panów Konsyliarzow z Prowincyi aby Sąd

36ustanawiamy przy którym Za obwieszczeniem y Ostrzeżeniem

37gremium Confoederatae Rptae przybywali, Obligiuiemy

38Stan Duchowny do pobożnych Czynności y przyswoitey Rze-

39czypospolitey pomocy Skarbem Kruszcu[?] Zycia y Fortun naszych od

40wiernie uczynionych y Ofiarowanym na Obronę Wiary

41Wolności zachęcamy y nieodwłocznie na wszystko Subsydia

42y Pomocy[?] Który Uniwersał aby Obywatelom do wiadomo-

43ści wszystkich przyszedł, publikować go po Grodach, Parafiach

44y mieyscach zwyczaynych zalecam. Dan w Barze Die Vigesima

45nona Februarij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octa-

46vo Anno. Michał Hieronim Krasiński P. R. M. K. G.[?]

47Locus Sigilli Confoederationis Reipublicae in Clausura Papierową[?]

k. 188 (skan 0189, strona prawa, górne ok. 1/5)

1Subimpressi, Jacek Antoni Rola Kochański Konfederacyi

2Koronney Konsyliarz y Sekretarz mp. Postquam Suprascri-

3ptarum Literarum Universalium ad Acta praesentia Jngrossat[ionem]

4Originale Eadem[?] Offerens rursus ad se recepit et de

5recepto Sibiq. restituto Officium praesens et Cancellariam qui-

6tavit. U tego extraktu Lekta y Korrekta z extradito przy

7pieczęci Grodowi temu zwykłey w te słowa Legi cum Actis Jgna-

8cy Łaykowski[?] mp. Correxi Cassłowski[?] mp. ex Actis Castr. Capit.

9Lat. extraditum. Który to Extrakt per Oblatam podany

10iako się w sobie ma, słowo w słowo do Xiąg ninieyszych iest za-

11pisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Extrakt – wypis urzędowy z ksiąg; Uniwersał – pismo okólne skierowane do ogółu obywateli; ratione intro.[itulationis] Contt. – z racji intytulacji kontraktów; Actum in Castro Laticoviensi Feria Quarta post Dominicam Laetare Quadragesimalem proxima – działo się w grodzie latyczowskim w najbliższą środę po niedzieli Laetare w Wielkim Poście (1768 – 30 marca); Personaliter veniens Generosus … obtulit Officio … et ad Acticandum porrexit Literas Universales … Datas Expeditas in Bar, Die 29 Februarii 1768 – stawiwszy się osobiście, urodzony … przedłożył urzędowi i podał do zaktykowania listy uniwersalne … dane i wyekspediowane w Barze 29 lutego 1768; ab Illustrissimo et Magnifico Michaele Comite in Krasne … Corwin Krasinski Succamerario Terrae Rożanensis, Rothmagistro Cohortis Loricatae, Confoederatae Reipublicae Marschalco emanatas – wydane przez jaśnie oświeconego i wielmożnego Michała, hrabiego na Krasnem, Korwina Krasińskiego, podkomorzego ziemi różańskiej, rotmistrza chorągwi pancernej, marszałka skonfederowanej Rzeczypospolitej; manu ejusdem et … Secretarii subscriptas Sigilloque Confoederationis communitas – podpisane ręką tegoż i sekretarza konfederacji, opatrzone pieczęcią konfederacji; sub specioso nomine – pod pięknym (pozornym) mianem; Cognoscat ars et dolus – niech pozna sztuka (podstęp) i zdrada; multis obstantibus et contradicentibus – mimo sprzeciwu i protestu wielu; Impavidi Cives – nieustraszeni obywatele; intra moenia Urbis – w obrębie murów miasta; Regni Amplitudo Libertatemque tollere – znieść majestat królestwa i wolność; Juxta Antiquum Usum – według dawnego zwyczaju; cum apparatu militari – z rynsztunkiem wojskowym; propria Cultura – (dobra) uprawiane na własny rachunek (folwarczne); ex natura Confoederationis et ex usu antiquo – z natury konfederacji i z dawnego zwyczaju; gremium Confoederatae Reipublicae – grono (zgromadzenie) skonfederowanej Rzeczypospolitej; Locus Sigilli Confoederationis Reipublicae – miejsce pieczęci konfederacji Rzeczypospolitej; Postquam suprascriptarum Literarum Universalium ad Acta praesentia Ingrossationem Originale Eadem offerens rursus ad se recepit et de recepto sibique restituto Officium praesens et Cancellariam quitavit – po wpisaniu powyższych listów uniwersalnych do niniejszych akt podający odebrał oryginał i z jego zwrotu pokwitował niniejszy urząd i kancelarię; Lecta y Correcta – przeczytano i poprawiono (kolacjonowano); Legi cum Actis – przeczytałem z aktami; Correxi – poprawiłem; ex Actis Castrensibus Capitanealibus Laticoviensibus extraditum – wydano z akt grodzkich starościńskich latyczowskich.

Uwagi historyczne: Jest to wczesny uniwersał konfederacji barskiej (zawiązanej w Barze 29 II 1768), wydany przez jej marszałka Michała Hieronima Krasińskiego, podkomorzego różańskiego, i podpisany przez sekretarza Jacka Antoniego Rolę Kochańskiego (w ekstrakcie także „Mgci Kochanski”). Uniwersał przedstawia genezę konfederacji: konfederację radomską 1767 narzuconą pod naciskiem wojsk rosyjskich, sprawę dysydentów, porwanie przez Rosjan w październiku 1767 senatorów – dwóch biskupów (Kajetana Sołtyka, bpa krakowskiego, i Józefa Andrzeja Załuskiego, bpa kijowskiego), wojewody krakowskiego i hetmana polnego Wacława Rzewuskiego oraz posła (Seweryna Rzewuskiego), uwięzienie i wywiezienie ich z Warszawy; limitę sejmu (Repninowskiego) i gwarancję rosyjską. Konfederaci wzywają wszystkich obywateli do przystąpienia do konfederacji, ogłaszają pospolite ruszenie, nakazują stawianie żołnierzy z dóbr (z dwóch dymów jeden zbrojny, z dziesięciu łanów dóbr dworskich jeden żołnierz itd.), milicji ordynatów (Zamojskiego, Myszkowskiego, ostrogskiej), zawieszają sądy, trybunały i komisje i ustanawiają Sąd Generalny Konfederacki; uniwersał ma być ogłaszany w grodach i parafiach. Oblatę w grodzie latyczowskim podał Jan Tarnaski[?] (lub „Tarnawski”), a do Winnicy przyniósł ekstrakt Wiktor Marcenko[?], skarbnikowicz kijski[?]. Tytulatura Krasińskiego (Lubicz[?] y Tuchowicz[?]; Opinogórski[?] Starosta) odczytana niepewnie; w uniwersale wymienieni też: cześnik kaliski (?), zapewne konsyliarz woj. kaliskiego porwany z sesji konfederackiej (nazwisko odczytane jako „Rzewuski[?]”, raczej błędnie), generał wielkopolski, starosta bydgoski[?]. Bardzo wiele wyrazów odczytano niepewnie lub wcale – transkrypcja ma charakter roboczy (#PARTIAL); kilka wierszy na k. 186v i 187 przy powtórnym odczycie zapisano w dwu wariantach. Kolacjonowali: Ignacy Łaykowski[?] i Cassłowski[?].

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

11kwietnia 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, Wiktor Marcenko[?], skarbnikowicz kijski[?], podał do akt ekstrakt z ksiąg grodu latyczowskiego, gdzie 30 marca 1768 r. Jan Tarnaski[?] oblatował uniwersał wydany w Barze 29 lutego 1768 r. przez Michała Hieronima Krasińskiego, podkomorzego różańskiego, rotmistrza pancernego, marszałka konfederacji koronnej generalnej (konfederacji barskiej), z radą konsyliarzy, podpisany też przez sekretarza Jacka Antoniego Rolę Kochańskiego. Uniwersał, skierowany do senatorów, dygnitarzy, urzędników i całego rycerstwa Korony i Litwy oraz do trybunałów i jurysdykcji, opisuje upadek Rzeczypospolitej: narzucenie pod pozorem obrony wiary i wolności konfederacji radomskiej, przymus wojsk rosyjskich w Radomiu i Warszawie, popieranie żądań dysydentów, porwanie i wywiezienie senatorów (dwóch biskupów, wojewody krakowskiego – hetmana polnego) i posła sprzeciwiających się projektom, limitę sejmu, rosyjską gwarancję praw, rozkwaterowanie wojsk rosyjskich na zimę i ich gwałty. Konfederaci łączą się dla obrony wiary i wolności, wzywają wszystkich obywateli do przystąpienia do konfederacji i do pospolitego ruszenia, nakazują stawienie żołnierzy z dóbr (według dymów, łanów i sum), milicji magnatów i ordynacji, zawieszają sądy, trybunały i komisje, ustanawiają Sąd Generalny Konfederacki, wzywają duchowieństwo do modlitw i pomocy finansowej, a uniwersał polecają ogłaszać w grodach i parafiach.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 188 (skan 0189, strona prawa, od ok. 1/5)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis Jedynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przede-

4mną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Grod. Winn. Comparens Personal. Wiel. Jmć Pan Wi-

6ktor Marcenko[?] Skarbnikowicz Kijski[?] ten Extrakt z Gro-

7du Latyczowskiego Autentycznie Wydany z Wypisaniem w nim

8Uniwersału od JW. Jozefa Pułaskiego Pisarza Koronnego Wareckie-

9go Strumieckiego[?] Swidnickiego[?] etc. Sty Marszałka Związkowego

10Woysk Koronnych wydanego sub Jnt. Contt. ad Act. praes. Castr. Capit.

11Vinn. per Oblatam podał Tenoris Sequentis. Actum in Castro

12Laticoviensi Feria Quarta post Dominicam Laetare Quadragesima-

13lem proxima, Anno Domini Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo,

14Octavo, Ad Officium et Acta praes. Castr. Capit. Lat. Personal. veni-

15ens Gnosus Joannes Tarnawski Judicides Castr. Bidgosten.[?] Obtulit

16Officio praes. ad acticandum porrexit Literas Universales Confoe-

17derationis Reipublicae de Data Earundem in Bar Die Quarta Febru-

18arij praes. Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo, Octavo, Anno

19ab Illmo Mgco Josepho in Pułazie Pułaski Notario Curiae Regni

20Varecen. Strumien.[?] Swidnicen.[?] etc. Capit. Ejusdem Confoederatio-

21nis Marschalco Emanatas manu Ejusdem et Mgci Kochanski Ejusd.

22Confoederationis Ejusd. Secretarij et Consiliarij Subscriptas tenoris

23Sequentis. Jozef na Pułazie[?] Kostrach[?] Grabowie[?] Ślazowiach[?] Hor-

24bowie[?] Wielkiey y małey Kadynowcach[?] Klembowie[?] Pułaski

25Pisarz Nadworny Koronny Warecki, Strumiecki[?], Swidnicki

26etc. Starosta Kurozwęcki[?] Krasnosielecki Cieszanowski[?] Wichowski[?]

27Zielenicki[?] etc. Dożywotni Dzierżawca Towarzysz Chorągwi Usa-

28rskiey Królewskiey Pułkownik Kawaleryi Orderu Krzyża S.

29Marszałek Związkowy Woyska Koronnego. JOO. JWW. WW.

30MM. Panom y Braciom Generałom Rotmistrzom Kom-

31mendantom

k. 188v (skan 0190, strona lewa)

1mendantom Fortu[?] Pułkownikom Oberstleytnantom Majo-

2rom Kapitanom Porucznikom Chorążym y całemu Woysku Koronnemu Authora-

3mentu Polskiego y Cudzoziemskiego Kiedy zwoli y przeznaczenia

4Nayświętszey Boga Władzy y Opatrzności y Zapału pobudek y wzru-

5szenia Ojczyzny podniesionemi nieszczęściem Obywatelow

6z własnych Fortun Szkodą y pewnością Obywatelskich Cnoty

7tak Wielkiey Całego narodu y Woyska krzywdy y Ukrzywdzenia

8przez Woysko Zagraniczne Rossyiskie y Jego Kommendanta

9Pełnomocnego Posła Rossyiskiego bezprzestannie y zuchwale

10czynione Cne y waleczne Rycerstwo Polskie nieodrodne Sła-

11wnych y odważnych Polaków Plemię na Dniu Dzisieyszym

12związek y Oszczymiennie[?] porwaniecone[?] na obronę Wiary y

13Wolności Krwią Sławnych Przodkow Swoich nabytey przy

14władzy Zygmuntowskiego[?] Tarnogrodzkiego[?] Grabowskiego[?] y Jnnych

15Związkow uczyniło y Już ad Clipeos et Scuta Armorum Za-

16biera się y Szabli Polskiey in Dei Nomine dobywa Więc gdy

17do tak Zbawiennego Dzieła y Publiczney Czynienia Usługi pro-

18ditio[?] et unanimi Voto ciatem wezwany y Marszałkiem tego

19Związku Zgodnie Obrany, a przysięgą uroczystą obowiązany od-

20dawszy się Zupełnie woli y Opatrzności Nayświętszey Boga pro-

21tekcyi y Opiece Matki Jego Nayświętszey Krolowey Polskiey

22nay potężnieyszey y Patronow Swiętych wraz z Całym Woyskiem

23Koronnym Życie y Fortuny Wszelkie temuż nay wyższemu Jedynowła-

24dcy Domino Exercituum na Ofiarę oddaiemy y Że Je Wiara

25za Wiarę y Wolność podtym nayogromnieyszym Hasłem Wiara

26y Wolność, na Obronę Oyczyzny y Wolności poniesiemy Swiado-

27mość[?] na Seymie Cnotliwie y odważnie Obieramy Sobie co iest Naychwalebnieysza[?] Zatę nay-

28lepszą Obieramy Sobie co iest Naychwalebnieyszego Z odważnie

29Stracowaney[?] Sławy y Zaszczyty Ojczyzny ucieczką y Chwalebną utra-

30tę y na zawsze wyrzekamy się Torpem et Despoticam detestamur Ser-

31vitutem niech więc będzie Całemu Swiatu Wiadomo Jako

32Rzeczpospolita Zdradliwie

33w takim Okropnym y nieszczęśliwym Stanie Rzeczypospolitey Zdradliwie

34y podstępnie praktyki y Usiłowania Studio et Consilio Jmprobo

35rum Całe Krolestwo Polskie Cnotliwych y niewinnych

36Obywatelow in Casus detestandos w Konfederacyą poniewolnią po-

37dstępnemi pozorami y obłudnemi Obietnicami Sztucznie wpro-

38wadziwszy Siłą y mocą Woyska Zagranicznego Rossyiskie-

39go Całą Formę Rządu Rzeczypospolitey dotąd niewzruszenie [...]

40ną y trzymaną odmienia Prawa wszystkie Swiątobliwie wol-

41ności Przysięgami utwierdzone wywraca y zaraz szkodliwie

42nowe [?] narodowi przemienia Wiarę y wolność ponieważ [...]

43stwo znosi Publiczne Arcana et Fundamenta Status na kto-

44rych się całe Krolestwo utrzymuie y wspiera niszczy y Obala

45Traktaty Oliwski Karłowicki[?] Warszawski y Jnne przymierza

46z Nayiaśnieyszemi Sąsiedniemi potencyami Krolestwu Na-

47szemu Polskiemu przychylnemi od nas niewzruszenie zachowa-

k. 189 (skan 0190, strona prawa)

1ne Zarga[?] y Znieważa, Jura Gentium et Jura Regnorum przestę-

2puie y gwałci, niepotrzeba tego obszernym wywodzić Pismem

3bo mnogość Jch w Okrucieństwach y gwałtownościach ogro-

4mność w Kraju naszym niewidziana y niepraktyko-

5wana nigdy iest teraz naywidoczniey publicznym y wia-

6doma wszystkim, doznaią tey Wszystkie Narody Pol-

7skie, doznała Rzeczpospolita na Seymikach Ziazdach

8Konfederackich y Seymie, doznały Osoby naygodnie-

9sze y nayzacnieysze Powagą Biskupską Senator-

10ską Hetmańską Poselską y Konfederacką Uzbroie-

11ni y Zaszczyceni, a przez Pełnomocnego Posła y Woy-

12ska Rossyiskie znieważone gwałtownie Okrutnie

13z Warszawy Miasta Stołecznego Swiętnicy Praw y Rady

14Publiczney wzięte pod Konwoiem y Strażą Moskiewskie-

15go y Kozackiego Woyska wywiezione y dotąd w Areszcie

16y pod bronią nieprzyiacielską trzymane, doznaią y

17wielu Jnnych Obywatelow Senatorow Posłow y Konfe-

18deratow roznemi Sposobami Uciśnionych, doznaią y

19teraz niektórzy Senatorowie y Posłowie przy Zerwanym

20y Zatamowanym Seymie z Warszawy niewypuszcza-

21ni, a drudzy Lubo na Seymie nieprzytomni groź-

22nym Posła Rossyiskiego Ukazem zgromadzeni do Za-

23kładow[?] y Proiektow pod wymyślnym pretextem niby ustano-

24wienia Sub varijs Titulis et Nomenclaturis Novitates No-

25vas inducentibus, nayszkodliwszych formowania y pod-

26pisywania Jnscijs et Jnconsultis Palatinatibus przymu-

27szeni, doznaie Całe Woysko Koronne wzgardy y poniżenia

28gdy będąc oddalone od Czynności woyskowych ponosi Częste

29Zniewagi napaści y Ukrzywdzenia od Woyska Rossyiskiego

30napełniało cały Swiat podziwieniem, a nas intra Luctus

31questus et gemitus w naycięższym trzyma Żalu y Umartwie-

32niu, naród Wolny y niewinni Obywatele pod tak wielkim

33wielorakich Ucisków ięczą Ciężarem, planctu, gemitu, tremitu

34implent Omnia, niechże teraz tantorum enormitas Malorum

35et Calamitatum Zruszy y przemienia twarde Serca wszy-

36stkie Zdrowie Każdego przezacnego tey Rzeczypospolitey Stanu Oby-

37watela, niechże ten Naród Polski który w nie porownanym

38Męstwie y Sławie Swoie Krolewstwo Morzami Grani-

39czył, a Sąsiedzkie Państwa Mężnie y odważnie od Upad-

40ków broniąc chwalebnych Dzieł y Waleczności Swoiey Pamię-

41tkie wiekopomnie Szablą Polską y Krwią Zapisywał, wzbu-

42dzi się Cnotą Starożytności y Przykładami Mężnych Przod-

43kow Swoich do Ratunku Jako nayprędszego Strapioney Oyczyzny

44niechże naszym się Synowskim polecą affektom do pracy[?] się

45w tey Ostatniey Toni Dowodow powinney Miłości Patryo-

k. 189v (skan 0191, strona lewa)

1na nas Bóg iakeż Sobie w Jego Sprawie postąpiemy

2Równoczynnościom naszym gotuie nagrodę, modli się za

3nas Kościoł y Cały Stan Duchowny wszystkie Zakony y Zgro-

4madzenia pobożnych y Chrześciańskich Osob, Oczekuią od nas Skut-

5ków Uczynnych obietnic na Krzyżu Swiętym oswiadczonych Za-

6chęcaią nas owe Sławne Męstwa odwagi y waleczności Ante-

7cessorow naszych, Pognomy Szczęśliwe y Waleczne nieprzyiaciół

8prowadzą do iako nay prędszych y iako nayżywszych rezolu-

9cyi Kraiow naszych rozległości Ludność y Urodzona do Czynow

10woiennych Skłonność y Sposobność, Otwiera nam drogę y

11Plac Szczęścia Marsowy do obrony Wiary Wolności, Niewinność na-

12sza y Sprawiedliwość pomoc y Błogosławieństwo Boskie

13niewątpliwie przyrzeka, niemamy do obrony Prawo wszystkim na-

14[...] przyzwoite Znosiliśmy y Znosimy Cierpliwie Wielo-

15rakie Krzywdy Zachowuiemy Traktatow y Soiuszow wszystkie

16Artykuły y Obowiązki Poseł Rossyiski na wzgardę narodu

17naszego y Traktatow tyle razy zuchwale y przepowiada

18Ostrzegaią nas wszystkie Okoliczności grożącą upadkiem

19y niewolą Brację więc y Gotowie należy do ratunku Jedna-

20cia po Braterska y Chrześciańsku a Sposobie po Obywatelsku

21do Obrony wspólney Oyczyzny Matki naszey wzywamy y Kon-

22federacyi Zgromadnie Szczerey y nieobłudney Jako ta bydź powin-

23na[?] porządkiem y Fundamentem Dzieła naszego przytey pewna po-

24myślność y skuteczność Czynow Woyskowych Spodziewamy

25y Obiecuiemy wszystkim zaraz Kuriera[?] Łączącym o-

26co Amor Patriae Obliguiemy Kto Kolwiek się prawdziwym Oy-

27czyzny Synem Być Liczy Kto wiarę S. Rzymską Wolność

28Sławę y Honor narodu swego Kocha niech Siłami Łączy

29przybywa cum Armis abyśmy uniti et Bene armati

30u wolnić się mogli a tam Crudeli et despotica impositioni

31wolny naród y od nikogo niedependuiący nie iest Servile

32vulgus sed genus Jncliti Mavortis et Clara Propago Lechi

33Staro Polsko opponamus dzielnych Polaków Przodkow naszych

34odwagę Męstwo y Serca pokażemy całemu Swiatu y tym

35Którzy nas teraz przeciwko Soiusom y Traktatom infestuią

36et eosdem esse fidifragos et nostras Easq. quoties vice-

37ri maneus[?]. Gdy zatym Woysko Koronne Męstwie wiarę y Miło-

38ści Oyczyzny Gorliwością Przy Wierze Zatrzymani y napełnio-

39ni Cives Armati dla odwrocenia dalszych nieszczęśliwości

40dla przywrocenia Sławy y pierwszych Ozdob Krolestwa dla całości

41Praw y Miłey z Gruntownych w każdego Obywatela bespieczeństwo

42wolności maiąc pro Scuto et Clypeo niewinność na Obronę

43wiary y Wolności Spieszy się do Oręża y Szabli dobywa a iży

44wszyscy w Szarżach Officyrskich y w Służbie Woyskowey będący

45wszyscy Oraz Koronni y Litewscy Obywatele o tym z Konfe-

46derowanemi y związkie naszym ex indispensabili tuendae

47fidei et Libertatis necessitate y Uciemiężenia Kraiu od Woysk

48exotycznych y Furażow niezmiernych Kray niszczących y [...]

49borgych[?] uwiadomieni byli ad Corpus Woyska y Gremium

k. 190 (skan 0191, strona prawa, do ok. 3/5)

1Confoederatae Reipublicae nieodwłocznie przybywali y Stawi-

2li się. Także JWW. Ordynaci Zamoyski Myszkowski y Ostrogski

3JW. Jmć Pan Generał Wielkopolski Sta. Bydgoszczki[?] y Jnni

4do Granicznej[?] Straży aby Cum militaribus Copiis łączyli się

5z nami ninieyszym Jnvitantur Universałem Jchmć Pp. Sta-

6rostom[?] y Tenutariuszom aby Sołtysów wszystkich Jnpersonis

7lub z Dobr z Łanowych Pachołkow cum Apparatu bellico

8Stawili Obliguiemy Jnvitantur także zbroyni y godni wa-

9leczni Mężowie na Obronę Wiary y Wolności Uprzymierzeni

10Kawalerowie Orderu Krzyża S. aby cum Signis Milita-

11ribus et apparatu Bellico według Ordynacyi między So-

12bą uczynioney ad corpus Woyska Jako nayprędzey przybywa-

13li Jchmć Panom Woyskowym Jngenere Wszystkim Polskie-

14go y Cudzoziemskiego Zaciągu ex munere Władzy Zgromadzeni[?]

15powierzoney Zalecam y Obliguię aby Sepositis Omnibus

16impedimentis Jako nayprędzey ad Aquilas Polonas tam

17gdzie z woyskiem Znaydować się będę na Radę w teraźnieyszych

18Okolicznościach potrzebną y na ratunek uciśnioney [...]

19ta Vimalorum[?] Oyczyzny przybywali, a to pod Animadwersyą

20Artykułow Woyskowych, a aby tym prędzey do wiadomości wszy-

21stkich doszedł, ten Uniwersał po Grodach Parafiach y mieyscach

22Zwyczaynych publikować Zalecam. Dan w Barze Die Qua-

23rta Februarij Anno Domini, Millesimo, Septingentesimo Se-

24xagesimo Octavo, Jozef na Pułazie Pułaski P. N. K. Wa[recki]

25etc. Sta. P. K. O. K. S.[?] Marszałek Z. W. K. mp. (L. S.) Confoederationis

26Reipublicae Jn Scisura Papyrea Sub impressi, Jacek Anto-

27ni Rola Kochański, Konfederacyi Kor. Konsyliarz Se-

28kretarz y Pisarz Woyskowy mp. Post quarum Supra Scripta-

29rum Literarum Universalium ad Acta praesentia Jngrossationem Ori-

30ginale Earundem Jdem offerens rursus ad se recepit et de re-

31cepto Sibiq. restituto Officium praesens et Cancellariam

32quietavit. U tego Extraktu Lekta y Korekta z Extradito w[?]

33przy Pieczęci Grodowi temu Zwykłey

34w te słowa Legi cum Actis Łaczyński[?] mp. Correxi

35Czaykowski[?] mp. Ex Actis Castr. Capit. Lat. Extraditum. L. S.

36Który to Extrakt per oblatam podany iako się w sobie

37ma słowo w słowo do Xiąg ninieyszych Grodzkich Win-

38nickich iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Actum in Castro Laticoviensi Feria Quarta post Dominicam Laetare Quadragesimalem proxima – działo się w grodzie latyczowskim w najbliższą środę po niedzieli Laetare (1768 – 30 marca); Judicides Castrensis Bydgostensis[?] – syn sędziego grodzkiego bydgoskiego[?]; Literas Universales Confoederationis Reipublicae de Data Earundem in Bar Die Quarta Februarii – listy uniwersalne konfederacji Rzeczypospolitej z datą w Barze dnia 4 lutego; ab Illustrissimo Magnifico Josepho in Pułazie Pułaski Notario Curiae Regni, Varecensi … Capitaneo, Ejusdem Confoederationis Marschalco – przez jaśnie wielmożnego Józefa na Pułazie Pułaskiego, pisarza nadwornego koronnego, starostę wareckiego …, marszałka tejże konfederacji; ad Clipeos et Scuta Armorum – do tarcz i puklerzy (do broni); in Dei Nomine – w imię Boże; Domino Exercituum – Panu Zastępów; Torpem et Despoticam detestamur Servitutem – brzydzimy się haniebną i despotyczną niewolą; Studio et Consilio Improborum – staraniem i radą niegodziwców; in Casus detestandos – w obrzydliwe wypadki; Publica Arcana et Fundamenta Status – tajemnice publiczne i fundamenty państwa; Traktaty Oliwski, Karłowicki[?], Warszawski – traktaty oliwski (1660), karłowicki (1699) i warszawski (1716/1768?); Jura Gentium et Jura Regnorum – prawa narodów i prawa królestw; Sub variis Titulis et Nomenclaturis Novitates novas inducentibus – pod rozmaitymi tytułami i nazwami wprowadzających nowości; Inscijs et Inconsultis Palatinatibus – bez wiedzy i bez zasięgnięcia rady województw; intra Luctus, questus et gemitus – wśród żałoby, skarg i jęków; planctu, gemitu, tremitu implent omnia – płaczem, jękiem i drżeniem napełniają wszystko; tantorum enormitas Malorum et Calamitatum – ogrom tak wielkich nieszczęść i klęsk; Amor Patriae – miłość ojczyzny; cum Armis … uniti et bene armati – z bronią … zjednoczeni i dobrze uzbrojeni; Crudeli et despotica impositioni … non est Servile vulgus sed genus Incliti Mavortis et Clara Propago Lechi – okrutnemu i despotycznemu narzuceniu … (przeciwstawmy, że) nie jest czernią niewolniczą, lecz rodem sławnego Marsa i świetnym potomstwem Lecha; opponamus – przeciwstawmy; fidifragos – wiarołomnych; Cives Armati – obywatele zbrojni; pro Scuto et Clypeo – za tarczę i puklerz; ex indispensabili tuendae fidei et Libertatis necessitate – z nieodzownej konieczności obrony wiary i wolności; Woyska exotyczne – wojska obce; Corpus Woyska y Gremium Confoederatae Reipublicae – korpus wojska i grono skonfederowanej Rzeczypospolitej; cum militaribus Copiis – z siłami zbrojnymi; Invitantur – są zapraszani; cum Apparatu bellico – z rynsztunkiem wojennym; cum Signis Militaribus – ze znakami wojskowymi; Sepositis Omnibus impedimentis – odłożywszy wszelkie przeszkody; ad Aquilas Polonas – pod orły polskie; pod Animadwersyą Artykułów Woyskowych – pod karą artykułów wojskowych; P. N. K. (Pisarz Nadworny Koronny); Marszałek Z. W. K. (Związkowy Woysk Koronnych); in Scisura Papyrea Subimpressi – (pieczęć) wyciśnięta na nacięciu papieru; Post quarum … Ingrossationem Originale … rursus ad se recepit … et Cancellariam quietavit – po których wpisaniu oryginał ten sam podający znów odebrał i pokwitował urząd i kancelarię; Legi cum Actis – przeczytałem z aktami; Correxi – poprawiłem.

Uwagi historyczne: Drugi z wpisanych do ksiąg winnickich 11 IV 1768 uniwersałów konfederacji barskiej (por. akt 233 – uniwersał marszałka M. H. Krasińskiego). Wystawił go Józef Pułaski, pisarz nadworny koronny, starosta warecki, marszałek związku wojskowego (wojsk koronnych), kawaler orderu Krzyża Świętego (orderu założonego przez konfederatów). Data „Die Quarta Februarii” jest niezgodna z datą zawiązania konfederacji (29 II 1768) – być może błąd kopisty (zamiast „Martii”) lub odczyt niepewny. Uniwersał wzywa wojsko koronne (autoramentu polskiego i cudzoziemskiego) i wszystkich obywateli do przyłączenia się do związku, piętnuje porwanie senatorów i posłów z Warszawy, gwałty wojsk rosyjskich i posła rosyjskiego, narzucanie „nowości” na sejmie 1767–1768 bez zgody województw, łamanie traktatów oliwskiego, karłowickiego[?] i warszawskiego; wzywa ordynatów (Zamoyskiego, Myszkowskiego, ostrogskiego), generała wielkopolskiego, starostów i tenutariuszy do stawienia milicji i łanowych, kawalerów orderu Krzyża Świętego i oficerów do stawienia się pod groźbą artykułów wojskowych. Tytulatura Pułaskiego (dobra: Kostrach[?], Grabowie[?], Ślazowiach[?], Horbowie[?], Kadynowcach[?], Klembowie[?]; starostwa: kurozwęckie[?], krasnosieleckie, cieszanowskie[?], wichowskie[?], zielenieckie[?]) odczytana bardzo niepewnie. Kopista k. 188v powtarzał wyrazy (dittografie), które w transkrypcji częściowo zachowano. Kolacjonowali w Latyczowie: Łaczyński[?] i Czaykowski[?]. Odczyt częściowy – #PARTIAL.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

11kwietnia 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, Wiktor Marcenko[?], skarbnikowicz kijski[?], podał do akt ekstrakt z ksiąg grodu latyczowskiego, gdzie 30 marca 1768 r. Jan Tarnawski[?] oblatował uniwersał wydany w Barze („4 lutego” 1768) przez Józefa Pułaskiego, pisarza nadwornego koronnego, starostę wareckiego, marszałka związkowego wojsk koronnych, podpisany też przez sekretarza i konsyliarza Jacka Antoniego Rolę Kochańskiego. Uniwersał, skierowany do generałów, pułkowników, oficerów i całego wojska koronnego autoramentu polskiego i cudzoziemskiego, ogłasza, że rycerstwo polskie zawiązało związek na obronę wiary i wolności i „szabli polskiej w imię Boże dobywa”; Pułaski, obrany marszałkiem i zaprzysiężony, oddaje się wraz z wojskiem w opiekę Boga i Matki Bożej Królowej Polski. Uniwersał oskarża obce wojska rosyjskie i posła rosyjskiego o przemoc, zmianę formy rządu, łamanie praw, wolności i traktatów (oliwskiego, karłowickiego[?], warszawskiego), porwanie z Warszawy senatorów, hetmana i posłów i trzymanie ich w areszcie, przymuszanie do podpisywania szkodliwych projektów, krzywdy wyrządzane wojsku. Wzywa wszystkich obywateli Korony i Litwy, ordynatów (Zamoyskiego, Myszkowskiego, ostrogskiego), generała wielkopolskiego, starostów i tenutariuszy, kawalerów orderu Krzyża Świętego i wszystkich wojskowych do niezwłocznego stawienia się z wojskiem i rynsztunkiem „pod orły polskie” pod karą artykułów wojskowych; uniwersał ma być ogłaszany w grodach i parafiach.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 190 (skan 0191, strona prawa, od ok. 3/5)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis, Jedynastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi

4Winn. y Przedemną Janem Jedleckim Jnstygato-

5rem y Namiesnikiem Burgrab. Grod. Winn. Comparens Per-

6sonal. W. Jmć Pan Jan Bał Miedzwiecki ten Dekret Kondescen-

7syalny na Gruncie Dobr Wsi Sobolinice[?] Między Wiel.

8Jaroszyńskim

k. 190v (skan 0192, strona lewa)

1Jaroszyńskim P. W. z iedney a W. Krzewskim P. Z.

2z drugiey Strony nastąpiony ratt. Jntt. Contt. ad Act. praes.

3Castrensia Capit. Vinn. per Oblatam podał Tenoris Sequen-

4tis. Działo się na Gruncie Dobr Wsi Sobolinice[?] w Wwie Bra-

5cł. a Powiecie Winn. leżących w Chałupie pracowitego Luki[?]

6[...]ana poddanego tamecznego w Sobotę post Dominicam Jnvo-

7cavit Quadragesimalem Anno Domini Millesimo Septin-

8gentesimo Sexagesimo Octavo w Przytomności Urod. Mi-

9chała Skwirczyńskiego[?] Antoniego Pirohoskiego, Jana Si-

10dlitskiego[?], Bazylego Bieszadowskiego[?] y Jnnych Wielu Ludzi

11wiarygodnych Aktowi temu przytomnych tudzież Wo-

12źnego Jenł. Opatrznego Mikoły Horodnickiego[?] Urzę-

13dnego, Grod. Winn. Vicesgerencyalny z Rekwizycyi W. Zacharya-

14sza Jaroszyńskiego Podł. Winn. na Fundamencie Dekre-

15tu Trybunału Lwowskiego Między Sukcessorami Wiel.

16Michała Kalitynskiego Chorąż. Bracł. a tymże Wiel.

17Jaroszyńskim P. W. na Wwie Bracł. Dnia Pierwszego De-

18cembra, Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Szostego

19wypadłego, Którym co do osobliwego Aktoratu wspomnio-

20nych Sukcessorow W. Michała Kalitynskiego Chorąż. Bra-

21cł. przeciwko Wiel. Jaroszyńskiemu P. W. wprowadzo-

22nego Kondescensya na Grunt Dobr Wsi Sobolinice Sędziów

23Ziemskich Czyli Urzędow Grod. dla Obydwoch Stron

24w tymże Dekrecie wyrażonych na nay pierwszy Pro

25dz[ień] po niedzieli Laetare w Roku Tysiącznym Siedmset-

26nym Sześćdziesiątym Siodmym naznaczona iest dla

27Kalkulacyi zebranych Dochodow Dobr Wsi Sobolinice

28od Czasu Objęcia do czasu Ustąpienia W. Jaroszyńskiego

29wysłuchanie, do pewney Liczby przyprowadzenie y Za-

30płacenia Komu należyć będzie nakazanie, odszkodowania[?]

31lub Reparacyi tudzież zaborach Rzeczy Zboż Sian Dobyt-

32ków y o Jnnych wszelkich pretensyach Stron Jn-

33kwirowanie, Rzeczy Jakowey przy Ktorey Stronie pozo-

34stałe oddać nakazanie, Zapozwionie[?] Satysfakcye za-

35poprzedzaiący przelego[?] wyciągałaby potrzeba przy-

36szłego Wynalezienie y Stron we wszelkich Aktoratach

37zupełnie bez dopuszczenia appellacyi finalnie Roz-

38sądzenie y Decydowanie a Stronom na tejże Decyzyi

39poprzestanie y pod winą Banicyi Wieczney przed Są-

40dem Ziemskim Czyli Urzędem Grod. Lub Jedną Oso-

41bą Sądową od Strony na Stronie sprzeciwiaiącey się

42publikowaniu podległą postanowienie, iako to wszystko

43dostateczny tenże Dekret w sobie opiewa, tudzież na

44Fundamencie Limity na Gruncie tychże Dobr

k. 191 (skan 0192, strona prawa)

1Sobolinice w Poniedziałek po Nayświętszey Pannie Gromniczney

2Roku teraz idącego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego przez

3Urząd Swoy z Urzędem Grodzkim Latyczowskim na Dzień Dzi-

4sieyszy wyżey w Akcie wyrażony na Terminie Jdącym[?] z Limity

5we Srzodę nay pierwszą po Niedzieli Laetare Roku Tysiąc

6Siedmset Sześćdziesiąt Siodmego od Sądu Ziemskiego po

7Komorniczego[?] y Urzędu Grodzkiego Vicesgerencyalnego Zyto-

8mirskiego[?] wynikłey, przypadłym, Uczynioney na Grunt y

9Mieysce wzmiankowanych Dobr Sobolinice ziechawszy Juryzdykcyą

10Sądową Woźnemu Wyżey Zmiankowanemu Opatrznemu Myko-

11łaiowi Horodnickiemu obwołać kazał, a tak też w przytomno-

12ści Urod. Jchmć Panów przy Akcie specyfikowanych ufundo-

13wał, y one nie [...] dla zbliżaiącego się Zachodu Słońca

14ale też zachodzącego Swięta Niedzielnego tudzież dla nadzie-

15iechania[?] alterius Officialis przez Wiel. Jacka Krzewskiego

16Podst.[?] Zydaczewskiego[?] oświadczoney do Dnia Poniedziałkowego te-

17muż Woźnemu odwołać rozkazał, Na Dniu zaś Poniedział-

18kowym, to iest Dnia Dwudziestego Dziewiątego Miesiąca Lu-

19tego tegoż Roku, tenże Urząd Grodzki Winnicki Vicesgeren-

20cyalny ufundowaną Juryzdykcyą Swoią przez Woźnego Sądu

21Swego Apparytora wyżey wyrażonego reassumowawszy, Za

22przybyciem się Wiel. Jacka Krzewskiego Podst. Zydaczewskiego[?]

23pod Sąd y Decyzyą tegoż Urzędu Grod. Winn. Vicesgerencyal-

24nego z Strony Wiel. Jaroszyńskiego Podst. Winnickiego

25[...]ichatego, tenże Sam Urząd Stronom Komparycyą pisać

26naznaczył, Na którym Terminie Wiel. Jacek Krzewski

27Podst.[?] Zydaczewski[?] Powod y Pozwany Oczewisto, Wiel.

28Zacharyasz Jaroszyński Podstoli Winnicki Pozwany y Po-

29wod przez Wiel. Mikołaia Jaroszyńskiego Starostę Uszy-

30ckiego[?] Syna, postanowiwszy się Kontrowertowali, Których Kon-

31trowersyi Urząd Kondescensoryalny wysłuchawszy

32Zadosyć uczynienia Sentencyi przez Urząd Swoy z Urzędem Grod.

33Latyczowskim na przeszłym Terminie Kondescensyi wsza-

34dom[?] naznaczoney melioracyi Punktow podług Regestrow

35Relacyami Urzędow Kondescendencyalnych podpisanych tymże Stro-

36nom natychmiast nakazuie od Którey wypadłey od Urzę-

37du Kondescensoryalnego podanía Jnterrogatoriow Satysfakcyi

38lubo W. Jaroszyński z Regestru pretensyi przez W. Krze-

39szewskiego[?] położonego a przez Sąd Urzędu Kondescensoryalnego

40y Urząd Gr. Lat. na Terminie przeszłey Kondescensyi po Nie-

41dzieli po Nayświętszey Pannie Gromniczney Roku Teraź-

42nieyszego Między temiż Stronami agitowaney podpisane-

43go oczywiście dowodzi że do tegoż Regestru przypisywanie In-

44nym Atramentem niektóre pretensye znayduią się Folio Se-

45kundo Czterystu[?] Czterykow Jedynaście Wycięcie Lasu Zarąbiat[?] Ma-

46łą[?] y Syr Ziarecie[?] Trzydzieści po Sążni Cztery Faski wo-

47sku[?] Wybytego[?] Trzydzieści y Soli Maszalkow[?] Sto Dwadzie-

48ścia Pięć tudzież Liczby w Liniach przydawanie y popra-

k. 191v (skan 0193, strona lewa)

1wianie nay przód [...] względu Spalenia Chałup gdzie było Jedn-

2to pięć przez co uczyni pięć Tysięcy Siedmset potymi na

3przeciw Słów wycięcie Lasu gdzie tylko było Sześćdziesiąt

4Cztery teraz przydaną liczbę Trzydzieści Pięć Czyni Trzy[...]

5ście[?] Piećset Sześćdziesiąt Cztery, naprzeciwko Wiersza Ma-

6iącej[?] gdzie było Trzydzieści Sześć Zeraz z przydaną y poprawą

7Liczby Sto Pięćdziesiąt Sześć, naprzeciw Wiersza Kiedeli[?]

8Dwie było Zł. Sześć przydaną Dziewięć czyni Dziewięćdzie-

9siąt Sześć naprzeciw Wiersza reparacya była Dziewięćdzie-

10siąt przydano Jeden Czyni Sto Dziewięćdziesiąt naprzeciw

11Wiersza [...] było Sześć przydaną Jeden Czyni Szesnaście

12y w Jnnych mieyscach gdzie Dwa to Cztery gdzie Cyfra Osm

13albo Sześć a przeto w Liniach Liczby podskrobowanie y poma-

14zanie że Jednak W. Krzewski Judicialiter wyznaie Zatym

15niewie wszystkim y niedysponował tego robyc Oraz z Opi-

16sanych pretensyi przez Spalenia Chałup y Konopi na Stan[?]

17[...]anych[?] Datach z Lasem rozestanym do Jnterrogatoryow niewciąga

18y od tych promowowania odstępuie, Przeto Sąd Urzędu Kon-

19descensoryalnego te okoliczności tantisper suspendit a do kontynu-

20owania wypadłey Sentencyi względem Jnterogatoryow przy-

21stępuie Movit Magnificus Jaroszyński ad Judicia Tribunalitia

22Regni Leopoliensia non admissa uti a nullo gravamine Prote-

23statur Officium Reprotestatur. A ponieważ Strony obie

24dwie Sposobem Melioracyi Jnterrogatoria Opisać nakazane

25Spisane y Ręcznie Swemi podpisane z Regestrami Sądo-

26wo podały y Sobie wzaiem Komunikowały, Zadosyć uczynie-

27nie Sąd Urzędu Kondescensoryalnego też Strony Sentencyi tak na

28przeszłym Terminie Kondescensyi Jako y teraźnieyszym

29wypadłey uznaie, z Których Kommunikowanych przez

30Wiel. Krzewskiego Jnterrogatorium Lub Wiel. Jaroszyński

31cacluzionem[?] Punktów Dwoch et quidem Sub numero quarto

32względem dezolacyi Budynkow Dworskich y Chłopskich tudzież

33Sub numero Quinto względem Zboż w Ziarnie mniemaiąc że to do

34wszystkich Sukcessorow W. Kalitynskiego należy a Sprawa

35Respective resolvendarum transactionum do Trybunału Lwow-

36skiego odesłana Wnosi, że Jednak W. Krzewski co do Budyn-

37ków Dworskich dezolacyi probować oświadcza się Jż te w któ-

38rych nastąpiła ruina za Possessyi Jego Sobolinice własnym

39Sumptem pobudowana, ciałoże Zasiewy z Sprowadzonego z Jn-

40nych Dobr do Sobolinice zboża uprowadzone, y uczynio-

41ne z tey przyczyny do Regestru przez Sąd Urzędow Kondescen-

42soryalnych na Terminie przeszłey Kondescensyi dopu-

43szczone, przeto Sąd Urzędu Kondescensoryalnego doga-

44dzaiąc Sprawiedliwości eadem Puncta admittit. Movit

45Magnificus Jaroszyński ad Judicia Tribunalitia Leopoliensia

46non admissa Siquidem in Anteriori termino per Officia

k. 192 (skan 0193, strona prawa)

1Condescensorialia est Subscriptum in quo eadem Conti-

2nent pretensiones et inibidem Motu non est Jnterposita

3Protestatur Officium Reprotestatur. A tak tenże Urząd Konde-

4scensoryalny Responsoria Stronom podać y Swiadkow

5wprowadzać naznaczył a że do Jnterrogatoriow Responso-

6ria też Strony podały, y Swiadkow w równey Liczbie

7stawili Więc Sąd Urzędu do słuchania tychże Swiadkow

8na których się Strony Obydwie Sądownie zgromadziły

9y Regestra tychże Swiadkow podpisały przystąpił. Których

10przez Sąd Urzędu Kondescensoryalnego wysłucha-

11nych y expedyowanych też Strony do zaprzysiężenia

12na niezłomnym[?] powaniu[?] wprowadzonych Swiadkow o-

13bowiązał y do Promulgowania Roty Juramentu Wo-

14źnego Sądu Swego Apparytora przydał. Jakowy

15Jurament Strona Powodowa y pozwana W. Jacek Kru-

16szewski[?] P. Z. y pozwana Oraz y powodowa W. Zacharyasz Ja-

17roszyński P. W. flexis genibus ad Jmaginem Crucifixi Christi

18Domini positis duobus digitis wykonały, przeto Urząd Gr.

19Winn. Vicesgerencyalny do czytania tychże Jnkwizycyi przy-

20stąpił Który przeczytawszy y dobrze przez wszystkie Cyrkum-

21stancye zważywszy. Ponieważ Oczywiście y dowodnie po-

22kazuie się Jż przy odebraniu przez W. Jaroszyńskiego Podst. Winn.

23Dobr Wsi Sobolinice od Possessyi W. Jacka Krzewskiego P. Z. Mą-

24ki Zytney razowey pszenney y Hreczaney Korcy po Cztery

25Czwiertni[?] Trzy Starey miary Tyle rowsky[?] od teraźnieysze-

26go Korca pułtoraraza większey Jagieł Wanna y połowa

27Fasy Wszystkich na tę Miarę Czetwiertnikow[?] Osm Siemie-

28nia w beczce Czetwiertnikow Dwa, w Spiżarni a zaś na Gan-

29ku Sadeł Dwa Jedno Wielkie połeć Słoniny y pochrzebietna

30Słoniną w Sobie Maiące, Drugie mnieysze y Schabow

31pięć będące, z tey że gory zdięte Oraz Słoniny połci Czte-

32ry z Jnnego Mieysca wzięte do Spiżarni oddane znaydowa-

33ło się, dla Kozakow W. Jaroszyńskiego Urod. Nawrocki Szla-

34chcic od W. Jaroszyńskiego postanowiony Klucz od tey Spi-

35żarni Trzymaiący wyexpensował, a Wieprzów do bicia ukar-

36mionych przy młynie Dwa y przy Winnicy na brazie[?] Wieprzów

37Młodych Cztery Prosiąt Starszych pod świnkami nazwa-

38nych blisko po Roku Maiących Dwadzieścia Cztery, Prosiąt

39zaś małych Dwadzieścia na Gruncie Wsi Sobolinice znay-

40duiące się Kozacy przez W. Jaroszyńskiego do tey że Wsi Soboli-

41nice z prowadzeni w Wielu Mieyscach po Korzeniach Swi-

42nie[?] Częścią na swoim do pnyskiem[?] Częścią Zawiadowcom y rozka-

43zem Pana Brodzińskiego W. Jaroszyńskiego P. W. Pułkow-

44nika połkiwszy y przez Strzelanie pobiwszy powiedli, Nadto

45Smyki[?] Krowy w tym Czasie Zajażdżu[?] Łapali Miedaiącego[?] onych Łapać Srota[?]

46Harciu[?]stanu bili, Rożę[?] trawne Stalnicę[?] Taraban[?], Kulbakę z pasa-

47mi Stare przałki[?] y pas od Szaty[?], Żelazo y Łota[?] obdarszy

48Kłodek[?] dwie, Jedna od wozowni, druga od Szpichlerza ukradszy,

49Spisy z Kampfelami[?] w tymże Czasie na Gruncie będące

k. 192v (skan 0194, strona lewa)

1Zabrali, u Poiazdu W. Krzewskiego firanki, Skrzydła, pasy

2poobrzynali z Żelaza powydzierali, sworzeń wzięli, Octu niedo-

3konanego baryłę około Dziesięciu garcy w sobie maiącą, y Sal-

4tukadłami[?] w Sobie będącą wypotłukowali[?], Psa legawego na

5Zwiskiem[?] Hanaka[?] niechcącego chodzić na wodę Szkoliwszy[?]

6zabili, nadto ciż Kozacy czyniąc sobie w nowym Dwo-

7rze bespieczeństwo, chałupę o Dwoch Jzbach, Dworskiem

8Starym nazwaną, y Szopę w loszku przy niey wołow-

9nią, Stayen Dwie większą y mnieyszą, Szpichlerzyk, Szopę

10Oborkę, a przy nowym Dworze Stayńe[?] Szopę, y Dwa

11Chlewy, tudzież Chałup Chłopskich Osm Jnkluduiące się

12dnę[?] Szlacheckie w bliskości Dworu będących porozrzucali

13y drzewa co lepsze na obwarowanie się w około Dworu nowego

14sprowadzili, a resztę spalili, tudzież Konopi na Atandarach[?]

15przy Szopie będących kup Dwadzieścia y Siana Sterte Sążni

16Kosych Cztery niedaleko stoiące Jako też Skrzynkę od siodła,

17Sanie podkuwane Zapaliwszy Szopę podobnież spalili

18wasąg do obiiania Skura wiązać u niego Konie maiąc

19na Łodzi[?] Korzeń że szczętem popsuli, Santy[?] pałokonne

20z Gory w wodę nazwana Siniucha[?] wpchnęli, a Zboż

21Zyta Czetwierykow Trzy, Prosa Czetwierykow Cztery Kaszy

22Białey poobiiwanych od Kamienia picca pozostałych nu-

23mero Trzydzieści w Szpichlerzu po odebraniu od Gumienne-

24go W. Krzewskiego przez P. Brodzińskiego Kluczy było y

25niewiadomo gdzie się to podziało, Hreczki bowiem Gumien-

26ny przed odebraniem sobie Kluczy na Czasie Dworskiem

27Sobolinieckim P. Ogilbie[?] Podstarościemu W. Jaroszyńskiego

28własney W. Jacka Krzewskiego wydał, Lnu Kup Dzie-

29sięć na Ogrodzie rozestanego przeszłym Zaiazd Wsi Sobo-

30linice W. Krzewskiemu przepadło, także u W. Jaroszyń-

31skiego P. W. ptaszek Kamlotowy[?] futrem białym podszyty

32Kumoch[?] Skurzany od pościeli mający przez W. Krzew-

33skiego z przyczyny popsucia od W. Jaroszyńskiego do-

34tąd nieodebrane zostaie, nadto W. Jaroszyński wszedszy

35w Possessya Wsi Sobolinice, Zasiewy ozime y Jare

36przez Kreski[?] który tylko dzień Jeden y Prosa

37przez Samego W. Jacka Krzewskiego też Wieś Sobo-

38linice trzymaiącego obsiane niemniey Zboża

k. 193 (skan 0194, strona prawa)

1w toku Zyta Stert dwie, Pszenicy Sterte Jedne, Hreczki

2Sterte Jedne, y Drugiey Kawał nad trzy Sążnie Kosych,

3Grochu Sterte Jedne dobrze okrytych Zastał. A zaś

4W. Krzewski przyszedszy do Possessyi Wsi Sobolinice

5nietylko Zasiewy Ozime y Jare obsiane wszystkie o-

6grody Dwa rożnym warzywem Zasianych, y w nich

7Kapusty grząd Siedmdziesiąt w sobie maiący, pomi-

8dni[?] Sześćdziesiąt y trzy, ale też w toku Zboża nay

9przód swego Zbiornego[?] Zyta Stert Dwie Pszenicy

10Sterte, Hreczki Sterte Jedne, y Grochu Sterte, a zaś

11za Possessyi W. Jaroszyńskiego do toku zwiezionego

12Zyta Stert Pszenicy Sterte y Stożkow Dwa,

13Owsa Sterte Jedne, Jęczmienia Sterte Jedne si-

14militer pookrywane odebrał, y też Sterty powymłacać

15kazał, Przeto Sąd Urzędu Kondescensoryalnego atten-

16tis praemissis circumstantiis rozwiązuiąc Suspensę

17na przeszłym Terminie Kondescensyi przez Sąd

18swoy z Urzędem Grod. Latycz. uczynioną nay przód

19co do tychże pretendowaney przez W. Jacka Krzew-

20skiego całkowitey za Sterte Pszenicy, Hreczki Sterte

21y Sążni trzy Grochu Sterte, y Szkody w Dwoch

22Stertach będącey bonifikacyi lubo z tychże Jnkwizycyi

23dowodnie pokazuie się Że W. Jaroszyński przy ode-

24braniu Wsi Sobolinice w Possessya Swoią pozo-

25stałego w toku Zboża W. Jackowi Krzewskiemu wy-

26młacać niebronił y też Sterty okrywać Dyspozytor-

27om Swoim mocno przykazywał, y ciż Dyspozyto-

28rowie Jako to Ogilba Zatorski y Biesiadow-

29ski okrywali, y W. Krzewski nietylko Swoie wła-

30sne należycie pookrywane ale y Jnne przychodząc

31do Possessyi Wsi Sobolinice zastał y odebrał,

32Zastane wymłócić kazał, y Jednak w tychże Ster-

33tach zgniłość Zboża za Groszku Steraty[?] że wszy-

34stkie Zgniłe przez też Jnkwizycye pokazuie

k. 193v (skan 0195, strona lewa)

1się przeto Sąd Urzędu Kondescensoryalnego attenta w tey

2mierze Mści[?] Jaroszyński odebrania Wsi Sobolinice o Za-

3siane Jn compensationem omissi Damni Summa dla W.

4Krzewskiego ea moderamine Judicii Zł. Polsk. Dwieście

5constituitur Movit Magnificus Jaroszyński ad Judicia Tri-

6bunalitia Leopoliensia non admissa Protestatur, Offi-

7cium reprotestatur co zaś przynależy rozebrania bu-

8dynków y popalenia lubo W. Krzewski nietylko na prze-

9szłym Terminie Kondescensyi, ale y teraźnieyszym

10allegował, iż własnym Sumptem też budynki, Starte[?]

11Possessione W. Jaroszyńskiego przez Ludzi po-

12rzucane erygował, dla tego Sąd Kondescensoryalny

13ten punkt między pretensyami W. Krzewskiego pomie-

14ścić dopuścił, lecz że z tych Samych Jnkwizycyi Jawnie

15pokazuie się Że Chałupa z dwiema Jzbami Dworem Sta-

16rym nazwana z obudowaniem przy niem będącym nie za Pos-

17sessyi W. Jacka Krzewskiego budowana lecz dawniey za

18possessyi częścią W. Kalitynskiego Chorąż. Bracł. y

19Oyca WW. Krzewskich częścią za Possessyi W. Kali-

20tynskiey Chorążyney Bracł. uczynione Jako też Cha-

21łupy Chłopskie Poddanych Sobolinieckich własne daw-

22ne których W. Jaroszyński Starte sui Possessione Drze-

23wo na podobnez Chałupy za pańszczyznę wozić kazał

24y też W. Krzewski przychodząc ad Possessionem Wsi

25Sobolinice Już pobudowane Zastał singulariter tylko

26zastaną przy Nowym Dworze rozebraną y Szopę na Bu-

27dzo[?] z Dwoima Chlewami przez W. Krzewskiego P. Z. allegata

28pretendi[?] za pańszczyznę lub nayętego Cieśli albo maiąc

29Sobie Drzewo na Gruncie Sprawione bonificatio, przeto Sąd

30Urzędu Kondescensoryalnego Attentis Jnter Consuccesso-

31res Mgcum Krzewski et Mgcum Jaroszyński Jnitis Transactionibus

32pro resolutione quorum Sprawa do Trybunału odesła-

33na niemodi praesentowac[?] Wiel. Krzewskiego od W. Jaroszyńskie-

34go tantisper tak że przerzeczone rozebranie y popalenie

35Chałup ciałoże Loch przy Nowym Dworze niewiedzieć z Ja-

36kiey przyczyny pocysi[?] zamięty Oraz Loch przy starym

37Budynku za Possessyi Oyca W. Krzewskiego wyrznięty

k. 194 (skan 0195, strona prawa)

1bonifikacyi uznaie Co zaś do położonego w Regestrze

2pretensyi w Ziarnie Zboża y zarnego[?] Ceny przez W. Krze-

3wskiego zapłacenia pretendowaney ponieważ też na

4zasiew tak Ozimy Jako y Jary poszło, a z tychże Jnkwi-

5zycyi pokazuie się że W. Krzewski odbieraiąc Wieś

6Sobolinice od Wiel. Jaroszyńskiego z Zasiewami tak

7Ozimemi Jako y Jarami Jnkluduiąc do nich Hreczki

8Hreczki y Proso przez W. Jaroszyńskiego nie zastały

9tę Wieś Sobolinice odebrał że Jednak mnieyszość

10niczaka[?] w odebranych przez Wiel. Krzewskiego od W. Ja-

11roszyńskiego zasiewach temi Jnkwizycyami probuie się

12przeto eandem pretensionem Jnferiori loco Compensan-

13dam declarat. Co się zaś tycze dalszych W. Krzewskie-

14go pretensyi lubo W. Jaroszyński na niektóre

15pretensye w Regestrze W. Krzewskiego pod czas Tra-

16dycyi Dobr Wsi Sobolinice w Roku Tysiąc Siedmset

17Sześćdziesiątym Trzecim Feria Secunda post Dominicam

18Exaudi per Sui Servientem inexistentiam Circa prae-

19missam Traditionem niektórych Rzeczy Jako quotitas

20Czetwierykow Mąki w Spiżarni Wieprzow przy

21młynie y winnicy Słoniny Połci Czterech Schabowna[?]

22Querce a Regestrum Rzeczy Dnia Dwudziestego Pierwszego

23Junij Roku Tegoż przy wyprawieniu Owych do Win-

24nicy Spisanym Ręką Ur. Antoniego Leonowicza też Rze-

25czy Spisanym, Ręką Ur. Kowalskiego y Gromadzkich Ludzi od-

26[powtórzenie wyrazów przez kopistę]

27W. Jaroszyńskiego odbieraiącego podpisanym, że Swo-

28ich[?] Kulbaki y Bydła nierogatego Sztuk Czternaście

29oddane, niemniey Regestrum Rzeczy Dnia Dwudziestego

30Trzeciego Septembris Tegoż Roku Ręką Jchmć Panow Ko-

31walskiego y Michała Uchackiego[?] Strony W. Jaroszyńskiego

32do ułatwienia Pretensyi względem Rzeczy przez W.

33Krzewskiego Jusz[?] pretendowanych że proszonego Przy-

34iaciela itidem spisanym Jż tylko o Trzy połcie Słoni-

35ny W. Krzewski w owym Czasie y Wieprzow Dwa mię-

36dzy Jnnemi rzeczami z W. Jaroszyńskiego upominał

37się w Sądzie Kondescensoryalnym dowodzi że Jednak wypro-

38wadzonemi Jnkwizycyami dowodzie quotitas exscri-

39ptis Mąk[?] Wieprzow Słoniny nieoddanych podsvin-

40ków y prosiąt przez Kozaków W. Jaroszyńskiego poku-

41tych powiedzionych iako Jnnych rzeczy niepooddawa-

42nych wyprobowana iest przeto Sąd Urzędu Kondescen-

43soryalnego exclusis ex ijsdem pretensionibus per Mgcum

44Krzewski porrectis quantitate za Jagieł Czetwierykow

45trzy z Fasy W. Krzewskiemu iakoż z Jnkwizycyi po-

46kazało przez Wiel. Jaroszyńskiego z Jnnemi Jagłami

k. 194v (skan 0196, strona lewa)

1y Odcem[?] oddanych nec non quantitate posita nec ex-

2pensa prawnie atque quantitate za Konie para iako Jn-

3kwizycyami utkam[?] z przyczyny W. Jaroszyńskie-

4go zdechły niedowiedzionych, reliquis in Solutio

5admissis do postanowienia Kwoty za też rzeczy ex amo-

6deraminis przystąpił Za mąki Zytney Czetwierykow

7trzy Zł. Sto[?] tych Osmnaście Za Mąki Hreczaney Czetwiery-

8kow trzy Zł. Dziewięć, za Pszenney[?] Czetwierykow Trzy

9Zł. Dwanaście za Jagieł w Wannie y Fasie będących

10Czetwierykow Osm Zł. Czterdzieści Osm za Siemie-

11nia Konopnego Czetwierykow Dwa Zł. Dwanaście

12za Hreczki z Szpichlerza do Siewu wziętey Czetwiery-

13kow pięć Zł. Piętnaście za Skrzynkę do Siodła Kon-

14trawoną[?] Stalnice y Taraban Zł. Dwanaście za Kul-

15baki z pasami Zł. Dziesięć za Sprzączki od Sorowi[?]

16pas y Koło Zł. Dziesięć za Wasąg y Sanie Zł. Piętnaście

17za Sadeł Dwie za sadeł dwa y Schaby Zł. Piętnaście, Za

18Wieprzow Karmnych przy młynie dwa, Zł. Dwadzieścia

19Cztery Za Wieprzow Karmnych koło winnicy Cztery

20Zł. Trzydzieści y Dwa Za Kaczek Starych Dwa-

21dzieścia Cztery Zł. Osm, Za Jndykow Starych Sze-

22snaście Zł. Dwadzieścia Cztery, Za Kur Starych Dwa-

23dzieścia Osm Zł. Siedm y groszy czternaście Za podsvin-

24kow Dwadzieścia Cztery y prosiąt Dwadzieścia Zł. Czterdzieści Dzie-

25więć y groszy Dziesięć, za Konopi na Atandarach Kop Dwadzieścia

26y Lnu Kup Dziesięć Zł. Siedmdziesiąt Za Siana Sążni cztery Zł.

27Czterdzieści Osm, za płaszcz Kamlotowy z futrem Zł. Pięćdziesiąt

28y Cztery, za Kumok Skurzany na pościel Zł. Osmnaście Za Magiel

29Zł. Dwadzieścia Cztery Za Kłodek dwie Zł. Cztery za popsucie

30poiazdu Zł. Pięćdziesiąt Za Sworzeń Żelazny Zł. Dwa Za Octu

31Baryłę Zł. trzy Za Słoniny połci cztery Zł. Dwadzieścia Cztery

32Za Spisy Zł. Pięć, za Prosa Czetwierykow cztery Zł. Osm, za Kury

33Dworskie alias nasiadki y Jayca Zł. Dziesięć za Sol Zł. trzy, za

34Psa legawego Zł. Trzydzieści Sześć, za Flasze[?] polewanych Trzy-

35dzieści Zł. Sześć, a tak tym sposobem postanowiwszy ce-

36ny rzeczy admissibili Mgco Hiacintho Krzewski ad comprobationem

37Juratoriam adinvenit na tę rotę iako Summa Sześćset Dzie-

38więćdziesiąt Siedm Zł. y groszy Dwadzieścia Cztery Pol. za

39rzeczy rożne y Summę Zł. Pol. Dwieście za Szkody w Ster-

40tach przez Sąd wynaleziona Sprawiedliwie mi od Wiel. Jaroszyń-

41skiego należy Deo ipsum et Passione Jesu Christi adjuvante

42et addit Ministerialis ad pronunciandam Juramenti Rotham

k. 195 (skan 0196, strona prawa)

1post quod in attendentia Mci Zachariae Jaroszyński per Mcum

2Krzewski praestitum Sąd Urzędu Kondescensoryalny nakazuie aby

3Wiel. Jaroszyński Podstoli Winn. Summę wyżey wyrażoną Jura-

4mentem ewinkowaną[?] Oraz złączoną Osmset Dziewięćdzie-

5siąt y Siedm Zł. groszy Dwadzieścia Cztery Pol. od tąd

6w niedziel Sześć to iest Dnia Szostego Kwietnia do Rąk

7y za kwitem Wiel. Jacka Krzewskiego lub Jego Specyalnego

8Plenipotenta zapłacił, a to pod winą Banicyi wieczney

9illo in Termino in casu Contraventionis circa manifesta-

10tionem publikowaniu podległey. Movit Mcus Jaroszyński ad Ju-

11dicia Tribunalitia non admissa protestatur Officium Reprotesta-

12tur Co na ostatek przynależy aktoratu Wiel. Jaroszyńskiego

13przeciwko Wiel. Jackowi Krzewskiemu względem Zabranego w Ster-

14tach Kopach y naspnie[?] Zboża tudzież Sian, Ponieważ Sądowi

15Kondesc. z tychże Jnkwizycyi pokazuie się Jż Wiel. Krzewski

16do Possessyi Wsi Sobolinice przychodząc Zboża w Toku nie

17tylko Swoie dawney Krescencyi ale y stante Possessione

18Wiel. Jaroszyńskiego Podstol. Winn. do tegoż Toku zwiezio-

19ne iako to Zyta Stoszek pszenicy Sterte y Stożkow Dwa

20Owsa, Sterte, Jęczmienia, Sterte Zabrał co etiam

21z Tradycyi Dobr Wsi Sobolinice in Rem W. Jacka

22Krzewskiego nastąpioney iest wyrażono, iako też

23Siana Sążni Kosych Pięćdziesiąt y Kopic Dwieście Osmdziesiąt y Trzy

24przez Gromady Szczyrmianską[?] Dzwoniską[?] y Jnn. zrobionego dla te-

25go ponieważ Wiel. Jaroszyński za Kalkulacyą Dobr Wsi Sobolinice

26Summę Dziesięć Tysięcy Sześćset Siedmdziesiąt Zł. y groszy Osm

27Pol. z Konsukcessorami Wiel. Krzewskiego przy zawartym Kon-

28trakcie postanowił, a prowent[?] Ktorey by Summę za Kalkulacyą po-

29stanowioną mógł Kompensować w części zostałey przez zabrane

30Zboża y Siana przy Wiel. Krzewskim więc Sąd Urzędu Kondescen-

31nsyalny cuiq. injuria tak za zabrane w Stertach Zboże y Siana

32absoluta compensatione superius declarata niedosianych Zasiewow

33in Ea quantitate iako Wiel. Jaroszyński odbieraiąc Possessyą Wsi

34Sobolinice zastał z pomiarkowania Sądowego praescindendo Jura-

35mentum Summę dla Wiel. Jaroszyńskiego Zł. Pol. Siedmset

36postanawia y onę ex Summa per calculo ex Bonis Sobolinice nunc

37per Contractum constituta sive in post post resolutionem

38in Judicio Tribunalitio Ejusdem Contractus per Eodem Calculo

k. 195v (skan 0197, strona lewa, do ok. 2/3)

1Constituenda Sibi Compensandam praecommittit Mo-

2vit Mcus Jaroszyński ad Judicia Tribunalitia non

3admissa protestatur Officium Reprotestatur. Preten-

4sye zaś w Regestrze W. Jaroszyńskiego położo-

5nej pretendowaney Bonifikacyi Zboż na pola-

6ch Kopach y napsuie[?] przez W. Krzewskiego przy o-

7debraniu Wsi Sobolinice od W. Jaroszyńskiego

8go[?] zabranych Jako też sposobow Ozimowe-

9go[?] W. Krzewski zasiewu Zasiewy wyżey wyrażone

10zabrał tak Sąd Urzędu Kondescens. attentis et hoc

11in puncto Jnquisitionibus że W. Krzewski

12ma należyte przyczyny Ostrożności tyczey się[?]

13uczynioney przez Sąd Urzędu Kondescens. wyżey uczy-

14nioney względem przypisu pretensyi do Rege-

15stru W. Krzewskiego Sąd Urzędu Kondescenso-

16ryalnego pretensyę tę attento ab Jllustri Mco

17Krzewski recessu Consideratoq. allegatione że bez

18iego wiadomości przypisanie stało się et nullis

19deklarowanie respectu zaś eiusmodi quamquam et ubi

20de jure venerit W. Jaroszyńskiemu Viam agen-

21di Si voluerit Oznacza. U tego Dekretu podpis

22ręki przy pieczęci Jedney na Laku Czerwonym

23wyciśnioney cum uno Paragrapho w te słowa

24Franciszek Borgiasz na Biedrzychu Biedrzycki

25Wicesgerent[?] Grod. Winn. cum paragrapho mppria

26Który to Dekret iak się w sobie ma Słowo w sło-

27wo do Xiąg ninieyszych Grodzkich Winn. iest zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Dekret Kondescensyalny – dekret wydany na gruncie (podczas zjazdu sądu na miejsce sporu, condescensio); ratt. Jntt. Contt. – z racji intytulacji kontraktów; w Sobotę post Dominicam Invocavit Quadragesimalem – w sobotę po niedzieli Invocavit (1768 – 27 lutego); Urząd Grod. Winn. Vicesgerencyalny – urząd grodzki winnicki sprawowany przez wicesgerenta (zastępcę starosty); Aktorat – powództwo; Kalkulacya – rachunek dochodów; Jnkwirowanie – badanie; pod winą Banicyi Wieczney – pod karą banicji wieczystej; Limita – odroczenie terminu; alterius Officialis – drugiego urzędnika (sędziego); reassumowawszy – wznowiwszy; Komparycya – pismo stawiennictwa; Kontrowertowali – spierali się; Jnterrogatoria – pytania dla świadków; Responsoria – odpowiedzi (kontrpytania); Jnkwizycye – zeznania świadków (śledztwo); tantisper suspendit – tymczasem zawiesza; Movit Magnificus Jaroszyński ad Judicia Tribunalitia Regni Leopoliensia non admissa – wielmożny Jaroszyński wniósł (apelację) do sądów trybunalskich koronnych lwowskich, niedopuszczoną; uti a nullo gravamine – jako od żadnego obciążenia (bezpodstawną); Protestatur, Officium Reprotestatur – (strona) protestuje, urząd reprotestuje; Satisfaciendo Sententiae – czyniąc zadość wyrokowi; flexis genibus ad Imaginem Crucifixi Christi Domini positis duobus digitis – na klęczkach, przed wizerunkiem Ukrzyżowanego Chrystusa Pana, z położonymi dwoma palcami (forma przysięgi); attentis praemissis circumstantiis – zważywszy powyższe okoliczności; in compensationem omissi Damni – jako odszkodowanie za pominiętą szkodę; ea moderamine Judicii – według umiarkowania sądu; constituitur – ustanawia się; stante Possessione – w czasie posiadania; Jnferiori loco Compensandam declarat – orzeka, że ma być skompensowana niżej (w dalszej części); per Sui Servientem inexistentiam – z powodu nieobecności swego sługi; Exaudi – niedziela Exaudi (szósta po Wielkanocy); exclusis ex iisdem pretensionibus … porrectis quantitate – wyłączywszy z tychże pretensji wniesionych … ilość; admissibili Magnifico Hyacintho Krzewski ad comprobationem Juratoriam adinvenit – dopuszczonemu wielmożnemu Jackowi Krzewskiemu nakazał dowód przysięgą; Deo ipsum et Passione Jesu Christi adjuvante – tak mi dopomóż Bóg i Męka Jezusa Chrystusa; addit Ministerialis ad pronunciandam Juramenti Rotham – przydaje woźnego do wypowiedzenia roty przysięgi; post quod in attendentia … praestitum – po czym, zważywszy na złożoną przez … (przysięgę); in casu Contraventionis circa manifestationem publikowaniu podległey – w razie sprzeciwu (niewykonania) podlegającej ogłoszeniu przy manifestacji; cuique injuria – (z uwagi na) krzywdę każdego; absoluta compensatione superius declarata – po dokonaniu kompensaty wyżej orzeczonej; praescindendo Juramentum – pomijając przysięgę; ex Summa per calculum ex Bonis Sobolinice nunc per Contractum constituta sive in post post resolutionem in Judicio Tribunalitio Ejusdem Contractus per Eodem Calculo constituenda Sibi Compensandam praecommittit – poleca skompensować sobie z sumy ustalonej obecnie kontraktem za rachunek z dóbr Sobolinice lub mającej być ustaloną po rozstrzygnięciu tegoż kontraktu w sądzie trybunalskim; Viam agendi si voluerit – drogę dochodzenia (zachowuje), jeśli zechce; cum uno Paragrapho – z jednym parafem; mppria (manu propria) – własnoręcznie; Wicesgerent – zastępca starosty grodowego.

Uwagi: Bardzo długi dekret w sprawie rozliczeń za posiadanie wsi Sobolinice (woj. bracławskie, pow. winnicki) między Zachariaszem Jaroszyńskim, podstolim winnickim (reprezentowanym przez syna Mikołaja, starostę uszyckiego[?]), a Jackiem Krzewskim, podstolim żydaczowskim[?] (odczyt nazwiska początkowo jako „Kruszewski”, potem pewnie „Krzewski”). Podstawą był dekret Trybunału Lwowskiego z 1 XII 1766 w sprawie między sukcesorami Michała Kalityńskiego, chorążego bracławskiego, a Jaroszyńskim, nakazujący kondescensję (zjazd sądu na grunt) w celu rozliczenia dochodów, szkód, zaborów zboża, siana i dobytku. Pierwszy termin kondescensji odbył się z urzędem grodzkim latyczowskim (po Gromnicznej 1768), dalszy – z urzędem grodzkim winnickim (wicesgerencyjnym) 27–29 II 1768 w chałupie poddanego we wsi Sobolinice, z woźnym Mikołajem Horodnickim[?]. Po przesłuchaniu świadków obu stron i przysiędze stron sąd uznał m.in., że przy zajeździe Kozacy Jaroszyńskiego (pod komendą pułkownika Brodzińskiego[?]) zabrali i zniszczyli liczne rzeczy (zapasy mąki, jagieł, słoniny, wieprze, drób, uprząż, powóz, psa legawego), porozrzucali i spalili budynki dworskie i chałupy chłopskie; spisano szczegółową wycenę (łącznie 697 zł 24 gr za rzeczy i 200 zł za szkody w stertach). Nakazano Jaroszyńskiemu zapłacić Krzewskiemu 897 zł 24 gr w ciągu sześciu niedziel (do 6 IV 1768) pod karą banicji; Jaroszyńskiemu z kolei przyznano 700 zł za zabrane przez Krzewskiego zboża i siana, do kompensaty z sumy 10 670 zł 8 gr ustalonej kontraktem za dobra Sobolinice. Apelacje Jaroszyńskiego do Trybunału Lwowskiego nie zostały dopuszczone. Dekret podpisał Franciszek Borgiasz na Biedrzychu Biedrzycki, wicesgerent grodzki winnicki. W wielu miejscach (zwłaszcza listy rzeczy i liczb na k. 191–193) odczyt niepewny; kopista kilkakrotnie powtarzał słowa. Akt wniósł Jan Bał Miedzwiecki (jako oblatariusz). Wymienieni świadkowie aktu: Michał Skwirczyński[?], Antoni Pirohoski (por. akty 229–230), Jan Sidlitski[?], Bazyli Bieszadowski[?]; dyspozytorzy Jaroszyńskiego: Ogilba (podstarości), Zatorski, Biesiadowski; Nawrocki, szlachcic; Antoni Leonowicz, Kowalski, Michał Uchacki[?].

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

11kwietnia 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, Jan Bał Miedzwiecki podał do akt dekret kondescensyjny wydany na gruncie wsi Sobolinice (woj. bracławskie, pow. winnicki) w dniach 27–29 lutego 1768 r. przez urząd grodzki winnicki wicesgerencyjny w sporze między Zachariaszem Jaroszyńskim, podstolim winnickim, a Jackiem Krzewskim, podstolim żydaczowskim[?]. Na mocy dekretu Trybunału Lwowskiego z 1 grudnia 1766 r. (sprawa sukcesorów Michała Kalityńskiego, chorążego bracławskiego, z Jaroszyńskim) sąd miał rozliczyć dochody ze wsi od objęcia do ustąpienia przez Jaroszyńskiego, szkody, zabory zboża, siana i dobytku. Po przedstawieniu rejestrów pretensji, pytań i odpowiedzi, przesłuchaniu świadków i przysięgach stron sąd ustalił, że Kozacy Jaroszyńskiego podczas zajazdu zabrali i zniszczyli zapasy, dobytek, sprzęty i powóz, porozrzucali i spalili budynki dworskie i chałupy, a sam Jaroszyński zabrał część zboża; wycenił szkody Krzewskiego na 697 zł 24 gr oraz 200 zł za szkody w stertach i nakazał Jaroszyńskiemu zapłacić 897 zł 24 gr do 6 kwietnia 1768 r. pod karą banicji wieczystej. Zarazem przyznał Jaroszyńskiemu 700 zł za zboża i siana zabrane przez Krzewskiego, do kompensaty z sumy 10 670 zł 8 gr ustalonej kontraktem za Sobolinice, a część pretensji (dopisaną do rejestru innym atramentem) uchylił, zostawiając Jaroszyńskiemu drogę prawną. Apelacje Jaroszyńskiego do Trybunału nie zostały dopuszczone. Dekret podpisał wicesgerent grodzki winnicki Franciszek Borgiasz Biedrzycki.

Transkrypcja

k. 195v (skan 0197, strona lewa, od ok. 2/3)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis Jedynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn.

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namie-

5snikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Stanowszy Oczewisto

6Woźny Jenł. Wwa Bracł. y Jnnych Opatrzny Bazyli Cho-

7micki[?] w Moc wierney Rel. Swoiey dobrowolnie zeznał Jż On

8Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego Dnia Drugie-

9go Kwietnia na Affektacyą y Prawną Rekwizycyą Ur.

10Woyciecha Jagiełłowicza Maiąc przy Sobie Strony Szlachty

11Ludzi Wiary godnych Ur. Jchmć Panow Woyciecha

k. 196 (skan 0197, strona prawa, górne ok. 2/5)

1Fabianskiego y Marcina Laskowskiego dla większego

2Swiadectwa Sobie do tego Aktu użytych był w Dobrach

3Wsi Witawie na Części Ur. Kosałkich[?] Dziedziczney

4gdzie będąc tegoż Ur. Rekwirenta vigore Kontraktu

5Trzyletniego Zastawnego Między Ur. Rekwirentem

6z iedney a Ur. Stefanem y Anną z Pawszyńskich[?]

7Kosałkiemi[?] z Drugiey Strony w Dobrach tychże Wi-

8tawie w Woiewodztwie Bracł. leżących Dnia Drugiego

9Kwietnia Roku teraźnieyszego Spisanego w też Dobra

10wyż rzeczoney Części Wsi Witawy z całą połową Gruntow

11Sianożęci Oraz z Poddanemi Ciągłemi y pieszemi Jch

12powinnościami Daniami Dańinami z Dworskiem Ogro-

13dami y wszelkiemi należytościami tak iako te Dobra Czę-

14ści Wsi Witawy z dawnych czasow w Swoich metach mie-

15li y teraz maią Jntromitował w realną Aktualną Spo-

16koyną Trzyletnią Zastawną podał y postąpił nemi-

17ne impugnante ac Contradicente Possessyą w czym Szla-

18chtą Sobie przytomną oświadczywszy się z tamtąd powro-

19cił y tu do Acta przybywszy przedemną Urzędem praw-

20dziwey Jntromissyi zeznał Rel. Woźny nieumieiący

21pisać Krzyż S. kładnie Bazyli Chomicki[?] +

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Jntromissya – wprowadzenie w posiadanie; Kontr.[akt] Zastawny – kontrakt zastawny; Woźny Jenł.[eralny] Wwa Bracł. – woźny generalny województwa bracławskiego; Rel.[acya] – relacja; Affektacya y Prawna Rekwizycya – żądanie i prawne wezwanie; vigore Kontraktu Trzyletniego Zastawnego – na mocy trzyletniego kontraktu zastawnego; Daniny – daniny w naturze; nemine impugnante ac contradicente – nikt się nie sprzeciwiał ani nie zaprzeczał; w Swoich metach – w swoich granicach.

Uwagi: Kontrakt zastawny spisano 2 IV 1768, tego samego dnia nastąpiła intromisja. Nazwiska Kosałka[?] (Kosałkich/Kosałkiemi), Pawszyńska[?] i Chomicki[?] odczytane niepewnie; tytuł marginalny („W[…]go Kontr. Zastawny”) nieczytelny w części.

Streszczenie

11kwietnia 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Bazyli Chomicki[?] zeznał, że 2 kwietnia 1768 r., na żądanie Wojciecha Jagiełłowicza, w obecności szlachty Wojciecha Fabiańskiego i Marcina Laskowskiego, był w dziedzicznej części wsi Witawa (woj. bracławskie) należącej do Stefana i Anny z Pawszyńskich[?] Kosałków[?] i na mocy trzyletniego kontraktu zastawnego, spisanego tego samego dnia, wprowadził Jagiełłowicza w realne, spokojne, trzyletnie zastawne posiadanie tej części wsi z połową gruntów i sianożęci, poddanymi ciągłymi i pieszymi, ich powinnościami i daninami, dworkiem, ogrodami i wszystkimi przynależnościami w dawnych granicach – bez sprzeciwu. Woźny postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 196 (skan 0197, strona prawa, od ok. 2/5)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis Szesnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzk. Winn.

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesni-

5kiem Burgrabstwa Grodzkiem Winn. Stanowszy Oczewisto

6Woźny Jenł. Wwa Bracł. y Jnn. Opatrzny Jan Zawrocki[?]

7Który in vim Suae verae ac fidelis Rel. palam publice libe-

8req. ac per expressum recognovit Jż On Roku Tysiąc Siedm-

9set Sześćdziesiąt Osmego Dnia Czternastego Miesiąca Kwie-

10tnia na Affektacyą y Prawną Rekwizycyą W. Jmć Pana Sta-

11nisława Wroblewskiego Miecz. Winn.[?] Maiąc przy Sobie Stro-

12nie Szlachty Ludzi Wiarygodnych Ur. Jchmć Panow Anto-

13niego Zmijowskiego y tegoż Jmienia Hryńkiewicza[?] był

14w Dobrach Mieście Pohrebyszczach, gdzie będąc Vigore Kon-

15traktu Arędownego Trzyletniego pomienione Dobra Mia-

16sto Pohrebyszcze z Przedmieściami y Wsiami Starościńska-

17mi y Jwankami[?] Onych Poddanemi Ciągłemi y Pieszemi

18Jako też wszelkiemi Powinnościami Daniami, Daninami

19Czynszami robociznami Arędo Karczemną Browarami

20Karczemnemi, Budynkami, Młynami Arędą Karczemną

21Młynkami Stawami, Stawkami Sadzawkami Po-

22lami, Rolami, Stepami, y wszelkiemi do tych Dobr należyto-

23ściami y przynależytościami pożytkami y Onych Dochodami

24z gołą[?] iako te Dobra w Swoich metach y Granicach z dawna zo-

k. 196v (skan 0198, strona lewa, górne ok. 1/4)

1stawały y teraz zostaią nemine impugnante ac Contradi-

2cente Wiel. Rekwirentowi w spokoyną y Aktualną Trzy-

3letnią Arędowną Podał y postąpił Possessyą Połtory Obwo-

4łaniey[?] Poddanych do Gromady zwoławszy O nowym Pos-

5sessorze oznaymił y na Powinności wszelkie Onymże

6Possessorze odbywać pocieli[?] wszym Woźny

7roskazał, Który cnamum[?] odbywać pocieli wszym Woźny

8Szlachtą Sobie przytomną oświadczywszy się przedemną

9Urzędem prawdziwey Jntromissyi Swoiey uczynił y zeznał

10Relacyą De quo praesens Ejusdem Ministerialis Rel. Ministerialis qui supra igna-

11rus Scribendi Crucem Stam posuit +

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Jntromissya – wprowadzenie w posiadanie; M. W.[?] (Miecznik Winnicki?) – tytuł odczytany niepewnie; in vim Suae verae ac fidelis Relationis palam publice libereque ac per expressum recognovit – tytułem swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie, swobodnie i wyraźnie zeznał; Affektacya y Prawna Rekwizycya – żądanie i prawne wezwanie; Vigore Kontraktu Arędownego Trzyletniego – na mocy trzyletniego kontraktu arendownego; Aręda Karczemna – arenda karczemna (prawo propinacji); nemine impugnante ac contradicente – nikt się nie sprzeciwiał; De quo praesens Ejusdem Ministerialis Relatio – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; Ministerialis qui supra ignarus Scribendi Crucem Sanctam posuit – wyżej wymieniony woźny, nie umiejąc pisać, postawił znak Krzyża Świętego.

Uwagi: Pohrebyszcze – miasto w woj. bracławskim (por. akt 218 – arenda Pohrebyszcz dla Dewiczów[?]); tu trzyletnia arenda dla Stanisława Wróblewskiego. Właściciel/wydzierżawiający w akcie nie wymieniony. Nazwiska woźnego (Zawrocki[?]) i świadka („tegoż Jmienia Hryńkiewicza[?]”, tzn. Antoniego Hryńkiewicza) oraz tytuł Wróblewskiego („Miecz. Winn.”) odczytane niepewnie. Kopista powtórzył część zdania w k. 196v (dittografia).

Streszczenie

16kwietnia 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, woźny generalny Jan Zawrocki[?] zeznał, że 14 kwietnia 1768 r., na żądanie Stanisława Wróblewskiego, miecznika winnickiego[?], w obecności szlachty Antoniego Żmijowskiego i Antoniego Hryńkiewicza[?], był w mieście Pohrebyszcze i na mocy trzyletniego kontraktu arendownego wprowadził Wróblewskiego w spokojne i aktualne trzyletnie posiadanie arendowne miasta Pohrebyszcze z przedmieściami i wsiami starościńskimi[?], z poddanymi ciągłymi i pieszymi, wszelkimi powinnościami, daninami, czynszami, robociznami, arendą karczemną, browarami, budynkami, młynami, stawami, sadzawkami, polami, rolami, stepami i wszelkimi dochodami w dawnych granicach – bez sprzeciwu. Zwołał gromadę, ogłosił poddanym nowego posesora i nakazał im odbywać powinności. Woźny postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 196v (skan 0198, strona lewa, od ok. 1/4)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis Szesnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Gr. Winn. y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Gr. Winn. Comparens Personal. Ur. Jmć Pan

6Jan Nowicki, tę Limitę Aktu Granicznego Między Do-

7brami Kalnikiem z Jedney a Dobrami Jlińcami y Jnne-

8mi z Drugiey Strony przez Urząd Komorniczy uczynio-

9ną sub Jnt. Contt. ad Acta Castr. Capit. Vinn. per Obla-

10tam podał Tenoris Sequentis. Actum in Loco Differen-

11tiarum Jnter Bona Tractum Kalnicensem Jllustrium

12Magnificorum Platerow Palatinorum Mscisl. Conjugum Haeredi-

13taria, Jn Palatinatu Bracł. Consistentia ab una, et Bona

14villas Krasnenkie, et Wasilowka Jllmorum Principum San-

15guszkow Haereditaria ad praesens ad Tractum Jlinicen-

16sem Spectantia, itidem Jn Palatinatu Bracł. Consistentia

17Feria Quarta in Crastino Festi S. Michaelis Archangeli Vi-

18delicet Die Trigesima Mensis Septembris, Anno Domi-

19ni Millesimo Septingentesimo, Sexagesimo, Septimo,

20Praesentibus Magnificis ac Generosis Simone Skorodyn-

21ski Subdel. Castr. Vinn., Antonio Dynowski, Jgnatio Da-

22nilecki[?] Georgio Klement[?], Simone Sokulski[?], Francisco

23Zyrkowski[?], Joanne Szelechoski[?] Michaele Wolski aliisq.

24Plurimis variae Conditionis hominibus Actui praesenti

25adstantibus, nec non Ministeriali Regni Generali Nobili

26Andrea Gtwaski[?] Authentico et Jurato Actus praesentis

27Apparitore. Officium Succamerariale Granitiale Terrae

28Haliciensis et Judicium Terrestre Haliciense tam Jnfun-

29damento Decreti Tribunalitii Regni Leopoliensis Jnter

30Causas Palatinatus Bracł. Anno proxime praeterito Mil-

31lesimo, Septingentesimo Sexagesimo Sexto, Die Vige-

32sima Prima Mensis Novembris, Jnter Partes Jnfrascriptas

33Jn comparitionum Jntrantes elati, quam ex vi Decreti Con-

k. 197 (skan 0198, strona prawa)

1descensorialis Limitationis Fundamento Decreti Suprainserti

2Tribunalitii Jn Anno praesenti Millesimo, Septingentesimo Se-

3xagesimo, Septimo[?] Jn loco Differentiarum Jnter Bona

4Tractum Kalnicensem Jllustrium Magnificorum Platerow Pal.

5Mscisl. Conjugum Haereditaria ab una Et Bona villas Krasnen-

6kie et Wasilowka ad praesens ad Tractum Jlicensem Spectan-

7tia Jllmorum Principum Sanguszkow Haereditaria Parte ab alte-

8ra Subsecuto Ex Parte Jllrium Mgcorum Platerow Pal. Mscisl.

9Conjugum Conducta, ad Fundum et Locum supra expressum Con-

10descenderunt, Jbidq. Jurisdictionem Suam fundarunt Eandemq.

11Supra scripto Ministeriali Nobili Andrea Głowacki[?] apparitori ac-

12clamare injunxerunt, Vergenteq. ad occasum Sole actum praesen-

13tem ad Diem Crastinam videlicet Primam Mensis Octobris

14reclamare demandarunt, Die autem hodierna Scilicet Prima

15Mensis Octobris reassumpta per supra nominatum Ministerialem

16Jurisdictione Partes ad inscribendam Comparitionem acclama-

17re injunxerunt, Quo in Termino Jllribus Mgcis Constanti-

18no Ludovico et Augusta de Oginskie Plater Palat. Mscisl.

19Conjugibus Bonorum Tractuum Kalnicensis et Daszowien-

20sis cum attinentiis Haeredibus Actoribus et Citatis per Generosum

21Simonem Skorodynski Plenipotentem, Et Jllmis Bar-

22bara de Comitibus in Szczytno Duniny Mareschalcissa

23Magna Magni Ducatus Lith. Matre, Josepho Marschalco

24Curiae Ejusdem Magni Ducatus Lith. Cremenecensi Capitaneo

25Hieronymo Capitaneo Czerkasiensi et Janussio Marschalcido Ma-

26gni Ducatus Lith. Filiis Lubartowicze Sanguszki Princi-

27pibus Bonorum Krasnenkie Wasilowka et Jlince cum at-

28tinentiis Haeredibus citatis per Magnificum Samuelem Jlni-

29cki Oeconomum Tractus Jlinicensis et Plenipotentem, Mgco

30Valentino Oraczewski Dapifero Vielun.[?] Bonorum Sitkowce Ta-

31tajowka[?] et Barczowka[?] Possessore, Actore et ac Citato per

32Generosum Jgnatium Danilecki, Generosis Antonio Dynowski, Casi-

33miro Brodzinski, Antonio Grzybinski, Francisco Stopczy[ń]-

34ski[?] Casimiro Kalityn[ski?], tum Generosis Pruski[?] Kropiwnicki, Wisli-

35cki[?] Wroblewski Paulo Zakrzewski, Michaele et Hilario Tar-

36nawski, citatis et Statuendis per Generosum Antonium

37Dynowski Personaliter, Laboriosis Wolae[?] Jałowy, Ata-

38mano, tum Successoribus olim Laboriosi Mathiae Mazur per

39Eundem Generosum Dynowski, Generosis Podzinski[?] Conjugibus Olim

40Generoso Jodzinski[?] Crudeliter Jnterempti Parentibus per Eundem

41Magnifico Michaele Andruszkiewicz Thesaurario Orszanensi[?]

42Commissario, Samuele Jlnicki Pincerna Mścisl.[?] Oecono-

k. 197v (skan 0199, strona lewa)

1mo Tractus Jlinicensis citatis per Magnificum Samuelem Jlnicki

2Personaliter, tum Generosis Nicolao Pinkowski[?], Michaele Ostrowski,

3Joanne Multanowski, Michaele Kiderski[?], Mathia Jlnicki, Jo-

4anne Wasilewski, Josepho Dębrowski, Joanne Czarkowski, Casi-

5miro Łebedynski, Zaleski Charnecki[?], citatis per Generosum Nicola-

6um Pienkowski[?] Rothmagistrum Curialem Jllmorum Princi-

7pum Sanguszkow Ptor[?], Generoso Francisco Szygocki Commi-

8litone Curiali Eorundem Jllmorum Principum Sanguszkow

9citatis Ptor[?], Strenuis Alexandro Senenko, Hrehory[?] Zacharia

10et Laborioso Szczewera[?] Ataman aliisque citatis Statuendis

11per Magnificum Samuelem Jlnicki Comparentibus et Secum

12Judicialiter Controvertentibus. Siquidem Jllres Magnifici Con-

13stantinus Ludovicus et Augusta de Oginskie Plater Pala-

14tini Mscisl. Conjuges, Bonorum Tractuum Kalnicensis et Da-

15szowiensis cum attinentiis Haeredes Partes principaliter agen-

16tes Executionem Decreti Tribunalis Regni Leopol. supra de-

17scripti[?] ex quo Praesens peragitur Actus ab Officio Suc-

18camerariali Granitiali Terrae Haliciensis et Judicio Ter-

19restri Haliciensi Condescensio praesenti in Termino ur-

20gent et exposcunt, Verumquoniam ex Parte Jllmorum

21Principum Sanguszkow in fundamento Legis Publicae

22et Constitutionum Regni ex quo Jllmus Josephus

23Princeps Sanguszko Mareschalcus Curiae Magni

24Ducatus Lith. Minister ob rationem Legalem jam jam

25imminentium Comitiorum Generalium Varsaviensium

26extraordinariorum actualiter in Anno praesenti Millesimo,

27Septingentesimo Sexagesimo, Septimo, Celebrandorum

28Suspensionem Causae praesentis Granitialis de Lege Concepti-

29bilem effectat, Jdcirco Officium Succamerariale Grani-

30tiale Terrae Haliciensis et Judicium Terrestre Haliciense

31Ejusdem Jllmi Principis Josephi Sanguszko Mares-

32chalci Curiae Magni Ducatus Lith. affectationi annuendo

33Legique Publicae et Constitutionibus Regni adhaerendo obstan-

34te Eodem beneficio Legis, tum etiam de Consensu Eorundem

35Partium Utrarumque Terminum Maturandae praesentis Con-

36descensionis Granitialis ad Diem Decimam Nonam

37Mensis Aprilis in Anno Deo dante venturo, Millesi-

38mo Septingentesimo, Sexagesimo Octavo, Coincidentem

39Limitat Conservando Partibus Terminum in Jbidem

40comparendi peremptorium idque sub Rigore in Decreto

41Tribunalis Regni Leopol. apposito, salva Conductione[?] ali-

42orum Judiciorum vel Officiorum Decreti praesentis Suspensione

k. 198 (skan 0199, strona prawa, górne ok. 1/5)

1et Limitationis vigore. U tey Limity podpisy Rąk przy

2pieczęciach Dwoch na Laku Czerwonym wyciśnionych

3w te słowa Stanislaus in Bałabanowka[?] et Ruda Worcell

4Judex Terrae Haliciensis et Districtuum Trebovliensis

5et Kołomiensis mppria (L. S.) Antonius Szawłowski[?] V. P. Came-

6rarius Granitialis Terrae Halicien. mppria (L. S.) Która to Limita Aktu Gra-

7nicznego per oblatam podana słowo w słowo iako się w

8sobie ma do Xiąg ninieyszych Grodzkich Winnickich

9iest Zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Limita – odroczenie (przeniesienie terminu) czynności sądowej; Actum in Loco Differentiarum inter Bona Tractum Kalnicensem … et Bona villas Krasnenkie et Wasilowka … – działo się na miejscu sporu między dobrami klucza kalnickiego … a dobrami wsi Krasnenkie i Wasylówka …; Feria Quarta in Crastino Festi S. Michaelis Archangeli videlicet Die Trigesima Mensis Septembris 1767 – w środę, nazajutrz po święcie św. Michała Archanioła, tj. 30 września 1767; Praesentibus – w obecności; aliisque plurimis variae Conditionis hominibus Actui praesenti adstantibus – i wielu innych ludzi różnego stanu przy niniejszym akcie obecnych; nec non Ministeriali Regni Generali Nobili … Authentico et Jurato Actus praesentis Apparitore – a także woźnego generalnego koronnego, szlachetnego …, autentycznego i zaprzysiężonego woźnego niniejszego aktu; Officium Succamerariale Granitiale Terrae Haliciensis et Judicium Terrestre Haliciense – urząd podkomorski graniczny ziemi halickiej i sąd ziemski halicki; in fundamento Decreti Tribunalitii Regni Leopoliensis … Die 21 Mensis Novembris 1766 – na podstawie dekretu Trybunału Koronnego Lwowskiego z 21 listopada 1766; Condescenderunt, ibique Jurisdictionem Suam fundarunt – zjechali i tam ufundowali swoją jurysdykcję; Vergente ad occasum Sole – gdy słońce chyliło się ku zachodowi; reclamare demandarunt – kazali odwołać (na następny dzień); reassumpta … Jurisdictione – po wznowieniu jurysdykcji; ad inscribendam Comparitionem – do wpisania komparycji (stawiennictwa); Actoribus et Citatis per … Plenipotentem – jako powodom i pozwanym przez pełnomocnika; Mareschalcissa Magna Magni Ducatus Lithuaniae – marszałkowa wielka litewska; Lubartowicze Sanguszki Principes – książęta Lubartowicze Sanguszkowie; citatis et Statuendis – pozwanym i mającym stawić; Crudeliter Interempti Parentibus – rodzicom okrutnie zabitego (Jodzińskiego[?]); Judicialiter Controvertentibus – spierającym się sądownie; Executionem Decreti … urgent et exposcunt – nalegają i domagają się wykonania dekretu; in fundamento Legis Publicae et Constitutionum Regni – na podstawie prawa publicznego i konstytucji Królestwa; ob rationem Legalem jam jam imminentium Comitiorum Generalium Varsaviensium extraordinariorum actualiter … Celebrandorum – z prawnego powodu zbliżającego się sejmu walnego nadzwyczajnego warszawskiego, właśnie odbywanego (1767); Suspensionem Causae … de Lege Conceptibilem effectat – domaga się zawieszenia sprawy, dopuszczalnego prawem; affectationi annuendo Legique Publicae … adhaerendo, obstante Eodem beneficio Legis, tum etiam de Consensu Eorundem Partium Utrarumque – przychylając się do żądania i trzymając się prawa publicznego, z racji tegoż dobrodziejstwa prawa, a także za zgodą obu stron; Terminum Maturandae praesentis Condescensionis Granitialis ad Diem Decimam Nonam Mensis Aprilis in Anno Deo dante venturo 1768 Coincidentem Limitat – odracza termin dokończenia niniejszej kondescensji granicznej na 19 kwietnia przyszłego, da Bóg, roku 1768; Conservando Partibus Terminum ibidem comparendi peremptorium – zachowując stronom termin zawity stawienia się tamże; sub Rigore in Decreto … apposito – pod rygorem określonym w dekrecie; Limitationis vigore – mocą limity; mppria (manu propria) – własnoręcznie; L. S. – miejsce pieczęci; V. P. Camerarius Granitialis – wice(?) komornik graniczny.

Uwagi: Akt jest kontynuacją sporu granicznego Platerów z Sanguszkami (por. akt 227 – remisa z 15–16 VI 1767 przez urzędy podkomorskie halicki i krzemieniecki). Tu: limita z 30 IX – 1 X 1767 wydana przez urząd podkomorski graniczny ziemi halickiej i sąd ziemski halicki, wykonujące dekret Trybunału Lwowskiego z 21 XI 1766; na wniosek Józefa Sanguszki, marszałka nadwornego litewskiego, z powodu sejmu nadzwyczajnego (Repninowskiego) w Warszawie sprawę zawieszono i odroczono do 19 IV 1768. Podpisali: Stanisław Worcell z Bałabanówki[?] i Rudy, sędzia ziemski halicki i powiatów trembowelskiego i kołomyjskiego, oraz Antoni Szawłowski[?], komornik graniczny ziemi halickiej. Oblatę podał Jan Nowicki. Wiele nazwisk uczestników (zwłaszcza strony sanguszkowskiej) jak w akcie 227 – z niepewnymi odczytami; tytuł „Dapifero Vielun.” W. Oraczewskiego (w akcie 227 – „Stoln.”) odczytany niepewnie.

Streszczenie

16kwietnia 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, Jan Nowicki podał do akt limitę aktu granicznego między dobrami klucza kalnickiego Konstantego Ludwika i Augusty z Ogińskich Platerów, wojewodów mścisławskich, a wsiami Krasnenkie i Wasylówka (należącymi do klucza iłinieckiego) książąt Sanguszków. 30 września 1767 r. na spornym gruncie zjechali urząd podkomorski graniczny ziemi halickiej i sąd ziemski halicki, wykonujący dekret Trybunału Koronnego Lwowskiego z 21 listopada 1766 r., wraz z woźnym Andrzejem Głowackim[?]; 1 października stawili się pełnomocnicy: Szymon Skorodyński (za Platerów) i Samuel Ilnicki, ekonom klucza iłinieckiego (za Barbarę z Duninów Sanguszkową i jej synów Józefa, Hieronima i Janusza), a także liczni współuczestnicy obu stron, w tym rodzice okrutnie zabitego Jodzińskiego[?]. Platerowie domagali się wykonania dekretu, lecz ks. Józef Sanguszko, marszałek nadworny litewski, powołując się na trwający w Warszawie sejm nadzwyczajny, żądał zawieszenia sprawy; urzędy, za zgodą obu stron, odroczyły dokończenie kondescensji granicznej do 19 kwietnia 1768 r., zachowując stronom termin zawity pod rygorem dekretu trybunalskiego. Limitę podpisali sędzia ziemski halicki Stanisław Worcell i komornik graniczny Antoni Szawłowski[?].

Transkrypcja

k. 198 (skan 0199, strona prawa, od ok. 1/5)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis, Szesnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi

4Winnickiemi y Przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem

5y Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn. Comparens Per-

6sonaliter W. Jmć Pan Tadeusz Dewicz Miecznik Sier.[?] Swoim

7y W. Jmci Pana Franciszka Dewicza Mty[?] Radelnickiego[?] Bra-

8ta Swego Rodzonego, za którego o ...[?] y dotrzymanie

9pręży[?] y Zapisuie się, Jmieniem Czyniący, zdrowy będąc na

10ciele y Umyśle odstąpiwszy Swey własney należney Ziem-

11skiey Juryzdykcyi, Prawa Forum Powiatu y Wwa a pod te-

12raźnieyszy dobrowolny Akt Zeznania Swego, Całe się z

13Dobrami, Potomkami, y Sferami[?] Swemi poddaiące

14y wcielaiąc, wiadomo, iawno czyni, Ustnie y dobrowolnie

15zeznaie. Jż Jmć Zeznawaiący Lubo wszedł w Kontrakt

16Arędowny Trzyletni w Roku teraźnieyszym Tysiącznym

17Siedmsetnym Sześćdziesiątym Osmym Dnia Osmna-

18stego Stycznia o Dobra Miasto Pohrebyszcze z Przed-

19mieściami y Wsiami Starościncami[?] y Jwankami

20do tego z Miasta należącemi za Summę Trzydzieści

21Tysięcy Zł. Pol. na Jntratę roczną Jmprowizowaną Między

22Sobą Zeznawaiącym y Bratem Swoim z iedney, a

23JW. Stanisławem Ferdynandem Rzewuskim Chorą-

24żym W. X. Lit. w Lwowie Zawarty y Spisany, Jednakże

25niezgodziwszy się na niektóre Punkta w Jnwentarzu po-

26dane od Possessyi pomienionych Dobr tudzież Jntromissyi

27w też Dobra wziętey y coram actis praesentibus Zeznaney[?] ...

28...[?] Skrypt de actu Ejus et Data w Pohrebyszczach Die

k. 198v (skan 0200, strona lewa, od góry)

1Secunda Aprilis Anno Currenti[?] do ustąpienia z tych Dobr y ode-

2brania Summy Swoiey y Wiel. Jmci Radelnickiego[?] Brata Swe-

3go Jmieniem dany Swiadczy[?] dobrowolnie odstępuiąc y Summy

4wyż wyrażoney Wyliczenia Sobie una Cum Provizione od Aktu

5Kontraktu za Czas Zwakowany trzymaney domagaiąc się, tudzież

6za Podrożny Expens Zł. Pol. Osmset, y powybrakowaniu Zło-

7ta Osmiudziesiąt Pięciu Czerwonych Złotych Straty Zł. Pol.

8Czterdziestu plusquam adaequate pretenduiąc, że na Dniu

9dzisieyszym, tak Oryginalną Summę Trzydzieści Ty-

10sięcy Zł. Pol. Jakoteż Prowizyonalną ab actu Contractus ad

11actum Currentem[?] Zł. Pol. Siedmset Pięćdziesiąt, y za krzywdę-

12nie Sobie w wybrakowaniu Złota Zł. Pol. Czterdzieści, y Je-[?]

13mney[?] za Expens podrożny Zł. Pol. Osmset, zupełnie

14istotnie y rzetelnie do Rąk Swoich odbiera y wylicza,

15przeto z odebrania pomienioney Summy Oryginalney

16y pretendowaney za wyż rzeczone Pretensye y zupełnie

17Sobie uczynioney Satysfakcyi, Tegoż Jaśnie Wiel. Stanisła-

18wa Ferdynanda[?] Rzewuskiego Chorą. W. X. Lit. Potom-

19ków y Sukcessorów Jego wraz z Potomkami y Sferami Swe-

20mi Kwituię Żadnego Rekursu ani Regressu do Upo-

21mnienia się wyż rzeczoney Summy y Pretensyi Mia-

22nych[?], Sobie Samemu Potomkom y Sferom Swoim

23et cuius nomine Cautum est[?], niezostawuiąc, y Wieczne

24wkłada milczenie mocą ninieyszego dobrowolne-

25go Zeznania Swego. T. Dewicz m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Lect. [...] Correct. – lectum, correctum (przeczytano, poprawiono; adnotacja kancelaryjna); Comparens Personaliter – stawiwszy się osobiście; coram actis praesentibus – przed niniejszymi aktami; Skrypt de actu Ejus et Data – pismo z datą jego sporządzenia; Secunda Aprilis Anno Currenti – drugiego kwietnia roku bieżącego (1768); una cum Provisione – wraz z prowizją (odsetkami); Expens podrożny – koszty podróży; plusquam adaequate – więcej niż należycie (z nadwyżką); ab actu Contractus ad actum Currentem[?] – od zawarcia kontraktu do chwili obecnej; Rekurs, Regress – prawo dochodzenia roszczeń; Sfery – sukcesorowie, spadkobiercy; et cuius nomine Cautum est[?] – i w czyim imieniu zabezpieczono [zapis]; Wieczne milczenie wkłada – zrzeka się na zawsze dalszych roszczeń; m.p. – manu propria (własnoręcznie).

Uwagi: Kwit jest odwrotnością aktu 218 (arenda Pohrebyszcz dla Dewiczów[?], kontrakt lwowski z 18 I 1768) i ma związek z aktem 237 (intromisja S. Wróblewskiego w trzyletnią arendę Pohrebyszcz 14 IV 1768). Dewiczowie, nie zgodziwszy się na niektóre punkty inwentarza, 2 IV 1768 pismem z Pohrebyszcz zrzekli się arendy i zażądali zwrotu sumy; w dniu zeznania otrzymali 30 000 zł pol. sumy głównej, 750 zł pol. prowizji, 40 zł pol. straty na wybrakowanym złocie (85 czerwonych złotych) i 800 zł pol. kosztów podróży. Urząd Franciszka Dewicza („Mty[?] Radelnickiego[?]”) i tytuł Tadeusza („Miecznik Sier.[?]”) odczytane niepewnie; podobnie fragment o „Wsiach Starościńcach[?] y Jwankach”.

Streszczenie

16kwietnia 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, Tadeusz Dewicz, miecznik sier.[?], w imieniu swoim i brata rodzonego Franciszka Dewicza, za którego ręczy, zeznał, że choć wszedł w trzyletni kontrakt arendowny, zawarty we Lwowie 18 stycznia 1768 r. ze Stanisławem Ferdynandem Rzewuskim, chorążym W. X. Lit., na miasto Pohrebyszcze z przedmieściami i wsiami za 30 000 zł pol., to nie zgodziwszy się na niektóre punkty inwentarza, pismem z Pohrebyszcz z 2 kwietnia 1768 r. odstąpił od arendy i zażądał zwrotu sumy z prowizją, kosztami podróży (800 zł) i stratą na złocie. W dniu zeznania odebrał w całości sumę główną 30 000 zł, prowizję 750 zł, 40 zł straty na złocie i 800 zł kosztów podróży, wobec czego kwituje Rzewuskiego, jego potomków i sukcesorów, zrzekając się wszelkich dalszych roszczeń. Podpis: T. Dewicz.

Transkrypcja

k. 198v (skan 0200, strona lewa, od ok. 3/5)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Aprilis Szesnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Win-

4nickiemi y Przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Na-

5miesnikiem Burgrabstwa Gr. Winn. Comparentes Per-[sonaliter]

6Wiel. Jchmć Państwo Stanisław y Konstancya z Stępkowskich

7Paluscy[?] Cześnicy Włodzimirscy tę[?] Donacyą na Część Miasta

8Tywrowa y Jnne in rem et Personam Wiel. Jaroszyń-

9skiego Podsto. Winn. Coram Act. Psent. Castr. Capit. Vi-

10nnicien.[?] Zeznali de Jure verbotenus Ejusmodi: My, Stani-

11sław y Konstancya z Stępkowskich Paluscy Cześnikowie

12Włodzim. Małż. Mianowicie Ja Konstancya z Stępko-

k. 199 (skan 0200, strona prawa)

1wskich niegdy Wiel. Macieia y Ewy z Bogusłowów[?] primo

2Rymińskiey[?], Secundo Stępkowskiey Stępkowskich Małż.

3Corka, a Zaś Niegdy Wiel. Marciana y Konstancyi z

4Kaletyńskich Stępkowskich Małż. Wnuka w Assysten-

5cyi Wiel. Andrzeja Godlewskiego Podczaszego Miel.[?]

6y Rotmistrza Konfederacyi Koronney. Zdrowi będąc na

7Ciałach y Umysłach odstąpiwszy Swey Własney Na-

8leżney Ziemskiey Juryzdykcyi Prawa Forum Powia-

9tu y Wwa a pod ninieysze dobrowolne Zeznanie Swo-

10ie Całe się poddaiąc y Wcielaiąc Wiadomo Jawno Czy-

11niemy Ustnie y dobrowolnie Zeznaiemy Jż My Ze-

12znawaiący Maiąc Wolność z prawa pospolitego Dobra-

13mi Swemi Własnemi Jako Chcieć Rządzić Szafować

14y dysponować, naradziwszy się w tym Bliskich Kre-

15wnych Przyiaciół y Kolligatow Swoich, Umyślili-

16smy Dobra nasze Dziedziczne to iest Część Miasta Ty-

17wrowa Swobodki y Huty, w Wwie Bracł. a Powiecie

18Winn. Leżący Prawem Spadkowym Dziedzicznym

19po niegdy W. Michale Kaletyńskim Chorążym Bracł.

20na Nas należące Wiecznie przedać, y Rezygnować, Ja-

21koż Też Same Dobra Wyż Wyrażoną Część Miasta

22Tywrowa Swobodki y Huty ze wszystkiemi Tych Dobr

23należytościami, przyległościami, Cyrkumferency-

24ami, Polami, Gruntami, Sianożęciami, Borami,

25Lasami, Gaiami, Zapustami, Błotami, Stawami,

26Rzekami, Budynkami, Poddanemi Ciągłemi y

27nieciągłemi, y Jch Powinnościami Daniami, Czynsza-

28mi, y ze wszystkiemi Jngenere et Specie przynależy-

29tościami, tak a żeby Mianowany nie mianowanemu

30a nie mianowany Mianowanemu nie ubliżało Wiel.

31Jmć Panu Zacharyaszowi Jaroszyńskiemu Podst. Win.

32n[...][?] Potomkom y Sukcessorom Onego, Daiemy daru-

33iemy y Rezygnuiemy Tęż Dobra Wyż Wyrażoną Trze-

34[cią] Część Miasta Tywrowa Swobodki y Huty Czyli

35iaky[?] Części w Tychże Dobrach, na Osoby nasze nale-

36żącą, Wolen tedy Jest y będzie Sam W. Jaroszyński

37Podstoli Winn. z Potomkami y Sukcessorami Swe-

38mi według Woli y Upodobania Swego Dobrami Te-

39mi Jako chcieć Rządzić y dysponować Komu chcieć

40[zapi]sać[?] darować przedać y zamieniać, a My od Tąd Żadne-

41go Prawa y pretextu do Tych Dobr przez nas Rezygno-

k. 199v (skan 0201, strona lewa, od góry)

1wanych Sobie czynić nie Mamy a po nas Potomko-

2wie y Sukcessorowie nasze niemaią y nie powinni

3będą. Owszem od Wszelkich Jmpedymentow Prawnych

4z Kąd kolwiek Wynikaiących y nieprawnych bro-

5nić y Ewinkować z Sukcessorami Naszemi [nad wierszem: Jmamy] y Na To

6daiemy Ten nasz Zapis Donationis perpetuae et Jr-

7revocabilis, z podpisami Rąk Naszych y Jchmciów Pa-

8nów Przyiaciół od nas uproszonych, co wszystko

9Ziścić y dotrzymać powinniśmy, pod Szko-

10dami Ziemskiemi Słownie Krom przysięgi Cielesney

11Oszacowanemi, Ktore Forum Ubiquinarium et

12Terminum peremptorium Amputatis Omnibus

13quot quot sunt Juris Beneficiis, do odpowiadania

14naznaczamy y profitemy[?] y na to się Rękami

15Własnemi podpisuiemy Działo się w Winnicy Dnia

16Szesnastego Kwietnia, Roku Tysiąc Siedmset Sześć-

17dziesiąt Osmego. Konstancia z Stempkowskich

18Paluska C. W. Jako Assystent Zony Moiey podpi-

19suię Stanisław Paluski Cześ. Włodz. Jako

20Assystent Wiel. Jmci Pani Konstancyi z Stempkow-

21skich Paluski Cześn. Włodz. Siostry Rodzoney Zony

22moiey podpisuię Andrzey Godlewski, Proszony z

23Przyiaciół do tey Donacyi od Wiel. Zeznawaiących pod-

24pisuię Michał Stefanowicz m.p. Ustnie proszony

25od Wiel. Zeznawaiących [przekreślone: do podpisu] tego zapisu Wieczystey

26darowizny podpisuię się Przyiaciel. Stefan Leski[?] m.p.

Objaśnienia i tłumaczenia

Łacina i skróty: Zapis Donationis – zapis darowizny; C. W. – Cześnik Włodzimierski; P. W. – Podstoli Winnicki; Lect. Corr. – lectum, correctum (przeczytano, poprawiono); Comparentes Personaliter – stawiwszy się osobiście; in rem et Personam – na rzecz i osobę; Coram Actis Praesentibus Castrensibus Capitanealibus Vinnicensibus – przed niniejszymi aktami grodzkimi starościńskimi winnickimi; de Jure verbotenus Ejusmodi – prawnie, słowo w słowo, takiej treści; primo [voto] … secundo [voto] – z pierwszego męża …, z drugiego męża …; Assystencya – asysta (męża lub krewnego) wymagana przy czynnościach prawnych kobiety; Cyrkumferencye – obręby, okolice; Jn genere et Specie – w ogólności i szczególe; Ewinkować – bronić nabywcy przed roszczeniami osób trzecich (ewikcja); Donatio perpetua et irrevocabilis – darowizna wieczysta i nieodwołalna; Szkody Ziemskie słownie krom przysięgi cielesnej oszacowane – szkody ziemskie oszacowane samym słowem, bez przysięgi; Forum Ubiquinarium et Terminum peremptorium, Amputatis Omnibus quot quot sunt Juris Beneficiis – sąd wszelki (dowolny) i termin zawity, z odjęciem wszelkich dobrodziejstw prawa (środków odwlekających); m.p. – manu propria.

Uwagi: Nazwisko darczyńców zapisane „Łatuscy[?]/Paluscy” – w podpisach wyraźnie „Paluska”, „Paluski”; przyjęto Paluski[?]. Konstancja ze Stępkowskich była córką Macieja Stępkowskiego i Ewy z Bogusłowów[?] (primo voto Rymińskiej[?]), wnuczką Marcjana Stępkowskiego i Konstancji z Kaletyńskich; dobra tywrowskie odziedziczyła po Michale Kaletyńskim, chorążym bracławskim. Asystował jej (obok męża) Andrzej Godlewski, podczaszy miel.[?] i rotmistrz konfederacji koronnej (barskiej, 1768), mąż jej rodzonej siostry. Przedmiot darowizny – trzecia część (potwierdza akt 241) miasta Tywrowa oraz wsi Swobodka[?] i Huta (słowo przed „Część” zakryte plamą). Ciąg dalszy sprawy – akt 241 (roborowanie kontraktu rezygnacyjnego Paluskich na rzecz Jaroszyńskiego).

Streszczenie

16kwietnia 1768 r. przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodu winnickiego, stawili się Stanisław i Konstancja ze Stępkowskich Paluscy[?], cześnikowie włodzimierscy, i zeznali zapis wieczystej i nieodwołalnej darowizny: Konstancja (córka Macieja i Ewy z Bogusłowów[?] Stępkowskich, wnuczka Marcjana i Konstancji z Kaletyńskich Stępkowskich), przy asyście męża i szwagra Andrzeja Godlewskiego, podczaszego miel.[?] i rotmistrza konfederacji koronnej, za radą krewnych daruje i rezygnuje Zachariaszowi Jaroszyńskiemu, podstolemu winnickiemu, jego potomkom i sukcesorom swoją dziedziczną trzecią część (por. akt 241) miasta Tywrowa oraz wsi Swobodka[?] i Huta w woj. bracławskim, pow. winnickim, odziedziczoną po Michale Kaletyńskim, chorążym bracławskim – ze wszystkimi gruntami, lasami, stawami, rzekami, budynkami, poddanymi i ich powinnościami. Darczyńcy zrzekają się wszelkich praw, zobowiązują się do ewikcji pod zakładem szkód ziemskich i poddają się każdemu sądowi w terminie zawitym. Podpisali: Konstancja ze Stępkowskich Paluska, Stanisław Paluski, Andrzej Godlewski oraz świadkowie Michał Stefanowicz i Stefan Leski[?].