Akty 381–400

Transkrypcja

k. 333v (skan 0336, strona lewa)

1do W. Kwaśniewskiego pisanego.

2Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego.

3Miesiąca Augusti, Szesnastego Dnia.

4Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną

5Michałem Jedleckim Namiestnikiem ptunc Burgrabs. Grodz. Winn.

6Comparens Ur. Wmć Pan Woyciech Kwaśniewski Podcz.[?] [...] ten List

7od Urod. JmćPana Kalinskiego Gubernatora Klucza Sieleckiego[?] Dnia

8Dwudziestego Siodmego Februarij An. Millesimo Septingentesimo Sexage-

9simo Octavo Anno w Liszczany[?] Datowany do Siebie offerentis pi-

10sany ratione intro contentorum ad Acta Praes. Castr. Capit. Vinn. per oblatam podał

11de tenore tali. Wielmożny Mći Dobrodzieiu. Wzaiemnie y Ja Znam

12Honor przyzwoity Mci WmćPanu Dobrodzieiowi przyznawać[?]

13Subtelnyszy[?]. Na Gwałci[?] y Szukali[?] w Uniwersałach Żadney

14niemamy wiadomości Redukcyi Szczegulny między Żydostwem

15y Ludźmi Chaos y Zamieszanie. Summa z Hołdałowiec y Jaku-

16bowiec według Opisu w Kontrakcie opiewaiącego na Dzień Szesnasty

17Augusta w Grodzie Winnickim bydzie wyliczona, Antecipative

18zaś przed Terminem niewidzę potrzeby, boby Prowizya Za Miesięcy[?]

19Kilka[?] [...] niewinnie przepadała. o którym wyłuszczeniu[?] Offi-

20ciose Za przybyciem Woźnego Awizować bydę. Tey Interess cały przez

21Szczegulny[?] [...] WMć Pana pronosi[?] Zostawię[?], tak swoich Zażytu[?]

22dniu[?] z Kochanym Kolegą przyiechawszy[?] Kommissyą do Warszawy, gdyż

23Ja nie pierwey Zatem dla Mnie wtarna[?] Konie tak Mey[?] Dla[?] dobry sale[?]

24y Inne o których WMmć Panu zarazasz[?]. Oddaię Mnie dobrey Przyiaźni

25y Łasce Zostaię WMmć Pana Dobr. Szczyrze Życzliwym Bratem y nayniższym

26Sługą. u tego Listu Podpis w te słowa J. Kalinski. Data Labun[?] Die

27Vigesima Septima Febr. Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno

28z Liszczany[?]. Superscriptia Zaś temi słowy Wielmożnemu Jmć P. Kwaśniewskiemu Podcz.[?]

29Jmć P. mnie[?] P. Kochanemu Bratu y Dobr. w Hołdałowcach. Który to List iako w

30sobie ma słowo w słowo do Xiąg ninieyszych Grodz. Winn. iest Zapisany.

31[reklamant:] Oblata Uniwersału

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: akt trudny – kopia listu prywatnego, pismo pośpieszne, mocno pochylone; odczyt Opusa (bez wstępnego odczytu agenta). Akt zaczyna się po krzyżu woźnego Sadłowskiego kończącym akt 380 i kończy formułą oblaty; pod spodem po prawej kustosz „Oblata Uniwersału” zapowiadający akt 382 (druk wszyty, k. 334 nn.). Środkowa część listu (wiersze o prowizji, o przekazaniu interesu i o koniach) odczytana tylko orientacyjnie. Nazwa miejsca wystawienia listu odczytana „Liszczany[?]” (dwukrotnie), a w formule datacyjnej podpisu „Labun[?]” – możliwe, że chodzi o tę samą miejscowość lub o klucz, którym zarządzał Kaliński.

Wyjaśnienia i skróty: ptunc (pro tunc) = podówczas; Burgrabs. = burgrabstwa; Comparens = stawający; Ur., Urod. = urodzony; Wmć, WMmć = Waszmość; Podcz.[?] = podczaszy lub podczaszyc (tytuł niepewny); Gubernator klucza = zarządca (administrator) zespołu dóbr; Dobr. = Dobrodziej; Antecipative = z góry, przed terminem; Prowizya = procent od sumy; Awizować = zawiadomić; Superscriptia = adres na zewnętrznej stronie listu. „Redukcyi” – zapewne aluzja do wydarzeń 1768 (konfederacja barska, rozruchy na Ukrainie – „Chaos y Zamieszanie” między Żydami a ludnością).

Tłumaczenia łaciny: Februarij Anno Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo = lutego roku 1768; offerentis = podającego (oblatę); ratione intro contentorum ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per oblatam podał = z racji treści w nim zawartej podał do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; de tenore tali = tej treści; Die Vigesima Septima Februarii = dnia 27 lutego.

Streszczenie

16sierpnia 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Wojciech Kwaśniewski podał do oblaty list pisany do niego przez Kalińskiego, gubernatora klucza Sieleckiego[?], datowany 27 lutego 1768 w Liszczanach[?]. Kaliński pisze, że w uniwersałach nie ma żadnej wiadomości, a między Żydami i ludnością panuje chaos i zamieszanie; suma za Hołdałowce i Jakubowce, zgodnie z kontraktem, zostanie wyliczona 16 sierpnia w grodzie winnickim, a wcześniejszej wypłaty nie widzi potrzeby, by nie przepadła prowizja; obiecuje zawiadomić przez woźnego, wspomina wyjazd z kolegą na komisję do Warszawy i sprawy koni. Adres: do Kwaśniewskiego w Hołdałowcach. Środkowa część listu odczytana tylko orientacyjnie.

Transkrypcja

k. 334 (skan 0336, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 334

2KOMMISSYA

3RZECZY-POSPOLITEY

4Skarbu Koronnego.

5Wszystkim w ogolności y każdemu w szczegulności,

6komu o tym wiedzieć należy, do wiadomości po-

7daie. Ponieważ Prawem Seymu w Roku Tera-

8źnieyszym Zakończonego, Czopowe y Szelężne Ge-

9neralne ustanowione iest w następuiącym prze-

10pisaniu: ——— Lubo na zniesienie Pogłownego y Po-

11dymnego niektore tylko Woiewodztwa obciążaiącego, dla rowności po-

12datkowania uchwalone iest na przeszłym Seymie Czopowe y Szelężne

13Generalne; Lecz że sposob tam opisany wybierania Jego, nieczyni Nam

14nadziei, aby toż Czopowe y Szelężne, Podatek Pogłownego y Podymnego

15zastąpiło; Oraz Expensom Skarbu Koronneg. teraz ułożonym wydostar-

16czyć mogło; Przeto pragnąc, aby na wszystkie Woiewodztwa tak Wiel-

17kiey, iako y Mało-Polskiey, rowny rozciągał się Podatek, tenże sam

18rodzay podatkowania Czopowego y Szelężnego ( odmiennym iednak sposo-

19bem niż na ostatnim uchwalono Seymie ) á od dawnych u nas Czasow

20praktykowany, Possessorom naymniey uciążliwy, bo za podnyższeniem

21Ceny Trunkow , per ultimum Consumentem, opłacać miany, po wszy-

22stkich Generalnie iakieykolwiek natury Dobrach, Stołowych, Krole-

23wskich, Starostwach, Dzierżawach, y innych wszelkich Krolewszczyznach,

24tudzież Duchownych, Szlacheckich, y Mieyskich, bez wszelkiey Exce-

25pcyi, oprocz szczegulnie Starostwa Spiskiego przez wzgląd na Prawa

26Jemu służące, ustanawiamy; Ktorego to opłacenia Czopowego y Szelężnego

27te fundamenta zakładamy: Nayprzod Czopowe opłacane bydź ma przez

28tego, ktory Gorzałkę pali, Miod, Wiśnak, Malennik y Piwo robi, bądź

29w Browarach, Gorzelniach, Winnicach, y innych iakichkolwiek Bu-

30dynkach. Szelężne od Wodki tam płacone będzie, gdzie ią na wy-

31szynk niemaiąc własney Kupuią. w Wielkich zaś Miastach Krolewskich

32od przywożnych Piw Szynkarze także Szelężne płacić będą, á Piwo y

33Wodka opłacona w Browarze będącym przy Mieście lub Wsi, rozwie-

34zione na Karczmy tegoż Miasta y Wsi, własne tegoż Pana, już do

35innej opłaty należeć niema. Powtorny ninieyszey ustawy zakładamy

36fundament, aby w Miastach y Miasteczkach Generalnie wszystkich Sto-

37łowych, Krolewskich, Duchownych, y Szlacheckich, niczyia pod żadnym

38pretextem Konsumpcya potrącona niebyła, ale aby wszystek wyrobek,

39wyszynk, lub sprowadzenie, pod opłatę Czopowego y Szelężnego wyżey

40nad mienionym podpadał sposobem. We Wsiach zaś Konsumpcya Piwa

41y Miodu Szlachecka, pod opłacenie Czopowego lub Szelężnego podpadać

42niema. Wyrobek zaś na przedaż y wyszynk tymże sposobem co y w Mia-

43stach opłacany bydź powinien. W tych iednak Miasteczkach, na ktore

44od Roku 1760. Przywileie wyszły y dotąd ieszcze uskutecznienia Przy-

45wileju oraz istoty Miasteczka nieokazuią, że Czopowe y Szelężne tak

46[sygn. druku:] A

47[reklamant:] iak

k. 334v (skan 0337, strona lewa)

1iak we Wsiach miarkowane bydź powinno ostrzegamy, á to aż do Ro-

2ku 1780. od ktorego już rowno z innemi Miastami, iako wyżcy, ogol-

3nie Czopowe y Szelężne opłacać będą powinni. A dla obrachowania

4podług tey ustawy wielości wyrobku y wyszynku Trunkow Krajowych, y

5uformowania Taryff, aby Komissya Skarbowa po Woiewodztwach, Zie-

6miach, y Powiatach, zdatnych y osiadłych Lustratorow wyznaczyła, moc

7zupełną daiemy; Ktorych Lustratorow przysięga Komissya obowiąże; aby

8Regestra Browarow, Gorzelni, y wszelkich Domow do robienia Trunku

9Krajowego używanych, iak naypilniey spisali; Tudzież osobne Regestra

10lub Karby wyrobku y wyszynku wyżey opisanego, Piw Dubeltowych, y

11ordynaryinych, Gorzałek okowitych y prostych, oraz Miodow Kopowych y

12ordynaryinych; także wszelkiego Trunku Krajowego, przez Possessorow

13lub Dyspozytorow albo Pisarzow Prowentowych, Burmistrzow y przez

14kogo tylko należeć będzie, przed Lustratorami za poprzedzaiącą Przy-

15sięga podać, Jndagacye przysięgłe Lustratorom czynić, naznaczy y ob-

16szerniey ogolny sposob czynności Lustratorskiey na fundamencie iednak

17teraznieyszey uchwały opisze; Taryffy porządne okazuiące wielość wyro-

18bionych, wyszynkowanych, y przywiezionych w Miastach y Miasteczkach

19Trunkow: to iest Piwa Dubeltowego y ordynaryinego, Gorzałek Oko-

20witych y Prostych, Miodow ordynaryinych y Kopowych, Malenniku, Wi-

21śniaku; a zaś we Wsiach wyszynkowanych na Gruncie lub Beczk ami

22przedanych Piw y Trunkow Miodowych, także Gorzałki wypalonoy,

23bądz na Szynk czyli własną potrzebę kupioney, redukuiąc Piwa na Becz-

24ki, Siedmdziesiąt Dwa, lub Pułbeczki, Trzydzieści y Sześć, bądź Cwiarto-

25wki, ośmnaście Garcy nowych, podług Prawa trzymać powinne; Go-

26rzałki zaś y Trunki Miodowe na Garce, dostatecznie Lustratorom

27sporządzić Dysponować będzie: z ostrzeżeniem, aby ci Lustratorowie w

28potrącenie Expens, y ustanowienie płacy Czopowego y Szelężnego nie wda-

29wali się; ani na zaarendowanie Szynku zapatrywali się. Aby zaś

30Dzieło tey Lustracyi Dnia naypożniey Pierwszego Miesiąca Aprila R. tera-

31źnieyszego zaczęte, á na dzień Pierwszy naydaley Miesiąca Oktobra Roku te-

32goż koniecznie skończone bydź mogło, Kommissyi zalecamy; Ktorey wszel-

33kie doniesione od wyznaczonych Lustratorow trudności, na fundamencie

34ninieyszey ustawy rezołwowania moc zupełną daiemy. Te zaś Taryffy

35wielość Beczek y Garcy okazuiące, gdy od Lustratorow wyznaczonych

36do Kommissyi Skarbowey komportowane będą, Kommissya na ten Czas

37zapatrzywszy się na Expense ogolną Skarbu Koronnego teraz ułożoną, á

38skomputowawszy wszystkę pozostałą Perceptę procz Pogłownego General-

39nego Chrześciańskiego y podymnego: ( ktore za pierwszą wchodzącą Czo-

40powego y Szelężnego Marcową w Roku 1769. Rat nieodmiennie

41ustawać ma ) resztę niedostarczaiącey Summy Percepty do Expensy teraz

42ułożoney, na padatek [sic] ustanowiony Czopowego y Szelężnego rozłoży, y

43po czemu od Beczki Piwa, Garca Gorzałki, tudzież innych Trunkow

44opłacać każdemu przyidzie, ustanowi; A tak ułożone porządnie Taryffy

45wyrażaiące ogolnie Czopowego y Szelężnego summę, Kommissya Skar-

46bowa Stanom Rzeczypospolitey na przyszłym da Bog ordynaryinym Sey-

47mie poda. My zaś z Stanami Rzeczypospolitey skomputowawszy Gene-

48ralną Perceptę na ten czas iuż Taryffami podaną, Czopowego y Szele-

49żnego inkluduiąc Jmportancyą zweryfikuiemy, czy się z ułożoną teraz

50na tym Seymie Expensą zgadza, á według zweryfikowanych Taryff

51wybieranie Podatku Czopowego y Szelężnego nakażemy. A ponieważ

52[reklamant:] Lustra

k. 335 (skan 0337, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 335

2Lustracya pierwsza do ustanowienia Czopowego y Szelężnego w tym Ro-

3ku wyznaczona, spodziewać się nie można, aby we wszystkim dokładna y

4dostateczna była; więc takie względem ponowienia Lustracyi czyniemy

5rozrządzenie y Czasu umiarkowanie: Pierwszey Lustracyi zaczęcia

6Czas iako wyżey Dzień Pierwszy naydaley Kwietnia Roku ninieyszego

7naznaczamy, a ta aby na Seym ordynaryiny w tymże Roku przypadaiąc-

8cy Stanom zgromadzonym namienionym iuż sposobem podana była Kom-

9missyi Skarbowey zalecamy: Drugiey Lustracyi Rok 1770. ostrzega-

10my, ktorey także Taryffy, na Seymie ordynaryinym na tamten Rok

11przypadaiącym przez Kommissyą Skarbową Stanom Rzeczypospolitey aby

12podane były mieć chcemy. Trzeciey Lustracyi Rok 1772. postana-

13wiamy z podobnymże Kommissyi Skarbowey obowiązkiem podania Taryff

14z teyże Lustracyi wynikaiących Stanom zgromadzonym na Seymie Or-

15dynaryinym w tym Roku. Po skończonych Trzech Lustracyach wyżey

16wyrażonym sposobem, będzie wolno Rzeczypospolitey kontynuacyą Lustra-

17cyi nakazać, albo na ostatniey przestać do czasu, gdzie nowey Lustra-

18cyi pozna Rzeczpospolita potrzebę, y tę wyznaczyć zawsze będzie mogła per

19Pluralitatem votorum. w Układaniu zaś Taryff zawsze tę ostrzegamy

20bacznośc aby summa ogolna Percepty, Summy ogolney Expensy nieprze-

21wyższała; Starostow, Dzierżawcow, y quocunque Titulo Possessorow,

22Dobr naszych Krolewskich, od Kwarty z Propinacyi pochodzącey uwalnia-

23my, y aby odtąd z teyże całey Proweniencyi Czopowe y Szelężne sposobem

24wyżey wyrażonym płacili nakazuiemy. Układanie Taryff tego Podatku,

25gdzie między Dwoma lub więcey Possessorami Kwestya o własność Arendy,

26lub Propinacyi Browarow albo Gorzelni zastanie, chociaż iednego aktual-

27nego Possessora zapisze, to iednak Prawom drugich præjudicare niema.

28Względem podwyższenia Trunkow, nieformowania pretensyi przez Za-

29stawnikow lub Arędarzow Dobr z okkazyi Czopowego y Szelężnego do

30Dziedzicow, czyli swych Prawodawcow, Punkt uchwały Scymu przeszłego

31in toto zachowuiemy. A gdy by ktory Dziedzic lub Possessor iakiegoż-

32kolwiek Stanu y Kondycyi, bądź Duchowny, bądź Swiecki, teraźnieyszemu

33ustanowieniu sprzeciwiać się ważył, Regestrow ani karbow pokazać, lu-

34dzi do Jndagacyi stawić niechciał, lub Browar, Gorzelnią y tym podobne

35Domy utaił, takowy na Kommissyą Skarbu Koronnego ad Jnstantiam

36Lustratora zapozwany, karze podlegać będzie: to iest zapłacenia in Du-

37plo Prowentu Czopowego y Szelężnego z tych Dobr, gdzieby się sprzeci-

38wiał, wynikaiącego; Ta zaś wzaiemnie kara rozciągać się ma na tego

39Lustratora, ktorenby niesprawiedliwie y vexatorie tylko kogo o sprzeci-

40wienie się wyżey opisane zapozwał. Aże ten Podatek in ultimo Consu-

41mente zależy, y przez podwyższenie Trunkow opłacaiącym nagrodzony

42zostaie, Przeto aby Samsiad Samsiadowi zniżeniem Trunkow krzywdy

43nieczynił, mocą ninieyszey ustawy zalecamy: aby Podwojewodzowie z kto-

44rąźkolwiek Urzędu Grodzkiego Osobą, wraz y Lustratora Czopowego,

45w Czasie trwaiącey Jego funkcyi, dla zupełnieyszey tylko przybrawszy Jnfor-

46macyi, do Miasta Pryncypalnego Ziemi lub Powiatu swoiego ziechawszy,

47dwarazy do Roku: to iest w Poniedziałek Szrodopostny, y w Poniedziałek

48po Swiętym Franciszku, Cenę Trunkow Krajowych, w inne żadne niewda-

49iąc się Taxy sprawiedliwą według sytuacyi Kraju y mieysca ustanawiali:

50tak aby ustanowiona Cena opłacenie Podatku y zysk przyzwoity proporcy-

51onalnie zastąpić mogła. Nieczyniący zaś zadosyć ninieyszey ustawie Po-

52dwojewodzy y Urząd Grodzki, albo wyciągaiący pod iakimkolwiek pretex-

53[sygn. druku:] B

54[reklamant:] tem

k. 335v (skan 0338, strona lewa)

1tem od Miasta Datku, lub niesprawiedliwą stanowiący Trunkow Cenę,

2w Grodzie lecz nie w własnym, ale nayblizszym ad Jnstantiam ukrzyw-

3dzonego odpowiedzieć będzie powinien, á w tym przekonany Tysiącem

4Grzywien y siedzeniem wieży niedziel Cztery skarany bydź ma. Do kto-

5rey Ceny Trunku Pryncypalnego Miasta, inne Miasta, Miasteczka y Wsie

6w tym Powiecie leżące referować się powinny, á Cenę takową Trunkow

7ustanowioną, aby nikt zniżać niewazył się ostrzegamy, a to pod winą sta

8Grzywien w Sądzie Grodzkim wskazać mianą. Nadto Lustrator Dziedzi-

9com y Possessorom na uszczerbek Skarbu Koronnego Fawor czyniący, lub

10też onych swą Lustracyą uciążaiący, zapozwany o to do Kommissyi y poko-

11nany, utraceniem Pensyi y siedzeniem sześć niedziel wieży skarany bydź ma.

12Zaczym Kommissya, obowiązki na Siebie tymże Prawem włożone

13wykonywaiąc, Lustratorow Czopowego y Szelężnego z

14Ludzi dobranych, Cnotą zaleconych, y znaiomość czynie-

15nia maiących, podług uwagi na rozległość Powiatow,

16wyznacza następuiącym ułożeniem: iako to

17W PROWINCYI WIELKOPOLSKIEY.

18Do Woiewodztwa Poznańskiego Powiatu tegoż. UU. Xawerego Małacho-

19skiego Regenta Pyzdrskiego, y Jozefa Molskiego.

20Powiatu Kościańskiego. UU. Kazimierza Gorzyńskiego Regenta

21Nakielskiego, y Antoniego Rożnowskiego.

22Ziemi Wschowskiey. U. Ludwika Zakrzewskiego Sędzica Ziem-

23skiego Poznańskiego.

24Powiatu Wałeckiego. U. Piotra Radolińskiego,

25Do Woiewodztwa Kaliskiego Powiatu tegoż. UU. Jozefa Byszewskiego Ko-

26mornika Ziemskiego Kaliskiego, y Piotra Kory-

27towskiego

28Powiatu Pyzdrskiego. UU. Woyciecha Lipskiego Miecznikowicza Kaliskiego, y Adama Małczewskiego Sędzica

29Poznańskiego

30[dopisek ręczny, między wierszami przy powiecie konińskim, tuszem, kursywą:] Uᵗᵒ [?] Jgnacego Zakrzewskiego, Piotra Nakielskiego [?]

31Powiatu Konińskiego. U. Stanisława Trąpczyńskiego.

32Do Woiewodztwa Gnieźninskiego Powiatu tegoż. U. Xawerego Mikorskiego.

33Powiatu Kcyńskiego. U. Jozefa Przyłuskiego.

34Do Woiewodztwa Sieradzkiego Powiatu tegoż. W. Daniela Błeszyńskiego

35Podstolego Wieluńskiego .

36Powiatu Szadkowskiego. W. Macieia Swięcickiego Miecznika

37Sieradzkiego

38Powiatu Piotrkowskiego. W. Macieia Krobanowskiego Woyskie-

39go Sieradzkiego

40Powiatu Radomskiego. U. Ruffyana Komornika Granicz. Wielun:

41Do Ziemi Wielunskiey Powiatu tegoż. U. Dominika Obrąpalskiego.

42Powiatu Ostrzeszowskiego. U. Jakuba Woiakowskiego.

43Do Woiewodztwa Łęczyckiego Powiatu tegoż. W. Wincentego Skarzynskie-

44go Podstolego Łęczyckiego

45Powiatu Brzezińskiego. U Woyciecha Swiętoffawskiego Burgra-

46biego Łęczyckiego.

47Powiatu Jnowłodzkiego. Stanisława Szymońskiego Reg[...]. Grod:

48Rawskiego.

49Powiatu Orłowskiego. W. Felicyana Dzierzbickiego Czesnika

50Jnowłodzkiego

51Do Woiewodztwa Brzesk-Kuiawsk: Powiatu tegoż. W. Pogonowskiego

52Pisarza Grodzkiego Brzeskiego.

53[reklamant:] Powiatu

k. 336 (skan 0338, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 336

2Powiatu Radzieiowskiego. U. Franc: Moszczeńskiego Komornika

3Brzeskiego Ziemskiego Kuiawskiego.

4Powiatu Przedeckiego. W. Jozefa Kraiewskiego Pisarza

5Grodzkiego Radzieiowskiego.

6Powiatu Kowalskiego. W. Rafała Jaroszewskiego Woyskiego

7Przedeckiego.

8Powiatu Kruszwickiego. U. Dobieckiego Komornikowicza Jno-

9wrocławskiego.

10Do Woiewodztwa Jnowrocławskiego Powiatu tegoż. U. Teodora Markó-

11wskiego.

12Powiatu Bydgoskiego. U. Bartło. Kraszewskiego Komor. Gran.

13Jnowrocławskiego.

14Do Ziemi Dobrzyńskiey Powiatu tegoż. U: Zołtowskiego Podsędkowicza

15Płockiego.

16Powiatu Rypińskiego. U. Stanisława Wyczałkowskiego Vicere-

17genta Bobrownickiego.

18Powiatu Lipińskiego. W. Rościszewskiego Podstolego Wyszogro:

19Do Woiewodztwa Płockiego Powiatu tegoż. W. Wawrzynca Zabłockiego

20Podczaszego Gąbińskiego.

21Powiatu Bielskiego. W. Bonawen: Łempickiego Łowczego

22Zakroczymskiego

23Powiatu Raciążkiego. W. Franciszka Ługowskiego Czesnika

24Sierpskiego.

25Powiatu Sierpskiego. W. Macieia Bagińskiego Podsędka Za-

26wikrzyńskiego.

27Powiatu Płońskiego. W. Jana Szydłowskiego Czesnika Zakro-

28czymskiego.

29Do Ziemi Zawskrzyńskiey Powiatu Szreńskiego W. Szymona Zurawskiego

30Podstolego Sierpskiego.

31Powiatu Mławskiego. U. Macieia Grzybowskiego Zupńika

32Ciechanowskiego.

33Powiatu Niedzborskiego. U. Karola Sękowskiego Komornika

34Zawskrzyńskiego.

35DO WOIEWODZTWA MAZOWIECKIEGO.

36Ziemi Czerskiey Powiatu tegoż. U. Walentego Rudzkiego Vicere-

37genta Czerskiego.

38Powiatu Groieckiego. U. Jozefa Cichockiego.

39Powiatu Wareckiego. U. Antoniego Kozietulskiego Podstolica

40Liwskiego.

41Powiatu Garwolińskiego. U. Bobickiego Komornika Ziemskie-

42go Czerskiego,

43Do Ziemi Warszawskiey Powiatu tegoż. W. Wołuńskiego Podstolego War-

44szawskiego, y U. Jędrzeia Puchałę Vice-Regenta

45Warszawskiego.

46Powiatu Błońskiego. U. Jozefa Zaborowskiego

47Powiatu Tarczyńskiego. U. Szymona Puchałę Burgrabiego

48Warszawskiego.

49Ziemi Wiskiey Powiatu tegoż. U. Downarowicza Skarbnika y Regenta

50Wiskiego.

51Powiatu Wąsowskiego. W. Jozefa Karwowskiego Woyskiego

52Z. Bielskiey-

53Powiatu Radziłowskiego. U. Łukasza Jurskiego Regenta Wą-

54sowskiego.

55Ziemi Wyszogrodzkiey. U. Franciszka Ciołkowskiego Komornika Gran.

56Wyszogrodzkiego.

57Ziemi Zakroczymskiey Powiatu tegoż. U. Szymona Kazłowskiego Komor-

58nika Ziemskiego Zakroczymskiego.

59[sygn. druku:] C

60[reklamant:] Powiatu

k. 336v (skan 0339, strona lewa)

1Powiatu Seroczyńskiego. U. Wiktora Łempickiego Sędzica

2Zakroczymskiego.

3Powiatu Nowomieyskiego. U. Tomasza Miecznikowskiego Ko-

4mornika Gra: Zakroczymskiego.

5Ziemi Ciechanowskiey Powiatu tegoż. W. Błażeia Bartolta Podstolego Pra-

6sznyskiego.

7Powiatu Prasznyskiego. U. Kazimierza Szypowskiego.

8Powiatu Sąchockiego. U. Jozefa Stryiewskiego.

9Ziemi Łomżyńskiey Powiatu tegoż. W. Piotra Godlewskiego Sędziego Ziem-

10skiego Zambrowskiego.

11Powiatu Ko[?]ińskiego. U. Franciszka Cichockiego.

12Powiatu Zambrowskiego. W. Antoniego Kraiewskiego Woy-

13skiego Łomżyńskiego.

14Powiatu Ostrołęckiego. W. Jana Skarżyńskiego Podstolego

15Łomżyńskiego.

16Ziemi Rożańskiey Powiatu tegoż. W. Szygowskiego Podstarostę Grodzkie-

17go Rozańskiego.

18Powiatu Makowskiego. U Adama Rzechowskiego Burgrabiego

19Rożańskiego.

20Ziemi Liwskiey. U. Jana Rolę Komornika Granicznego Liwskiego.

21Ziemi Nurskiey Powiatu tegoż. W. Jozefa Kurzańskiego Stolnika Wen-

22denskiego.

23Powiatu Kamienieckiego. W. Franciszka Czaplickiego Zupni-

24ka Nurskiego.

25Powiatu Ostrowskiego. U. Pniewskiego Komornika Ziemskiego

26Drohickiego.

27DO WOIEWODZTWA RAWSKIEGO.

28Ziemi Rawskiey Powiatu tegoż. W. Jana Magnuszewskiego Pisarza

29Grodzkiego Rawskiego.

30Powiatu Bielskiego. W. Macieia Krasowskiego Czesnika Biel-

31skiego.

32Ziemi Sochaczewskiey Powiatu tegoż. W. Jozefa Chmieleckiego Pisarza

33Grodzkiego Sochaczewskiego.

34Powiatu Mszczonowskiego. W. Stan. Magnuszewskiego Stolnika

35Mszczonowskiego.

36Ziemi Gostynskiey Powiatu tegoż. W. Andrzeia Bratoszewskiego Pisarza

37Grodzkiego Gostynskiego.

38Powiatu Gąbinskiego. W. Felixa Mikorskiego Pisarza Ziem-

39skiego Gostynskiego.

40w PROWINCYI MAŁOPOLSKIEY.

41Do Wodztw Krakowskiego Powiatu Tegoż. W. Woznickiego Łowczego

42Mielnickiego.

43Powiatu Szczerzeckiego. U. Antoniego Strzałkowskiego.

44Powiatu Proszowskiego U. Jana Spytka Jordana, Pisarza Podko-

45morskiego W. Krakowskiego.

46Powiatu Xiążkiego. U. Ciołkowskiego Komornika Stężyckiego.

47Powiatu Lelowskiego. U. Jgnacego Bronickiego Komornika

48Proszow:

49Powiatu Sandeckiego. U. Garlickiego Podwoiewodzego Sande:

50Powiatu Czchowskiego. U. Koczałkowskiego.

51Powiatu Bieckiego. U. Kaietana Grabkowskiego.

52Do Xięstw Oświecimskiego y Zatorskiego

53Powiatu Oświecimskiego. U. Franciszka Silnickiego Komor:

54Ziemskiego Oświecimskiego.

55Powiatu Zatorskiego. U. Zamonieckiego

56Do Woiewodztwa Sandomier: Powiatu tegoż. W. Wrzoszka Stolnika.

57Powiatu Wiślickiego. U. Rozyckiego.

58Powiatu Pilzninskiego. UU. Młodeckiego Regen: Sandeckiego

59y Dydynskiego.

60[reklamant:] Powia-

k. 337 (skan 0339, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 337

2Powiatu Radomskiego. U. Rudnickiego Komorni: Graniczne-

3go Radomskiego.

4Powiatu Opoczynskiego. W. Michała Straża Miecznika

5Opoczynskiego.

6Powiatu Checinskiego. U. Franciszka Komorowskiego Vices-

7gerenta Sandeckiego.

8Ziemi Stężyckiey. W. Franciszka Domaszewskiego Czesnika

9Smolinskiego.

10Do Woiewodztwa Lubelskie: Ziemi Lubelskiey. WW. Xawerego Radzimin-

11skiego Czesnika, y Franciszka Głuskiego

12Łowczego, Lubelskich.

13Ziemi Łukowskiey. W. Jana Jezierskiego Pisa: Ziem: Łuk:

14y U. Sobieszczanskiego Kom: Gra: Lubelskiego

15Powiatu Urzędowskiego. U. Jakuba Janiszewskiego Sub: Grod:

16Lubelskiego

17Do Woiewodztwa Kijowskiego Powiatu Tegoż. UU. Mikołaia Bayko-

18wskiego Reg: Ziemskiego Owruc: y Kalinskiego

19Powiatu Zytomier: W. Sikorskiego Pisarza Grodz: Zyto-

20mirskiego, y U. Wiktora Kinskiego.

21Powiatu Owruckiego. WW. Steckiego Sędziego Owruckiego

22y Synhaiewskiego Sędz: Pogra: Woiewodz-

23twa Kijowskiego

24Do Woiewodztwa Ruskiego Ziemi Lwow: WW. Jana Drohoiewskiego Mie:

25Liwskiego y Kazmierza Oranskiego Woy: Lwowskiego

26Powiatu Zydaczewskiego. U. Jozefa Niezabitowskiego Komor:

27Ziemskiego Podolskiego

28Ziemi Przemyskiey. W. Ludwika Zapłatynskiego Micz:

29y U. Bazyłego Bielinskiego Subdelegata, Przemyskich

30Ziemi Sanockiey WW. Bobowskiego Miecznika, y Walewskiego

31Skarbnika, Sanockich.

32Ziemi Halickiey UU. Poradowskiego Komor: Gran: Hali: y Woy-

33cickiego Wiceregenta Lwowskiego

34Powiatu Trembowelskiego U. Michała Hryniewickiego

35Powiatu Kołomyskiego W. Antoniego Witosławskiego Podcza-

36szego Kołomyskiego.

37Ziemi Chełmskiey, W: Jozefa Rzewuskiego Pisarza Ziem-

38skiego Chełmskiego;

39Powiatu Krasnostawskiego. U. Jozefa Cichowskiego Vicesg: Gerenta

40Chełmskiego

41Do Wdztwa Wołynskiego Powiatu Łuckiego. W. Lisieckiego Pisarza

42Nowo: y U. Jerzego Falkowskiego Vicesg: Grabowieck.

43Powiatu Włodzimierskiego. UU. Jozefa Lipskiego y Młodzia-

44nowskiego

45Powiatu Krzemienieckiego. W. Łaganowskiego Cze: Krzem:

46y W. Wawrzynca Kwaśniewskiego Cze: Zwinogro:

47Do Woiewodztwa Podolskiego Powiatu Kamienieckiego W: Remigiana Dłu-

48skiego Woy: Podol: y Urodz: Jgnacego Benuc.

49Powiatu Latyczewskiego. UU. Felixa Piminskiego, y Jgnacego

50Jhnatowskiego Wices: Grodzkiego Latyczew

51Powiatu Czerwonogrodzkiego. U. Darowskiego Komor: Gra-

52nicznego.

53Do Woiewodztwa Bełzkiego Powiatu Tegoż. U. Marcina Prek, Regenta Ziem-

54skiego Bełskiego.

55Powiatu Buskiego. U. Krzysztofa Tarnowieckiego Woy: Mniey-

56Grabowieckiego.

57Powiatu Grabowieckiego. W. Jana Radeckiego Skarbnika Gra-

58bowiec:

59[reklamant:] Powia-

k. 337v (skan 0340, strona lewa)

1Powiatu Horodelskiego. W. Antoniego Litynskiego Pisa: Gro:

2Bełskiego.

3Powiatu Labaczewskiego. W. Joachima Micielskiego Łowcze. Buskie.

4Do Woiewodztwa Podlaskiego Ziemi Drohickiey. U. Jana Rzewuskiego

5Komor-nika Gra: Drohickiego

6Ziemi Mielnickiey. W. Benedykta Tarkowskiego Woyskiego

7Mielni:

8Ziemi Bielskiey UU. Jozefa Pęskiego y Mikołaia Roszkowskiego

9Do Woiewodztwa Bracławskiego Powiatu tegoż WW. Wielogorskiego

10Sędziego Grodzkiego Winnickiego y, Barczew-

11skiego Miecznika Winnickiego.

12Powiatu Winnickiego. W. Porczynskiego Woyskiego Bracław-

13skiego, y Ostrowskiego Regenta Winnickiego

14Powiatu Zwinogrodzkiego WW. Dorożynskiego Czesnika

15y Pawła Czeczela Horo: Zwinogrodzkich.

16Z ktorych to WW. y UU. Lustratorow, każdy nayprzod

17przed Xięgami Grodu własnego Woiewodztwa, Ziemi, czyli

18Powiatu, do ktorey, lub ktorego iest wyznaczonym, iak nayprę-

19dzey po odebranym Ninieyszym Uniwersale, w przytomności

20świadkow Wiary godnych naymniey trzech, Przysięgę wykonać

21ma na tę rotę ——— „, Ja N. przysięgam &c. iako w Ziemi N. lub Po-

22„, wiecie N. mnie do Lustrowania wyznaczonym, wszystkie

23„, Browary, Gorzelnie, czyli Winnice y wszelkie Domy do wyrobku y

24„, wyszynku Trunkow Krajowych używane, nic niepuszczaiąc, po-

25„, Miastach, Miasteczkach y Wsiach ogolnie wszystkich, osobiście

26„, Lustrować, według Prawa liczby Beczek y Garcy wszelkiego

27„, Trunku Krajowego Czopowemu y Szelężnemu podległego, z Rege-

28„, strow, Karbow,, Jnwestygacyi, Przysiąg dochodzić, y w Taryffę

29„, wpisywać będę ; A w Lustrowaniu bez żadnego względu na przy-

30„, iaźń, lub nienawiść, Respekt, albo boiażń, żadnych ani przed, ani

31„, podczas, ani po Lustracyi darow, y obietnic nieprzyimuiąc, prze-

32„, pisaną mi Czynności Regułę, we wszystkim wykonam, y Dzieło

33„, Lustracyi na dzień Pierwszy Miesiąca Pazdziernika, Roku Te-

34„, raźnieyszego, niezasłaniaiąc się niczym, chyba tylko prawdziwą

35„, chorobą, zakończyć, zakończonego ieden Exemplarz do Grodu wła-

36„, snego sposobem oblaty podać, á drugi do Kommissyi Rzeczypospolitey

37„, Skarbu Koronnego odesłać, starać się będę. Tak mi &c.

38Po wykonaney takowey przysiędze, WW. y UU. Lustra-

39torowie wziąwszy z Grodow Taryffy, á do ktorey Ziemi lub

40Powiatu dwoch Jchmościow P.P. Lustratorow iest wyznaczo-

41nych, Parafiami między sobą przez połowę podzieliwszy się, y

42powziąwszy wszelkiemi sposobami, nawet w Parafiach od Xię-

43ży dokładną informacyą o wszystkich Miastach, Miasteczkach,

44y Wsiach dawno y nowo osiadłych, oraz obwiesciwszy Dzie-

45dzicow y Possessorow, tez Miasta, Miasteczka, y Wsie, do swo-

46iey Ziemi, Powiatu, lub podziału należące, dla dobrego porząd-

47ku przez Parafie osobiście bez odwłoki obieżdzać, y podług

48przepisu Prawa. ( nie zieżdzaiąc do Starostwa Spizkiego ) lustro-

49wać zaczną tym porządkiem.

50W Miastach, y Miasteczkach ogolnie wszystkich z Przed-

51mieściami, Prezydentom czyli Burmistrzom z Dwiema Radcami,

52á gdzie są Jurysdykcye Duchowne czyli Swieckie, Przełożeń-

53stwo

54[reklamant:] stwo

k. 338 (skan 0340, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 338

2stwo maiącym z dwiema Starszemi Obywatelami, á gdzie Zydzi

3lub Karaimi, tam Rabinowi z dwiema Kahalnemi, lub gdyby

4Rabina niebyło, trzema starszym żydom czyli Karaimom, wszy-

5stkich Browarow, Gorzelni, czyli Winnic y wszelkich Budyn-

6kow używanych do robienia Trunkow, oraz Domow w ktorych

7też Trunki Krajowe bądź przywożne, bądź z Browarow y Go-

8rzelni tegoż Miasta czyli Miasteczka na Szynk kupione, prze-

9daią, Regestra spisać, spisanych rzetelność, iako w nich utaio-

10nego nic nie iest, poprzysiądz, nakażą; Y do mieysc takowemi Re-

11gestrami podanych schodząc, wszędzie Possessorom, lub Dy-

12spozytorom, albo Pisarzom Prowentowym, Piwowarom, Go-

13rzellanym, czyli Winnikom, y Szynkarzom, Regestra y Karby,

14iednym wyrobku, drugim Wyszynku, podać nakażą; Jnwesty-

15gacyą, ieżeli potrzebna będzie, uczynią, Regestra y Karby z we-

16ryfikuią, Przysięgę, podaiącemu Regestra y Karby naznaczą na tę

17Rotę ——— „, Jako Regestra y Karby podane są rzetelne, y z wyrobku

18„, lub wyszynku Trunkow N. bynaymniey na szkodę Skarbu Koron-

19„, nego nieutaił.

20A gdzie Ciż WW. UU. Lustratorowie ani Karbow, ani Re-

21gestrow, niezastaną, tam przez wszystkie sposoby nayskutecz-

22nieysze, używaiąc Swiadectw y Przysięgi gdzieby potrzeba było,

23wielości wyrobku y Wyszynku dochodzić będą.

24Za poprzedzaiącemi takowemi Jnwestygacyami, Przy-

25sięgami, y Dowodami, WW. UU- Lustratorowie wielość rocz-

26nego wyrobku wszelkich Trunkow Krajowych, to iest: Piw

27Dubeltowych y ordynaryinych, Gorzałki prostey, Miodow or-

28dynaryinych y Kopowych, Wiśniakow, y Malennikow, tudzież

29osobno wyszynku Piw, y Gorzałek wszelkich, bądź zkądkolwiek

30przywożnych, bądź z Browarow, y Gorzelni czyli Winnic te-

31goż Miasta czyli Miasteczka kupionych ( niczyiey Konsumpcyi

32z wyrobku y wyszynkow pod żadnym pretextem w tychże Mia-

33stach y Miasteczkach niepotrącaiąc ) na Beczki, y Garce iak w

34Prawie wyżey wyrażono iest obrachuią.

35Ktoby zaś w swoich Browarach y Gorzelniach przy Mie-

36ście będących, Piwa y Gorzałki wyrobione, y tam iuż do Czo-

37powego rachowane, w swoich własnych w tymże Mieście Szyn-

38kownych Domach przedawał, WW. y UU. Lustratorowie Wy-

39szynku takowych Piw, y Gorzałek rachować niebędą.

40Trunki zaś Krajowe, ktore Dziedzicom lub Possessorom

41w Miastach y Miasteczkach mieszkaiącym z Jch własnych Bro-

42warow będących, we Wsiach, na Konsumpcyą przywożone by-

43waią. Ponieważ łatwiey w Browarach obrachowane bydź mo-

44gą, w tychże Browarach wielość takowych Trunkow, WW.

45UU. Lustratorowie obrachuią; sposobem niżey przepisanym.

46Co należy do Wsiow. Ponieważ wyżey wyrażone Prawo

47Dobra Duchowne, y Szlacheckie wzmiankuiące, gdzie uwalnia

48od Czopowego, konsumpcyą Szlachecką po Wsiach, o Kon-

49sumpcyi Duchowney niewspomina; Przeto płacenie Czopowe-

50go od Konsumpcyi Stanu Duchownego po Wsiach, lub wolność

51od płacenia, Rezolucyi przyszłego Seymu zostawiwszy; WW.

52UU. Lustratorowie we Wsiach Stanu Szlacheckiego Swieckiego,

53[reklamant:] Regestra

k. 338v (skan 0341, strona lewa)

1Regestra y Karby wyszynkowanych lub Beczkami przedanych

2wszelakich Trunkow; A zaś we Wsiach y Possessyach, stanu Ducho-

3wnego, nie tylko wyszynkowanych, y rosprzedanych, lecz y na

4własną Konsumpcyą obroconych, podać nakażą y przez Jndaga-

5cyą ieżeli potrzebna będzie zweryfikuią, Possessora lub Dyspo-

6zytora, albo Pisarza Prowentowego, na Rzetelność Regestrow

7y Karbow, oraz nieutaienie nic ku szkodzie Skarbu Koronnego

8Przysięgi wysłuchaią; A gdzieby Regestrow y Karbow niebyło,

9tych samych sposobow, co y w Miastach, użyią, z ktorych Rege-

10strow, Karbow, y Dowodow, Dziedzicy y Possessorowie Wsiow

11Stanu Szlacheckiego Swieckiego, iak wiele przez Rok Piwa,

12Gorzałki, Miodu, Wiśniaku, Malenniku wyszynkowali, lub Becz-

13kami przedali, albo w Miastach y Miasteczkach dowiezione skon-

14sumowali, oraz wiele Gorzałki na własną Konsumpcyą przez Rok

15obrocili; Duchowni zaś, niemniey Mieyskiey y wszelkiey inney

16kondycyi Osoby wiele przez Rok Trunkow Krajowych na wsiach

17wyrobili, lub Kupnych wyszynkowali, niepotrącaiąc Mieyskiey

18y wszelkiey inney kondycyi Ludzi ich własney konsumpcyi;

19á Osob Duchownych Konsumpcyą w osobney liniy zapisuiąc,

20WW. UU. Lustratorowie wiernie obliczą y w Taryffę

21zanotuią.

22Zaś z WW. UU. Lustratorow, żaden w własney swoiey

23Possessyi zostaiących, lub Komu od siebie wypuszczonych Dobr

24arędownych, zastawnych, Dożywotnich, czyli Dziedzicznych,

25sam sobie Lustrować niema, lecz do wylustrowania Jch lustru-

26iącego pobliższy Powiat Lustratora zaprosić powinien, á zapro-

27szony, od uczynienia sprawiedliwey Lustracyi, wymawiać się

28niema.

29A gdzieby z Browaru Klucza Dobr Stołowych, Ducho-

30wnych, Szlacheckich, lub Mieyskich, w iednym Powiecie będącego,

31do Wsiow do Tegoż Klucza należących w Drugim Woiewodz-

32twie, Ziemi, lub Powiecie lokowanych, Trunki Krajowe roz-

33wożono; tedy Jmć Pan Lustrator tego Powiatu, w ktorym po-

34mieniony Browar znayduie się, Wszystkie Wsie z niego Trunki

35biorące zlustruie, y do swoiey Taryffy zapisze, á drugi Jmć

36P. Lustrator tego Powiatu, w ktorym Wsie pomienione leżą iuż

37ich nielustruiąc, tylko te Wsie: że weszły w Lustracyą innego

38Powiatu, w swoiey Taryffie zanotuie.

39Toż się ma rozumieć o Starostwach y Krolewszczyznach

40z tą rożnicą : iż całe Starostwa choćby się na kilka Kluczow dzie-

41liły, w nich wyrobek, y Wyszynk Trunkow Krajowych w iedney

42Taryffie nierozdzielnie zamknięty bydź ma przez tego Lustra-

43tora, w ktorego Ziemi lub Powiecie pryncypalne mieysce Sta-

44rostwa lub Krolewszczyzny położone iest. A przy Lustrowa-

45niu Tych Starostw y Krolewszczyzn, Ponieważ Starostowie y

46Dzierżawcy względem płacy Czopowego y Szelężnego General-

47nego od Kwart z propinacyi wynikaiących są uwolnieni; prze-

48to WW. UU. Lustratorowie wypełniaiąc Urząd swoy w Staro-

49stwach y Krolewszczyznach z Lustracyi ostatnich Młyny, Łąki,

50Pola, y inne do Propinacyi przyłączone kontraktami, pożytki,

51od Teyże Propinacyi oddzielą: y takowych pożytkow Prowent,

52[reklamant:] gdyby

k. 339 (skan 0341, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 339

2gdyby wielość Jego w Lustracyi wyrażona niebyła, z Kontra-

3ktow, y wszelkich w przypadku potrzeby zaprzysięgac mianych

4dowodow, stanowiwszy, od Propinacyi odtrącą; w Taryffę pod

5każdym Starostwem Zapiszą, y tamże zostaiący z Samey Propi-

6nacyi Prowent wyrażą: Nad to każdy z WW. UU. Lustrato-

7row sposobem, y w czasie Prawem przepisanemi, Cenę Trunkow

8Krajowych w Mieście Pryncypalnym Ziemi lub Powiatu swego

9do proporcyi tannośći albo drogości mieysca ustanowią.

10A lubo do Usługi publiczney pierwsza chęc obywatelska

11bydź powinna, gdyby iednak ktory z Jch Mciow Panow Lu-

12stratorow od Tey Funkcyi chciał się wymawiać albo zachoro-

13wał, y niemogł konczyć Lustracyi, nieodwłocznie Kommissyą

14ma o tym uwiadomić.

15Przytym wszystkich WW. UU. Lustratorow o sprawie-

16dliwey nadgrodzie według pracy y doskonałości Dzieła Kom-

17missya upewnia, zalecaiąc Jm, aby Przepis Prawa y tego Uni-

18wersału we wszystkich Punktach skutecznie dopełnili, á nie-

19wdaiąc się w potrącenie Expens y ustanowienie płacy Czopowego

20y Szelężnego, ani na zaarędowanie szynku zapatruiąc się, Ta-

21ryffy doskonałe wyrobku, y Wyszynku Trunkow Krajowych

22sporządzili, osobno Dobra Stołu J. K. Mci, osobno Krolewskie

23za Przywilejami chodzące, także Duchowne, Ziemskie, y Mieyskie

24osobno, pod tąż iednak Parafią, do ktorey należą, z wyra-

25żeniem Possessorow zapisywali, y Tych Taryff zdziałanych z

26Tabellą na końcu podług przesłanego modelusżu przyłączoną,

27ieden Exemplarz do Grodu własnego podali, á drugi do Kommis-

28syi naydaley na Dzień 1. Pazdziernika Roku Teraznieyszego nie-

29zawodnie odesłali. Ten zas Uniwersał aby tym prędzey nieza-

30wodney każdego doszedł wiadomości, po Miastach Parafiach y

31mieyscach zwyczaynych publikować y do Akt każdego Grodu

32sposobem oblaty podać, a po oddaniu wzięte z tychże Grodow

33attestata Kommissyi odesłać Officyalistom Skarbu Koronnego zleca.

34Dan w Warszawie Dnia 10. Miesiąca Marca Roku Pańskiego 1768.

35JGNACY TWARDOWSKI, Woiewoda Kaliski Prezyduiący

36ANDRZEY MOSZCZENSKI, Woiewoda Jnowrocławski Kommissarz

37BAZYLI WALICKI, Kasztelan Sochaczewski Kommissarz.

38PIOTR OZAROWSKI, Pisarz Wielki Koronny Kommissarz

39TOMASZ DŁUSKI, Podkomorzy Generalny Woiewodztwa Lubel-

40skiego Kommissarz

41FRYDERYK MOSZYNSKI, Starost[...]omieyski Kommissarz

42KASPAR Łodzia ROGALINSKI, [...]akielski [?] Kommissarz

43WALERYAN PIWNICKI, Mi[...] [...]kich Kommissarz

44STANISŁAW KARWOWSK[...] [...]biey Kommissarz

45[pieczęć papierowa (odcisk orła z otokiem), uszkodzona i rozerwana; częściowo przysłania tekst podpisów komisarzy]

46Uniwersał do Lustrowania [...]ch Lustratorow

47wyznaczaiący.

k. 339v (skan 0342, strona lewa)

1[tekst ręczny; poniżej i w tle przebija odwrotnie druk z k. 339 – ignorowany]

2[na lewym marginesie, ręką pisarza:] Co[rr.?]

3A° 1768 Die 17 Augusti Comparens p.lt

4Wiell. JmćPan Andrzey Wielogurski Woyski Bracł. Wi-

5nicki Grodzki y Pograniczny Urzędu Bracł. Sędzia ten Uni-

6wersał od Prześwietney Kommissyi Skarbu Koronnego w U-

7rzędzie Lustrowania Wyrobku y Wydatku wszelkiego

8Trunku Czopowemu y Szelężnemu podległego z

9oznaczeniem Siebie[?] Offerenta y W. Barczew-

10skiego Miecz. Winn. do Lustracyi Powiatu Bracł. wy-

11dany ratione intro Contentorum ad Acta Praesentia Castri

12Capitanealia Vinnicen. per Oblatam podał

13Suscepi Michał Jedlecki Nk p[...] mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: akt to oblata druku (wszytego do księgi): tekst drukowany czytelny, kroje: antykwa (tekst uniwersału) i kursywa (przytoczenie ustawy sejmowej, spis lustratorów, rota przysięgi); ſ zapisano jako s, „w” kursywy (podobne do „n”) jako w. Pisownia druku zachowana (y, á, ż, wersaliki w nagłówkach). Łączniki końca wiersza zachowane jak w druku. Numeracja ręczna (u góry prawych stron): 334, 335, 336, 337, 338, 339; strony lewe (verso) bez numeru – na k. 336v, 337v i 339v przebija w tle odwrócony lub zbliżony numer z drugiej strony (ignorowany). Sygnatury arkuszy druku: A (k. 334, dół), B (k. 335, dół), C (k. 336, dół); kustosze (reklamanty) na dole każdej strony oznaczono [reklamant:].

Odczyt: granice aktu – początek: k. 334 (skan 0336, prawa), nagłówek „KOMMISSYA RZECZY-POSPOLITEY Skarbu Koronnego”, numer „382” ręcznie na lewym marginesie (cyfra środkowa częściowo zalana atramentem); koniec druku: k. 339 (skan 0341, prawa) – podpisy komisarzy, pieczęć papierowa (rozdarta, zasłania fragmenty trzech ostatnich podpisów i tytułu), pod nią drukowany tytuł „Uniwersał do Lustrowania … Lustratorow wyznaczaiący” (środek tytułu zasłonięty rozdarciem papieru); ręczna notka oblaty na k. 339v (skan 0342, lewa). Uwaga o numeracji: ręczny dopisek przy powiecie konińskim stoi na skanie 0338 L, czyli na k. 335v (nie 336v); W transkrypcji zachowano numerację kart wynikającą z numeracji ręcznej.

Odczyt: miejsca niepewne – „Pułbeczki [?]” (k. 334v, plama), „niedostarczaiącey [?]”, „padatek [?]” (zapewne druk. błąd zamiast „podatek”), „Percepię [?]” (k. 334v, ostatnie linie), „przypadaiąc-cy [?]” (k. 335, podział wyrazu), „Ko[?]ińskiego” (k. 336v, powiat; prawdopodobnie Kolno – Kolneński/Kolińskiego, litera zasłonięta), „Reg[...]” (k. 335v, plama; zapewne „Regenta”), podpisy komisarzy 6–9 (zasłonięte pieczęcią). Ręczny dopisek (k. 335v): „Uᵗᵒ [?] Jgnacego Zakrzewskiego, Piotra Nakielskiego [?]” – pismo pochyłe, tusz, napisany między wierszami przy powiecie konińskim (sugeruje wyznaczenie tych dwóch osób, być może jako lustratorów powiatu konińskiego).

Odczyt notki ręcznej (k. 339v; zweryfikowana przez Opusa na powiększeniu): pismo kursywą kancelaryjną, czytelne. Niepewne tylko „Siebie[?]” (może „Ciebie”) i skrót po podpisie Jedleckiego („Nk p[...] mp” – namiestnik [burgrabstwa], manu propria). Na marginesie „Co[rr.?]” – zapewne znak korekty (correxit). Tłumaczenie: „Roku 1768, dnia 17 sierpnia, stawiwszy się osobiście, Wielmożny JMć Pan Andrzej Wielogórski, wojski bracławski, sędzia grodzki winnicki i pograniczny urzędu bracławskiego, ten uniwersał od Prześwietnej Komisji Skarbu Koronnego w sprawie lustrowania wyrobu i wyszynku wszelkiego trunku podlegającego czopowemu i szelężnemu, z wyznaczeniem siebie, podającego, i Wielmożnego Barczewskiego, miecznika winnickiego, do lustracji powiatu bracławskiego wydany, z racji treści w nim zawartej do niniejszych akt grodu starościńskiego winnickiego przez oblatę podał. Przyjąłem – Michał Jedlecki, namiestnik, ręką własną.”

Wyjaśnienia i skróty: W. / WW. = Wielmożny/Wielmożni (np. W. Daniela Błeszyńskiego); U. / UU. = Urodzony/Urodzeni; Jmć = Jegomość; Jch Mciow P.P. = Ichmościów Panów; J. K. Mci = Jego Królewskiej Mości; Kom. Gra., Komor. Gran. = komornik graniczny; Pisa. Gro. = pisarz grodzki; Reg. = regent (kancelarii grodzkiej/ziemskiej); Vicesg. / Wicesgerent = wicesgerent (zastępca, sędzia podkomorski); Subdelegat = zastępca delegata; Podwojewodzy = podwojewodzi (urzędnik grodzki, kontrolujący miary i ceny); Czopowe = podatek od produkcji trunków; Szelężne = podatek od wyszynku/sprzedaży trunków; Pogłowne, Podymne = podatki od osób/dymów; Karby = zapis ilościowy (nacięcia na karbowniku, rejestr); Taryffy (Taryffa) = wykaz/tabela wyrobu i wyszynku; Beczka (Piwo: 72 beczki lub 36 półbeczek lub 18 garncy nowych – patrz tekst), Garniec = miara płynów; Dubeltowe/ordynaryjne piwo = mocne/zwykłe; Gorzałka okowita/prosta = wódka rektyfikowana/zwykła; Miód kopowy/ordynaryjny, Wiśniak, Malennik = gatunki trunków; Propinacja = prawo propinacji (produkcji i sprzedaży trunków); Kwarta = część dochodów starostów z królewszczyzn; Klucz = zespół wsi folwarcznych; Starostwo Spiskie (Spisz) = wyłączone z uniwersału; Rabin, Kahalni, Karaimi = władze gmin żydowskich i karaimskich (w miastach, gdzie ich jest); Prezydent/Burmistrz z Radcami = władze miejskie; Seym ordynaryiny = sejm zwyczajny (czas ustalony do 1 października i lat 1770, 1772); Lustrator = urzędnik wyznaczony do kontroli; Marcowa Rata = ratę czopowego płatną w marcu 1769. Wykaz lustratorów według województw i powiatów (nazwiska i urzędy) – patrz #PERSON i #PLACE.

Tłumaczenia łaciny: per ultimum Consumentem = przez ostatecznego konsumenta (podatek spada na odbiorcę); á = a (zapisane z akcentem, w druku); ad Instantiam (Lustratora) = na instancję (na wniosek lustratora); in Duplo = w dwójnasób (podwójnie); in toto = w całości; vexatorie = w sposób szykanujący (dla dokuczenia); in ultimo Consumente = w ostatecznym konsumencie; quocunque Titulo = jakimkolwiek tytułem; per Pluralitatem votorum = większością głosów; præjudicare niema = szkodzić (uprzedzać prawo) nie będzie; &c. = et cetera, i tak dalej; Tak mi &c. = „tak mi (Boże dopomóż)” (skrót roty przysięgi); Jnwestygacya = śledztwo, badanie. W notce ręcznej: Comparens (personaliter) = stawiwszy się (osobiście); Die 17 Augusti = dnia 17 sierpnia; Anno = roku; ratione intra Contentorum = z powodu wewnątrz zawartych (treści); ad Acta Praesentia Castri Capitanealis Vinnicen. = do niniejszych akt grodu starościńskiego winnickiego; per Oblatam = przez oblatę; Suscepi = przyjąłem; podał = złożył.

Weryfikacja (Opus): sprawdzono na powiększeniach miejsca niepewne druku („Pułbeczki”, „niedostarczaiącey”, „padatek” – tak w druku, „Perceptę”) oraz całą notkę oblaty k. 339v (poprawiona: „Comparens p.lt”, „Sędzia Grodzki y Pograniczny Urzędu Bracł.”, „Barczewskiego Miecz. Winn. … wydany”, „ratione intro Contentorum”). Pozostałe [...] – fragmenty zasłonięte pieczęcią.

Streszczenie

Oblata drukowanego uniwersału Komisji Rzeczypospolitej Skarbu Koronnego, wydanego w Warszawie 10 marca 1768, o ustanowieniu czopowego i szelężnego generalnego (zamiast pogłownego i podymnego): kto produkuje trunki płaci czopowe, w miastach nie potrąca się konsumpcji, we wsiach szlachecka konsumpcja piwa i miodu jest wolna; uniwersał ustanawia lustratorów w województwach, ziemiach i powiatach (wykaz imienny), tryb lustracji (rejestry, karby, przysięga, taryfy), terminy (lustracja od 1 kwietnia do 1 października 1768, kolejne 1770, 1772), kary (za sprzeciw podwójne czopowe, dla lustratora za nadużycia – utrata pensji i więzienie), obowiązek podania taryf do grodu i Komisji oraz publikowania uniwersału i wpisania go do akt grodowych. Podpisali komisarze: Ignacy Twardowski (prezydujący), Andrzej Moszczeński, Bazyli Walicki, Piotr Ozarowski, Tomasz Dłuski, Fryderyk Moszyński, Kasper Rogaliński, Waleryan Piwnicki, Stanisław Karwowski. Notka oblaty (17 sierpnia 1768): Andrzej Wielogórski, wojski bracławski i sędzia grodzki winnicki, złożył uniwersał do akt grodu winnickiego przez oblatę (w związku z lustracją powiatu bracławskiego); przyjął Michał Jedlecki.

Transkrypcja

k. 340 (skan 0342, strona prawa)

1[u góry, w rogu, numeracja:] 340

2Winnickiego Urodz. Lubano-

3wskiemu na Summę Zł.

4Poll. 7497. Służącego

5Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

6Miesiąca Augusti Osmnastego Dnia.

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi

8Winnickiemi y przedemną Michałem Jedleckim ptey

9Namiestnikiem Burgr. Grodz. Winn. Comparens pelt.

10Urodz. Jmć Jozef Łaczyński[?] Ten Skrypt od Urodz.

11Winnickiego na Summę Zł. Poll. Siedm Tysięcy Czter-

12sta Dziewięćdziesiąt y Siedm Urodz. Lubanowskiemu ratio-

13ne intro Cont. ad Acta Praes. Castr. Capit. Winn. per

14Oblatam podał Tenoris Sequentis. Niżey podpisany

15znam tym Skryptem moim Assecurationis, Który

16Ejusd. Valoris iest iakoby w Konfessie[?] w Grodzie Winn.

17przed Aktami Zeznał, Jż będąc potrzebny Summy

18Siedm Tysięcy Czterechset Dziewięćdziesiąt y Siedmiu

19Zł. Poll. y groszy Piętnastu, Którey Summy pożyczonym

20Sposobem zaciągam u Wmć P. Jozefa Lubanowskiego

21w Złotey monecie Sześć Tysięcy, a zaś w Białey mo-

22necie Rublami Tysiąc Czterysta Dziewięćdziesiąt Siedm

23y gr. Piętnaście Kożdy Rubel ad Sens[?] rachuiąc po Zł.

24Siedm. Wyniesioney Summy ogulnie wyżey wspomnioney

25Jadąc na przyszłe Kontrakty Lwowskie w Roku da Bog

26przyszłym Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osmym przypa-

27daiące Tey Summy zaciągnioney, y rękoma moiemi

28Własnemi odliczoney, na Dobrach moich, y Ruch-

29mach, osobliwie na Summie Tarnawie[?] Pertiey[?]

30wsiow nazwanych w Woiewodztwie Bracł. będących

31Zapisuię, z Sukcessorami bezpieczeństwo, z odpomienioney

32Summy Siedmiu Tysięcy Czterysta Dziewięćdziesiąt y

33Siedmiu y groszy Piętnastu od każdego Tysiąca po Zł. Poll.

34Sto Wyderkowey[?] obowiązuię się, a Summę oryginalną

35Rok od daty Miesiąca y Roku niżey wyrażonego oddać

36przyrzekam, zapisuiąc się, aby był bezpieczny tenże

37Jmć Pan Lubanowski bliższego odebrania posiedzenia[?]

38Onemu w Possessyi moiey Wsi Tarnawie Kontraktem

39mnie od Wiel. Jmć P. Sasimowskiego[?] puszczoney

40[reklamant:] Arędownym

k. 340v (skan 0343, strona lewa)

1Arędownym, Któremu pomieszkanie Szlacheckie zgodne y

2należyte wyperswadawszy[?], do tego pomieszkania Pola

3wolny[?] Rok[?] po Dni Dwanaście, a Siano[?] Kosarzow[?]

4Dwadzieścia podpowiadam[?] Sumieniem wydzielić dekla-

5ruię, y dotrzymać tym zapisuię, acz in casu Contraven-

6tionis Forum Ziemskie Bracł. lub Grodu Winnickiego

7naznaczam na co dla tym Większey Wiary y pewności Ten

8Skrypt y przy uproszonych Przyiaciołach do podpisania się y

9przy przyciśnionych Pieczęciach podpisuię się Ręką moią własną.

10Datt. w Pohrebyszczach Dnia Dwudziestego Osmego

11Decembris, Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo,

12Septimo. U tego Skryptu per oblatam podanego podpisy

13Rąk w te Słowa przy dwoch Pieczęciach na laku wyciśnio-

14nych w te Słowa Michał Winnicki (LS) Proszony ustnie

15od stron obydwoch do podpisania się na tym Skrypcie Jmci Pa-

16nu Lubanowskiemu od Jmci P. Winnickiego Służącym

17podpisuię się Przyiaciel Paweł Sudymontowicz Czeczel

18H. Z. Vice Ger.[?] Latyczow. (LS) Ze strony Jmci Pana Win-

19nickiego iako proszony Przyiaciel podpisuię się K. Pal.[?] Ho-

20łubicki[?]. Który to Skrypt iak się w sobie ma de verbo

21ad verbum do Xiąg Grodz. Winn. iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: pismo kancelaryjne, mocno pochylone, miejscami wyblakłe. Wstępny odczyt agenta (Sonnet) miał ok. 56 [?]; cały akt Opus przeczytał ponownie na powiększeniach – poprawiono m.in. kwotę w nagłówku (7497), kwotę w rublach (1497 zł 15 gr), „Kontrakty Lwowskie”, „y rękoma moiemi Własnemi odliczoney”, datę skryptu (28, nie 12 grudnia 1767), podpisy (Paweł … Czeczel). Niepewne pozostają: nazwisko komparenta (Łaczyński[?]), wyrażenie „ad Sens[?]”, nazwa wsi „Tarnawie[?] Pertiey[?]” (dwie wsie?), formuła o odsetkach („Sto Wyderkowey[?]”), opis pomieszczenia i pól dla wierzyciela (k. 340v w. 1–4) oraz urząd i nazwisko drugiego świadka.

Wyjaśnienia i skróty: ptey / pt. = pro tunc (podówczas); pelt. = personaliter (osobiście); Burgr. Grodz. Winn. = burgrabstwa grodzkiego winnickiego; Zł. Poll. = złotych polskich; Skrypt Assecurationis = skrypt zabezpieczający (asekuracyjny), mający tę samą moc co zeznanie przed aktami; moneta złota / biała = złoto / srebro; Kontrakty Lwowskie = doroczny zjazd kontraktowy we Lwowie (styczeń), termin płatności; od każdego Tysiąca po Zł. Sto = odsetki 10% rocznie; Ruchomości = majątek ruchomy; Possessya = posiadanie; Kontrakt arędowny = umowa dzierżawy; Forum = sąd; LS = locus sigilli (miejsce pieczęci); laka = lak (wosk); H. Z. = horodniczy zwinogrodzki (por. Paweł Czeczel, horodniczy zwinogrodzki, akt 389).

Tłumaczenia łaciny: Comparens personaliter = stawający osobiście; ratione intro contentorum ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per oblatam podał = z racji treści podał do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; Tenoris Sequentis = następującej treści; Ejusdem Valoris = tej samej wagi; in casu Contraventionis = w razie naruszenia (zobowiązania); Decembris Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Septimo = grudnia 1767; de verbo ad verbum = słowo w słowo.

Streszczenie

18sierpnia 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Józef Łaczyński[?] podał do akt skrypt asekuracyjny Michała Winnickiego dla Józefa Lubanowskiego, wystawiony w Pohrebyszczach 28 grudnia 1767. Winnicki wyznaje, że pożyczył od Lubanowskiego 7497 zł 15 gr (6000 zł w złocie i 1497 zł 15 gr w srebrnych rublach) na wyjazd na kontrakty lwowskie 1768; zabezpiecza sumę na swych dobrach i ruchomościach, szczególnie na sumie z wsi Tarnawy[?] w woj. bracławskim, płaci 10% odsetek rocznie i zobowiązuje się oddać kapitał po roku; do tego czasu daje Lubanowskiemu mieszkanie i użytki we wsi Tarnawa[?], którą sam trzyma w dzierżawie od Sasimowskiego[?]. W razie naruszenia poddaje się sądowi ziemskiemu bracławskiemu lub grodowi winnickiemu. Skrypt podpisali Winnicki oraz świadkowie Paweł … Czeczel, horodniczy zwinogrodzki, i … Hołubicki[?].

Transkrypcja

k. 340v (skan 0343, strona lewa)

1horskiego P. P. Urodz. Borkowskiemu

2na Pasiece Pni Piętnaście danego.

3Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego.

4Miesiąca Augusti, Osmnastego Dnia.

5Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y Przede-

6mną Michałem Jedleckim Namiestnikiem ptunc Burgrabs. Grodz. Winn.

7Comparens Pelt. Urodz. JmćPan Stefan Leśli[?] ten Dokument od Wiel.

8Wielhorskiego Podstol.[?] Lernaskiego[?] Urodz. Bazylemu Duninowi Bor-

9kowskiemu na Pasiece Pni Piętnaście dany y Służący ratione

10intro contentorum ad Acta Praes. Castr. Capit. Vinn. per Oblatam podał

11de tenore tali. Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Pierwszego Roku

12Dnia Dwudziestego Pierwszego Aprilis w Żywotowce[?]. Niżey

13na podpisie wyrażony Znam tym Skryptem Ręcznym Urodz.

14Jmci Panu Bazylemu Duninowi Borkowskiemu odemnie

15danym, Który takowego walore być ma iakoby przed Aktami

16Autentycznemi był Zeznany, Iż mając w Zupełnym Dozorze

17y należytey Konserwacyi Pasieki Pszczół Pni Piętnaście w Roku

18Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Pierwszym, na wiosnę wyszłey

19wraz w Pasiece z Pszczołami inemi na Gruncie Dobr Łitty[?]

20wotowli[?] miany Sekwestrowanych[?], a przez Wiel. Jaroszyńskiego Ł.[?] Bels.[?]

21Winn.[?] do Dobr Swoich Sałhubowka[?] zabranych, o Które w Skrypcie Ża-

22dney niewzmiankuiący rożnicy, ani ad Pretium Juris tegoż wy-

23pomienionego Jmć Pana niedopuszczaiąc, Lecz Ogułem przebo-[?]

24[...] w Jaroszyńskiemu Ł.[?] Winn. Jnstytułowałem Termin

25[reklamant:] Onus

k. 341 (skan 0343, strona prawa)

1[u góry, w rogu, numeracja:] 341

2Onus tak Satisfactionis cum adgeneratione et Mellificatione

3Pasieki wyż pomienioney Pni Piętnaście w Czasie [...] wiosney[?]

4z Tymże[?] bez Krzywdy y Szkody[?], Temuż Jmć Panu Borkowskiemu

5[Sum]mam[?] oddać et cum Interesse uspokoić powinien będę datum ut

6Supra Anno ac Mense. U tego Dokumentu podpis Ręki w

7te słowa E. Wielhorski, Który to Dokument per Oblatam

8podany iak się w sobie ma słowo w słowo do Xiąg ninieyszych

9Grodzkich Winnickich iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: pismo kursywą kancelaryjną, wyblakłe; na k. 340v kleks przy „Borkowskiemu odemnie”. Wstępny odczyt agenta (Sonnet) miał 62 [?]; Opus przeczytał akt ponownie na powiększeniach – poprawiono m.in. „ptunc Burgrabs.”, „dany y Służący ratione intro contentorum ad Acta Praes. Castr. Capit. Vinn.”, „odemnie danym”, „Iż mając w Zupełnym Dozorze”, „Pasieki Pszczół”, „niedopuszczaiąc”, podpis „E. Wielhorski”. Niepewne pozostają: nazwisko komparenta (Leśli/Lesli), urząd Wielhorskiego („Podstol. Lernaskiego”), miejsce wystawienia (Żywotówka?), nazwy dóbr sekwestrowanych i dóbr Jaroszyńskiego oraz jego urząd, koniec k. 340v i drugi wiersz k. 341. Ten sam miejscowy kontekst i ta sama data roczna – akt 385 (skrypt Angeli Wielhorskiej, 1761) i 386.

Wyjaśnienia i skróty: W. = Wielmożny; P. P. = zapewne „Podstolego …” (skrót urzędu, niepewny); ptunc = pro tunc (podówczas); Pelt. = personaliter (osobiście); pień (pszczeli) = ul kłodowy; Konserwacya = utrzymanie, pieczy nad czymś; dobra sekwestrowane = zajęte (pod zarządem sądowym); Ł. Winn. = zapewne łowczy winnicki; Instytułowałem Termin = wyznaczyłem (wytoczyłem) termin sądowy; Interesse = odsetki, odszkodowanie.

Tłumaczenia łaciny: Comparens personaliter = stawający osobiście; ratione intro contentorum ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per oblatam podał = z racji treści podał przez oblatę do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; de tenore tali = tej treści; ad Pretium Juris = do szacunku prawnego (wyceny); Onus satisfactionis cum adgeneratione et mellificatione = obowiązek zadośćuczynienia wraz z przyrostem (roju) i miodobraniem; cum Interesse = z odsetkami / z odszkodowaniem; datum ut supra anno ac mense = dano jak wyżej, w roku i miesiącu.

Streszczenie

18sierpnia 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Stefan Leśli[?] podał do oblaty skrypt ręczny E. Wielhorskiego, wystawiony 21 kwietnia 1761 w Żywotówce[?] dla Bazylego Dunina Borkowskiego. Wielhorski wyznaje, że pasieka Borkowskiego o 15 pniach, oddana mu w pieczę, wyszła wiosną 1761 wraz z innymi pszczołami na grunt dóbr sekwestrowanych i została zabrana przez Jaroszyńskiego[?] do jego dóbr; nie dopuszczając do szacunku sądowego, Wielhorski zobowiązał się dać Borkowskiemu zadośćuczynienie za pasiekę wraz z przyrostem i miodem, oddać jej wartość bez szkody i zaspokoić go z odsetkami.

Transkrypcja

k. 341 (skan 0343, strona prawa)

1skiey P. P. Urodz. Borkowskiemu

2na Summę pewną danego y &c.

3Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

4Miesiąca Augusti, Osmnastego Dnia.

5Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y przedemną

6Michałem Jedleckim Namiestnikiem ptunc Burgr. Grodz. Winnickim

7Comparens Pelt. Urodz. Jmć Pan Stefan Leśli[?] ten Skrypt od Wiel. Wiel-

8horskiey Podstol.[?] Lernaskiey[?] Urodz. Bazylemu Duninowi Borko-

9wskiemu na Tynfow Dwieście Osmdziesiąt Osm dany y Słu-

10żący ratione intro contentorum ad Acta Praes. Castr. Capit. Vinn. per Oblatam

11podał. Tenoris sequentis. Niżey na podpisie wyrażona

12znam tym Skryptem moim Ręcznym Urodz. Jmć Panu Bazyle-

13mu Duninowi Borkowskiemu odemnie danym, Który takowe-

14go waloru y wagi być ma, iakoby przed Aktami Którego kol-

15wiek był approbowany Grodu, Iż Ja na własne potrzebę

16moię Zaciągnełam u wyż pomienionego Jmć Pana rzetelne-

17go Długu Tynfow Dwieście Osmdziesiąt Osm, które to summę wy-

18[...]chtym[?] Czasie rzetelnie w rzeczy mianowanym Roku zupełnie

19y nierozdzielnie wraz z pierwszym u Tegoż przez Nas Zacią-

20gnionym Długiem oddać y uspokoić, obiecuię y Podpisem

21Ręki Moiey Stwierdzam. Datum w Żywotowce[?] Die Undecima

22Augusti, Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo, Primo Anno.

23U tego Skryptu podpis Ręki w te słowa Angela Wielhorska.

24Który to Skrypt per Oblatam podany de verbo ad verbum iak

25się w sobie ma do Xiąg ninieyszych Grodz. Winn. iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: pismo kursywą kancelaryjną; akt od nagłówka „385” do „iest Zapisany” przed nagłówkiem 386. Odczyt Sonneta sprawdzony przez Opusa na powiększeniach i poprawiony (m.in. „ptunc”, „Comparens Pelt.”, „dany y Służący ratione intro contentorum”, „u wyż pomienionego”, „Datum w Żywotowce”, podpis „Angela Wielhorska”). Rok skryptu „Primo” (1761) – zgodny z aktem 384 (skrypt E. Wielhorskiego z 1761). Niepewne: nazwisko komparenta, tytuł Wielhorskiej („Podstol. Lernaskiey”), miejsce wystawienia, początek 18. wiersza.

Wyjaśnienia i skróty: ptunc = pro tunc (podówczas); Pelt. = personaliter (osobiście); tynf = moneta srebrna (18 groszy); Skrypt Ręczny = zobowiązanie własnoręczne; approbowany = zeznany, uznany przed sądem; Zaciągnełam = zaciągnęłam (dłużniczką jest kobieta).

Tłumaczenia łaciny: ratione intro contentorum ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per oblatam podał = z racji treści podał przez oblatę do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; tenoris sequentis = następującej treści; Datum … Die Undecima Augusti Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Primo Anno = dano dnia 11 sierpnia roku 1761; de verbo ad verbum = słowo w słowo.

Streszczenie

18sierpnia 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Stefan Leśli[?] podał do oblaty skrypt Angeli Wielhorskiej dla Bazylego Dunina Borkowskiego, wystawiony 11 sierpnia 1761 w Żywotówce[?]. Wielhorska wyznaje, że na własne potrzeby zaciągnęła u Borkowskiego dług 288 tynfów i zobowiązuje się spłacić go w oznaczonym roku, w całości, razem z wcześniejszym długiem zaciągniętym u niego.

Transkrypcja

k. 341 (skan 0343, strona prawa)

1Wielhorskiego P. P. Urodz. Borko-

2wskiemu na Summę pewną

3danego y &c.

4Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

5Miesiąca Augusti, Osmnastego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodz. Winn. y Przedemną

7Michałem Jedleckim Namiestnikiem ptunc Burgrabstwa Grodz.

8Winnickim. Comparens Pelt. Urodz. Jmć Pan Stefan Leśli[?] ten Blankiet

9od Wiel. Wielhorskiego Podstolego Parnoskiego[?] Urodz. Bazylemu Du-

10ninowi Borkowskiemu na Summy w nim wyrażone dany y Słu-

11żący ad Acta Praes. Castr. Capit. Vinn. per oblatam podał. Tenoris

12Ejusmodi. Daię ten Blankiet Jmć Panu Bazylemu Borkowskie-

13mu na Zł. Poll. Trzysta Czterdzieści y Dwa y Groszy Dwadzieścia y Cztery

14co wydał na Obeliza[?]. Datum w Kniażey Krynicy Die Vigesima

15Octava Julij Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo Anno[?].

16U tego Blankietu podpis Ręki w te słowa Wielhorski m. p. Za-

17pis zaś niżey na tymże Blankiecie Z Podpisem Temi słowy

18[reklamant:] Roku

k. 341v (skan 0344, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt wtórego Dnia Dwudzie-

2stego Drugiego Martij przyiechawszy[?] w Winnicy od Jmć Pana Borko-

3wskiego Zł. Poll. Pięćdziesiąt[?] y Sześć[?] y Groszy Dwadzieścia y Trzy na

4co się podpisuię Wielhorski. Który to Blankiet per Oblatam

5podany słowo w słowo iak się w sobie ma do Xiąg ninieyszych

6Grodzkich Winnickich iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: pismo kursywą kancelaryjną. Wstępny odczyt Sonneta (27 [?]) Opus przeczytał ponownie na powiększeniach – poprawiono m.in. komparenta (Stefan Leśli, jak w aktach 384–385), „Datum w Kniażey Krynicy”, „Za-pis zaś niżey na tymże Blankiecie”, „od Jmć Pana Borkowskiego”, „na co się podpisuię Wielhorski”. Niepewne: urząd Wielhorskiego („Podstolego Parnoskiego” – por. „Podstol. Lernaskiego” w aktach 384–385; skrót w nagłówkach „P. P.”), cel wydatku („na Obeliza[?]”), rok blankietu (po „Sexagesimo” brak liczebnika jednostek – zapewne 1760) oraz kwota z dopisku z 1762 r.

Wyjaśnienia i skróty: Blankiet = tu: rewers, kwit dłużny podpisany przez dłużnika; ptunc = pro tunc (podówczas); Pelt. = personaliter (osobiście); Zł. Poll. = złotych polskich; m. p. = manu propria (ręką własną); Zapis zaś niżey = dopisek poniżej na tym samym blankiecie.

Tłumaczenia łaciny: ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per oblatam podał = podał przez oblatę do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; Tenoris Ejusmodi = tej treści; Datum … Die Vigesima Octava Julii Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Anno = dano dnia 28 lipca roku 1760[?]; Martii = marca.

Streszczenie

18sierpnia 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Stefan Leśli[?] podał do oblaty blankiet Wielhorskiego dla Bazylego Dunina Borkowskiego: Wielhorski kwituje, że Borkowski wydał na jego rzecz 342 zł 24 gr (Kniaża Krynica[?], 28 lipca 1760[?]); w dopisku z 22 marca 1762 r. w Winnicy Wielhorski potwierdza otrzymanie od Borkowskiego dalszej sumy (ok. 56[?] zł 23 gr). Blankiet wpisano słowo w słowo.

Transkrypcja

k. 341v (skan 0344, strona lewa)

1ce y Jmć Wiel. Kwaśniewskiemu

2Stol.[?] Nowosz.[?] Słu.

3Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

4Miesiąca Augusti Dwudziestego Drugiego Dnia

5Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi

6Winnickiemi y przedemną Michałem Jedleckim Na-

7miestnikiem ptc Burgr. Grodzk. Winn. Stanowszy Ocze-

8wisto Woźny Gen. Wdztwa Bracł. y Jnnych opatrzny Michał

9Radliński w moc Wierney Relacyi Swoiey iawnie zeznał,

10Jż on Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego Dnia

11Dziewiętnastego Augusti na Affektacyą y prawną Rekwi-

12zycyą Wiel. Jmć Pana Feliciana Kwaśniewskiego Stol.[?] No-

13wosz.[?] Porucznika Woysk Koronnych Maiąc przysobie Stronę

14Szlachty Ludzi Wiary godnych Urodz. Jchmć Panow Jana Sułko-

15wskiego, y Michała Zabłockiego prawnie do tego Aktu użytych

16był w Dobrach wsiach Hołdałowce, y Jakubowce w Wdztwie

17Bracł. Leżących, gdzie będąc pomienione Dobra Zewszystkie-

18mi poddanemi Ciągłemi y Pieszemi Onych powinnościami

19Czynszami Daninami Robociznami, Polami Rolami, Sianożę-

20ciami Stawami Młynami, wymiarami Sadami, ogrodami

21Zachodami, Pasiekami Pasieczyskami, Dziesięcinami wszelkie-

22mi, Lasami Gajami Zapustami, Dąbrowami, Zaroślami Łą-

23kami, Stepami Rzekami Rzeczkami, Dworami Chałupami

24Karczmami Browarami, y Z Onych intratami, Zgoła Wszyst-

25kiemi in Genere et Specie dochodami, Pożytkami, y przynale-

26żytościami tak iako się te Dobra zdawna w swoich Miedzach

27y Granicach Miały, y teraz Zostaią w Aktualną Osiadłą[?]

28Zastawną Spokoyną, nemine Impugnante ac Contradicente

29Wiel. Rekwirentowi vigore Praw Onemu Służących, podał y po-

30stąpił Possessyą, w Czym Szlachtę sobie przytomną Oświadczy-

31wszy się z tamtąd odiechał y tu do Akt przybywszy przedemną

32Urzędem prawdziwey Jntromissyi uczynił y zeznał Rel. De

33quo Ejusd. Actis Rel. Ministerialis Ignarus Lit. Crucem Sn.

34posuit. Michał Radliński +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: akt od nagłówka „387” do krzyżyka woźnego przed nagłówkiem aktu 388. Odczyt Sonneta (20 [?]) Opus sprawdził na powiększeniach i poprawił (m.in. „ptc Burgr.”, „Ocze-wisto Woźny … y Jnnych opatrzny”, „Młynami”, „Zaroślami”, „Chałupami”, „vigore Praw Onemu Służących”, końcowa formuła z „Ministerialis … Crucem Sn. posuit”). Nadal niepewne: tytuł/urząd Kwaśniewskiego („Stol. Nowosz.”) i wyrażenie „w Aktualną Osiadłą[?] Zastawną Spokoyną” (posesja). Hołdałowce i Jakubowce – te same wsie co w liście Kalińskiego do Kwaśniewskiego (akt 381), gdzie mowa o sumie z kontraktu płatnej 16 sierpnia 1768.

Wyjaśnienia i skróty: ptc = pro tunc (podówczas); Burgr. Grodzk. Winn. = burgrabstwa grodzkiego winnickiego; Oczewisto = osobiście; Woźny Gen. Wdztwa Bracł. y Jnnych = woźny generalny województwa bracławskiego i innych; Affektacya, Rekwizycya = żądanie, wniosek; Rekwirent = wnioskodawca; poddani ciągli i piesi = posiadający sprzężaj i bez niego; wymiar = opłata za mielenie (miarka młyńska); Zachody = zabudowania gospodarcze, pożytki; Zapusty = zarośla na dawnych polach; Possessya zastawna = posiadanie z tytułu zastawu.

Tłumaczenia łaciny: in genere et specie = ogólnie i szczegółowo; nemine impugnante ac contradicente = bez niczyjego sprzeciwu i oporu; vigore Praw = mocą praw; De quo ejusdem actis relatio ministerialis = o czym [jest] relacja tegoż woźnego w aktach; ignarus literarum crucem sanctam posuit = nieumiejący pisać położył święty krzyż.

Streszczenie

22sierpnia 1768 Michał Radliński, woźny generalny woj. bracławskiego, zeznał przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, że 19 sierpnia 1768, na żądanie Felicjana Kwaśniewskiego, porucznika wojsk koronnych, w obecności szlachty Jana Sułkowskiego i Michała Zabłockiego, wprowadził go w posiadanie zastawne wsi Hołdałowce i Jakubowce w woj. bracławskim ze wszystkimi poddanymi, gruntami, młynami, lasami i pożytkami, bez niczyjego sprzeciwu. Woźny jako niepiśmienny położył krzyż.

Transkrypcja

k. 341v (skan 0344, strona lewa)

1Latyczow. Wiell. Cyprynowey Podwoiey

2Bracł. Wydanego

3Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

4Miesiąca Augusti, Dwudziestego drugiego Dnia

5Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn.

6[reklamant:] y przedemną

k. 342 (skan 0344, strona prawa)

1[u góry, w rogu, numeracja:] 342

2y przedemną Michałem Jedleckim Namiestnikiem ptunc

3Burgr. Grodzkim Winn. Comparens pelt. Urodz. Jmć Pan Jgnacy Stę-

4żyn[?] Ten Extrakt Possessyi z Grodu Latycz. wyięty. Extra primi

5forum z przyczyny w tymże Extrakcie wyrażoney Zeznaney pra-

6wnie[?], ile w odległości mieysca y w innym Woiewodztwie nie-

7mieszkaiące Za pierwszą wiadomością otworzenia Proto-

8kułu Grodu Winn. przenosząc tę Possessyą ad Forum Com-

9petens, Praesens facta ratione pro Conti. per Oblatam podał De

10tenore tali tosli[?]: Actum in Castro Laticoviae Sabbatho in Vigilia

11Festi Assumptionis in Coelum Gloriosissimae Virginis Mariae

12Anno Domini Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octa-

13vo, Ad Officium actaq. Praesentia Castr. Capit. Laticoviensia. Sta-

14nowszy oczewisto Woźny Gnał. Woiew. Bracł. y innych Opa-

15trzny Jan Balicki, urzędownie przysięgły, w moc wierney

16Relacyi swoiey ustnie y dobrowolnie Pro manifestatione

17z przyczyny rozruchu w Woiewodztwie Bracł. przez Pod-

18daństwo. Żydów[?] Grodu wszelkich Xiąg Grodzkich Winnic.

19wcale teraźnieyszym w Winnicy nieznaydowania się.

20Coram actis praesentibus Zeznał, Jż on Roku teraźnieyszego

21Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątego Osmego Dnia Osmego Au-

22gusti z rekwizycyi Wiell. Maryanny z Jaroszewiczów Cypry-

23niny Podwoiewodziny Bracł. niegdy Wiell. Jana Cypryni

24Podwoy. Bracł. Małż. pozostałey Wdowy Pani dożywotney

25matki y Wiell. Angeli z Cyprynów Dzięciowskiey Woyskiey

26Mscisł.[?] niegdy Wiell. Wacława Dzięciowskiego Woyskiego

27Mscisł.[?] pozostałey Małż. Wdowy Corki Dobr Części Wsi Cybu-

28lowa Dziedziczki w przytomności sobie Szlachty Urodz. Jchmć Pa-

29nami Jana Knitkowskiego[?] y Jana Kaczurowskiego Blatym[?]

30wielkiey wiary sobie prawnie przydanemi był w Do-

31brach Wsi Cybulowie na Części y w Dworze Cypryno-

32wskim nazwanym w Woiewodztwie Bracł. leżących gdzie

33będąc spomniony Dwor y Część Cyprynowską Wiell. Ma-

34ryannie z Jaroszewiczów Janowey Cypryninie Podwoy. Bracł.

35niegdy Wiell. Jana Cypryni matronie Wdowie dożywotney

36Pani y matce vigore dożywotniego prawa a zaś Wiell.

37Angeli z Cyprynów Dzięciowskiey Woyskiey Mscisł.[?] nie-

38gdy Wiell. Wacława Dzięciowskiego matronie pozostałey wdo-

39wie Corce vigore Prawa natury, na też Wiell. Angele

40Dzięciowską po Antecessorach swoich należącego rewny[?]

41Mieyscami[?] Dworami, Budynkami Chałupami Kołodomi[?]

42[reklamant:] Browarami

k. 342v (skan 0345, strona lewa)

1Browarami Karczmami Ogrodami Sadami Pasiekami Podda-

2nemi ciągłemi y pieszemi powinnościami daniami daninami

3Czynszami robociznami dziesięcinami polami oranemi y nie-

4oranemi zasianemi y niezasianemi zasiewami ozimemi y

5Jarymi Sianożęciami Lasami Zarosłami Stawami Staw-

6kami Młynami wymiarem intymnym[?] Groblami Grobelkami

7Arędą karczemną Grobelnym Mostowym y wszystkiemi in

8genere et specie pożytkami y intratami miedzami Granica-

9mi omnibus attinentijs et pertinentiis et circumferentiis

10tak iako te Dobra y Części u swoiey należytości y ograniczeniu

11bydź powinny y teraz są współczynną[?] aktualną rzetelną

12Dziedziczną nemine impugnante et contradicente podał y

13postąpił Possessyą Ludzi na Gromadę zwołał o innych Pa-

14nach Possessorach y Dziedzicach opowiedział y na słowo[?]

15ty im przyzwoite się rozkazał który powinności ex nunc

16swoie wyż wyrażonym rekwirentkom odbywać zaczęli, A

17tak on Woźny z Szlachtą sobie przytomną Actionem sui Offi-

18ciosam oświadczywszy stamtąd powróciwszy, przedemną

19Urzędem prawdziwey Possessyi stanowiwszy[?], uczynił y ze-

20znał relacyą. U tego Extraktu Possessyi per Oblatam po-

21danego Lecta Correcta z Extradycyą przy Pieczęci Grodowey

22tamże[?] zwykłey w te słowa Legi cum actis Zuryański[?]

23mmc[?] Correxi Dyałowski mp (LS) Ex actis Castr. Capit.

24Laticov. extraditum. Który to extrakt iak się w sobie ma de

25verbo ad verbum do Xiąg ninieyszych Grodzkich Winni-

26ckich iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: pismo kancelaryjne, staranniejsze niż w aktach 383–386. Wstępny odczyt Sonneta (52 [?]) Opus przeczytał ponownie na powiększeniach – poprawiono m.in. „Comparens pelt.”, „Extra primi forum”, „otworzenia Protokułu Grodu Winn.”, „ad Forum Competens”, „Pro manifestatione z przyczyny rozruchu w Woiewodztwie Bracł. przez Poddaństwo”, „z rekwizycyi”, „Jana Cypryni”, „rekwirentkom”, „Lecta Correcta z Extradycyą”. Niepewne pozostają: nazwisko komparenta (Stężyn?), skrót przy urzędzie wojskiego Dzięciowskiego (Mscisł. – mścisławski?), nazwiska świadków, kilka słów w opisie przynależności oraz podpisy pisarzy latyczowskich. Akt zawiera ważną wzmiankę: intromisja została zeznana w grodzie latyczowskim (woj. podolskie), bo z powodu rozruchów chłopskich w woj. bracławskim (koliszczyzna 1768) księgi grodzkie winnickie nie znajdowały się wówczas w Winnicy; po ich powrocie ekstrakt oblatowano w Winnicy.

Wyjaśnienia i skróty: ptunc = pro tunc; pelt. = personaliter (osobiście); Extrakt Possessyi = wypis z ksiąg grodzkich z relacją woźnego o podaniu w posiadanie; Woźny Gnał. = woźny generalny; Podwoy. Bracł. = podwojewodzina / podwojewodzi bracławski; Mscisł.[?] = mścisławski; prawo dożywotnie = dożywocie wdowy; prawo natury = prawo dziedziczenia (córka po ojcu); Antecessorowie = poprzednicy, przodkowie; wymiar = miarka młyńska; Aręda karczemna = dzierżawa karczmy; grobelne, mostowe = opłaty za przejazd przez groblę i most; ex nunc = od teraz; rekwirentki = wnioskodawczynie; LS = locus sigilli.

Tłumaczenia łaciny: Extra primi forum = poza sądem pierwszym (właściwym); ad Forum Competens = do sądu właściwego; Actum in Castro Laticoviae Sabbatho in Vigilia Festi Assumptionis in Coelum Gloriosissimae Virginis Mariae Anno Domini 1768 = działo się w zamku latyczowskim w sobotę w wigilię święta Wniebowzięcia Najchwalebniejszej Panny Maryi roku Pańskiego 1768; Ad Officium actaque praesentia Castrensia Capitanealia Laticoviensia = przed urząd i akta niniejsze grodzkie starościńskie latyczowskie; pro manifestatione = na zamanifestowanie (oświadczenie); coram actis praesentibus = przed niniejszymi aktami; omnibus attinentiis et pertinentiis et circumferentiis = ze wszystkimi przyległościami, przynależnościami i obwodami; nemine impugnante et contradicente = bez niczyjego sprzeciwu; Legi cum actis … Correxi … Ex actis Castrensibus Capitanealibus Laticoviensibus extraditum = czytałem z aktami …, poprawiłem …, wydano z akt grodzkich starościńskich latyczowskich; de verbo ad verbum = słowo w słowo.

Streszczenie

22sierpnia 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Ignacy Stężyn[?] podał do oblaty ekstrakt z ksiąg grodzkich latyczowskich (13 sierpnia 1768). Jan Balicki, woźny generalny woj. bracławskiego, zeznał w Latyczowie – ponieważ z powodu rozruchu poddanych w woj. bracławskim księgi grodzkie winnickie nie znajdowały się w Winnicy – że 8 sierpnia 1768, na żądanie Marianny z Jaroszewiczów Cyprynowej, podwojewodziny bracławskiej, wdowy po Janie Cyprynie, oraz jej córki Angeli z Cyprynów Dzięciowskiej, wdowy po Wacławie Dzięciowskim, wojskim mścisławskim[?], w obecności szlachty (Jan Knitkowski[?], Jan Kaczurowski) podał im w posiadanie części wsi Cybulów i dwór Cyprynowski w woj. bracławskim – matce z prawa dożywocia, córce z prawa dziedziczenia – ze wszystkimi poddanymi, gruntami, młynami, karczmami i pożytkami; zwołał gromadę i nakazał poddanym odbywać powinności nowym posesorkom.

Transkrypcja

k. 342v (skan 0345, strona lewa)

1Kommissyi Warszawskiey

2do Powiatu Zwinogr. od Wiel.

3Czeczela Lustratora Czopowe-

4go y Szelężnego wydana

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Augusti Dwudziestego Drugiego Dnia

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winni-

8ckiemi y przedemną Michałem Jedleckim pro tunc Na-

9miestnikiem Burgrabstwa Grodzkim Winnickim. Com-

10parens personaliter Ur. Jmć Pan Stanisław Orłowski[?] te

11[reklamant:] Jnnotescencyą

k. 343 (skan 0345, strona prawa)

1[u góry, w rogu, numeracja:] 343

2Jnnotescencyą od W. Jmć Pana Pawła Czeczela Horod. Zwinogr.

3Lustratora do Powiatu tegoż od Kommissyi Warszawskiey dla

4uformowania Taryffy in ordine podatku Czopowego y Sze-

5lężnego wyznaczonego wydaną ratione intro Contentt. ad ac-

6ta Castr. Capitt. Vinn. per oblatam podał de tenore tali. Do

7wiadomości Z urzędowego y obowiązku od Jaśnie Oświe-

8coney Kommissyi Skarbu Koronnego Rzeczy Pospolitey na

9Fundamencie Konstytucyi do Czopowego y Szelężnego tak

10namnie y W. Jmć Pana Dorożyńskiego Cześnika Kolegę mego Lu-

11stratorstwa do Powiatu Zwinogrodzkiego w Woiewodztwie Bracł.

12sytuowanego donoszę wszystkim Jaśnie Oświeconym Ja-

13śnie Wielmożnym Wiel. Jmciom Panom Dziedzicom Zasta-

14wnym y Arędownym Possessorom Kommissarzom Ekonomom

15Gubernatorom y Dyspozytorom niemniey Woytom Dobr

16Krolewskich Szlacheckich Duchownych y mieyskich

17na Seymie Warszawskim nastąpioney pomienioną Lu-

18stracyą Zacząć z kolegą moim maiąc iako nayprędzey

19Przeto niniejszą Jnnotescencyą obowiązuię aby Re-

20gestra y karby po Gorzelniach, Browarach Winnicach

21Tudzież Karczmach Szynkownych Trunkow Kraiowych

22iako to Piw Gorzałki Miodow Wiszniakow Malinnikow

23y Dereniakow wyrobki y expensa mieyscowe czyli wy-

24woży na Beczki y Garce Prawem opisane y przez Urząd

25Woiewodzinski postanowioney Miary y nam Szlachetnym Lu-

26stratorom lub w niebytności drugiego iednemu Lustratorowi

27więc[?] JO. JW. Wielmożni Dziedzice Zastawni y Arędowni Posse-

28sorowie Kommissarze Ekonomi Gubernatorowie administrato-

29rowie y Woytowie w niebytności onych Karby wyż wymie-

30nowanym sposobem pod przysięgą na rzetelność onych poka-

31zali, oraz y Ludzi do Jndagacyi Jnwestygacyi Zapoprzysięga-

32iąc takie przysięgę z nich odebrać maiące stawili y pi-

33sali y podali Regestra, te obwieszczenie aby tym prędzey

34każdego w Powiecie Zwinogrodzkim doszło każdy Dziedzic

35Zastawny y Arędowny Possessor Kommissarz y Dyspozytor

36na tym samym obwieszczeniu podpisawszy się y daty

37odsyłać ma y powinien będzie napisawszy Dzień mie-

38siąca y Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

39siąt osmego tak aby wszystkie miasta miasteczka

40y Wsie w Powiecie Zwinogrodzkim będące obeszło a

41po obeyściu te Jnnotescencyą do Grodu Winnickiego ode-

42[reklamant:] słać

k. 343v (skan 0346, strona lewa)

1odesłać obliguię się. Ktorato Lustracya naydaley Za niedziel

2dwie po obeyściu tey Jnnotescencyi Zacząć się ma nieodwłocznie

3naco dla tym większey Wiary ręką moią własną przyłożeniem pie-

4częci moiey podpisuię się Datt w Dyałowcach[?] Die Vige-

5sima secunda Augusti Millesimo Septingentesimo

6Sexagesimo octavo Anno, Ktorey to Jnnotescencyi per o-

7blatam podaney przy pieczęci na Laku Czerwonym wyciś-

8nioney podpis w te słowa Paweł Zygmunt Sudymontowicz

9wiz[?] na Czeczelowie Czeczel Horodniczy Powiatu Zwinogrodz-

10kiego Vices Gerent Grodzki Latycz. do tegoż Powiatu wyznaczo-

11ny Lustrator mpp. Ktorato Jnnotescencya iak się w sobie

12ma de verbo ad verbum iak się w sobie ma do Xiąg ni-

13nieyszych iest ingrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: akt od nagłówka „389” (dół k. 342v) do „ingrossowana” (k. 343v), przed nagłówkiem 390. W rękopisie „Oblata Jnnotescencyi” (obwieszczenia). Wstępny odczyt Sonneta (38 [?]) Opus przeczytał ponownie na powiększeniach i poprawił m.in.: komparent Stanisław Orłowski[?] (por. akt 390), „ratione intro Contentt.”, „od Jaśnie Oświeconey Kommissyi”, „Dyspozytorom”, „po Gorzelniach, Browarach Winnicach Tudzież Karczmach”, „Malinnikow y Dereniakow”, „na Beczki y Garce Prawem opisane y przez Urząd Woiewodzinski”, „Zapoprzysięgaiąc”, „doszło”, „odesłać obliguię się”, „ręką moią własną przyłożeniem pieczęci moiey”, podpis „Paweł Zygmunt Sudymontowicz … Czeczel Horodniczy Powiatu Zwinogrodzkiego Vices Gerent Grodzki Latycz.”. Pisarz zapisuje „ż/rz” podobnie do „rd/zd” (Gorzelniach, każdego). Niepewne: nazwisko komparenta, „więc[?]”, miejsce wystawienia (Dyałowce?), skrót „wiz” przed „na Czeczelowie”.

Wyjaśnienia i skróty: Oblata = wniesienie dokumentu do akt grodzkich; Jnnotescencya = obwieszczenie (innotescencja); Kommissya Skarbu Koronnego = Komisja Skarbowa Koronna (Warszawa, sejm 1766–68); Lustrator = urzędnik dokonujący lustracji (spisu i wymiaru podatku); Czopowe = podatek od szynku trunków (czop = kurek beczki); Szelężne = podatek od szynku piwa i miodu („szeląg"); Taryffa = taryfa podatku; Regestra y karby = rejestry i karby (rachunki wyrobu i szynku); Gorzałnie, Browary, Karczmy szynkowne = zakłady produkujące i sprzedające trunki; Beerka, Garce = jednostki miary (beczka, garniec); Dysponent = zarządca; Posessor Zastawny i Arędowny = posesor z zastawu i dzierżawy; Woyt = wójt; Pro tunc Namiestnik Burgrabstwa = wówczas namiestnik burgrabstwa; Horodniczy = urzędnik grodzki (tu zwinogrodzki); Vicesgerent = zastępca (wicegerent) grodzki latyczowski; mpp. = manu propria (własnoręcznie); Laku czerwonym wyciśnioną = przypieczętowaną na czerwonym laku; ingrosowana = wpisana do ksiąg.

Tłumaczenia łaciny: pro tunc = na ten czas, wówczas; Comparuiąc personaliter = stawiając osobiście; de Powiatu tegoż = tegoż powiatu; in ordine = w sprawie, co do; ratione intra Contenti[?] ad acta = z powodu niżej zawartej [sprawy], do akt; Castri Capt. Vinn. = grodu kapitańskiego winnickiego (sądu grodzkiego); per oblatam podał = podał przez oblatę; de tenore Tali = w takim brzmieniu; Datt = dane (Datum); Die Vigesima secunda Augusti Millesimo Septingentesimo Sexagesimo octavo Anno = dnia 22 sierpnia roku tysiąc siedemset sześćdziesiątego ósmego; Vices Gerent Grodzki = zastępca grodzki; de verbo ad verbum = słowo w słowo; per oblatam = przez oblatę (złożenie do akt).

Streszczenie

W dniu 22 sierpnia 1768 przed Michałem Jedleckim, pro tunc namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, stawił się Stanisław Orłowski[?] i wniósł do akt oblatę innotescencji (obwieszczenia) Pawła Zygmunta Sudymontowicza Czeczela, horodniczego zwinogrodzkiego i wicegerenta grodzkiego latyczowskiego, lustratora czopowego i szelężnego powiatu zwinogrodzkiego, wydanej z ramienia Komisji Skarbu Koronnego w Warszawie. Czeczel wraz z Dorożyńskim, cześnikiem (latyczowskim), swoim kolegą w lustracji, zawiadamia dziedziców, posesorów, komisarzy, ekonomów, wójtów dóbr królewskich, szlacheckich, duchownych i miejskich powiatu zwinogrodzkiego o zamiarze rozpoczęcia lustracji czopowego i szelężnego, nakazuje złożenie – pod przysięgą – rejestrów i kerbów gorzelni, browarów, karczem i szynków (piwo, gorzałka, miody), każe odesłać podpisane obwieszczenie z datą po obejściu wszystkich miast, miasteczek i wsi powiatu do grodu winnickiego i zapowiada, że lustracja ruszy najdalej po dwóch tygodniach od obejścia. Dokument datowany: 22 sierpnia 1768, Dyałowce[?], podpisany i opieczętowany na czerwonym laku.

Transkrypcja

k. 343v (skan 0346, strona lewa)

1wodztwa Bracł. od W. Jmć Pana

2Wielogorskiego Woyskiego Bracł. Sędziego

3Grod. Winn. Czopowego y Szelężnego

4Lustratora

5Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Augusti Dwódziestego Drugiego Dnia

7Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn.

8y przedemną Michałem Jedleckim ptunc namiestnikiem

9Burgrabstwa Grod. Winnickim Comparens pelt. Ur. Jmć

10Pan Stanisław Orłowski[?] te Jnnotescencyą od Wiel. Jmć Pa-

11na Wielogorskiego Woyskiego Bracł. Sędziego Grod. Winnickie-

12go Lustratora Powiatu Bracł. od Auspicyalney[?] Kommissyi

13dla Informowania Taryffy w Ordine podatku Czopowego y Szelę-

14znego wyznaczoney do tegoż Powiatu wydaną ratione in-

15tro Contentt. ad Acta praesentia Castr. Capit. Vinnicensia per

16Oblatam podał de tenore tali Dowiadomości z Urzędu mego

17y obowiązku od Jaśnie Oświeconey Kommissyi Skarbu Koronnego

18Rzpltey, na fundamencie Konstytucyi do Czopowego y

19Szelężnego tak namnie y Wmć Pana Barczewskiego Mie-

20cznika Zwinogr. Kolegi mego Lustratorstwa do Woiewód-

21stwa y Powiatu Bracławskiego. Donoszę wszytkim Jaśnie

22Oświeconym Jaśnie Wielmożnym Wielmożnym Jmciom

23Panom Dziedzicom Zastawnym y Arędownym, Possesso-[?]

24rom Komissarzom Ekonomom Gubernatorom y Dy-

k. 344 (skan 0346, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 344

2pozytorom niemniey Woytom Dób. Królewskich Szlacheckich

3Duchownych y Mieyskich na Seymie Warszawskim na-

4stąpioney pomienione Lustracyą Zacząć z Kolegą moim ma-

5iąc iako nayprędzey, przeto ninieyszą Jnnotescencyą

6obowiązuię aby Regestra y Karby po Gorzelniach Bro-

7warach Winnicach tudzież Karczmach Szynkownych

8Trunków Kraiowych iakoto Piw Gorzałek miodów Wiśnia-

9kow Maliniaków y Dereniaków wyrobki y expensa miey-

10scowe Czyli wywozy na beczki y Garce Prawem opisane y

11przez Urząd Woiewodzki postanowioney miary nam

12Szlachetnym Lustratorom, lub w niebytności Drugiego i-

13dnemu Lustratorowi ciż Jaśnie Oświeceni Jaśnie

14wielmożni Wielmożni Dziedzice Zastawni y Arędowni

15Posesorowie Komisarze Ekonomi Gubernatorowie Ad-

16ministratorowie y Woytowie w niebytności onych Karby

17wyż zmiankowanym sposobem pod Przysięgą na rze-

18telność onych pokazali, oraz y Ludzi do Indagacyi Jnves-

19tygacyi zapoprzedzaiącą także przysięgę z nich odebrać

20maiącą stawili spisali y podali regestra te obwieszcze-

21nie aby tym prędzey każdego w Woiewództwie Bracł.

22doszło, każdy Dziedzic zastawny y arędowny Posesor Kom-

23misarz y Dyspozytor na tym samym obwieszczeniu pod-

24pisawszy się y daty odsyłać ma y powinien będzie na-

25pisawszy Dzień miesiąca y Roku teraźnieyszego Tysięc-

26nego Siedmsetnego Sześćdziesiątego Osmego tak aby

27wszystkie Miasta Miasteczka y Wsie w Woiewództwie

28Bracł. będące obeszło a po obeyściu te Jnnotescencyą

29do Grodu Winnickiego odesłać obliguię się Którato

30Lustracyą naydaley za niedziel dwie po obeyściu tey

31Jnnotescencyi zacząć się ma nieodwłocznie na co Dla

32tym większey wiary ręką moią własną przy pieczę-

33ci moiey podpisuię. Datum Vigesima secunda Augusti Mil-

34lesimo Septingentesimo Sexagesimo octavo Anno w

35Winnicy. Którey to Jnnotescencyi per Oblatam podaney

36przy pieczęci na Laku Czerwonym wyciśnioney podpis w

37te słowa Andrey Alexander Wielogorski Woyski

38Bracł. pograniczny Bracławski y Grodzki Winnic-

39ki Sędzia do tegoż Powiatu wyznaczony Lustrator

40mpp. Którato Jnnotescencyia iak się w sobie ma de

41verbe ad verbum do Xiąg ninieyszych iest ingrosso-

42wana

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: akt od nagłówka „390” (k. 343v) do „ingrossowana” (k. 344), przed nagłówkiem 391. Tytuł: „Oblata Jnnotescencyi” (obwieszczenia). Tekst niemal identyczny z innotescencją Czeczela dla powiatu zwinogrodzkiego (akt 389), co pozwoliło Opusowi skorygować odczyt Sonneta (26 [?]) – poprawiono m.in. „ratione intro Contentt.”, „Szynkownych”, „Wiśniakow”, „wyż zmiankowanym sposobem pod Przysięgą na rzetelność”, „Którato Lustracya … zacząć się ma nieodwłocznie”, podpis i formułę „ingrossowana”. Niepewne: „Auspicyalney” (zapewne „Jaśnie Oświeconey” w skrócie?), nazwisko komparenta (Orłowski / Ortowski). Uwaga: Barczewski tytułowany tu „Miecznik Zwinogr.”, w notce oblaty aktu 382 – „Miecz. Winn.”.

Wyjaśnienia i skróty: Innotescencja = obwieszczenie, uwiadomienie publiczne; Oblata = wpis do ksiąg (akt oblaty); Lustrator = osoba wyznaczona do lustracji (spisu) podatków; czopowe = podatek od szynku trunków (napojów); szelężne = podatek (szelągowy) od trunków; Komissya Skarbu Koronnego = Komisja Skarbu Koronnego; Taryfa = wykaz stawek; w Ordine = w porządku/ordynacji; Konstytucya = uchwała sejmowa (Sejm Warszawski); Dziedzic zastawny/arędowny = właściciel zastawny / dzierżawca; Posesor = posiadacz; Gubernator, Ekonom, Administrator = zarządcy dóbr; Woyt = wójt; Regestra y Karby = rejestry i karby (liczenie wyrobów); wywozy = wywóz trunków; beczki y garce = miary; mpp. = manu propria (własnoręcznie); Cop. = kopia; Castrum Capitaneale Vinnicense = gród starościński winnicki; Wmć = Wielmożny (Jmć) Pan.

Tłumaczenia łaciny: Comparens = stawający, stawiając się; plene = w pełni (urzędujący); Realiter = rzeczywiście; in Copia Contenti ad Acta praesentia = w kopii treści, do akt obecnych; Castri Capitanealis Vinnicensis = grodu starościńskiego winnickiego; per Oblatam podał de tenore tali = przez oblatę (wpis) podał o treści następującej; Datum Vigesima secunda Augusti Millesimo Septingentesimo Sexagesimo octavo Anno = dano dwudziestego drugiego sierpnia roku tysiąc siedemset sześćdziesiątego ósmego; manu propria = własną ręką; de verbo ad verbum = słowo w słowo; nomine = w imieniu.

Streszczenie

W dniu 22 sierpnia 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, stawił się Stanisław Orłowski i oblatował innotescencję (obwieszczenie) Andrzeja Aleksandra Wielogórskiego, wojskiego bracławskiego i sędziego grodzkiego winnickiego, lustratora czopowego i szelężnego, wydaną w imieniu własnym i Barczewskiego, miecznika zwinogrodzkiego (kolegi lustratora), na podstawie władzy Komisji Skarbu Koronnego i konstytucji sejmowej dla powiatu bracławskiego. Lustratorzy zobowiązali dziedziców, posesorów, arendarzy, wójtów itd. do przedłożenia pod przysięgą rejestrów trunków krajowych (piwa, gorzałki, miodów itd.) i odesłania podpisanego obwieszczenia do grodu winnickiego, a lustracja ma zacząć się w ciągu dwóch tygodni po obejściu. Obwieszczenie datowano 22 sierpnia 1768 w Winnicy, z pieczęcią na lakierze czerwonym.

Transkrypcja

k. 344 (skan 0346, strona prawa)

1cyi Wsi Tiutek

k. 344v (skan 0347, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Augusti Dwudziestego Szostego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

4y przedemną Michałem Jedleckim ptunc Namiestnikiem Bur-

5grabstwa Grodz. Winn. Comparens Personaliter Urodz. Jmć Pan Ja-

6kub Kozłowski te Lustracyą Dóbr Wsi Tiutki przez Urodz.

7Teodora Ostaszewskiego Kommissyi Rzeczypospolitey Skarbu

8Koronnego Dworzanina Zlustrowanych ratione intro Contentt.

9ad acta Praesentia Castri Capit. Winnicy per oblatam podał

10de tenore tali: Działo się na Gruncie Dóbr Wsi Jego Kró-

11lewskiey Mści Tiutki Zwaney w Woiewództwie Bracł. a Po-

12wiecie Winnickim leżących w Chacie pracowitego Fedora

13Hryciejenka Dnia pierwszego Miesiąca Sierpnia Roku

14Pańskiego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego. Wo-

15becności Urodzonych Jmść Panów, Antoniego Mączyń-

16skiego Miecznikowicza Sieradzkiego, Michała Targonia

17Ludzi pracowitych Jóźka y Semena Tyszczynków

18niemniey Woźnego Gen. Woiew. Podolskiego y innych

19Opatrzneg[o] Alexego Danietęckiego Akt ninieyszy przy-

20wołanego. Dworzanin Kommissyi Rzpltey Skarbu

21Koronney przysięgły z przepisu Dekretu Kommissyi

22od Stanów Koronnych przez Konstytucyę Seymu

23extraordynaryinego Warszawskiego Roku niniey-

24szego Sprawionego do rozsądzenia niektórych

25spraw wyznaczoney y postanowioney w War-

26szawie w Poniedziałek po Niedzieli Rogationum

27Zwaney naybliższey Dnia Dziewiątego miesiąca

28maia Roku terazniejszego Tysiąc Siedmset Sze-

29ćdziesiątego Osmego Między Urodzonym Michałem

30Kurnatowskim Towarzyszem Znaku Pancernego

31w Woysku Koronnym Dóbr wsi Tiutki uprzy-

32wilejowanym Dziedzicem powodem osobiście z ied-

33ney a JW. Josefem Czosnowskim Starostą Winnic-

34kim pozwanym z drugiey strony in Contumaciam

35ferowanego nie mediante Sąd Kommissarski decy-

36duiące Prawo od Urodz. Kurnatowskiego pro deoccu-

37patione Dóbr wsi Tiutki Królewskich JW. Jozefowi

38Czosnowskiemu Staroście Winnickiemu Wsi teyże Tiut-

39ki nienależytemu Jnwentaryuszowi do Sądu swe-

40go Kommissarskiego wydany. Gdy z potężnych Przy-

41wilejow y Dokumentów od Nayjaśnieyszego Stefa-

42na Batorego niegdy na różne osoby aż aż do Zeyścia

43Świętey Pamięci Nayjaśnieyszego Augusta Drugi-

44[reklamant:] go

k. 345 (skan 0347, strona prawa)

1[u góry, w rogu, numeracja:] 345

2go Królów Polskich wypadłych Jako naydowodniey pokaza-

3ło się że często rzeczona wieś Tiutki in Corpore Staros-

4twa Winnickiego Znayduiąca się przez Przywileie

5iako naydawnieysze w Dekrecie wyrażone od Staros-

6twa Winnickiego osobnie zawsze exportowane oddzie-

7lona y nieinakszą dzierżawą aktualną rożnych osob

8uprzywileiowanych sprawnie uznana iest a zaś ad

9Corpus et Situm Starostwa Winnickiego od wiekow

10nienależąca y sprawiedliwie tenże Urodzony Kurna-

11towski od Nayiaśnieyszego Stanisława Augusta Krola

12szczęśliwie nam panuiącego Przywiley Dnia dziesią-

13tego Grudnia Roku przeszłego Tysiąc Siedmset Sześć-

14dziesiąt Siodmego w Warszawie po zeyściu prawdzi-

15wych Donataryuszow na Dobra tez wieś Tiutki wa-

16kuiącą y do szafunku Krolewskiego spadłą otrzymał

17na fundamencie ktorego podług Prawa List Podawczy

18Dnia osmnastego miesiąca y Roku tychże od Prześwię-

19tney Kommissyi Rzpltey Skarbu Koronnego do Zlu-

20strowania y podania Często wspomnioney Wsi Tiut-

21ki na Osobę tegoż Urodzonego Kurnatowskiego był da-

22ny, poniewaz za ziechaniem Zmocy tegoż Listu Po-

23dawczego na Grunt Wsi Tiutki niniejszego Dworzani-

24na Jmpugna od Jaśnie Wiel. Czosnowskiego uczyniona

25Zlustrowac oney Zabroniła skąd remissa do przyzwo-

26itego Sądu stanęła, przetoż tyże Kommissyi Seymo-

27wey nayspra wiedliwszym wyrokiem na dowodach

28osobności Prawa y Dzierżawy Wsi Tiutki iasnie

29pokazuiących ugruntowanym Urodzonemu Kur-

30natowskiemu Z mocy Przywileiu temuż danego

31mianowana Wieś przysądzona iest, Jnadto aby Jaś-

32nie Wiel. Czosnowski Sta Winnicki uporny tey Wsi

33Possessor od tych Czas też Wieś Tiutki z wszystkiemi

34Budynkami Polami Rolami y Lasami iako w swo-

35ich Granicach zostawała bez naymnieyszey szkody

36oderwania Gruntow z dawna do tey Wsi należą-

37cych w Dzierżawę temuz Urodz. Kurnatowskiemu pod

38karami natomiących Dekretu włożonemi w obecnoś-

39ci Lustratora z Skarbu Koronnego do spisania Jnwen-

40tarza wyznaczonego y zesłanego w przeciągu Dwu-

41nastu od Aktu Dekretu niedziel wypuscił y oddał.

42[reklamant:] Zaczym

k. 345v (skan 0348, strona lewa)

1Zaczym Prześwietna Kommissya Rzpltey Skarbu Koron-

2nego za oddaniem sobie Listu z Kancellaryi mnieyszey Koron-

3ney otrzymanego o Dekrecie Sądu Kommissarskiego Seymem

4ostatnim naznaczonego Dnia y Roku wyżey wyrażo-

5nych Zasztym Wsi Tiutki Urz. Michałowi Kurnatow-

6skiemu przysądzaiącym teyże Kommissyi Skarbowey Jmie-

7niem Krolewskim dochodzącego powtorne ziachanie ni-

8nieyszemu Dworzaninowi na Grunt Wsi Tiutki na

9Termin z Dekretu przypadaiący Dyspozycyą w War-

10szawie Dnia Dziesiątego miesiąca Czerwca Roku te-

11raźnieyszego dano umocowała y tęż Dyspozycyą wszy-

12stkie obowiązki w Liście podawczym wyżey de actu et

13data specyfikowanym przepisane dopełnie y zupeł-

14nie wykonać zleciła. Więc Dworzanin Kommissyi Skar-

15bu Koronnego do Prawa Dekretu namienionego y Dys-

16pozycyi rzeczoney Kommissyi swoiey stosuiąc się

17powtornie na Grunt wsi Tiutki ziachał Akt przy-

18zwoity swoiey władzy ufundowawszy też Wieś na

19dyspozycyą Skarbu Koronnego odebrał, A gdy Dyspo-

20zytora ani Regestrow żadnych importancyi y o-

21siadłości specyfikuiących nie zastał tedy z pilney

22y na wszystko baczney Z zastałego na Gruncie Poddań-

23stwa Jndagacyi oraz rzeczy oczom podległych po-

24mienione Regestra uformował y do układania docho-

25dow teyże Wsi Tiutki de quantitate et qualitate od Sta-

26rostwa Winnickiego osobnych z Stawioney Gromady

27oraz do opisania teyże Wsi w Ludziach Budynkach

28osiadłości y rozległości przystąpił. Wieś Tiutki

29Wieś Tiutki w Woiewodztwie Bracł. Powiecie Winnic-

30kim nad Rzeką Czaplą nazwaną pod Lasem Winnic-

31kim leży, nazwisko iey wywodzi przywiley Tysiącznego Pię-

32ćsetnego Siedemdziesiątego Osmego Szlachetnemu

33Stanisławowi Cieblinskiemu Danego od Opatrznego Tiut-

34ki Lasy Czarne w około ią otaczaią ktorey srodkiem

35mała Rzeczka płynie z Krynic wytryskaiąca Granicy

36na wschod słońca z Gruntami Starego Miasta Winnicy

37y Wsią Futory Winnickie na Południe z Gruntem

38Ziemskim Wsiow Luka y Jaronowka do kto-

39[reklamant:] rych

k. 350 (skan 0352, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 350

2[brak numeru marginalnego i nagłówka aktu; tekst zaczyna się w pół zdania]

3rych Łan wielki Pola od Tiutki oderwano Na zachod

4z wsią Jego Krolewskiey Mci Skurzyncom, do ktorych to

5Skurzyniec Sianożęć po nad Boh. Potoky z ruska nazwa-

6ną obszerną daleko od wielkiey kwestyi przywłaszczoną

7nad Łan Tiutkowiecki pod samym własnie Folwarkiem

8wsi Tiutki od Lasu Skurzynieckiego, Poddani Skurzy-

9nieczy wpieraią się: z powieści Gromady Tiutkowieckiey

10Gromady Tiutkowieckiey Granica oryginalna idzie od Łu-

11ki naypierw od rzeki Bohu od wierzchowiny Wowczy-

12szcze zwaney z wierzchowiny Wowczyszcze tylko Do-

13liną do Rzeki Czapli od rzeki Czapli w gore do Zurbi-

14ney Grobli graniczącą od tamtąd w gore do Kostyny Do-

15liny stamtąd przez Gore po dzy[?] do Kuryanowey Doli-

16ny Dąbrową nazwaną[?] Łęgami do Szlaku Bracławskie-

17go Szlakiem Bracławskim wraz do Mogiły nad

18Jaroszowskim Szlakiem będącey od Skurzyńce

19taż Wieś Tiutki zażywała pol y Łąk zaczowszy od mo-

20giły nad Jaroszowskim Szlakiem będącey Dolina

21Zaroślami iarem idąc do Chrystowey doliny Chry-

22stowa Dolina idąc do rzeki Czapli ponad Cza-

23pla stamtąd do Lasa Skurzynieckiego do rze-

24ki Bohu Srodkiem Gruntow Tiutkowieckich

25płynie Rzeka Czapla na ktorey Stawkow dwa

26małych, na tych stawkach młynkow dwa o-

27bydwa oiednym Kamieniu ktore do arędy Kar-

28czemney są przytączone. Osiadłośni to iest chat

29mieszkalnych numero Trzydzieście iedna

30osiadłe wszystkie ludzmi, Ciągła to iest By-

31dła roboczych numero Dwadzieścia Dziewięć

32Intrata tey wsi z Indagacyi wynaleziona li-

33kwidowana y weryfikowana iako też expensa

34Gruntowe deductowane y rezolwowane przez

35Szlachetnego Franciszka Sawłowskiego w przy-

36tomnosci Szlachetnych [skreślone: Jakuba] Kozłowskie-

37go y Szymona Dworeckiego Rotą; iako Inwen-

38tarze y regestra z wypytania Gromady wyna-

39leziione się sprawiedliwie y nie z Intraty nie

40zataioną, y iako Expens Gruntowa decyzowa-

41[reklamant:] na

k. 350v (skan 0353, strona lewa)

1[u góry prześwituje numer z odwrotu; brak własnej numeracji]

2na y redukowana iest takze sprawiedliwa Imieniem

3Gromady zaprzysiężone iest takowa. Arendy Karczemney

4złotych pięćset od parowych ośmiu zadni Sześćset

5Cztyrdziescie osiem Dzień a grosz osiem stosiedm-

6dziesiąt y dwa grosy dwadzieścia Cztyry, od po-

7iedynkow y pieszych dwadzieście zadni Tysiąc sześć-

8set dwadzieścia, Dzień a groszy sześć złotych Trzysta

9dwadzieścia Cztyry podworszczyzny od podwod

10Cztyrnaście y pół iedna a florenis ośm złotych

11sto szesnaście, Summa generalna Złotych polskich[?]

12Tysiąc Trzysta Sześćdziesiąt Dwa groszy osmnaście

13Czynszu od szlachty dwoch, złotych osmnaście.

14Dziesięciny pszczelney zapni pięć a florenis sex

15złotych trzydzieście oczkowego odpni dziewięć pień

16a groszy sex, złoty ieden grosze dwadzieścia Cztyry, Staw-

17szczyzny odstawkow dwoch narok od obydwoch

18po złotych sto złotych dwieście. Expens Gruntowa

19na Podstarościego złotych Siedmdziesiąt pro juri-

20bus Cancellariae y nareparacyą Gruntowy prowent

21utrzymuiącą złotych pięćdziesiąt, Summa generalna

22złotych sto Dwadzieścia, Z ktorey to pozostałey Summy

23rocznego Prowentu na likwidacyą zachodzącey z[?]

24lat[?] zalikwidowane Intraty potrąciwszy expens Grun-

25towy Tysiąc Dwieście Czterdzieście Dwa groszy osmnaście

26Z tey pozostałey od expensy Summy należy zewsi Tiutki

27rocznę płacić kwarty ZŁ 310 Gr 19 trzysta Dziesięć Groszy Dzi-

28ewiętnaście szelag ieden y puł. Dictur expresse należy się

29kwarty Złotych trzysta dziesięć Groszy dziewiętnaście szelag

30ieden y puł szelaga Polskich respektem kwarty z Prowen-

31tow wsi Tiutki wynikaiącey ktore ostatnia Lustracya

32do Starostwa Winnickiego zalikwidowane są ponieważ

33stante moderno rerum statu lustracyi wyrazoney rzetelną

34Intratę y kwartę Starostwa Winnickiego wiąkowey by-

35były kwocie kommunikowaney sobie ani na Froncie a-

36ni w Grodzie Winnickim mieć niepodobno było, a za-

37tym że non constat caha iest ustanowiona y wynaleziona

38na Intrata Starostwa Winnickiego aprzeto y Prowenta

39wsi Tiutki do Starostwa Winnickiego zalikwidowane nie

40[reklamant:] Odciągnienie

k. 351 (skan 0353, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 351

2odciągnienie kwarty z całey Kwarty Starostwa Winnickiego Lustra-

3cyą Ostatnią ustanowioney pro resolutione do Przeświętney Kommissyi

4odsyłam co się zciąga do wypłacenia dupli od Urodz. Michała Kurnatow-

5skiego niniejszego Wsi Tiutki Possessora Skarbowi Koronnemu

6winney, ponieważ Tenże Urodz. Kurnatowski w tych tu nieznay-

7duiesię Krajach aż Gruntu Wsi Tiutki żadney Kwoty pieniężney

8na osobę nowego Possessora wybranego niezastałem Ktorąźbym

9podług obowiązkow na mnie włożonych do Kassy Generalney

10Skarbu Koronney odestał zaczym Wyznaczywszy Duplę w ta-

11kowey kwocie iako kwarta będąca to iest Złotych trzy-

12sta Dziesięć groszy dziewiętnaście szelag ieden y puł

13od Urodzonego Kurnatowskiego Skarbowi Koronne-

14mu należącey odebranie Jey pro resolutione do Prze-

15świętney Kommissyi pariter odsyłam. Dwor w

16Tiutkach nowo wystawiony o dwoch Pokojach przy

17nich dwa alkierze, słomą przykrytey stayńia z płotu

18chrusćianego ten Dwór z drzewa okrągłego nie ciesa-

19nego w węgły wybudowany znaydniesie płotem Chru-

20sćianym około iest opasany. Maydan Tiutkowiecki ten

21iest niedaleko wsi Tiutki w Lesie na Frontach

22do wsi Tiutkich należących lokowany gdzie Czternaście

23chat pustych niektore z nich porozwalane Pokaz się

24nierobi przeto y Maydannicy rozeszli się żadnych z nie-

25go nima prowentow y Intraty ktorą to Wies Tiutki

26w Wojew Bracł. Powiecie Winnichim leżącą tak

27zlustrowaną Urodzonemu Michałowi Kurnatow-

28skiemu Przywilejem J.K. Mci zaszczyconemu z wszy-

29stkiemi przyległosciami Folwarkami Budyn-

30kami Młynami Karczmami Poddanemi oboy-

31ey płci Ich robociznami Czynszami Danina-

32mi Pożytkami dochodami Polami Rolami Łą-

33kami Lasami Borami Rzekami Stawami Sa-

34dzawkami y wszelkiemi należytosciami w Istotną y

35spokoyną Possessyą podał Poddanym posłuszeństwo

36dla Nowego Possessora przez wyzey rzeczonego Appary-

37tora nakazał aktu niniejszego Mocą. u ktorey bo Lustra-

38cyi per oblatam podaney przy Pieczęci na Laku Czer-

39wonym wyciśnioney podpis Ręki własney Teodor Osta

40[reklamant:] szewski

k. 351v (skan 0354, strona lewa)

1Ostaszewski Kommissyi Rzeczypospolitey Skarbu Koron-

2nego Dworzanin ktora to Lustracya iak się

3w sobie ma de verbo ad verbum do Xiąg ni-

4eyszych iest Ingrossowana

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: akt 391 to wpis (ingrossacja) pisarza grodzkiego: nagłówek na dole k. 344, tekst k. 344v–345v, kończący się w pół słowa „do kto-” (reklamant „rych”); ciąg dalszy na k. 350 („rych Łan wielki Pola…”). Między k. 345v a k. 350 wszyto oryginał lustracji Ostaszewskiego (k. 346–348v, z pieczęcią lakową i własną notką oblaty, oznaczony na marginesie numerem 392) oraz dwie puste przekreślone strony (k. 349–349v). Akt kończy się na k. 351v formułą „iest Ingrossowana”, przed aktem 393. Pismo pisarza grodzkiego szybkie; Opus poprawił odczyt agenta Sonnet (ok. 80 [?]) według czystopisu oryginału (akt 392), z którym tekst jest zgodny słowo w słowo (m.in. starosta winnicki to Józef Czosnowski, nie „Czosnowski” – poprawka także dla aktu 371). W kopii dochody podane ciągłym tekstem zamiast tabeli; kwoty zgodne z oryginałem.

Wyjaśnienia i skróty: lustracja = urzędowy opis i oszacowanie dochodów dóbr królewskich; dworzanin Komisji Skarbu = urzędnik wysłany do czynności na gruncie; list podawczy = pismo zlecające podanie dóbr w posiadanie; kwarta = podatek z dóbr królewskich (czwarta część dochodu) na wojsko kwarciane; dupla = podwójna kwarta należna przy objęciu królewszczyzny; podworszczyzna = opłata zamiast podwód; oczkowe = opłata od ula (pnia); stawszczyzna = dochód ze stawów; expens gruntowy = wydatki stałe; majdan = osada w lesie przy wyrobie potażu; potaż = popiół drzewny do sprzedaży.

Tłumaczenia łaciny: ratione intro contentorum ad acta praesentia castrensia capitanealia Vinnicensia per oblatam = z racji treści przez oblatę do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; in contumaciam = zaocznie; pro deoccupatione = o ustąpienie z posiadania; in corpore = w obrębie; ad corpus et situm = do składu i położenia (starostwa); de actu et data = co do aktu i daty; de quantitate et qualitate = co do ilości i jakości; stante moderno rerum statu = w obecnym stanie rzeczy; pro resolutione = do rozstrzygnięcia; pariter = podobnie; dictur expresse = powiedziano wyraźnie; a florenis = po złotych; de verbo ad verbum = słowo w słowo.

Streszczenie

26sierpnia 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Jakub Kozłowski podał do akt lustrację wsi królewskiej Tiutki (woj. bracławskie, pow. winnicki), sporządzoną 1 sierpnia 1768 przez Teodora Ostaszewskiego, dworzanina Komisji Skarbu Koronnego. Na mocy dekretu komisji sejmowej z 9 maja 1768 (zaocznego przeciw Józefowi Czosnowskiemu, staroście winnickiemu), przywileju Stanisława Augusta z 10 XII 1767 dla Michała Kurnatowskiego oraz dyspozycji Komisji Skarbu z 10 VI 1768, Ostaszewski odebrał wieś od starosty, opisał jej położenie i granice (Stare Miasto Winnica, Futory, Łuka, Jaronówka, Skurzyńce), ludność (32 chaty, 29 sztuk bydła roboczego), dochody (1362 zł 18 gr rocznie, po potrąceniu wydatków 1242 zł 18 gr), kwartę (310 zł 19 gr 1½ szel.) i duplę, dwór i majdan, i podał wieś w posiadanie Kurnatowskiemu. Wpis jest kopią oryginału wszytego do księgi (akt 392).

Transkrypcja

k. 346 (skan 0348, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 346

2[na lewym marginesie, w rogu:] 392

3Działo się na Gruncie Dóbr wsi Jego Królewskiey

4Mości, Tiutki zwaney, w Wojewodztwie Bracła-

5wskim, á Powiecie Winnickim leżących, w Chacie

6Prawwitego Fedora Hryciejenka, Dnia Pierwszego

7Miesiąca Sierpnia, Roku Pańskiego, Tysiąc, Siedm-

8set, Szezdziesiąt, Osmego.

9W Obecności Urodzonych Jchmościów Panów, Antoniego

10Mączyńskiego Miecznikowicza Sieradzkiego, Michała

11Targonia, ludzi pracowitych Jóźka y Semena Ty-

12szczynków, niemniey woźnego Generała Wojewodztwa

13Podolskiego, y innych Opatrzneg[o], Alexego Daniete-

14ckiego, akt ninieyszy przywołanego.

15Dworzanin Kommyssyi Rzeczypospolitey Skarbu koronne[y]

16przysięgły, z przepisu Dekretu kommyssyi od Stanow

17Koronnych, przez Konstytucyas Seymu extra Ordynaryi-

18negó Warszawskiego, Roku ninieyszego odprawioney,

19do rozsądzenia niektorych spraw wyznaczoney y posta-

20nowioney, w Warszawie w poniedziałek po niedzieli Roga-

21cyonum, zwaney, naybliższy, dnia Dziewiątego Mie-

22siąca Maja, Roku teraźnieyszego, Tysiąc, Siedmset,

23Szezdziesiątego, Osmego; Między Urodzonym Michałem

24Kurnatowskim, Towarzyszem Znaku Pancernego w Woy-

25sku Koronnym, Dóbr wsi Tiutki, Uprzywilejowanym

26Dziedzicem, powodem, osobiscie, z iedney: a Jw. Jozefem

27Czosnowskim, Starostą Winnickim pozwanym Z dru-

28giey Strony, in Contumaciam ferowanego. Lubo me-

29diante Sąd kommissarski decyduiące potem od Uro-

30dzonego Kurnatowskiego pro deoccupatione Dóbr wsi

31Tiutki, krolewskich, Jw. Jozefowi Czosnowskiemu Sta-

32rosćie Winnickiemu wsi teyże Tiutki nienależytemu

33Jenutaryuszowi do Sądu swego Kommissarskiego

34danemu, gdy z potężnych Przywilejow y Dokumentów

35od Nayjaśnieyszego Stefana Batorego, niegdy zawsze Oso-

36[reklamant:] by

k. 346v (skan 0349, strona lewa)

1by, aż do Zeyścia Świętey pamięci Nayjaśnieyszego Augusta

2Drugiego, Krolow Polskich, wypadłych, iako naydowo=

3dniey pokazało się że często rzeczona wieś Tiutki in Cor=

4pore Starostwa winnickiego znayduiąca się przez Przy=

5wileje iako naydawnieysze w Dekrecie wyrażone od

6Starostwa Winnickiego osobnie zawsze exportowane oddzie=

7lona y nieinakszą dzierżawą aktualną różnych osob Uprzy=

8wilejowanych prawnie uznana iest, a zaś ad Corpus

9et situm Starostwa Winnickiego, od wiekow nieza=

10leżąca, y sprawiedliwie Tenże Urodzony Kurnatowski

11od Nayjaśnieyszego Stanisława Augusta Krola szczę=

12śliwie nam panuiącego, Przywiley Dnia Dziesiątego

13Grudnia, Roku przeszłego 1767. w Warszawie po zey=

14ściu prawdziwych Donataryuszow, na Dobra też wieś

15Tiutki wakuiącą, y do szafunku Krolewskiego spa=

16dłą, otrzymał, na fundamencie ktorego podług prawa

17List podawczy Dnia 18 Miesiąca y Roku tychże od

18Przeświętney Komissyi Rzeczypospolitey Skarbu Koronne=

19go do z Lustrowania y podania często wspomnionej wsi Tiutki

20na Osobę tegoż Urodzonego Kurnatowskiego być dany.

21Ponieważ za ziechaniem z mocy tegoż Listu podawczego

22na Front wsi Tiutki niniejszego Dworzanina Impugna=

23od Jw Czosnowskiego uczyniona, zlustrować oney zabro=

24niła, zkąd Remissa do przyzwoitego Sądu Stanęła.

25Pretoż[?] teyże Kommissyi Seymowey nay sprawiedliwszym

26wyrokiem, na dowodach osobnosci prawa y Dzierżawy wsi

27Tiutki iasnie pokazuiących, ugruntowanym, Urodzonemu

28Kurnatowskiemu z mocy Przywileiu, temuż danego, miano=

29wana wieś przysądzona iest. Y nadto aby Jw Czosnowski

30Starosta Winnicki, uporny tey wsi Possesor od tych czas

31też wieś Tiutki ze wszystkiemi Budynkami, Polami, Ro=

32lami y lasami, iako w swoich Granicach zostawała,

33bez naymnieyszey szkody oderwania Frontow zdawna

34do tey wsi należących, w dzierżawę temuż Urodzonemu

35Kurnatowskiemu pod Karami na taiących Dekreta wło=

36[reklamant:] żonemi

k. 347 (skan 0349, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 347

2żonemi, w Obecności Lustratora, ze Skarbu Koronnego do spi=

3sania Inwentarza wyznaczonego y testanego, w przeciągu

4Dwunastu od Aktu Dekretu niedziel wypuscić, y oddać.

5Zaczym Przeswietna Kommissya Rzeczypospolitey Skarbu

6Koronnę, za oddaniem sobie Listu z Kancellaryi niniejszey

7Koronnę otrzymanego, o Dekrecie Sądu Kommissarskiego

8Seymem ostatnim naznaczonego, dnia y Roku wyżey

9wyrażonych Zasztym, wieś Tiutki Urodzonemu Michało=

10wi Kurnatowskiemu przysądzaiącym, teyże Kommissyi

11Skarbowey Imieniem Krolewskim dochodzącego, powtornie

12ziechanie niniejszemu Dworzaninowi na Front wsi Tiutki

13na Termin z Dekretu przypadaiący dyspozycyą w Wars=

14zawie Dnia 10[?] miesiąca Czerwca, Roku teraźnieyszego

15daną umowowała y tąż Dyspozycyą wszystkie obowiąz=

16ki w Liscie podawczym wyżey de Actu et data spey=

17fikowanym przepisane, dopełnie y zupełnie wykonać

18zlecita. Wiec Dworzanin Kommissyi Skarbu Koronne[go]

19do prawa Dekretu namienionego y dyspozycyi rze=

20czoney Kommissyi swoiey stosuiąc się powtornie na

21Gront wsi Tiutki ziechał, akt, przyzwoity swieywta=

22dzy wprowadziwszy[?], teyż wieś na dyspozycyą Skar=

23bu Koronnego odebrał. A gdy Dyspozytora ani Rege=

24strow żadnych importancyi y osiadłosci specyfikuią=

25cych niezastał, tedy Zpilney y na wszystko baczney z

26zastałego na Fróncie poddaństwa Żądaiąc, oraz rze=

27czy oczom podległych, pomienione Regestra uformo=

28wał, y do układania dochodow teyże wsi Tiutko, de

29quantitate et qualitate od Starostwa Winnickiego oso=

30bnych, z Stawioney Gromady, oraz do opisania teyże

31wsi w Ludziach, Budynkach, Osiadłosci, y rozległosci

32przystąpił.

33Wieś Tiutki

34Wieś Tiutki w Wojewodztwie Bracławskim Powiecie Wi=

35nnickim, nad Rzeką Czapla nazwaną pod Lasem Winni=

36ckim, leży, nazwisko iey wywodzi Przywileiu 1578. Szla=

37chetnemu Stanisławowi Cieklińskiemu danemu, od Opatrzne=

38go Tiutki. Lasy Czarne w około iey otaczaią, ktorey srod=

39[reklamant:] kiem

k. 347v (skan 0350, strona lewa)

1kiem mała Rzeczka płynie, z krynic wytryskaiąca. Granicy

2na wschod słońca z Gruntami Starego Miasta Winnicy,

3y wsią Futory winnickie. Na południe z Gruntem Zień=

4skim wsiow Łuka y Jaroszowka, do ktorych Łan Wiel=

5ki pola od Tiutki oderwano. Na zachod z wsią Skurzyncami

6do ktorych to Skurzyniec sianożęć po

7nad Boh potoky Zruska nazwaną, obszerną daleką

8od wielkiey kwestyi przywłaszczoną. Nad tym Łan

9Tiutkowiecki pod samym własnie Folwarkiem

10wsi Tiutki od lasu Skurzynieckiego, Poddani Skurzy=

11nieczy wpieraią się: Z powieści Gromady Tiutkowie=

12ckiey Granica Oryginalna idzie od Łuki, nayprzod

13od Rzeki Rohu do wierzchowiny Wowczyszcze zwar=

14ney z wierzchowiny Wowczyszcze tylną doliną do

15Rzeki Czapli, od Rzeki Czapli w gorę do Zurbiney

16Grobli, granicząca odtamtąd w gorę do kostyny doliny ztam=

17tąd przez gorę po dzy do kuryanowey doliny. Od Janskowski=

18Ciągneło[?] ograniczone z Kuryanowey doliny Dąmbrową nazw=

19Łęgami do Szlaku Bracławskiego. Szlakiem Bracławskim

20wciąż do Mogiły nad Jaroszowskim Szlakiem będącey. Od

21Skurzyniec taż wieś Tiutki zażywała Pol y Łąk zaszawy[?]

22od Mogiły nad Jaroszowskim szlakiem będącey, doliną zaro=

23tami iarem idąc do Chrystowey doliny, Chrystowa dolina

24idąc do rzeki Czapli, ponad Czaplą ztamtąd do lasu Sku=

25rzynieckiego, od lasu Skurzynieckiego do Rzeki Rohu Srod=

26kiem Frontow Tiutkowieckich płynie rzeka Czapla na ktorey

27Stawkow dwa małych, na tych stawkach młynkow dwa,

28obydwa o iednym kamieniu, ktore do arendy karczemney

29są przytączone. Osiadłosci to iest chat mieszkalnych

30N° 32 wszystkie osiadłe ludzmi, Ciągła to iest bydła roboczych N° 29

31Intrata teyże wsi z indagacyi wynaleziona, likwidowana

32y weryfikowana, iako też expensa frontowe deductowane

33y rezolwowane przez Szlachetnego Franciszka Sawłowskie=

34go w przytomnosci Szlachetnych, Jakuba Kozłowskiego y

35Szymona Dworeckiego, rotaj: iako Inwentarze y Regestra

36z wypytania Gromady wynalezione są, sprawiedliwemi

37z intraty niezataiono, y iako expens Frontowa decydowana y

38redukowana iest także sprawiedliwa, Imieniem Gromady zaprzysięzona

39[reklamant:] iest takowa

k. 348 (skan 0350, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 348

2iest takowa.

3[nagłówki tabeli:] Ilość | Złp. | Gr. | Suma Ilatona[?] | Grosze

4Arendy Karczemney . . . . . . | 500 | |

5Od Parowych ośmnie za dni 648 dzień à g 8. | 172 | 24 |

6Od Pojedynkow y Pieszych 2o za dni 1620 dzień à g 6 | 324 | |

7Podworszczyzny od Podwod 14½ iedna à zł 8 . . . | 116 | | [suma pozycji:] 1362 | 18

8Czynszu od Szlachty dwoch . . . . | 18 | |

9Dziesięciny pszczelney za pni 5[?] pień à g 6 . . . | 30 | |

10Oczkowego od pni 9[?] pień à g 6. | 1 | 24 |

11Stawwszczyzny od stawkow dwoch, za Rok od obydwoch po złotych 100. . | 200 | |

12Expens Frontowa

13Na Podstarosciego . . . . . . . . . | 70 | |

14Pro juribus Cancellariae y na reparacyą Fron=towy, Prowent utrzymuiącą . . . | 50 | | [suma expens:] 120

15Ktorey to pozostałey Summy rocznego Prowentu na Likwidacyą zachodzącey restat na Likwi=

16dacyą Intraty potrącony expens Frontowy . . . . . . . | 1242 | 18

17Z tey pozostałey od expensy Summy należy

18zewsi Tiutki rocznej płacie kwarty . . . . [tabelka: Złote | Grosz | Szelągi | Półszelągi:] 310 | 19 | 1 | ½

19Dictur expresse należy Kwarty złotych Trzysta Dziesięć

20Groszy Dziewiętnascie, szelag ieden, y puł szelaga Polskich.

21Respektem Kwarty z Prowentow wsi Tiutki wynikaiącey ktore

22ostatnia Lustracya do Starostwa Winnickiego zalikwi=

23dowane są, ponieważ stante moderno rerum statu lustra=

24cyi wyrażaiącey rzetelną Intratę y kwartę Starostwa

25Winnickiego wiąkowey by były Kwocie Kommunikowaney

26sobie ani na Froncie ani w Grodzie Winnickim mieć nie

27podobno było, a zatym że non constat iaka iest ustanowio=

28na y wynaleziona Intrata Starostwa Winnickiego a po[?]=

29to y Prowenta wsi Tiutki do Starostwa Winnickiego za=

30likwidowane, więc odciągnienie kwarty z całey kwarty

31Starostwa Winnickiego, Lustracyą ostatnią ustanowioney

32pro resolutiue do Przeświętney Kommissyi odsyłam.

33O ile zciąga do wypłacenia Dupli od Urodzonego Michała

34Kurnatowskiego niniejszego wsi Tiutki Possessora Skar=

35bowi Koronnemu powinney, ponieważ tenże Urodzony

36Kurnatowski w tych tu nieznayduie się Krajach, a z Prowentow

37tu wsi Tiutki żadney kwoty pieniężney na osobę nowego

38Possessora

k. 348v (skan 0351, strona lewa)

1Possessora wybranej niezastałem, ktoraźbym podług obowiązkow

2na mnie włożonych do kassy Generalney Skarbu Koronnego

3odestał. Zaczym wyznaczywszy Duplę w takowey Kwocie

4iako kwarta będąca to iest zł 310 g 19 szelag 1 y ½

5szeląga od Urodzonego Kurnatowskiego Skarbowi Koronne=

6mu należącą, odebranie iey pro resolutiue do Prześwię=

7tney Kommissyi pariter odsyłam.

8Dwor w Tiutkach nowo wystawiony o Dwoch Pokojach

9przynich dwa alkierze, Słomą przykryty, Staynia z

10płotu chrościanego, ten Dwor z drzewa okrągłego rznię=

11sanego, w węgły wybudowany znayduie się, y płotem

12chrościanym około iest opasany.

13Maydan Tiutkowiecki

14Ten iest niedaleko wsi Tiutki w lesie na Frontach do wsi Tiutki

15należących lokowany gdzie 14 chat pustych niektore z

16nich porozwalane, pokaz się nierobi przeto y maydanni=

17cy wszelkie, żadnych z niego niema Prowentow y intraty.

18Ktorą tę wieś Tiutki w Wojewodztwie Bracławskim Po=

19wiecie winnickim leżącą tak zlustrowaną Urodzonemu

20Michałowi Kurnatowskiemu, Przywilejem Jego Krolewskiey

21Mći zaszczyconemu, z wszystkiemi przyległosciami Folwar=

22kami, Budynkami, Młynami, Karczmami, Poddanemi,

23obojey płci ich robociznami, Czynszami, daninami,

24Pożytkami, dochodami, Polami, Rolami, Łąkami, Lasa=

25mi, Borami, Rzekami, Stawami, Sadzawkami, y wszel=

26kiemi należytościami, w Istotną y spokoyną Possessyą

27podał, Poddanym posłuszenstwo dla nowego Possessora

28podał, przez wyżey rzeczonego apparytora nakazał; Aktu

29niniejszego Mocą.

30Teodor Ostaszewski Kommissyi Rzeczypospolitey

31Skarbu Koronnego Dworzanin [pieczęć lakowa]

32[ręczna notka oblaty:] A° 1768 d. 26 Augusti Comparens Alter Ur. Jmć Pan Jakub Koz=

33łowski Tę Lustracyą Dobr Wsi Tiutiek przez Ur. Teo=

34dora Ostaszewskiego Kommissyi Rzpltey Skarbu Koron=

35ney Dworzanina zlustrowanych Rne intro Contentt.

36ad Acta Praes. Castri Capitt. Winn. per oblatam podał.

37Suscepi Michał Jedlecki N. Burgr.

38mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: oryginał protokołu lustracji, pisany staranną ręką inną niż ręka pisarza grodzkiego; numer „392” dopisany w lewym górnym rogu k. 346 (numeracja marginalna księgi). Zakończony podpisem Teodora Ostaszewskiego z pieczęcią lakową (czerwony lak) i ręczną notką oblaty z 26 VIII 1768 („Suscepi Michał Jedlecki”). Na k. 348 tabela dochodów i wydatków (przepisana wierszami, kolumny rozdzielone „|”); kwoty sprawdzone rachunkowo. Po oryginale dwie puste, przekreślone strony (k. 349–349v, skany 0351 prawa i 0352 lewa). Ten sam tekst ingrossował pisarz jako akt 391. Wstępny odczyt Sonneta (58 [?]) Opus sprawdził na powiększeniach i poprawił (m.in. „Czosnowski” zamiast „Czosnowski”, „po zeyściu prawdziwych Donataryuszow”, „Impugna od Jw Czosnowskiego uczyniona”, opis granic, „N° 32” chat, „Słomą przykryty”, notkę oblaty). Niepewne pozostają pojedyncze nazwy terenowe w opisie granic.

Wyjaśnienia i skróty: Dworzanin Komisji Skarbu Koronnego = urzędnik (lustrator) Komisji Skarbowej Rzeczypospolitej; lustracja = spis dóbr królewskich z dochodami; Starostwo Winnickie = dobra starościńskie (starosta winnicki Czosnowski); przywilej = nadanie królewskie; Intrata = dochód; Kwarta = czwarta część dochodów dóbr królewskich płacona na wojsko (kwarta 310 zł 19 gr 1½ szel.); Dupla = podwójna kwarta (kara za zwłokę); Expens Frontowa = wydatki na miejscu (Front = folwark/dobra na miejscu); Podstarości = zarządca; pro juribus Cancellariae = za opłaty kancelaryjne; Arenda karczemna = dzierżawa karczmy; Osiadłości = gospodarstwa osiadłe; Maydan = osada smolarsko-potażowa w lesie; Pieczęć lakowa = pieczęć Ostaszewskiego; Possessor = dzierżawca/posiadacz; apparytor = wysłannik, dopełniający aktu; „Parowych”, „Pojedynkow”, „Pieszych” = rodzaje poddanych/robocizny (dni pańszczyzny: 648 dni po 8 gr, 1620 dni po 6 gr); podworszczyzna = opłata za podwody; dziesięcina pszczelna = daniny z pni pszczelnych; oczkowe = opłata od uli; stawowszczyzna = czynsz od stawów; szelag = 1/3 grosza.

Tłumaczenia łaciny: in Corpore = w składzie, w obrębie; ad Corpus et situm = do ciała i położenia (do samego składu dóbr); de Actu et data = co do aktu i daty; Dictur expresse = wyraźnie się mówi [?]; stante moderno rerum statu = przy obecnym stanie rzeczy; non constat = nie wiadomo, nie jest pewne; pro resolutiue = do rozstrzygnięcia; pariter = podobnie, również; de quantitate et qualitate = co do ilości i jakości; inter Contenta [?] = wśród zawartych (treści); ad Acta Praes[entia] Castri Capitul[aris] Winn[iciensis] = do akt niniejszych grodu stołecznego winnickiego; per oblatum podał = przez oblatę (złożenie do akt) podał; Comparens = stawiwszy się; Suscepi = przyjąłem.

Streszczenie

Oryginał lustracji wsi królewskiej Tiutki (woj. bracławskie, pow. winnicki) sporządzonej 1 sierpnia 1768 w chacie Fedora Hryciejenki przez Teodora Ostaszewskiego, dworzanina Komisji Skarbu Koronnego, w obecności Antoniego Mączyńskiego, Michała Targonia, chłopów Tyszczynków i woźnego Aleksego Danieteckiego. Przytacza dekret komisji sejmowej z 9 V 1768 przysądzający wieś Michałowi Kurnatowskiemu przeciw staroście winnickiemu Józefowi Czosnowskiemu, przywilej królewski z 10 XII 1767 i dyspozycję Komisji Skarbu z 10 VI 1768; opisuje granice wsi, 32 chaty, młynki, dochody (1362 zł 18 gr; po wydatkach 1242 zł 18 gr), kwartę 310 zł 19 gr 1½ szel. i duplę (odesłane do decyzji Komisji), nowy dwór i majdan; wieś podano w posiadanie Kurnatowskiemu. Notka oblaty: 26 VIII 1768 dokument podał do akt Jakub Kozłowski, przyjął Michał Jedlecki.

Transkrypcja

k. 351v (skan 0354, strona lewa)

1[na marginesie pionowo: Lectt cum Originali p. Leśli]

2dzy Urodz. Czerniawskiemi L. M.

3Małż. uczyniony

4Roku Tysiąc, Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

5Miesiąca Augusti Trzydziestego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickie-

7mi y przedemną Michałem Jedleckim Namiestnikiem

8ptunc Burgrabstwa Grodz. Winn. Comparentes pelt. UU. Alexan-

9der y Ewa z Rzewuskich Czerniawscy L. M. Małż. Ten Zapis

10wspólnego Dożywocia wzaiemnie Sobie służący ratt. intro contt.

11coram actis Castri Capit. Winn. Zeznali Tenoris Ejusmodi Ja

12Alexander Czerniawski Sam przez się y Ja Ewa z Rzewu-

13skich Suchodolskich Czerniawska z assystencyą Tegoż Urodz.

14Jmć Pana Alexandra Czerniawskiego Małż. y Opiekuna mo-

15iego Małż., oboie wspolnie y iednostaynie na rzecz niżey

16wyrażoną sobie Zeznawaiącą Zdrowi będąc na ciałach

17y Umysłach odstąpiwszy swey własney należney Ziem-

18skiey Jurisdykcyi Prawa Fori Powiatu y Urzędu a pod teraźniey-

19szy dobrowolny list nasz to iest Zapis wspolnego dożywocia cale

20się z dobrami Potomkami y Sukcessorami naszemi poddaiąc y

21inkorporuiąc wiadomo iawno czyniemy ustnie dobrowolnie

22Zeznaiemy y każdemu komuby o tym teraz y na potomne

23wieki wiedzieć należało Zawsze oznaymuiemy Jż

24my Zeznawaiące doznawszy posobie szczerey uprzey-

25mey małżeńskiey miłości umyśliliśmy sobie spólne

26dożywocie to iest Dobr wszelakich leżących nieruchomych

27Summ pieniężnych ad praesens miianych et impo-

28sterum Za łaską Bożą nabytych Zapisać takowym

29sposobem. Jż Jeżeliby altissimus ex predestinatione

30divina

31[reklamant:] divina

k. 352 (skan 0354, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 352

2divina wszystkim Ludziom przyzwoicie naznaczonego pierwey mnie

3Alexandra Czerniawskiego niżeli Urodz. Ewę Rzewuską Suchodolską

4Małż. moią de hac luce Zabrał tedy Urodz. Jmć Pani Ewa z Su-

5chodolskich Rzewuskich miła Małżonka moia wpełnie Dobra leżące

6ruchome, Summy pieniężne teraz miane y napotym ex divina

7potestate nabyte Srebra Złota Klejnoty Suknie Futra Poiazdy

8Konie Jezdne Stada Bydła y wszelkie Śprzęty Gospodarskie post

9fata pozostałe tudziéż Rzeczy spadkowe y Dobra Sukcessyonalne

10y Summy w swoią dożywotnią Possessyą odebrawszy onemi rzą-

11dzić szafować dysponować bez wszelkiey przeszkody bliższych y

12dalszych Kolligatów y Sukcessorów moich a z do ostatniego Kresu

13Życia swoiego, Wolna będzie, także wzaiemnym sposobem Jeże-

14liby Bog naywyższy z upodobania swoiego pierwey mnie

15Ewę z Suchodolskich Rzewuskich Czerniawską niżeli Urodz.

16Alexandra Czerniawskiego miłego Małżonka moiego ztego

17Świata na tamten Świat przeniósł, tedy Urodz. Jmć Pan Alexan-

18der Czerniawski miły Małżonek moy wszystkich y wszelakich

19Dobr leżących nieruchomych y Summ pieniężnych teraz mia-

20nych y napotym załaską Bożą nabytych toiest Srebra Złota

21Klejnoty Cyny miedzi Suknie Futra Poiazdy Konie Jezdne

22Stada Bydła y wszelkie sprzęty Gospodarskie niemniey Dobra

23Sukcessyonalne y Summy spadkowe takoteż rzeczy ruchome y

24nieruchome w swoią dożywotnią Possessyą odebrawszy onych

25używać dysponować rządzić szafować aż do ostatniego Zgona

26Życia swoiego bez żadney przeszkody bliższych y dalszych Kre-

27wnych Potomków y Sukcessorów moich, wolen będzie po zgonie

28zas day Panie Boże naydłuższym Życia naszego wielu wszystkie

29y wszelakie Dobra pozostałe w Domy nasze to iest do Potomków

30y Sukcessorów naszych wracaćsie powinny podług Prawa pospo-

31litego y Statutu mocą ninieyszego dobrowolnego Zapisu mutuae

32advitalitatis Który rękami naszemi własnemi Z Prosz. Pany

33Przyiacioły ustnie uproszonemi podpisuiemy Działosie w Winnicy

34Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Miesiąca Sierpnia

35Trzydziestego Dnia Alexander Czerniawski mp Ewa z Rzewuskich

36Suchodolskich Czerniawska ręką własną Jako proszony Przyiaciel

37od Stron Obydwoch do tego Zapisu mutuae advitalitatis podpi-

38suie się J.[?] Dąbrowka mp. Do tego Zapisu mutuae

39advitalitatis od Stron Obydwoch proszony Przyiaciel podpisuie się

40Stefan

k. 352v (skan 0355, strona lewa)

1Stefan Leśli[?] mp Proszony Przyiaciel od Jchmciów Zeznawaią-

2cych do tego Zapisu mutuae advitalitatis podpisuie się An-

3drzey Brudnicki mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: akt zajmuje dół k. 351v (od nagłówka 393), całą k. 352 i górę k. 352v; kończy się podpisem Andrzeja Brudnickiego mp, przed nagłówkiem aktu 394 („Zapis Cessionis una cum quietatione od Urodz. Rzewuskiego S. L. in Rem et Personam Urodz. Czerniawskiey…"). Kursywa kancelaryjna, w większości czytelna. Pionowa notka na lewym marginesie k. 351v: „Lectt cum Originali p[?] Leśli[?]" (sygnatura kolacjonowania z oryginałem; ostatnie słowo wyblakłe, zbieżne z podpisem Stefana Leśli). Numer karty 352 na górze prawej strony odczytany z kontekstu (cyfry nieco zniekształcone). Z podpisu Stefana (k. 352, ostatni wiersz) nazwisko „Leśli" przechodzi na k. 352v. Najtrudniejsze miejsca: formuła praw „Prawa Tonum[?] Powrótu y Urwa[?] apodtemzny[?]-ży" (k. 351v), „wzmey[?]-mey", „Zyrwdobania[?]" (zapewne określenie zgonu/odejścia), przedostatnie linie z datą i podpisem („Dato Sot[?] Dobrowlia[?] mme[?]") – być może formuła „Dato [ut supra] dobrowolnie". Reklamant „divina" ma zarówno dół k. 351v, jak i początek k. 352.

Wyjaśnienia i skróty: L. M.[?] w tytule i przy nazwisku – skrót nierozwinięty z pewnością (możliwe „Ł. M." / „Z. M.", z dalszym „Małż." = małżonkowie); UU. = Urodzeni (lm.); ptunc = pro tunc („wówczas", tj. dla obecnego namiestnika); pettr / pttr[?] = prawdopodobnie personaliter (osobiście); ratt. intro contt. = ratione intro contentorum (z tytułu zawartych wewnątrz spraw)[?]; Castri Capit. Winn. = grodu starościńskiego (capitanealis) winnickiego; Namiestnik Burgrabstwa = zastępca burgrabiego; Dożywocie = prawo użytkowania całości dóbr do śmierci; Dobra Sukcessyonalne = dobra sukcesyjne (dziedziczne); Summy spadkowe = sumy pochodzące ze spadku; Kolligaci = krewni, powinowaci; Kre-wnych = krewnych; Possessya = posiadanie; Działosie = „działo się"; Śprzęty = sprzęty; Cyny = cyna (przedmioty cynowe); Sielnie[?] = nierozwiązane (być może „sielne" – szelki/rzędy/siodła); Poiazdy = pojazdy, powozy; Konie jezdne = konie wierzchowe/zaprzęgowe; Statut = Statut Litewski/ustawy (prawo pospolite i Statut); wolen = swobodny (rozporządzać).

Tłumaczenia łaciny: Comparentes personaliter[?] = stawając osobiście; ex praedestinatione divina = z przeznaczenia Bożego; de hac luce = z tego świata; ad praesens et imposterum = obecnie i w przyszłości; Tenoris Ejusmodi = o treści następującej; coram actis Castri Capitanealis Vinniciensis = przed aktami grodu starościńskiego winnickiego; mutuae advitalitatis = wzajemnego dożywocia; altissimus = Najwyższy (Bóg); post fata = po zgonie (tu: „post / Zata[?]").

Streszczenie

30sierpnia 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, stanęli małżonkowie Aleksander Czerniawski i Ewa z Rzewuskich Suchodolskich Czerniawska (Ewa z asystencją męża) i zeznali zapis wzajemnego dożywocia: ten z małżonków, który przeżyje drugiego, ma dożywotnio posiadać i swobodnie rozporządzać wszystkimi dobrami nieruchomymi, sumami pieniężnymi, srebrem, złotem, klejnotami, końmi, bydłem i sprzętami (także nabytymi później), bez przeszkody ze strony krewnych i sukcesorów; po śmierci drugiego z małżonków dobra wracają do potomków i sukcesorów według prawa pospolitego i Statutu. Zapis podpisali obaj małżonkowie oraz jako proszeni przyjaciele: Stefan Leśli[?] i Andrzej Brudnicki.

Transkrypcja

k. 352v (skan 0355, strona lewa)

1od Urod. Rzewuskiego S.L. in Rem

2et Personam W. Czerniawskiey L.M.

3Siestre swoiey rodzoney

4Roku Tysiąc Siedmset Sześdziesiąt Osmego

5Miesiąca Augusti Trzydziestego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickie-

7mi y przedemną Michałem Jedleckim Namiesnikiem ptunc

8Burgrabstwa Grodzkim Winnickim, Comparens pelt. Ur. Jmć Pan Se-

9weryn Rzewuski S.L. Ten Zapis Cessionis na Summę Zł

10Pols. Tysiąc una cum quietatione in Rem et Personam Ur. Ewie

11Eure z Rzewuskich Czerniawskiey L.M. Siestre swoiey rodzoney

12ratt. intro contt. coram Actis Castri Capit. Winn. zeznał Teno-

13ris[?] Ejusmodi Ja Seweryn Suchodolski Rzewuski niegdy Urodz.

14Jchmow Panstwa Adama Suchodolskiego y Zofij z Zarembow

15Rzewuskich Małż. Syn, niegdy zaś Urodz. Marcina y Ewy z

16Olszanskich Suchodolskich Rzewuskich Małż. Unuk, a zaś nie-

17gdy Urodz. Krzysztofa itidem Suchodolskiego Rzewuskiego Prawnuk

18Zdrowy będąc na ciele y umyśle Odstąpiwszy swey własney

19należney Ziemskiey Jurisdykcyi Prawa Fori[?] Powiatu y Urzę-

20apud teraźnieyszy Akt dobrowolnego Zeznania swoiego Zapisu

21Cessionis cum Quietatione całe się poddaię y wcielaię uiadomo

22sawno czynie ustnie y dobrowolnie Zeznawam. Jż ja Zeznawaią-

23cy maiąc poręcę swoię w Summie Tysiącu Zł Pols przez nie-

24gdy Urodz. Adama Suchodolskiego Rzewuskiego Oyca y Dobrodzieja

25moiego Urodz. Michałowi Hulewiczowi Łowcy Jnflansk. daney y

26pożyczoney, za którą poręcę z Summy teyże Osobie moiey przynale-

27żącą wziąwszy umowioną Kwotę od Urodz. Jchmow Państwa

28Alexandra y Ewy Siestry moiey z Suchodolskich Rzewuskich Czer-

29niawskich Małż. z którego odebrania Tychże Jchmow PP. Czer-

30niawskich Szwagra y Siostrę moię rodzoną perpetuis temporibus

31y onych Sukcesorow kwituię teyże Summy iakąkolwiek tylko na Oso-

32bę moię przynależeć będzie a u wspomnionego Urodz. Michała Hu-

33lewicza Łowcy Jnflan. do tychczas długiem sprawiedliwym Znayduiącey się na Osobę Jeymci Pani Ewy Czerniawskiey a Siostry

34moiey rodzoney cedułę ustępuię y Zapisuię z Prawa moiego

35[reklamant:] una cum

k. 353 (skan 0355, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 353

2una cum Posteris używam się. Wolni tedy są y będą Ur. Jchm

3PP. Czerniawscy Szwagier y Siostra moia Małż. tę Summę wraz

4z prowizyą ab actu wzięcia usq ad actum oddania przynależącą od

5tegoż Jmć Pana Michała Hulewicza lub Jego Sukcesorów iako swo-

6ią własną odebrać odebraną iako chcieć rządzić Szafować dyspo-

7nować komu chcieć dać ustąpić lub zamieniać y iako chcieć

8Na naylepszemu pożytkowi swemu obrócić a ja ztąd do tey Sum-

9my przezemnie cedowaney Samemu sobie nec Posterioribus meis

10Zadnego Prawa recursu ani regresu nie zostawuię lub vadio

11similes Summę et damnis Terrestribus taxandis a in casu sprze-

12ciwieniasię Forum Ubiquinarium et Terminum peremptorium

13w Sądach Grod. Ziemskich y Przesw. Trybunale

14Uchowaybożę Bezstroleura[?] tedy w Sądach wszelkich iakie

15tylko od Rzptey natenczas uchwalone będą naznaczam y pre-

16figuię y nałożę przy uproszeniu odemnie Jchmow PP. Przyia-

17ciołow Rękę własną podpisuię Datum w Winnicy Dnia Trzy-

18dziestego Miesiąca Augusti Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątego

19Osmego Roku, Seweryn Suchodolski Rzewuski jako proszony Przy-

20iaciel do tego Zapisu Cessionis una cum quietatione od Jmć Pana Se-

21weryna Rzewuskiego Cessyonariusza teraźnieyszego podpisuię się Andrzey

22Brudnicki mp. Proszony od Jmć Zeznawaiącego do podpisu tego

23Zapisu Cessionis una cum quietatione Przyiaciel podpisuię się Ste-

24fan Leśki mp jako proszony Przyiaciel od Jmć Zeznawaiącego

25do tego Zapisu Cessionis cum quietatione podpisuię się J. P.[?]

26Dąbrowka mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: pismo kursywą kancelaryjną, czytelne; zoomy wykonano dla nagłówka, daty, początku zeznania, poręki i końcówki z podpisami. Akt zaczyna się na k. 352v od nagłówka „394” (po lewej) i tytułu marginalnego; poprzedzający tekst (zakończenie aktu 393 z podpisami Stefana Leśkiego i Andrzeja Brudnickiego) nie jest tu przepisany. Akt kończy się na k. 353 podpisem „Dąbrowka mp”, przed nagłówkiem „395” (Plenipotencya Urodz. Czerniawskiego Małżonkowi Swemu uczyniona). Data dnia: pierwsza data na k. 352v zapisana nietypową literą początkową („Wydziestego”?); odczytano „Trzydziestego” na podstawie powtórzonej daty na k. 353 („Trzy-dziestego Miesiąca Augusti”). Na lewym marginesie k. 352v pionowo: [na marginesie pionowo: Lect. cum Originali p. Leśki mpm[?]] (notka kontrolna: „czytano z oryginałem przez Leśkiego”). Reklamant na dole k. 352v: „una cum”. Wątpliwe: „Prawa Otonim[?]”, „Urząd[?]”, „przynałeżącą”, „wzięcia”, „odemnie”, „Bezstroleura[?]”, łacińska fraza o „vadio similes … fakandis”.

Wyjaśnienia i skróty: S.L. i L.M. w tytule i początku – skróty nierozwiązane (być może tytuły/określenia stron); ptunc = pro tunc (na ten czas); pttr. = personaliter (osobiście); Zł Pols. = złotych polskich; Rzptey = Rzeczypospolitej; Łowcy Jnflansk. = łowczy inflancki; mp = manu propria (własną ręką); poręka = zabezpieczenie/zastaw; Cessyonariusz = osoba, na którą przeniesiono cesję; kwituię = zwalniam z długu, daję kwit; Przesw. Trybunał = Prześwietny Trybunał (Koronny); Terminum peremptorium = termin ostateczny.

Tłumaczenia łaciny: Zapis Cessionis una cum quietatione in rem et personam = zapis cesji wraz z kwitem (zwolnieniem z długu) na rzecz i na osobę; Comparens personaliter = stawający osobiście; ratt. intro contt. coram Actis Castri Capit. Winn. = (zatwierdzając) wobec akt grodu kapitańskiego winnickiego; Tenoris ejusmodi[?] = tej treści; itidem = tak samo/także; apud = przy; perpetuis temporibus = na wieczne czasy; una cum Posteris = wraz z potomkami; ab actu … usque ad actum = od aktu … do aktu; nec Posterioribus meis = ani moim potomkom; recursus ani regressus = zwrot i regres (roszczenie zwrotne); vadio = zakład/zastaw; Forum Ubiquinarium = sąd właściwy w dowolnym miejscu; Terminum peremptorium = termin ostateczny; Lect. cum Originali = czytano z oryginałem; Datum = dano.

Streszczenie

30sierpnia 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, stawił się osobiście Seweryn Suchodolski Rzewuski (syn Adama i Zofii z Zarembów, wnuk Marcina i Ewy z Olszańskich, prawnuk Krzysztofa) i zapisał swojej rodzonej siostrze Ewie z Rzewuskich Czerniawskiej (żonie Aleksandra Czerniawskiego) cesję wierzytelności z tytułu sumy 1000 zł polskich, pożyczonej przez jego zmarłego ojca Adama Michałowi Hulewiczowi, łowczemu inflanckiemu, wraz z kwitem po odebraniu umówionej kwoty od Czerniawskich. Czerniawscy mogą odebrać sumę z prowizją od Hulewicza lub jego sukcesorów i nią swobodnie rozporządzać; Seweryn zrzeka się wszelkiego prawa zwrotu. Zapis podpisali Seweryn Suchodolski Rzewuski oraz jako proszeni przyjaciele Andrzej Brudnicki, Stefan Leśki i [?] Dąbrowka.

Transkrypcja

k. 353 (skan 0355, strona prawa)

1niawskiey Małżonkowi Swe-

2mu uczyniona

3Roku Tysiąc, Siedmset Sześdziesiąt Osmego

4Miesiąca Septembris Piątego Dnia

5Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickie-

6mi y przedemną Michałem Jedleckim Namiesnikiem ptunc

7Burgrabstwa Grodzkim Winnickim Comparens pelt. Ur. Jmć Pani Ewa

8z Rzewuskich Suchodolskich Czerniawska w Assystencyi Urodz.

9Jmć Pana Seweryna Suchodolskiego Rzewuskiego Brata swego

10rodzonego Zdrowa będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy swey

11własney należney Ziemskiey Jurisdykcyi Prawa Fori[?]

12Powiatu y Urzędu apud teraźnieyszy Zeznanie Swoie cale

13się poddaiąc y wcielaiąc wiadomo iawno czyni ustnie y

14dobrowolnie

15[reklamant:] dobrowolnie

k. 353v (skan 0356, strona lewa)

1dobrowolnie Zeznaie Iż Jmść Zeznawaiąca maiąc Sprawy

2swoie rożne z rożnemi Jchmi w rożnych Subselliach Grod.

3Ziemsk. y Przesw. Trybunałach o Windykacyą tak Dóbr

4Jakotéż Summ rożnych po Rodzicach y Antecessorach swoich

5ich na siebie spadaiących Oraz sobie cedowanych precypue

6Summy u Sukcessorow niegdy S.P. Urod. Michała Hule-

7wicza Łowcy Jnfl. Znayduiącey się a niemogąc onych

8Sama personaliter attentować ani promowac Przeto na

9mieysce y w osobie swoiey Urod. Jmć P. Alexandra Czer-

10niawskiego Zapisuię daiąc pomienionemu Jmć zupełną moc

11y władzę w Sprawach tych Stawać Zdawać Kontro-

12wertować Dekreta Juste lata akceptować a minori

13Subsellio ad majus appellować Prywaty y Summy De-

14kretami przysądzone odbierać z odebranych nomine

15Recognoscentis kwitować a Decretis gravaminose latis

16appellować przysięgi słuchać na one się zabierać Jmć

17Plenipotentów na mieysca swoim postanawiać y to wszy-

18stko co veros Rectos ac legitimos et speciales concer-

19nit Plenipotentes sprawować, acokolwiek zas przez tegoż

20Jmci specialnego y umocowanego Plenipotenta Clue[?]

21prawnie postąpiono y postanowiono będzie to wszy-

22stko Jmść Zeznawaiąca pro Ratho firmo et grato

23przyiąć deklaruię y Submittuię się Zawieraiąc robur et

24validitatem tey Plenipotencyi specialiter odemnie Urodz.

25Małż. Swoiemu Semel pro semper ad Omnes gentr.

26Causas uczynioney praesentis Recognitionis vigore Ewa

27z Rzewuskich Suchodolskich Czerniawska R.W.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: akt zaczyna się w dolnej części k. 353 (pod podpisem „Dąbrowka mp” aktu 394) od nagłówka „395” i tytułu marginalnego; kończy się na k. 353v podpisem Ewy „… Czerniawska R.W.” (ręką własną), tuż przed nagłówkiem aktu 396 („Oblata Kontraktu Resignationis między JW. Krzysztofem Ł.W.X.Lit. a W. Jaczyńskim…”), którego nie przepisano. Pismo kursywą kancelaryjną, ta sama ręka co w aktach 393–394, w całości czytelne poza kilkoma formułami. DATA: w rękopisie wyraźnie „Septembris Piątego Dnia” (nie „pierwszego”); identycznie na początku aktu 396. Tytuł marginalny: „Plenipotencya Urodz. Czerniawskiego[?] Małżkowi[?] Swemu uczyniona” – słowo „Małżkowi” zapisane skrótem (zapewne „Małżonkowi”); końcówka „Czerniawskiego” (nie „-iey”) wydaje się czytelna, ale wobec treści (pełnomocnictwo wystawia Ewa) niepewna. Formuła „Prawa Otonim[?] Powiatu y Urwa[?] apud” odpowiada formule z aktów 393 („Prawa Tonum[?] Powrótu y Urwa[?]”) i 394 („Prawa Otonim[?] Powiatu y Urząd[?]”) – nie rozwiązana, wspólna dla trzech aktów; prawdopodobnie „Prawa … Powiatu y Urzędu” (tj. zrzeczenie się właściwości sądu własnego). „Subselliach” = zapewne „Sądach/Sądziech”. „Sukcesorow[?]” – por. akt 394 (suma u Hulewicza lub jego sukcesorów). „Prywny[?]” (przed „y Summy”) – zapewne coś w rodzaju „prowizya/przywilej”, niepewne. „co veros” – niejasne, możliwe „ex veris”. „Plenipotenta Clue[?]” – na końcu wiersza, a początek następnego wiersza zakryty plamą atramentu [...]. „Małż. Swoiemu” – litery nakładają się (S i w), odczyt pewny z kontekstu. „gentr[?]” – skrót, możliwe „generales”. Nazwisko męża w treści: „Alexandra Czerniawskiego” (pisownia jak w 393–394); brat Ewy: „Seweryna Suchodolskiego Rzewuskiego” (jak w 394). Ewa występuje tu z asystencją BRATA Seweryna, nie męża (mąż jest pełnomocnikiem).

Wyjaśnienia i skróty: Plenipotencya = pełnomocnictwo; Plenipotent = pełnomocnik; ptunc = pro tunc (wówczas); Burgrabstwo Grodzkie = zastępca burgrabiego; pttr = personaliter (osobiście); Ur. / Urod. = Urodzony; Jmć / Jmść = Jegomość; mp / R.W. = ręką własną; Assystencya = asystencja (obecność i poparcie krewnego męskiego przy czynności prawnej kobiety); Jurisdykcya Ziemska = sąd ziemski; Przesw. Trybunał = Prześwietny Trybunał (Koronny); Windykacya = dochodzenie, odzyskiwanie (dóbr, sum); Antecessorowie = poprzednicy w posiadaniu, przodkowie; cedowane sumy = sumy przeniesione na Ewę (por. akt 394, cesja od brata Seweryna); S.P. = świętej pamięci; Łowca Jnfl. = łowczy inflancki; personaliter attentować = osobiście dopilnować/prowadzić (sprawę); promować = popierać, prowadzić; Stawać, Zdawać = stawać w sądzie, oddawać (sprawę); Kontrowertować = spierać się w procesie; Dekreta Juste lata = dekrety prawnie wydane; akceptować = przyjmować; Subsellium = sąd (ława) niższej instancji; przysądzone = zasądzone; z odebranych kwitować = dawać kwit z odebranych sum; Recognoscent = osoba uznająca (przyjmująca) należność; gravaminose = z obciążeniem/ze skargą (o dekretach gravaminose latis – wydanych z uszczerbkiem); zabierać się na przysięgę = przystępować do przysięgi; Rato firmo et grato = za ważne, mocne i przyjemne; deklaruię y submittuię się = oświadczam i poddaję się; robur et validitas = moc i ważność; specialiter = szczególnie.

Tłumaczenia łaciny: Comparens personaliter = stawając osobiście; apud = przy; precipue = zwłaszcza, szczególnie; a minori Subsellio ad majus = z niższego sądu do wyższego; nomine Recognoscentis = w imieniu uznającego (odbierającego); a Decretis gravaminose latis appellare = apelować od dekretów wydanych z pokrzywdzeniem; ad veros, Rectos ac legitimos et speciales Plenipotentes … = [pełnomocnicy] prawdziwi, słuszni i prawowici oraz szczególni (formuła niepewna); pro rato, firmo et grato = za ważne, trwałe i miłe; robur et validitatem = moc i ważność; specialiter = w szczególności; semel pro semper = raz na zawsze; ad omnes … causas = do wszystkich … spraw; praesentis Recognitionis vigore = mocą niniejszego uznania (oświadczenia).

Streszczenie

5września 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, stawiła się osobiście Ewa z Rzewuskich Suchodolskich Czerniawska, z asystencją swego rodzonego brata Seweryna Suchodolskiego Rzewuskiego, i zeznała, że ma różne sprawy w sądach grodzkich, ziemskich i w Trybunale o windykację dóbr i sum po rodzicach i antecesorach oraz o sumy jej cedowane, zwłaszcza sumę u sukcesorów zmarłego Michała Hulewicza, łowczego inflanckiego (por. akt 394). Nie mogąc ich prowadzić osobiście, ustanowiła pełnomocnikiem swego męża Aleksandra Czerniawskiego z pełną mocą: stawać, zdawać, kontrowersować, przyjmować dekrety, apelować, odbierać sumy i prowizje z kwitowaniem, przysięgać i ustanawiać dalszych pełnomocników; wszystko, co on uczyni, uznaje za ważne. Akt kończy się jej podpisem „R.W.”.

Transkrypcja

k. 353v (skan 0356, strona lewa; akt zaczyna się u dołu strony)

1tionis miedzy JW Brzostowskim

2P. WW X. Litt a W. Jacyniczem

3Horod. Powiatu Stonim zawartego

4Roku Tysiąc Siedmset Sześdziesiąt Osmego

5Miesiąca Septembris Piątego Dnia

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod Winn.

7[reklamant:] y Przedemną

k. 354 (skan 0356, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja ozdobnym pismem:] 354

2y Przedemną Michałem Jedleckim Namiestnikiem

3protunc Burgrabi Gr. Win. Comparens Per Urd.

4JmćP. Bazyli Kociebiński ten Kontrakt Resignationis

5między WJ. Brzostowskim P. WW. X. Litt z iedney a W. Jacy-

6niczem Horod. Powiatu Stonim z drugiey Strony Do-

7bra intro wyrażone, spisany y zawarty ratione intro-

8Contentorum ad Act. Praes. Castr. Capitt. Vinn. per Obl.

9podał Tenoris ejusmodi. Między WJmcią P. Michałem

10Hrabią na Dąbrowicy Brzostowskim Podskarbim Wielkim

11y Pisarzem Ziemskim Wielkiego Xięstwa Litt. Grodowym[?]

12Osmiańskim, Płotelskim, Puńskim, Dawgowskim

13ette Starostą z iedney, a Jmcią P. Ignacym Klukow-

14skim, WJmć P. Szymona Jacynicza Horod. Powiatu Stonim

15Imieniem czyniącym z drugiey Strony Stanął pewny

16y w niczym wiecznemi czasy nie odmienny Rezygna-

17cyi Dobr niżey wyrażonych Kontrakt w takowy Sposob

18Iż przezacny WJmć P. Michał Hrabia Brzostowski, Pod-

19skarbi Wielki y Pisarz Ziemski W. X. Litt maiąc sobie od

20JWJmć Pani Kazimiery z Ogińskich Brzostowskiey

21Podskarbiney Wielkiey W. X. Litt małżonki swoiey, podług

22Listu wieczysto Donacyinego w Roku Tysiąc Siedm-

23set Sześćdziesiątym Siódmym, Miesiąca Septembra

24Dwudziestego Wtorego Dnia in Assistentia JJWW.

25Jchmciu PP. Michała Woiewody Wileńskiego y Ignacego

26Marszałka WW. X. Litt. Ogińskich, tudzież ust-

27nie y Oczewisto na to wynoszonych WW. Jchm.

28PP. Pieczętarzów na tymże Zapisie wyra-

29żonych danego, a przed Xięgami Grodu

30Powiatu Osmiańskiego w Roku Tysiąc Siedm-

31set Sześćdziesiątym Siódmym, Miesią-

32ca Septembra Dwudziestego Szostego Dnia

33przyznanego Dobra Klucz Torczycki w

34Woiew. Bracł., a Powiecie Winnickim leżące,

35dane, darowane, a nigdy nie odzowne-

36mi czasy rezygnowane to iest Miastecz-

37ko Torczyca y Wsie Suchyjar, Krzywiec, Bo-

38hatyrka, Lubcza, Ozehowka, Tarhan, Wa-

39sylicha, Lichaczycha, Parchomowka, Mi-

40chałowka, Łohwin, wolne swobodne

41z Uroczyskami w Nazwiskach swoich

42zdawna będącemi nie Osiadłemi: Ludzie

43Wsie, Chwastowka, Sierbahy, Chwiesciury,

44Ostra Mogiła, Huta, Sniczki, Woynarow-

45ka, y Janiszowka, Skibina Grobla nazywaiące

46[reklamant:] się

k. 354v (skan 0357, strona lewa)

1[u góry, pośrodku: ozdobny zamazany znak, nie numer]

2się z Uroczyskami in avulsione w Starost-

3wie Białocerkiewskim będącemi też Sa-

4me Dobra Klucz Torczychi to iest Mia-

5steczko Torczyca [nad wierszem, ze znakiem wstawki:] y wsie Suchijar, Krzywiec, Bo-

6hatyrka, Lubcza, Ozehowka, Tarhan, Wa-

7sylicha, Lichaczycha, Parchomowka, Mi-

8chałowka, Łohwin, wolne swobodne, z Uro-

9czyskami w nazwiskach swoich zdawna

10będącemi nie osiadłemi: Ludzie Wsie Chwa-

11stowka, Sierbahy, Chwiesciury, Ostra Mogi-

12ła, Huta, Sniczki, Woynarowka, Janiszowka,

13Skibina Grobla nazywaiące się z Uroczyskami

14in avulsione w Starostwie Białocerkiew-

15skim będącemi, WJmć P. Szymonowi Jacynicz-

16owi Horod. Powiatu Stonim y Jego Sukcessorom

17zewszystkiem Tychże Dobr Prawem własno-

18ści Tytułem Dziedzicznym, Budynkami, tak

19Dworskiemi iako y Wieyskiemi Folwerkami

20Ogrodami, Siedliskami, Polami, Rolami, Za-

21sianemi, y niezasianemi, Łąkami, Pastwi-

22skami, Smugami, Borami, Lasami, Zarosła-

23mi, Wodami, Sadzawkami, Młynami, Mły-

24narzami, Karczmami, Karczmarzami, Pod-

25danemi Oboyga Rodzaiu, tak w Dobrach

26Znaydującemi się, iako też zbieglemi y Ich

27Żonami, Dziećmi, powinnościami, Dani-

28nami, Osypami, Czynszami, robociznami,

29stroża dzienną y nocną, Dziesiącinami

30zgoła zewszystkiemi Tychże Dobr pozyt-

31kami, dochodami, y Obwenciami, attinen-

32tiami, y pertinentiami tak iak zdawna też Do-

33bra w Swoim ograniczeniu Zostawały, y zostawać

34powinny, nic a nic do przerzeczonych Dobr Sobie

35y Swoim Sukcessorom nie excypuiąc ani re-

36zerwuiąc, przerzeczonemu WJmć P. Szymonowi

37Jacyniczowi, Horod. Powiatu Stonim, y Jego y Jego

38Sukcessorom daię, daruię, rezygnuię, y wieczne-

39mi Czasy ustępuię, ato za Summę Siedmkroć

40sto Tysięcy Zł Polt, Którą iako rzetelnie, y wca-

41łosci odebrał, tak z odebraney Kwituie et di-

42stincta recognitione Kwitować przyrzeka, Intro-

43misyi, Którego kolwiek czasu ad Omisa[?] Bona

44Temuż WJmć P. Jacyniczowi dopuszcza, y że tamo-

45[reklamant:] wać

k. 355 (skan 0357, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 355

2wać Tegże przez się, lub Ordynowane Osoby

3nie będzie assekuruie, Dokumenta wszel-

4kie do tych Dobr y ich Ograniczenia służące

5inwentarze y inne iakie kolwiek munimen-

6ta do tych Dobr ściągaiące się oddać Submi-

7ttuie się, przytym WJmć P. Michał Hrabia

8Brzostowski, Podskarbi W. X. Litt, WJmć P. Jacy-

9nicowi Szymonowi Horodniczemu Powiatu

10Stonim y Jego Sukcessorom Evictionem Om-

11nem a Quibuscunq Personis na wszystkich

12Dobrach swoich Dziedzicznych y Summach

13gdzie kolwiek znaydujących się ostrzega,

14Obliguiąc się Suis cum Successoribus in quo-

15cunq Officio et Judicio Regni, Tegoż WJmć Pana

16Jacynicza, y Jego Sukcessorów a quavis im-

17petitione occasione premissorum Bonorum tueri

18et evincere, który to Kontrakt y wszelkie w-

19nim Zawierające się Punkta, Klauzuły

20Obowiązki WJmć P. Michał Hrabia Brzostow-

21ski, Podskarbi WW. X. Litt strzymać Życię, y

22zewszystkim zadosyć uczynić Obliguie się y

23assekuruie, ato pod Zaręką podobney Summy

24Siedmkroć Sto Tysięcy Zł Polt, y takowy Kontrakt

25dlatym Jego większey wagi przy przycisnieniu

26Pieczęci Rękami własnemi podpisali, Dan w

27Warszawie Dnia Piątego Miesiąca Paździer-

28nika Roku Pańskiego Tysiąc, Siedmset, Sześć-

29dziesiątego Siódmego. U tego Kontraktu per

30Oblatam podanego podpisy Rąk przy Pieczęciach

31Dwoch na Laku Czerwonym wyciśnionych te-

32mi Strony: M. Brzostowski P. WW. X. Litt (L.S.)

33Ignacy Klukowski, jako złecenie maiący

34od WJmć P. Szymona Jacynicza Horodniczego Sto-

35nimskiego podpisuię się (L.S.) Ustnie Oczewisto

36proszony Pieczętarz od WJmć P. Michała Hrabi

37Brzostowskiego, Podskarbiego WW. Xiestwa Litt. z iedney

38a od WJmci P. Ignacego Klukowskiego WJmć P.

39Szymona Jacynicza, Horod. Stonim czynią-

40cego z drugiey strony dotego wieczystego Kontra-

41ktu nie odmiennej Rezygnacyi Dobr intus wy-

42rażonych [nadpisane:] dany[?] podług Prawa podpisuię się Józef Oskier-

43ka P.P. Ustnie oczewisto proszony Pieczętarz od Osob

44wyż wyrażonych dotego wieczystego Kontraktu

45nie odmiennej Rezygnacyi na Dobra intus wy-

46rażone danego podług Prawa podpisuię się Józef Pioro[?]

47[reklamant:] mp.

k. 355v (skan 0358, strona lewa; akt kończy się w górnej części strony)

1[u góry: zamazany znak, nie numer]

2mp. Roboracyia tego Kontraktu w te Słowa: Xięga-

3mi Metryki Koronney Większey Kancellaryi

4pod Aktem w Warszawie w Piątek przed Swiętem

5Łukasza Ewangelisty nayblizszy to iest Dnia

6Szesnastego Paździrnika Roku Pańskiego Ty-

7siąc Siedmset, Sześdziesiąt Siódmego niniejszy

8Kontrakt Rezygnacyiny iest Roborowany Jgnacy

9Ludwik Nowicki Metrykant Koronny WW. Jego Kro-

10lewskiey Mci Sekretarz, który to Kontrakt iak się w

11Sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg niniejszych Gro-

12dzkich Winnic. Wzmk[?]. iest Ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: pismo kursywą kancelaryjną, dobrze czytelne; akt zaczyna się u dołu k. 353v nagłówkiem marginalnym „396" (po jego prawej stronie tytuł) i pierwszymi trzema wierszami tekstu; kończy się wierszem „…iest Ingrossowany." (ok. y≈600 na skanie 0358L), tuż przed nagłówkiem aktu 397 („Obl. Extraktu z Metryki Koronney…"). Na końcu każdej strony stoi kustosz (reklamant): „y Przedemną", „się", „wać", „mp." (ten ostatni po podpisie Józefa Pioro…). Początek aktu 396 nie jest poprzedzony niczym z aktu 395 poza jego nagłówkiem u góry. Wsie wyliczone dwukrotnie: raz we wstępie (przywołany zapis oszmiański z 26 IX 1767, k. 354), drugi raz w samym kontrakcie (k. 354v) – wykaz w obu miejscach prawie identyczny; w k. 354v nad „Torczyca" wstawiono ze znakiem wstawki „y wsie", a w k. 354 stoi „Torczyca ʃ Wsie" (znak odczytany jako „y"[?]). Nazwy wsi odczytane sylabami z dwóch niezależnych wykazów; niepewne: Ozahowka (może Ozachowka/Orzchowka), Łychczycha (w k. 354: „Lichdczycha"), Chwiescinry (w obu wykazach podobnie), Sniczki (może Śnieżki). „Tarhan" odczytane z czytelnego T. „Klucz Torczychi/Torczycki" – por. w ref „klucz torczycki" (akty 173–177). Tytuł Brzostowskiego: „Grodowym[?]" – słowo po „Litt." (może Grodzieńskim?); „Dawgouskim" – ostatnia z nazw starostw (Dowgi? Dawgi?). Nazwisko stawającego „Kociebiński" – w akcie 397 podobnie „Kocie…biński"; w tym akcie pierwsza głoska po „Koc" wygląda jak „a". Imię-nazwisko pieczętarza „Józef Pioro…" kończy się na krawędzi karty; reklamant „mp." ; kto to jest – niewyjaśnione. Nad wierszem „Rezygnacyi Dobr intus wy-/rażonych" (k. 355) dopisane drobno słowo „dany[?]" (lub „danego"). Skrót „Stonim" w nagłówku i tekście rozwijam jako Słonim (ref: „powiatu słomińskiego"); dwukrotnie pełna forma „Stonimskiego" (k. 355).

Wyjaśnienia i skróty: Oblata = wpis dokumentu do ksiąg sądowych na żądanie strony; Kontrakt Resignationis (rezygnacji) = umowa przeniesienia (tu: odsprzedaży) dóbr za zapłatą; P. W. X. Litt = podskarbi wielki litewski (Podskarbi W. Księstwa Litewskiego); WJmć/WJ./JWJmć = wielmożny (jaśnie wielmożny); Protunc Burgrabi = ówczesny burgrabia (Jedlecki jako namiestnik); Comparens = stawający; Gr. Win. = Grodu Winnickiego; Hrabią na Dąbrowicy = Michał Brzostowski; Pisarz Ziemski W. X. Litt. = urzędnik ziemski Wielkiego Księstwa Litewskiego; Dawgouskim = zob. Odczyt; ette = etc.; Podskarbina = żona podskarbiego; Lista donacyjny (Listu … Donacyinego) = dokument darowizny/pełnomocnictwa żony; in Assistentia JJWW. = w asystencji (obecności) jaśnie wielmożnych; Pieczętarz = świadek pieczętujący (podpisujący za stronę); Ustnie y Oczewisto = ustnie i na oczach (osobiście) wyproszony; Klucz = zespół dóbr o jednym ośrodku zarządu; in avulsione = oderwane (od starostwa Białocerkiewskiego); Starostwo Białocerkiewskie = starostwo bialocerkiewskie (Biała Cerkiew); Obwencje, Atynencje, Pertynencje = przynależności, dochody i prawa; Smugi = pasy łąk/roli; Zarosła = zarośla; Sadzawki = stawki; Młynarze, Karczmarze = ludzie przy młynach i karczmach; Poddani Oboyga Rodzaiu = poddani obojga płci; Zbiegli = zbiegli poddani; Osypy = daniny w zbożu (osyp)[?]; Stróża dzienna i nocna = powinność wartowania; Dziesięciny z gola = wszelkie dziesięciny; Siedmkroć sto tysięcy zł Polt = 700 000 złotych polskich; Zaręka = rękojmia, gwarancja (kara umowna); Evictio = ochrona przed odebraniem dóbr przez osoby trzecie; L.S. = locus sigilli (miejsce pieczęci); Roboracja = zatwierdzenie dokumentu przez wpis w Metryce; Metrykant Koronny = urzędnik Metryki Koronnej; Kancelaria Większa Koronna = główna kancelaria królewska; Piątek przed świętem św. Łukasza Ewangelisty = 16 października 1767 (święto 18 X); mp. = manu propria (własną ręką).

Tłumaczenia łaciny: Oblata Kontraktu Resignationis = wniesiony (do akt) kontrakt rezygnacji; Comparens = stawający; ten Kontrakt Resignationis … ratione intro-contentorum = kontrakt rezygnacji zawarty z powodu spraw w nim zawartych; ad Act. … per Oblatam podał Tenoris ejusmodi = do akt przez oblatę podał (kontrakt) w takim brzmieniu [odczyt fraz „Crant in Calt Capitt Virr" niepewny, prawdopodobnie „ad Acta Grodzkie … Capit. Winnic." – wpis zapisu oszmiańskiego do akt grodu]; in Assistentia = w asystencji; in avulsione = jako oderwane; Evictionem Omnem a Quibuscunq Personis = zabezpieczenie (ewikcja) od wszelkich osób; obligując się Suis cum Successoribus in quocunq Officio et Judicio Regni = zobowiązując się z swymi sukcesorami przed jakimkolwiek urzędem i sądem Królestwa; a quavis impetitione occasione premissorum bona tueri et evincere = chronić dobra i bronić ich przed każdym pozwem z okazji wyżej wymienionych spraw [Bona[?] niepewne]; intus (wyrażone) = wewnątrz (wyrażone), poniżej opisane; ad Omisa[?] Bona = prawdopodobnie „ad Omnia Bona" (do wszystkich dóbr) [niepewne]; per Oblatam = przez oblatę; L.S. (locus sigilli) = miejsce pieczęci; mp. = manu propria = własną ręką.

Streszczenie

Michał Brzostowski, hrabia na Dąbrowicy, podskarbi wielki litewski, pisarz ziemski W. Ks. Lit. i starosta m.in. oszmiański, płotelski i puński, z zezwoleniem żony Kazimiery z Ogińskich (list donacyjny z 22 IX 1767, w asystencji Michała Ogińskiego, wojewody wileńskiego, i Ignacego Ogińskiego, marszałka W. Ks. Lit.), odsprzedał wieczyście Szymonowi Jacyniczowi, horodniczemu powiatu słonimskiego, działającemu przez Ignacego Klukowskiego, klucz dóbr torczycki w woj. bracławskim, pow. winnickim (miasteczko Torczyca i wsie: Suchy Jar, Krzywiec, Bohatyrka, Lubcza, Ozehowka, Tarhan, Wasylicha, Lichaczycha, Parchomowka, Michałowka, Łohwin – oraz wolne swobodne uroczyska i wsie Chwastowka, Sierbahy, Chwiesciury, Ostra Mogiła, Huta, Sniczki, Woynarowka, Janiszowka, Skibina Grobla w starostwie białocerkiewskim) za 700 000 zł polskich, ze wszystkimi poddanymi, gruntami, pożytkami i przynależnościami; sprzedawca zobowiązał się wydać dokumenty i inwentarze, zagwarantował dobra od wszelkich roszczeń (ewikcja) pod zarękę równą cenie. Kontrakt zawarty w Warszawie 5 X 1767, podpisany i opieczętowany (M. Brzostowski; Ignacy Klukowski w imieniu Jacynicza; pieczętarze Józef Oskierka i Józef Pioro[…]), roborowany w Metryce Koronnej 16 X 1767 (Ignacy Ludwik Nowicki, metrykant koronny, sekretarz królewski). Oblatę wniósł 5 IX 1768 w grodzie winnickim przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa, Bazyli Kociubiński.

Transkrypcja

k. 355v (skan 0358, strona lewa)

1pisaniem w nim Roboracyi Kon-

2traktu Resignationis między JW.

3Brzostowskim P. W. W. X. L. a W. Jacyniczem

4Horod. Powiatu Stonim.

5Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego,

6Miesiąca Septembris Piątego Dnia.

7Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grod. Winn.

8y Przedemną Michałem Jedleckim Namiest-

9nikiem protunc Burgrabstwa Grod. Winn. Comparent

10Przez Urodz. Jmć P. Bazyli Kociebiński ten Extrakt z

11Kancellaryi Metryki Koronney z wypisaniem w-

12nim Roboracyi Kontraktu Rezygnacyinego,

13z Przywileiu Wielkiey Koronney wydany ratione intro-

14Contentt. ad Acta Praesentia Castri Capitt. Winn. per Oblt.

15podał de Tenore tali. Stanisław August z Bo-

16żey Łaski, Krol Polski, Wielki Xiąże Litt., Ruski,

17Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołhyński, Po-

18dolski, Podlaski, Inflantski, Smoleński, Siewierski y Czern.

19Oznaymuiemy niniejszym Listem naszym

20wszem w Obec y Każdemu z osobna, wszem w-

21Obec y każdemu z osobna komu o tym wiedzieć

22należy, Iż znaydvie się w Protokule Metryki

23Kancellaryi naszey Wielkiey Koronney Roboracya

24Kontraktu niżey wyrażona, brzmienia takowego.

25Stanisław etc. Oznaymuiemy etc. Iako przed

26nami y Xięgami niniejszemi Metryki Koronney

27Kancellaryi naszey Większey Osobiscie Stanowszy

28Wielm. Michał na Hrabia [sic] na Brzostowicy Brzo-

29stowski Podskarbi W. W. X. Litt. y Urod. Ignacy Klu-

30kowski, Urod. Szymona Jacynicza Horod. Powiatu

31Stonim. czyniący. Zdrowi na Ciele y umysle

32od Swoiey własney Jurisdykcyi odstępuiąc niniey-

33szey zas Naszey Krolewskiey Siebie dobrowolnie pod-

34daiąc oczewiście Zeznali, y Zeznaią. Iż Oni Kontrakt

35Rezygnacyiny

36[reklamant:] Rezygnacyiny

k. 356 (skan 0358, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 356

2Rezygnacyiny Klucza Dobr Ziem Klucza

3Torczyckiego ze wszystkiemi przynależyto-

4sciami w Tymże Kontrakcie wyrażonemi

5w Woiewodztwie Bracł. a Powiecie Winn. leżą-

6cych tu w Warszawie Dnia Piątego miesiąca

7Października Roku Teraźnie w Akcie wyra-

8żonego zawartych y spisanych, a Rękami tych-

9że Stron y Przyiaciół, czyli Pieczętarzow pod-

10pisanemi Pieczęciami Rodowitemi na Laku

11czerwonym Hyszpańskim wyrażonemi stwier-

12dzony we wszystkich Punktach Artykułach

13y Obowiązkach Roboruią, Stwierdzaią y Temuż

14Kontraktowi Zadosyć czynić Siebie Z Swoiemi

15Następcami asekuruią, a w przypadku nie

16dotrzymania onegoż Forum Sobie Sądu każdego

17przywoitego do odpowiedzenia naznaczaią

18niniejszemi Swoiemi Zeznaniami, do tego

19Środkuiącemi, Ktorą Rękami Swemi podpi-

20sali M. Brzostowski Ł. P. W. W. X. Litt. Ignacy Klu-

21kowski iako zlecenie maiący od Wmc P. Szymo-

22na Jacynicza Horod. Stonim. podpisuie się w

23drugiey połowie, Którą to Roboracyja tak i ak-

24wzwyż iest wyrażona, My też do Xiąg niniey-

25szych Metryki Koronney przyiąć y wpisać,

26stronie zas potrzebuiącey Authentycznie wydać

27pozwoliliśmy, na co dla lepszey wiary etc. Dzia-

28ło się w Warszawie w Piątek przed Swiętem

29S. Łukasza Ewangelisty naybliższy, to iest

30Dnia Szesnastego Miesiąca Października

31Roku Pańskiego, Tysiąc Siedmset Sześćdziesią-

32tego Siodmego. Za Sprawą y przełożeniem JW.

33Jmc X. Andrzeja Młodziejowskiego Biskupa

34Przemyskiego Podkanclerzego Koronnego. Ktora to

35Roboracyia tak iak się w Protokule Metry-

36ki Kancellaryi Naszey Koronney Znayduie

37My z tegoż wiernie Słowo w Słowo wypisać, y

38Stronie potrzebuiącey Authentycznie wydać

39pozwoliliśmy, na co dla lepszey wiary Pieczęć Ko-

40ronna iest przyciśniona. Działo się w Warszawie

41we Wtorek po Swięcie S. Łukasza Ewangelisty nay-

42bliższy to iest Dnia Dwudziestego Miesiąca Paz-

43dziernika, Roku Pańskiego Tysiąc, Siedmset,

44sześdziesiątego Siodmego. Panowania zas naszego

45Czwartego Roku. U tey Roboracyi per Oblatam po-

46daney Podpisy Rąk przy Pieczęci Wielkiey Koronney te-

47[reklamant:] mi Słowy

k. 356v (skan 0359, strona lewa)

1[u góry, pośrodku, numeracja (przebijająca z drugiej strony):] 356

2mi Słowy Andr. S.[?] Kanc. Młodziejowski Biskup Przemyski

3Kanclerz Wielki Koronny mp. Ignacy Ludwik No-

4wicki Metrykant Koronny [...] JKMci Sekretarz,

5podrugiey zas Stronie pieczęci przypis taki: Za

6Sprawą y przełożeniem JW. Jmci X. Andrzeja Mło-

7dziejowskiego, Biskupa Przemyskiego Kanc. W. K.

8Ktorento Extrakt iak się w Sobie ma Słowo w

9Słowo do Xiąg niniejszych Grod. Winn. iest Ingros-

10sowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: akt pisany wyraźną, dość regularną kursywą kancelaryjną; granice: początek – nagłówek marginalny „397” (skan 0358 lewa, ok. y≈620, pod końcem aktu 396); koniec – „iest Ingrossowany.” (skan 0359 lewa, ok. y≈550), tuż przed nagłówkiem aktu 398 („Obl. Extraktu Donacyi na Dobra Klucz Terczyński y inne od JW. Brzostowskiego P. W. W. X. L. W. Jacynicz…”, wpis także 5 IX 1768). Data wpisu „Septembris Piątego” – czytelna jako „Piątego” (5 IX). Niepewne: nazwisko komparenta („Kociubiński”/„Kociebiński”), nazwa „Strabia[?]” (miejscowość w tytule Brzostowskiego), „Torczyński” (nazwa klucza), skrót „Stonim.” (powiat słonimski), „Wołhyński”, końcówka „Znayduie”, słowo „Utey Roboracyi per Oblatam zodaney”, katchword „mi Słowy”, imiona sygnatariusza („And. S. Kost.” – por. Andrzej Stanisław Kostka Młodziejowski), wyraz ozdobnie zapisany po „Metrykant Koronny”. Na k. 356v numer „356” przebija odwrócony z drugiej strony. Reklamant k. 355v: „Rezygnacyiny”; k. 356: „mi Słowy”. Jednostka w wierszu 9–10 k. 355v: „ratione intro-” / „Conterł[?] ad Acta” – związek składniowy niepewny (prawdopodobnie „…intro[ductionis]… contentus ad Acta Officii Castri…”).

Wyjaśnienia i skróty: Obl. = Oblata (wpis do akt); Ekstrakt z Metryki Koronnej = wyciąg z rejestru (protokołu) Kancelarii Koronnej; Roboracya = potwierdzenie (zatwierdzenie) kontraktu przez króla; Kontrakt Resignationis = umowa rezygnacji (zrzeczenia się/odstąpienia praw do dóbr); JW. = Jaśnie Wielmożny; W. = Wielmożny; P. W. W. X. L. = podskarbi wielki W. Ks. Litewskiego; Ł. P. W. W. X. Litt. = (podpis) – skrót tytułu Brzostowskiego (czytane niepewnie: „Ł.” przed „P. W. W. X. Litt.”); Horod. = horodniczy; protunc = ówczesny, wówczas; Namiestnik Burgrabstwa Grodzkiego; Comparent = stawający; Przywilej Wielki Koronny = przywilej z pieczęcią wielką koronną; Pieczętarze = świadkowie pieczętujący kontrakt; Lak czerwony hiszpański = lak (wosk pieczętny) czerwony; Forum Sądu przywoitego = sąd właściwy (przynależny); asekurować = zabezpieczyć, zobowiązać; Jurisdykcya własna = własna jurysdykcja (zrzeczenie się właściwego sądu i poddanie się królewskiemu); mp. = manu propria (własnoręcznie); Metrykant Koronny = urzędnik Metryki Koronnej; Prefekt/Metrykant Nowicki; JKMci = Jego Królewskiej Mości; Podkanclerzy Koronny = zastępca kanclerza wielkiego koronnego; Per Oblatam = przez oblatę (wpis do akt); Ingrossowany = wpisany do ksiąg. Daty: kontrakt zawarty w Warszawie 5 X 1767; roboracja (przywilej) 16 X 1767 (piątek przed św. Łukaszem); ekstrakt wydany 20 X 1767 (wtorek po św. Łukaszu, 4. rok panowania Stanisława Augusta); wpis do ksiąg winnickich 5 IX 1768.

Tłumaczenia łaciny: protunc = wówczas, w tym czasie; ratione intro[ductionis][?] = z tytułu wprowadzenia (niepewne); ad Acta Officii Castri Capitt. Winn. = do akt urzędu grodu/starostwa winnickiego [?]; per Oblatam = przez wniesienie (oblatę); de Tenore tali = tej treści, w takim brzmieniu; Obl. = Oblata = złożenie dokumentu do akt; Roboracya = potwierdzenie; Kontrakt Resignationis = kontrakt rezygnacyjny; Authentycznie = autentycznie, urzędowo; Slowo w Słowo = dosłownie; mp. = manu propria = własną ręką; etc. = i tak dalej (skrócona formuła tytułu królewskiego).

Streszczenie

W dniu 5 września 1768 Bazyli Kociebiński złożył przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, do ksiąg grodu winnickiego ekstrakt z Metryki Koronnej, zawierający przywilej króla Stanisława Augusta (Warszawa, 20 października 1767; z roboracji z 16 października 1767), który zatwierdził (roborował) kontrakt rezygnacji klucza dóbr (ziem klucza torczyckiego) w województwie bracławskim, powiecie winnickim, zawarty w Warszawie 5 października 1767 między Michałem Brzostowskim, podskarbim wielkim W. Ks. Litewskiego, a Szymonem Jacyniczem, horodniczym powiatu słonimskiego (w jego imieniu podpisał Ignacy Klukowski jako pełnomocnik). Strony potwierdziły kontrakt, zobowiązały się go dotrzymywać i wyznaczyły sąd na wypadek jego naruszenia. Przywilej wydano za sprawą biskupa przemyskiego Andrzeja Młodziejowskiego, podkanclerzego koronnego; podpisał go m.in. Ignacy Ludwik Nowicki, metrykant koronny.

Transkrypcja

k. 356v (skan 0359, strona lewa)

1Klucz Terczycki y inne od JW. Brzo-

2stowskiego P. W. X. L. W. Jacyni-

3czowi Horod. Powiatu Stonim. Służącey

4[na marginesie pionowo, wzdłuż lewego brzegu wpisu: Lectum per Jed[leckim?] … – adnotacja kolacjonowania, częściowo nieczytelna]

5Roku Tysiąc, Siedmset Sześćdziesiąt Osmego,

6Miesiąca Septembris Piątego Dnia.

7Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grod.

8Winn. y Przedemną Michałem Jedleckim

9Namiestnikiem protunc Burgrabstwa Grod.

10Winn. Comparens Pter Urod. Jmć P. Bazyli Kociu-

11biński ten Extrakt z Kancellaryi Metryki Ko-

12ronney z wypisaniem w nim Donacyi na

13Dobra Klucz Terczycki y inne od JW. Brzo-

14stowskiego Podskarbi WW. X. Litt. in rem W. Ja-

15cynicza Horod. Powiatu Słonim. Zeznaney

16z Pieczęcią wielką koronną wydany ratione intro-

17Contentt. ad Acta Praesentia Castri Capitt. Winn. per

18Oblatam podał de serie Verborum ejusd. Sta-

19nisław August z Bożey Łaski Król Polski,

20Wielki Xiąże Litt., Ruski, Pruski, Mazowiecki,

21Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Podolski, Podlaski,

22Inflantski, Smoleński, Siewierski y Czerniechowski. Oznay-

23muiemy niniejszym Listem naszym wszem

24w Obec y Każdemu z osobna Komu o tym

25wiedzieć należy, Jż znaydule się w Pro-

26tokule Metryki Koronney Zeznanie Do-

27nacyi niżey wyrażoney Brzmienia takowego.

28Stanisław August ette. Oznaymuiemy ette.

29Jako przed nami y Xięgami niniejszemi Me-

30tryki Koronney Kancellaryi naszey większey

31Osobiscie Stanowszy W. Michał Hrabia na Dąbro-

32wicy Brzostowski Podskarbi WW. X. Litt. Zdrowy

33na Ciele y umyśle od Swoiey własney Jurisdykcyi

34odstępuiąc, niniejszey zas naszey Krolewskiey

35[reklamant:] Siebie

k. 357 (skan 0359, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 357

2Siebie dobrowolnie poddaiąc Oczewiscie

3zeznał y zeznaie, Jż on przychylaiąc

4się do Kontraktu Rezygnacyinego pod-

5aktem Dzisieyszym w niniejszych Xię-

6gach Roborowanego Urod. Szymonowi Jacy-

7nicowi, Horod. Powiatu Słonim. y Jego na-

8stępcom, teraz y wieczyscie Dobra Swoie

9Dziedziczne Klucz Terczycki w Wojewódz-

10twie Bracł. a Powiecie Winnic. Leżący, to

11iest Miasteczko Terczyca, y Wsie Suchi-

12jar, Krzywiec, Bohatyrka, Lubca, Orzechow-

13ka, Tarham, Wasylicha, Łychocycha, Par-

14homowka, Michałowka, Łachwin, wolne

15Swobodne z Uroczyskami, w Nazwiskach

16swoich zdawna będącemi, nie osiadłemi

17Tudzież Wsie Chwastowka, Sierbahy, Cwie-

18sciury, Ostra Mogiła, Huta, Sniezki, Woy-

19narowka, Janiszowka, Skibina Grobla,

20nazywaiące się z Uroczyskami in avul-

21sione w Starostwie Białocerkiewskim

22będącemi ze wszytkim Prawem, własnością

23bliskością[?], y Dziedzictwem. Tudzież ze

24wszytkiemi tychże Dobr pożytkami,

25używaniem, Prowentami, Placami, Dwo-

26rami, Budynkami wszelakiemi, Polami

27Rolami, Łąkami, Lasami, Borami, y

28rozległościami, Stawami, Sadzawkami,

29Rzekami, Rzeczkami, Strumieniami,

30Młynami, Młynarzami, Karczmami,

31Karczmarzami, Poddanemi, Kmieciami,

32Ogrodnikami, y Zagrodnikami. Tudzież

33w przerzeczonych Dobrach będącemi

34zbiegłemi, y niezbiegłemi, y Jch Żona-

35mi, Dziećmi, Bydłem, y ze wszytkim

36Sprzętem Domowym, daninami, Dzię-

37sięcinami, Czynszami, Robociznami,

38Strożami Dziennemi y Nocnemi, ze

39wszytkiemi na Ostatek należytościami

40y przynależytościami, zdawna do tych

41Dobr należącemi nie zgoła nie excy-

42puiąc, tak iak w Swoim Ograniczeniu

43zdawna zostaią y zostawaią, daie daruie

44[reklamant:] Zapisuię

k. 357v (skan 0360, strona lewa)

1Zapisuię y Rezygnuię, nie Sobie ani swoim

2następcom żadnego Prawa ani pretensyi

3do przerzeczonych Dobr nie rezerwuiąc

4ani exceptuiąc, Jntromisyi do przerze-

5czonych Dobr wolnie dopuszcza, Ewikcyą

6wszelaką, a Quibuscunq Personis na

7wszytkich Dobrach Swoich Dziedzicznych

8y Summach gdzie kolwiek znayduiących

9się pewnia y Assekuruie, w przypadku

10zas nie detrzymania Sobie Forum [interlinearnie nad słowem: Boni]

11competens, y Swoim następcom do odpowie-

12dzenia u każdego Sądu naznacza w ni-

13nieyszym Swoim Zeznaniu do tego Środ-

14kuiącym, którą Ręką moią własną podpi-

15sał M. Brzostowski Starosta [nad wierszem: nieczytelny dopisek] Donacyą tak

16uyż iest wyrażona wytąż do Xięg niniey-

17szych Metryki Koronney przyjąć y wpisać,

18Stronie zas potrzebuiącey Autentycznie

19wydać pozwoliliśmy, na co dla lepszey

20wiary ette. Działo się w Warszawie w

21Piątek przed Świętem S. Łukasza Ewange-

22listy nayblizszy, to iest Dnia Szesna-

23stego Miesiąca Pazdziernika, Roku Pań-

24skiego Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Sied-

25mego. Za Sprawą y przetożeniem JWJmć

26Xiędza Andrzeja Młodziejowskiego, Bisku-

27pa Przemyskiego, Podkanclerzego Koron.

28Którą to Donacyą tak iak się w Proto-

29kule znayduie, Słowo w Słowo

30wypisać, y Stronie potrzebuiącey Auten-

31tycznie wydać pozwoliliśmy, na co dla

32lepszey wiary Pieczęć Koronna iest przy-

33ciśniona. Działo się w Warszawie w

34Czwartek po Święcie S. Łukasza Ewange-

35listy nayblizszy, to iest Dnia Dwudzie-

36stego Miesiąca Pazdziernika, Roku

37Pańskiego Tysiąc, Siedmset, Sześćdzie-

38siąt, Siedmego. a Panowania naszego

39Roku Czwartego. U Tey Donacyi per Obtt-

40podaney U Tey Donacyi per Obtt podpisy

41Rąk przy Pieczęci Wielkiey Koronney temi Słowy:

42Andrzey Stanisł. Młodziejowski Biskup Przemyśl.

43Kanclerz Wielki Koronny. Jgnacy Ludwik

44Nowicki Metrykant Koronny Kor. JKMci Sekre-

45tarz (L. S.). Przypis zas niżey Pieczęci takiey za

46[reklamant:] Sprawą

k. 358 (skan 0360, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 358

2Sprawą y przetożeniem JWJmć Xiędza

3Andrzeja Młodziejowskiego, Biskupa

4Przemyślskiego Kanclerza Wielkiego Koron.

5Która to Donacyja iak się w Sobie ma

6de Verbo ad Verbum do Xiąg Gr. Winn. iest Jnpro-

7serwowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: akt pisany wyraźną kursywą kancelaryjną; czytelność dobra, trudności sprawiają głównie nazwy własne. Akt zaczyna się nagłówkiem marginalnym „398” (k. 356v, skan 0359 L, y≈560); kończy się na k. 358 (skan 0360 R) słowami „iest Jnpro-serwowana.”, przed nagłówkiem aktu 399 („Obl. Extraktu z wpisaniem w nim Kwitu de persoluto pretio…”). Wpis składa się z dwóch warstw: (1) wprowadzenia grodzkiego (wpis 5 IX 1768 przed Michałem Jedleckim, oblata Bazylego Kociubińskiego), (2) cytowanego ekstraktu z Metryki Koronnej z tekstem donacji (zeznanie Michała Brzostowskiego w Kancelarii Większej Koronnej) i klauzulą kancelaryjną z pieczęcią wielką koronną. Zasadnicze niepewne miejsca: nazwa klucza „Terczycki / Terczyca” (litery środkowe nieczytelne; wcześniejsze akty księgi mają formę „klucz torczycki” – czytelnik winien porównać), nazwy wsi (Krzywice, Lubca, Tarham, Łychocycha, Parhamerowka, Chwastowka, Siertahy, Cwieściury, Skibina), słowo „Kutezkiey” na końcu k. 356v, „Reberwowanego” (prawdopodobnie „Obserwowanego” = wpisanego), oraz wyrazy w kluczowej formule łacińskiej („Centent”, „forentia”, „podat”). Pionowa notka na lewym marginesie k. 356v (od y≈640 do y≈1950, pismo pionowe) czytelna tylko w początku: „Lectum per Jeccunt[?]… Jnfind[?]”. Na wysokości nagłówka 398 po lewej mały ukośny krzyżyk (znak marginalny). Datę drugiego wystawienia (czwartek po św. Łukaszu) czytam „Dnia Dwudzie-stego” – możliwe, że brakuje drugiego członu liczebnika (22 X 1767 wypada w czwartek). Interlinearny dopisek nad „Forum” (k. 357v) wygląda na „Boni”; nad „Starota” krótki, nieczytelny dopisek. Na k. 357v ślady przebicia numeru „358” z karty następnej (nie jest to numeracja strony). Skrót „Rąk … terni Stoy” – możliwe „Tenor Stoi”.

Wyjaśnienia i skróty: Obl. = Oblata (wniesienie dokumentu do akt); Extrakt = wyciąg z ksiąg; Metryka Koronna = archiwum Kancelarii Koronnej; Kancellarya większa = Kancelaria Większa Koronna; JW. = Jaśnie Wielmożny; P. W. X. L. / Podskarbi WW. X. Litt. = podskarbi wielki Księstwa Litewskiego; Horod. = horodniczy; Namiestnik Burgrabstwa protunc (pro tunc) = zastępca burgrabiego na ten czas; Comparens = stawający; Urod. Jmć = Urodzony Jegomość; Kontrakt Rezygnacyiny = umowa cesji; Rezygnacya = zrzeczenie się praw na rzecz drugiego; Uroczysko = obszar leśny/łąkowy o własnej nazwie; Prowenty = dochody; Antyny (?) = nieustalone określenie przynależności; Młynarze, Karczmarze, Kmiecie, Ogrodnicy, Zagrodnicy = kategorie poddanych; Dzięsięciny = dziesięciny; Roboćizny = powinności pańszczyźniane; Straże dzienne y nocne = powinności straży; Ewikcya = rękojmia, ochrona przed roszczeniami osób trzecich; Assekuracya = zabezpieczenie na dobrach i sumach; Forum competens = sąd właściwy; Starostwo Białocerkiewskie = starostwo Biała Cerkiew; Podkanclerzy = podkanclerzy koronny; Metrykant = urzędnik Metryki Koronnej; L. S. = Locus sigilli (miejsce pieczęci); JKMci = Jego Królewskiej Mości; Pazdziernik = październik; Tenor = treść; Terni Stoy[?] = być może „Tenor Stoi”.

Tłumaczenia łaciny: Comparens = stawający osobiście; ratione intro-[ducendi?] / Contentt. ad Acta Praesentia (forensia) Castri Capitt. Winn. per Oblatam podał = (wydany) z powodu wprowadzenia do akt sądowych grodu kapitańskiego winnickiego, przez oblatę podany [odczyt niepewny]; de serie Verborum ejusd. = według tego samego brzmienia słów; in rem = na rzecz; protunc (pro tunc) = na ten czas; in avulsione[?] = jako oderwane od [innych dóbr?] (odczyt niepewny); Quibuscunq Personis = jakimkolwiek osobom; Forum competens = sąd właściwy; de Verbo ad Verbum = słowo w słowo; Locus sigilli (L. S.) = miejsce pieczęci; ette. = et cetera. „Jnproserwowana” – zapewne „inprosserwowana”/„inpreserwowana” (wpisana, zachowana w księgach).

Streszczenie

Bazyli Kociubiński[?] złożył 5 września 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, do akt grodu Winnica ekstrakt z Kancelarii (Metryki) Koronnej z wpisaną donacją (cesją na mocy kontraktu rezygnacyjnego, zaakt. w Metryce Koronnej), którą Michał Hrabia na Dąbrowicy Brzostowski, podskarbi wielki Księstwa Litewskiego, przekazał Szymonowi Jacyniczowi, horodniczemu powiatu słonimskiego, i jego następcom swoje dobra dziedziczne – klucz Terczycki w województwie bracławskim, powiecie winnickim: miasteczko Terczyca oraz wsie Suchy Jar, Krzywiec, Bohatyrka, Lubca, Orzechówka, Tarham, Wasylicha, Łychocycha, Parhamerówka[?], Michałówka, Łachwin (wolne, swobodne, z uroczyskami) oraz Chwastówka[?], Sierbahy, Cwieściury[?], Ostra Mogiła, Huta, Śnieżki, Wojnarówka, Janiszówka, Skibina Grobla (z uroczyskami, w starostwie białocerkiewskim) – ze wszystkimi poddanymi, pożytkami, gruntami, młynami, karczmami, stawami, dziesięcinami, czynszami i powinnościami. Brzostowski zrzekł się wszelkich praw i pretensji, dopuścił intromisji, zobowiązał się do ewikcji i zabezpieczył na swych dobrach i sumach oraz wskazał sąd właściwy. Tekst donacji zatwierdzony przez króla Stanisława Augusta w Warszawie, 16 X 1767 (za sprawą Andrzeja Stanisława Młodziejowskiego, biskupa przemyskiego, podkanclerzego koronnego, następnie kanclerza); wyciąg z Metryki z pieczęcią wielką koronną wydany w Warszawie w październiku 1767 (czwartek po św. Łukaszu); podpisali Młodziejowski i Ignacy Ludwik Nowicki, metrykant koronny; ekstrakt wpisano słowo w słowo do ksiąg grodu Winnica.

Transkrypcja

k. 358 (skan 0360, strona prawa)

1nim Kwitu de persoluto pre-

2tio od JW. Brzostowskiego Podsk.

3WW. X. Litt. in rem W. Jacynicza

4Horodn. Powiatu Słonim.

5Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

6Miesiąca Septembris Piątego Dnia.

7[na marginesie pionowo: Lectum per Jedlecki]

8Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi

9Grod. Winn. y Przedemną Michałem Jedlec-

10kim, Namiestnikiem pro tunc Burgrab.

11Grod. Winn. Comparens Per Urodz. Jmć

12P. Bazyli Kociubiński Ten Extrakt z Kan-

13cellaryi Metryki Koronney z wypisaniem

14w nim Kwitu de persoluto pretio na

15Dobra intro wyrażone od JW. Brzosto-

16wskiego P.WW. X. Litt. in rem W. Jacyni-

17cza Horodn. Powiatu Słonim. rezygno-

18wany z Pieczęcią Wielką Koronną wyda-

19ny ratione intro Contentor. ad Acta Praesentia

20Castri Capitt. Vinn. per Obl. podał de Te-

21nore tali. Stanisław August z Bożey La-

22ski Krol Polski, Wielki Xiąże Litt. Rus-

23ski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Kijow-

24ski, Wołyń. Podol. Podlaski, Inflanski,

25Smoleń. Siewier. y Czerniechow. Oznay-

26muiemy ninieyszym Listem naszym

27Wszem w Obec y Każdemu z Osobna Ko-

28mu o tym wiedzieć należy. Iż znayduie się

29w Protokule Metryki Koronney Zezna-

30nie Kwitu niżey wyrażoneyo Brzmienia

31takowego. Stanisław August etc.

32Oznaymuiemy etc. Jako przed nami

33y Xięgami ninieyszemi Metryki Koron.

34Kancellaryi naszey większey, Osobiście

35stanowszy W. Michał Hrabia na Dąbro-

36wicy Brzostowski, Podskarbi WW. X. Litt. Zdro-

37wy na ciele y umyśle od swoiey własney Ju-

38risdykcyi odstępuiąc, ninieyszey żas naszey

39[reklamant:] Królewskiey

k. 358v (skan 0361, strona lewa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 358

2Królewskiey Siebie dobrowolnie poddaiąc

3oczewiście Zeznał y Zeznaie, Iż On

4Summy Siedym kroć sto Tysięcy Zł. Pol.

5za Dobra Klucza Torczyckiego zewszystkie-

6mi przynależytościami w Kontrakcie prze-

7dażnym pod Dzisieyszym Aktem niniey-

8szemi Xięgami Roborowanym wyrażo-

9nemi nic Sobie Zeznawaiącemu, ani

10Następcóm Swoim, lub Komu innemu

11Prawa y pretensyi nie zachowuiąc, ani

12oddzielaiąc dla nastąpionego Zupeł-

13nego dosyć uczynienia, Rzetelnego

14Summy Siedmkroć Sto Tysięcy Zł. Pol.

15do Rąk Swoich wyliczenia, y w całości

16odebrania W. Szymona Jaczynicza, Ho-

17rodniczego [interlinearnie: Powiatu] Słonime y jego następców

18wiecznemi a nieodżownemi czasy Kwi-

19tuię, wypuszcza, y wolnym czyni, niniey-

20szym Swoim Zeznaniem do tego Przy-

21kładaiącym, na co się Ręką własną Pod-

22pisuię. JM. Brzostowski P.WW. X. Litt.

23Który to Kwit tak iak wyżey iest wy-

24rażony, My Tenże do Ksiąg niniejszych

25Metryki Koronney przyiąć y wpisać, Stro-

26nie zaś potrzebuiącey Autentycznie wy-

27dać pozwoliliśmy, na co dla lepszey wia-

28ry etc. Działo się w Warszawie w Piątek

29przed Świętem S. Łukasza Ewangelisty

30naybliższy, to iest Dnia Szesnastego

31Miesiąca Pazdziernika, Roku Pańskiego

32Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Siódmego,

33Za Sprawą y przetożeniem JW. JmcI Xiędza

34Andrzeja Młodziejowskiego, Biskupa

35Przemyśl. Podkanclerzego Koronnego. Który to

36Kwit tak iak się w wyżrzeczonym Protoko-

37le znayduie. My Tenże Słowo w Słowo

38wiernie wypisać y Stronie potrzebuiącey

39Autentycznie wydać pozwoliliśmy, na-

40co dla lepszey wiary Pieczęć Koronna iest

41przyciśniona. Działo się w Warszawie w To-

42rek po Święcie S. Łukasza Ewangelisty nay-

43bliższy, to iest Dnia Dwudziestego Mie-

44siąca Pazdziernika Roku Pańskiego

45Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Siódmego,

46[reklamant:] a Panowania

k. 359 (skan 0361, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 359

2a Panowania naszego Roku Czwartego

3U Tegoż Kwitu per Obl. podanego Pod-

4pis Ręki przy Pieczęci Wielkiey Koronney

5temi Słowy: Ignacy Ludwik Nowicki

6Metrykant J.K.Mci Sekretarz (L.S.) Przy-

7pis taki za Sprawą y przetożeniem JWmci

8Xiędza Andrzeja Młodziejowskiego, Bisku-

9pa Przemyśl. Kancelerza Wielkiego Koronney (LS)

10Który to Kwit iak się w Sobie ma do Ksiąg

11Grod. Winn. iest Ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: akt zaczyna się w k. 358 (skan 0360R) od nagłówka marginalnego „399" (y≈330); poprzedza go koniec aktu 398 (donacja, „…de Verbo ad Verbum do Ksiąg Gr. Winn. iest Ingrossowana"), nieprzepisany. Akt kończy się „iest Ingrossowany." (k. 359, y≈570), przed nagłówkiem aktu 400 („Oblata Komplanacyi między Urodz. Mikołajskim a…"). Nagłówek sam: pierwsze linijki od „Obl. Extraktu…" leżą w wąskim bloku na prawo od numeru 399. Po prawej stronie wpisu, w lewym marginesie k. 358, pionowa notka pisana drobnym pismem: „Lectum per Jedlecki[?]" (zapis „Jedlecki" niepewny, odczyt ostatniego wyrazu z trudem). Rozstrzygnięcia: komparent to „P. Bazyli Kociubiński" (odczyt pewny), data wpisu „Piątego" Septembris (5 IX 1768); powiat „Słonim." (w rękopisie l pisane jak t: „Stonim"; por. ref „Słomin[?]" – powiat słonimski, województwo nowogródzkie); klucz torczycki (w rękopisie pierwsza litera niewyraźna; por. akty 173–177, 396–398). Kwit z 16 X 1767 (piątek przed św. Łukaszem, 18 X), przypis z 20 X 1767 (wtorek po św. Łukaszu) – „Dwudziestego" odczytane z kontekstu kalendarzowego i liter „Dwudzi-estego". Reklamanty: „Królewskiey" (dół k. 358) i „a Panowania" (dół k. 358v). Numer „359" u góry k. 359 wyraźny; „358" u góry k. 358v słabo widoczny. Pismo kursywa kancelaryjna, wyraźna.

Wyjaśnienia i skróty: Obl. = Oblata (wniesienie dokumentu do akt); Extrakt z Kancellaryi Metryki Koronney = wypis z Metryki Koronnej; Kwit de persoluto pretio = pokwitowanie zapłaty ceny; in rem = na rzecz; Horodn. = horodniczy; rezygnowany = (dobra) odstąpiony, cedowany; ratione intro Contentor(um) = z tytułu wyżej zawartych (dóbr); Acta Praesentia Castri Capitt. Vinn. = niniejsze akta grodu (kapitaneatu) winnickiego; per Obl. podał = złożył w oblacie; P.WW. X. Litt. = Podskarbi(ego) Wielki(ego) X. Litewskiego (por. w kwicie rozwinięte: „Podskarbi WW. X. Litt."); Podkanclerzy Koronny = Młodziejowski, w przypisie nazwany „Kancelerz" (tak odczytano); pro tunc = wówczas, na ten czas; Burgrab. Grod. Winn. = burgrabstwo grodzkie winnickie; Zł. Pol. = złotych polskich; Siedmkroć Sto Tysięcy = siedem razy sto tysięcy, tj. 700 000 zł; Kontrakt przedażny = umowa sprzedaży; roborowany = zatwierdzony (wpisany do ksiąg); kwituie, wypuszcza y wolnym czyni = kwituje, zwalnia i uwalnia; Protokuł Metryki Koronnej = księga protokołów Metryki; Metrykant = urzędnik Metryki Koronnej; Pieczęć Wielka Koronna = pieczęć kancelarii koronnej; L.S. = locus sigilli (miejsce pieczęci); Ingrossowany = wpisany w całości do ksiąg; Pazdziernik = październik; etc. = „et cetera" (skrót formuły tytulatury królewskiej).

Tłumaczenia łaciny: Comparens Per Urodz. Jmć P. Bazyli Kociubiński = stawający osobiście; Extrakt … de persoluto pretio = wypis (…) o zapłaconej cenie; in rem = na rzecz; ratione intro Contentor(um) = z tytułu wyżej zawartych; ad Acta Praesentia Castri Capitt. Vinn. = do niniejszych akt grodu winnickiego; per Oblatam = w drodze oblaty; de Tenore tali = tej treści, o brzmieniu takim; pro tunc = na ten czas; Lectum per Jedlecki = przeczytał (przeczytano) Jedlecki.

Streszczenie

Dnia 5 września 1768 przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem (pro tunc) burgrabstwa grodzkiego winnickiego, stawający Bazyli Kociubiński złożył w oblacie ekstrakt z Kancelarii Metryki Koronnej z wpisanym kwitem de persoluto pretio, wydanym przez Michała Brzostowskiego, hrabiego na Dobrowicy[?], podskarbiego wielkiego litewskiego, na rzecz Szymona Jacynicza, horodniczego powiatu słonimskiego. W kwicie (Warszawa, 16 X 1767, za sprawą bpa przemyskiego i podkanclerzego koronnego Andrzeja Młodziejowskiego) Brzostowski oświadczył, że otrzymał w całości sumę siedem razy sto tysięcy zł pol. (700 000) za dobra klucza korczyckiego z przynależnościami, objęte kontraktem sprzedaży wpisanym do ksiąg grodzkich pod datą dzisiejszą (wpis), nie zachowuje sobie ani następcom żadnych praw ani pretensji i kwituje Jacynicza oraz jego następców. Metryka przyjęła kwit i wydała wypis z pieczęcią (Warszawa, 20 X 1767; podpisał Ignacy Ludwik Nowicki, metrykant); akt zakończono wpisem „Który to Kwit … iest Ingrossowany".

Transkrypcja

k. 359 (skan 0361, strona prawa)

1między Urod. Murawskim albo

2Niezabitowskiemi Małż. spisaney

3Roku Tysiąc Siedmset Sześdziesiąt Osmego

4Miesiąca Septembris Piątego Dnia

5Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodzkiemi Winnickie-

6mi y przedemną Michałem Jedleckim Namiestnikiem ptunc

7Burgrabstwa Grodzkim Winnickiem. Comparens Pter Urod.

8Alexander Murawski tę Komplanacyją mię-

9dzy Sobą Komparentem z iedney a Urod. Woy-

10ciechem y Klarą z Zawadzkich Niezabitow-

11skiemi Małż. z drugiey Strony Spisaną, ratione

12intra Content. ad Acta Castrens. Capit. Vinnicen.

13per Obl. podał, de Tenore tali. My niżey pod-

14pisani Rąk naszych wyrażeni, a mianowicie

15Ja Alexander Murawski y Ja Woyciech Nie-

16zabitowski, Swym y Urod. Jmie Pani Klary

17z Zawadzkich Niezabitowskiey Małż. Swey

18Jmieniem czyniący w Obecności WW. y Urod.

19Jchmć PP. Przyiaciół dany persuadowa-

20nie nam Stronom Obim y rozsądzenia

21wspólnie między nami Zachodzących pre-

22tensyi od naszych Obydwoch Stron wyprosze-

23nych takową wieczną nie naruszoną y

24nigdy nie odmienną między Sobą ugodę, a

25nayprzod co się tyczę [skreślone:] do wspolnych pretensyi

26tyż wszelkiem kolwiek Prawem lub pre-

27tekstem z datku lub Szkody wynikłych, że wszyst-

28kie z przyczyny konserwacyi y zachowania

29stateczney y powinney między rodzeństwem y

30z kolligowanemi Domami miłości Strony [...]nie

31[reklamant:] Kondonuiąc

k. 359v (skan 0362, strona lewa)

1[u góry przebija numer z drugiej strony karty]

2Kondonuiąc umarza psuie annihiluie y wieczne-

3mu milczeniu o one zapisuie. Że zaś Ja Alexan-

4der Murawski wiedzc[?] pokrzywdzenie Urod.

5Niezabitowskiego, uże Zarynatazkiem[?] Jednego

6Przyiaciot od nas wyproszonych Kwotę Jedy-

7nastu Zł. Mnie od Urod. Niezabitowskiego

8należących, Temuż Urod. Niezabitowskiemu

9ustępuię w zaiemnie zaś Ja Woyciech Niezabi-

10towski Zaciągnione przezemnie dług Kwoty

11Talerów Pol. po złotych Osm każdy rachuiąc in nu-

12mero Szesnaście, to iest Sto Dwadzieścia Osm Zł. Pol.

13na Terminie Semena podług Ruskiego Kalendarza

14to iest na Seymiku po Narodzeniu Naysiwiętszey Pan-

15ny na Dniu Jedynastym Septembris w Roku Te-

16raźnieyszym przypadłym oddać y rzetelnie wyliczyć

17do Rąk, lub za Dokumentem Tego Urod. Alexandra

18Murawskiego przyrzekam y Zapisuię się, a in casu

19nie oddania, na tymże Terminie wolne odebranie Dwor-

20ku mego y naszego w Mieście JKMci Winnicy temuż

21Urodzonemu Murawskiemu ostrzegam y po-

22zwalam, y żadney przeszkody ani przez Siebie

23ani przez Małżonkę moię, aż do oddania

24już wyrażoney Summy w tymże Dworku

25nowo postanowionym czy nie, nie mam w któ-

26ren wolney Intromissyi w nie oddanie na Ter-

27minie Kwoty w tenże Dworek, Temuż Urod. Mu-

28rawskiemu dopuszczą, oraz prowizyją od cza-

29su niniejszego do Terminu wyliczenia ozna-

30czoney wypłacić wraz z tą Kwotą Obowiązuię

31się, Co strzymać y zyścić opisuią się Strony

32pod zakładem dwugiey takowey że Summy

33w każdym Sądzie y Urzędzie przy Sądzie nie uni-

34kaiącey, na to się ręką własną każdy przy wypro-

35szonych Przyiaciołach podpisuią. Działo się w

36Mieście JKMci Winnicy w Dworku W. Miedz-

37wieckiego Subdelegata Grodz. Winn. Roku Tysiąc

38Siedmset Sześdziesiąt Osmego, Miesiąca Marca

39Dwudziestego szostego Dnia. Obey Komplanacyi

40per Obl. podaney podpisy Rąk, tak Stron Kompla-

41nuiących się y Przyiaciół Onych temi słowy. Ale-

42xander Murawski, Woy. Niezabitowski. My Urzę-

43y przytomni tey Komplanacyi Stron y Opisowi temu pod-

44pisuiemy się Jan Bal Miedzwiecki J. G. Winn. Ignacy

45Demecki Mpdz.[?], Jan Sito Nowicki Imnd.[?] Ktorey Kom-

46[reklamant:] planacyą

k. 360 (skan 0362, strona prawa)

1[u góry, pośrodku, numeracja:] 360

2planacyja iak się w sobie ma de verbo ad

3verbum do Ksiąg Niniejszych Grodz. Winn.

4iest Ingrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: akt pisany kursywą kancelaryjną; początek (nagłówek marginalny „400" po lewej, tytuł po prawej) na dole k. 359; nagłówek kończy się słowem „spisaney" (nie „zawartey"). Zakończenie aktu: ostatnie słowa „iest Ingrossowana." na k. 360 przed nagłówkiem aktu 401 („Obl. Extraktu z Grodu Bracł. …"). Nazwisko czytane Murawski (przy ostatnim wystąpieniu w sygnaturach i w tekście k. 359v wyraźne „Murawskiego"); nagłówek i pierwsze linie k. 359 pisane z ó/u-podobną literą. Miejsca niepewne: tytuł („Urdę[?]", „albo[?]"), zdanie o „pokrzywdzeniu" na początku k. 359v (kilka słów), ostatnie linijki k. 359 (plamy atramentu zasłaniają słowa; kustosz „Kondonuiąc" podkreślony), formuła podpisów świadków. Numer na k. 359v to tylko przebicie (słabo widoczne „359"). Data wpisu „Piątego" (5 IX 1768) czytelna; data ugody „Dwudziestego szostego" marca (26 III 1768). Skreślone „do" w linii o wspólnych pretensjach. Nieczytelne: plamy atramentu na k. 359 (2 miejsca zakryte).

Wyjaśnienia i skróty: Komplanacja = ugoda polubowna; Oblata = wpisanie do ksiąg; Namiestnik Burgrabstwa = zastępca burgrabiego grodzkiego; per Obl. = per oblatam; ad Acta Castrens. Capit. Vinnicen. = do akt grodzkich kapitańskich winnickich; Zł. Pol. = złotych polskich; Talerów po złotych 8 = talar po 8 zł, 16 × 8 = 128 zł; kalendarz ruski = juliański; Seymik po Narodzeniu Naysiwiętszey Panny = sejmik po 8 IX, tu termin 11 IX; JKMci = Jego Królewskiej Mości; zyścić = spełnić (dawne); kondonować = darować, przebaczać; umarzać = anulować; psować = unieważniać; Intromissya = wprowadzenie w posiadanie; zakład = kara umowna; in numero = w liczbie; Subdelegat = zastępca sędziego (podsędka) grodzkiego.

Tłumaczenia łaciny: tunc = wówczas; Comparens = stawający; ratione = ze względu na; intra Content. = wewnątrz zawarta; ad Acta Castrens. Capit. Vinnicen. = do akt grodzkich kapitańskich winnickich; per Oblatam podał = wniósł do oblaty; de Tenore tali = tej treści; in casu = w razie; in numero = w liczbie; de verbo ad verbum = od słowa do słowa; Anno… nie dotyczy.

Streszczenie

5września 1768 w Winnicy przed Michałem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, stanął Aleksander Murawski i wniósł do akt komplanację (ugodę) zawartą z Wojciechem i Klarą z Zawadzkich Niezabitowskimi, małżonkami; tekst ugody z 26 marca 1768 (Winnica, w dworku Miedzwieckiego, subdelegata grodzkiego). Strony w obecności proszonych przyjaciół umarzają wszelkie wspólne pretensje; Murawski ustępuje Niezabitowskiemu należność 11 zł, a Wojciech Niezabitowski zobowiązuje się oddać Murawskiemu dług 128 zł pol. (16 talarów po 8 zł) na sejmiku 11 września 1768; w razie niezapłacenia Murawski ma prawo wolnego objęcia ich dworku w Winnicy do czasu zapłaty z prowizją; kara umowna w tej samej kwocie; podpisali Murawski, Niezabitowski i świadkowie Jan Bal Miedzwiecki, Ignacy Demecki, Jan Sito Nowicki.