Akty 421–440

Transkrypcja

k. 371v (skan 0374, strona lewa)

1Młyńskiego W. Czarkowskiemu Słg.

2[reklamant:] Roku

k. 372 (skan 0374, strona prawa)

1[u góry, w rogu, numeracja:] 372

2Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego.

3Miesiąca Octobris Osmego Dnia.

4Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y prze-

5demną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

6Burgrabstwa Gr. Winn. Comparens Pter Wiell. Jmć P. Tomasz Czar-

7kowski Horod. Bracł. ten Dokument od Wiell. Młyńskiego Łowcz.[?]

8Liw.[?] Sobie Offerentowi dany y służący ratt. intro Contt. ad Acta Prae-

9sentia Castr. Capitt. per Oblatam podał de tenore tali. Ponieważ Wiell. Jmć

10Pan Czarkowski Cześn. Drohicki Kontraktem w Zamku Chmielnickim

11Die Vigesima Mensis Junij Millesimo Septingentesimo

12Sexagesimo Quinto Anno na Wieś Myśniczek do Sttwa Chmiel-

13nickiego należącą Sobie danym, a w Roku teraźnieyszym Tysiąc

14Siedmset Sześćdziesiąt Osmym expirowanym od Wiell. Jmć

15Pana Ustarbowskiego Sędziego Mirachowskiego[?] Kommissarza

16JW. Jmć Pana Woiewody Wołyń. Pana y Dobrodzieia mojego

17Die Decima Quinta Julij Millesimo Septingentesimo Sexa-

18gesimo Septimo Anno approbowanym wyrażone[?] że w Sobie

19ma że Zasiewów Ozimych y Jarych nieodebrał ale Swoim Za-

20siewał Zbożem y też Same według opisania Kontraktem wła-

21snym Staraniem y kosztem Zbierać; przeto nie ma nikt

22przeszkadzać wymłotu Zbóż tychże, owszem Woyt tameczny

23z przyczyny zaległych Dni Pańszczyznych Sta Trzydziestu y

24dowyrobienia należących a niedawnych Ludzi teyże Wsi Myś-

25niczka Sto Trzydzieści przydać ma nieżawodnie dowyrobie-

26nia carptim[?] zalecam. Datt w Zamku Chmielnickim Die

27Sexta Octobris Millesimo Septingentesimo Sexagesimo

28Octavo. A do tego Dokumentu podpis temi Słowy Ant.

29Jo.[?] Młyński na fundamencie Wiell. Jmć Pana Karasie-

30wicza Podstol. Smol. Plenipotenta JW. Jmć Pana Woie-

31wody Wołyń. Dobre decyzyi podpisałem. Ten Dokument

32zaś Który to dokument iak się w sobie ma słowo w słowo

33do Xiąg Gr. Winn. iest zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: nagłówek „421” na dole k. 371v, tekst w całości na k. 372, przed nagłówkiem aktu 422 („Jntromissya w Dobra Wieś Popowce Wiell. Opackiemu P. H.[?] Słg.”). Odczyt Opusa. Niepewne: urząd Młyńskiego w zdaniu oblaty („Łowcz. Liw.”?), urząd Ustarbowskiego („Sędziego Mirachowskiego”?), wyraz „carptim” (po części, w ratach), inicjały w podpisie oraz wtrącenie „Ten Dokument zaś” przed formułą końcową (prawdopodobnie przeoczenie pisarza). Komisarz zatwierdzający kontrakt w akcie 420 – tu „Ustarbowski” (w 420 odczytano „Wszarowski[?]”, por. poprawkę). Czarkowski tytułowany tu „Horod. Bracł.” i „Cześn. Drohicki”.

Wyjaśnienia i skróty: dokument = tu pisemna decyzja (rezolucja) administratora dóbr; expirowany = wygasły; wymłot = młócenie zboża; dni pańszczyźniane zaległe = nieodrobiona pańszczyzna należna dzierżawcy; Podstol. Smol. = podstoli smoleński.

Tłumaczenia łaciny: ratione intro contentorum ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia per oblatam = z racji treści przez oblatę do niniejszych akt grodzkich starościńskich; die vigesima mensis Junii 1765 = 20 czerwca 1765; die decima quinta Julii 1767 = 15 lipca 1767; carptim = częściami; Datum … die sexta Octobris 1768 = dano 6 października 1768.

Streszczenie

8października 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Tomasz Czarkowski podał do oblaty decyzję Antoniego[?] Młyńskiego, działającego z ramienia Karasiewicza, podstolego smoleńskiego, plenipotenta wojewody wołyńskiego (zamek chmielnicki, 6 października 1768). Ponieważ dzierżawa wsi Myśniczek ze starostwa chmielnickiego (kontrakt z 20 VI 1765, akt 420) wygasła w 1768 r., a Czarkowski nie dostał zasiewów, lecz obsiał grunty własnym zbożem, nikt nie ma mu przeszkadzać w młóceniu; wójt wsi ma dopilnować, by mieszkańcy odrobili mu zaległe 130 dni pańszczyzny.

Transkrypcja

k. 372 (skan 0374, strona prawa)

1Wiell. Opackiemu P. N. Słg.

k. 372v (skan 0375, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego.

2Miesiąca Octobris Jedynastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickie-

4mi y przedemną Antonim Kulesą Viceregentem Grodzkim

5Winnickim y Namiesnikiem ptunc Burgrabstwa, Stanowszy

6Oczewisto Woźny Gnalł Wwa Bracł. y Jnnych Opatrzny Filip Lesz-

7czyński, Który mvim sui vera ac fidelis Rell. palam publice libe-

8reque recognovit, Jż on Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osme-

9go Dnia Osmego Octobris na Affektacyą y prawną Rekwizycyą

10Wiell. Jmć Pana Felicyana Opackiego Podcz. Nowogr. był w Do-

11brach Wsi Popowcach JW. Rzewuskiego Chorążego Litt. Dziedzi-

12cznych do Klucza Pohrebyskiego należących, gdzie będąc z przy-

13tomną Sobie Szlachtą dla tym większey wiary do tego Aktu uży-

14temi Urod. Jchmć PP. Adamem Rudnickim y Józefem Korzyń-

15skim pomienioną Wieś Popowce ze wszystkiemi Poddanemi Cią-

16głemi y pieszemi, Polami, Rolami, Lasami, Sianożęciami, Danią-

17mi, Daninami, Czynszami, Podatkami, owo zgoła ze wszystkiemi

18attynencyami y pertynencyami tak iako się te Dobra w Swoich Mie-

19dzach Granicach y Obchodziach miała antiquitus y mieć po-

20winna w aktualną rzetelną y nieodmienną nemine Jmpugnan-

21te nec contradicente Zastawną post fata Wiell. Rekwirenta Oyca

22podał y postąpił Possessyą, w czym on Woźny Szlachtą Sobie

23przytomną oświadczywszy się z tamtąd powrócił y tu ad Acta przy-

24bywszy prawdziwey Jntromissyi Swoiey uczynił y zeznał Relacyą.

25De quo Coram Ejusd. Mlis Rell. Mlis qui Supra ignarus

26Literarum Signum Sanctae Crucis posuit +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: nagłówek „422” na dole k. 372 (pod aktem 421), tekst na k. 372v do krzyża woźnego, przed nagłówkiem aktu 423 („Roboracya Skryptu od JW. Leżeńskiego Ł. P.[?] W. Opackiemu na 4380 Złotych Polskich danego”). Odczyt Opusa. Nowy urzędnik: od 11 X 1768 wpisy przed Antonim Kulesą, wiceregentem grodzkim winnickim i namiestnikiem burgrabstwa. Niepewne: nazwisko drugiego świadka (Korzyński / Korczyński), skrót „P. N.” w nagłówku (podczaszy nowogrodzki – zgodnie z tekstem). Posesja „zastawna post fata … Oyca” – Opacki przejmuje zastaw po zmarłym ojcu.

Wyjaśnienia i skróty: Woźny Gnalł Wwa Bracł. = woźny generalny woj. bracławskiego; Podcz. Nowogr. = podczaszy nowogrodzki; Chorąży Litt. = chorąży litewski (Rzewuski); klucz pohrebyski = dobra Rzewuskich (Pohrebyszcze); attynencye y pertynencye = przyległości i przynależności.

Tłumaczenia łaciny: in vim sui verae ac fidelis relationis palam publice libereque recognovit = mocą swojej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; antiquitus = od dawna; nemine impugnante nec contradicente = bez niczyjego sprzeciwu; post fata = po śmierci; De quo coram eiusdem ministerialis relatio. Ministerialis qui supra ignarus literarum signum Sanctae Crucis posuit = o czym relacja tegoż woźnego; woźny jak wyżej, nie umiejąc pisać, położył znak Krzyża Świętego.

Streszczenie

11października 1768 przed Antonim Kulesą, wiceregentem grodzkim winnickim i namiestnikiem burgrabstwa, woźny generalny Filip Leszczyński zeznał, że 8 października 1768, na żądanie Felicjana Opackiego, podczaszego nowogrodzkiego, w obecności szlachty Adama Rudnickiego i Józefa Korzyńskiego[?] wprowadził go w zastawne posiadanie (po zmarłym ojcu) wsi Popowce w kluczu pohrebyskim, dziedzicznej Rzewuskiego, chorążego litewskiego, ze wszystkimi poddanymi, gruntami i dochodami, bez sprzeciwu. Woźny, niepiśmienny, położył krzyż.

Transkrypcja

k. 372v (skan 0375, strona lewa)

1Leżeńskiego Ł. P. W. Opa-

2ckiemu na 2380 Złotych

3Polskich danego.

4Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

5Miesiąca Października Dwunastego Dnia.

6Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod.

7Winn. y przedemną Antonim Kulesą

8Namiesnikiem podtenczas Burgrabstwa

9[reklamant:] y Viceregentem

k. 373 (skan 0375, strona prawa)

1[u góry, w rogu, numeracja:] 373

2y Viceregentem Gr. Winn. Przysięgłym Compar. Pter

3JW. J. P. Franciszek Leżeński Łowcz. y Deputat

4Wwa Podol. Zdrowy będąc na ciele y umyśle od-

5stąpiwszy swey własney należney Ziemskiey Ju-

6rysdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wwa a pod

7ten Akt dobrowolnego Zeznania swego całe się

8poddaiąc y wcielaiąc wiadomo, iawno czyni, u-

9stnie y dobrowolnie Zeznaie: Jż JW. Zeznawaiący

10Skrypt od Siebie Zeznawaiącego w ręce niegdy

11W. J. P. Antoniego Opackiego Łowcz. Latt. Oyca

12na Summę Dwa Tysiące Trzysta Osmdziesiąt

13Złł. Poll. dany, a po śmierci tegoż Wiell. Felicy-

14anowi Opackiemu Łowczycowi Latycz. Syno-

15wi służący de Actu Ejus et Data w Winnicy

16Dnia Dziesiątego Februarij Roku teraźnieysze-

17go Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego Spi-

18sany y Ręką JW. Zeznawaiącego podpisany we

19wszystkich onego Punktach Klauzulach y

20Ligamentach approbuie, roboruie, konfirmu-

21ie, y ratyfikuie, a to mocą dobrowolnego Zezna-

22nia swego. Franciszek Leżeński Ł. P. mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: nagłówek „423” na dole k. 372v, tekst na k. 373 do podpisu Leżeńskiego, przed nagłówkiem aktu 424 („Oblata Skryptu od W. Horaina[?] W. Skoporowskiemu[?] Służącego”). Odczyt Opusa. Uwaga: w akcie 422 Felicjan Opacki tytułowany „podczaszym nowogrodzkim”, tu „łowczycem latyczowskim” (syn łowczego latyczowskiego Antoniego). Wpis przyjął Antoni Kulesa, namiestnik burgrabstwa i przysięgły wiceregent grodzki winnicki.

Wyjaśnienia i skróty: roboracja = zeznanie przed sądem potwierdzające dokument prywatny; Ł. P. = łowczy podolski; Deputat Wwa Podol. = deputat (sędzia) trybunalski z województwa podolskiego; Łowcz. Latt. = łowczy latyczowski; łowczyc = syn łowczego.

Tłumaczenia łaciny: Comparens personaliter = stawający osobiście; de actu eius et data w Winnicy = z aktem i datą w Winnicy; approbuie, roboruie, konfirmuie y ratyfikuie = zatwierdza, umacnia, potwierdza i zatwierdza (formuła).

Streszczenie

12października 1768 przed Antonim Kulesą, namiestnikiem burgrabstwa i wiceregentem grodzkim winnickim, Franciszek Leżeński, łowczy i deputat województwa podolskiego, zeznał, że zatwierdza we wszystkich punktach swój skrypt na 2380 zł polskich, wystawiony w Winnicy 10 lutego 1768 dla Antoniego Opackiego, łowczego latyczowskiego, a po jego śmierci służący jego synowi Felicjanowi Opackiemu, łowczycowi latyczowskiemu.

Transkrypcja

k. 373 (skan 0375, strona prawa)

1W. Skoporowskiemu[?] Służącego.

2Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego.

3Miesiąca Octobris Dwunastego Dnia.

4Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn.

5y przedemną Antonim Kulesą Viceregentem Grod.

6Winn. przysięgłym y Namiesnikiem protunc Burgr.

7Grod. Winn. Comparens Pter Wiell. Jmć Pan Józef Skopo-

8wski[?] Stol. Bracł. Skrypt Ręczny na Summę Tysiąc

9Złotych Poll. Sobie Offerentowi dany ad Acta praesen-

10tia Castr. Capitt. Vinn. per Oblatam podał de tenore

11tali. Ja niżey na podpisie wyrażony Znam tym Skryp-

12tem moim assecurationis, który takowey wagi y waló-

13ru być powinien, iakobym go przed Aktami Grod. Zie-

14[reklamant:] mskiemi

k. 373v (skan 0376, strona lewa)

1mskiemi Stanowszy Oczewisto Zeznał, Jż Ja będąc potrzebny

2Summy Tysiąca Złł. Poll. w Złocie pożyczyłem y Rękami

3moiemi własnemi odliczyłem u Wmć Pana Józefa Skopo-

4wskiego[?] Stol. Bracł. którą to Summę, Sam lub w razie Śmier-

5ci y Sukcessorowie moi temuż Wiell. Jmć Panu Jó-

6zefowi Skopowskiemu Stol. Bracł. oddać powinni będą na

7termin Świętego Jana według Kalendarza Rzymskiego

8przypadaiącego w Roku przyszłym Siedmset Sześćdzie-

9siątym Dziewiątym wraz z prowizyą oddać Submittuię

10się, y na to dla lepszey Wiary y Wałomi[?] wszelkich Rygo-

11rów Ręką własną Stwierdzam y podpisuię się. Datt w Wa-

12rszawie[?] Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo

13Anno Die Vigesima Quarta Julij. U tego Skryptu per O-

14blatam podanego podpis Ręki temi Słowy Stanisław

15Onufry Horain mp. Który to Skrypt iak się w sobie

16ma de verbo ad verbum do Xiąg ninieyszych Grodzkich

17Winn. iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: nagłówek „424” w dolnej części k. 373, tekst do „ingrossowany” na k. 373v, przed nagłówkiem aktu 425 („Plenipotencya WW. Jchm. PP. Kopczyńskich Patronom do Spraw dana”). Odczyt Opusa. Atrament na k. 373v bardzo wyblakły. Niepewne: nazwisko wierzyciela (Skopowski / Skoporowski / Skopowicz), miejsce wystawienia skryptu („w Warszawie” – zapis zatarty) oraz wyrażenie „Wałomi” (walorem?). Rok spłaty: „Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiąty” – zapewne 1769 (pisarz pominął „Tysiąc”).

Wyjaśnienia i skróty: skrypt assekuracyjny = zobowiązanie dłużne mające moc zeznania sądowego; Stol. Bracł. = stolnik bracławski; termin św. Jana według kalendarza rzymskiego = 24 czerwca (gregoriański); prowizya = odsetki.

Tłumaczenia łaciny: ad Acta praesentia Castrensia Capitanealia Vinnicensia per oblatam = przez oblatę do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; de tenore tali = tej treści; Datum … Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno die vigesima quarta Julii = dano 24 lipca 1768; de verbo ad verbum = słowo w słowo.

Streszczenie

12października 1768 przed Antonim Kulesą, wiceregentem i namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Józef Skopowski[?], stolnik bracławski, podał do oblaty skrypt Stanisława Onufrego Horaina z 24 lipca 1768: Horain wyznaje, że pożyczył od Skopowskiego 1000 zł w złocie i zobowiązuje się – sam lub jego sukcesorzy – oddać je z odsetkami na św. Jana (24 czerwca) 1769.

Transkrypcja

k. 373v (skan 0376, strona lewa)

1PP. Kopczyńskich Patro-

2nom do Spraw dana.

3Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego.

4Miesiąca Octobris Dwunastego Dnia.

5Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Win-

6nickiemi, y przedemną Antonim Kulesą Viceregen-

7tem Grodzkim Winnickim przysięgłym y Namiesnikiem

8ptunc Burgrabstwa Grod. Winn. Comparentes Pter

9WW. Jchmć PP. Jan Felix binominis, y Franciszka z Zaleskich[?]

10Kopczyńscy Małż. Zdrowi będąc na Ciałach y Umysłach

11odstąpiwszy swey własney należney Ziemskiey Jurysdykcyi Pra-

12wa Forum Powiatu y Urzędu, a pod ten Akt dobrowol-

13nego Zeznania Swego, cale się z Potomkami y Sukces-

14sorami Swemi poddaiąc, y wcielaiąc wiadomo iawno czynią

15ustnie y dobrowolnie Zeznaią, Jż Jchmć Recognoscentes

16maiąc Sprawy Swoie różne w różnych Sądach Sprawach, a

17osobliwie w Prześwietnym Trybunale Koronnym Lwow.[?] tam ex Acto-

18ratu quam ex reatu Sui, a niemogąc onych ob varias Legali-

19tates Sui Sami osobiście attentować ani promowować prze-

20to na mieysce y w osobie Swoiey WW. y Urod. Jchmć PP. Ada-

21ma Maciejowskiego Gwardyana[?] Jgnacego Bystrzana[?], Marcina Szaw-

22łowskiego Franciszka Jaszyńskiego Józefa Przyszychowskiego Cujus-

23vis Nnis Karpińskiego, Dominika Chwietyszewicza[?],

24Jana Jedleckiego Jnstygatora Grod. Winn. Woyciecha Jagielło-

25wicza, Stanisława Korzeniowskiego, Onufrego Maszkiewi-

26cza[?], Woyciecha Burbińskiego, Stefana Czerniawskiego,

27[reklamant:] Michała

k. 374 (skan 0376, strona prawa)

1[u góry, w rogu, numeracja:] 374

2Michała Jedleckiego za prawdziwych y nieomylnych

3Plenipotentów Swoich Sprawach Stanowią Ordynu-

4ią y Zapisuią daiąc tymże Jchmm Plenipotentom Zu-

5pełną Moc y władzę we wszystkich Sprawach Recognoscentium

6Stawać, wdawać, Komparycyą pisać, Dekreta Juste La-

7ta akceptować, od uciążliwych appellować Przysięgi słu-

8chać, y na one zabierać się, Areszta wkładać y relaxować,

9Summy y Grzywny Dekretami przysądzone odbierać

10z odebranych kwitować, y to wszystko co veros ac legiti-

11mos concernit Plenipotentes czynić y sprawować; a cokolwiek

12przez tychże Jchmm. PP. Plenipotentów Prawnie postąpiono

13y postanowiono będzie, to wszystko WW. Recognoscentes pro rato,

14firmo, et grato przyiąć deklaruią y Submittuią się zawie-

15raiąc tey Plenipotencyi robur et Validitatem do Lat Trzech

16y miesięcy Trzech praesentis recognitionis vigore. Jan Felix

17Kopczyński mmp. Franciszka Kopczyńska.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: nagłówek „425” w dolnej części k. 373v (pod aktem 424), tekst do podpisów na k. 374, przed nagłówkiem aktu 426 („Plenipotencya Wiell. Kulesy V. G. W. Jchmm. PP. Patronom do Spraw dana”). Odczyt Opusa; atrament k. 373v wyblakły. Niepewne: skrót przy Trybunale („Lwow.” – jak w aktach 408, 426), nazwisko rodowe Franciszki (Zaleska?), określenie przy Maciejowskim („Gwardyana”?), nazwiska Bystrzan, Chwietyszewicz, Maszkiewicz. Plenipotenci w dużej części ci sami co w aktach 402, 408, 419.

Wyjaśnienia i skróty: binominis = dwojga imion; cuiusvis nominis = jakiegokolwiek imienia (imię nieznane); komparycya = zgłoszenie stawiennictwa; areszt = zajęcie majątku; grzywny = kary pieniężne zasądzone w wyrokach.

Tłumaczenia łaciny: Comparentes personaliter = stawający osobiście; recognoscentes = zeznający; ex actoratu quam ex reatu sui = zarówno z ich powództwa, jak i jako pozwani; ob varias legalitates sui = z powodu rozmaitych swoich przeszkód prawnych; decreta iuste lata = wyroki słusznie wydane; quod veros ac legitimos concernit plenipotentes = co należy do prawdziwych i prawowitych pełnomocników; pro rato, firmo et grato = za ważne, trwałe i miłe; robur et validitatem = moc i ważność; praesentis recognitionis vigore = mocą niniejszego zeznania; mmp. = manu mea propria.

Streszczenie

12października 1768 przed Antonim Kulesą, wiceregentem i namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Jan Feliks Kopczyński i jego żona Franciszka z Zaleskich[?] ustanowili na trzy lata i trzy miesiące pełnomocnikami do wszystkich swoich spraw, zwłaszcza w Trybunale Koronnym (lwowskim[?]), m.in. Adama Maciejowskiego, Marcina Szawłowskiego, Franciszka Jaszyńskiego, Józefa Przyszychowskiego, Karpińskiego, Jana Jedleckiego (instygatora winnickiego), Wojciecha Jagiełłowicza, Stanisława Korzeniowskiego, Wojciecha Burbińskiego, Stefana Czerniawskiego i Michała Jedleckiego, z pełną władzą procesową.

Transkrypcja

k. 374 (skan 0376, strona prawa)

1V. G. W. Jchmm. PP. Patronom

2do Spraw dana.

3Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego.

4Miesiąca Octobris Dwunastego Dnia.

5Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winni-

6ckiemi y przedemną Stanisławem Baranowskim

7ad hunc Actum uproszonym Subdelegatem.

8Comparens Pter Wiell. Jmć Pan Antoni Kulesza Viceregent

9Grod. Winn. przysięgły y Namiesnik, Zdrowy będąc

10na ciele y umyśle odstąpiwszy swey własney nale-

11żney Ziemskiey Jurisdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wwa

12apud ten Akt dobrowolnego Zeznania Swoiego cale

13się z Potomkami y Sukcessorami Swemi poddaiąc y wcie-

14laiąc wiadomo iawno czyni ustnie y dobrowolnie Zeznaie

15Jż Wiell. Recognoscens maiąc Sprawy Swoie różne w

16różnych Sądach y Urzędach a osobliwie w Prześwietnym

17Trybunale Koronnym Lwow.[?] tam ex Actoratu Sui quam

18et reatu a niemogąc onych Sam ob varias Legalitates

19Sui attentować ani promowować przeto na mieyscu y w Osobie

20[reklamant:] Swoiey

k. 374v (skan 0377, strona lewa)

1Swoiey Wiell. Jchmć PP. Adama Maciejowskiego Burgr.

2Mielnickiego Franciszka Jaszyńskiego Za prawdziwych y nieomy-

3lnych Plenipotentów Swoich uprasza[?] y Zapisuie daiąc tym-

4że Jchmm. PP. Plenipotentom Zupełną moc y władzę we

5wszystkich Sprawach Stawać wdawać Kontrowertować

6Komparycyą pisać Decreta Juste lata akceptować od uciąż-

7liwych appellować przysięgi słuchać y na one Zabierać się

8Aresztu wkładać relaxować Summy y grzywny Dekretami

9przysądzone odbierać z odebranych kwitować y to wszystko

10co veros ac legitimos concernit Plenipotentes czynić y spra-

11wować a cokolwiek przez Tychże Jchmm. PP. Pleni-

12potentów prawnie postąpiono y postanowiono będzie to wszy-

13stko Wiell. Recognoscens pro rato firmo et grato przy-

14iąć deklaruie y Submittuie się Zawieraiąc tey Ple-

15nipotencyi robur et validitatem do Lat Trzech y mie-

16siący Trzech praesentis Recognitionis vigore. Antoni Ku-

17lesza V. G. W. mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt: nagłówek „426” w środkowej części k. 374 (pod aktem 425), tekst do podpisu na k. 374v, przed nagłówkiem aktu 427 („Plenipotencya W. Życzyńskiego W. Jchmm. PP. Patronom do Spraw dana”). Odczyt Opusa. Ponieważ mocodawcą jest sam wiceregent-namiestnik, zeznanie przyjął Stanisław Baranowski, subdelegat uproszony do tej czynności. Skrót urzędu Maciejowskiego („Burgr. Mielnickiego”) potwierdzony w akcie 451 („Burgrabiego Grodz. Mielnickiego”); słowo zapisane jak „wyrasza” to zapewne „uprasza” (por. akty 427, 451) i skrót przy Trybunale („Lwow.” – por. akty 408, 425). Formuła czasu ważności: „do Lat Trzech y miesięcy Trzech” – wyjaśnia wcześniejsze odczyty „mieniąc”.

Wyjaśnienia i skróty: V. G. W. = Viceregent Grodzki Winnicki; subdelegat ad hunc actum = zastępca sędziego wyznaczony do jednej czynności; kontrowertować = spierać się w sądzie.

Tłumaczenia łaciny: ad hunc actum = do tej czynności; Comparens personaliter = stawający osobiście; Recognoscens = zeznający; ex actoratu sui quam et reatu = jako powód i jako pozwany; ob varias legalitates sui = z powodu rozmaitych swoich przeszkód; decreta iuste lata = wyroki słusznie wydane; pro rato, firmo et grato = za ważne, trwałe i miłe; robur et validitatem = moc i ważność; praesentis recognitionis vigore = mocą niniejszego zeznania.

Streszczenie

12października 1768 przed Stanisławem Baranowskim, subdelegatem wyznaczonym do tej czynności, Antoni Kulesa, przysięgły wiceregent grodzki winnicki i namiestnik burgrabstwa, ustanowił pełnomocnikami do swoich spraw (w różnych sądach, zwłaszcza w Trybunale Koronnym) Adama Maciejowskiego i Franciszka Jaszyńskiego, z pełną władzą procesową, na trzy lata i trzy miesiące.

Transkrypcja

k. 374v (skan 0377, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Octobris Dwunastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y

4przedemną Antonim Kuleszą Viceregentem Grodzkim Winn.

5przysięgłym y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Winn. Comparens Pter

6Wiell. Jmć Pan Michał Życzyński Kapitan Regimentu Dragony pod

7Jmieniem Krolowey Jeymci Swym y Małżonki swey Jmieniem czynią-

8cy Zdrowy będąc na ciele y umyśle odstąpiwszy swey własney na-

9leżney Ziemskiey Jurisdykcyi Prawa Forum Powiatu y Wwa apud teraź-

10nieysze dobrowolne Zeznanie Swoie cale się poddaiąc y wcielaiąc wiado-

11mo iawno czyni ustnie y dobrowolnie Zeznaie Jż Jmć Zeznawaiący ma-

12iąc Sprawy Swoie różne z różnemi Jchmi w różnych Sądach y Urzędach

13tam ex reatu quam ex Actoratu Sui a niemogąc onych ob varias Legalita-

14tes Sui osobiście attentować ani promowować przeto na mieyscu

15y w osobie Swoiey Wiell. Jchm. Panów Sebestyana Chrzańskiego[?] quo-

16[reklamant:] nominis

k. 375 (skan 0377, strona prawa)

1nominis nominum[?] Paciewskiego[?], Swedyka[?] Sołtykiewicza Za praw-

2dziwych y nieomylnych Plenipotentów Swoich uprasza Stanowi[?]

3Ordynuie y Zapisuie, daiąc tymże Jchmm Panom Plenipotentom

4Zupełną moc y władzę we wszystkich Sprawach Recognoscentis

5Stawać wdawać, Komparycyą pisać Decreta Juste lata akceptować

6od uciążliwych a minori Subsellio ad maius appellować, przysięgi

7słuchać y na one Zabierać się, aresztu wkładać y relaxować Summy

8y grzywny Dekretami przysądzone odbierać, z odebranych kwitować

9y to wszystko co veros ac legitimos concernit Plenipotentes czynić y

10sprawować a cokolwiek przez tychże Jchmm PP. Plenipotentów

11prawnie postąpiono y postanowiono będzie to wszystko Wiell. Recogn.

12prato[!] firmo et grato przyiąć deklaruie y submittuie się Zawieraiąc

13tey Plenipotencyi robur ac validitatem do lat trzech y miesięcy trzech

14praesentis Recognitionis vigore. Michał Życzyński Kapitan mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Akt zaczyna się w dolnej części k. 374v (pod podpisem Kuleszy z aktu 426) i kończy podpisem w górnej części k. 375, przed nagłówkiem aktu 428. Niepewne: nazwisko pierwszego plenipotenta („Chrzańskiego” – litery zbite, możliwe też „Czeczuńskiego”), przejście przez kartę „quo-/nominis nominum” (zapewne zniekształcona formuła „quovis nominis” – por. „cuiusvis nominis” w akcie 425), nazwisko „Paciewskiego” i forma „Swedyka” (imię? – może zniekształcone „Benedykta”), słowo „Stanowi” na końcu wiersza. „prato” = pomyłka pisarza zamiast „pro rato”.

Korekta do aktu 426: w tej samej formule wyraźnie stoi „uprasza” – wątpliwe „wyrasza” w akcie 426 należy zapewne czytać „uprasza”.

Wyjaśnienia: Regiment Dragonii pod imieniem Królowej Jejmości – jeden z regimentów dragonii armii koronnej nazwany imieniem królowej; Pter (personaliter) – osobiście; Wwa = województwa; kontrowertować, komparycja – terminy procesowe (stawiennictwo, pismo procesowe).

Tłumaczenia łaciny: Comparens personaliter = stawający osobiście; apud praesens recognitionem = przy niniejszym zeznaniu; tam ex reatu quam ex actoratu sui = tak jako pozwany, jak jako powód; ob varias legalitates sui = z powodu rozmaitych swoich przeszkód prawnych; Recognoscentis = zeznającego; decreta iuste lata = wyroki słusznie wydane; a minori subsellio ad maius = z niższego sądu do wyższego; veros ac legitimos concernit plenipotentes = należy do prawdziwych i prawych pełnomocników; pro rato, firmo et grato = za ważne, trwałe i miłe; robur ac validitatem = moc i ważność; praesentis recognitionis vigore = mocą niniejszego zeznania.

Streszczenie

12października 1768 przed Antonim Kuleszą, wiceregentem i namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Michał Życzyński, kapitan regimentu dragonii Królowej Jejmości, działając w imieniu własnym i swojej żony (nie wymienionej z imienia), ustanowił pełnomocnikami do wszystkich swoich spraw sądowych (jako powoda i pozwanego) Sebastiana Chrzańskiego[?], Paciewskiego[?] oraz Sołtykiewicza, z pełną władzą procesową (stawanie, apelacje, przysięgi, areszty, odbiór sum i kwitowanie), na trzy lata i trzy miesiące.

Transkrypcja

k. 375 (skan 0377, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego.

2Miesiąca Octobris Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną Antonim

4Kuleszą Viceregentem Grod. Winn. Przysięgłym y Namiesnikiem Burgr.

5Grodzkim Winnickim. Stanowszy Oczewisto Woźny Jenał Wwa Bracł.

6y Jmć Szlachetny Jan Haluewicz[?] w moc wierney Relacyi Swoiey iawnie

7ustnie y dobrowolnie Zeznał Jż on Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt

8Osmego Miesiąca Junij Jedynastego Dnia na Asekuracyą y prawną

9reluicyą[?] Wiell. Jchmw PP. Wiktoryi Kazimirza z Woynow Zarczyń-

10skich Małż. Cześn. Sieradzkich[?] y Wiell. Ilary[?] Woynianki Łowcz. Mścisł.[?]

11w Panieńskim Stanie będącey, u tychże Samych assystencyi maiąc

12przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz. Jchmw PP.

13Adama Woyciechowskiego y Tomasza Chomickiego dla tym większey

14wiary użytych do tego Aktu był w Dobrach Wsi Zarwance czyli Wasylowce

15albo w Wasylowskiey Słobodzie gdzie będąc tez Wieś z mocy tak Kontra-

16ktu Zastawnego między S. P. Wiell. Antonim y Maryanną z Rzewuskich[?] Woy-

17nami Małż. teraz Dobr Zarwanki Dziedzicami następnego a Jngenio[?]

18in Jngenium[?] przy Possessyi utrzymującego, całkiem y powtórnie mocą Summ

19Skryptami ręcznemi asekurowanemi y ubespieczonemi na tychże Dobrach

20Wsi Zarwance y Części Wasylowce verbaliter tak naypierwszego wypłace-

21nia tudzież mocą Summy prowizionalney tymże Wiell. Reluirendom w cało-[?]

22naturalnych Subsequenter[?] ze wszystkiemi Polami, Rolami, Lasami, Łąkami

23Młynami Browarami, Winnicami[?] Budynkami y Budowły a według

24[reklamant:] ono Zgoła

k. 375v (skan 0378, strona lewa)

1ono Zgoła ze wszystkiemi attynencyami y pertynencyami aż do wy-

2płacenia Summ wszelkich y wszelakich nemine impugnante et con-

3tradicente podał y postąpił possessyą y Ludzi do Gromady zwoławszy

4y onym wszelkie posłuszeństwo przykazawszy Ztamtąd powróciwszy

5y przedemną Urzędem prawdziwey Jntromissyi wywod[?] y Zeznał Rela-

6tor Woźny nieumieiący pisać Znak Krzyża S. kładnie Jan Ha-

7liewicz[?] +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, ale część form gramatycznych i skrótów niepewna. Nazwisko woźnego zapisane dwukrotnie: „Haluewicz” (k. 375) i „Ha-/liewicz” (k. 375v) – litery u/li nierozróżnialne; forma ujednolicona niepewna. W tytule marginalnym „Zar-/wankie”, w tekście „Zarwance”, „Zarwanki” – wieś Zarwańce pod Winnicą. „Wasylowka / Wasylowska Słoboda” – wieś lub słoboda zwana także Wasylówką, traktowana w tekście jako część (lub inna nazwa) Zarwańców („Wsi Zarwance czyli Wasylowce”).

Niepewne odczyty: „reluicyą” (napisane jakby „reluiczyią”), „Cześn. Sieradzkich” (zapis „Siraclie”), imię „Ilary” (Hilaria?) i skrót „Łowcz. Mścisł.”, nazwisko matki „z Rzewuskich”, formuła „a Jngenio in Jngenium” (może zniekształcone „ab ingenuo in ingenuum” lub inna formuła dziedziczenia), „w cało-” na końcu wiersza, „Subsequenter”, „Winnicami” (w realiach ukraińskich też: gorzelnie), „wywod”.

Tłumaczenia łaciny: nemine impugnante et contradicente = nikt się nie sprzeciwiał ani nie protestował; verbaliter = dosłownie (wymienionych słowami); subsequenter = następnie; attynencje i pertynencje = przynależności.

Streszczenie

15października 1768 przed Antonim Kuleszą, wiceregentem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Jan Haluewicz[?] zeznał, że 11 czerwca 1768, w asyście szlachty Adama Wojciechowskiego i Tomasza Chomickiego, wprowadził Wiktorię z Woynów i Kazimierza Zarczyńskich, cześników sieradzkich[?], oraz pannę Ilarię[?] Woyniankę w posiadanie dóbr wsi Zarwańce, czyli Wasylówki (Wasylowskiej Słobody). Podstawą był kontrakt zastawny zawarty ze zmarłymi Antonim i Marianną z Rzewuskich[?] Woynami, dziedzicami Zarwańców, oraz sumy zabezpieczone skryptami na tych dobrach. Woźny przekazał dobra ze wszystkimi polami, lasami, łąkami, młynami, browarami i zabudowaniami do czasu wypłaty sum; nikt się nie sprzeciwił. Poddanym zwołanym do gromady nakazał posłuszeństwo nowym posesorom. Woźny był niepiśmienny i podpisał się znakiem krzyża.

Transkrypcja

k. 375v (skan 0378, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Octobris Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

4Antonim Kuleszą Viceregentem G. Winn. przysięgłym y Namie-

5snikiem Burgrabstwa Gr. Winn. Comparens Pter Urod. Jmć P.

6Józef Ulewski[?] Prorogacyą Kondescensyi w Sprawie JW. Dzie-

7duszyckich Kaszt. Lubacz. Małż. z Wielmożnym Zagórskim

8Chorążym[?] Wołyń.[?] mianey od JW. Chołoniewskiego Kaszt. Bus.[?]

9Superarb.[?] tey Sprawy Superarbitra wydaną per Oblatam po-

10dał de tenore tali. Niżey wy-

11rażonych Zapisany Superarbiter niemogąc dla różnych

12przyczyn na Akt Kompromissu między W. Zagórskim

13Chorąż. Wołyń.[?], a JW. Dzieduszyckim Kaszt. Lubacz. y Jnnemi

14w Dzień[?] Dziewiętna[?] Lipca[?] Anni Praesentis z limity przypadaiący

15ściechać[?] tey[?] teyże Akt, za Zgodnym[?] zezw.[?] W. Zagórskiego

16Chorąż. Wołyń.[?] Jakoteż JW. Dzieduszyckiey Kaszt. Lubelczowey[!]

17pozwoleniem y rekwizycyą do Dnia Piętnastego Octo-

18bris w Roku przyszłym Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Dzie-

19wiątym przypadaiącego prorogue[?] y odraczam y na to

20się dla lepszey wagi podpisuię. Datum w Stanisławowie[?] Die

21Prima Octobris Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego.

22Tey Prorogacyi per Oblatam podaney podpis ręku tem

23słowy. Adam Myszka Chołoniewski Kaszt. Buski[?] mp

24L. S. Ktora prorogacya Jako w sobie ma do Akt

25ninieyszych Grod. Winnic. iest Zaingrossowana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Wpis pisany pośpiesznie, z licznymi zawijasami i skrótami; wiele form niepewnych. Niepewne m.in.: nazwisko podawcy („Ulewski” – zapis jakby „Uleusta”), urząd Zagórskiego (skróty „C. W.” w tytule, „Chorążym Wołyne” / „Chorąż. Wołyń.” w tekście – może chorąży wołyński lub chorążyc), urząd Chołoniewskiego („Kaszt. Bus.” / „Buski” – kasztelan buski?), pierwotny termin zjazdu („w Dzień Dziewiętna[ście?] Lipca” – data i miesiąc niepewne), zwrot „ściechać tey teyże Akt” (zapewne „zjechać na tenże akt”), miejsce wystawienia („w Stanisławowie”?). „Lubelczowey” – pisarz zniekształcił „Lubaczowskiey”.

Wyjaśnienia: kondescensja – zjazd sądu (tu: sądu polubownego – kompromisarskiego) na grunt, w miejsce sporne; superarbiter – rozjemca nadrzędny w sądzie kompromisarskim, rozstrzygający przy niezgodzie arbitrów; prorogacja – odroczenie terminu; z limity – na skutek wcześniejszego odroczenia; L. S. (locus sigilli) – miejsce pieczęci.

Tłumaczenia łaciny: per oblatam = do wpisania (oblaty); de tenore tali = tej treści; anni praesentis = roku bieżącego; prorogo (prorogue) = odraczam; Datum … die prima Octobris = dan … dnia pierwszego października.

Streszczenie

15października 1768 przed wiceregentem Antonim Kuleszą Józef Ulewski[?] podał do oblaty prorogację wystawioną 1 października 1768 (w Stanisławowie[?]) przez Adama Myszkę Chołoniewskiego, kasztelana buskiego[?], superarbitra w sprawie kompromisarskiej między Dzieduszyckimi, kasztelanostwem lubaczowskimi, a Zagórskim, chorążym wołyńskim[?]. Superarbiter, nie mogąc z różnych przyczyn stawić się na przypadający w lipcu[?] 1768 zjazd (kondescensję) w tej sprawie, za zgodą Zagórskiego i kasztelanowej Dzieduszyckiej odroczył go do 15 października 1769. Dokument wpisano do ksiąg grodzkich winnickich.

Transkrypcja

k. 375v (skan 0378, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego.

2Miesiąca Octobris Dwudziestego[?] Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi

4[reklamant:] Grodz. Winn.

k. 376 (skan 0378, strona prawa)

1Grodzkiemi Winnickiemi, y Przedemną Anto-

2nim Kuleszą Viceregentem Gr. Winn. y Namiesni-

3kiem Burgrabstwa Grod. Winn. Stanowszy Oczewi-

4sto Woźny Generał Wwa Bracł. y Szlachetny

5Kondrat Rzyszowski[?] w moc wierney y Sumbar-[?]

6[...] Rel. Swoiey iawnie y Dobrowolnie Zeznał

7Jż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset

8Sześćdziesiąt, Osmego, Dnia Siedmnastego

9Mensis Praesentis na Affektacyą y Prawną Re-

10kwizycyą W. Jchmć PP. Władysława y Józefy[?]

11Brewerskich[?] Małż. przy sobie Stronę Szlach-

12ty Ludzi wiary godnych Urod. Jchmć PP. Kazi-

13mierza Lubomskiego, y Jana Brodzickiego[?]

14maiąc ku Evidentioris Testimonij gratia

15do tego Aktu Wzięty był w Dobrach w Wsiach

16Tarnawce[?] y Antlicy[?], gdzie będąc post Fata

17Wiell. Michała y Tomasza Winnickich

18Braci między sobą rodzonych [skreślone: …] wspomnia-

19nych Dobr [skreślone: Dobr] Tarnawcy[?] y Antlicy[?] podług

20Praw Swoich Possessorom niniejszych

21Reluirentów[?] Mężów[?] też Dobra ze wszystkie-

22mi Polami Rolami Sianożęciami Lasami y

23wszelkiemi przynależytościami iakiemikol-

24wiek[?] czyli Jntromissyą Prawną wynalezć może

25wszystkiemi y przynależytościami Poddanemi

26Ciągłemi y niecągłemi[?] z ich powinnościami

27tuż[?] te Dobra też żadnym Kwestiom niepodległe

28wspólnyą[?] Realną y aktualną tymże wspom-

29nianym Reluirentom podał y Possessyą[?]

30possessyę po którym obwołaniu Wzytom-[?]

31[reklamant:] na

k. 376v (skan 0379, strona lewa)

1tomną[?] Stronę Szlachty Sobie oświadczywszy y

2przeszedłszy tu do akt przedem Urzę-

3dem wyznał y Zeznał prawdziwey Jntromissyi

4Rel. De quo Ceremonij[?] [...] Rel. ipse[?] Kon-

5drat Rzyszowski[?] ignorans Scribendi Crucem

6Sanctam posuit. +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo tego wpisu wyraźnie inne – szybkie, z grubymi pociągnięciami pióra i plamami atramentu; wiele słów niepewnych, szczególnie nazwy wsi i nazwisko intromitowanych. Przepis częściowo ORIENTACYJNY.

Daty: dzień wpisu w nagłówku odczytany jako „Dwudziestego” (niepewny – poprzedni akt 429 ma 15 października, a następny 431 – „Dwudziestego”[?]); intromisja „Dnia Siedmnastego Mensis Praesentis” (17 października 1768) – jeśli wpis był 20 X, kolejność się zgadza.

Nazwy: wsie zapisane „Tarnawce”/„Tarnawcy” i „Antlice”/„Antlicy”/„Ortlice” (odczyt niepewny; tytuł marginalny trudny: „w Dobra Wsi[?] Tar-/nawce czy Antlice”); nazwisko „Brewerskich” (w tytule „Brewer-/skim”, w tekście „Breworskich”?). Imię żony „Józefy” – w zapisie „Józefa” (może też dwaj mężczyźni, ale „Małż.” wskazuje na małżeństwo). Nazwisko woźnego „Rzyszowski” (może „Ryżowski”). Świadkowie: Kazimierz Lubomski, Jan Brodzicki[?]. Formuła końcowa łacińska tylko częściowo odczytana.

Wyjaśnienia: post fata = po śmierci; reluirent – ten, kto wykupuje (lub odzyskuje) dobra; intromisja – urzędowe wprowadzenie w posiadanie przez woźnego.

Tłumaczenia łaciny: mensis praesentis = bieżącego miesiąca; evidentioris testimonii gratia = dla oczywistszego świadectwa; ignorans scribendi crucem sanctam posuit = nie umiejąc pisać, postawił znak krzyża świętego; De quo … relator = o czym … woźny (relator).

Streszczenie

Przed Antonim Kuleszą, wiceregentem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Kondrat Rzyszowski[?] zeznał, że 17 października 1768, w asyście szlachty Kazimierza Lubomskiego i Jana Brodzickiego[?], na żądanie Władysława i Józefy[?] Brewerskich[?], małżonków, wprowadził ich w posiadanie dóbr – wsi Tarnawce[?] i Antlice[?] – po śmierci braci rodzonych Michała i Tomasza Winnickich, wcześniejszych posesorów. Przekazał dobra z polami, sianożęciami, lasami, poddanymi i ich powinnościami, po czym obwieścił to zebranym. Woźny, niepiśmienny, podpisał relację krzyżem. STRESZCZENIE z zastrzeżeniem niepewnych nazw.

Transkrypcja

k. 376v (skan 0379, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Octobris Dwudziestego Dnia.

3Przed Urzędem y aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

4Antonim Kuleszą Viceregentem Grodzkim Winnickim przysięgłym

5y Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn. Comprns Pter Uro.

6Jmć P. Michał Stefanowicz Kontrakt Zastawny między

7Wiell. Łaszowieckiemi[?] Cześn. Lubaczew. Małż. a Wiell. Fran-

8ciszkiem Zabokrzyckim Łowcz. Żydacz. o Część Wsi Maja-

9nowa Spisany, et ratione[?] [...] corrob.[?] ad Acta Castr. Capit. Vinnicens.[?]

10per Oblatam podał, tenoris eiusmodi: Między Wiell. Jchmć PP.

11Maryanem[?] y Wiktoryą Łaszowieckiemi[?] Cześn. Lubacz.

12Małż. y onych Sukcessorami Dobr Wsi Części Maianowa

13w Klucze Brackim[?] a Powiecie Winnickim leżących Dziedzicami

14z iedney, a Wiell. Jmć P. Franciszkiem Zabokrzyckim Łowcz.

15Żydacz. Drugiey Strony Stanęło pewne y w niczym nieod-

16mienne postanowienie, albo raczey Trzechletni Zastawny

17Kontrakt Niższym Opisanym Sposobem. Jż Wiell. Jchmć

18PP. Łaszowieccy[?] Cześn. Lubacz. Małż. una cum Sponsis[?]

19Suis windykuiąc Substancyą z Processu na pilną ze-[?]

20słaną[?] potrzebę Swoią zaciągnąwszy u Wiell. Jmć P. Franciszka

21Zabokrzyckiego Łowcz. Żydacz. Summy Złł Pol. Dwa

22Tysiące Czterysta dico Złł Dwa Tysiące Czterysta Złł Pol.

23w Złocie[?] Obrączkowym ważnym ustalowey[?] Summie

24Część do używania pożytkow Wsi Maianowa w Czę-

25ści Dziedziczney Dobr Swoich aby corocznie od Summy

26Dwoch Tysięcy Złł Pol. Jmportowała Prowizyą Złł Pol.

27Dwieście Numero Dwieście[?] z Polami Rolami Łąkami

28Lasami Zaroślami, Pastwiskami Młynami[?] Sianożęciami, y przyległo-

29ściami Attynencyami Część zwyż wspomnianą[?] [...]

30Ciągłych Poddanych[?] ustabilitowana[?] Chłopow z po-

31dworzyzną Pańszczyzną Letną y Zimową zwykłe-

32[reklamant:] mi

k. 377 (skan 0379, strona prawa)

1mi daninami y powinnosciami Dzień Pańszczyzny latem y Zimą

2po Pięć[?] Osm rachuiąc, niewyłączaiąc: do Jmportowania Dwuch-[?]

3set Złł Polskich prowizyonalnych Zaorków Oborków Zakosków Os-

4tusków[?] Zarynków Obżynków Zagrabków Obgrabków y Stoł Czte-

5rech bo te do Jntraty nienależą ani też Młynów Kur y Jaiec w trze-

6cią[?] Zastawną puszczaią Possessyą Która Possessya, iako Dnia

7Osmnastego Maja Tysiącznego Siedmsetnego Sześćdziesiątego

8Piątego Zaczynasię Roku tak o tymże Dniu Miesiąca Maja

9Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątego Osmego Kończyć się powinna

10w Ktorey Części Dobr Swych Dziedzicznych Maianowa Wiell. Jchmć

11PP. Łaszowieccy[?] Cześn. Lubacz. Małż. Swymi Sukcessorami Wiell. Jmć

12Panu Zabokrzyckiemu Łowcz. Żydacz. wolney exnunc Jntromissyi

13pozwalaią y dopuszczaią a do puszczoney[?] ani Sami przez Siebie

14ani przez Subordynowane Osoby przeszkadzać niemaią, y owszem

15od wszelkich Jmpedymentów y Jmpetycyi prawnych y nieprawnych

16od wszelkich Zachodzących toties quoties opus fuerit, w każdym Są-

17dzie y Urzędzie bronić y zastępować obliguią się, bespieczeństwo tey

18Summy na Dobrach y Summach Swych Jure należytych ogólnie

19wszystkich Zapisuią. Z Jnwentarza gdy Summa wyprowadzona Zupeł-

20nie Złł Pol. wynosić niebędzie Dwuchset, tedy ad complementum

21z tey[?] tych Dwuchset Złł Pol. Wiell. Dziedzice dopłacić powinni

22zastrzegaiąc sobie Wiell. Jurisdatorowie Jeżeli Summę una cum pro-

23visione in ea qualitate et quantitate oddawać będą Każdego Czasu

24Wiell. Possessor bez żadney Zwłoki[?] Summę odebrawszy Zupełnie

25cum plena satisfactione z Dobr podawe[?] lub Przyiacielskie Zakwi-

26towawszy Wiell. Dziedziców Komplanacyą ustąpić ma y powinien bę-

27dzie Zumacyi[?] iednak Wiell. Dziedzice Wiell. Possessorowi cum omni

28obedientia Subditorum Niedziel Dwie y wywoz[?] przez Siebie o Mil dwie

29naznaczaią y pozwalaią. Pomieszkanie ze wszelką wygodą Wiell.

30Jurisdatorowie Wiell. Jmć Panu Possessorowi przy wziętey Jntromissyi

31oddać obliguią Reparacya takaż[?] pokaże Zapisaniem

32Rejestryku przy expiracyi co Przyiaciel uzna Wiell. Dziedzice Wiell.

33Possessorowi przyiąć y bonifikować przyrzekaią Oziminy Kop Pięćdzie-[?]

34siąt Żyta a Osm Pszenicy dać deklaruią Ktore Zboże odebrane

35przy expiracyi Wiell. Jmć Pan Possessor oddać tenebitur. Pola w każdey

36Rzece[?] po Dni Pięć y Sianożęci na Kosarzów Osm lub Dziewięć

37wyznaczyć y wydzielić Wiell. Jurisdatorowie obstringuntur.

38Czasu[?] maiąc Czetwertyków[?] trzy Wiell. Dziedzice Wiell. Jmć Panu

39Possessorowi

k. 377v (skan 0380, strona lewa)

1Possessorowi w tym Pierwszym Roku obowiązuią się Lasu

2na Opał, Piwa warzenie y gorzałki czasem Jakie[?] Spust[?]

3wykurzenie, tudzież na Obywanie[?] zbraniać niemaią Wiell.

4Jurysdatorowie Wiell. Possessorowi, mliwa wolne bez miar-

5ki w Młynach własnych na Swoią potrzebę Dworską Wiell.

6Wiell. Jurisdatorowie Wiell. Possessorowi pozwalaią. Gdzieżby

7w Gorzelni dla Dobytku Brahe[?] Poddanych[?] ieżeliby Zalecił[?] przez

8przetrzymywanie Jnwentarza ani z Brahy[?] Wiell. Possessora

9na Słobodę[?] pozdze[?], za ktorego Wiell. Possessor w powiedzie[?]

10niema casus fortuitus[?]: czego Boże uchoway: gdyby się stać

11się[?] cum decessu Possessoris miały bonifikacya od Wiell.

12Dziedziców Wiell. Possessorowi po pozwole[?] w każdym razie[?]

13będzie powinna. Poddanych Wiell. Possessor nad Jnwentarz

14do Powinności pociągać nie ma, ale podług Opisanego

15Jnwentarza zażywać onych ma. Ozaruwartuić[?] Nich[?]

16należące do reparacyi Młyna y grobli należą y exe-

17pyiąże[?] od Summy Zaś Czterechset Złł Pol. w Kapitale

18wyrażonych Wiell. Jmć Pan Possessor od Wiell. PP. Łaszowie-

19ckich[?] Cześn. Lubacz. żadney, a żadney prowizyi niepre-

20tenduie, ani pretendować będzie, Który to Kontrakt

21do Jnwentarza, a Jnwentarz do Kontraktu ziścić[?] się[?]

22rejestrować się y regulować się powinien. Co wszystko

23każda rzecz z osobna Strony obydwie strzymać y zie-

24ścić[?] pod Zakładem Drugiey Zastawney ze Summy Wyme-

25nioney Dwa Tysiące Czterysta Złł Pol. z Swemi Sukcessorami

26obliguią się, y obowiązuią się, y ten Kontrakt y w nim

27spisane punkta y klauzuły dla większey Wagi y

28pewności rękami Własnemi przy uproszonych Wielmo-

29żnych Przyjaciół goinych podpisawszy, Aktami Grodu

30Ziemskiego[?] Ostroślinskiego[?] Wwa Bracław. roborowac[?]

31Strona Stronie pozwala, w niedotrzymaniu Zaś ktore-

32go kolwiek punktu forum Grodu Winnickiego

33Lub Trybunału Koronne do odpowiadania Sobie y

34Sukcessorom Swoim naznaczaią. Działo się w Latyczowie[?]

35Die Decima Octava Maii Millesimo Septingentesimo

36Sexagesimo Quinto Anno. Przy Zwykłej Pieczęci

37Swoiey Ułego[?] Kontraktu podanego podpi-

38sy rąk przy pieczęciach Pięciu[?] Trzech na Lakie Czerwo-

39nym wyciśnionych Tem[?] Słowy

40Marcin Łaszowiecki[?] mp. Franciszek Zabokrzycki Ł. Ż.

41Jako proszony Przyiaciel od obydwoch Stron podpisuię się

42Michał Garlinski[?] L. S. Jako proszony Przyiaciel do tego

43Kontraktu od Obydwoch Stron podpisuię się Stefan Lubo-

44micki[?] L. S. Jako proszony Przyiaciel z obu Stron

45na tym Kontrakcie podpisuię się W. Barczewski

46L. S. Wyżey proszony Przyiaciel od Obydwoch Stron

47do tego

k. 378 (skan 0380, strona prawa)

1do tego Kontraktu Zastawnego podpisuię się Wa-

2lenty Barczewski[?] L. S. Po podpisach zaś Przypis

3w Tes[?] Słowa. A ponieważ tenże Kontrakt do Lat Trzech

4z Jnwentarzem przez wykupienia dotrwał, wszelkie

5punkta do Powinności po nim Opisane Zachowuiemy

6y w drugi[?] Trigenium[?] podług Prawa W. Franciszkowi

7Zabokrzyckiemu Łowcz. Żydacz. puszczamy, z dodatkiem y

8dodatkiem Pola Koło Dworu Dni Trzy od Jwankowskie-[?]

9Dni Cztery, co uczyni wszystkiego pola Dni Dwadzieścia

10y Dwa Kluczaczy[?] a Dwunasto Niedzielami, przed expi-

11racyą Kontraktu był powinna niemniey y powiększa

12od Czterechset Złł Pol. do Zapłacenia W. Possessorowi

13y Doddania przez Nas czyli Sukcessorow naszych aby była

14Zapłacona rzyż[?] z wyrażoną prowizyą, y oddana Jmć przy

15tey Czasu[?] y submittuiemy się Ktoren[?] Kontrakt Die Deci-

16ma Octava Maii Millesimo Septingentesimo Sexagesi-

17mo Quinto Anno w Latyczowie[?] Datowany, do takowego

18Czasu Lat Trzech Dnia Osmnastego Maji approbuiemy Jre-

19ką Swoią własną podpisuiem. Dat. w Maianowie Dnia

20Dziesiątego[?] Maja Millesimo Septingentesimo Sexage-

21simo Octavo Anno, Marcin Łaszowiecki[?]. Ktory to Kontrakt

22iaksię w sobie ma de verbo ad Verbum do Akt ninie-

23yszych Grod. Winn. iest zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Długi kontrakt zastawny, pismo staranne, ale wiele słów rzadkich lub zniekształconych; przepis miejscami ORIENTACYJNY (zwł. k. 377v, w. 6–17, gdzie mowa o lesie na opał, gorzelni, inwentarzu i bonifikacji szkód).

Nazwiska: dziedzic Majanowa zapisany w tytule marginalnym „Laskowieckim”, w tekście „Łaszowieckiemi / Łaszowieccy”, w podpisie „Marcin Łaszowiecki” (w tekście k. 376v imię męża zapisane jakby „Maryanem” – wobec podpisów należy przyjąć Marcin). Forma ujednolicona Łaszowiecki niepewna. Świadkowie: Michał Garliński[?], Stefan Lubomicki[?] (lub Łubowiecki), Walenty Barczewski. Miejsce zawarcia kontraktu w 1765 r. odczytane „w Latyczowie” – niepewne. Klucz, w którym leży Majanów: „w Klucze Brackim[?]” – niepewne.

Sumy: kontrakt na 2400 zł polskich w złocie obrączkowym (ważnym); prowizja z 2000 zł – 200 zł rocznie (10%), wnoszona przez użytkowanie części wsi; od pozostałych 400 zł posesor nie żąda prowizji. Okres: trzy lata od 18 maja 1765 do 18 maja 1768; przy przedłużeniu (dopisek z 1768 r.) dziedzic przekazuje kolejne trzylecie („Trigenium”) z dodatkiem pola przy dworze i pola od Iwankowiec[?] – razem 22 dni pola.

Wyjaśnienia: zaorki, oborki, zakoski, ostuski[?], zarynki, obżynki, zagrabki, obgrabki – dodatkowe robocizny i daniny poddańcze (zwyczajowe) przy orce, żniwach, koszeniu; tu wyłączone z dochodu; stoł czterech (czterech dni?) – niepewne; kopa – 60 snopów; czetwertyk – miara zboża; kosarz – miara łąki (dzień pracy kosiarza); tenebitur = będzie zobowiązany; obstringuntur = zobowiązują się; exnunc = od teraz; trigenium (triennium) = trzylecie; casus fortuitus = przypadek losowy; cum decessu possessoris = w razie śmierci posesora.

Tłumaczenia łaciny: et ratione … ad acta castri capitanealis Vinnicensis = do akt grodu starościńskiego winnickiego; per oblatam = do wpisania; tenoris eiusmodi = tej treści; una cum = wraz z; toties quoties opus fuerit = ilekroć zajdzie potrzeba; iure = prawem; ad complementum = dla uzupełnienia; una cum provisione in ea qualitate et quantitate = wraz z prowizją w tej samej jakości i ilości; cum plena satisfactione = z pełnym zaspokojeniem; cum omni obedientia subditorum = z całym posłuszeństwem poddanych; die decima octava Maii millesimo septingentesimo sexagesimo quinto anno = dnia 18 maja roku 1765; de verbo ad verbum = słowo w słowo.

Streszczenie

20października 1768 przed wiceregentem Antonim Kuleszą Michał Stefanowicz podał do oblaty kontrakt zastawny zawarty 18 maja 1765 (w Latyczowie[?]) między Marcinem i Wiktorią Łaszowieckimi[?], cześnikostwem lubaczowskimi, dziedzicami części wsi Majanów w powiecie winnickim, a Franciszkiem Zabokrzyckim, łowczym żydaczowskim. Za pożyczone 2400 zł polskich w złocie Łaszowieccy oddali Zabokrzyckiemu na trzy lata (18 V 1765 – 18 V 1768) swoją część Majanowa z polami, łąkami, lasami, młynami i poddanymi (z pańszczyzną letnią i zimową), tak by przynosiła 200 zł prowizji rocznie od 2000 zł; od pozostałych 400 zł prowizji nie pobierano. Dziedzice zobowiązali się bronić posesora przed wszelkimi przeszkodami, dopłacić brakującą prowizję, zapewnić mu mieszkanie, drewno na opał, wolne mielenie, prawo warzenia piwa i gorzałki, dać 50[?] kóp ozimego żyta i 8 kóp pszenicy (do zwrotu przy wygaśnięciu), wyznaczyć pola i sianożęci; posesor nie mógł obciążać poddanych ponad inwentarz. Kontrakt podpisali strony i świadkowie: Michał Garliński[?], Stefan Lubomicki[?] i Walenty Barczewski. W dopisku datowanym w Majanowie w maju 1768 Marcin Łaszowiecki[?] przedłużył zastaw o kolejne trzylecie, dodając pola przy dworze i od Iwankowiec[?], razem 22 dni pola, oraz potwierdził dług. Kontrakt wpisano słowo w słowo do ksiąg grodzkich winnickich.

Transkrypcja

k. 378 (skan 0380, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego.

2Miesiąca Octobris Dwudziestego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn. y prze-

4demną Antonim Kuleszą Viceregentem Grodzkim Winnickim

5Przysięgłym y Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn. Comprns

6Pter Urod. Jmć Pan Michał Stefanowicz Kontrakt Zastawny

7między Wiell. Szczeniowskim Podcz. Żyto[mirskim] a Wiell. Janem Zabo-

8krzyckim Łowcz. Żydacz. o Wieś Studenicę[?] et ratio[?] inde contentis[?]

9[...] spisany ad Acta Castr. Capit. Vinnicens. per oblatam podał de

10tenore sequenti. Między JW. Jmć Panem Stanisławem Nałęcz[?]

11[...]kim Szczeniowskim Ryszkowie[?] Chodorowie[?] y Czerteniowszczy[?] [...]

12[...]znie[?] Szczeniowskim Podcz. Żytom. Starostą Przecł.[?] Porucznikiem

13Pancernym Woyska Koronnego JKMci y Rzpltey Kommissarzem

14[...] Skarbu[?] Ziemney[?], a Wiell. Jmć Panem Janem Zabokrzyckim

15Łowcz. Żydacz. z drugiey Strony Stanął pewny y w niczym nie-

16odmienny Zastawny na Lat Trzy Kontrakt Niżey Opisa-

17nym Sposobem. Jż tenże JW. Jmć P. Szczeniowski Sta[?] Trzechsetne[?]

18będąc potrzebny Summy Osmiu Tysięcy Złł Pol. zaciąga y rę-

19[reklamant:] kami

k. 378v (skan 0381, strona lewa)

1kami Swemi własnemi odlicza, u Wiell. Jmć Pana Jana Zabokrzyckie-

2go Łowcz. Żydacz. Którą to Summę na Dobrach Swoich Dziedzicznych

3do Klucza Siedliskiego[?] należących, to iest Wsi Studenicy Słobody

4Jarosowskiey[?] całkiem, ze wszystkiemi Poddanemi ciągłemi y nie-

5ciągłemi Jch powinnosciami Czynszami Daninami osobliwym

6Jnwentarzem specyfikowanemi, tudzież Polami oranemi y nieorane-

7mi Zasianemi y niezasianemi Sianożęciami Arenda Karczemna

8z ktorey Jntraty roczney Złł Pol. Trzysta Pięćdziesiąt, Zaś Arenda ma

9się wypłacać Dwiema ratami Wiell. Jmć Panu Possessorowi y przez

10tegoż W. Jmć Pana Possessora ma bydź Arendarz ustanowiony co-

11rocznie. Ktoren to Kontrakt do Jnwentarza a Jnwentarz do Kontra-

12ktu [...] tolo[?] referować się ma Zaczynaiąc termin tey Tenuty od

13Środopościa Ruskiego w Roku teraźnieyszym Tysiąc Siedmset

14Sześćdziesiąt Osmym, a kończąc się o takowymże Dniu y cza-

15sie w Roku da Bog przyszłym Tysiąc, Siedmset, Siedmdziesiąt

16Pierwszym, Ktorey to Possessyi Wiell. Jmć Panu Zabokrzyckiemu

17wolney Jntromissyi w tez Dobra Wieś Studenice exnunc po-

18zwala y dopuszcza, Oraz oney nullo quovis praetextu impedire nie

19ma, y owszem Summy wspomnioney Osm Tysięcy Złł Pol-

20skich ktorą Jaśnie Wiell. Dziedzic takową ma wrocić przy expiracyi

21Kontraktu iaka natenczas będzie Złota według Edyktu y kur-

22suy[?] maiąca Wiell. Possessorowi Awizacya na Niedziel Sześć

23przed expiracyą Kontraktu mabyć taż Summa omnimodam

24Securitatem Super Bonis Suis generaliter Omnibus Zapisuiąc

25y ostrzegaiąc ab Omnibus ejusdem[?] Jmpedimentis tueri et eximere

26obliguie się, y powinien będzie przy wyściu tworey[?] expiracyi

27tenże Wiell. Jmć Pan Possessor ma oddać Wieś Studenice

28z takiemi Zasiewami Oziminy iakie odebrał takie przy

29wyiściu[?] Jaśnie Wiell. Dziedzica oddać w cześnie[?] będzie powinien,

30Jeżeliby Zaś więcey Zasiał więcey y po expiracyi Kontraktu

31wolne Zebranie bez posłuszeństwa Poddanych Wiell. Jmć Panu

32Possessorowi pozwolasię. Dwor Karczmę Cieśle[?] Młyn ze wszystkie-

33mi przybudynkami y Cirkumferencyami iakie Wiell. Possessor

34odbiera, takie niespustoszywszy owszem zreparowawszy przy expira-

35cyi Kontraktu Zostawić powinien na ktore reparacye Młyna

36grobli Dworu Karczmy Winnicy[?] y przybudynków Szarwarki co

37miesiąc po Dniu iednym od każdego Poddanego podaią się Kto-

38rych to Szarwarków Wiell. Jmć Pan Possessor do Swoiey roboty niepo-

39winien używać. Ostrzegasię y to aby Wiell. Jmć Pan Possessor Gruntów

40Pol Lasów Sianożęci w cudze Zagraniczne niepuszczał Possessye

41[reklamant:] Owszem

k. 379 (skan 0381, strona prawa)

1Owszem tych bronił y ostrzegał, Lasow tylko na Opał Wiell. Posses-

2sora tylko do Karczmy y Winnicy to iest z leżałego[?] gałęzi y pniow

3pozwalasię. Straż Dzienna y nocna po iednemu do Dworu

4chodzić ma przybyłych[?] wszystkie do Skarbu należeć maią,

5to też cavetur aby Poddani nad powinność Jnwentarza opi-

6sanego niebyli pociągani przez coby się rozeyść mieli, gdyż

7Za takiego każdego Ktoryby z okazyi Wiell. Possessora przez

8pozew[?] Wiell. Jmć Pan Possessor respondere tenebitur, a gdy-

9by zaś ze Swoiey woli, za takiego odpowiadać niema, y Ow-

10szem Skarb ma detrunkować[?], Pańszczyzny Dnie zimne[?] Zimo-

11we iakoteż Zaorki Oborki, Zakoski Obkoski Zagrabki Ograbki

12Zażynki Obżynki y Stoły iedna Sucha, te wszystkie Dnie ta

13[...] maią się rachować po Groszy Dziesięć, Dwołoszczyzny[?] od pie-

14rwszego po Złł Osm od Drugiego[?] Dzyhowego[?] po Złł Pięć, od trzeciego po

15Złł Trzy, Kuly[?] zaś Ruskie[?] mołkwa[?] proszona[?] Motłoszczyzny[?]

16Ormiet[?] Kury Kapłuny Jayca tezże Wiell. Jmć P. Possessor

17weźmie podług Jnwentarza Opisanego, Nic dodawana[?] na

18Zamkową potrzebę excypuiąc, Ktory to Kontrakt y w nim

19Opisane Punkta Strony obie zyścić y dotrzymać Sobie de-

20klaruią pod Zakładem drugiey takowey 4 Summy Osm

21Tysięcy Złł Pol. Fasu[?] zawsze dotrzymania Forum ubique[?]

22[...] ad respondendum Sobie naznaczaią, y dla lepszey

23Wagi y pewności przy zwykłey Pieczęci rękami własnemi

24podpisuią. Datum w Zamku Szczeżm.[?] Dnia Szesnaste-

25go Marca, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego Roku

26Ułego[?] Kontraktu per Oblatam podanego podpis ręki przy

27pieczęci na laku Czerwonym wycisnioney temi Słowy.

28S. Szczeniowski C.[?] B.[?] P. Ż.[?] mp. L. S. Ktory to Kon-

29trakt iako się w sobie ma de Verbo ad Verbum do Ksiąg

30ninieyszych Grodz. Winnickich iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Przepis częściowo ORIENTACYJNY: szczególnie niepewna tytulatura Szczeniowskiego w k. 378 (w. 10–13: majątki, z których się pisze – „Ryszkowie[?] Chodorowie[?] y Czerteniowszczy[?]”, starostwo „Przecł.[?]”, komisarstwo „[...] Skarbu[?]”) oraz końcowe wyliczenie powinności i opłat na k. 379 (w. 10–16).

Nazwa wsi: w tytule „Studenice[?]”, w tekście „Studenicy / Studenicę / Studenice” – odczyt Studenica dość pewny w k. 378v; klucz „Siedliski[?]”, słoboda „Jarosowska[?]” – niepewne. Podpis wystawcy „S. Szczeniowski” z niejasnymi skrótami urzędów („P. Ż.” = podczaszy żytomierski, zgodnie z tytułem marginalnym).

Data kontraktu: 16 marca 1768, „w Zamku …” (nazwa zamku nieodczytana – może Szczeżmierz?). Okres tenuty: od Śródpościa ruskiego (połowa Wielkiego Postu wg kalendarza juliańskiego) 1768 do tego samego dnia 1771.

Wyjaśnienia: tenuta – dzierżawa zastawna; arenda karczemna – dzierżawa prawa propinacji; edykt i kurs – urzędowe ustalenie wartości monet; szarwark – robocizna na naprawy (mosty, groble, budynki); zaorki, oborki, zakoski, obkoski, zagrabki, ograbki, zażynki, obżynki, stoły – zwyczajowe dodatkowe dni robocizny przy pracach polowych, tu przeliczane na pieniądze (po 10 groszy za dzień); dwołoszczyzna[?] – zapewne „wołoszczyzna” (danina od owiec); kapłuny, kury, jaja – daniny w naturze; cavetur = zastrzega się; respondere tenebitur = będzie obowiązany odpowiadać; detrunkować[?] – potrącić (?).

Tłumaczenia łaciny: de tenore sequenti = następującej treści; exnunc = od teraz; nullo quovis praetextu impedire = pod żadnym pozorem przeszkadzać; omnimodam securitatem super bonis suis generaliter omnibus = wszelkie zabezpieczenie na wszystkich swoich dobrach ogólnie; ab omnibus … impedimentis tueri et eximere = od wszelkich przeszkód bronić i uwalniać; forum ubique … ad respondendum = sąd wszędzie … do odpowiadania; de verbo ad verbum = słowo w słowo.

Streszczenie

20października 1768 przed wiceregentem Antonim Kuleszą Michał Stefanowicz podał do oblaty kontrakt zastawny z 16 marca 1768 między Stanisławem Szczeniowskim, podczaszym żytomierskim, starostą …[?], porucznikiem pancernym wojska koronnego, a Janem Zabokrzyckim, łowczym żydaczowskim. Szczeniowski, potrzebując 8000 zł polskich, pożyczył je od Zabokrzyckiego i w zamian oddał mu na trzy lata (od Śródpościa ruskiego 1768 do tego samego dnia 1771) swoją dziedziczną wieś Studenicę[?] (z klucza siedliskiego[?], wraz ze słobodą Jarosowską[?]) z poddanymi, czynszami, daninami, polami, sianożęciami i arendą karczemną (350 zł rocznie, płatną w dwóch ratach). Dziedzic miał zwrócić sumę w złocie wg kursu, z sześciotygodniowym uprzedzeniem; posesor miał oddać wieś z takimi zasiewami, jakie otrzymał, utrzymywać i naprawiać dwór, karczmę, młyn i groble (z pomocą szarwarków), nie oddawać gruntów obcym, nie obciążać poddanych ponad inwentarz i korzystać z lasu tylko na opał. Określono przeliczenie dodatkowych robocizn i danin na pieniądze. Strony zastrzegły zakład w wysokości drugiej takiej samej sumy (8000 zł). Kontrakt wpisano słowo w słowo do ksiąg grodzkich winnickich.

Transkrypcja

k. 379 (skan 0381, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Octobris Dwudziestego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Win-

4nickiemi y przedemną Antonim Kuleszą Viceregentem

5Grod. Winn. Przysięg.[?] y Namiesnikiem Burgrabstwa Grod.

6Winn. Stanowszy Oczewisto Woźny Gnał Wwa Bracł.

7[reklamant:] y Jmć

k. 379v (skan 0382, strona lewa)

1y Jmć Szlachetny Antoni Kalmiński w moc wierney Relacyi

2Swoiey ustnie y dobrowolnie Zeznał Jż on Roku teraźniey-

3szego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Dnia Siedmna-

4stego Octobris na Affektacyą y prawną Rekwizycyą Wiell.

5Jmć Pana Tomasza Paprcewskiego[?] Skarbn. Sanockie[go] maiąc

6przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz.

7Jchmw PP. Marcina Woytkowskiego[?] y Mikołaja Suskiego

8eo maioris evidentioris testimonij gratia Libi[?] adhibitos był

9w Dobrach Wsi Andryaszowce[?] gdzie będąc vigore Kontraktu

10Arendownego Die Dziewiętnastego Januarij Millesimo Septin-

11gentesimo Sexagesimo Octavo Anno między Wiell. Affe-

12ktantem z jedney a Wiell. Antonim Pzyckim[?] Cześn. Bełskim

13Dobr Andryaszowki Zastawnym Possessorem z drugiey Strony

14zawartego tudzież vigore Jnnych Dokumentów temuż Wiell.

15Affektantowi od tegoż Wiell. Pzyckiego[?] służących też Dobra

16Andryaszowke ze wszystkiemi Poddanemi ciągłemi y nieciągle-

17mi y Jch powinnościami Daniami Daninami Czynsza-

18mi pańszczyzną Karczmami Arendą Karczemną owo zgoła

19ze wszystkiemi in genere et specie pożytkami dochodami Pola-

20mi oranemi y nieoranemi Sianożęciami Lasami Stawa-

21mi Cyrkumferencyami tak żeby mianowane niemianowanemu

22a niemianowane mianowanemu niwczym nieszkodziło y nie

23ubliżało w Aktualną Arendowną podał postąpił y intromittował

24Possessyą a po podaniu y intromittowaniu się Woyta y Całe

25gromady do Siebie zwoławszy o nowym Possessorze oznay-

26mił y należyte powinności Czynić zalecił, a tak Groma-

27da powinności natychmiast odbywać zaczęła w czym

28Woźny Szlachtą Sobie przytomną oświadczywszy się

29z tamtąd odjechał, y tu ad Acta przybywszy prawdzi-

30wey Jntromissyi Swoiey uczynił y Zeznał Relacyą

31de quo Praesens eiusdem Mlli. Relatio Mlis qui supra

32ignarius[!] Litterarum Crucem S. posuit Antoni Kal-

33miński +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne. Niepewne: nazwisko intromitowanego (w tytule „Paszczew-/skiemu”, w tekście wyraźnie „Paprcewskiego” – może Paprocki/Papczewski?), nazwisko zastawnego posesora („Pzyckim/Pzyckiego” – może Przycki lub Pszczycki), nazwisko świadka „Woytkowskiego” (zapis „Woythowskiego”), forma nazwy wsi (tytuł „Andryaszowke”, tekst „Andryaszowce”, „Andryaszowki”, „Andryaszowke” – zapewne Andriaszówka / Andruszówka? por. akty 246 i 252 – zastaw Andruszówki (Szembek); tu nazwa wyraźnie z „-ya-”). Skróty „S. S.” w tytule = Skarbnikowi Sanockiemu.

Formuły łacińskie zniekształcone przez pisarza: „eo maioris evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos” (= dla większego i wyraźniejszego świadectwa przybranych), „de quo praesens eiusdem Ministerialis relatio. Ministerialis qui supra, ignarus litterarum, crucem sanctam posuit” (= o czym niniejsza relacja tegoż woźnego. Woźny jak wyżej, nie znając pisma, postawił krzyż święty).

Wyjaśnienia: affektant – ten, kto żąda (tu intromisji); intromisja – urzędowe wprowadzenie w posiadanie; posesja arendowna – dzierżawa; „mianowane niemianowanemu” – formuła, by wymienione i niewymienione przynależności nie szkodziły sobie nawzajem (wszystko objęte kontraktem); in genere et specie = ogólnie i szczegółowo; vigore = mocą.

Streszczenie

20października 1768 przed wiceregentem Antonim Kuleszą woźny generalny województwa bracławskiego Antoni Kalmiński zeznał, że 17 października 1768, w asyście szlachty Marcina Woytkowskiego[?] i Mikołaja Suskiego, na żądanie Tomasza Paprcewskiego[?], skarbnika sanockiego, wprowadził go w dzierżawne (arendowne) posiadanie wsi Andryaszówka[?]. Podstawą był kontrakt arendowny z 19 stycznia 1768 zawarty z Antonim Pzyckim[?], cześnikiem bełskim, zastawnym posesorem tej wsi, oraz inne dokumenty. Woźny przekazał wieś z poddanymi, daninami, czynszami, pańszczyzną, karczmami i arendą karczemną, polami, sianożęciami, lasami i stawami, zwołał wójta i gromadę, ogłosił im nowego posesora i nakazał posłuszeństwo, które gromada natychmiast zaczęła odbywać. Woźny, niepiśmienny, podpisał się krzyżem.

Transkrypcja

k. 379v (skan 0382, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Octobris Dwudziestego Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y prze-

4demną Antonim Kuleszą Viceregentem Grodzkim Winnickim Przysięgłym

5y Namiesnikiem

k. 380 (skan 0382, strona prawa)

1y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Winnickim, Stano-

2wszy Oczewisto Woźny Gnał Wwa Bracł. y Jmć Szlachetny Wawrzyniec[?]

3Romański w moc wierney Relacyi Swoiey ustnie y dobrowolnie

4Zeznał Jż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt

5Osmego Die Prima Octobris na Affektacyą y prawną Re-

6kwizycyą JO. Xcia Jmci Antoniego Swatopełka[?] Czetwertyń-

7skiego Starosty Danieckiego[?] maiąc przy sobie Stronę Szla-

8chty Ludzi wiary godnych Urodz. Jchmw PP. Józefa Bo-

9brzańskiego[?] y Antoniego Pzyckiego[?] maioris evidentioris testimo-

10nij gratia sibi adhibitos był w Dobrach Wsi Capowce gdzie będąc

11vigore Juris naturae po expiracyi Kontraktu Zastawnego Wiell.

12Lenkiewiczowi służącego y po wypłaceniu Summy przez tegoż[?]

13Wiell. Lenkiewicza natychże Dobrach extendującey się też Dobra

14Capowce JO. Xciu Jmci Affektantowi ze wszystkiemi Polami

15Lasami Stawami Młynami Rolami Zasiewami Po-

16dwornemi Ciągłemi y pieszemi y Jch powinnosciami

17Czynszami Daninami Daniami, Karczmami Arendą Karcze-

18mną owo zgoła ze wszystkiemi in genere et specie pożytkami

19y dochodami tak iako te Dobra w Swoich Miedzach y Granicach

20y Obchodziach maią y zawieraią w Aktualną wieczną

21y Dziedziczną nemine contradicente et impugnante podał

22postąpił y Jntromittował Possessyą a po podaniu obwołaniu

23y Jntromittowaniu Woyta y Gromadę tenże Woźny do siebie

24zwoławszy o własnym Jch Panie y Dziedzicu oznaymiał[?]

25y powinnosci wszystkie odbywać zalecił, iakoż Gromada

26natychmiast odbywać zaczęła w czym tenże Woźny Szla-

27chtę Sobie przytomną oświadczywszy się Ztamtąd odiechał

28y tu ad Acta przybywszy prawdziwey Jntromissyi Swoiey

29uczynił y Zeznał Relac. De quo Praesens eiusd. Mlis Relat. Mlis

30qui supra Scribendi Jgnarus Crucem S. posuit +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne; niepewne: imię woźnego („Wawrzyniec” – skrót przy nazwisku Romański nieczytelny, w tekście raczej „y Jmć Szlachetny … Romański”), forma przydomka „Swatopełka” (= Światopełk), skrót urzędu Czetwertyńskiego („Starosty Danieckiego” w tekście, „S. D.” w tytule – może starosta daniecki / dankowski?), nazwisko świadka „Bobrzańskiego”, nazwisko „Pzyckiego” (por. akt 433 – Antoni Pzycki[?], cześnik bełski), nazwa w tytule marginalnym „Capowke” (w tekście wyraźnie „Capowce”).

Kontekst: por. akty 411–412 – wykup Capowiec od Stanisława[?] Lenkiewicza przez ks. Czetwertyńskich (9162 zł); niniejsza intromisja przywraca Czetwertyńskiemu dziedziczne posiadanie po wygaśnięciu zastawu.

Tłumaczenia łaciny: die prima Octobris = dnia 1 października; maioris evidentioris testimonii gratia sibi adhibitos = przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; vigore iuris naturae = mocą prawa naturalnego (tu: prawa dziedzicznego właściciela); nemine contradicente et impugnante = bez niczyjego sprzeciwu i protestu; in genere et specie = ogólnie i szczegółowo; de quo praesens eiusdem ministerialis relatio; ministerialis qui supra scribendi ignarus crucem sanctam posuit = o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; woźny jak wyżej, nie umiejąc pisać, postawił krzyż święty.

Streszczenie

22października 1768 przed wiceregentem Antonim Kuleszą woźny generalny województwa bracławskiego Romański zeznał, że 1 października 1768, w asyście szlachty Józefa Bobrzańskiego[?] i Antoniego Pzyckiego[?], na żądanie księcia Antoniego Światopełka Czetwertyńskiego, starosty danieckiego[?], wprowadził go w wieczyste i dziedziczne posiadanie wsi Capowce. Nastąpiło to po wygaśnięciu kontraktu zastawnego Lenkiewicza i po wypłaceniu jemu sumy zastawnej. Woźny przekazał wieś z polami, lasami, stawami, młynami, poddanymi, czynszami, daninami, karczmami i arendą w jej granicach; zwołał wójta i gromadę, ogłosił im ich pana i dziedzica i nakazał posłuszeństwo, które gromada od razu podjęła. Nikt się nie sprzeciwił. Woźny, niepiśmienny, podpisał relację krzyżem.

Transkrypcja

k. 380 (skan 0382, strona prawa)

k. 380v (skan 0383, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Octobris Dwudziestego Czwartego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Gr. Winn. y przedemną

4Antonim Kuleszą Viceregentem Gr.[?] Przysięgłym y Namiesnikiem

5Burgr. Gr. Winn. Pter Compns Urodz. Jmć Pan Jan Bursewicz[?]

6Roboracyą Kontraktu między JW. Rzewuskiemi Chor. W.[?]

7X. Litew. Małż. a W. Hrodeckim Reg.[?] Grodzkim zawartego

8coram Actis Terrestr. Leopolien. Zeznane et per Extractum ey-

9usce[?] ad Acta Castr. Capit. Vinn. per oblatam podał de teno-

10re tali. Acta sunt haec Leopoli in Terminis Terrestr. Feria

11Quarta ipso Die SS. Fabiani et Sebastiani Marty-

12rum Anno Domini Millesimo Septingentesimo Sexage-

13simo Octavo. Illustris Mcus Stanislaus Ferdinandus Rze-

14wuski Vexillifer Magni Ducatus Lithuaniae Capitaneus

15Chełmensis[?] Sanus etc. recognovit Quia ipse inorit[?] Illu-

16stris Magnificae Catharinae de Ducibus Radziwiłł Con-

17sortis suae pro cuius de inscribit nomine Contractum Ser-[?]

18[...]tum Arendatorium aditalium respectu Bonorum Ochrimo-

19wa[?] et Banki[?] Mof.[?] in Palatinatu Braclaviensi Districtu Vin-

20nicensi consistentium ad Bona Tructes[?] Bosowie[?] spectantium de

21actu et data eius in [...] Die Vigesima Quarta Novembris

22Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Quinto Anno inter

23se recognoscentem et eius Illustrem Mcam Consortem ab una

24ac Mcum Stephanum Hrodecki Thesaurar.[?] Castren.[?] Parte

25ab altera initum et conscriptum subscriptum et sigillatum

26Dominis[?] [...] firmatum actisque Praesentibus Terrae Leo-

27polien.[?] post Festum Conversionis S. Pauli Apostoli Mille-

28simo Septingentesimo Sexto[?] Anno per Beriodum[?] [...] Plenipo-

29tentem[?] Roboratum, ac Actisque Castren. Vinnic. Anno Eod.

30Die Quarta Aprilis per Oblatam porrectum, in omnibus

31Eiusd. Contractus et Roborationis Eiusdem Conditioni-

32bus ac pre[?] Eiusdem Mci Hrodecki Regenti Castren. Chełm.[?]

33[...] Ulego[?] Extraktu per Oblatam podanego Lecta[?] Korre-

34cta y Księgi[?] Ziem. Lwow. Lewi[?] [...] Adam[?] [...] Lesi[?] fideliter[?] [...]

35correxi[?] Lozynski[?] mp. Ktory to Extrakt per Oblatam podany iak

36się w sobie ma do Ksiąg Gr. Winn. iest wpisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Ekstrakt łaciński mocno skrócony i pisany przez pisarza słabo znającego łacinę; przepis łaciny ORIENTACYJNY ([?], [...]). Podstawowe fakty wynikają z równoległego aktu 436 (konsens Rzewuskich dla Hrodeckiego na wieś Ochrymów[?] i inne dobra, z wzmianką o kontrakcie arendownym) – por. tam.

Data roborowania: „Feria quarta ipso die SS. Fabiani et Sebastiani Martyrum anno 1768” – 20 stycznia 1768 był środą (feria IV), co potwierdza odczyt. Pierwotny kontrakt arendowny: 24 listopada 1765; jego wcześniejsza roboracja przy aktach ziemskich lwowskich „post Festum Conversionis S. Pauli Apostoli” (po 25 stycznia) – rok zapisany jakby „Sexto” (1766?), i oblata w grodzie winnickim „anno eodem die quarta Aprilis” (4 kwietnia).

Niepewne: nazwy dóbr („Ochrimowa” – por. akt 436 „Ochrymowa”/„Chrymowa”; „Banki Mof.”; „ad Bona Tructes[?] Bosowie[?]” – może klucz (Pohrebyski?) – nie rozstrzygnięte), urząd Hrodeckiego (w tekście polskim „Reg. Grodzkim”, w łacinie „Thesaurar.[?] Castren.” i „Regenti Castren. Chełm.[?]” – akt 436 podaje wyraźnie: Regent Grodzki Chełmski), nazwisko podawcy („Bursewicz”, w akcie 436 „Bunsewicz/Burcewicz”), nazwisko korektora ekstraktu („Lozynski”?).

Tłumaczenia łaciny: coram actis terrestribus Leopoliensibus = przed aktami ziemskimi lwowskimi; acta sunt haec Leopoli in terminis terrestribus = działo się we Lwowie na rokach ziemskich; Illustris Magnificus … Vexillifer Magni Ducatus Lithuaniae = jaśnie wielmożny … chorąży wielki litewski; recognovit = zeznał; Illustris Magnifica Catharina de Ducibus Radziwiłł consors sua = jaśnie wielmożna Katarzyna z książąt Radziwiłłów, jego małżonka; contractum arendatorium = kontrakt dzierżawny; in Palatinatu Braclaviensi, Districtu Vinnicensi = w województwie bracławskim, powiecie winnickim; initum et conscriptum, subscriptum et sigillatum = zawarty i spisany, podpisany i opieczętowany; per oblatam porrectum = podany do oblaty; in omnibus … conditionibus = we wszystkich warunkach; lecta, correcta = czytano, poprawiono.

Streszczenie

24października 1768 przed wiceregentem Antonim Kuleszą Jan Bursewicz[?] podał do oblaty ekstrakt z ksiąg ziemskich lwowskich. Według niego 20 stycznia 1768 we Lwowie Stanisław Ferdynand Rzewuski, chorąży wielki litewski, zeznał (także w imieniu żony Katarzyny z książąt Radziwiłłów) roborację kontraktu arendownego z 24 listopada 1765. Kontrakt dotyczył dóbr Ochrymów[?] i innych w województwie bracławskim, powiecie winnickim, a zawarli go małżonkowie Rzewuscy ze Stefanem Hrodeckim, regentem grodzkim chełmskim[?]. Kontrakt był już wcześniej roborowany we Lwowie (1766[?]) i oblatowany w grodzie winnickim (4 kwietnia). Zeznanie potwierdzało wszystkie jego warunki. Ekstrakt wpisano do ksiąg grodzkich winnickich. Łacina ekstraktu odczytana tylko orientacyjnie.

Transkrypcja

k. 381 (skan 0383, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Octobris Dwudziestego Czwartego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Gr. Winn. y przedemną Anto-

4nim Kuleszą Viceregentem przysięgłym y Namiesnikiem Burgr.

5Grodzkim Winn. Pter Compns Urodz. Jmć Pan Jan Bursewicz

6ten Konsens y Prawo dożywotnie od JW. Rzewuskich Chorąż.

7W. X. Litew. Małż. Wiell. Hrodeckim Regentom Gr. Chełmskim

8Małż. dane y służące ad Acta Castr. Capit. Vinn. per Oblatam

9podał de tenore tali. Poniewasz Jmć Pan Stefan Hrodecki Re-

10gent Gr. Chełm. Plenipotent nasz Generalny dogadzaiąc Jnte-

11ressom naszym na Dobra Wieś Ochrymową Kontraktowi Ar-

12endownemu y Prawu swemu Dożywotniemu podległą na

13spłacenie Długów naszych Summę Czterdzieści y Pięć Tysię-

14cy Złł Pol. zaciągnął, y te Dobra w Roku przeszłym JW. Jmć

15Pan Lubiński[?] Woiewodzic[?] Poznański[?] Zastawnym Kontraktem

16Jmieniem naszym puścił, przeto tenże Kontrakt zupełnie utwier-

17dzamy a in Ordine wykupna tey Wsi y spłacenia wyż wyrażoney

18Summy Czterdziestu Pięciu Tysięcy Złł Pol. zlecamy temuż Jmci

19Panu Regentowi naszemu Chełm., aby na Dobra Klucza nasze-

20go Bossowskiego y Jmć Arendownym Kontraktem na blan-

21kiet do tego Jnteressu dany, a rękoma naszemi podpisany, po-

22dobnyże na wykupienie[?] zaciągnął Summy. Że zaś Jmć Pan

23Regent do Wsi Ochrymowey y Prawa nam należącego oni-[?]

24ba[?] powyżey Possessyi powroci się, zatym te Jnteressom na-

25szym dogodzenie zasługi y Szczere przywiązanie iego nad[?]

26gratifikuiąc Dożywocie na Wieś Popowcach do Klucza Po-

27hrebyskiego należącey, na ktorey uszkupno[?] teraźnieyszy daiemy

28Konsens tak temuż Jmci Panu Regentowi naszemu Chełmskie[mu]

29iakoteż Jmci Pani Lucyi z Polanowskich Hrodeckiey Mał-

30żonce iego daiemy, y zapisuiemy na ktore Dobra Jeżeli Jmć Pan

31Hrodecki importował teraz do Skarbu naszego Summę Dwa

32Tysiące, Sześćset, Dziewięćdziesiąt y Jeden Złł Pol. przeto tę do

33[reklamant:] Summy

k. 381v (skan 0384, strona lewa)

1Summy dawnieyszey na tychże Dobrach Popowcach bę-

2dącey y za tym Kontraktem spłaciwszy maiącey przyłączamy y

3wraz złączoney Dwanaście Tysięcy, Sześćset Dziewięćdziesiąt y Jeden

4Złł Pol. Summie pomienioną Wioskę tą Tranzakcyą moc

5y powagę Zastawnego y Dożywotniego Kontraktu maiącą

6puszczamy. Na Reparacyą Dworu y wszelkiey budowli Fol-

7warku Popowieckiego Drzewa co będzie potrzeba z Lasow

8Klucza Bossowskiego, a na Opał po Trzy[?] tylko na Tydzień

9fur z Lasów y Zarubów Pohrebyskich Sante[?] Possessio-

10ni[?] ich pozwalamy. Po skończonym zaś Dożywociu Jchmw

11Państwa Hrodeckich za oddaniem na Trzy Króle[?] Kon-[?]

12[...] w Trockie[?] Lwow. z Skarbu naszego Summy Zasta-

13wney Sprawie[?] ich każdego roku przy Awizacyi Dwu-

14nasto Niedziel przed wyliczeniem Summy y za poprzedzaią-

15cą Szczerą[?] Przyiaźnią[?] po skończoney Possessyi cum obe-

16dientia Subditorum Rumacyą oraz z przetrzymywaniem Bydła[?]

17[...] do S. Woyciecha w tymże będą powinni gdyż zaś Wieś ta

18Państwu[?] Most[?] Prawu Jmci Pana Hrodeckiego Regenta

19podległa ktorey także dla Jnteressow naszych był ustąpił

20z pod Kontraktu swego, y Roku teraźnieyszego z Possessyi

21Jmci Pana Schabińskiego[?] y iego Subordynowanego Posses-

22sora wychodzi, zatym tenże Jmć Pan Regent poniewasz

23teraz na Trzeletnią tęż Wieś Arende od nastepuiące-

24go Środopościa zacząć się maiącą, y wytrzymawszy Zupełną

25Prowizyą do Skarbu naszego według Oryginalnego Kon-

26traktu swego Summę osobną Sześć Tysięcy Dwieście

27Dwadzieścia Złł Pol. wypłacił, z ktorey wypłaconey mi-

28niony[?] quietat[?] Tranzakcyą: wroci się do Prawa y Kon-

29traktu swego, ktory prawnie utwierdzamy y w niczym nie

30naruszamy mieć chcemy, powinien będzie za te zaś nasze

31uczynności iak przyidzie do Possessyi Wsi Ochrymowey Jmć

32Pan Regent starania o Dobrach naszych w Koronie ge-

33neralnie wszystkich mieć y one w rządach swoich utrzymy-

34wać obowiązuie się, za co osobną naznaczoną Pensyą z

35Skarbu naszego brać lub należącą za Arendę Wsi pomie-

36nioney Ochrymowey Summy potrącać sobie będzie, Ktora

37to Tranzakcya moc y powagę Konsensu Prawa Do-

38[reklamant:] żywotniego

k. 382 (skan 0384, strona prawa)

1żywotniego y approbaty maiąca autentycznie podpisuiemi[?]

2ziemskiemi sami przez się czyli przez Jmci Pana Józe-[?]

3fa Ciechowskiego[?] Viceregenta Grod. Chełmsk. Plenipo-

4tenta naszego Trybunalskiego, ktoremu tę moc daie-

5my, y obowiązuiemy się rękami własnemi przy zwy-

6kłey Pieczęci podpisuiemy się. Datum w Warszawie Dnia

7osmego Marca Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt O-

8smego Roku. Ułego Prawa per Oblatam podane-

9go tali podpis ręki przy pieczęci na laku Czerwonym

10wyciśnioney Jaśnie Wielmożnego Jmć Pana Cho-

11rążego W. X. Litt. iakoteż y Roboracya Grodu War-

12szawskiego w te słowa. S. F. Rzewuski Chorą-

13ży W. W. X. Litt. Katarzyna Rzewuska Chorążyna

14W. W. X. Litt. [L. S.] Locus Sigilli Actis Praesens[?] Castr.

15Capitan. Varsavien. Feria Tertia post Dominicam

16Oculi Quadragesimalem proxima Anno Dni Mille-

17simo Septingentesimo Sexagesimo Octavo.

18Praesens Transactio Contenta per Jllustres Mcos Rze-

19wuski inita et confecta eadem est roborata et

20approbata quod testor. A. Puchała Camerarius

21Terrestr.[?] Warsaviae et Viceregens. Ktore to Pra-

22wo iak się w sobie ma de verbo ad verbum do

23Xiąg ninieyszych iest ingrossowane.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, ale zdania bardzo zawiłe, a kilka słów nieczytelnych lub niepewnych – szczególnie k. 381v, w. 8–19 (prawo do drewna, warunki zwrotu wsi po wygaśnięciu dożywocia, wcześniejsza posesja Schabińskiego[?]). Przepis tych wierszy ORIENTACYJNY.

Niepewne nazwy: „Ochrymowa / Ochrymowey” (w akcie 435 „Ochrimowa”) – wieś Ochrymów[?]; „Klucza Bossowskiego” (dwukrotnie; potwierdzone w akcie 443: „Arędy Klucza Bosowskiego”, „w Bosowie”); „JW. Jmć Pan Lubiński[?] Woiewodzic[?] Poznański[?]” – zastawnik Ochrymowa; „Jmci Pana Schabińskiego[?]” – poprzedni posesor; plenipotent trybunalski Rzewuskich „Józef Ciechowski[?]” (wcześniej odczytywane „Gorczja Lechowski” – poprawione wg aktu 438, gdzie „Józefa Cichowskiego Viceregenta Gr. Chełm.”), wiceregent grodzki chełmski; podpisujący roborację warszawską „A. Puchała” (potwierdzone w równoległej roboracji w akcie 437: „Camerarius Terr. et Viceregens Varsaviae”).

Data roboracji: „Feria tertia post Dominicam Oculi Quadragesimalem proxima” 1768 – niedziela Oculi (III niedziela Wielkiego Postu) przypadła 13 marca 1768, więc wtorek po niej to 15 marca 1768 (po dacie dokumentu z 8 marca – zgodne).

Sumy: Ochrymów obciążony 45 000 zł zaciągniętymi przez Hrodeckiego na długi Rzewuskich; na Popowcach dawna suma (zapewne 10 000 zł) + nowa wpłata 2691 zł = 12 691 zł sumy zastawnej i dożywotniej; osobno Hrodecki wpłacił 6220 zł za arendę (trzyletnią) od Śródpościa.

Wyjaśnienia: konsens – zgoda właściciela (tu dziedzica) na przeniesienie lub obciążenie dóbr; prawo dożywotnie – użytkowanie dóbr do śmierci; plenipotent generalny – pełnomocnik do wszystkich spraw majątkowych; Środopoście – połowa Wielkiego Postu; rumacja – opuszczenie (ustąpienie z) dóbr; cum obedientia subditorum = z posłuszeństwem poddanych; in ordine = w porządku, w celu; quietat[?] – kwituje.

Tłumaczenia łaciny: ad acta castri capitanealis Vinnicensis per oblatam = do akt grodu starościńskiego winnickiego do oblaty; de tenore tali = tej treści; Locus sigilli = miejsce pieczęci; Actis praesentibus castrensibus capitanealibus Varsaviensibus, feria tertia post dominicam Oculi quadragesimalem proxima anno Domini 1768 = przy aktach grodzkich starościńskich warszawskich we wtorek po najbliższej niedzieli postnej Oculi roku 1768; Praesens transactio contenta per Illustres Magnificos Rzewuski inita et confecta eadem est roborata et approbata, quod testor = niniejsza transakcja zawarta i sporządzona przez jaśnie wielmożnych Rzewuskich została roborowana i zatwierdzona, co poświadczam; de verbo ad verbum = słowo w słowo.

Streszczenie

24października 1768 przed wiceregentem Antonim Kuleszą Jan Bursewicz podał do oblaty dokument wystawiony w Warszawie 8 marca 1768 przez Stanisława Ferdynanda i Katarzynę Rzewuskich, chorążostwo wielkich litewskich, i roborowany w grodzie warszawskim 15 marca 1768. Rzewuscy stwierdzają, że ich plenipotent generalny Stefan Hrodecki, regent grodzki chełmski, zaciągnął na wsi Ochrymów[?] (podlegającej jego kontraktowi arendownemu i prawu dożywotniemu) 45 000 zł na spłatę ich długów, a wieś została zastawiona Lubińskiemu[?]. Rzewuscy zatwierdzają ten kontrakt i zlecają Hrodeckiemu wykup wsi. W nagrodę za zasługi nadają Stefanowi i jego żonie Lucji z Polanowskich Hrodeckim dożywocie na wsi Popowce z klucza pohrebyskiego. Do dawnej sumy na Popowcach doliczono nową wpłatę 2691 zł, razem 12 691 zł. Hrodeccy otrzymali prawo do drewna na naprawy folwarku i na opał. Ustalono warunki zwrotu wsi spadkobiercom po wygaśnięciu dożywocia: uprzedzenie dwunastotygodniowe i ustąpienie z posłuszeństwem poddanych. Potwierdzono też prawa Hrodeckiego do trzyletniej arendy (wpłacił 6220 zł). Hrodecki zobowiązał się dbać o wszystkie dobra Rzewuskich w Koronie za osobną pensją lub potrąceniem z arendy Ochrymowa[?].

Transkrypcja

k. 382 (skan 0384, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt osmego

2Miesiąca Octobris Dwodziestego Czwartego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn.

4y przedemną Antonim Kuleszą Viceregentem przy-

5sięgłym y Namiesnikiem p[ro] tunc Burgrabstwa

6Grodzkim Winn. Personaliter Comparens Jmć Pan

7Jan Bursewicz[?] Kwit od JW. Rzewuskich C.

8W. W. X. Litt. Małż. W. Stefanowi Grodeckiemu Regen-

9towi Grodzkiemu Chełm. y Kommissarzowi Generalne-

10mu

k. 382v (skan 0385, strona lewa)

1mu Dobr tychże JW. Rzewuskich dany, y przed Ak-

2tami Grod. Warszawskiemi roborowany ad Acta

3Castr. Capit. Vinn. per oblatam podał de tenore

4tali. Poniewasz W. Jmć Pan Stefan Grodecki Regent

5Grodzki Chełm. Plenipotent y generalny Dobr na-

6szych Ruskich, Wołyńskich y Ukraińskich

7Kommissarz Zewszystkich ordynaryinych y extra-

8ordynaryinych z Dobr y Kontraktów Lwowskich

9od Roku Tysiącznego Siedmsetnego Sześćdziesiątego

10Trzeciego do dnia y Roku Teraźnieyszego dowodnie[?] wo-

11ich[?] wszystkich porcept[?] Prowentów y danych Blan-

12kietów sczyrnie[?] Kalkulacyą, tudzież Zupełną

13wszystkich Jnteressów Possessorskich Kontraktów

14y Arędarskich podał informacyą przeto onego z

15Sukcessorami iego Zupełnych porcept Docho-

16dów wyliczonych do Skarbu naszego y wyda-

17nych na rożne expensa potrzeby y sprawunki

18nasze y Dworu naszego Summ y Dochodów Zu-

19pełnie Kwituiemy Żadney pretensyi salwy y re-

20zerwy w rządzeniu[?] pomienionego Kommissarza do

21niego y Potomków iego Sobie y Sukcessorom na-

22szym niezostawuiące. Wszelkie Dyspozycye y Po-

23rządki w Dobrach naszych poczynione utwierdza-

24my, y rato się rękoma własnemi przy zwykłey Pieczę-

25ci podpisuiemy Datt w Warszawie Dnia Osmego

26Marca Roku Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

27siąt Osmego Ułego Kwitu per Oblatam podanego

28tak podpis ręki JW. Chorąż. przy pieczęci na laku[?] wy-

29ciśnioney czerwonym, iakoteż y approbata Grodu

30warszawskiego temi słowy S. F. Rzewuski C. H.[?]

31W. W. X. Litt. Katarzyna Rzewuska C. W. W. X. Litt.

32Locus Sigilli

k. 383 (skan 0385, strona prawa)

1[L. S.] Actis Praesentibus Castren. Capitan. Varsavien.

2Feria Tertia post Dominicam Oculi Quadragesima-

3lem proxima Anno Domini Millesimo Septingente-

4simo Sexagesimo Octavo praesens Quietatio intro Con-

5tenta per Jllres Mcos Rzewuskie inita et confecta per

6Eosdem roborata et approbata quod testor A. Puchała

7Camerarius Terr.[?] et Viceregens Varsav. Ktory to Kwit

8per oblatam podany iak się w sobie ma do Xiąg Ninie-

9yszych Grodzkich Winn. iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo wyraźne, duże. Niepewne: nazwisko podawcy („Bursewicz” – w aktach 435–436 ten sam Jan Bursewicz), wyraz „dowodnie” (?) w k. 382v w. 10, „porcept” (= percept, wpływów), „sczyrnie” (szczerą? – zapewne „szczerą Kalkulacyą”), „w rządzeniu” (w. 20). Podpis Rzewuskiego „S. F. Rzewuski C. H.[?] W. W. X. Litt.” – skrót „C. H.”(?) zamiast zwykłego „Ch.” Nazwisko regenta zapisane tu „Grodecki” (w akcie 436 „Hrodecki”).

Ten sam dzień i ta sama roboracja warszawska co w akcie 436 (konsens dożywotni na Popowce) – oba dokumenty wystawione 8 III 1768 w Warszawie i roborowane 15 III 1768 (wtorek po niedzieli Oculi) przed A. Puchałą.

Wyjaśnienia: kwit – pokwitowanie (tu ogólne zwolnienie zarządcy z rachunków); percepta – wpływy, dochody; ekspensa – wydatki; salwa i rezerwa – zastrzeżenie roszczeń; dobra ruskie, wołyńskie i ukraińskie – majątki Rzewuskich w województwach ruskim, wołyńskim i ukrainnych (kijowskie, bracławskie, podolskie); kontrakty lwowskie – coroczny zjazd szlachty we Lwowie, na którym zawierano dzierżawy i zastawy.

Tłumaczenia łaciny: personaliter comparens = stawający osobiście; pro tunc = na ten czas; Actis praesentibus castrensibus capitanealibus Varsaviensibus, feria tertia post dominicam Oculi quadragesimalem proxima anno Domini 1768 = przy niniejszych aktach grodzkich starościńskich warszawskich we wtorek po najbliższej niedzieli postnej Oculi roku 1768 (15 III 1768); praesens quietatio intro contenta per Illustres Magnificos Rzewuskie inita et confecta per eosdem roborata et approbata, quod testor = niniejszy kwit, wewnątrz zawarty, przez jaśnie wielmożnych Rzewuskich zawarty i sporządzony, przez nich roborowany i zatwierdzony, co poświadczam; Camerarius terrestris et viceregens Varsaviensis = podkomorzy[?] ziemski i wiceregent warszawski.

Streszczenie

24października 1768 przed wiceregentem Antonim Kuleszą Jan Bursewicz[?] podał do oblaty kwit wystawiony w Warszawie 8 marca 1768 (roborowany w grodzie warszawskim 15 marca 1768) przez Stanisława Ferdynanda i Katarzynę Rzewuskich, chorążostwo wielkich litewskich, dla Stefana Grodeckiego (Hrodeckiego), regenta grodzkiego chełmskiego, ich plenipotenta i generalnego komisarza dóbr ruskich, wołyńskich i ukraińskich. Ponieważ Grodecki złożył rzetelny rachunek ze wszystkich zwyczajnych i nadzwyczajnych dochodów z dóbr i kontraktów lwowskich od 1763 r. do dnia wystawienia oraz z wydanych blankietów, a także pełną informację o wszystkich kontraktach posesorskich i arendarskich, Rzewuscy kwitują jego i jego spadkobierców całkowicie ze wszystkich wpływów odprowadzonych do ich skarbu i wydanych na ich potrzeby i dwór, bez zastrzegania jakichkolwiek roszczeń, i zatwierdzają wszystkie jego dyspozycje w dobrach.

Transkrypcja

k. 383 (skan 0385, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Octobris Dwudziestego Czwartego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Gr. Winn. y przedemną

4Antonim Kuleszą Viceregentem przysięgłym y Namie-

5snikiem Burgrab. Gr. Winn. Compns Pter Ur. Jmć Pan

6Stefan Hrodecki Regent Chełm. na fundamencie Ple-

7nipotencyi od JW. Stanisława, Ferdynanda dwoyga Jmion

8y Katarzyny z XX. Radziwiłłów Radziwiłłów[!] Rzewu-

9skich Chorąż. WW. X. Litew. Małż. ad omnes Actus

10et quam maxime ad inscribendos alios Plenipoten-

11tes Anno Millesimo Septingentesimo Sexagesi-

12mo Octavo Feria Tertia post Dominicam Oculi Qua-

13dragesimalem proxima w Grodzie Warszaw. sobie

14Zeznawaiącemu daney y służącey za ktorey Plenipo-

15tencyi Zobowiązanie ręczy et ex Praesentibus inscribit Zdro-

16wy będąc na Ciele y Umyśle odstąpiwszy swey własney

17należney Ziemskiey Jurisdykcyi Prawa Forum Po-

18wiatu y Wwa a pod teraźnieysze dobrowolne Ze-

19znanie cale się poddaiąc y inkorporuiąc wiadomo

20iawno, czyni ustnie y dobrowolnie Zeznaie Jż mocy Ze-

21znawaiący maiąc rożne Sprawy JW. Rzewuskich

22Chorąż. WW. X. Litew. Małż. w rożnych Sądach y Urzę-

23dach tak w Grodach Kijow. Zyt.[?] y Winn. iako-

24też w Ziemstwach Kijowey Bracł. y iakiekolwiek w

25[reklamant:] tychże

k. 383v (skan 0386, strona lewa)

1w tychże Woiewodztwach były postanowione Sądzie[?]

2ex reatu quam et Actoratu a niemogąc ona personali

3Comparitione attentować ani promowować przeto na

4mieyscu y w Osobie Swoiey Wiell. y Ur. Jchmw Panów

5iakichkolwiek Jmion Józefa Cichowskiego[?] Viceregenta

6Gr. Chełm. Michała Szawińskiego[?] Miecznikowicza Hal.[?]

7Kiriaka Polanowskiego, Waszkowskiego[?], Wiedźgorzyca[?] Ko-

8stowskiego[?] w Woiewodztwie Kijow. a zaś w Wwie Bracł.

9Wawrzyńca Szymańskiego, Burgrab. Mieln.[?] Stefana

10Czerniawskiego Jakuba Szymanowskiego Jana

11Kupczyca[?] Subdeleg. Grodz. Winn. Bursewicza Sta-

12nisława Nowickiego Za aktualnych rzetelnych y nie-

13omylnych Plenipotentów uprasza, Stanowi Ordynuie

14y Zapisuie daiąc moc y władzę stawać wdawać, Kon-

15trowertować w Komparycyą w każdym Sądzie etiam

16w Kaminiecz[?] Sprawie y Kondescensoryalney[?] etc.

17pisać Dekreta uprabiać[?] uzyskiwać sprawiedliwie

18akceptować od uciążliwych ad Maius Subsellium ap-

19pellować Przysięgi słuchać y na one Zabierać się Are-

20szta wkładać y one relaxować Summy Dobrodziey-

21stwa iakiekolwiek mogą być Prawne w Sprawach

22JW. Rzewuskich Chorąż. WW. X. Litt. czynić y sprawo-

23wać Co kolwiek przez tychże Jchmw Panów Pleni-

24potentów prawnie postąpiono y postanowiono będzie

25to wszystko Za rzecz mocną, trwałą niewzruszoną y

26niewzruszoną przyiąć deklaruie y Submittuie się

27Zawieraiąc tey Plenipotencyi robur et validitatem

28do Lat Trzech y Miesięcy Trzech niezdzielnie

29po sobie idących mocą ninieyszego Zeznania. Hrodecki mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, ale lista pełnomocników trudna: niepewne „Józefa Cichowskiego” (por. akt 436, gdzie wcześniej odczytano „Gorczja Lechowski” – poprawione na Józefa Ciechowskiego[?]), „Michała Szawińskiego[?] Miecznikowicza Hal.[?]”, „Waszkowskiego”, „Wiedźgorzyca[?] Kostowskiego[?]”, „Burgrab. Mieln.[?]” przy Szymańskim, „Kupczyca[?]”; nie jest jasne, czy „Subdeleg. Grodz. Winn.” odnosi się do Kupczyca czy do Bursewicza (por. akty 435–437 – Jan Bursewicz, podawca dokumentów Rzewuskich). Zwrot „w Kaminiecz[?] Sprawie” – może „w Kamienieckiey” lub „w Samoistney”.

Data pełnomocnictwa Rzewuskich: „Feria tertia post Dominicam Oculi Quadragesimalem proxima” 1768 = 15 marca 1768 (Warszawa) – ten sam dzień co roboracja aktów 436–437.

Wyjaśnienia: plenipotencja substytucyjna – pełnomocnik (Hrodecki) na podstawie otrzymanego pełnomocnictwa ustanawia dalszych pełnomocników (patronów); kondescensoryalna sprawa – sprawa rozpatrywana przez zjazd sądu na gruncie; ad maius subsellium = do wyższego sądu.

Tłumaczenia łaciny: ad omnes actus et quam maxime ad inscribendos alios plenipotentes = do wszystkich czynności, a szczególnie do ustanawiania innych pełnomocników; ex praesentibus inscribit = niniejszym zapisuje; ex reatu quam et actoratu = tak jako pozwanych, jak i powodów; personali comparitione attentować = osobiście się stawiając popierać; robur et validitatem = moc i ważność.

Streszczenie

24października 1768 przed wiceregentem Antonim Kuleszą Stefan Hrodecki, regent grodzki chełmski, na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu 15 marca 1768 w grodzie warszawskim przez Stanisława Ferdynanda i Katarzynę z książąt Radziwiłłów Rzewuskich, chorążostwo wielkich litewskich (m.in. do ustanawiania dalszych pełnomocników), ustanowił patronów do prowadzenia spraw Rzewuskich jako powodów i pozwanych w grodach kijowskim, żytomierskim[?] i winnickim oraz w ziemstwach kijowskim i bracławskim. W województwie kijowskim są to m.in. Józef Cichowski[?], Michał Szawiński[?], Kiriak Polanowski, Waszkowski[?] i Kostowski[?], a w bracławskim Wawrzyniec Szymański, Stefan Czerniawski, Jakub Szymanowski, Jan Kupczyc[?], Bursewicz i Stanisław Nowicki. Pełnomocnictwo daje pełną władzę procesową (stawanie, apelacje, przysięgi, areszty, odbiór sum) i obowiązuje trzy lata i trzy miesiące.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 383v (skan 0386, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Octobris Dwudziestego, Czwartego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Gr. Winnickiemi

4[reklamant:] y przedemną

k. 384 (skan 0386, strona prawa)

1y przedemną Antonim Kuleszą Viceregentem

2Przysięgłym y Namiesnikiem Burgrab. Gr. Winn.

3Compns Pter Ur. Jmć Pan Stefan Lewski[?] ten Extrakt

4z Grodu Krzemien. wyięty z wpisaniem w nim Manifestu

5Wiell. Radzimińskich Ojca w Pochołskim[?] Sądzie

6intro Contentoru[?] ad Acta Castr. Capit. Vinn. per obla-

7tam podał tenoris sequentis. Wypis z Xiąg Grod.

8Krzemienieckich. Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt

9Osmego Miesiąca Maja Trzydziestego Pierwszego Dnia

10Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Krzemieni.

11y przedemną Karolem Hanowskim[?] p[ro] tunc Namie-

12snikiem Burgrab. Krzemien. Compns Pter Ur. Jmć Fran-

13ciszek Xawery Radzimiński między Ur. Józefem y Zofią

14de Łączkie[?] niedawno z tego świata zeszłych Jmć Radzi-

15mińskich Synem Między zas Floryana y Maryanny de Buy-

16nowskie Małż. w Mnk[?] a zas Ur. Marcina y Teofili

17Laskowny[?] Dobr Pietniczany[?] Sabarów Miasteczka

18Woronowica Wallino[?] Stepanówka Sorocka[?] Dzięków[?]

19y Jnnych z Przyległościami y domiechab[?] Antiquo[?] z przy-

20należytościami Przysiółkami y Siedliskami niemniey

21Summ rożnych tak in pendentiam[?] Prowizionem Ta-

22kowey Jure Obligatoris et alio quovismodo ubicunq[ue] loko-

23wanych Dziedziczki Prawney Swoiey, Ze Ur. Wiel.[?]

24Barbary Panien niezamężnych tudzież Maryanny

25małoletniey Siostr swoich rodzonych Jmieniem Za

26biegaiąc całości Honoru y Substancyi Prawem Na-

27turowym wspomnionych swoich Antecessorach

28tojest po Ur. Maryanie[?] y Teofili de Laszkie Radzi-

29mińskich Małż. Compts Pradziadów iakoteż

30po Ur. Helenie Laszkowie[?] Miedzy Ur. Olpiu[?]

31tamże Małż. Pterliter Zmarłey inquant[?] forma

32et denominatione Zostaiącey Mobilis et Jmmobilis

33na Siebie erga alios Consuccessores quaecunque[?] spa-

34dey[?] przybliżaiące się do Dawnych Mlow[?] Zoran[?] qui

35[...] Actis authenticis Rzpltey[?] przez B. Ur. Józefa

36Radzimińskiego

k. 384v (skan 0387, strona lewa)

1Radzimińskiego Oyca Compts Zaniechonych[?] udaiąc się

2do prawa Słuszności y Sprawiedliwości ten Solenny[?] na

3Ów W. Michałowi Rzysz[?] Ziem. Bracł. Oycu Maryan-

4ni Chorąż. Winn. Franciszkowi Rożde[?] Bracł. y Pod-

5starości Gr. Winn. Synom Pochołskim[?] Dobrzyz[?]

6wzmiankowanych nullo Jure Possessorom czasów

7actis Eventibus zanosi Manifest w ten Sposob. Że

8J. W. Pocholscy wiedząc dostatecznie że B. P. Oyciec Ma-

9nifestanta równie z Jnnemi Konsukcessorami de Substan-

10tia tak ex Domo Radziminsciana iakoteż Laszkowia-

11na wynikaiące Jure Naturali et Suo, spadłey[?] Zmaiący[?]

12ac compter należał, od teyże natychmiast iego repulsia[?]

13ze niesprawiedliwy Cała Wszelkim Sumnozci[?] wyna-

14lazły Sposob nieprzyznawania Oyca Manifestanta com-

15petentii Dobr zwyż wzmiankowanych y Summ rozmy-

16ślnie[?] recusand[?] et oper[?] multiplicationem proventus

17in toto na Potaże[?] y huty Szklanne Lasy rypaliwszy

18y zdezelowawszy Z tychże Dobr znaczną Jntratę ma-

19iąc one pro Sui obracaiąc y Summy z Prowizyą

20oni pośpnosiwszy[?] a zbytamy[?] Substancyą iuxta Jus na-

21turali niebyta rozdzielona Prowidencyą denegarunt[?]

22y lubo W. Franciszka de Radzimińskie Sterno-[?]

23bowa[?] Woyska Krakowskiego[?] Siostra rodzona Ma-

24nifestanta Oyca niemaiąc wiadomości o Bracie

25Swoim rodzonym Józefie a zas Manta Oycu de Suc-

26cessu et loco in quonam Palatinatu aut Terra Polo-

27niae reperiat, rozumieiąc że civiis[?] ublatus[?] zybat[?]

28iuz ad Sil[?] Sterilia fata Brata Swego rodzonego

29a zas Manta Oyca in reos W. Marcina Radzi-

30mińskiego Pisarza Ziem. Bracł. illegaliter ac in-

31competenter na Dobra wyż wyrażone Donacyą

32a zas na Summy rożne Cessyą Sub Potestate mari-

33ti Sui bez żadnego Datowy[?] Wziątku Zeznała o

34Ktorych illegaliter sporządzonych Tranzakcyach

35iak tylko powziąć mogł wiadomość Ur. Manta O-

36ciec tak zaraz a prima notitia Znaiąc się być nie-

37chybnie przez nieyś[?] Ur. Floryana Radzimińskiego

38[reklamant:] y Maryanne

k. 385 (skan 0387, strona prawa)

1y Maryanne de Buynowskie Małż. Legitime spłodzonym Jednym

2Synem Wiell. zas Franciszki de Radzimińskie Szembekowey

3Woyskiey Krak.[?] Bratem Rodzonym, o nieważność wyż opisa-

4nych Tranzakcyi nulliter et indebite Zeznanych w Aktach Grod.

5Winn. w Roku Tysiąc Siedmset Czterdziestym Osmym Zaniosł

6Manifest y Termina o skassowanie onych Prawo natury gwał-

7cących kiedy z Słuszności y Sprawiedliwości subsistere niemo-

8gących do Trybunału Kor. Lwow. wydał, z ktorych Terminow

9Sprawy niedoczekawszy się w niedawnym Czasie z tego Swiata

10Zeszedł, dlaczego Urod. Manifestant chcąc respectu Jmissor[?] Sprawie-

11dliwie przez Oyca Swego Jntentatam Actionem ulterius prosequi

12de nullitate przerzeczonych Tranzakcyi y innych iżeli zalwie[?]

13fraudulentnie[?] in alienationem Competitor[?] a Substantia Laszkowiana

14et alia quaevis odkogokolwiek nienależycie sprokurowanych ludzi[?]

15de Jnsubsistentia[?] Manifestu per Ipsum Michaelem Radzimińskiego Ko-

16schoritium[?] avi Florianum pro Parente Sibi usurpantem Jose-

17phum vero pro Patruo vaganter ac obscure a quo nam Stirpe Do-

18mus Radziminsciana Procedentia ducatur optime non probantem

19coram Actis Bene facta a żeby Urod. Manifestant iakowego z tych

20in Subsequens w Substancyi o ktorey res ventilatur ucisku et detrymen-

21tu nieponiosł[?] bardziey że tenże cuiusdam Personae Studio et Super

22inductione do wyż wzmiankowanego uczynienia Manifestu iest

23kumowiony, dlaczego de Jnvaliditate Onegoż indiligentia Manifestu-

24iącey, Salva Meliorationae, aut diminutione Prout Manifestationis

25Sibi reservata ac Custodita facultate Franciszek Xawery Radzimiński

26z ktorych Xiąg y ten Wypis pod Pieczęcią Grodzką Krzemieniecką

27iest wydany pisany w Krzemieńcu, ktorego Extraktu per oblatam

28podanego Lekta y Korrekta z Extraktu mey Pieczęci podorzi-[?]

29mu Zwyżey temi Słowy, Lectum cum Producta per Zahorskiego[?] mpria

30Correxit Czarnecki mp. Anno Millesimo Septingentesimo Sexage-

31simo Octavo, Die Prima Junij Ex Actis Castr. Cremenec. Ktory

32to Extrakt iak się w sobie ma Słowo w Słowo do Xiąg Ninie-

33yszych Grodzkich Winnickich iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Manifest napisany bardzo zawiłą polszczyzną z wtrętami łacińskimi, w dodatku przez pisarza, który niektóre wyrazy zniekształcał; wiele nazw i form niepewnych. Przepis ORIENTACYJNY (znacznik #PARTIAL), zwłaszcza k. 384 w. 16–29 (wyliczenie dóbr i genealogii) oraz k. 384v w. 1–5 i 10–13.

Najważniejsze nazwy (wszystkie niepewne): dobra „Pietniczany” (odczyt „Bietniczany/Pietniczany”), „Sabarów”, „Miasteczka Woronowica”, „Wallino” (Walentynów?), „Stepanówka”, „Sorocka”, „Dzięków”; nazwisko matki/babki „de Łączkie / de Laszkie” (Łaszkowie? por. „Substantia Laszkowiana”); „Buynowskie” (z Bujnowskich); wymienieni przeciwnicy: Michał Rzysz…[?] (ziemski bracławski?), „Synom Pochołskim[?]” – Franciszek Rożde…[?], podstarości grodzki winnicki; Marcin Radzimiński, pisarz ziemski bracławski. Podawca ekstraktu: „Stefan Lewski[?]” (może Łęski). Namiestnik burgrabstwa krzemienieckiego „Karol Hanowski[?]”. Korektor ekstraktu: Czarnecki; czytający: Zahorski[?].

Genealogia wg tekstu (częściowo niepewna): manifestant Franciszek Ksawery Radzimiński – syn zmarłych niedawno Józefa i Zofii z Łączków[?] Radzimińskich; Józef – jedyny prawy syn Floriana i Marianny z Bujnowskich Radzimińskich, brat rodzony Franciszki z Radzimińskich Szembekowej, wojskiej krakowskiej[?]. Pradziadowie: Marian[?] i Teofila z Łaszków[?] Radzimińscy; Helena z Łaszków[?]. Siostry manifestanta: Barbara (panna) i Marianna (małoletnia).

Treść prawna: Franciszka z Radzimińskich (Szembekowa), nie wiedząc o życiu brata Józefa, w 1748 r. w aktach grodzkich winnickich, za zgodą męża, zeznała donację dóbr i cesję sum na rzecz Marcina Radzimińskiego, pisarza ziemskiego bracławskiego. Józef, gdy się o tym dowiedział, wniósł manifest o nieważność i pozwał do Trybunału Lwowskiego, lecz zmarł przed rozpatrzeniem sprawy. Syn podejmuje sprawę; protestuje też przeciw manifestowi Michała Radzimińskiego, który rzekomo podawał Floriana za swego dziada, a Józefa „niejasno” za stryja, nie dowodząc pochodzenia. Ponadto zarzuca posesorom (Pocholskim[?]) dewastację lasów na potaż i huty szklane oraz zatrzymywanie dochodów i sum.

Tłumaczenia łaciny: intro contentum = wewnątrz zawarty; tenoris sequentis = następującej treści; pro tunc = na ten czas; in pendentiam[?] … iure obligatorio et alio quovismodo ubicunque locowanych = ulokowanych na zapisach dłużnych lub w jakikolwiek inny sposób, gdziekolwiek; mobilis et immobilis = ruchomej i nieruchomej; erga alios consuccessores = wobec innych współspadkobierców; iure naturali et suo = prawem natury i swoim; ex domo Radziminsciana = z domu Radzimińskich; in toto = w całości; denegarunt = odmówili; de successu et loco in quonam palatinatu aut terra Poloniae reperiat = gdzie (w jakim województwie lub ziemi Polski) przebywa; illegaliter ac incompetenter = nieprawnie i bez uprawnienia; sub potestate mariti sui = pod władzą (za zgodą) swego męża; a prima notitia = od pierwszej wiadomości; legitime spłodzonym = prawnie zrodzonym; nulliter et indebite = nieważnie i niesłusznie; subsistere = utrzymać się (prawnie); intentatam actionem ulterius prosequi = wszczętą sprawę dalej prowadzić; de nullitate = o nieważność; in alienationem = ku alienacji; avum Florianum pro parente sibi usurpantem, Iosephum vero pro patruo vaganter ac obscure = przypisującego sobie Floriana za dziada, Józefa zaś za stryja – chwiejnie i niejasno; a quo nam stirpe domus Radziminsciana procedentia ducatur optime non probantem = nie dowodząc dobrze, od jakiego pnia wywodzi swe pochodzenie z domu Radzimińskich; coram actis bene facta = rzeczy dobrze uczynione przed aktami; res ventilatur = sprawa się toczy; cuiusdam personae studio et superinductione = z namowy i za podszeptem pewnej osoby; de invaliditate = o nieważność; salva melioratione aut diminutione prout manifestationis sibi reservata ac custodita facultate = z zastrzeżeniem prawa do poprawienia lub zmniejszenia manifestu; Lectum cum producto per Zahorski, correxit Czarnecki = czytał z oryginałem Zahorski, poprawił Czarnecki; Ex actis castrensibus Cremenecensibus = z akt grodzkich krzemienieckich.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

24października 1768 przed wiceregentem Antonim Kuleszą Stefan Lewski[?] podał do oblaty ekstrakt z ksiąg grodzkich krzemienieckich (wydany 1 czerwca 1768) z manifestem, który 31 maja 1768 wniósł w Krzemieńcu Franciszek Ksawery Radzimiński, syn zmarłych niedawno Józefa i Zofii z Łączków[?] Radzimińskich, działający także w imieniu sióstr Barbary i małoletniej Marianny. Manifest dotyczy dóbr Pietniczany[?], Sabarów, miasteczka Woronowica, Wallino[?], Stepanówki, Sorocki[?] i innych oraz sum spadkowych po Radzimińskich i Łaszkach[?]. Według manifestanta jego ciotka Franciszka z Radzimińskich Szembekowa, nie wiedząc, czy jej brat Józef żyje, w 1748 r. nieprawnie zeznała w grodzie winnickim donację tych dóbr i cesję sum na rzecz Marcina Radzimińskiego, pisarza ziemskiego bracławskiego. Józef wniósł przeciw temu manifest i pozwał do Trybunału Lwowskiego, ale zmarł przed rozpatrzeniem sprawy. Syn podejmuje sprawę o nieważność tych tranzakcji. Protestuje też przeciw posesorom (Pocholskim[?] i innym), którzy wycinali lasy na potaż i huty szklane i zatrzymywali dochody, oraz przeciw manifestowi Michała Radzimińskiego, który niejasno wywodził swoje pochodzenie od Floriana Radzimińskiego. Zastrzega sobie prawo do poprawienia manifestu. STRESZCZENIE NIEPEŁNE – przepis orientacyjny.

Transkrypcja

k. 385 (skan 0387, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Octobris, Dwudziestego Czwartego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Gr. Winn. y przedemną

4Antonim Kuleszą Viceregentem Przysięgłym y Namie-

5snikiem Burg. Gr. Winn. Compns Pter Ur. Jmć Pan Jo-

6zef Zbicki List od Ur. Jmć Pani Jwaszkowskiey do Jmci

7Xiędza Witkowskiego Ordinis Praedicatorum w Konwencie

8Winnickim

k. 385v (skan 0388, strona lewa)

1Winnickim mieszkaiącego ratione intus Contentorum pisany ad

2Acta Castr. Capit. Vinn. per oblatam podał de tenore

3tali. Nayprzewielebnieyszy w Bogu Mci Dobrodzieju Odebra-

4łam z wielkim Uszanowaniem List WMci Pana Dobrodzieja

5do mnie pisany wiadomym mi długu S. P. Męża mego W-

6mci Pana Dobrodzieja co zaś mu mam odpisać nato sama nie

7wiem pokoiu się nie lękam y owszem lepiey dla mnie będzie

8Za Dekretem zapłacić aby było z czego bo Summy tylko

9się zostało Pięć Tysięcy Posagu Nieboszczki ktorymi

10gdy zginąć niemoże Ja sama mam długu rzetelnego u

11Męża mego więcey iak Tysiąc Złotych a niewiedzie[?]

12Sposobu zkądby mógł oddać miała Dekret zas Za

13Den[?] w Sądzie niemoże abym ia memi Pieniędzmi mia-

14ła płacić bo mam Dzieci a nic z fortuny mego męża

15pierwszego a tego nie nieparty[?] cypowałam[?] Konie są Czte-

16ry ale za moie Pieniądze kupione bo mąż mój przeważ[?] o-

17w konie tylko iest iden[?] męża mego, rzeczy Żadnych niema

18bo chyba WMci Panu Dobrodziejowi niebyły wiadome iak Stra-

19szne Przypadki moie po Smierci Męża mego zaraz mnie

20nocy pierwszey zrabowali hajdamacy tylko co mi Życia

21niewzięli rzeczy ktore były wywiezione do Baru wszystkie

22Moskale zabrali mogę mowić żem się goła z Dziećmi

23została nawet Kon w Chorągwi y ten zginął że wszystkim

24Moderunkiem długi iak mogłam tak u spłacałam[?]

25na S. Dewesie[?] a iszcze było więcey iak Dwa Tysiące

26płacić a w całe niema z kąd iednak ieżeli WW. Dobrowi[?]

27w Czasu z będzie od Jnteressów to proszę do Siebie to się ro-

28zmowimy bo Jabym była u WMci Pana Dobrodzieja ale Bog widzi że

29wcale mi Czas niepozwala dla chorujących Dzieci Karta

30iest iak zaydzie roszkaz WMci Pana Dobrodzieja to uczęszczę[?] bom ludwo[?]

31Papiery od moskalow wyprosiła Bog to sam widzi Że

32z Duszy chcę y magnięzakim[?] kolwiek Sposobem wypłacić

33Długi męża mego iak będę mogła teraz upadam do nog

34WMci Pana Dobrodzieja tasce mnie iego oddaię y Zostaię Z tym ust-[?]

35Znaniem Zem iest WMci Pana Dobrodzieja szczerze życzliwa y naz-

36niższa Sługa Dnia Szostego Paździe[r]nika Tysiąc Siedm-

37set Sześćdziesiąt Osmego. U tego Listu per oblatam po-

38danego podpis ręki z Przypisem y podpisem temi słowy

39Pieczęcią na Laku Czarnym wyciśnioney Jwaszkowska.

40Przypis

k. 386 (skan 0388, strona prawa)

1Przypis w ten Sposob Karta Jmci Pana Nowoszyckiego

2iest na Złł Trzysta y Pana Bilskiego za Konie Pod-

3pis zas tak się w Sobie ma Nayprzewielebnieyszę-

4mu w Bogu Jmci X. Witkowskiemu O. S. Domi-

5nika memu Dobrodziejowi w Winnicy (L. S.) Ktory to List

6iak się w sobie ma do Xiąg ninieyszych Grodzkich

7Winn. iest ingrossowany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. List prywatny, pisany potocznie i niegramatycznie, w dodatku z błędami kopisty; przepis częściowo ORIENTACYJNY (zwłaszcza k. 385v, w. 13–16, 21–25, 28–30). Niepewne m.in.: „nie nieparty cypowałam” (= nie partycypowałam – nie miałam udziału?), „przeważ[?] o-”, „u spłacałam”, „na S. Dewesie[?]”, „WW. Dobrowi[?]”, „uczęszczę[?] bom ludwo[?]”, „magnięzakim[?]”, „Karta iest” (zapewne: karta = rachunek, kwit dłużny).

Kontekst historyczny: list z 6 X 1768 opisuje skutki koliszczyzny i działań wojsk rosyjskich (konfederacja barska): po śmierci męża autorkę już pierwszej nocy obrabowali hajdamacy, a rzeczy wywiezione do Baru zabrali „Moskale” (wojska rosyjskie zdobyły Bar 20 VI 1768). Por. akt 388 – wywiezienie ksiąg winnickich w VIII 1768 z powodu rozruchów.

Wyjaśnienia: Ordo Praedicatorum (O. S. Dominika) – zakon dominikanów (kaznodziejski); konwent winnicki – klasztor dominikanów w Winnicy; posag – wiano wniesione przez żonę; moderunek – rząd koński i ekwipunek; chorągiew – oddział wojskowy (koń męża służył w chorągwi); dekret – wyrok sądowy; karta – zapis, rewers dłużny.

Tłumaczenia łaciny: Ordinis Praedicatorum = zakonu kaznodziejskiego (dominikanów); ratione intus contentorum = z powodu treści wewnątrz zawartej; ad acta castri capitanealis Vinnicensis per oblatam = do akt grodu starościńskiego winnickiego do oblaty; de tenore tali = tej treści; L. S. (locus sigilli) = miejsce pieczęci.

Streszczenie

24października 1768 przed wiceregentem Antonim Kuleszą Józef Zbicki podał do oblaty list z 6 października 1768 pisany przez wdowę Iwaszkowską do ks. Witkowskiego, dominikanina z konwentu winnickiego, w sprawie długu jej zmarłego męża wobec zakonnika. Wdowa pisze, że nie wie, co odpowiedzieć, nie boi się sprawy i woli zapłacić na podstawie wyroku, ale z majątku zostało tylko 5000 zł posagu zmarłej (pierwszej żony?), a ona sama ma u męża ponad 1000 zł długu. Z majątku męża nic nie ma, a cztery konie kupiła za własne pieniądze. Po śmierci męża już pierwszej nocy obrabowali ją hajdamacy, a rzeczy wywiezione do Baru zabrali Moskale; została „goła z dziećmi”, zginął nawet koń w chorągwi z całym rynsztunkiem. Spłacała długi, jak mogła, ale zostało jeszcze ponad 2000 zł. Prosi zakonnika o przyjazd na rozmowę, bo sama nie może przyjechać z powodu chorych dzieci, deklaruje chęć spłaty długów męża i poleca się jego łasce. W dopisku wspomina kartę (zapis) Nowoszyckiego na 300 zł i należność Bilskiego za konie. Adres: do ks. Witkowskiego, dominikanina, w Winnicy.