Akty 461–480

Transkrypcja

k. 417v (skan 0421, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego,

2Miesiąca Novembris Dziewiętnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winn.

4y przedemną Antonim Jałowickim[?] Namiesnikiem

5tunc Burg. Grod. Winn. Stanowszy Oczewisto Wo-

6źny Jedlt[?] Wdwa Bracł. y Jnn. opatr. Kondrat Rozy-

7ławski[?] w moc wierney Relacyi swoiey dobrowolnie

8Zeznał że on Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osme-

9go[?], Dnia Szesnastego Martij na affektacyą y pra-

10wną Rekwizycyą Wiel. Jmć Pana Tomasza Brzostow-

11skiego[?] Skarbn. Brzeskiego[?] maiąc przy sobie Stronę Szla-

12chty Ludzi wiary godnych Urodz. Jchmć Panów Sebestyana

13Ossowskiego[?] y Jana Brodzkiego[?] maioris evidentioris-

14que Testimonij gratia sibi adhibitos był w Dobrach

15Wsi Pańskim Moście w Wdwie Bracł. a Powiecie

16Winn. leżących do Klucza Bosowskiego należących,

17gdzie będąc vigore Kontraktu Trzyletnego Arędowne-

18go między Wmć Panem Stefanem Makarym z Dru-

19żkowa[?] Hrodeckim Skarbn. Trochim.[?] Regentem Grod.

20Chełm. z iedney a Wiel. Rekwirentem w Dobrach Wsi

21Pańskim Moście

k. 418 (skan 0421, strona prawa)

1Pańskim Moście Dnia Trzydziestego Grudnia Roku Tysiąc

2Siedmset Sześćdziesiąt Siodmego zawartego

3y spisanego, też Dobra Pański Most Wiel. Rekwiren-

4towi ze wszystkiemi onych Poddanemi Ciągłemi y Pie-

5szemi ich powinnościami y daninami, Arędą, Karczmą,

6Karczmo[?], Stawami, Stawkami, Młynami y ich wy-

7miarami, y wszystkiemi w ogulności y szczegulności

8tych Dobr użytkami, Polami, Lasami, Zaroślami,

9Sianożęciami, y wszystkiemi tych Dobr przynależytościa-

10mi tak iako się pomienione Dobra w swoich Mie-

11dzach y Granicach zdawna niały[?] y mieć powinny

12bez żadnego odciągu[?] Kotwich[?] niedopuszczenia w Aktu-

13alną Spokoyną Trzyletnią Arędowną podał y postąpił

14Possessyą, a podawszy y postąpiwszy z tamtąd odiechał

15y tu przedemną prawdziwey Jntromissyi uczynił y Zeznał

16Relacyą. Woźny nieumieiący pisma qui supra Krzyż Swięty

17kładzie +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo średnio staranne. Nazwa wsi zapisana „w Pańskim Most[...]” (tytuł marginalny), „Wsi Pańskim Moście” (dwukrotnie), „Pański Most” i w akcie 462 „Pańskiego Mostu” – odczyt pewny. Rok intromisji: „Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osme-go” – 16 III 1768 (relację zeznano dopiero 19 XI 1768, zapewne z powodu przerwy w działaniu grodu w czasie konfederacji barskiej i koliszczyzny); niepewne. Niepewne: nazwiska woźnego (Kondrat Rozyławski[?]), szlachty przytomnej (Sebastian Ossowski[?], Jan Brodzki[?]), urzędy („Skarbn. Brzeskiego[?]”, „Skarbn. Trochim.[?]”) i przydomek Hrodeckiego („z Drużkowa[?]”; w akcie 449 odczytano „z Drohiewa[?]”).

Por. akt 462 – oblata tego samego kontraktu arendownego (30 XII 1767, Pański Most; 4335 zł). Klucz bosowski należał do Rzewuskich (por. akty 443 – asygnacja Hrodeckiego z arendy klucza bosowskiego; 449 – Hrodecki jako plenipotent Rzewuskich).

Wyjaśnienia: intromisja arendowna – wprowadzenie dzierżawcy (arendarza) w posiadanie dóbr na czas kontraktu; maioris evidentiorisque testimonii gratia sibi adhibitos – przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; vigore – na mocy; affektacja – żądanie; qui supra – wyżej wymieniony.

Streszczenie

19listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Kondrat Rozyławski[?] zeznał relację o intromisji. 16 marca 1768[?], na żądanie Tomasza Brzostowskiego[?], skarbnika brzeskiego[?], w obecności szlachty – Sebastiana Ossowskiego[?] i Jana Brodzkiego[?] – był we wsi Pański Most w powiecie winnickim, należącej do klucza bosowskiego. Na mocy trzyletniego kontraktu arendownego, zawartego tam 30 grudnia 1767 ze Stefanem Hrodeckim, regentem grodzkim chełmskim, wprowadził Brzostowskiego w posiadanie wsi. Objęło ono poddanych ciągłych i pieszych z ich powinnościami, arendę, karczmę, stawy, młyny, pola, lasy i łąki. Woźny, niepiśmienny, podpisał relację krzyżem.

Transkrypcja

k. 418 (skan 0421, strona prawa)

1[na lewym marginesie, pionowo:] Lect. ad originale[?] Jelecki[?]

2Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

3Miesiąca Novembris Dziewiętnastego Dnia

4Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnicki-

5mi y przedemną Antonim Jałowickim[?] Namiesnikiem tunc

6Burgrabstwa Grod. Winn. Comparens personaliter Ur. Jmć Pan Sebestyan

7Ossowski[?] ten Kontrakt Arędowny między Wiel. Brzostowskim

8a Wiel. Hrodeckim spisany ratione intro contentorum ad Acta Castr. Capitl. Vinn.

9per Oblatam podał de tenore tali: Między Wiel. Jmć Panem Ste-

10fanem Makarym z Drużkowa[?] Hrodeckim Skarbn. Trochim.[?] Re-

11gentem Grod. Chełm. Dobr Wsi Pańskiego Mostu w Wdwie Bracł. a Po-

12wiecie Winn. leżących do Klucza Bosowskiego JWiel. Rzewuskich

13Chorążych Wielkich W. X. Litt. Dziedzicznego należących dożywotnie

14Arędownym Possessorem z iedney, a Wiel. Jmć Panem Tomaszem

15Brzostowskim Skarbn. Brzeskim[?] z drugiey Strony Stanął ta-

16kowy Arędowny Kontrakt, Jż Jmć Pan Hrodecki zaciągnąwszy Sum-

17my Czterech Tysięcy Trzechset Trzydziestu Pięciu Złł. Poll.

18od pomienionego Wiel. Brzostowskiego onemuż wyż rzeczoną

19[kustosz:] Wieś

k. 418v (skan 0422, strona lewa)

1Wieś Pański Most ze wszystkiemi do niey przyległościami y przynależytościami

2Polami, Rolami, Sianożęciami, Poddanemi y ich powinnościami, Czynszami, Danina-

3mi, Jnwentarzem na Gruncie w Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątym Sio-

4dmym spisanym, Ktory do ninieyszego Kontraktu iako wzaiemnie Kon-

5trakt do Jnwentarza referować się powinien, opisanemi w Trze-

6letnią Subarędowną Possessyą wyż rzeczonemu Jmć Panu Brzostow-

7skiemu puszcza y podaie, ktora iako się od Dnia Szesnastego Mar-

8ca w Roku da Bog przyszłym Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt

9Osmym Zaczynać ma, tak o takowymże Dniu y Czasie w

10Roku da Bog Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątym Pierwszym

11Kończyć się będzie, powinna Jntromissyi Wmey[?] Jmć Pan Re-

12gent Chełmski Jmć Panu Skarbnikowi w pomienioną Wieś

13dopuszczać, a dopuszczoney ani Sam przez się ani przez Subordy-

14nowane Osoby przeszkadzać niema, owszem od wszelkich przeszkod

15prawnych y nieprawnych tegoż Jmć Pana Brzostowskiego zostające-

16go[?] niem wszelkiego Summy Jmportowaney na Dobrach y Summach Swoich

17wszelkich bespieczeństwa w każdym Sądzie y Urzędzie bronić y Zastępować obli-

18guie się. Że zaś na pomienioną Wieś Pański Most czyniący według Jntra-

19ty wyższą[?] na Lat trzy Jmć P. Brzostowski importować by powinien

20Summę, że iednak hinc et nunc nieiest w tey sposobności, zatym

21Jeżeliby repty[?] ad complementum zupełney na lat trzy detruncatą zostać

22provizione należyć będzie, przy obięciu Possessyi Jmć P. Brzostowski do Rąk Jmć

23P. Hrodeckiego wypłacić deklaruie. Cavet sobie Wmć P. Brzostowski casus

24fortuitos iako to broń Boże Ognia Piorunowego lub przechodniowego, Gra-

25bicia[?] Znacznego nieurodzaiu Powietrza na bydło y Ludzi niedobory przez kto-

26reby wylikwidowaney Jntraty mogł szkodować, niemniey gdyby przez

27przechodów Woyskowych iakowe Za poddanstwo czynił zakłady, takowe

28wraz z Jnszemi, ktoreby słuszne y dowodne wyniknąć mogły, pretensya-

29mi Strony obydwie wzaiemnie uspokoić y nadgrodzić sobie przyrzekaią.

30Zasiewy Ozime y Jare iakowe y wielorakie Jmć P. Brzostowski przy

31obięciu Pańskiego Mostu w Roku przeszłym Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

32siątym Siodmym[?] Jnwentarzem sobie podanym odebrał, takowe oddać

33y tyleż w Ziarnie na Gruncie zostawić obliguie się. Rumacyi po skończoney

34Possessyi o mil Sześć cum obedientia Subditorum przez niedziel dwie a

35przezimowania bydła na Gruncie do S. Woyciecha z przydaniem Stróża

36Jmć Pan Hrodecki Wmć P. Skarbn. Brzeskiemu pozwala, Stanowienia Arędy

37w tey Wiosce do Wmć P. Regenta należeć będzie, lub in casu nieprzytomności iego

38za Listowną obligacyą Jmć Pan Skarbnik ustanowi, Poddanych do nay

39zwyczaynieyszych, mimo opisy Jnwentarza Czynszów, danin y robocizn Jmć

40Pan Possessor pociągać niema, ponieważ Za takowego ktoryby nie

41[kustosz:] Zwoley[?]

42[na dole karty znak:] c. ß[?]

k. 419 (skan 0422, strona prawa)

1z swoiey własney woli, y hultaystwa, ale z oka-

2zyi uciemiężenia iakowego uyść miał, odpowie-

3dzieć byłby obligowany. Z przychodniów y Słobo-

4dzian Jntrata iakowaby bydź mogła, ta decess[?] z

5uyść mogących zastępować, y Commodo Wiell.

6Dzierżawcy cedere powinna. Decessa, y niedobo-

7ry wszelkie, ktoreby bądź to z Czynszow, bądź z

8Arędy wyniknąć, słuszne, y sprawiedliwe pokaza-

9ły się, te Jmć Pan Regent, mediante amicabili Com-

10positione, ułatwić, y uspokoić, obliguie się, y poty

11tenże Jmć Pan Brzostowski ustąpić niema z Possessyi

12poki w pomienionych niedoborach Czynszowych

13czyli ratnich uspokoiony niezostanie. Szarwarki

14do reparacyi Grobli, y Konserwacyi budowli fol-

15warczney, w dobrym porządku, y należytey Sytua-

16cyi naznacza się. Łowienie ryb w Stawie Mo-

17żdżańskim[?] na szczegulną w dni postne Kuchen-

18ną wygodę, y Drew na opał Folwarczny w La-

19sach Bosowskich, z Drzewa leżącego krzywego

20y do budowli żadney niezdatnego, według swego

21Prawa. Jmć Pan Hrodecki Jmć Panu Brzostowskie-

22mu, po Trzy Fur na tydzień, wywieść pozwala.

23Ktory to Kontrakt, y w nim zawarte obowiązki

24Strony obydwie, ziścić y dopełnić, pod Zakładem

25podobney że Czterech Tysięcy Złotych Poll. Summy

26obliguią się. Jn Casu Contraventionis Forum

27Ziemstwa czyli Grodu Bracławskiego, lub Try-

28bunału Koronnego, a w czasie bezkrólewia Sądow

29[kustosz:] Kapturowych

k. 419v (skan 0423, strona lewa)

1Kapturowych Woiewództwa Bracławskiego, so-

2bie, y Sukcessorom swoim, do odpowiadania, na-

3znaczaią, y ten Kontrakt, dla tym większey wiary

4y pewności, ręką własnemi, przy zwykłych pie-

5częciach podpisuią. Działo się w Pańskim Moście

6Dnia Trzydziestego Grudnia, Roku Tysiąc,

7Siedmset, Sześćdziesiątego Siodmego. U tego

8Kontraktu per oblatam podanego, podpisy rąk

9przy Pieczęciach Dwoch, na Laku Czerwonym wy-

10ciśnionych, temi słowy: S. Hrodecki mp. (L. S.)

11T. L.[?] Brzostowski mp. (L. S.) Ktory to Kontrakt

12iako się w sobie ma słowo w słowo, do Xiąg ninieyszych Grodz. Winn. iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo kontraktu (k. 418v–419v) staranne, odczyt w większości pewny; niepewne: przydomek Hrodeckiego („z Drużkowa[?]”), urząd Hrodeckiego („Skarbn. Trochim.[?]”), urząd Brzostowskiego („Skarbn. Brzeskim[?]” – w k. 419 „Skarbn. Brzeskiemu” czytelne), nazwisko podawcy („Ossowski[?]”), nazwa stawu („Możdżańskim[?]”) i kilka wyrazów w klauzuli o sumie i prowizji (k. 418v, w. 26–30). W tytule marginalnym nazwisko arendarza zapisano „Brzozowskim[?]”, w tekście konsekwentnie „Brzostowski”. Inicjały w podpisie „T. L.[?] Brzostowski” – zapewne „T[omasz] … Brzostowski”.

Rachunek: kontrakt na trzy lata (16 III 1768 – 16 III 1771) za sumę 4335 zł; Brzostowski miał ewentualnie dopłacić brakującą część sumy przy objęciu posesji. Zakład za niedotrzymanie – 4000 zł. Por. akt 461 – relacja intromisji Brzostowskiego (16 III 1768) oraz akt 463 – skrypt Szabickiego[?] dla Brzostowskiego.

Wyjaśnienia: kontrakt arendowny (subarendowny) – umowa dzierżawy; Hrodecki był dożywotnim arendarzem (posesorem) wsi od Rzewuskich, więc Brzostowskiemu oddawał ją w subarendę; casus fortuiti – przypadki losowe (pożar od pioruna lub „przechodni”, grad, nieurodzaj, mór bydła i ludzi, przemarsze wojsk); decessa – ubytki, niedobory; słobodzianie – osadnicy na wolnizny; szarwark – robocizna przy grobli i budynkach; rumacja – opuszczenie dzierżawy (6 mil, z pomocą poddanych przez dwie niedziele), z prawem przezimowania bydła do św. Wojciecha; sądy kapturowe – sądy w czasie bezkrólewia.

Tłumaczenia łaciny: ratione intro contentorum – z powodu treści wewnątrz zawartej; de tenore tali – takiej treści; hinc et nunc – tu i teraz; ad complementum – do uzupełnienia; cavet sibi – zastrzega sobie; commodo – na pożytek; cedere – przypadać; mediante amicabili compositione – w drodze polubownej ugody; in casu contraventionis – w razie naruszenia (umowy); forum – sąd właściwy.

Streszczenie

19listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Sebastian Ossowski[?] podał do oblaty kontrakt arendowny zawarty 30 grudnia 1767 w Pańskim Moście. Stefan Makary Hrodecki, regent grodzki chełmski, dożywotni arendarz wsi Pański Most (pow. winnicki, klucz bosowski Rzewuskich, chorążych wielkich litewskich), po otrzymaniu 4335 zł oddał tę wieś Tomaszowi Brzostowskiemu, skarbnikowi brzeskiemu[?], w trzyletnią subarendę od 16 marca 1768 do 16 marca 1771. Dzierżawa obejmowała poddanych, czynsze, daniny i inwentarz. Kontrakt regulował przypadki losowe i niedobory, zakaz obciążania poddanych ponad inwentarz, szarwarki, połów ryb i drewno z lasów bosowskich oraz zwrot zasiewów i warunki rumacji. Zakład za niedotrzymanie umowy wynosił 4000 zł. Podpisali S. Hrodecki i T. Brzostowski.

Transkrypcja

k. 419v (skan 0423, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątego Osmego

2Miesiąca Novembris Dziewiętnastego Dnia

3Przed Urzędem, y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y

4przedemną Antonim Jałowickim[?] Namiesnikiem

5pro tunc Burgrabstwa Grod. Winn. Compns pter Urod.

6Jmć Pan Sebestyan Ossowski[?], ten Skrypt od Wmć Pa-

7na Szabickiego[?], Wiel. Brzostowskiemu Dany, ratio-

8ne Jntrocontentorum, ad Acta Castr. Capitl. Vinn. per

9oblatam podał, de tenore tali: Niżey na podpisie wy-

10rażony, Znam tym Skryptem moim rzeczym[?], dałem

11Wiel. Jmć Panu Tomaszowi Brzostowskiemu, na to, iż

12ia na usilną obligacyą JW. Jchmć PP. Rzewuskich

13Chorążych W. X. Litt. Dobrodziejów, uspokaiaiąc tych

14ze Jnteressa, pożyczyłem Summę Sześć Tysięcy Złł.

15Poll. dico Sześć Tysięcy Złł. Poll. w Roku Tysiąc

16[kustosz:] Siedmset

k. 420 (skan 0423, strona prawa)

1Siedmset, Sześćdziesiąt Piątym, die vigesima Se-

2ptima Martij; w ktorey to Summie w Extenuacyą

3puściłem, y oddałem Wieś Pański Most, ustąpiony mi

4przez Wmć Jmć Pana Hrodeckiego Skarbn. Trochi.[?] Kommis-

5sarza Generalnego Dobr JWW. Chorążych W. X. Litt.

6die Decima Septima Julij, Millesimo, Septingentesimo,

7Sexagesimo Sexto Anno, z przyczyny, ustąpienia prze-

8ze mnie, Klucza Białojezierskiego temuż Wiell.

9Hrodeckiemu subarędującego[?], ktore do Kontraktu mego

10Arędownego na Klucz Pohrebyski są przyłączone, że

11tedy z przerzeczonego Klucza Białojezierskiego,

12Summy Jnwentarzem podaney, ktora mi należała

13z rąk Wiel. Hrodeckiego nieodebrałem, y iescze w

14Roku teraznieyszym Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesią-

15tym Osmym we Lwowie na Kontraktach, zastępuiąc

16Skarb JW. Pana, Summę Wmć Jmć Pana Dzięciołowskie-

17go, y z przypożyczoną przejąłem, y na też Dobra

18Wieś Pański Most w Wdwie Bracł. Sytuowaną

19Prawo zastawne, od JW. Dziedzica, z wszelkiemi warun-

20kami, y obespieczeniem odebrałem, a w tym czasie, nie bę-

21dąc in Statu oddania Summy, z porachunku wynika-

22iącey, wyż wspomnionemu Wiel. Jmć Panu Brzostow-

23skiemu, też same Dobra Wieś Pański Most, podług Jn-

24wentarza, dawniey podanego, y przezemnie approbowa-

25nego, teraz w Extenuacyą zupełnego uiszczenia się pu-

26szczam, y oddaię, co wszystko wytrzymać, y ziścić obli-

27guię się, y powinien będę, wzaiemnie też W. Jmć Pan

28Brzostowski, po wytrzymaniu Summy wyż wyrażoney

29żadney pretensyi, tak do mnie, iako przerzeczonych Dobr

30mieć niepowinien, ktoren Skrypt ręką moią własną pod-

31pisuię. Datt w Pohrebyszczach, Die Decima quinta Mar-

32tij Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo Octavo,

33Anno. U tego Skryptu per Oblatam podanego podpis

34taki: W. Szabicki[?] mp. Ktory to Skrypt iako się w sobie

35ma, do Xiąg ninieyszych iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, odczyt w większości pewny. Nazwisko wystawcy: w tytule marginalnym „Szcha-/bickiego”, w intytulacji „Szabickiego” (z kreską), w podpisie „W. Schabicki” – przyjęto Szabicki[?]. Niepewne: „rzeczym[?]” (w. 11 – może „rzetelnym”), urząd Hrodeckiego („Skarbn. Trochi.[?]” – ten sam skrót co w akcie 462), „subarędującego[?]”.

Treść zawiła: Szabicki pożyczył Rzewuskim 6000 zł (27 III 1765) i za to dostał w „ekstenuację” (spłatę z dochodów) wieś Pański Most, ustąpioną mu przez Hrodeckiego, generalnego komisarza dóbr Rzewuskich, 17 VII 1766 w zamian za odstąpienie klucza białojezierskiego (dołączonego do jego kontraktu arendownego na klucz pohrebyski). W 1768 na kontraktach lwowskich przejął jeszcze dług Dzięciołowskiego wobec Rzewuskiego i otrzymał od dziedzica prawo zastawne na Pański Most. Nie mogąc teraz spłacić Brzostowskiego, oddał mu wieś w ekstenuację wg dawnego inwentarza – po wybraniu sumy Brzostowski nie będzie miał pretensji. Por. akt 462 (subarenda Pańskiego Mostu dla Brzostowskiego od 16 III 1768 – dzień po wystawieniu skryptu).

Wyjaśnienia: ekstenuacja (in extenuationem) – oddanie dóbr wierzycielowi do użytkowania, aż z dochodów spłaci się dług; obligacja – zobowiązanie, prośba; inwentarz – spis poddanych i powinności; Kontrakty Lwowskie – coroczne zjazdy szlachty we Lwowie na zawieranie umów.

Tłumaczenia łaciny: die vigesima septima Martii – 27 marca; die decima septima Julii millesimo septingentesimo sexagesimo sexto anno – 17 lipca 1766 r.; in statu – w stanie; Datt w Pohrebyszczach die decima quinta Martii millesimo septingentesimo sexagesimo octavo anno – dan w Pohrebyszczach 15 marca 1768 r.

Streszczenie

19listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Sebastian Ossowski[?] podał do oblaty skrypt wystawiony w Pohrebyszczach 15 marca 1768 przez Szabickiego[?] dla Tomasza Brzostowskiego[?]. Wystawca wyjaśnił, że 27 marca 1765 pożyczył Rzewuskim, chorążym wielkim litewskim, 6000 zł. Za to, a także za odstąpienie Hrodeckiemu klucza białojezierskiego, otrzymał 17 lipca 1766 wieś Pański Most w województwie bracławskim do użytkowania na spłatę długu. W 1768 przejął na kontraktach lwowskich dług Dzięciołowskiego i otrzymał od dziedzica prawo zastawne na tę wieś. Ponieważ nie mógł spłacić Brzostowskiego, oddał mu Pański Most według dawnego inwentarza, do zupełnego wybrania należnej sumy. Po jej odebraniu Brzostowski nie będzie miał dalszych pretensji.

Transkrypcja

k. 420v (skan 0424, strona lewa)

1Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątego Osmego

2Miesiąca Novembris Dziewiętnastego Dnia

3Przed Urzędem, y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi

4Winnickiemi, y przedemną Antonim Jałowickim[?]

5Namiesnikiem Protunc Burgrabstwa Grod. Winn.

6Comparens Personaliter Urodzony Jegomość Pan Se-

7bestyan Ossowski[?], ten Skrypt od Wielmożnego Sza-

8bickiego[?], Wielmożnemu Jegomości Panu Tomaszo-

9wi Brzostowskiemu Skarbnikowi Brzeskiemu[?], na

10Summę intro wyrażoną dany, ratione introcontentorum

11ad Acta Castrensia, Capitanealia Vinnicensia, per O-

12blatam podał, de tenore tali: Niżey podpisany Znam

13tym Skryptem moim, w ręce Wielmożnego Jegomości

14Pana Tomasza Brzostowskiego, Skarbnika Brzeskiego[?]

15danym, ktory za Urzędownie zeznany, mieć chcę, Zapis,

16Jż ku pilney potrzebie moiey, zaciągnąłem, y pożyczy-

17łem, rzetelnie do rąk moich, od pomienionego Wielmo-

18żnego Jegomości Pana Tomasza Brzostowskiego Skar-

19bnika Brzeskiego[?] odliczyłem, Summę Sześć Tysięcy

20w Złocie ważnym Obrączkowym Złotych Polskich, nu-

21mero Sześć Tysięcy Złotych Polskich, ktorą na Dobrach,

22y Summach moich ogólnie wszystkich, prawnie ubes-

23pieczaiąc, za Rok od Daty ninieyszey Assekuracyi,

24wraz z Prowizyą po Dziesięć od Sta rachuiąc, pomie-

25nionemu Wielmożnemu Jegomości Panu, Brzostow-

26skiemu, lub Jego Sukcessorom, rzetelnie oddać, y pun-

27ktualnie, bez żadnych zwłok, kłotni, y wybiegow, od-

28dać submittuię się, Jn Casu Contraventionis Forum Ziem-

29[kustosz:] stwa

k. 421 (skan 0424, strona prawa)

1stwa lub Grodu Bracławskiego, Kijowskiego, czyli w

2reszcie Latyczowskiego, do odpowiadania sobie, y Suk-

3cessorom moim naznaczam, a dla większey wiary, wagi

4y pewności ten Skrypt moy, ręką własną podpisuię.

5Datt w Pohrebyszczach, Die vigesima Septima Martij

6Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątego Piątego. U

7tego Skryptu per Oblatam podanego, podpis ręki temi

8słowy: W. Szabicki[?] mp. Ktory to Skrypt, iako się w so-

9bie ma, de verbo ad verbum do Xiąg ninieyszych

10Grodzkich Winn. iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne (ta sama ręka co akty 462–463), odczyt pewny poza nazwiskiem wystawcy („Schabickiego”, w podpisie „W. Schabicki” – przyjęto Szabicki[?]) i podawcy (Ossowski[?]). Urząd Brzostowskiego zapisany tu w całości „Skarbnikowi Brzeskiemu” – możliwe brzeski kujawski lub litewski; nierozstrzygnięte, stąd [?].

Związek z aktem 463: ten skrypt (27 III 1765) dokumentuje pożyczkę 6000 zł zaciągniętą przez Szabickiego[?] u Brzostowskiego – tego samego dnia, którego według aktu 463 Szabicki[?] pożyczył 6000 zł Rzewuskim; w akcie 463 (15 III 1768) Szabicki[?] oddał Brzostowskiemu na spłatę tego długu wieś Pański Most.

Wyjaśnienia: skrypt – dłużne zobowiązanie; złoto obrączkowe (ważne) – złote monety (dukaty) pełnej wagi; prowizja po dziesięć od sta – 10% rocznie; assekuracja – zabezpieczenie; submittuję się – poddaję się, zobowiązuję się; forum – sąd właściwy; in casu contraventionis – w razie naruszenia.

Tłumaczenia łaciny: ratione introcontentorum ad acta castrensia capitanealia Vinnicensia per oblatam – z powodu treści do akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę; de tenore tali – takiej treści; Datt w Pohrebyszczach die vigesima septima Martii – dan w Pohrebyszczach 27 marca; de verbo ad verbum – słowo w słowo.

Streszczenie

19listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Sebastian Ossowski[?] podał do oblaty skrypt wystawiony w Pohrebyszczach 27 marca 1765 przez Szabickiego[?] dla Tomasza Brzostowskiego, skarbnika brzeskiego[?]. Wystawca zeznał, że na pilną potrzebę pożyczył od Brzostowskiego 6000 zł w ważnym złocie. Zabezpieczył je na wszystkich swoich dobrach i sumach i zobowiązał się oddać po roku z prowizją 10%. Na wypadek niedotrzymania umowy poddał się sądom ziemskim lub grodzkim bracławskim, kijowskim albo latyczowskim. Por. akt 463 – spłata tego długu przez oddanie Brzostowskiemu wsi Pański Most.

Transkrypcja

k. 421 (skan 0424, strona prawa)

1Roku, Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiątego, Osmego

2Miesiąca Novembris Dziewiętnastego Dnia

3Przed Urzędem, y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Win-

4nickiemi, y przedemną Antonim Jałowickim[?], Namie-

5snikiem protunc Burgrabstwa Grod. Winnickie[go]. Comparens

6personaliter Wielebny w Bogu Jegomość Xiądz Antoni

7Stawiski Societatis JESU Te pozwolenie, na uczynienie

8Cessyi y inne Tranzakcye od Przewielebnego Xiędza By-

9strzonowskiego Prowincyała Societatis JESU sobie dane,

10ratione Jntrocontentorum, ad Acta Castrensia Capitanealia

11Vinnicensia, per Oblatam podał, tenoris sequentis: Praepo-

12situs Provincialis Societatis JESU per minorem Poloniam.

13Cum, Charissimus nobis in CHRISTO Frater, Antonius

14Stawiski Societatis nostrae Religiosus, velit, de legitima

15sua sorte disponere, Potestate nobis facta, ab Admodum

16Reverendo Patre nostro Praeposito Generali Laurentio Ricci,

k. 421v (skan 0425, strona lewa)

1praefato Fratri concedimus, facultatem disponendi de Bo-

2nis, legitimam suam sortem concernentibus, in assisten-

3tia Patris Joannis Sliwski[?] Societatis JESU, nihil privatae

4suae Personae, Dominij vel Juris, in praedictam suam legiti-

5mam sortem, relinquendo, prout ipsi in Domino videbitur

6fore, ad Majorem Dei Gloriam, in cuius Fidem, praesentes,

7manu nostra subscriptas, et Sigillo Officij nostri munitas,

8dedimus Laszczovie[?], Anno Millesimo, Septingentesimo

9Sexagesimo Octavo. Mense Septembri Die Quarta. U te-

10go pozwolenia, podpis ręki, przy Pieczęci zwykłey, na opłat-

11ku Czerwonym wyciśnioney, temi słowy: Adalbertus By-

12strzonowski mp. (L. S.) Ktore to pozwolenie, iako się w sobie

13ma, de verbo, ad verbum do Xiąg ninieyszych Grodzkich

14Winnickich iest ingrossowane.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, odczyt pewny; niepewne tylko nazwisko asystenta („Sliwski[?]”) i miejsce wydania („Laszczovie[?]” – zapewne Łaszczów, gdzie jezuici mieli kolegium/rezydencję; mniej prawdopodobnie inna miejscowość). Prowincjał podpisał się „Adalbertus Bystrzonowski” (Wojciech Bystrzonowski, jezuita, znany pisarz i kaznodzieja, prowincjał małopolski). Generałem zakonu był wówczas Laurentius (Wawrzyniec) Ricci.

Tłumaczenie: Prepozyt prowincjalny Towarzystwa Jezusowego Prowincji Małopolskiej. Ponieważ najdroższy nam w Chrystusie brat Antoni Stawiski, zakonnik naszego Towarzystwa, chce rozporządzić swoją prawną częścią (spadkową), na mocy władzy udzielonej nam przez przewielebnego ojca naszego, prepozyta generalnego Wawrzyńca Ricciego, udzielamy wspomnianemu bratu pozwolenia na rozporządzanie dobrami dotyczącymi jego prawnej części, przy asystencji ojca Jana Śliwskiego[?] TJ, nie pozostawiając swej osobie prywatnie żadnej własności ani prawa w tej części, tak jak mu się w Panu wyda, na większą chwałę Bożą. Na dowód czego niniejsze, ręką naszą podpisane i pieczęcią naszego urzędu opatrzone, daliśmy w Łaszczowie[?] roku 1768, miesiąca września, dnia 4.

Wyjaśnienia: legitima sors – część dziedziczna (spadkowa) zakonnika, którą przed ślubami lub za zgodą przełożonych mógł rozporządzić; zakonnik nie mógł bez zgody przełożonych dokonywać czynności majątkowych; opłatek – krążek opłatka (wafla) pod pieczęć. Por. akt 466 – cesja dworku przez ks. Stawiskiego (na mocy tego pozwolenia).

Streszczenie

19listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, ks. Antoni Stawiski, jezuita, podał do oblaty łacińskie pozwolenie wystawione mu 4 września 1768 w Łaszczowie[?] przez ks. Wojciecha (Adalbertusa) Bystrzonowskiego, prowincjała jezuitów Prowincji Małopolskiej. Na mocy władzy otrzymanej od generała zakonu Wawrzyńca Ricciego prowincjał pozwolił Stawiskiemu rozporządzić jego częścią dziedziczną – przy asystencji o. Jana Śliwskiego[?] – tak, by nie zachował dla siebie żadnej własności. Pozwolenie uprawniało do cesji i innych transakcji.

Transkrypcja

k. 421v (skan 0425, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątego Osmego,

2Miesiąca Novembris Dziewiętnastego Dnia.

3Przed Urzędem, y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winni-

4ckiemi, y Przedemną Antonim Jałowickim[?] Namiesni-

5kiem protunc Burgrabstwa Grod. Winnickiego Comparens per-

6sonaliter Wielebny w BOGU Jegomość Xiądz Antoni Sta-

7wiski Societatis JESU na Fundamencie pozwolenia od

8Przewielebnego w BOGU Jegomości Xiędza Woyciecha

9Bystrzonowskiego Prowincyała Societatis JESU Minoris

10Poloniae, z mocy onemu od Nayprzewielebnieyszego

11Xiędza Wawrzyńca Rykcego, Generała Societatis JESU,

12powierzoney in assistentia Wielebnego w BOGU Jegomości

13Xiędza Jana Sliwskiego[?] Societatis JESU, Tę Cessyą

14[kustosz:] na

k. 422 (skan 0425, strona prawa)

1na Dworek w Mieście JKMości Winnicy Sytuowany, in rem et Personas Wielmożnych Jży-

2kiewiczów[?] Małżonków, ratione Jntrocontentorum. Coram

3Actis praesentibus Castrensibus, Capitanealibus Vinnicen-

4sibus zeznał, de tenore tali: Ja Xiądz Antoni Sta-

5wiski Societatis JESU, na Fundamencie Pozwolenia,

6od Przewielebnego w BOGU Xiędza Woyciecha Bystrzo-

7nowskiego, Prowincyała Societatis JESU Minoris Polo-

8niae, z mocy onemu od Nayprzewielebnieyszego

9Xiędza Wawrzyńca Rykcego Generała Societatis JESU

10powierzoney w Łaszczowie[?] Dnia Czwartego Miesiąca Se-

11ptembra, Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiątego Os-

12mego, Datowanego, mnie danego, w Assystencyi Wiele-

13bnego w BOGU Xiędza Jana Sliwskiego[?] Ministra

14Collegij Vinnicensis, Zdrowy będąc na Ciele, y Umyśle

15Odstąpiwszy swey własney, należney Ziemskiey Juris-

16dykcyi, Prawa, Forum, Powiatu, y Woiewodztwa, a pod

17ten Akt dobrowolnego zeznania mego, w całe się podda-

18iąc, y inkorporuiąc, wiadomo, iawno czynię, ustnie, y

19dobrowolnie zeznaię, Jż Ja zeznawaiący, maiąc Dwo-

20rek w Mieście JKMości Winnicy po

21niegdy Wielmożnym Janie Gozdawie Stawiskim

22Cześniku Sochaczewskim Oycu moim, mnie Prawem

23natury, y mocą Testamentu, należący, a maiąc z Prawa,

24wolność, iako chcieć dysponować, więc z dobrey woli mo-

25iey, tenże sam Dworek, iako się wiąż w swoim obudowa-

26niu ma, Wielmożnym Jchmościom Panstwu Ewie

27z Stawiskich Siostrze, y Franciszkowi Mondwidowi[?]

28Szwagrowi rodzonym moim Jżykiewiczom[?] Małżon-

29kom Znaku Pancernego Chorążemu Jaśnie Oświeconego

30[kustosz:] Poniatowskiego

k. 422v (skan 0426, strona lewa)

1Poniatowskiego Generała Woysk Austryackich, Potom-

2kom, y Sukcessorom onychże, wiecznemi, y nigdy nieodzow-

3nemi Czasy, ustępuię, daię, y daruię, nic na mnie, nieexcy-

4puiąc, y owszem, ze wszelkiego Prawa, do tego Dworku, mnie

5służącego, y tytułu, wyzuwam się, y odstępuię, Wolni tedy

6będą Wielmożni Jchmość Panstwo Jżykiewiczowie[?]

7Małżonkowie Chorążstwo, odtąd pomieniony Dworek w

8Mieście JKMości Królewskiey Mości sytuowany, odtąd w swoią

9obiąć Possessyą, y komu chcieć, dać, darować, y ustąpić,

10a Ja, ani przez siebie, ani przez Subordynowane Osoby, żadney

11prepedycyi, czynić niemam, owszem wolnego wstępu, y ode-

12brania Dworku Wielmożnym Jchmościom Panstwu Jży-

13kiewiczom[?], Potomkom, y Sukcessorom onychże, dopusz-

14czam, y pozwalam, a sam żadnego rekursu, ani regressu

15wyżey nadmienionego Dworku, mieć niepowinien będę

16vigore praesentis recognitionis. Datum w Winnicy Die

17Decima nona Novembris, Tysiąc, Siedmset, Sześćdzie-

18siątego Osmego Roku. Xiądz AAA[?] Stawiski Societa-

19tis JESU. Xiądz Jan Sliwski[?] Societatis JESU iako assy-

20stent podpisuię się. Proszony Przyiaciel od Jegomości

21Xiędza zeznawaiącego do tego Zapisu Cessionis podpisu-

22ię się Tomasz Mokrzycki[?] Woyski[?] Winnicki manu propria.

23Jako proszony Przyiaciel od Jegomości Xiędza zeznawaią-

24cego, do tego Zapisu Cessionis, podpisuię się Michał Je-

25dlecki mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, odczyt w większości pewny. Niepewne: nazwisko obdarowanych („Jżykiewiczom / Jżykiewiczowie” – może Iżykiewicz lub Iżykiewicz-Mondwid; „Franciszkowi Mondwidowi” – Mondwid to zapewne imię/przydomek, nie odrębna osoba), nazwisko asystenta („Sliwski[?]”), „AAA[?]” w podpisie ks. Stawiskiego (zapewne monogram imienia Antoni), nazwisko i urząd świadka („Tomasz Mokrzycki[?] Woyski[?] Winnicki”). Słowa „Chorążemu Jaśnie Oświeconego Poniatowskiego Generała Woysk Austryackich” – Franciszek był chorążym znaku pancernego księcia Poniatowskiego, generała wojsk austriackich (zapewne Andrzeja Poniatowskiego, brata króla). Ewa i Franciszek – siostra i szwagier ks. Stawiskiego.

Por. akt 465 – pozwolenie prowincjała Bystrzonowskiego na rozporządzenie częścią dziedziczną (Łaszczów[?], 4 IX 1768). Ks. Jan Śliwski[?] był ministrem kolegium jezuickiego w Winnicy.

Wyjaśnienia: cesja – odstąpienie prawa; dworek w mieście – dom z placem; Jan Gozdawa Stawiski – ojciec ks. Antoniego, cześnik sochaczewski (herbu Gozdawa); minister kolegium – zarządca gospodarczy w domu zakonnym; regres, rekurs – prawo dochodzenia zwrotu; prepedycja – przeszkoda; vigore praesentis recognitionis – mocą niniejszego zeznania; Datum w Winnicy die decima nona Novembris – dan w Winnicy 19 listopada.

Streszczenie

19listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, ks. Antoni Stawiski, jezuita, zeznał zapis cesji. Uczynił to na mocy pozwolenia prowincjała Wojciecha Bystrzonowskiego (por. akt 465) i przy asystencji ks. Jana Śliwskiego[?], ministra kolegium winnickiego. Dworek w królewskim mieście Winnicy, który przypadł mu po ojcu, Janie Gozdawie Stawiskim, cześniku sochaczewskim, z prawa natury i z testamentu, wieczyście odstąpił i darował siostrze Ewie ze Stawiskich i szwagrowi Franciszkowi Mondwidowi Iżykiewiczowi[?], chorążemu znaku pancernego księcia Poniatowskiego, generała wojsk austriackich. Wyzbył się wszelkich praw do dworku. Podpisali: ks. Stawiski, ks. Śliwski[?] jako asystent oraz świadkowie Tomasz Mokrzycki[?] i Michał Jedlecki.

Transkrypcja

k. 422v (skan 0426, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiątego Osmego

2Miesiąca Novembris Dziewiętnastego Dnia

3[kustosz:] Przed

k. 423 (skan 0426, strona prawa)

1Przed Urzędem, y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Win-

2nickiemi, y przedemną Antonim Jałowickim[?], Namiesni-

3kiem protunc Burgrabstwa Grod. Winnick. Comparens

4Personaliter Urodzony Jegomość Pan Jozef Pogorzelski

5ten Kwit z Kalkulacyi od Wielmożnego Peretiatkowi-

6cza Sędziego Ziemskiego Owruckiego sobie dany, ratio-

7ne introcontentorum, ad Acta praesentia Castrensia, Capi-

8tanealia Vinnicensia per Oblatam podał, tenoris se-

9quentis. Anno Millesimo, Septingentesimo Sexagesimo

10Sexto, Die vigesima Sexta Novembris. Daię ten Doku-

11ment w ręce Jegomości Pana Jozefa Pogorzelskiego, Gu-

12bernatora Stojańskiego[?], Jż mi z zupełney Percepty u

13siebie mianey, to iest od Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdzie-

14siąt Piątego, Dnia Trzynastego Miesiąca Sierpnia, do

15Dnia Dwudziestego Szostego, Miesiąca Novembris w Ro-

16ku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Szostym, przypadłym

17to iest Summy Dziesięciu Tysięcy Sześćdziesiąt Cztery

18Złotych Polskich, y Groszy Dziewiętnastu, tak od Arenda-

19rzow Wsiow Ułyki[?], y Stoian[?], tudzież Czynszow y Jn-

20nych Percept, iako to z przedania rożnego zboża, według

21Regestru podanego, zupełnie, uczynił mi Kalkulacyą,

22z ktorych iako rzetelnie wylikwidował się, tak onego, z

23tey Percepty kwituię, na co się podpisuię. Datt w Horoszkach[?]

24Anno Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo Sexto,

25die vigesima sexta Novembris, u tego Kwitu per Oblatam

26podanego, podpis ręki temi słowy, Stanisław Peretiatko-

27wicz Sędzia Ziemski Owrucki DEWK[?]. Ktory to Skrypt

28iako się w sobie ma, de verbo ad verbum, do Xiąg Grodzkich

29Winnickich iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, odczyt pewny poza nazwami miejscowymi: „Gubernatora Stojańskiego[?]”, „Wsiow Ułyki[?] y Stoian[?]” (dobra Peretiatkowicza – możliwe Stojanów/Stojany i Ułyki/Uły), miejsce wystawienia „w Horoszkach[?]” (zapewne Horoszki w pow. owruckim) oraz skrót po podpisie „DEWK[?]” (nierozwiązany, może monogram). Kwit nazwany na końcu „Skryptem”.

Wyjaśnienia: kwit z kalkulacji – pokwitowanie z rozliczenia rachunków zarządcy; percepta – wpływy, dochody; gubernator – zarządca (rządca) majątku; arendarze – dzierżawcy karczm i propinacji; wylikwidować się – rozliczyć się dokładnie.

Tłumaczenia łaciny: Anno millesimo septingentesimo sexagesimo sexto die vigesima sexta Novembris – roku 1766 dnia 26 listopada; tenoris sequentis – następującej treści; de verbo ad verbum – słowo w słowo.

Streszczenie

19listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Józef Pogorzelski podał do oblaty kwit wystawiony mu 26 listopada 1766 w Horoszkach[?] przez Stanisława Peretiatkowicza, sędziego ziemskiego owruckiego. Pogorzelski był gubernatorem (rządcą) dóbr Peretiatkowicza, zapewne w Stojanach[?]. Peretiatkowicz zaświadczył, że Pogorzelski rozliczył się w pełni z dochodów pobranych od 13 sierpnia 1765 do 26 listopada 1766. Wynosiły one 10 064 zł 19 gr i pochodziły od arendarzy wsi Ułyki[?] i Stojany[?], z czynszów i ze sprzedaży zboża według regestru. Za ten okres sędzia go pokwitował.

Transkrypcja

k. 423 (skan 0426, strona prawa)

1[kustosz:] Prawa

k. 423v (skan 0427, strona lewa)

1Prawa natury służącą.

2Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiątego Osmego.

3Miesiąca Novembris, Dziewiętnastego Dnia

4Przed Urzędem, y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Win-

5nickiemi, y przedemną Antonim Jałowickim[?] Namie-

6snikiem Burgrabstwa protunc Grod. Winnick. Stano-

7wszy oczewisto Woźny General Woiewództwa Bracław-

8skiego, y innych Opatrzny Jan Łamanowski[?], w moc praw-

9dziwey, wierney, y skuteczney Relacyi swoiey, iawnie,

10ustnie, y dobrowolnie zeznał. Jż on Roku, Tysiąc, Siedm-

11set, Sześćdziesiątego Osmego, Dnia Osmnastego Listopa-

12da, na Prawną Wielmożnych Jchmościów Panow Mar-

13cina Chorążego Winnickiego, Rotmistrza Pancernego

14Woysk Koronnych JKMości y Rzeczypo-

15spolitey, y Franciszka Podstolego Bracławskiego, Podsta-

16rosty Grodzkiego Winnickiego, z Grabowa Grocholskich

17Braci między sobą rodzonych, a Synow niegdy Wielmo-

18żnych Jchmościów Panstwa, Michała, y Anny z Radzi-

19mińskich Grocholskich, Sędziów Ziemskich Bracław-

20skich Małżonkow, Rekwizycyą, maiąc przy sobie Stronę

21Szlachty, Urodzonych Jchmościów Panow, Jana Kozłow-

22skiego, y Tomasza Jwanowskiego, dla skutecznieyszego

23świadectwa, sobie przydanych, był w Częściach Dobr Tro-

24ścianca, Szandyrowa[?], Kalniszowki[?], Szklarowki[?], Potaszy[?],

25y Wsiach Chwedorowce[?], y Markowce, w Woiewództwie

26Bracławskim, a Powiecie Winnickim leżących, gdzie

27będąc też Dobra vigore Prawa, natury post fata Wielmo-

28żnego Jegomości Pana Michała z Grabowa Grocholskiego

29Sędziego Ziemskiego Bracławskiego Oyca Wielmożnych

30Rekwirentow sobie służącego, onymże ze wszystkiemi

31tych Dobr, Dworami, Folwarkami, Karczmami, Browa-

32[kustosz:] rami

k. 424 (skan 0427, strona prawa)

1rami, Młynami, Stawami, Rzekami, Rzeczkami, Podda-

2nemi, y ich Powinnościami, Lasami, Dąbrowami, Zarośla-

3mi, Pasieczyskami, Sianożęciami, Polami, Oranemi, nieora-

4nemi, Zasiewami, y wszystkiemi, attynencyami, y pertynen-

5cyami, zdawna, y teraz do tych Dobr należącemi, w

6Aktualną Dziedziczną Possessyą, nemine contradicente

7ac impugnante, Urzędownie podał, y Prawnie postąpił,

8Poddanych tychże Dobr, do Gromady zwoławszy, o nowych

9ich Panach Dziedzicznych, opowiadaiąc, onym wszel-

10kie posłuszeństwo zalecił, ktorzy zaraz Powinności

11swoie, odbywać zaczęli, w czym On Woźny, Szlachtą sobie

12przytomną oświadczywszy się, zostawuiąc tychże Wiel-

13możnych Rekwirentow, w Spokoyney Dobr pomienio-

14nych Possessyi, ztamtąd odiechał, y o tym tę swoią praw-

15dziwą Relacyą zeznał. Ministerialis ignarus Litera-

16rum Crucem Sanctam posuit, Jan Łamanowski[?] (+).

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, odczyt pewny poza nazwiskiem woźnego (Łamanowski[?] – „Lamanowski”, z „w” nad linią) i nazwami części klucza: „Trościanca” (pewne; por. akty 374–376, 380 – Trościaniec), „Szandyrowa[?]”, „Kalniszowki[?]”, „Szklarowki[?]”, „Potaszy[?]” (może „Potasznia” – osada potażowa) oraz wsie „Chwedorowce[?]” i „Markowce” (Markówka).

Por. akt 458 – Marcin Grocholski, chorąży winnicki; akty 374–376, 380 – wcześniejsze transakcje dotyczące Trościańca (Dorożyński → Zalescy). Michał Grocholski, sędzia ziemski bracławski, ojciec rekwirentów – zmarły przed listopadem 1768; matka Anna z Radzimińskich („Sędziowie Ziemscy Bracławscy Małżonkowie” – tytuł męża przeniesiony na oboje).

Wyjaśnienia: intromisja – urzędowe wwiązanie w posiadanie; prawo natury – dziedziczenie ustawowe (po ojcu); post fata – po śmierci; attynencje i pertynencje – przynależności; nemine contradicente ac impugnante – bez czyjegokolwiek sprzeciwu; ministerialis ignarus literarum crucem sanctam posuit – woźny, nieumiejący pisać, postawił święty krzyż; rotmistrz pancerny – dowódca chorągwi (znaku) pancernej.

Streszczenie

19listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Jan Łamanowski[?] zeznał relację o intromisji. 18 listopada 1768, na żądanie braci rodzonych Marcina z Grabowa Grocholskiego, chorążego winnickiego i rotmistrza pancernego wojsk koronnych, oraz Franciszka, podstolego bracławskiego i podstarościego grodzkiego winnickiego, synów zmarłych Michała Grocholskiego, sędziego ziemskiego bracławskiego, i Anny z Radzimińskich, w obecności szlachty – Jana Kozłowskiego i Tomasza Iwanowskiego – wwiązał ich w części dóbr Trościańca, Szandyrowa[?], Kalniszówki[?], Szklarówki[?], Potaszy[?] oraz wsi Chwedorówka[?] i Markówka w powiecie winnickim. Bracia odziedziczyli je po ojcu z prawa natury. Intromisja objęła dwory, folwarki, karczmy, browary, młyny, stawy, poddanych, lasy i pola. Zwołanym gromadom ogłosił nowych dziedziców, a poddani od razu zaczęli odrabiać powinności. Nikt się nie sprzeciwił. Woźny, niepiśmienny, podpisał relację krzyżem.

Transkrypcja

k. 424 (skan 0427, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątego, Osmego

2Miesiąca Novembris Dziewiętnastego Dnia

3Przed Urzędem, y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi,

4Winnickiemi, y przedemną Antonim Jałowickim[?]

5Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Grod. Winn.

6Stanowszy oczewisto Woźny Generał Woiewództwa

7[kustosz:] Bracł.

k. 424v (skan 0428, strona lewa)

1Bracławskiego, y innych Opatrzny, Gabryel Gilowski[?], w

2moc Prawdziwey, wierney, y skuteczney Relacyi swo-

3iey, iawnie, iaśnie, ustnie y dobrowolnie zeznał. Jż

4on Roku teraznieyszego, Tysiąc, Siedmset, Sześćdzie-

5siątego Osmego, Dnia Osmnastego Miesiąca Listo-

6pada, na Prawną Wielmożnych Jchmościów Pa-

7now, Marcina Chorążego Winnickiego Rotmistrza

8Pancernego Woysk JKMości Królewskiey Mości, y Rze-

9czypospolitey Koronnych, y Franciszka Podstolego Bra-

10cławskiego, Podstarosty Grodzkiego Winnickiego, z Gra-

11bowa Grocholskich, Braci między sobą rodzonych, a

12a Synow niegdy Wielmożnych Jchmościów Panstwa

13Michała, y Anny z Radzimińskich Grocholskich Sę-

14dziów Ziemskich Bracławskich Małżonkow, Rekwi-

15zycyą, maiąc przy sobie Stronę Szlachty, Urodzonych

16Jchmościów Panow, Marcina Brzowskiego[?], y Jozefa

17Jakubowskiego, dla skutecznieyszego świadectwa, so-

18bie przydanych, był w Dobrach Komarowie[?], y Micha-

19łowce, na nierozdzielnym Gruncie z sobą siedzących,

20w Woiewództwie Bracławskim, a Powiecie Winnickim

21leżących, gdzie będąc też Dobra, vigore Prawa natury, post

22fata Wielmożnego Jegomości Pana, Michała z Grabowa

23Grocholskiego Sędziego Ziemskiego Bracławskiego,

24Oyca Wielmożnych Rekwirentow, sobie służącego,

25onymże, ze wszystkiemi, tych Dobr Dworami, Folwar-

26kami, Karczmami, Browarami, Młynami, Stawami,

27[kustosz:] Poddanemi

k. 425 (skan 0428, strona prawa)

1Poddanemi, y ich powinnościami, Lasami, Dąbrowami,

2Rzekami, rzeczkami, Sianożęciami, Polami, Oranemi

3y nieoranemi, Zasiewami, y wszystkiemi, attynency-

4ami, y pertynencyami, zdawna, y teraz do tych Dobr nale-

5żącemi, w Aktualną Dziedziczną Possessyą, nemine

6impugnante, ac contradicente, Urzędownie podał, y praw-

7nie postąpił, Poddanych tychże Dobr do Gromady zwo-

8ławszy, o nowych ich Panach Dziedzicznych, onym opo-

9wiedział, ktorzy zaraz Powinności swoie, Panom swo-

10im teraznieyszym, odbywać poczęli, w czym On Woźny

11Szlachtą sobie przytomną oświadczywszy się, zosta-

12wuiąc tychże Wielmożnych Rekwirentow, w Spokoy-

13ney Dobr pomienionych Possessyi, ztamtąd odiechał, y

14o tym tę swoię prawdziwą Relacyą zeznał, Ministe-

15rialis ignarus Literarum Crucem Sanctam posuit,

16Gabryel Gilowski[?] (+).

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, odczyt pewny poza nazwiskami woźnego (Gilowski[?] – „Gilowski” lub „Pilowski”) i świadka (Brzowski[?]) oraz nazwą „Komarów[?]” („Ko-/marow” w tytule, „Komarowie” w tekście – możliwe Komarowie/Komarówka). Formuła identyczna z aktem 468 (ta sama rodzina, ten sam dzień intromisji, inny woźny i inni świadkowie). Dobra Komarów[?] i Michałówka leżą „na nierozdzielnym gruncie z sobą” – mają wspólne, niepodzielone grunty.

Wyjaśnienia: jak w akcie 468 (intromisja z prawa natury po zmarłym ojcu Michale Grocholskim, sędzim ziemskim bracławskim); nemine impugnante ac contradicente – bez czyjegokolwiek sprzeciwu; ministerialis ignarus literarum crucem sanctam posuit – woźny, nieumiejący pisać, postawił święty krzyż.

Streszczenie

19listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Gabriel Gilowski[?] zeznał relację o intromisji. 18 listopada 1768, na żądanie braci Marcina z Grabowa Grocholskiego, chorążego winnickiego i rotmistrza pancernego, oraz Franciszka, podstolego bracławskiego i podstarościego grodzkiego winnickiego, w obecności szlachty – Marcina Brzowskiego[?] i Józefa Jakubowskiego – wwiązał ich w dobra Komarów[?] i Michałówka w powiecie winnickim, mające wspólne, niepodzielone grunty. Bracia odziedziczyli te dobra po ojcu, Michale Grocholskim, sędzim ziemskim bracławskim. Intromisja objęła dwory, folwarki, karczmy, browary, młyny, stawy, poddanych, lasy i pola. Poddani od razu zaczęli odrabiać powinności nowym panom. Nikt się nie sprzeciwił. Woźny, niepiśmienny, podpisał relację krzyżem. Por. akt 468.

Transkrypcja

k. 425 (skan 0428, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiątego Osmego

2Miesiąca Novembris Dziewiętnastego Dnia

3Przed Urzędem, y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi

4Winnickiemi, y przedemną Antonim Jałowickim[?],

5Namiesnikiem protunc Burgrabstwa Grodzkim Win-

6nickim, Stanowszy oczewisto Woźny Generał Woie-

7[kustosz:] wództwa

k. 425v (skan 0429, strona lewa)

1wództwa Bracławskiego, y innych Opatrzny, Jan Wisz-

2niowski, w moc prawdziwey, Relacyi swoiey, iawnie

3zeznał, Jż on Roku teraznieyszego, Tysiąc, Siedm-

4set, Sześćdziesiątego Osmego, Dnia Siedmnastego No-

5vembris, na affektacyą y prawną Rekwizycyą Wiell.

6Jchmościów Panow, Marcina Chorążego Winnickiego,

7Rotmistrza Pancernego Woysk Koronnych, JKMci y

8Rzeczypospolitey y Franciszka Podstolego Bracław-

9skiego Podstarosty Grod. Winn. z Grabowa Grocholskich, Braci,

10między sobą rodzonych, niegdy Wiell. Jchmościów Pań-

11stwa Michała, y Anny, z Radzimińskich Grochol-

12skich, Sędziów Ziemskich Bracławskich Małżon-

13kow Synow, maiąc przy sobie Stronę Szlachty Lu-

14dzi wiary godnych, Urod. Jchmciów Panow, Andrzeia

15Wróblewskiego, y Woyciecha Jaworskiego, dla sku-

16tecznieyszego świadectwa sobie przydanych, był w

17Dobrach Wsiach Zozowie, Zozowce, Selewkowce[?], Ocze-

18retny, Lulińcach, Parysowce[?], y Strzelnikach, w Wo-

19iewództwie Bracł. a Powiecie Winn. leżących, gdzie bę-

20dąc reassumpta Jntromissione, w też Dobra Wiell. Re-

21kwirentom serviente, Coram actis Castr. Vinn. Dnia Dwu-

22dziestego Piątego Septembris, Roku przeszłego Tysiąc

23Siedmset, Sześćdziesiątego Siodmego, recognita, wyż

24wyrażone Dobra, tak vigore Prawa, od JO. Xięcia Jmci Ja-

25nusza Alexandra Lubartowicza Sanguszka Marszał-

26ka Nadwornego W. X. Litt. Dnia Czwartego Czerwca Roku

27Tysiąc, Siedmset, Pięćdziesiątego Pierwszego, w Lublinie

28[kustosz:] danego

k. 426 (skan 0429, strona prawa)

1danego, y służącego, Aktami Trybunału Kor. Lubel. Roku te-

2goż Feria Secunda, in Crastino Festi, Sanctae et Jndividuae Tri-

3nitatis, roborowanego, do Xiąg zaś Grod. Winn. Roku tegoż

4Dnia Jedynastego Miesiąca Września, per Oblatam podanego,

5iakoteż in virtute Summy Siedmdziesiąt Pięciu Tysięcy

6Pięćset Złł. Poll. na tychże Dobrach sposobem zastawnym,

7będącey, teraz post Fata wyż wspomnianego Wmć Pana Michała

8z Grabowa Grocholskiego Sędziego Ziem. Bracł. Oyca Wiell. Re-

9kwirentow, na onychże Prawem natury spadłey, ze wszystkie-

10mi tych Dobr, Dworami, Folwarkami, Karczmami, Browara-

11mi, Poddanemi, Ciągłemi, nieciągłemi, y ich Powinnościami

12Stawami, Młynami, Lasami, Dąbrowami, Sianożęciami

13Polami Oranemi, y nieoranemi, Zasiewami y wszystkiemi

14attynencyami, y pertynencyami, do tych Dobr należącemi, ne-

15mine impugnante, et contradicente, w Spokoyną tymże Wiell.

16Rekwirentom, Dożywotnią, y Zastawną Possessyą, Urzędow-

17nie podał, y prawnie postąpił, Ludzi w każdey Wsi, do Groma-

18dy zwoławszy, onym, o Panach ich Dożywotnich, y Zastaw-

19nych opowiadaiąc, wszelkie im posłuszeństwo, przykazał,

20ktore oni zaraz odbywać poczęli, w czym wszystkim on Wo-

21źny Szlachtą sobie przytomną oświadczywszy się, w Spokoy-

22ney Possessyi Dobr pomienionych zostawił Wiell. Rekwiren-

23tow, y o tym tę swoią relacyą zeznał. Mlis[?] ignarus Literar. Cru-

24cem S. posuit Jan Wiszniowski (+).

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, odczyt w większości pewny. Niepewne nazwy: „Selewkowce[?]” i „Parysowce[?]”; Zozów, Zozówka, Oczeretna, Lulińce i Strzelniki – odczyt dobry (wsie w okolicy Lipowca). „Mlis” = skrót od „Ministerialis”.

Podstawa prawna intromisji: (1) wcześniejsza intromisja zeznana w grodzie winnickim 25 IX 1767 (tu „reasumowana”); (2) prawo (dożywocie) ks. Janusza Aleksandra Lubartowicza Sanguszki, marszałka nadwornego litewskiego, wydane w Lublinie 4 VI 1751, roborowane w Trybunale Koronnym lubelskim w poniedziałek nazajutrz po św. Trójcy 1751 i oblatowane w Winnicy 11 IX 1751; (3) suma zastawna 75 500 zł zapisana na tych dobrach, która po śmierci Michała Grocholskiego przeszła na synów prawem natury. Stąd posesja „dożywotnia i zastawna”, a nie dziedziczna (por. akty 468–469 – dobra dziedziczne).

Wyjaśnienia: reassumpta intromissione – po ponowieniu (wznowieniu) intromisji; roborowany – potwierdzony wpisem do akt; feria secunda in crastino festi Sanctae et Individuae Trinitatis – w poniedziałek, nazajutrz po święcie Trójcy Przenajświętszej i Nierozdzielnej; nemine impugnante et contradicente – bez sprzeciwu; ministerialis ignarus literarum crucem sanctam posuit – woźny, nieumiejący pisać, postawił święty krzyż; poddani ciągli i nieciągli – z zaprzęgiem i bez.

Streszczenie

19listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Jan Wiszniowski zeznał relację o intromisji. 17 listopada 1768, na żądanie braci Marcina z Grabowa Grocholskiego, chorążego winnickiego i rotmistrza pancernego, oraz Franciszka, podstolego bracławskiego i podstarościego grodzkiego winnickiego, w obecności szlachty – Andrzeja Wróblewskiego i Wojciecha Jaworskiego – wwiązał ich w dobra klucza zozowskiego w powiecie winnickim: Zozów, Zozówkę, Selewkowce[?], Oczeretną, Lulińce, Parysówkę[?] i Strzelniki. Podstawą było dożywocie od ks. Janusza Aleksandra Sanguszki, marszałka nadwornego litewskiego (Lublin, 4 czerwca 1751), oraz zapisana na tych dobrach suma zastawna 75 500 zł. Po śmierci ojca, Michała Grocholskiego, sędziego ziemskiego bracławskiego, prawa te przeszły na synów. Wprowadził ich w spokojną posesję dożywotnią i zastawną ze wszystkimi przynależnościami i poddanymi. Gromadom ogłosił nowych panów. Nikt się nie sprzeciwił. Woźny, niepiśmienny, podpisał relację krzyżem.

Transkrypcja

k. 426 (skan 0429, strona prawa)

1Roku, Tysiąc Siedmset Sześćdziesiątego Osmego

2Miesiąca Novembris, Dwudziestego Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

4Antonim Jałowickim[?] Namiesnikiem protunc Burgrabstwa

5Grod. Winn. Compns Pter Opatrzny Jakub Chyżyniecki, ten Au-

6tentyk od Nayiaśn. Krola Jmci Stanisława Augusta, sobie na

7Urząd Woźniostwa dany, post praestitum, in praesentia Urod.

8Jchmć PP. Jakuba Burskiego[?], y Woyciecha Bielskiego[?] innych,

9tudzież Woźnego Generała Szlachetnego Błażeia Sinieckiego[?]

10super hocce munus Juramentum, et per Curiam[?] Grodem de mo-

11re et Consvetudine tonsuq. publicatusq. fuerit, ratione Jntroconten-

12torum ad Acta Praesentia Castr. Capitl. Vinn. per Oblatam podał, de tenore

13sequenti: Stanislaus Augustus DEJ Gratia Rex Poloniae, Ma-

14gnus Dux Lithvaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae,

15Kijoviae, Volhyniae, Podoliae, Podlachiae, Livoniae, Smolensciae, Se-

16veriae, Czerniechoviaeque. Significamus praesentibus Literis nostris

17quorum interest, universis et singulis, Quia Nos Providum Ja-

18[kustosz:] cobum

k. 426v (skan 0430, strona lewa)

1cobum Chyżyniecki, in Ministerialem Regni Generalem, omni-

2um et singulorum Palatinatuum Terrarum ac Districtuum Regni no-

3stri creandum, et constituendum esse duximus, Prout quidem creamus

4et constituimus, praesentibus Literis nostris, dantes et concedentes

5Eidem plenariam facultatem, et omnimodam Potestatem, omnia

6negotia, Ministerialem Regni Generalem concernentia, agendi, et exequendi,

7ita tamen, ut prius Coram, Judicio, seu officio quovis Regni compe-

8tenti, Juramentum fidelitatis suae, juxta Rotam, in Statuto

9Regni descriptam praestet, ab eoque de more et consvetudine ton-

10deatur. Quod omnibus quorum interest ad notitiam deducentes

11mandamus, ut Eundem Jacobum Chyżyniecki, postquam Ju-

12ramentum fidelitatis suae, praestiterit, tonsusque fuerit, pro

13vero, et Legitimo Ministeriali Regni Generali habeant, et agnoscant,

14omniaque negotia Ministerialem Regni Generalem concernentia, Ipsum

15agere et exequi permittant, pro Gratia nostra, In quorum fidem

16praesentibus Sigillum Regni est appressum, Datt in Cancellaria Regni

17Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo, Octavo Anno, Die

18Tertia Novembris, u tego Autentyku per Oblatam podanego

19podpis przy Pieczęci wielkiey Kor. na massie wyciśnioney temi

20słowy: And. Stan. Młodziejowski Epus Nominat. Posnanien[sis]

21S. R.[?] Cancellariq. mp. (L. S.) Relat. Jllmi Excellmi et Rdssmi Dni An-

22dreae Stanislai Kostkae Młodziejowski Eppi Nominati Posna-

23niensis Supremi Cancellarij Rni, ktory to Autentyk słowo w sło-

24wo, iak się w sobie ma do Xiąg ninieyszych Grod. Winn.

25iest zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne; formuła przywileju typowa (por. akt 442 – przywilej na woźnego dla P. Gurzyckiego), co potwierdza odczyt łaciny. Niepewne: nazwiska świadków przysięgi („Jakuba Burskiego[?]”, „Woyciecha Bielskiego[?]”), woźnego generalnego („Błażeia Sinieckiego[?]”) i fragment „per Curiam[?] Grodem” (zapewne opis obrzędu „postrzyżyn” – tonsura – po złożeniu przysięgi). Andrzej Stanisław Kostka Młodziejowski, biskup nominat poznański, kanclerz wielki koronny.

Tłumaczenie: Stanisław August z Bożej łaski król polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podolski, podlaski, inflancki, smoleński, siewierski i czernihowski. Oznajmiamy niniejszym listem wszystkim i każdemu z osobna, komu to wiedzieć należy, że opatrznego Jakuba Chyżynieckiego uznaliśmy za stosowne ustanowić woźnym generalnym Królestwa wszystkich i poszczególnych województw, ziem i powiatów Królestwa naszego, jakoż niniejszym go ustanawiamy, dając mu pełną władzę wykonywania wszelkich czynności woźnego generalnego, z tym że najpierw złoży przed właściwym sądem lub urzędem przysięgę wierności wg roty opisanej w Statucie Królestwa i zostanie według zwyczaju postrzyżony. Polecamy, by go – po złożeniu przysięgi i postrzyżynach – uważano za prawdziwego i prawnego woźnego generalnego. Na dowód czego przyłożono pieczęć Królestwa. Dan w Kancelarii Królestwa 3 listopada 1768. Podpis: Andrzej Stanisław Młodziejowski, biskup nominat poznański, kanclerz wielki koronny. Relacja (wpis na polecenie) tegoż.

Wyjaśnienia: autentyk – oryginał dokumentu (tu przywileju królewskiego); woźny generalny (ministerialis regni generalis) – urzędnik doręczający pozwy i dokonujący intromisji, oględzin; tonsura (postrzyżyny) – zwyczajowe obcięcie włosów przy obejmowaniu urzędu woźnego po przysiędze; massa – masa woskowa pieczęci; relatio – wpis z polecenia kanclerza.

Streszczenie

23listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, opatrzny Jakub Chyżyniecki podał do oblaty swój autentyk – przywilej króla Stanisława Augusta z 3 listopada 1768 (wydany w kancelarii koronnej, podpisany przez kanclerza wielkiego koronnego Andrzeja Stanisława Młodziejowskiego) mianujący go woźnym generalnym Królestwa ze wszystkimi uprawnieniami tego urzędu. Wcześniej, w obecności Jakuba Burskiego[?], Wojciecha Bielskiego[?] i woźnego generalnego Błażeja Sinieckiego[?], złożył przysięgę na ten urząd i został według zwyczaju postrzyżony.

Transkrypcja

k. 426v (skan 0430, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiątego, Osmego

2Miesiąca Novembris Dwudziestego Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną

4Antonim Jałowickim[?] Namiesnikiem ptunc Burgrabstwa Grod.

5Winn. Compns Pter W. Jmć P. Kazimierz Sypiński[?] ten Palet

6na Furaż od Wielmożnego Suhaka[?], do Dobr intro wyrażonych

7wydany ratt Jntrocontent. ad Acta Praesentia Castr. Capitl. Vinn. per Oblatam

8podał, de tenore tali: Z Klucza Raszkowskiego y Krutiańskie[go][?]

9Furażu dać będą powinni: Owsa Korcy Tysiąc, Bara-

10now Sto, Jałowic Pięćdziesiąt, Wieprzow Pięćdziesiąt, Jagieł, y

11Krup Korcy Pięćdziesiąt, Chleba Bochenkow Tysiąc, Ktory zas[?] kto-

12ren[?] to Furaż wystawiony bydź powinien za dni trzy, tu do Rasz-

13kowa, na tamtę Stronę bez naymnieyszey odwłoki Terminu, pod

14nieuchronną Karą w sprzeciwieniu się lub w nieprzystawieniu one-

15goż co, Ostro zalecaszę[?]. Die Prima Novembris, Millesimo

16[kustosz:] Septingentesimo

k. 427 (skan 0430, strona prawa)

1Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno. w Raszkowie,

2u tego Paletu per Oblatam podanego podpis takowy:

3J. Suhak[?]. Ktory Palet słowo w słowo iako się w sobie ma

4do Xiąg ninieyszych Grodzkich Winnickich iest Zapisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo pośpieszne, średnio czytelne. Niepewne: nazwisko podawcy (Kazimierz Sypiński[?]), wystawcy („W. Suhaka / J. Suhak[?]” – może to dowódca oddziału konfederackiego lub rosyjskiego/tureckiego; tytułu brak), nazwa drugiego klucza („Krutiańskie[go][?]”), słowa „Ktory zas[?] ktoren[?]” i „zalecaszę[?]”. Raszków – miasteczko nad Dniestrem (dobra Lubomirskich/Potockich), na granicy z Mołdawią; zwrot „na tamtę Stronę” może oznaczać „za Dniestr”.

Kontekst: jesień 1768 – początek wojny rosyjsko-tureckiej i działania konfederatów barskich nad Dniestrem; palet (asygnacja, nakaz) na dostawę furażu i żywności dla wojska z dóbr prywatnych – oblatowany zapewne jako dowód poniesionych ciężarów. Wielkość dostawy: 1000 korców owsa, 100 baranów, 50 jałowic, 50 wieprzy, 50 korców jagieł i kaszy, 1000 bochenków chleba – w ciągu 3 dni.

Wyjaśnienia: palet (polet) – pisemny nakaz, asygnacja (zwł. wojskowa) na dostawy lub kwaterę; furaż – pasza i prowiant dla wojska; jagły – kasza jaglana; krupy – kasza; Die prima Novembris millesimo septingentesimo sexagesimo octavo anno – dnia 1 listopada 1768 r.

Streszczenie

23listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Kazimierz Sypiński[?] podał do oblaty palet wystawiony 1 listopada 1768 w Raszkowie przez J. Suhaka[?]. Nakazywał on dobrom klucza raszkowskiego i krutiańskiego[?] dostarczyć do Raszkowa w ciągu trzech dni furaż: 1000 korców owsa, 100 baranów, 50 jałowic, 50 wieprzy, 50 korców jagieł i krup oraz 1000 bochenków chleba – pod surową karą za sprzeciw lub niedostarczenie.

Transkrypcja

k. 427 (skan 0430, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Novembris Dwudziestego Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi y

4przedemną Antonim Jałowickim[?] protunc Burgrabią[?] Grodzkim Winn.

5Comparen. Pliter[?] Urod. Jmć Panowie Jan-Antoni dwoch imion Kwie-

6ciński syn Ur. Jmć Pana Woyciecha Kwiecińskiego syn, Oyciec[?] oraz

7y syn iegoż Ur. Jmć Pan Jozef Kwieciński z Elżbietą Sasimowską[?]

8spłodzony iawnie dobrowolnie zeznali. Jż oni maiąc dobra swoie Dzie-

9dziczne Część Wsi Kordyszowki[?] w Wdztwie Bracł. sytuowane, takowe

10dobra ze wszystkiemi przynależytościami, polami, gruntami, sianożę-

11ciami, lasami, zapustami, gaiami, wodami, rzekami, rzeczkami,

12krynicami, miedzikami[?], Cieniami[?] karczemnymi[?] zabudowaniami dwor-

13skiemi y folwarcznemi, poddanemi oboiey płci, ich Żonami y dzieć-

14mi, powinnościami, daniami, daninami, Czynszami, owo zgoła ze

15wszelakiemi przynależytościami Attinentyami y pertinentiami

16nihil pro se aut alio quopiam reservando vel excipiendo sed ita

17late, longe circumferentialiterq. prout praefatorum Bonorum Z daw-

18nych czasow w sobie zawieraią nic na siebie ani Sukcessorow swoich

19reservando vel excipiendo. Jn rem et personam Ur. Jmć Pana

20Baltazara Zielińskiego y iego prawnych następcow y Sukcessorow

21daią, daruią y rezygnuią modo puro, mero, vere ac irrevoca-

22bilis donationis. Jntromissyi wolney dopuszczaią, a dopuszczoney

23wzbraniać niebędą, a to pod Szkodami Ziemskiemi Konstytucya-

24mi obwarowanemi. Mocą ninieyszego dobrowolnego zeznania.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo pośpieszne, inną ręką niż poprzednie akty; odczyt w większości dobry. Niepewne: nazwa wsi (w tytule „Kordaszowki[?]”, w tekście „Kordyszowki[?]” / „Hordyszowki[?]”; w akcie 474 – ta sama wieś), skrót „Pliter[?]” (personaliter), „Burgrabią[?]” (zapewne skrót „Burgrabstwa”), nazwisko matki Józefa („Sasimowską[?]”) i wyrazy „miedzikami[?], Cieniami[?] karczemnymi[?]”. Wpis bez podpisów, kończy się formułą zeznania.

Por. akt 474 – donacja innej części tej samej wsi przez Ignacego Rybałtowskiego[?] dla tego samego Baltazara Zielińskiego (ten sam dzień).

Tłumaczenia łaciny: nihil pro se aut alio quopiam reservando vel excipiendo – nic dla siebie ani dla kogokolwiek innego nie zastrzegając ani nie wyłączając; ita late, longe circumferentialiterque prout praefatorum bonorum … – tak szeroko, daleko i wokoło, jak wspomniane dobra z dawnych czasów w sobie zawierają; in rem et personam – na rzecz i osobę; modo puri, meri, veri ac irrevocabilis donationis – sposobem czystej, prostej, prawdziwej i nieodwołalnej darowizny.

Wyjaśnienia: zeznanie osobiste – czynność prawna dokonana osobiście przed urzędem grodzkim; donacja – darowizna; intromisja – wwiązanie w posiadanie; szkody ziemskie konstytucjami obwarowane – kary przewidziane w konstytucjach sejmowych za przeszkadzanie w posiadaniu.

Streszczenie

23listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, stawili się osobiście ojciec Jan Antoni Kwieciński, syn Wojciecha, i jego syn Józef Kwieciński, zrodzony z Elżbiety Sasimowskiej[?]. Zeznali dobrowolnie, że swoją dziedziczną część wsi Kordyszówki[?] w województwie bracławskim, ze wszystkimi przynależnościami, polami, lasami, wodami, zabudowaniami dworskimi i folwarcznymi oraz poddanymi z ich powinnościami, niczego sobie nie zastrzegając, dają, darują i rezygnują czystą i nieodwołalną donacją Baltazarowi Zielińskiemu i jego następcom. Zobowiązali się dopuścić go do intromisji i nie przeszkadzać w posiadaniu pod karami przewidzianymi w konstytucjach.

Transkrypcja

k. 427 (skan 0430, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego.

2[kustosz:] Miesiąca

k. 427v (skan 0431, strona lewa)

1Miesiąca Novembris Dwudziestego Trzeciego dnia.

2Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

3y przedemną Antonim Jałowickim[?] Namiesnikiem protunc Bur-

4grabstwa Grodzkim Winnickim comparens Pliter Ur. Jmć Pan Jgna-

5cy Rybałtowski Stolnik Drohicki syn Jmć Pana Baltazara Rybał-

6towskiego Stolnika Ciechanowskiego syn, dobr Części Wsi Kordyszow-

7ki[?] dziedzic iawno, ustnie y dobrowolnie zeznał. Jż on wyżrzeczo-

8ną część Wsi Kordyszowki[?] w Wdztwie Bracł. sytuowaną maiąc

9mocą prawa pospolitego własnością swoią, iak chcieć zarządzić y dys-

10ponować, darować, dać, przedać y ku naylepszemu dobru swemu obro-

11cić, wszystką takową część ze wszelkiemi przynależytościami, atti-

12nentiami y pertynencyami nic na siebie ani Sukcessorow y następ-

13cow swoich nie wyłączaiąc ani exympuiąc, a to ze wszystkiemi sadz-

14kami[?], ogrodami owocowemi, y warzywnemi, polami, łąkami, grun-

15tami, sianożęciami, lasami, zaroślami, krzakami, wodami, rzeka-

16mi, rzeczkami, młynami, Arędą Karczemną, poddanemi oboiey

17płci ich żonami, dziećmi, robociznami, daniami, daninami, czyn-

18szami, tak aby mianowane niemianowanemu, a niemianowa-

19ne mianowanemu wcale nic nieszkodziło[?]. Jn rem et personam

20Ur. Jmć Pana Baltazara Zielińskiego y iego prawnym następcom

21daię, daruię, przedaię y na wieczne czasy odrezygnował. Jntromi-

22ssyi wolney równo z datą tego prawa temuż Jmć Panu prawo naby-

23waiącemu dopuszcza, a dopuszczoney ani sam przez siebie, ani per quasvis

24alias subordinatas personas non impediet. Wolny zatem będzie

25Jmć Pan Baltazar Zieliński dobrami temi Częścią Wsi Kordyszow-

26ki[?] iak chcieć zarządzić, komu chcieć przedać, dać, darować y odrezygno-

27wać bez żadney tak ze strony Comparenta iako też iego Sukcesso-

28row impetycyi. Od wszelkich prawnych y nieprawnych impety-

29cyi w każdym Sądzie y Urzędzie swoim kosztem zastępować y obra-

30niać obowiązuie się, a na wypadek sprzeciwienia się tey dobrowol-

31ney Donacyi forum Ziemstwa lub Grodu Albo Trybunału Kronne-

32go ad respondendum sobie naznacza. Siłą ninieyszego dobrowolnego

33zeznania.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo tej samej ręki co akt 473, pośpieszne; odczyt w większości dobry. Niepewne: nazwa wsi („Kordyszowki / Kordyszowki / Kordyszow-ki” – przyjęto Kordyszówka[?]), „sadzkami[?]” (sadzawkami?), „nieszkodziło[?]”. Ignacy Rybałtowski, stolnik drohicki, syn Baltazara Rybałtowskiego, stolnika ciechanowskiego. Tekst wewnętrznie niekonsekwentny co do osoby („zeznał … daię, daruię … odrezygnował”) – jak w oryginale.

Por. akt 473 – donacja drugiej części tej samej wsi przez Kwiecińskich dla tego samego Baltazara Zielińskiego.

Tłumaczenia łaciny: comparens personaliter – stawający osobiście; attinentiae et pertinentiae – przynależności; in rem et personam – na rzecz i osobę; per quasvis alias subordinatas personas non impediet – nie będzie przeszkadzał przez jakiekolwiek inne osoby podporządkowane; ad respondendum – do odpowiadania.

Wyjaśnienia: impetycja – zaczepka prawna, roszczenie; exympować – wyłączać; mianowane niemianowanemu… – formuła, by wymienienie lub pominięcie jakiejś przynależności nie szkodziło ważności darowizny; forum – sąd właściwy.

Streszczenie

23listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Ignacy Rybałtowski, stolnik drohicki, syn Baltazara Rybałtowskiego, stolnika ciechanowskiego, zeznał dobrowolnie donację. Swoją dziedziczną część wsi Kordyszówki[?] w województwie bracławskim ze wszystkimi przynależnościami – sadzawkami[?], ogrodami, polami, łąkami, lasami, wodami, młynami, arendą karczemną, poddanymi i ich powinnościami – niczego nie wyłączając, darował wieczyście Baltazarowi Zielińskiemu i jego następcom. Dopuścił go od razu do intromisji, zobowiązał się bronić go od wszelkich roszczeń, a na wypadek sporu poddał się sądowi ziemskiemu, grodzkiemu albo Trybunałowi Koronnemu.

Transkrypcja

k. 427v (skan 0431, strona lewa)

k. 428 (skan 0431, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego.

2Miesiąca Novembris Dwudziestego Szostego dnia.

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

4y przedemną Antonim Jałowickim[?] Namiesnikiem protunc

5Burgrabstwa Grod. Winn. Comparens Pliter Ur. Jmć Pan Alexan-

6der Rogawiecki tę donacyę na dobra Część Wsi Kopestyrzyna

7ad Acta Praesentia Castr. Capitl. Vinn. per oblatam podał de teno-

8re tali: My niżey na podpisach wyrażeni Jmć Panowie Alexan-

9der Tomasz dwoch imion Rogawiecki swoim y Jmć Pana Jozefa

10Rogawieckiego syna swego imieniem, za ktorego pokoy y dotrzy-

11manie rzeczy, rownie też w imieniu braci swoich rodzonych Piot-

12ra, Antoniego y Grzegorza Rogawieckich syn[ow] Jmć Pana Teodora

13Rogawieckiego synow na mocy plenipotencyi od tych Jmć Panow

14braci mu daney działaiący, poddaiąc pod wszystkie punkta, klau-

15zuly paragrafy winy zawarte w tey Donacyi opisane, dobrowol-

16nie zeznaią tym Aktem perpetuae donationis, in rem Jmć Pana Gwi-

17dona Wierzbickiego zdziałaney y iemu służącey. Jż my wyż na

18Akcie wyliczeni Rogawieccy maiąc dobra nasze dziedziczne post

19Antecessores na nas spadłe y naszey dyspozycyi uległe, niebędąc

20przez nikogo do tego Aktu przymuszeni ani namowieni, ale za

21wspolną radą y chęcią przedsięwzieliśmy wyż rzeczoną Część

22Wsi Kopestyrzyna ze wszystkiemi siedzibami, zabudowania-

23mi, ogrodami, sadami, polami, rolami, gruntami, ornemi y nie-

24ornemi, sianożęciami, wygonami, nieużytkami, lasami,

25gaiami, krzakami, zaroślami, stawami, rzekami, rzeczkami,

26młynami, karczmami, karczmiskami, poddanemi ciągłemi y

27pieszemi ich powinnościami, daniami, daninami, robocizna-

28[mi][?] et cum jure praesentandorum Parochorum, zgoła we wszystkich

29miedzach y granicach tak iak ta część we władaniu przodkow

30Jmć Panow była, ze wszelakiemi Attinentiami y pertinentiami

31nic na siebie ani Sukcessorow swoich nie exympuiąc ani wyłą-

32czaiąc Jmć Panu Gwidonowi Wierzbickiemu daią, daruią y

33ustępuią na wieczne y nieodzowne czasy. Jntromissyi wolney

34w pomienioną część Wsi Kopestyrzyna Jmć Panu prawo nabywa-

35iącemu dopuszczaią, a dopuszczoney ani sami przez siebie ani przez inne

36subordynowane osoby bronić niebędą. Owszem od wszelkich

37prawnych y nieprawnych impetycyi tego Jmć Pana prawo nabywa-

38iącego w każdym Sądzie y Urzędzie bronić y zastępować obowiązuią

39[kustosz:] się

k. 428v (skan 0432, strona lewa)

1się, a to pod strafami Ziemskiemi. Naco wydaiąc tę dona-

2cyę przy uproszonych Jmć Panach świadkach y przyiacielach włas-

3noręcznie podpisuię. Datt. dnia piętnastego Novembris Anno Dni

4Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego. U tey donacyi podpisy tymi[?]

5słowy: Alexander Tomasz dwoch imion Rogawiecki swoim y w

6imieniu syna swego Jozefa, a rownie y braci rodzonych Piotra, An-

7toniego y Grzegorza Rogawieckich działaiący podpisuię się mp miey-

8sce pieczęci. Przy wydaniu tey transakcyi przytomny byłem y iako

9świadek podpisuię się Jan Królikowski[?] mp mieysce pieczęci. Jako

10świadek y przyiaciel wezwany do podpisania tey Donacyi podpisuię

11się Hieronim Kwiatkowski mp. Jako świadek y przyiaciel pod-

12pisuię się Pantaleon Dębiński[?] mp mieysce pieczęci. Ktora to

13Donacya słowo w słowo iak się w sobie ma do Xiąg ninieyszych

14Grodzkich Winnickich iest Zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo pośpieszne (ta sama ręka co akty 473–474), odczyt dobry. Niepewne: nazwa wsi („Kopestyrzyna” – zapisana jednakowo kilkakrotnie, forma nietypowa; może Kopystyrzyn), nazwiska świadków Królikowski[?] i Dębiński[?], „tymi[?]”. W tekście miejsce wystawienia donacji nie podane („Datt. dnia piętnastego Novembris”), brak też podpisów pozostałych braci – działał za nich Aleksander Tomasz na mocy plenipotencji.

Wyjaśnienia: donacja wieczysta (perpetua donatio) – darowizna na wieczność; ius praesentandorum parochorum – prawo prezenty (przedstawiania kandydatów na) proboszczów cerkiewnych/kościelnych we wsi; strafy (kary) ziemskie – kary przewidziane prawem ziemskim; za którego pokój i dotrzymanie rzeczy – Aleksander ręczy, że syn Józef nie będzie kwestionował darowizny (tzw. ewikcja).

Streszczenie

26listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Aleksander Rogawiecki podał do oblaty donację wieczystą datowaną 15 listopada 1768. Aleksander Tomasz Rogawiecki – działający w imieniu własnym, syna Józefa oraz, na mocy plenipotencji, braci rodzonych Piotra, Antoniego i Grzegorza, synów Teodora Rogawieckiego – dobrowolnie darował Gwidonowi Wierzbickiemu odziedziczoną po przodkach część wsi Kopestyrzyn[?]. Darowizna objęła zabudowania, ogrody, pola, łąki, lasy, stawy, młyny, karczmy i poddanych z ich powinnościami, a także prawo prezenty proboszczów, w dawnych granicach i niczego nie wyłączając. Darczyńcy zobowiązali się dopuścić obdarowanego do intromisji i bronić go od wszelkich roszczeń. Świadkami byli Jan Królikowski[?], Hieronim Kwiatkowski i Pantaleon Dębiński[?].

Transkrypcja

k. 428v (skan 0432, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Novembris Dwudziestego Szostego dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

4y przedemną Antonim Jałowickim[?] Namiesnikiem protunc

5Burgrabstwa Grodzkim Winnickim, Comparens Pliter Ur. Jmć Pan

6Ludwik Jastrzębski syn Ur. Wmć[?] Pana Antoniego Jastrzębskiego

7Podczaszego Lubaczowskiego[?] y Franciszki Łabińskiey[?] syn iawno

8y osobiście zeznał. Jż on maiąc dobra swoie własne dziedzicz-

9ne po przodkach na niego spadłe tu w Wdztwie Bracł. sytuowane

10część Wsi Kiełbasney[?], takowe dobra widząc w tem dla siebie

11większą korzyść Jmć Panu Fabianowi Moszyńskiemu[?] przedaie,

12daie, daruie, y na wieczne czasy y nieodzowne rezygnuie, a to

13ze wszelkiemi przyległościami y Attinentiami, sadami, ogroda-

14mi, zabudowaniami dworowemi y folwarcznemi, polami, rola-

15mi, gruntami ornemi y nieornemi, sianożęciami, lasami,

16gaiami, zapustami, krzakami, nieużytkami, poddanemi obo-

17iey płci ich żonami y dziećmi powinnościami, daniami, dani-

18nami, nic na siebie ani Sukcessorow swoich nie exympuiąc

19temuż Jmć Panu Fabianowi Moszyńskiemu[?] y iego prawnym

20następcom daie, daruie, modo puro, mero, vero ac irrevocabilis

21[kustosz:] donationis

k. 429 (skan 0432, strona prawa)

1donationis titulo perpetuo ac in aevum. Jntromissyi wolney

2w pomienione dobra ex nunc dopuszcza, a dopuszczoney ani sam

3przez siebie ani per quasvis alias subordinatas personas bronić

4nie będzie. Owszem wolen będzie ten Jmć Pan prawo nabywaiący dobra-

5mi temi częścią Wsi Kiełbasney[?], iako swoią własnością iak chcieć

6zarządzić, dać, darować, sprzedać y ku naylepszemu dobru swe-

7mu obrocić bez żadney z iego Jmć Pana Comparenta strony, ani iego

8Sukcessorow prepedycyi. A to pod Strafami Ziemskiemi Kon-

9stytucyami obwarowanemi. Mocą ninieyszego osobistego dobro-

10wolnego zeznania.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo tej samej ręki co akty 473–475; odczyt dobry poza nazwami: wieś „Kiełbasney[?]” (może Kiełbasin, Kiełbasna), nabywca „Moszyńskiemu[?]” (zapisane „Moszyńskiemu”/„Mozzyńskiego”), urząd ojca „Podczaszego Lubaczowskiego[?]” i nazwisko matki „Łabińskiey[?]”. Tytuł marginalny nazywa akt „Cessyą”, a treść – donacją (darowizną) wieczystą; w tekście użyto także słowa „przedaie”.

Tłumaczenia łaciny: comparens personaliter – stawający osobiście; modo puri, meri, veri ac irrevocabilis donationis titulo perpetuo ac in aevum – sposobem czystej, prostej, prawdziwej i nieodwołalnej darowizny, tytułem wieczystym i na zawsze; ex nunc – od teraz; per quasvis alias subordinatas personas – przez jakiekolwiek inne osoby podległe.

Wyjaśnienia: cesja – odstąpienie prawa; prepedycja – przeszkoda; strafy ziemskie konstytucjami obwarowane – kary przewidziane w konstytucjach sejmowych.

Streszczenie

26listopada 1768 przed Antonim Jałowickim[?], ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Ludwik Jastrzębski, syn Antoniego Jastrzębskiego, podczaszego lubaczowskiego[?], i Franciszki Łabińskiej[?], zeznał osobiście, że swoją dziedziczną część wsi Kiełbasna[?] w województwie bracławskim, widząc w tym dla siebie korzyść, przekazuje (sprzedaje, daruje i rezygnuje) wieczyście Fabianowi Moszyńskiemu[?] i jego następcom. Objęło to zabudowania dworskie i folwarczne, pola, łąki, lasy oraz poddanych z ich powinnościami, niczego nie wyłączając. Zobowiązał się dopuścić nabywcę do intromisji i nie przeszkadzać mu w swobodnym rozporządzaniu dobrami, pod karami ziemskimi.

Transkrypcja

k. 429 (skan 0432, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Novembris Dwudziestego Szostego dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

4y przedemną Antonim Jałowickim Namiesnikiem protunc

5Burgrabstwa Grodz. Winn. Comparentes Pliter Ur. JmćPanowie

6Antoni, Woyciech y Maciey bracia między sobą rodzeni Wroblew-

7scy Ur. JmćPana Piotra Wroblewskiego Miecznika Trębowel-

8skiego synowie iawno y osobiście zeznali: Jż oni maiąc dob-

9ra swoie dziedziczne po przodkach na nich spadłe y iż bezpośred-

10niemu władaniu uległe w Wdztwie Bracł. sytuowane część

11Wsi Worobijowki, naradziwszy się między sobą, iwidząc w tem

12lepszą dla siebie korzyść y wygodę, umyślili takowe dobra Część

13Wsi Worobijowki ze wszystkiemi przynależytościami, pola-

14mi, gruntami ornemi y nieornemi, sianożęciami, nieużytka-

15mi, bagnami, błotami, lewadami, krzakami, zaroślami, la-

16sem graborowem[?], poddanemi tak in fundo residentibus quam

17profugis z wolną windykacyą onych, ich robociznami, da-

18niami, daninami, czynszami, zgoła cum omnibus Atti-

19nentiis et pertinentiis, nihil ex praemissis bonis pro

20usu suo reservando vel excipiendo, ale w takich metach

21granicach y rozciągłości iakiemi sami JmćPanowie Comparenci

22władali, na rzecz Ur. JmćPana Antoniego Winarskiego

23[kustosz:] dai[?]

k. 429v (skan 0433, strona lewa)

1y iego prawnym Sukcessorom y następcom daią, daruią, rezygnuią

2y na wieczne czasy rezygnuią, modo puro, mero, vero ac irrevoca-

3bili donationis titulo perpetuo ac in aevum. Jntromissyi wol-

4ney temuż JmćPanu prawo nabywaiącemu dopuszczamy, a dopuszczoney

5nec soli per se nec per quamvis subordinatas personas [skreślone: inquietari[?]]

6y bronić niepowinni będziemy y myślimy[?], idque sub damnis

7terrestribus [...] [...] przysięgi cielesney obwarowaniem.

8Otoż w przypadku sprzeciwienia się ninieyszey Cessyi forum

9każdego Sądu y Urzędu a strzeż Boże bezkrolewia Sądow Kap-

10turowych lub iakie natenczas od Rzpltey uchwalone y posta-

11nowione będą, odrzuciwszy wszelkie odwodzijstwa[?] prawne bez żad-

12ney Excepcyi, Dylacyi, ochrony y wybiegow prawnych sobie sa-

13mym y Sukcessorom naszym y następcom do odpowiadania

14naznaczaią. Mocą ninieyszego dobrowolnego Zeznania.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, odczyt w większości pewny. Nazwa wsi zapisana wyraźnie „Worobijowki” (Worobijówka). Formuła o pochodzeniu dóbr („y iż bezpośred-/niemu władaniu uległe”) odczytana dzięki tekstowi równoległemu w akcie 480 (ta sama ręka i formuła). Niepewne: „lasem graborowem[?]” (zapewne „grabowem”), „myślimy[?]”, dwa nieodczytane wyrazy przed „przysięgi cielesney”, „odwodzijstwa[?]” (zapewne „odwłoki/wykręty prawne”). W tytule marginalnym „zeznaney” (forma jak w rękopisie). Kustosz „dai[?]” nie zgadza się z początkiem k. 429v („y iego”) – jak w oryginale. Tekst przechodzi z 3. osoby („zeznali… daią”) na 1. osobę („dopuszczamy… będziemy… naszym”) – jak w rękopisie.

Tłumaczenia łaciny: comparentes personaliter – stawający osobiście; tam in fundo residentibus quam profugis – tak osiadłymi na gruncie, jak zbiegłymi; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przynależnościami; nihil ex praemissis bonis pro usu suo reservando vel excipiendo – niczego z wymienionych dóbr dla własnego użytku nie zastrzegając ani nie wyłączając; modo puro, mero, vero ac irrevocabili donationis titulo perpetuo ac in aevum – sposobem czystej, prostej, prawdziwej i nieodwołalnej darowizny, tytułem wieczystym i na zawsze; nec soli per se nec per quamvis subordinatas personas – ani sami przez siebie, ani przez jakiekolwiek osoby podstawione; idque sub damnis terrestribus – i to pod karami ziemskimi.

Wyjaśnienia: miecznik trembowelski – urząd ziemski ziemi trembowelskiej (woj. ruskie); lewady – łąki nadrzeczne; windykacja zbiegłych poddanych – prawo dochodzenia ich zwrotu; sądy kapturowe – sądy działające w czasie bezkrólewia; dylacja – odroczenie; ekscepcja – zarzut procesowy.

Streszczenie

26listopada 1768 przed Antonim Jałowickim, ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, bracia rodzeni Antoni, Wojciech i Maciej Wróblewscy, synowie Piotra Wróblewskiego, miecznika trembowelskiego, zeznali osobiście, że swoją dziedziczną część wsi Worobijówki w województwie bracławskim (pozostającą w ich bezpośrednim władaniu), naradziwszy się i widząc w tym korzyść, przekazują wieczyście (darują i rezygnują) Antoniemu Winarskiemu i jego następcom – z polami, łąkami, lasem, nieużytkami, poddanymi osiadłymi i zbiegłymi (z prawem windykacji), ich robocizną, daninami i czynszami, w granicach, w jakich sami ją posiadali, niczego nie zastrzegając. Dopuścili nabywcę do intromisji, zobowiązali się nie przeszkadzać mu pod karami ziemskimi i obowiązkiem przysięgi, a na wypadek sporu poddali się każdemu sądowi (także kapturowemu w bezkrólewiu), bez ekscepcji i dylacji.

Transkrypcja

k. 429v (skan 0433, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Novembris Dwudziestego Szostego dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

4y przedemną Antonim Jałowickim Namiestnikiem protunc

5Burgrabstwa Grodz. Winn. Comparens Pliter Ur. JmćPan Jan

6Zubrzycki tę Donacyę na dobra Część Wsi Werbki Wołoskiey ad Acta

7praesentia Castren. Capitan. Vinnic. per oblatam podał de tenore tali:

8My niżey na podpisach wyrażeni y własnoręcznie podpisawszy

9się Jan syn Alexandra Zubrzycki, Pantalemon syn Bazylego

10Zubrzycki y Jan, Antoni y Jan bracia między sobą rodzeni sy-

11nowie Tomasza Zubrzycki, wszyscy Ur. JmćPana Grzegorza

12Zubrzyckiego wnukowie, sami przez się poddaiemy pod wszystkie

13punkta, klauzuly, legamenta, paragrafy, winy y zarzuty przez

14nas samych położone, odstępuiąc od wszelkich iurisdykcyi prawa

15forum Ziemstwa y Wdztwa a potem dobrowolny Zapis nasz

16perpetuae donationis cale się wraz z potomkami poddaiąc

17y incorporuiąc

k. 430 (skan 0433, strona prawa)

1iawnie, ustnie y dobrowolnie zeznaiemy, iż my maiąc dobra

2nasze dziedziczne tu w Wdztwie Bracł. sytuowane część Wsi Werb-

3ki Wołoskiey post fata olim Antecessorow naszych spadłe y na-

4szey dobrowolney dyspozycyi y rozporządzeniu uległe, naradziw-

5szy się wszyscy między sobą y widząc w tem dla siebie iako też

6y dla Sukcessorow naszych większe dobro, przedsięwzieliśmy[?] tako-

7we dobra część Wsi Werbki Wołoskiey ze wszelkiemi zabu-

8dowaniami, dworzyskami, dworami, ogrodami, sadami, wen-

9żywami[?], gorzelnią, młynem, polami, lasami, gruntami orne-

10mi y nieornemi, sianożęciami, łąkami, nieużytkami, błota-

11mi, lewadami, lasami, krzakami, zaroślami, poddanemi

12oboiey płci ich robociznami, daniami, daninami, nic z tych

13dobr Części Werbki Wołoskiey ani dla siebie ani tyż Suk-

14cessorow y następcow naszych nie exympuiąc wyłącza-

15iąc, na rzecz y Osobę JmćPana Leona Kalinowskiego

16Komornika Granicznego Przemyskiego y iego prawnych

17Sukcessorow y następcow dać, darować, zapisać[?] y ustą-

18pić z całym prawem dziedzictwa, państwa y własności.

19Jntromissyi wolney w pomienione dobra dozwalamy temuż

20JmćPanu prawo nabywaiącemu a dozwoloney y dopuszczoney ani

21sami ani przez żadne subordynowane osoby bronić wsz-

22ucie[?] nie iesteśmy y nie zostaiemy. A to pod Strafami Ziem-

23skiemi Konstytucyami obwarowanemi. Jnaczey wydaiemy

24to nasze Wieczyste prawo Własnemi rękami przy uprosz-

25onych do tego Aktu JmćPanach przyiaciołach y świadkach pod-

26pisniemy[?] rękami. Datt. w Werbce Wołoskiey dnia dwu-

27dziestego Novembris Anno Domini Tysiąc Siedmset Sześć-

28dziesiąt Osmego. U tey donacyi podpisy rąk takowe: Jan

29Zubrzycki mp. Pantalemon Zubrzycki mp. Jan Zubrzycki

30mp. Antoni Zubrzycki mp. Jan Zubrzycki mp. mieysce[?]

31pieczęci. Uproszony od JmćPanow Zubrzyckich do podpisania

32tey Donacyi iako świadek y przyiaciel podpisuię się Ambroży

k. 430v (skan 0434, strona lewa, góra)

1Kalinowski mp. mieysce pieczęci. Jako przytomny świadek

2wydania tey donacyi na część Wsi Werbki Wołoskiey podpi-

3suię się Jan Grabowski Rot. Woysk. Polsk.[?] mp. mieysce pieczęci.

4Jako świadek y przyiaciel podpisuię się Floryan Zadębski[?] mp.

5Ktora to Donacya słowo w słowo iak się w sobie ma do Xiąg

6ninieyszych Grodz. Winn. iest zapisana.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, odczyt w większości pewny; nazwa wsi zapisana konsekwentnie „Werbki Wołoskiey / w Werbce Wołoskiey” (Werbka Wołoska). Niepewne: „przedsięwzieliśmy[?]” (zapis „prawdzięwzieliśmy”), „wenżywami[?]” (wyraz niezrozumiały w wyliczeniu przynależności – może wiśniakami/węgnicami?), „zapisać[?]”, „wsz-/ucie[?]” (zakończenie wyrazu po „bronić” – sens: nie będziemy bronić), „podpisniemy[?]” (zapewne „podpisanemi”), „mieysce[?] pieczęci” (na k. 430v ten sam skrót czytelny: „mieysce pieczęci”), tytuł świadka J. Grabowskiego „Rot. Woysk. Polsk.[?]” (zapewne rotmistrz wojsk polskich), nazwisko „Zadębski[?]”.

Wstęp donacji (k. 429v) ma postać formuły poddania się karom i jurysdykcji, po czym tekst przechodzi na k. 430 do zeznania („iawnie, ustnie y dobrowolnie zeznaiemy”); na k. 429v po „incorporuiąc” zakończenie strony ozdobnikiem – mimo to tekst jest ciągły.

Skrót „forum Ziemstwa y Wdztwa” = Ziemstwa y Województwa – potwierdza tekst równoległy w akcie 482 („forum Ziemstwa Grodu albo Woiewodztwa”).

Tłumaczenia łaciny: ad acta praesentia castrensia capitanealia Vinnicensia per oblatam – do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich przez oblatę (do wpisania); de tenore tali – tej treści; perpetuae donationis – wieczystej darowizny; post fata olim antecessorum – po śmierci niegdyś poprzedników (przodków); Anno Domini – roku Pańskiego; mp. (manu propria) – ręką własną.

Wyjaśnienia: Pantalemon – forma imienia Pantelejmon (Pantaleon); dworzyska – miejsca po dawnych dworach; lewady – łąki nadrzeczne; komornik graniczny – urzędnik ziemski do rozgraniczeń dóbr, tu ziemi przemyskiej. Darczyńcy to drobna szlachta (trzy linie wnuków Grzegorza Zubrzyckiego), świadkiem – Ambroży Kalinowski, zapewne krewny obdarowanego.

Streszczenie

26listopada 1768 przed Antonim Jałowickim, ówczesnym namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Jan Zubrzycki podał do akt grodzkich winnickich (oblata) dokument donacji wystawiony w Werbce Wołoskiej 20 listopada 1768. W nim wnukowie Grzegorza Zubrzyckiego – Jan syn Aleksandra, Pantalemon syn Bazylego oraz trzej bracia rodzeni, synowie Tomasza: Jan, Antoni i Jan – oświadczyli, że swoją dziedziczną, odziedziczoną po przodkach część wsi Werbki Wołoskiej w województwie bracławskim, ze wszystkimi zabudowaniami, dworzyskami, ogrodami, sadami, gorzelnią, młynem, polami, lasami, łąkami i poddanymi z ich powinnościami, niczego nie wyłączając, dają i ustępują wieczyście Leonowi Kalinowskiemu, komornikowi granicznemu przemyskiemu, i jego następcom z pełnym prawem dziedzictwa. Pozwolili mu na wolną intromisję i zobowiązali się nie przeszkadzać pod karami ziemskimi. Dokument podpisali wszyscy darczyńcy, a jako świadkowie – Ambroży Kalinowski, Jan Grabowski (rotmistrz wojsk polskich[?]) i Florian Zadębski[?]; donację wpisano słowo w słowo do ksiąg grodzkich winnickich.

Transkrypcja

k. 430v (skan 0434, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Decembris dziewiątego dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi

4y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiestnikiem Bur-

5grabstwa Grodz. Winn. przysięgłym stanowszy oczywiście

6Woźny Generał Wdztwa Bracł. y innych opatrzny Błażey Ta-

7szycki authenticus iuratus officio praesentis bene notus in

8vim suae verae ac fidelis relationis palam publice libereque

9ac per expressum zeznał, iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc

10Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Miesiąca Decembris piątego

11dnia na Affektacyą y prawną requizycyą WJmćPana Fran-

12ciszka Mierzwińskiego Komornikowicza Bracł. maiąc przy

13sobie strony szlachty ludzi wiary godnych Ur. Jana Wołańskie-

14go y Pawła Sebestyańskiego[?] maioris ac evidentioris tes-

15timonii gracia sobie przydanych był w dobrach Wsi Rasz-

16kowce[?] wielkiey w Wdztwie Bracł. Klucza Zewodoskim[?] sytu-

17owanych, gdzie będąc tegoż JmćPana Franciszka Mierzwińskie-

18go prawem dziedzicznym y niewątpliwym po zmarłym

19[...] iako na iedynego Sukcessora ściągaiącym się

20wpomienioną wieś Raszkowkę wielką cale intromittował,

21poddanym tamecznym iako odtąd dziedzicowi swoiemu

22powinne nakazał posłuszeństwo, y te dobra z należytemi

23wszelkiemi granicami, użytkami, pożytkami y intratą

24w Actualną y istotną temuż Wdze Mierzwińskiemu podał

k. 431 (skan 0434, strona prawa, góra)

1posessyą. Ktory to Jntromissyi swoiey prawnie przez

2siebie odprawioney rzetelną uczynił y zeznał relacyą.

3Woźny ut supra Jgnarus scribendi Crucem S. posuit

4Błażey Taszycki ✠

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, odczyt w większości pewny. Nazwisko woźnego potwierdza podpis na k. 431 („Błażey Taszycki” ze znakiem krzyża – woźny niepiśmienny). Niepewne: świadka „Sebestyańskiego[?]”, forma nazwy wsi (w tytule marginalnym i w tekście „Raszkowkę wielką”, w jednym miejscu „Wsi Rasz-/kowce[?] wielkiey” – przyjęto Raszkówka Wielka[?]), nazwa klucza „Zewodoskim[?]” (może zozowskim – por. klucz zozowski w akcie 470), wyraz po „po zmarłym” (zapis podobny do „Oymoweyzi” – zapewne imię lub określenie poprzednika, od którego Mierzwiński dziedziczył jako jedyny sukcesor) – oznaczony [...].

Od 9 XII 1768 namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego jest Tomasz Czarkowski (nazwisko wyraźne; por. plenipotencje T. Czarkowskiego w aktach 446 i 451). „Wdze” = Wielmożnemu (skrót).

Tłumaczenia łaciny: ut supra – jak wyżej; ignarus scribendi crucem sanctam posuit – nie umiejąc pisać, postawił znak świętego krzyża; authenticus iuratus officio praesentis bene notus – autentyczny, przysięgły, dobrze znany niniejszemu urzędowi; in vim suae verae ac fidelis relationis – mocą swej prawdziwej i wiernej relacji; palam publice libereque ac per expressum – jawnie, publicznie, swobodnie i wyraźnie; maioris ac evidentioris testimonii gratia – dla większego i wyraźniejszego świadectwa.

Wyjaśnienia: intromisja – urzędowe wprowadzenie w posiadanie dóbr przez woźnego; komornikowicz – syn komornika (granicznego); woźny generał – urzędnik doręczający pozwy i wprowadzający w posiadanie; actualna y istotna possessya – rzeczywiste posiadanie.

Streszczenie

9grudnia 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, woźny generał województwa bracławskiego Błażej Taszycki zeznał, że 5 grudnia 1768 na żądanie Franciszka Mierzwińskiego, komornikowicza bracławskiego, w obecności szlachty – Jana Wołańskiego i Pawła Sebestyańskiego[?] – wprowadził go (intromisja) we wieś Raszkówkę Wielką[?] w województwie bracławskim, w kluczu „zewodoskim”[?], którą Mierzwiński dziedziczył jako jedyny sukcesor po zmarłym poprzedniku (imię nieodczytane). Nakazał poddanym posłuszeństwo nowemu dziedzicowi i oddał mu dobra z granicami, pożytkami i dochodami w rzeczywiste posiadanie. Woźny, niepiśmienny, postawił znak krzyża.

Transkrypcja

k. 431 (skan 0434, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Decembris dziewiątego dnia

3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnickie-

4mi y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiestnikiem Burgrab-

5stwa Grodz. Winn. przysięgłym Comparens Pliter Ur. JmćPano-

6wie[?] Józef Krzeczkowski syn Ur. JmćPana Jana Krzeczkowskie-

7go syn, swym oraz y syna swego Ur. JmćPana Adama Stefana

8dwoch imion Krzeczkowskiego imieniem, a także na mocy da-

9ney mu plenipotencyi od brata swego rodzonego Jakuba Krzecz-

10kowskiego działaiąc, iawno y dobrowolnie przed Aktami ni-

11nieyszemi zeznał co następuie: Jż oni maiąc dobra swoie

12dziedziczne tu w Wdztwie Bracł. sytuowane Część Wsi Fedo-

13rowki po antecessorach na nich spadłe y iż bezpośrednie-

14mu władaniu uległe, niebędąc do tego Aktu przez nikogo

15przymuszeni ani namowieni, umyślili takowe dobra dla włas-

16nego swego pożytku Ur. JmćPanu Szymonowi Zawadzkiemu

17przedać, dać, darować y na wieczne czasy odrezygnować, a to

18ze wszelkiemi przynależnościami, polami, gruntami ornemi

19y nieornemi, użytkami, nieużytkami, lasami, krzakami, za-

20roślami, łąkami, sianożęciami, błotami, stawami, rybo-

21ni[?], rzekami, rzeczkami, młynami, mielnikami, Arendą

22Karczemną, poddanemi pieszemi y ciągłemi ich powinno-

23ściami, daniami, daninami y robocizną, ze Strożem no-

24cnym y dziennym, zgoła cum omnibus attinentiis et per-

25tinentiis, nihil pro se aut alio quopiam reservando vel

26excipiendo, lecz w takich granicach w iakich te dobra

27[kustosz:] zdawnych

k. 431v (skan 0435, strona lewa)

1lat zostaią, temuż JmćPanu Szymonowi Zawadzkiemu y

2iego prawnym następcom y sukcessorom daią, daruią, rezyg-

3nuią y na wieczne czasy ustępuią z prawem własności

4y dziedzictwa. Jntromissyi w pomienione dobra część Wsi

5Fedorowki dopuszczaią, a dopuszczoney ani sami nec per

6quamvis subordinatas personas zeznania negować w prawie nie-

7będą y niezostaią. Mocą ninieyszego dobrowolnego osobis-

8tego zeznania.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa. Pismo staranne, odczyt w większości pewny; nazwa wsi zapisana wyraźnie „Fedorowki” (Fedorówka). Przed imieniem „Józef” zakończenie przeniesionego wyrazu „JmćPan-/wie[?]” (forma liczby mnogiej przy jednym stawającym – może omyłka pisarza). Niepewne: „rybo-/ni[?]” (wyraz przeniesiony – może „rybołowniami”?). „Adama Stefana dwoch imion” – syn o dwóch imionach. Ta sama formuła „y iż bezpośredniemu władaniu uległe” występuje w akcie 477 (tam odczyt zniekształcony – poprawiony wg niniejszego aktu).

Tłumaczenia łaciny: comparens personaliter – stawający osobiście; cum omnibus attinentiis et pertinentiis – ze wszystkimi przynależnościami; nihil pro se aut alio quopiam reservando vel excipiendo – niczego dla siebie ani dla kogokolwiek innego nie zastrzegając ani nie wyłączając; nec per quamvis subordinatas personas – ani przez jakiekolwiek osoby podstawione.

Wyjaśnienia: poddani piesi y ciągli – chłopi odrabiający pańszczyznę pieszo i ze sprzężajem; stróż nocny y dzienny – powinność stróżowania; mielniki – młynarze (lub dochody z młynów); arenda karczemna – dzierżawa (dochód) z karczmy.

Streszczenie

9grudnia 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, namiestnikiem burgrabstwa grodzkiego winnickiego, Józef Krzeczkowski, syn Jana, działając w imieniu własnym i syna Adama Stefana oraz – na mocy plenipotencji – brata rodzonego Jakuba Krzeczkowskiego, zeznał, że ich dziedziczną, odziedziczoną po przodkach część wsi Fedorówki w województwie bracławskim, bez przymusu i dla własnej korzyści, sprzedają, darują i wieczyście odstępują Szymonowi Zawadzkiemu i jego następcom – z polami, lasami, łąkami, stawami, rzekami, młynami, arendą karczemną, poddanymi pieszymi i ciągłymi z ich powinnościami (w tym stróżą nocną i dzienną), w dawnych granicach, niczego nie zastrzegając. Dopuścili nabywcę do intromisji i zobowiązali się nie podważać zeznania w sądzie.