Akty 121–140

Transkrypcja

k. 69 (skan 0071, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarij Jedynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grod. Winn. y prze-

4demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Borgrab-

5stwa Grod. Winn. Przysięgłym stanowszy oczewisto Wo-

6źny Gnł Wdztwa Bracław. y Jnnych Opatrzny Jan Ka-

7licki[?] w Moc wierney y Skuteczney Rell. Swoiey, iawnie

8uśnie y dobrowolnie zeznał, Jż On Roku Tysiąc Siedm-

9set Sześćdziesiąt Osmego Dnia Siedmnastego Januarij

10na affektacyą y Prawną rekwizycyą W. JmćPana Ja-

11na Antoniego Jelity Bukojemskiego Podstoli. Podlas.; ma-

12iąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych

13Urodz. JchMć PP. Jana Grzebskiego[?] y tegoż Jmienia Jarosze-

14skiego dla tym większey wiary do tego Aktu użytych

15był w Dobrach Wsi Rachnach Polnych tu w Woiewo-

16dztwie Bracł. a Powiecie Winnickim leżących gdzie będąc

17Starozakonnego Srula Szmuylowicza in Ante Arę-

k. 69v (skan 0072, strona lewa)

1darza Glinianieckiego z Ratą y Zewszystkim zbiegłego

2W. Rekwirentowi więcey iak na Tysiąc Zł. zaniosłe-

3go, tudzież Starozakonnego Arona Dobr tychże Ra-

4chen Polnych Arędarza tako wyższa w Oryginałach

5Prawem Opisanych we Dworze tameyszym u Uro-

6dzonego kolwiek Jmienia Olszyńskiego Dyspozytora

7z Żonami, Dziećmi, y całym Sprzętem Domowym arez-

8tował, y prawnie przypowiedział, ktoren Arest Ur.

9Dyspozytor Jmieniem Pana Swoiego benevole przy-

10iowszy pomienionych tak Arędarza Glinianieckie-

11go zbiega, iako y Arędarza Rachen Polnych Wyższa[?]

12do rozprawy Prawney dotrzymać deklarował y

13submitował się. w czym On Woźny Szlachtą So-

14bie przytomną oświadczywszy się z tamtąd powrocił

15y tu ad Acta przybywszy, prawdziwego Arestu Swo-

16iego uczynił y zeznał Rellą. De quo Generosus ejusdem

17Mtis[?] Rell. Mtis[?] qui supra Jgnarus Litt. Crucem S.

18posuit Jan Kalicki[?] +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer marginalny „116”, przed nim skreślone „38” (omyłkowa numeracja od 1 II 1768; w opracowaniu akt 121). Niepewne: nazwisko woźnego „Kalicki[?]” (w tekście „Jan Ka-licki”, w podpisie „Jan Kalicki”; litera K/B niewyraźna), świadkowie „Grzebskiego[?]” i „Jaroszeskiego” (Jaroszewskiego?), „tako wyższa[?] / Wyższa[?]” (zapewne przydomek Arona lub zniekształcone „wyż wyrażonych”), „in Ante Arędarza” (zapewne „antea” – dawniej), „Mtis[?]” = ministerialis. Rachny Polne – wieś w pow. winnickim; Gliniańce (Glinianiec?) – arenda, z której zbiegł Srul. Bukojemski – por. akty 12, 72–74 (Łuka Zabokrzycka).

Tłumaczenia łaciny: benevole – życzliwie, dobrowolnie; ad acta – do akt; de quo generosus eiusdem ministerialis relationem (fecit), ministerialis qui supra ignarus litterarum crucem sanctam posuit – o czym urodzony tenże woźny złożył relację; woźny jak wyżej, nie umiejąc pisać, postawił krzyż święty.

Streszczenie

11lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny Jan Kalicki[?] zeznał, że 17 stycznia 1768, na żądanie Jana Antoniego Jelity Bukojemskiego, podstolego podlaskiego, ze szlachtą Janem Grzebskim[?] i Jaroszewskim[?], był we wsi Rachny Polne w pow. winnickim i w tamtejszym dworze, u dyspozytora Olszyńskiego, aresztował Żyda Srula Szmuylowicza, dawnego arendarza glinianieckiego, który zbiegł, zabierając ratę i winien był rekwirentowi ponad 1000 zł, oraz Arona, arendarza rachneńskiego, wraz z żonami, dziećmi i całym sprzętem domowym. Dyspozytor przyjął areszt imieniem swego pana i zobowiązał się zatrzymać obu do rozprawy sądowej. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 69v (skan 0072, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Februarij Jedynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodzkiemi Winn.

4y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem

5Borgrabstwa Grod. Winn. Przysięgłym Comparens Pltèr

6W. JmćPan Jozef z Hajan Tothar[?] Skarbnik Zwinogr.

7iak tylko o zaniesionym przez Urodz. JchMć PP. Jana

8y Alexandra Krzeczkowskich Braci Rodzonych, niemniey

9Wawrzyńca Ziemianowskiego Swym y Ur. Daniela y Sta-

10nisława Krzeczkowskich Braci, tudzież Teofili Krzeczkowskiey

11Ur. Stanisława Krzeczkowskiego Matki Bratowey Swoiey,

12takze Katarzyny Matki, y Jana Syna Ziemianowskich J-

13mieniem pko Sobie przed Aktami niniejszemi Grodz.

14manifeście dowiedziawszy się do Akt tychże stawić

15się mogł, tak zaraz, iak naysolenniey pko tymże Sta-

16nisławowi, Janowi, Alexandrowi, y Danielowi Krzeczkow-

17skim Braci, y Teofili Krzeczkowskiey Stanisława Krzecz-

18kowskiego Matki, Katarzynie Matce, Wawrzyńcowi [y Ja-]

19nowi Synowi, Ziemianowskim skarży, y reprotestuie się o to,

20Jż wyż wyrażeni Obżałowani mianowicie Stanisław, y

21Teofila Krzeczkowscy Matkowie y Jan Ziemianowski widząc

k. 70 (skan 0072, strona prawa)

1się bydź dowodnie tak o Spalenie Stawu w Roku nie-

2dawno przeszłym w Dobrach Wsi Szepiejowie[?] w Possessyi

3W. Załęckiego[?] się zostaiącey, iako y o wzięcie pod ten Sam

4Czas Szkatuły z Pieniędzmy tegoż W. Mancta[?] w Dobrach

5Wsi Szepiejowie przytomnego z własnych ust Swoich

6w Obecności Ludzi wiary godnych dobrowolnego wyzna-

7nia przekonanemi, Ur. zaś Jan, Alexander, y Daniel

8Krzeczkowscy Bracia, Katarzyna Matka, y Wawrzyniec

9Syn Ziemianowscy czuiąc się ad Complicitatem wyż wy-

10rażonych występkow (: iakoto czasu Prawa Jnkwizy-

11cyami dowiedziono będzie :) a chcąc znaleść iaką kolwiek

12Dzieł Swoich wymowkę w brew Prawu, tak pko za-

13noszącym Szkodliwe Stawie y Honorowi Tranzakcye,

14iako y do Akt one przyimuiącemu (: ow Scorsiva Via

15agendi pko komu należeć będzie relinquitis) nie uwa-

16żaiąc na Rygor na występnych w tey mierze ściągaią-

17cy się, śmieli y ważyli się do Akt Grodu niniejszego

18zjachawszy zaniesionym przez Siebie w Roku blizko

19przeszłym Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Siodmym, Dnia

20Dwudziestego Szostego Listopada Manifestem W. Załę-

21cego[?] się fałszywie, potwarnie y niesłusznie opisać nieska-

22żytelną Sławę falsis et nudis allegatis oczernić Pre-

23tensye rożne, tak względem Osob, iako y Jakowychści

24Dobr tychże Ur. Obżałowanych Samemi nierzetelno-

25ściami napełnione do W. Protestanta formować, na-

26ostatek te y tak Szkodliwe Honorowi Manifestantis Samą tylko

27Potwarnością tchnące czynić zarzuty, ktore z gruntu fał-

28szywe będąc, nigdy dowiedzione bydź niemogą. O co

29wszystko tenże W. Załęcki[?] pko wyż wyrażonym

30Obżałowanym, zachowawszy Sobie wolne niniejszego

31Remanifestu poprawienie iteratis vicibus skarży y re-

32manifestuie się Jozef z Hajan Tothar[?].

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer marginalny „117”, przed nim skreślone „39” (omyłkowa numeracja od 1 II 1768; w opracowaniu akt 122). Nazwisko komparenta odczytane „Tothar[?]” (w tekście i podpisie „z Hajan Tothar”, w nagłówku „W. Tothara S. Z.” – skarbnika zwinogrodzkiego); w dalszej części aktu pisarz dwukrotnie nazywa go „W. Załęcki[?]/Załęcego[?]” (posesor wsi Szepiejów[?]) – nie jest jasne, czy to ta sama osoba (może przydomek lub omyłka pisarza); „Mancta[?]” – zapewne skrót „Manifestanta”. Wieś „Szepiejów[?]” (w rękopisie „w Dobrach Wsi Szepiejowie”) – lokalizacja nieustalona. „Ow Scorsiva Via agendi … relinquitis” – zapewne „o co scorsiva via agendi … relinquit” (zostawia sobie osobną drogę dochodzenia). Teofila Krzeczkowska nazwana „Matką” (Stanisława), w innym miejscu „Bratową Swoią” (Wawrzyńca Ziemianowskiego?) – relacje rodzinne niejasne. Krzeczkowscy – por. 44-1-3 akt 480 (cesja części Fedorówki).

Tłumaczenia łaciny: ad complicitatem – (czując się winni) współudziału; scorsiva via agendi – osobną drogą dochodzenia; relinquit – pozostawia; falsis et nudis allegatis – fałszywymi i gołymi twierdzeniami; iteratis vicibus – po raz wtóry; manifestantis – manifestującego.

Streszczenie

11lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Józef z Hajan Tothar[?], skarbnik zwinogrodzki, dowiedziawszy się o manifestacji wniesionej przeciw niemu przez braci Krzeczkowskich i Ziemianowskich, zaprotestował i zareprotestował przeciw Stanisławowi, Janowi, Aleksandrowi i Danielowi Krzeczkowskim, Teofili Krzeczkowskiej (matce Stanisława), Katarzynie Ziemianowskiej i jej synowi Janowi oraz Wawrzyńcowi Ziemianowskiemu. Stanisław i Teofila Krzeczkowscy oraz Jan Ziemianowski, przekonani własnym dobrowolnym wyznaniem przed świadkami o spalenie w minionym roku stawu we wsi Szepiejów[?] (w posesji Załęckiego[?]) i zabranie wówczas szkatuły z pieniędzmi komparenta, a pozostali – czując się współwinni, czego dowiodą inkwizycje – manifestem z 26 listopada 1767 fałszywie i potwarczo oczernili komparenta, formułując przeciw niemu nierzetelne pretensje. Komparent ponawia skargę i remanifestację, zastrzegając sobie jej poprawienie i osobną drogę dochodzenia przeciw przyjmującemu do akt; podpisał się.

Transkrypcja

k. 70 (skan 0072, strona prawa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Februarij Dwunastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodzkiemi Winn.

4y przedemną

k. 70v (skan 0073, strona lewa)

1Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Borgrabstwa Grod. Winn.

2Przysięgłym Comparens Pltèr WJmć Pan Jan Jelita Bukojemski

3Podstoli Podl. Swym y W. Maryanny z Czaykowskich Bukojemskiey

4Małż. Swey Jmieniem iak prędko o niegodziwey Kalumnii

5y publicznym zniewazeniu przez niżey wyrazić się maią-

6cych, dowiedzieć się mogł, tak zaraz zachowuiąc nieskazy-

7telność Honoru Swojego, quo nihil in vita carius, a przychy-

8laiąc się we wszystkim do Prawa Pospolitego ile laesione Ho-

9noris ac calumnia opisanego niemniey dawnieyszych Swo-

10ich Manifestow y Widend hac in re poczynionych Sollen-

11nie naprzeciwko WW. JchMć Panstwu Janowi y Franciszce z Za-

12leskich primo Voto Bartłomieiowey Trawinski ad Sens.[?] Ku-

13pczyńskiey[?] Kopczyńskim Małż. skarży y protestuie się o to,

14Jż JchMć Obżałowani uformowawszy iakoweś odium do W.

15Żalących się, nie tylko rożnemi czasy y przed rożnemi Osobami

16nie słusznie y niesprawiedliwie honor brali, rożne zelżywo-

17ści czynili, ale Dnia Siodmego Febr. Anno Currenti Millesi-

18mo Septingentesimo Sexagesimo Octavo przybytą Compa-

19rentis Małżonkę do Swoiey własnosci Części Łuki Zabokrzyckiey

20[w marg.: a mieszkaiącą] u W. Miedzwiedzkiey Podstoli. Bracł. iako u Sąsiadki Swoiey

21z wizytą będącą, Sama Wiel. Kopczyńska zelżywie napadła

22y szkrobować zaczęła a Ur. Kopczyński wspolnie dopomagaiąc

23tey zelżywości Małżonki Swoiey, wiążąc tak Comparentis Małżonkę

24iakoteż Szangreta[?], konie zabierać publicznie oświadczył się, y

25wykonać pretendował, też za perswazyą W. Miedzwiedzkiey ledwo

26co wypuścił żywych, nieprzestaiąc ieszcze w tey zawziętości

27narazie[?] tęż W. Comparentis Małżonkę we Wsi Słobudce w Cerkwi

28Mszy Swiętey słuchaiącą, po ktorey skończoney na Cmętarz

29wychodzącą w przytomności y zgromadzeniu Gromady Sło-

30bodeckiey naysprzod zniewazaiąc Ur. Woyciecha Ruziana[?]

31Dyspozytora żalących się deklaruiąc rozgami y kijami na

32śmierć bić bez niewinnie napadszy nie pohamowanie bić

33zaczęła, oświadczywszy Ur. Komparentowi kijow Sto, a Ma[łżonce]

34zaś Rozek Sto wyliczyć y tak uczyniwszy publiczne przed

35zgromadzonemi Ludźmi honoru, Sławy, zniewagę, a na życie

36odgrażania, dotąd Swoich przyzwoitych Honoru zelżywościach

37nie przestaią. W czym Ur. Comparens wraz z Małżonką Swoią bę-

38dąc Summopere laesus et iniuriatus w tak znaczney Krzywdzie

39y Honoru Swego zniewadze uciekaiąc się ad asillum Sacro San-

40ctae [w nadpisie: Justitiae] Ratione Laesionis Honoris ac Jmpositionis[?] omnium afferendo Jure

41vindicaturum Velle iakoteż w Sądzie Jnkwizycyą tych Obiek-

k. 71 (skan 0073, strona prawa, góra)

1cyi dowieść deklarowawszy powtornie zanieść manifesta-

2cyą prosząc hoc totum actis connotari co y otrzymał. Jan Anto-

3ni Jelita Bukojemski mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer marginalny „118”, przed nim skreślone „40” (omyłkowa numeracja od 1 II 1768; w opracowaniu akt 123). W podpisie pisarz najpierw napisał błędne nazwisko, przekreślił i nadpisał „Bukojemski”. Ciąg dalszy sporu Bukojemskiego z Kopczyńskimi o Łukę Zabokrzycką (akty 12, 72–75). Niepewne: „ad Sens.[?] Kupczyńskiey[?]” (zapewne „secundo voto Kopczyńskiey” – pisarz zniekształcił), „szkrobować” (drapać? – w rękopisie „Szkrobować”), „Szangreta[?]” (może imię sługi lub zniekształcone „Stangreta” – stangreta), „narazie[?]” (zapewne „nazaiutrz”), nazwisko dyspozytora „Ruziana[?]”, „Jmpositionis[?]”; dopisek marginesowy „a mieszkaiącą” (wstawka) i nadpis „Justitiae”. W. Miedzwiedzka, podstolina bracławska – sąsiadka w Łuce Zabokrzyckiej.

Tłumaczenia łaciny: quo nihil in vita carius – nad który nic w życiu droższego; ile laesione honoris ac calumnia – o ile chodzi o naruszenie czci i potwarz; hac in re – w tej sprawie; primo voto – z pierwszego małżeństwa; anno currenti 1768 – roku bieżącego 1768; summopere laesus et iniuriatus – wielce urażony i skrzywdzony; ad asylum sacrosanctae iustitiae – do schronienia przenajświętszej sprawiedliwości; ratione laesionis honoris … iure vindicaturum velle – że chce z racji naruszenia czci dochodzić prawem; hoc totum actis connotari – aby to wszystko wpisano do akt.

Streszczenie

12lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Jan Antoni Jelita Bukojemski, podstoli podlaski, swoim i żony Marianny z Czaykowskich imieniem, zamanifestował się przeciw Janowi i Franciszce z Zaleskich (primo voto Bartłomiejowej Trawińskiej) Kopczyńskim o potwarz i publiczną zniewagę. Kopczyńscy z nienawiści wielokrotnie szargali jego honor, a 7 lutego 1768, gdy jego żona przybyła do swej części Łuki Zabokrzyckiej i była z wizytą u sąsiadki, podstoliny bracławskiej Miedzwiedzkiej, Kopczyńska ją napadła i drapała, a Kopczyński groził, że zwiąże ją i stangreta[?] i zabierze konie – ledwie na prośby Miedzwiedzkiej puścili ich żywych. Nazajutrz[?] w Słobódce, gdy żona komparenta wychodziła po mszy z cerkwi na cmentarz, w obecności zgromadzonej gromady Kopczyńscy znieważyli dyspozytora Wojciecha Ruziana[?], grożąc mu śmiercią od rózg i kijów, i zaczęli go bić, zapowiadając komparentowi sto kijów, a jego żonie sto rózg; nadal grożą im na życiu. Komparent zapowiada dochodzenie sprawy o naruszenie czci i dowiedzenie zarzutów w inkwizycji; podpisał się.

Transkrypcja

k. 71 (skan 0073, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Febr. Trzynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grod. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Borgrabstwa Grod. Winn.

5Przysięgłym Comparens Pltèr Ur. JmćPan Antoni Lubarski

6przestrzegaiąc całości Honoru y Substancyi Swoiey z wielkim

7żalem naprzeciwko W. Tomaszowi Tomaszewiczowi Rotmistrzowi

8Bracł. skarży, żali, manifestuie się o to: Jż W. Tomaszewicz

9mniey uważaiąc na Prawo Pospolite o zaborach, grabieżach

10y oczernieniu honoru Szlacheckiego sat rigorose opisane, a-

11le onemu wbrew idąc, ważył się Ur. Komparenta przyby-

12tego do Dobr Wsi Dankowiec[?] do W. Obwinionego w Jn-

13teressie Swoim, Tenże W. Obwiniony zamknowszy w Jzbie

14Komparenta przypomniawszy Sobie dawne Pretensye y one

15teraz uidować[?], naypierwey apelueracyą[?] na Suknie wymogł na

16Komparencie violenti modo biciem odgrażaiąc a gdy Ur. Com-

17parens nie miał Sukien oddać tak W. Obwiniony Komparen-

18ta z Saniami zagrabił ktore Konie Valoris Czerwonych Zł.

19Dwanaście, uzdzienic[?] Parę rzemiennych, nowych, Kantarow

20Dwa nowych z Kutasami Srebrnemi Szley nowych Dwie z

21Postronkami nowemi, Lice rzemienne nowe, Kołdrę Gredetow-[?]

22wą nową, czerwoną Valoris Czerwonych Zł. Sześć, Prześciera-

23dłem Szwabskim obszytą, Drugie Prześcieradło lniane nowe

24Kielimow[?] Dwa, ieden Valoris Rubli Sześć, Drugi Zł. Poll. Dwa-

25naście gwałtownie nesuit[?] ob quam Causam zabrał y one do

26tych czas na żadne nie oddaiąc rekwizycye u Siebie trzyma

27y Czeka Comparentis więzi; a zatym tenże Comparens ucieka-

28iąc się ad asillum sacro Sanctae Justitiae tak de nullitate Skryptu[?]

29przez niesłusznie wymuszonego, iako o niesłuszne zagrabienie

30[...] coram iisdem Actis iterata quam Sollennissime manifesta-

31tur vice salva huius meliorationis si opus fuerit melioratio-

32ne. Antoni Lubarski mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer marginalny „119”, przed nim skreślone „41” (omyłkowa numeracja od 1 II 1768; w opracowaniu akt 124). Niepewne: wieś „Dankowiec[?]” (Dańkowce?), „uidować[?]” (windykować?), „apelueracyą[?] na Suknie” (zapewne „asekuracyą” – wymusił zapis/obligację na sukno), „uzdzienic[?]”, „Gredetowwą[?]” (z gredetu – tkaniny jedwabnej), „Kielimow[?]” (kilimów), „nesuit[?]” (tekst zepsuty), „de nullitate Skryptu[?]” (w rękopisie „Słuj”/„Skryp”), „[...]” – początek wiersza z dziurą w papierze; „Czeka Comparentis więzi” – zapewne „czeka (?) komparenta więzi” – sens niejasny.

Tłumaczenia łaciny: sat rigorose – dość surowo; violenti modo – przemocą; valoris – wartości; ob quam causam – z tej przyczyny; ad asylum sacrosanctae iustitiae – do schronienia przenajświętszej sprawiedliwości; de nullitate scripti – o nieważność (wymuszonego) zapisu; coram iisdem actis iterata quam sollennissime manifestatur vice, salva huius meliorationis si opus fuerit melioratione – przed tymiż aktami po raz wtóry jak najuroczyściej się manifestuje, z zastrzeżeniem poprawienia, gdyby zaszła potrzeba.

Streszczenie

13lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Antoni Lubarski zamanifestował się przeciw Tomaszowi Tomaszewiczowi, rotmistrzowi bracławskiemu. Gdy przybył w swoim interesie do Tomaszewicza we wsi Dankowce[?], ten zamknął go w izbie, przypomniał sobie dawne pretensje i, grożąc biciem, wymusił na nim zapis (asekurację[?]) na sukno; a gdy komparent nie miał czym zapłacić, zagrabił mu konie z saniami (wartości 12 czerwonych złotych), parę nowych uzd, dwa nowe kantary ze srebrnymi kutasami, dwie nowe szleje z postronkami, lejce, nową czerwoną kołdrę gredetową (6 czerwonych złotych) obszytą prześcieradłem szwabskim, drugie prześcieradło lniane i dwa kilimy (6 rubli i 12 zł) – i mimo żądań do dziś ich nie oddaje. Komparent manifestuje się o nieważność wymuszonego zapisu i o grabież, z zastrzeżeniem poprawienia manifestacji; podpisał się.

Transkrypcja

k. 71 (skan 0073, strona prawa, dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarij Trzynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grod. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Borgrabstwa Grod. Winn.

5Przysięgłym stanowszy oczewisto Woźny Gnł Woiewodztwa Bracł.

k. 71v (skan 0074, strona lewa)

1y Jnnych Opatrzny Antoni Kamiński w Moc wierney y Sku-

2teczney Rell. Swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał, Jż

3On Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osme-

4go Dnia Pierwszego Februarij na Affektacyą y Prawną Rekwizycyą

5JW. JmćPana Jozefa Sosnowskiego Pisarza Polnego W. X. Litt. Brzeskie-[?]

6go, Rzeczyckiego[?] etc. Starosty maiąc przy sobie Stronę Szlach-

7ty Ur. JchMciow PP. Michała Smielańskiego[?] y Stanisława Kle-

8mentowskiego[?] eo maioris evidentioris Testimonii gratia

9ad hunc actum Sibi adhibitos, był w Dobrach Wsi Jurkowce[?]

10w Wdztwie Bracł. a Powiecie Winnickim leżących ante hoc

11JO. JmćKsięcia[?] Lubomirskiego Wwdy Bracł., ad praesens vero

12JW. JmćPana Sosnowskiego Pisarza Poln. W. X. Litt. Dziedzicznych

13gdzie będąc W. JmćPana Zabokłickiego Łowcz. Żydacz. Posses-

14sora zastawnego awizował y o wykupnie od JW. Affektan-

15ta tegoż W. Possessora uwiadomił. w czym tęż Stroną Szlach-

16ty oświadczywszy się z tamtąd odjechał y tu ad Acta Prae-

17sentia Castr. Capitan. Vinn. przybywszy przedemną Urzędem

18prawdziwey Awizacyi uczynił y zeznał Rellą. Mtis[?] Regni

19Gnlis Mtis[?] qui Supra Jgnarus Litt. Crucem S. posuit Antoni

20Kamiński +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer marginalny „120”, przed nim skreślone „42” (omyłkowa numeracja od 1 II 1768; w opracowaniu akt 125). Niepewne: nazwa wsi „Jurkowce[?]” (w tekście „w Dobrach Wsi Jurkowce”, w nagłówku „Dobr Jurkowskich[?]”; możliwe też Juśkowce/Justkowce), tytuły starościńskie Sosnowskiego „Brzeskiego[?], Rzeczyckiego[?]” (skróty niewyraźne), świadkowie „Smielańskiego[?]” i „Klementowskiego[?]”, „JmćKsięcia[?]” (w rękopisie skrót „JO. JmćPana[?]”), „Mtis[?]” = ministerialis. Zabokłicki, łowczy żydaczowski – por. 44-1-3 akt 494 (Zabokłiccy). Awizacja – urzędowe zawiadomienie zastawnika o zamiarze wykupienia zastawu przez dziedzica.

Tłumaczenia łaciny: eo maioris evidentioris testimonii gratia ad hunc actum sibi adhibitos – przybranych do tej czynności dla większego i wyraźniejszego świadectwa; ante hoc … ad praesens vero – przedtem … obecnie zaś; ad acta praesentia castrensia capitanealia Vinnicensia – do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; ministerialis regni generalis, ministerialis qui supra ignarus litterarum crucem sanctam posuit – woźny generalny koronny; woźny jak wyżej, nie umiejąc pisać, postawił krzyż święty.

Streszczenie

13lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny Antoni Kamiński zeznał, że 1 lutego 1768, na żądanie Józefa Sosnowskiego, pisarza polnego litewskiego, starosty brzeskiego[?] i rzeczyckiego[?], ze szlachtą Michałem Smielańskim[?] i Stanisławem Klementowskim[?], był we wsi Jurkowce[?] w pow. winnickim województwa bracławskiego – dawniej Lubomirskiego, wojewody bracławskiego, obecnie dziedzicznej Sosnowskiego – i tam zawiadomił (awizował) zastawnego posesora Zabokłickiego, łowczego żydaczowskiego, o wykupie zastawu przez dziedzica. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 71v (skan 0074, strona lewa, dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego.

2Miesiąca Februarij Trzynastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grod. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Borgrabstwa Grod. Winn.

5Comparens Pltèr Wieleb. JmćX. Bazyli Rogala Dewicki Paroch

6Siedliski Ritus Graeci latino[?] postrzegaiąc całości tak

7Swojey, iako bardziey obelgę honoru Boskiego wyrażaiąc

8pko Ur. JmćPanu Andrzejowi Wolańskiemu Jnstygatorowi

9Konsistorza Łacińskiego[?] niemniey Niewiernemu Elowi Oro-

10nowiczowi Arędarzowi Klucza Siedliskiego Karczemnemu

11quam Solennissime verbaque ministrante dolore skarży mani-

12festuie y protestuie się w ten Sposob y oto: Jż Obżałowa-

13ni Primo ac principaliter Niewierny Elo Oronowicz, czyli

14Jckowicz ad praesens Arędarz Karczemny Siedliski a przedtym

15Obywatel Woropylowski[?] ex innata Fidei Christianae male-

16volentia, zawsze na czymś Honoru y Krzywdę Boską godząc,

17tak dawniey iako y teraz Ludzi Oboyey Płci wiary [Chrześcijańs]-

18kiey na usługi Sobie rożnemi podstępnemi Sposobami za-

19dając tym co w potrzebach do Duszy Wiary y Religii należy

20iakoby umyślnie usługami dla Siebie Jnteressuiąc y potym

21przymuszonych do własnego Parochiana[?] uciekać się zabrania w

k. 72 (skan 0074, strona prawa)

1w Niedziele y Jnne Katolickie Swięta uroczyste tymże Ludziom

2Swoim Służącym y Jnnym przez wymyślone umyślnie

3Roboty y zatrudnienia o czym przynaymniey Mszy Swię-

4tey słuchać niedopuszcza y tychże Swiąt poszanowania

5y Swięcenia Prawem Bozkim y Ludzkim nakazanego, tym-

6że Ludziom wzbrania, w dni Swięte Niedzielne y Jnne

7osobliwszego Poszanowania godne iakoby umyślnie Trun-

8kami Ludzi Chrześciańskich rożney Kondycyi opaymuie,

9y podczas Samych Ofiar Strasznych Mszy Swiętey w

10bliskości pod Samą Swiątnicą Bożą, tak Sam, iako y Swo-

11im Żydom Oboyey Płci, iakoteż y Ludziom tumulty hała-

12sy z Pogorszeniem wielu y distrakcyą Samego Kapłana

13przy Straszney Ofierze będącego, czynić dopuszcza, w Dni

14Posne y od Kościoła Bożego zakazane na Swywole y Jnne

15niegodziwości, niemniey na Granie Muzykow y Tanie[c]

16Ludzi Chrześciańskich Młodych y Starych licencyuie, Wol-

17nościom Kapłańskim Gwałt czyniąc y pko wyraźney

18Erekcyi y Prezencie postępuiąc nawet Samego niniejsze-

19go Manifestanta Kontrakty Swoie iakies Karczemne na

20Plebanią nasyłaiąc y one w Oczy temuż Manifestantowi

21rzucaiąc do iakowychsci nie należytych powinności y

22Żołnierstwa Swego, Osobę Kapłańską pociągać usiłował

23y usiłuie. O chorych y iuż w ostatnim zgonie będących

24Ludziach Chrześciańskich u Siebie Służących, ostatniemu

25duszy Katolickiey chcąc przesłudzić[?] posiłku wiedzieć Pa-

26rochowi niedaie, umarłym zaś o prywatne Pogrzeby bez

27wiadomości niniejszego Manifestanta, iako Pawcha[?] stara-

28się, na Dom własny y Plebanią Manifestantis nocnym

29Sposobem nasyła, przed Ludźmi tak Godnemi, iako y nie-

30[go]dney Kondycyi Honor, Charakter Kapłański y nieskazytel-

31ną niniejszego Manifestanta Sławę effrenato Ore, tak

32Sam, iako y jego Domowa Familia maże y kalumniuie

33y Jnne fusius Jnkwizycyami dowieść się maiące praejudi-

34cia niby dufaiąc iakoweyści Protekcyi, czyni y czynić nie

35przestaie. Na ostatek chcąc się niejako od zasłużoney przez

36Siebie za takie y Jnne niezliczone excesa wysliznąć Kary

37Dekret Konsistorski Łaciński[?] Bracł. pośredszy z Ur. Wo-

38lańskim Jnstygatorem tegoż Konsistorza Clandestem[?] bez

39naymnieyszey niniejszego Manifestanta wiadomości

k. 72v (skan 0075, strona lewa)

1Oraz pod niebytność Komparenta w Domu Kommissyą

2iakowąś sprowadziwszy, y Jnkwizycyę ze Swiadkow no-

3towanych y podesłanych wyprowadziwszy Dekret

4Konsistorski Łaciński[?] umyślnie Kondycyonowy, ut fere[?]

5libertatis dla Siebie tenże Arędarz Siedliski niesłusznie

6bez żadney remonstracyi Krzywd zrobił, y niniejszego

7Manifestanta, y te pod niebytność oneyże wyrobił y wy-

8promowował, a Ur. JmćPan Wolański Jns: Kons: Łac:[?] Bracł:

9tenże niesłuszny Kondykt uczynić y takowe praeiudicatum

10ut probabit dopuścić ważył się; o co wszystko, tudzież

11o Jnne Krzywdy Jdem Comparens confugiendo ad Asillum

12sacro Sanctae Justitiae Jntolerabilesque iniurias et Damna

13explanando contra eosdem, qui supra, iteratis querit[ur]

14manifestatur, et protestatur vicibus X. Bazyli Rogala

15Dewicki P. S. mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer marginalny „121”, przed nim skreślone „43” (omyłkowa numeracja od 1 II 1768; w opracowaniu akt 126). W nagłówku marginalnym nazwisko parocha „Dewickiego”, w tekście „Rogala Dewicki”, w podpisie „X. Bazyli Rogala Dewicki P. S.” (paroch siedliski). Niepewne: „Ritus Graeci latino[?]” (zapewne zniekształcone „Graeci uniti” – obrządku greckiego unickiego), konsystorz „Łaciński[?]” (w rękopisie „Łainski/Lauinski” – może konsystorz łaciński bracławski; Wolański – zapewne ten sam Antoni/Andrzej Wolański co w akcie 101?), „Woropylowski[?]” (z Woroniłówki? – miejsce wcześniejszego zamieszkania arendarza), „Parochiana[?]”, „przesłudzić[?]” (przeszkodzić), „Pawcha[?]” (paroch? – sens: „jako parocha”?), „Clandestem[?]” (clandestine – potajemnie), „ut fere[?] libertatis”, „Kondykt” (dekret warunkowy). Siedliska – wieś (klucz siedliski) w pow. winnickim[?]; lokalizacja nieustalona.

Tłumaczenia łaciny: ritus graeci – obrządku greckiego; quam solennissime verbaque ministrante dolore – jak najuroczyściej, słowami podyktowanymi przez ból; primo ac principaliter – najpierw i przede wszystkim; ad praesens – obecnie; ex innata fidei Christianae malevolentia – z wrodzonej niechęci do wiary chrześcijańskiej; effrenato ore – niepohamowanymi ustami; fusius – obszerniej; excesa – wykroczenia; praeiudicatum ut probabit – przesąd (wyrok), jak udowodni; idem comparens confugiendo ad asylum sacrosanctae iustitiae intolerabilesque iniurias et damna explanando contra eosdem qui supra iteratis queritur, manifestatur et protestatur vicibus – tenże komparent, uciekając się do schronienia przenajświętszej sprawiedliwości i wykładając nieznośne krzywdy i szkody, przeciw tymże co wyżej po raz wtóry skarży się, manifestuje i protestuje.

Streszczenie

13lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, ks. Bazyli Rogala Dewicki, paroch siedliski obrządku greckiego, zamanifestował się przeciw Andrzejowi Wolańskiemu, instygatorowi konsystorza łacińskiego[?] bracławskiego, oraz Żydowi Elowi Oronowiczowi (Ickowiczowi), arendarzowi karczemnemu klucza siedliskiego, dawniej mieszkańcowi Woropylówki[?]. Zarzuca arendarzowi, że z wrodzonej niechęci do wiary chrześcijańskiej przyjmuje chrześcijan obojga płci na służbę i nie pozwala im chodzić do parocha – w niedziele i święta zatrudnia ich robotami, by nie słuchali mszy, w dni święte upaja ludzi trunkami, podczas mszy pod samą cerkwią dopuszcza tumulty swoich Żydów i ludzi, w dni postne pozwala na swawolę, muzykę i tańce, gwałci wolności kapłańskie, nasyła na plebanię kontrakty karczemne, chcąc pociągać parocha do nienależnych powinności; nie zawiadamia go o umierających służących, by udzielił im ostatnich sakramentów, a zmarłych grzebie prywatnie bez jego wiedzy; nocą nasyła ludzi na jego dom i plebanię, a sam i jego domownicy publicznie lżą i oczerniają kapłana. W końcu, chcąc uniknąć kary, arendarz wraz z Wolańskim potajemnie, pod nieobecność parocha, sprowadził komisję, przeprowadził inkwizycję z podstawionymi świadkami i uzyskał niesłuszny dekret warunkowy konsystorza, który Wolański dopuścił. Komparent ponawia skargę, manifestację i protestację; podpisał się.

Transkrypcja

k. 72v (skan 0075, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarij Piętnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodzkiemi Winni-

4ckiemi y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesni-

5kiem Borgrabstwa Grod. Winn. Przysięgłym Comparens

6Pltèr Ur. JmćPan Andrzey Sękowski[?] nne JWW. JchMć Panstwa

7Jgnacego y Teofili z Xiążąt Radziwiłłow Morawskich Dobr

8Klucza Szpiczynieckiego y Wsi Wasylkowiec Dziedziców po-

9strzegaiąc całości Substancyi Onych Solennie manifestu-

10ie się pko W. JmćPanu Brzezińskiemu, ktorego bardziey

11rzetelności niżeli nadom wierząc, puścili dobra Wieś Wa-

12sylkowce w Kluczu Szpiczynieckim leżące, ale tenże W. Brze-

13ziński, lubo maiący w Skarbie Manifestantow Summę

14pewną Dobr Abusive, zarywa Poddanych, wypędza ciemię-

15ży, bije, dla ktorych oppressyi żaden do wiosny do-

16siedzieć niemoże, nawet Ludzi Szpiczynieckich w lasach

17Wasylkowcom Wsi przyległych bije, wygania, Pasie-

18ki nie bez małey Szkody poprzewracał z Futorow przez

19od wieku trzymanych powyganiał Ogrodniny Siana

20pozabierał przeco nie tylko Ogrodnin, ale y Sian Ludzie

21niemaiąc kupować y ruynować się muszą Sady nawet

22po Futorach od Lat kilkudziesiąt będące powycinano z

23Pol od dawnych Czasow zażywanych zboża pozabierał ny-

24tę[?] potratował Ludzi nad Kontrakt y Jnwentarz zażywa

25y Extorsye czyli Exakcye wymyśla, czyni, dla czego Jdzi[?] iuż

k. 73 (skan 0075, strona prawa)

1pouchodzili. Drudzy że wytrzymać niemogą oświadczaią się

2Jnnym zaś po Dziesięć rozek dawać kazał, Lasy funditus

3nie potrzebną na partykularz czyniąc reparacyą zruy-

4nował, Arędę przez uciemiężenie Arędarza zruynował,

5że ich kilka dziesiąt defalkować musiano y żaden Arędarz

6Arędy na Skarb JWW. Dziedziców excipowaney trzymać

7niechce, Panszczyzny po trzy Dni y po cztery w tym Kraju

8nie praktykowaney pędzi; y żeby Chłopstwo nie uciekało

9Wieś, Las zruynowawszy nakoło Ogrodzić kazał, w Są-

10siedztwie etiam z postronnemi Wsiami Zabory wielkie po-

11czynił Poddanstwu Ludzi Wasylkowieckich Bydła niema-

12ło pozabijać kazał, Podworczyzny hisce diebus Ludziom

13po Talerow Pięć płacić zakazał, y rożne krzywdy oppres-

14syi Ludziom czyni, y czynić nieprzestaie, co widząc

15JW. Dziedzice a zapobiegaiąc całości Dziedziczney Swoiey

16Substancyi iako się pierwszym manifestem de impracti-

17catis oświadczyli, tak teraz offerendo se Satisfakcyi Sum-

18my iakowa się pokaże Satisfakcyą a Dobr zabiegaiąc ru-

19inie w Odebraniu Possessyi Abusive zażywaney iterum

20iterumque manifestuią y protestuią się prosząc Actis

21connotari, co y otrzymał. Andrzey Sękowski[?] mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer marginalny „122”, przed nim skreślone „44” (omyłkowa numeracja od 1 II 1768; w opracowaniu akt 127). Mocodawcy w nagłówku „JWW. Morawskich”, w tekście „Teofili z Xiążąt Radziwiłłow Morawskich”. Nazwisko komparenta „Sękowski[?]” (w podpisie „Andrzey Sękowski” – może ten sam co „Szkowski[?]” w akcie 119). Wasylkowce w kluczu szpiczynieckim (Szpiczyńce) – por. akt 33 (areszt zbiegłych poddanych w Wasylkowcach). Niepewne: „niżeli nadom[?] wierząc” (sens: ufając raczej jego rzetelności niż zabezpieczeniu), „nytę[?]”, „Jdzi[?]” (zapewne „ludzie”), „Podworczyzny hisce diebus Ludziom po Talerow Pięć płacić zakazał” (sens niejasny – może „kazał”).

Tłumaczenia łaciny: abusive – nadużyciem, bezprawnie; funditus – do gruntu, doszczętnie; etiam – także; hisce diebus – w tych dniach; de impracticatis – o rzeczach niepraktykowanych (nadużyciach); offerendo se – ofiarując się; iterum iterumque – raz po raz; actis connotari – (prosząc) aby wpisano do akt.

Streszczenie

15lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Andrzej Sękowski[?], imieniem Ignacego i Teofili z książąt Radziwiłłów Morawskich, dziedziców klucza szpiczynieckiego i wsi Wasylkowce, zamanifestował się przeciw Brzezińskiemu, któremu – ufając jego rzetelności – oddali w posesję wieś Wasylkowce. Brzeziński, mając w ich skarbie pewną sumę, nadużywa posesji: uciska, wypędza i bije poddanych (tak że nikt nie wytrzyma do wiosny), bije i wygania z lasów ludzi szpiczynieckich, poprzewracał pasieki, wyrzucił ludzi z futorów trzymanych od wieków, zabrał ogrodniny i siano, wyciął sady na futorach, zabrał i stratował zboża z dawnych pól, wymyśla wymuszenia ponad kontrakt i inwentarz, każe bić rózgami; zrujnował lasy, arendę i arendarza (trzeba było odpisać kilkadziesiąt złotych), pędzi do pańszczyzny po trzy–cztery dni w tygodniu (czego w tym kraju nie praktykowano), ogrodził wieś, by chłopi nie uciekali, czyni zabory u sąsiadów, kazał pozabijać bydło poddanych. Poddani uciekają. Dziedzice, ofiarując zwrot należnej sumy, ponawiają manifestację i protestację w celu odebrania mu posesji; podpisał komparent.

Transkrypcja

k. 73 (skan 0075, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarij Piętnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodzkiemi Winn.

4y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem

5Borgrabstwa Grod. Winn. Przysięgłym, stanowszy ocze-

6wisto Woźny Generał Wdztwa Bracł. y Jnnych Opatrz-

7ny Teodor Janowski w Moc wierney y Prawdziwey

8Rell. Swoiey zeznał, Jż On Roku teraźnieyszego Tysiąc

9Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Dnia Trzynastego

10Februarij Pozew Głowny Tribunalski Kor. Lwowski

11wydany Sprawy pisany we Wsi Wyszkowcach[?] we

12Dworze W. Mysłowskiego na Stole położył o położeniu

13od kogo y w iakiey Sprawie pisany Prawnie do Wiado-

14mości podał, ktorego Pozwu Tenor sequitur = ejusmodi =

15Stanislaus Augustus Dei gratia Rex Poloniae Magnus

16Dux Lithvaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Livo-

17niae

k. 73v (skan 0076, strona lewa)

1Livoniae Volhiniae, Podoliae Podlachiae, Smolensciae, Severiae

2Czerniechoviaeque, Vobis relictae et Successoribus Olym Mag.

3Francisci Mysłowski Subdapiferi Vendensis de Personis

4Causa infra Scripta Bonisque Vestris aliter omnibus man-

5damus ut coram Judiciis Terrestribus seu Officiis Castren.

6pro Termino Condescensionis in Fundo Bonorum Wysz-

7kowce[?] Feria Secunda post Dominicam Jnvocavit Quadra-

8gesimae[?] Anno praesenti ex Vi Decreti Tribunalis Regni Leopoliensis Feria

9Secunda in Crastino Festi S. Luciae Virginis et Martyris

10Anno immediate elapso intra infra Scriptos actores et

11Olym Magnificum Franciscum Mysłowski Vestri Parentem

12ac Gnsos Ollesatskie[?] ac Alios citatos et Statuendos late agi-

13tandae assignato Condescensionis peremptorieque

14compareatis ad Jnstantiam Jnstigatoris Judicii Nostri eiusque Delatorum

15Gnsorum Angelae de Moczulskie Olym Gnsi Joannis Jezierski cru-

16deliter interempti Conjugis Relictae Viduae Matris et Thomae

17Jezierski Minorennis Filii, nec non Gnsorum Simonis et

18Stephani Gołębiow Jezierskich dicti Olym Gnsi Joannis

19Jezierski Germanorum tum quoque Gnsi Thomae Wyrzykowski[?]

20Thesaurarii Wyszogrodiensis, alibi Joannis Lutrak[?]

21Actorum, Qui Vos in Assistentia ab Utrinque requisita in-

22haerendo Legibus Regni citant seu potius ad paratam Cau-

23sam et actionem morte Olym Magnifici Mysłowski inter-

24ruptam, idque revivificatorialiter, tum parata Decreta in

25Judiciis Nostris prolata paratosque Juris Gradus ad-

26citant pro eo, quatenus Vos tam Controventionis Decretorum

27et in Sublationem Processus, quam pro illata Nece Olym

28Gnsi Joanni Jezierski Poenas distinctas ad mentem Legum

29Sancitas effectuationemque Decretorum et Juxta ultimarum ac

30Terminum Condescensionis eorundem praefixum attenteretis ce-

31teraque pro Causae praesentis ac Juris exigentia patietis. Sitis

32parituri Terminum Supra Scriptum Condescensionis attentaturi

33. Datum Leopoli Feria Secunda post Festum Purificationis

34B. V. Mariae Anno praesenti Millesimo Septingentesimo

35Sexagesimo Octavo De quo Generosus Ejusdem Mtis[?] Rell. Mtis[?]

36Jgnarus Litt. Crucem S. posuit Teodor Janowski +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer marginalny „123”, przed nim skreślone „45” (omyłkowa numeracja od 1 II 1768; w opracowaniu akt 128). Sprawa o zabójstwo Jana Jezierskiego – por. 44-1-3 akt 205 (dekret kondescensyjny w sprawie zabójstwa J. Jezierskiego, #PARTIAL). Niepewne: skrót w nagłówku „na K. Z.[?]” (zapewne na kondescensję), wieś „Wyszkowce[?]” (w tekście „we Wsi Wyszkowcach”, „in Fundo Bonorum Wyszkowce”), „Subdapiferi Vendensis” – Mysłowski podstoli wendeński (w rękopisie wyraźnie „Subdapiferi Vendens.”), „Quadragesimae[?]”, „Ollesatskie[?]” (współpozwani), „Wyrzykowski[?]”, „Joannis Lutrak[?]”, „Mtis[?]” = ministerialis. Data pozwu: poniedziałek po Oczyszczeniu NMP 1768 = 8 II 1768; termin kondescensji – poniedziałek po niedzieli Invocavit (22 II 1768); dekret trybunału lwowskiego – poniedziałek nazajutrz po św. Łucji 1767 (14 XII 1767).

Tłumaczenia łaciny (orientacyjne): Stanisław August z łaski Bożej król Polski… – Wam, wdowie i sukcesorom zmarłego wielmożnego Franciszka Mysłowskiego, podstolego wendeńskiego, z osób dla sprawy niżej opisanej i ze wszystkich waszych dóbr nakazujemy, abyście przed sądami ziemskimi lub urzędami grodzkimi na termin kondescensji na gruncie dóbr Wyszkowce[?], w poniedziałek po niedzieli Invocavit roku bieżącego, wyznaczony na mocy dekretu trybunału koronnego lwowskiego z poniedziałku nazajutrz po św. Łucji Dziewicy i Męczennicy roku ubiegłego, między niżej wymienionymi powodami a zmarłym wielmożnym Franciszkiem Mysłowskim, waszym rodzicem, i urodzonymi Ollesatskimi[?] oraz innymi pozwanymi i mającymi być postawionymi – zawicie stanęli na instancję instygatora naszego sądu i jego delatorów: urodzonej Anieli z Moczulskich, wdowy po okrutnie zamordowanym urodzonym Janie Jezierskim, matki, i Tomasza Jezierskiego, małoletniego syna, a także urodzonych Szymona i Stefana Gołębiów Jezierskich, braci rodzonych zmarłego Jana, oraz urodzonego Tomasza Wyrzykowskiego[?], skarbnika wyszogrodzkiego, gdzie indziej (w zastępstwie) Jana Lutraka[?] – powodów, którzy, przy asystencji wymaganej z obu stron, opierając się na prawach Królestwa pozywają, a raczej przypozywają was do gotowej sprawy i akcji przerwanej śmiercią zmarłego Mysłowskiego, a to w drodze wznowienia (revivificatorialiter), do gotowych dekretów wydanych w naszych sądach i gotowych stopni prawnych: abyście ponieśli kary za naruszenie dekretów i zniesienie procesu oraz kary ustawowe za zabójstwo Jana Jezierskiego, a także wykonanie dekretów i (stawili się) na wyznaczony termin kondescensji. Macie być posłuszni i stawić się na wyżej wymieniony termin kondescensji. Dan we Lwowie w poniedziałek po święcie Oczyszczenia NMP roku bieżącego 1768. O czym urodzony woźny złożył relację; woźny nieumiejący pisać postawił krzyż.

Streszczenie

15lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny Teodor Janowski zeznał, że 13 lutego 1768 położył w dworze Mysłowskiego we wsi Wyszkowce[?] pozew główny trybunału koronnego lwowskiego. Pozew króla Stanisława Augusta (Lwów, 8 lutego 1768) wzywa wdowę i sukcesorów Franciszka Mysłowskiego, podstolego wendeńskiego, na termin kondescensji na gruncie Wyszkowiec[?] w poniedziałek po niedzieli Invocavit 1768 (wyznaczony dekretem trybunału lwowskiego z 14 grudnia 1767), na instancję Anieli z Moczulskich, wdowy po okrutnie zamordowanym Janie Jezierskim, ich małoletniego syna Tomasza, braci zmarłego Szymona i Stefana Gołębiów Jezierskich oraz Tomasza Wyrzykowskiego[?], skarbnika wyszogrodzkiego. Powodowie wznawiają sprawę przerwaną śmiercią Mysłowskiego i żądają ukarania pozwanych za naruszenie dekretów oraz kar ustawowych za zabójstwo Jana Jezierskiego. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 73v (skan 0076, strona lewa – dół, pod aktem 128)

1Rell. na R. od WW. Chojeckich pro

2W. Ostrowskiego P.[?] W. K. B. W.[?] o Po[d]da-

3nych cum Aresto.

k. 74 (skan 0076, strona prawa; górna połowa karty pusta, przekreślona – przebija tekst z odwrocia)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Szesnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y prze-

4demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Borgrab-

5stwa Grodz. Winn. Przysięgłym Stanowszy Oczewisto Woźny

6Gnał Wdztwa Kijowskiego y Jnnych Opatrzny Jerzy Stepa-

7nowicz, ktory w Moc prawdziwey y Sumienney[?] Rell. Swoiey

8ustnie y dobrowolnie zeznał, Jż On Roku Tysiąc Siedmset

9Sześćdziesiąt Osmego, Dnia Osmego Februarii na Affektacyą

10y Prawną rekwizycyą W. Jmc Pani Katarzyny z Chojeckich

11Sadowskiey Cześn. Liwsk. pozostałey Wdowy Matki y Sukcesor.

12z niegdy W. Janem Sadowskim Cześn. Liwsk. Spłodzonych

13maiąc

k. 74v (skan 0077, strona lewa)

1maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych

2Urodz. Jchmciow Panow Pawła Mioduszewskiego y Szymona

3Krolowskiego eo majoris ac evidentioris Testimonii gratia

4Sibi adhibitos był w Dobrach Miasteczka Bukach w Wo-

5iewodztwie Bracław. Situowanych, gdzie będąc, a zastawszy

6praesentem Ur. Jmci Pana Jana, lub Jnnego Jmienia Witwickiego

7Kommissarza W. Jmci Pana Ostrowskiego Półkownika Woysk

8Kor. u ktorego y Wuyta tameyszego, Roboczych Chwedo-

9ra Toustokorenka[?], Danyła Brata tegoż, Wasyla Samczu-

10ka[?], Maxima, Andria Brata tegoż w Grzywnach[?] Prawem

11Opisanych arestował y Prawnie przyporuczył, ktory

12Ur. Witwicki y Wuyt tameyszy na wyż rzeczonych

13Arestowanych, arest benevole przyiowszy Tychże Jmie-

14niem Pana Swego do wsprawy Prawney dotrzymać

15deklarowali y submitowali się. W czym On Woźny Stro-

16ną Szlachty Sobie przytomney oświadczywszy się tamże

17non recedendo y Pozew Grodzki Winn. na Membranie au-

18tentycznym pisany w Jzbie na Stole położył, o położeniu

19y Expensyi Onego od kogo, po kogo, y w iakiey Sprawie

20pisany był Prawnie publikując do wiadomości przy-

21wiodł de Tenore tali = Jozef z Obor Kolumna Czosnow-

22ski Winnicki, Ułanowski etc. Starosta. Wiel. Jmci Panu Fran-

23ciszkowi Salezyuszowi Potockiemu Wojewodzie Kijow. Dzie-

24dzicowi Dobr Miasteczka Bukow y Wiel. Jmci Panu Boh-

25danowi Ostrowskiemu Półkownikowi Woysk J.K.Mci y Rptey

26Dobr Tychże Possessorowi Pozwanym z Osob y Dobr WMściow

27Generaliter wszystkich leżących, ruchomych y Sum pie-

28niężnych Powagą J.K.Mci, a moią Starościnską przynależą-

29cą władzą, Abyście WMść przedemną Samym lub

30Sądem moim Grodz. Winn. na Roczkach Grodz. Winn.

31Winnicy przypadaiących albo tych nie doszłych, na

32Jnnych blisko przypadaiących Sami obliczne y Zawi-

33cie Stanęli; na Jnstancyą Jnstygatora Sądowego y Jego Dela-

34torki W. Jmci Pani Katarzyny z Chojeckich Sadowskiey

35Cześn. Liwsk. pozostałey Wdowy Matki y Sukcesorow

36z niegdy W. Janem Sadowskim Cześn. Liwsk. spłodzonych

37Aktorow, ktorzy Aktorowie przychylaiąc się do Prawa P.tego[?]

38y Arestu hac in re założonego WMściow pozywaią o wyda-

39nie Poddanych dziedzicznych Sosnowieckich z Żonami

40Dziećmi

k. 75 (skan 0077, strona prawa – góra)

1Dziećmi, Końmi, Wołami, y ze wszystkim Sprzętem Domo-

2wym z Dobr Wsi Sosnowki w Wdztwie Kijowskim a Po-

3wiecie Żytt. leżących Swywolnie zbiegłych do Dobr

4Miasteczka Bukow y tam osiadłych Arestem przy-

5porzuconych, a w nieoddaniu do Odpowiedzenia za

6nich, tudzież do nadgrodzenia Szkod y Expens Praw-

7nych z tąd Pochodzących tuż WMść Aktorka pozywa

8Sitis parituri Datt w Winnicy Dnia Dziewiętnastego

9Januarii Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Ro-

10ku de quo Gnosus Mlis Rell. Mlis qui Supra Crucem S.

11posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, od 01:30 UTC). Nagłówek aktu wpisano dwukrotnie: najpierw na dole k. 73v pod aktem 128 (z numerem marginalnym „46” z omyłkowej numeracji), potem – po pozostawieniu pustej, przekreślonej górnej połowy k. 74 – ponownie na k. 74 z numerem „124”, gdzie zaczyna się tekst relacji. W opracowaniu jeden akt (129). Skróty tytułu Ostrowskiego w nagłówkach („P. W. K. B. W.[?]”, „P. W. K.”) niepewne; w tekście: „Półkownik Woysk Kor.”, „Półkownik Woysk J.K.Mci y Rptey”. W nagłówku na k. 73v słowo „Po[d]danych” częściowo zasłonięte plamą atramentu. Niepewne: nazwiska poddanych „Toustokorenko[?]”, „Samczuk[?]”; „w Grzywnach[?]” (w rękopisie „w Gzywnach”); „do Prawa P.tego[?]” (zapewne „Pospolitego”); pionowa nota marginesowa na k. 74 nieodczytana.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „eo majoris ac evidentioris Testimonii gratia Sibi adhibitos” – przybranych dla większego i wyraźniejszego świadectwa; „praesentem” – obecnego; „benevole” – dobrowolnie; „non recedendo” – nie odchodząc (z miejsca); „hac in re” – w tej sprawie; „Sitis parituri” – macie być posłuszni; „Generaliter” – ogólnie; „de quo Generosus Ministerialis Relationem (fecit), Ministerialis qui supra Crucem Sanctam posuit” – o czym urodzony woźny złożył relację; woźny wyżej wymieniony postawił krzyż święty (niepiśmienny). „Roczki” – sesje sądu grodzkiego. „Pozew na membranie autentycznym” – pozew na pergaminie z oryginalną pieczęcią. „Żytt.” – powiat żytomierski województwa kijowskiego.

Streszczenie

16lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa kijowskiego Jerzy Stepanowicz zeznał, że 8 lutego 1768, na żądanie Katarzyny z Chojeckich Sadowskiej, cześnikowej liwskiej, wdowy po Janie Sadowskim, cześniku liwskim, i ich dzieci, w asystencji szlachty Pawła Mioduszewskiego i Szymona Królowskiego, udał się do miasteczka Buki w województwie bracławskim. Tam u Jana Witwickiego, komisarza pułkownika Bohdana Ostrowskiego, i u miejscowego wójta zaaresztował pod karami prawnymi poddanych Chwedora Toustokorenka[?], jego brata Danyłę, Wasyla Samczuka[?], Maksyma i jego brata Andrija; Witwicki i wójt przyjęli areszt i zobowiązali się dotrzymać go do rozprawy. Następnie woźny położył w izbie pozew grodzki winnicki (Józef Kolumna Czosnowski, starosta winnicki, Winnica, 19 stycznia 1768), wzywający Franciszka Salezego Potockiego, wojewodę kijowskiego, dziedzica Buków, i Bohdana Ostrowskiego, pułkownika wojsk JKM i Rzeczypospolitej, posesora tych dóbr, na roczki grodzkie winnickie. Sadowska z dziećmi domaga się wydania dziedzicznych poddanych ze wsi Sosnówka (woj. kijowskie, pow. żytomierski), którzy samowolnie zbiegli z żonami, dziećmi, końmi, wołami i całym dobytkiem i osiedli w Bukach, a w razie niewydania – odpowiedzialności za nich i zwrotu szkód i kosztów. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 75 (skan 0077, strona prawa)

1Mąa[?] Ur. Tallowskiego[?] Ctra

2Ur. Sarimowskiemu[?] y Jnn.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). Pod nagłówkiem nie wpisano tekstu: pozostała część k. 75 jest pusta i przekreślona długą kreską (podobnie jak górna połowa k. 74); k. 75v zaczyna się od kolejnego aktu („49” / „125”). Skrót „Mąa” = manifestatio (manifestacja), „Ctra” = contra. Nazwiska Tallowski[?] i Sarimowski[?] – odczyt niepewny (w rękopisie z kreską skrótu nad „o”: „Tallow̄skiego”, „Sarimow̄skiemu”).

Streszczenie

Wpis niewprowadzony: w księdze zapisano jedynie nagłówek manifestacji urodzonego Tallowskiego[?] przeciw urodzonemu Sarimowskiemu[?] i innym; tekstu aktu nie wpisano, a resztę karty przekreślono.

Transkrypcja

k. 75v (skan 0078, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Siedmnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Borgrabstwa Grodz.

5Winn. Przysięgłym stanowszy Oczywisto Woźny Gnałł

6Wdztwa Podolskiego y Jnnych Opatrzny Stefan Jwa-

7nicki w Moc wierney Rell. Swoiey iawnie, ustnie, y

8dobrowolnie zeznał, Jż On Roku teraźnieyszego Tysiąc

9Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Dnia Piętnastego Mensis

10Februarii na Affektacyą y Prawną rekwizycyą W. Jmci

11Pana Piotra Kawieckiego Łowczyca Podoll. Dobr Wsi Choda-

12kow[?] w Wdztwie Podoll. sytuowanych uprzywilijowanego

13Possessora maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi Wia-

14ry godnych Urodz. Jchmciow Panow Wincentego Błońskiego[?]

15y Jana Zielińskiego Majoris evidentiorisque Testimonii gra-

16tia do tego Aktu użytych był w Dobrach Wsi Owsianikach

17do Klucza Pohrebiskiego należącey Possessyi W. Ostaszew-

18skiego Star. Ciechanow. podległey, gdzie będąc pracowitych

19Michałka Rybakowego[?] Wasyla y Dmitra, Semkowego[?] Sy-

20na Poddanych ze Wsi Chodakow[?] do Wsi Owsianik z Żo-

21nami, Dziećmi, Końmi, Wołami, y ze wszelkim Sprzętem

22Domowym zbiegłych y ad praesens w teyże Wsi Owsian-

23nikach actualiter znayduiących się u Ur. Zbrudzkiego[?] Pod-

24starościego, oraz u Wuyta y całey Gromady Owsianowskiey

25arestował y Prawnie przyporuczył, ktory to Arest tak

26Podstarości iako Wuyt y Cała Gromada Jmieniem Pana Swe-

27go benevole przyiowszy pomienionych wyż Poddanych

28do rozprawy Prawney dotrzymać deklarowali y Sub-

29mittowali się, w czym Szlachtą Sobie przytomną oświad-

30czywszy się z tamtąd powrocił y tu ad Acta przybyw-

31szy przedemną Urzędem prawdziwego Arestu Swego

32uczynił y zeznał Relacyą. De quo Generosus ejusdem Mlis

33Rell. Mlis qui Supra Crucem S. posuit +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „49” skreślony i „125” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 131). Nagłówek: „ex Pte” = ex parte (ze strony); skrót tytułu Kawieckiego na końcu nagłówka („Ł. P.[?]”) częściowo nieczytelny – w tekście „Łowczyc Podolski” (syn łowczego podolskiego). Niepewne: nazwa wsi „Chodaków[?]” (w rękopisie „Chodakow”, odmiana nieodmienna), „Błoński[?]”, imiona/przezwiska poddanych „Michałko Rybakowy[?]” (może: Michałko, syn Rybaka) i „Semkowy[?]” („Wasyla y Dmitra, Semkowego Syna” – Dmytro, syn Semka), „Zbrudzki[?]” (podkreślone w rękopisie). Owsianniki należały do klucza pohrebyskiego (Pohrebyszcze) w posesji Ostaszewskiego, starosty ciechanowskiego – por. 44-1-3 akt 441 (intromisja w Owsianniki). Pionowa nota marginesowa podobna jak przy akcie 129 – odczyt niepewny.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „ex parte” – ze strony, na rzecz; „Mensis Februarii” – miesiąca lutego; „Majoris evidentiorisque Testimonii gratia” – dla większego i wyraźniejszego świadectwa; „ad praesens … actualiter” – obecnie, rzeczywiście; „benevole” – dobrowolnie; „ad Acta” – do akt; „De quo Generosus ejusdem Ministerialis Relationem (fecit); Ministerialis, qui supra, Crucem Sanctam posuit” – o czym urodzony tenże woźny złożył relację; woźny wyżej wymieniony postawił krzyż święty. „Łowczyc” – syn łowczego. „Gnałł” – generał (woźny generalny).

Streszczenie

17lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa podolskiego Stefan Iwanicki zeznał, że 15 lutego 1768, na żądanie Piotra Kawieckiego, łowczyca podolskiego, uprzywilejowanego posesora wsi Chodaków[?] w województwie podolskim, w asystencji szlachty Wincentego Błońskiego[?] i Jana Zielińskiego udał się do wsi Owsianniki, należącej do klucza pohrebyskiego w posesji Ostaszewskiego, starosty ciechanowskiego. Tam zaaresztował poddanych z Chodakowa[?] – Michałka Rybakowego[?], Wasyla i Dmytra, syna Semka[?] – którzy zbiegli z żonami, dziećmi, końmi, wołami i całym dobytkiem i przebywali w Owsiannikach; areszt powierzył podstarościemu Zbrudzkiemu[?], wójtowi i całej gromadzie, którzy imieniem swego pana przyjęli go i zobowiązali się dotrzymać zbiegów do rozprawy. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 75v (skan 0078, strona lewa – dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Osmnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y prze-

4demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Borgrab-

5stwa Grodz. Winn. Przysięgłym comparens Pter Ur. Stefan

6Drewnicki

k. 76 (skan 0078, strona prawa)

1Drewnicki W. Jmci Pana Leonarda Marcina Swieykow-

2skiego Podcz. Ziem. Bracł. Sługa Jmieniem tegoż W.

3Principała Swego in diligentia manifestuie się o to, iż

4Ur. Comparens prowadząc z Klucza Szpikowskiego Go-

5rzałki Półkuffkow Dwadzieścia Osm do Lwowa aby wol-

6ne mogł mieć przeyście podług Konstytucyi nowo usta-

7nowioney prosił mnie Urzędu o wysłuchanie Juramen-

8tu in eam Juramenti Rotham Ja Stefan przysięgam

9P. Bogu Wszechmogącemu w Troycy Swiętey Jedynemu

10iako Gorzałki Półkuffkow in Nro Dwadzieścia Osm, na

11Gruncie Dziedzicznym Klucza Szpikowskiego y z własney

12Kreszencyi W. Jmci Pana Leonarda Marcina Swieykow-

13skiego Podcz. Ziem. Bracł. Pana Mego transportuię do

14Lwowa tak mi Panie Boże dopomoż y niewinna Męka

15Chrystusa Pana, w Przytomności Opatrznego Michała

16Radlinskiego Woznego y Szlachty w Kancellaryi znay-

17duiącey się Jurament wykonał. Po ktorym wykona-

18nym Juramencie in diligentia powtornie manifesto-

19wawszy się prosił to Actis connotari, co y otrzymał.

20Stefan Drewnicki.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „50” skreślony i „126” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 132). Skrót tytułu Swieykowskiego w nagłówku „P. Z. B.[?]”, w tekście „Podcz. Ziem. Bracł.” – podczaszy ziemi bracławskiej; por. akt 24 (Swieykowski, Szpików). „Pter” = personaliter. Plama atramentu zasłania początek słowa „[J]uramento” w nagłówku. Przysięga złożona dla wolnego przejścia gorzałki na komorach celnych zgodnie z nową konstytucją (zapewne sejmu 1767/1768 o cłach i czopowym – por. akt 1, przysięga Wróblewskiego o wołach). Woźny Michał Radliński – potwierdza odczyt „Radliński[?]” z aktów 41–43.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „comparens personaliter” – stawający osobiście; „in diligentia” – dla zachowania terminu / z należytą starannością (formuła manifestacji); „Principał” – mocodawca, pan; „in eam Juramenti Rotham” – według takiej roty przysięgi; „in Numero” – w liczbie; „Kreszencja” – własny wyrób, urodzaj (towar z własnych dóbr, wolny od cła); „Actis connotari” – zapisać w aktach. „Półkufek” – beczka (pół kufy) na gorzałkę.

Streszczenie

18lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanął osobiście Stefan Drewnicki, sługa Leonarda Marcina Swieykowskiego, podczaszego ziemi bracławskiej, i imieniem swego pana zamanifestował, że prowadzi z klucza szpikowskiego do Lwowa 28 półkufków gorzałki. Aby miał wolne przejście zgodnie z nową konstytucją, złożył w kancelarii, w obecności woźnego Michała Radlińskiego i szlachty, przysięgę, że gorzałka pochodzi z dziedzicznego gruntu klucza szpikowskiego i z własnego wyrobu Swieykowskiego. Następnie powtórnie zamanifestował się i prosił o wpis do akt; podpisał się Stefan Drewnicki.

Transkrypcja

k. 76 (skan 0078, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Osmnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodzkiemi Winnickiemi

4y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem

5Borgrabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym, comparens Pter

6Ur. Jmci Pan Woyciech Rupyan[?] nomine et ex parte W.

7Jmci Pana Jana Antoniego Jel. Bukojemskiego Podstoll.

8Podlask. Pa. Swoiego, iak prędko ad Acta Castr. adire

9mogł tak zaraz przychylaiąc się do Jntromissyi w R.

10Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmym Dnia Siedm-

11nastego Febr. w Grodzie Winn. na W. Jmci Pana Buko-

12iemskiego w Dobra Połowę Wsi Łuki Zabokrzyckiey mo-

13do hereditario zapisaney, iakoteż manifestu de expleta

14pacifica Possessione przez Ur. Jana Skorupskiego w Ro-

15ku itidem Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmym Dnia

16Szesnastego Aprilis zaniesionego hanc in diligentiam

17zanosi manifestacyą, iż Ur. Comparens pomienionych wszel

18kich[?]

k. 76v (skan 0079, strona lewa)

1wszelkich Transakcyi przez Kontrowencyą z W. Kop-

2czyńskim Sub reversu nastąpionych, zacząwszy a Die

3Decima octava Januarii Anni praesentis Millesimi Septingen-

4tesimi Sexagesimi Octavi, usque ad Diem Decimam Octa-

5vam Febr. ejusdem Anni utwierdzaiąc niewątpliwe W.

6Jmci Pana Bukoiemskiego Pod. Podl. Dziedzictwo cztyry nie-

7dzielną Spokoyną nemine impugnante nec contradi-

8cente w Dobrach Wsi Łuce Zabokrzyckiey wysiedział Pos-

9sessyą. De qua continuata et expleta Possessione itera-

10ta manifestatur. Vice Woyciech Rupyan[?] mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „50” skreślony (powtórzony po akcie 132) i „127” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 133). W nagłówku skrót „Mąa nnd[?]” – zapewne „Manifestatio nomine” (imieniem). Nazwisko manifestanta „Rupyan[?]” – w tekście litera początkowa podobna do K, w podpisie do R („Rupyan”); odczyt niepewny; zapewne tożsamy z Wojciechem Ruzianem[?], dyspozytorem Bukojemskich z aktu 123 (w indeksie pod tą formą). „Jel.” = Jelita (herb/przydomek; por. akt 123 – Jan Antoni Jelita Bukojemski, podstoli podlaski). „Pa.” = Pana. Zdanie „iż Ur. Comparens … wysiedział Possessyą” w rękopisie bez orzeczenia łączącego („w moc”) – przepisano wiernie. Por. akty 12, 72–75, 121, 123 (spór Bukojemskiego z Kopczyńskimi o Łukę Zabokrzycką) oraz 78 (wysiedzenie posesji w Zabokrzyczu).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „nomine et ex parte” – w imieniu i ze strony; „ad Acta Castrensia adire” – udać się do akt grodzkich; „modo hereditario” – sposobem dziedzicznym; „de expleta pacifica Possessione” – o wysiedzeniu (dopełnieniu) spokojnej posesji; „itidem” – tak samo, również (tego samego roku); „hanc in diligentiam” – dla tej staranności (zachowania terminu); „Sub reversu” – za rewersem; „a Die Decima octava Januarii Anni praesentis 1768 usque ad Diem Decimam Octavam Februarii ejusdem Anni” – od 18 stycznia roku bieżącego 1768 do 18 lutego tegoż roku; „nemine impugnante nec contradicente” – przy nikogo nie atakującym ani nie sprzeciwiającym się; „De qua continuata et expleta Possessione iterata manifestatur” – o tej ciągłej i dopełnionej posesji ponownie się manifestuje; „Vice” – w zastępstwie; „mpp.” – manu propria (własnoręcznie). Wysiedzenie spokojnej posesji po intromisji utwierdzało tytuł posiadania.

Streszczenie

18lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanął osobiście Wojciech Rupyan[?] (zapewne Ruzian[?], dyspozytor Bukojemskiego – por. akt 123) imieniem Jana Antoniego Jelity Bukojemskiego, podstolego podlaskiego. Powołując się na intromisję Bukojemskiego w połowę wsi Łuka Zabokrzycka, zapisaną mu dziedzicznie (wpisaną w grodzie winnickim 17 lutego 1767), oraz na manifest Jana Skorupskiego o wysiedzeniu spokojnej posesji z 16 kwietnia 1767, zamanifestował, że po wszystkich transakcjach zawartych z Kopczyńskim za rewersem, od 18 stycznia do 18 lutego 1768, dla utwierdzenia dziedzictwa Bukojemskiego, wysiedział w Łuce Zabokrzyckiej cztery tygodnie spokojnej posesji, bez niczyjego sprzeciwu. O tej ciągłej i dopełnionej posesji manifestował się ponownie i podpisał własnoręcznie.

Transkrypcja

k. 76v (skan 0079, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Februarii, Osmnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodzkiemi Winn.

4y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Bor-

5grabstwa Grodz. Winn. Przysięgłym Comparentes Pter

6Urodz. Jchmść Panstwo Michał y Agnieszka z Pieczkowskich[?]

7Rosnowscy Matt. iak tylko do Akt Grodzkich Winn. przy-

8bydź mogli, tak zaraz na pko Urodz. Jchmść Panstwu Jano-

9wi lub Jnnego Jmienia y Elżbiecie z Mierzwińskich Pa-

10ruszewskim Mattom gratuito modo w Dobrach Brahiłowie

11Mieszkaiącym niesłusznie y nienależycie przed Aktami

12niniejszemi opisuiącym skarżyli manifestowali y re-

13manifestowali się o to, iż Jchmść Obżałowani sami uro-

14iwszy niesłuszną Pretensyą na Ukrzywdzenie niniey-

15szych Manifestantow rożnych wynalazkow szukali y

16tak widząc niniejszych Manifestantow szanuiących Sobie

17nad wszystko Spokoyność y przyiaźń, między Ludźmi

18Smiechy[?] Swoie pokrywaiąc Dzieie[?] przybywszy do Akt Gro-

19du tuteyszego manifestem opisać, y nigdy nie dowiedzio-

20ne, Jakoby Manifestantes mieli Jchmciom Obżałowanym ho-

21nor Szarpać, na pomieszkanie Jchmciow Obżałowanych nacho-

22dzić y napadać do Okien Strzelać, Drzwi wybijać y inne

23nieprzyzwoite czyny zadać, tudzież iakoby przez bydła

24rogate y nierogate Urodz. Manifestantow w Ogrodnie y Zbo-

25żu miały Szkodę, a co gdyby y tak było to przecie wie[...][?]

26doskonale, iż Urodz. Manifestantow Bydła tak Chlewne, iako

27y oborne za dozorem Pastuchow Dworskich zostawały nale-

28żałoby tę formować Pretensyą nie do Gospodarzow Bydła

29lecz dozorcow Jednak Jchmość Obżałowani uroiwszy iakowąś

30niesłuszną

k. 77 (skan 0079, strona prawa)

1niesłuszną Pretensyą, Wieprza Lat cztery maiącego zamknow-

2szy w Stani, czyli Chlewie przez Niedziel kilkanaście trzymali,

3y schudziwszy tak dobrze, że ledwie żyć mogł, wypuścili, potym

4przy wyprowadzeniu się Urodz. Manifestantow z Dobr Brahyłowa

5do Obodnego[?], Krowę z pomiędzy Bydła załących[?] się, nie ma-

6iąc żadnego Pretextu, dla Jedyney tylko Kłotni, zajęli, y wy-

7dać niechcieli, aż za Jnterponowaniem się godnych Przyiacioł,

8wypuścili; iednak przegrożek rożnych, Słowy nieprzystoynemi

9łżenia, y Honoru brania, przed rożnemi dotąd nie poniechali,

10a co większa, że gdy Ur. Użalaiąca się pod Czas wyymania zabra-

11ney Krowy do Jmci Obżałowanego z Ćwieliczem[?] Poddanym

12JW. Woiewody Kijowskiego przybyła dla Opatrzenia teyże Krowy,

13Jmć Obżałowany stoiąc na progu z Szablą dobytą przegrożki

14czynił, y Krowy patrzyć niedopuścił, a zatym Urodz. Manifestantes

15tak o Ukrzywdzenie Swoie, iakoteż o niewinną weze[?] y opisy-

16wanie pro Obżałowanym manifestuiąc y remanifestuiąc, o to

17wszystko Prawnie czynić oświadczaią się. Michał Rosnowski mpp.

18Agnieszka Rosnowska mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „52” skreślony i „128” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 134). Akt jest remanifestacją wobec manifestacji Elżbiety z Mierzwińskich Paruszewskiej z 5 II 1768 (akt 101) – potwierdza tam niepewny odczyt nazwiska „Rosnowscy” (tu wyraźnie w nagłówku i podpisach: Michał Rosnowski, Agnieszka Rosnowska) oraz podaje imię męża Paruszewskiej (Jan, „lub innego imienia”). Niepewne: nazwisko rodowe Agnieszki „z Pieczkowskich[?]”; „Smiechy[?] Swoie pokrywaiąc Dzieie[?]”; „wie[...][?]” (plama atramentu); „Obodne[?]” – miejscowość, do której przenieśli się Rosnowscy (w rękopisie „do Obodnego”, może Obodówka); „załących[?] się” (może „pasących się”); „z Ćwieliczem[?]” (imię lub nazwisko poddanego wojewody kijowskiego); w nagłówku i tekście „Węzę[?]”/„weze[?]” – sens niejasny (może „wieżę” – uwięzienie, albo „wrzawę”). „Pko” = przeciwko; „gratuito modo” – darmo, bez tytułu prawnego (Paruszewscy mieszkają w Brahiłowie z łaski dziedzica); „pro Obżałowanym” – zapewne „przez Obżałowanych”.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Comparentes personaliter” – stawający osobiście; „Matt.” – małżonkowie (mattones/maritales); „gratuito modo” – sposobem darmym, bez opłaty (na łaskawym mieszkaniu); „Contra” – przeciw; „manifestować i remanifestować się” – wnieść manifestację i odpowiedź na manifestację przeciwnika; „mpp.” – manu propria (własnoręcznie). „Stań, chlew” – pomieszczenie dla trzody; „lżenie” – znieważanie słowami.

Streszczenie

18lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanęli osobiście Michał i Agnieszka z Pieczkowskich[?] Rosnowscy i zamanifestowali oraz zremanifestowali się przeciw Janowi i Elżbiecie z Mierzwińskich Paruszewskim, mieszkającym darmo w dobrach Brahiłów, którzy niesłusznie opisali ich w aktach (por. akt 101). Twierdzą, że to Paruszewscy szukali sposobów, by ich skrzywdzić, i bezpodstawnie oskarżyli ich o szarganie honoru, napady na mieszkanie, strzelanie do okien i wybijanie drzwi oraz o szkody od bydła w ogrodach i zbożu – a bydło dworskie było pod dozorem pastuchów, więc pretensję należało kierować do dozorców. Paruszewscy natomiast zamknęli czteroletniego wieprza Rosnowskich w chlewie na kilkanaście tygodni i wypuścili go wychudzonego, a przy przeprowadzce Rosnowskich z Brahiłowa do Obodnego[?] zajęli bez powodu ich krowę i oddali ją dopiero za wstawiennictwem przyjaciół; nie przestają też grozić i lżyć ich przed ludźmi. Gdy Rosnowska przyszła z poddanym wojewody kijowskiego obejrzeć zabraną krowę, Paruszewski stał na progu z dobytą szablą, groził i nie dopuścił jej do krowy. Rosnowscy zapowiadają dochodzenie krzywd na drodze prawa; podpisali się własnoręcznie.

Transkrypcja

k. 77 (skan 0079, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Osmnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Borgrabstwa Grodz. Winn. Przy-

5sięgłym postanowiwszy się osobiście Starozakonny Mot[?] Szewelowicz

6Obywatel Lityński Swym y całego Kahału Lityn. imieniem,

7iak tylko dowiedzieć się mogł, o Liście Jnnotescencyonalnym

8przez WW. Jmciow PP. Kommissarzow wydanym y Termin ziac-

9hania się oznaczaiącym, tak zaraz w Pilności Swoiey z ostrzeże-

10niem takową zanosi manifestacyą, iż pomieniony Kahał nie

11maiąc dostatecznego uwiadomienia, że WW. Swidziński Star. Lityński

12ma Dekretem J.K.Mci assessorskim wyznaczonych Kommissa-

13rzow, w tak prętkim czasie sprowadzić y termin wsiądzenia

14się wyprokurować. Aktorow principalnieyszych tey Sprawy

15pierwey niżli List Jnnotescencyonalny Termin oznaczył

16za Jchmć Panami Kommissarzami inszemi wysłali, ktorych

17w tak prętkim czasie nie spodziewaią się y niewiedzą, kiedy

18by się mieli obracać, a co większa wszystkie Papiery y Dokumen-

19ta [do] tey Sprawy przynależące z Sobą pozabierali, y czymby

20tak Sprawiedliwą na Terminie tym oznaczonym mogli popierać

21Sprawę niemogą gotowości mieć żadney, przeto aby na tym

22Prawnym y Sprawiedliwym Jnteressie nie upadli powtornie

23manifestowawszy się prosił Swym y całego Kahału Jmieniem

24mnie

k. 77v (skan 0080, strona lewa – góra)

1mnie Urzędu o przyięcie do Akt tey kopii[?] co y otrzymał

2Mot[?] Szewelowicz po Hebraysku podpisany.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „53” skreślony i „129” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 135). Imię manifestanta „Mot[?]” (zapewne Motel/Mordko – zdrobnienie) – odczyt prawdopodobny, ale niepewny; „Szewelowicz” – czytelne. „principalnieyszych” – w rękopisie zapis łączny „pincy palnieyszych”. Przed „tey Sprawy” (k. 77, w. 19) ubytek/plama atramentu – uzupełniono „[do]”. „kopii[?]” na k. 77v – odczyt niepewny. „Termin ziachania się” = termin zjechania się (komisji); „termin wsiądzenia się” – zapewne termin zasiadania (rozpoczęcia czynności) komisji. Starosta lityński Swidziński (imię nie podane) – por. 44-1-3 (sprawy starostwa lityńskiego).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „in Diligentia Sui” – dla zachowania swej staranności (by nie uchybić terminowi); „List innotescencyjny” (litterae innotescentiales) – pismo komisarzy zawiadamiające strony o terminie zjazdu komisji; „Dekret J.K.Mci assessorski” – dekret sądu asesorskiego koronnego (sądu królewskiego dla miast królewskich i Żydów); „Aktorowie principalniejsi” – główni powodowie, tu: główni przedstawiciele kahału; „Interes” – sprawa, interes prawny. „Kahał” – gmina żydowska.

Streszczenie

18lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanął osobiście starozakonny Mot[?] Szewelowicz, mieszczanin lityński, i imieniem swoim oraz całego kahału lityńskiego, dowiedziawszy się o liście innotescencyjnym komisarzy wyznaczającym termin zjazdu komisji, zamanifestował się z zastrzeżeniem. Kahał nie został dostatecznie uprzedzony, że Swidziński, starosta lityński, tak szybko sprowadzi komisarzy wyznaczonych dekretem asesorskim JKM i wyjedna termin rozpoczęcia komisji. Główni przedstawiciele kahału w tej sprawie wyjechali już wcześniej za innymi komisarzami i nie wiadomo, kiedy wrócą, a zabrali ze sobą wszystkie papiery i dokumenty sprawy; kahał nie może więc być gotowy do popierania swej słusznej sprawy na wyznaczonym terminie. Aby nie upadł w tej sprawie, manifestant powtórnie się zamanifestował i prosił o przyjęcie do akt; podpisał się po hebrajsku.

Transkrypcja

k. 77v (skan 0080, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dziewiętnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Borgrabstwa Grodz.

5Winn. stanowszy oczewisto Woźny Gnałł Wdztwa Bracł.[?] y Jn-

6nych Opatrzny Jgnacy Jakus w Moc prawdziwey wierney

7y Sumienney Rell. Swoiey, iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał,

8iż On Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt

9Osmego Dnia Szesnastego Lutego Pozew czyli przypozew na

10Blankiecie Ziem. Powiatu Krzemienieckiego odniosł do Dobr Wsi Ho-

11nyszkowy[?] y tamten Pozew we Dworze niżey Pozwanego na

12Stole położywszy, o położenie y expensyi Onego od kogo y

13po kogo w iakiey Sprawie pisany był prawnie opowie-

14dział y do wiadomości doniosł, ktorego Pozwu tenor iest tako-

15wy = Stanislaus Augustus Dei Gratia Rex Poloniae Magnus

16Dux Lithvaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Livoniae

17Kijoviae Volhiniae, Podoliae, Podlachiae Smolensciae, Severiae,

18Czerniechoviaeque, Vobis Jllmo Janussio Swiatopełk Czetwertyn-

19ski Succamerario Sacrae Regiae Majestatis, nec non Jllmae Helenae

20de Żurakowskie Czetwertyńska Succamerariae Bracł. Jllmi

21Principis Michaelis Swiatopełk Czetwertyński Succamerarii

22Bracł. Consorti relictae Viduae, tum Gnso Jacobo Sarymowski[?]

23Citatis de Causa infra Scripta Bonisque Vestris generaliter Omni-

24bus mandamus et Coram Judicio Nostro Ordinario Generali

25Tribunalis Regni Leopolien. tunc dum et quando Causa prae-

26sens ex Regestro Sibi Competenti ad judicandum vocata in-

27ciderit, ad Jnstantiam Jnstigatoris Judicii Nostri Ejusque Dell. Ad-

28modum Rdi in Xto Patris Alexandri Wierzbowski Prioris totiusque

29Communitatis Conventus Horodiscensis Ordinis Carmelitarum

30Antiquioris Observantiae Actorum personaliter legitime perem-

31ptorieque Compareatis qui Actores citant Vos Seu potius loco

32peragendae executionis adcitant, idque ad videndum audiendum

33attentandumque Principem te Jllmum Janussium Czetwertyński Succa-

34merarium Sacrae Regiae Majestatis ratione contraventionis Decre-

35to Condescensionis in Fundo Bonor. Papuki[?] Die Quarta Maji

36Anno praesenti Millesimo Septingentesimo Sexagesimo, Septimo

37per Officium Castrense Cremenecense Notariale ex mente De-

38creti Officii pleni prolato ac rite et legitime Subsecuto penes

39Solutionemque[?]

k. 78 (skan 0080, strona prawa)

1Solutionemque Summarum memorato Decreto adjudicatarum

2pro parte Conventus Horodiscensis injungi ac Satisfactio-

3nem praerecensito Decreto decerni nec non Scrutinii Poenis pro

4indebite interposita motione demum in Sublationem, tam publi-

5cationis in Termino satisfactorio, quam Condemnationis Suo in

6Judicio obtentarum affici Ceteraque pro Causae et Negotii praesentis

7exigentia statui decerni et sententiari. Sitis itaque parituri Ter-

8minum attentaturi et ad praemissa Omnia judicialiter responsuri.

9Datt. Leopoli Sabbatho in Vigilia Festi Sancti Thomae Apostoli

10Anno Dni Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Septimo. De

11quo praesens Ejusd. Mlis Rell. Mlis qui Supra Crucem S. posuit +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „54” skreślony i „130” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 136). Województwo woźnego w tekście nadpisane/zamazane – czytane „Bracł.[?]”; w następnym akcie (137) ten sam woźny Ignacy Jakus jako woźny generalny województwa wołyńskiego. Nazwa wsi „Ho-nyszkowy[?]” (przeniesienie wyrazu) – zapewne Onyszkowce w pow. krzemienieckim (por. akt 137: „do Dobr Wsi Onyszkowiec”). Niepewne: „Sarymowski[?]” (w akcie 130 „Sarimowski[?]”), „Papuki[?]” (możliwy też odczyt „Paszuki”; por. akt 137 – „Papuckich” poddani; grunt dóbr, na którym odbyła się kondescensja 4 V 1767), „penes / Solutionemque[?]” (kustosz niewyraźny), skrót „Dell.” = Delatorum. Konwent karmelitów trzewiczkowych (dawnej obserwy) „Horodiscensis” – Horodyszcze[?]/Horodysko[?] – lokalizacja niepewna. Data pozwu: sobota w wigilię św. Tomasza Apostoła 1767 – wigilia przypadała w niedzielę 20 XII, więc przeniesiona na sobotę 19 XII 1767.

Tłumaczenie łaciny (orientacyjne): Stanisław August z łaski Bożej król Polski… Wam, jaśnie wielmożnemu Januszowi Świętopełkowi Czetwertyńskiemu, podkomorzemu JKM, a także jaśnie wielmożnej Helenie z Żurakowskich Czetwertyńskiej, podkomorzynie bracławskiej, wdowie po jaśnie wielmożnym księciu Michale Świętopełku Czetwertyńskim, podkomorzym bracławskim, oraz urodzonemu Jakubowi Sarymowskiemu[?], pozwanym w sprawie niżej opisanej, i wszystkim waszym dobrom nakazujemy, abyście przed naszym sądem zwyczajnym generalnym trybunału koronnego lwowskiego, kiedy obecna sprawa z właściwego jej rejestru zostanie wywołana do sądzenia, stawili się osobiście, prawnie i zawicie na instancję instygatora naszego sądu i jego delatorów: przewielebnego w Chrystusie ojca Aleksandra Wierzbowskiego, przeora, i całej społeczności konwentu horodyskiego zakonu karmelitów dawnej obserwy, powodów, którzy was pozywają, a raczej przypozywają w miejsce przeprowadzenia egzekucji: abyście ujrzeli i usłyszeli, że ciebie, księcia Janusza Czetwertyńskiego, podkomorzego JKM, z powodu sprzeciwienia się dekretowi kondescensji, wydanemu na gruncie dóbr Papuki[?] 4 maja 1767 przez urząd grodzki krzemieniecki notarialnie z myśli dekretu pełnego urzędu i należycie wykonanemu, (sąd) zobowiąże do zapłaty sum przysądzonych tym dekretem na rzecz konwentu horodyskiego i nakaże zadośćuczynienie temuż dekretowi, a także obłoży karami z dekretu skrutynium za niesłusznie wniesione wzruszenie, wreszcie (orzeknie) o zniesieniu tak publikacji w terminie zadośćuczynienia, jak i kondemnaty uzyskanych w jego sądzie, i inne rzeczy stosownie do potrzeby sprawy postanowi, orzeknie i osądzi. Macie więc być posłuszni, stawić się na termin i na wszystkie powyższe sądownie odpowiedzieć. Dan we Lwowie w sobotę w wigilię św. Tomasza Apostoła roku Pańskiego 1767. O czym obecny tenże woźny złożył relację; woźny wyżej wymieniony postawił krzyż.

Streszczenie

19lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny Ignacy Jakus zeznał, że 16 lutego 1768 doręczył we dworze we wsi Onyszkowce[?] (pow. krzemieniecki) pozew (przypozew) trybunału koronnego lwowskiego wystawiony na blankiecie ziemskim krzemienieckim. Pozew króla Stanisława Augusta (Lwów, 19 grudnia 1767), na instancję przeora Aleksandra Wierzbowskiego i całego konwentu karmelitów dawnej obserwy w Horodyszczu[?], wzywa księcia Janusza Świętopełka Czetwertyńskiego, podkomorzego JKM, Helenę z Żurakowskich Czetwertyńską, podkomorzynę bracławską, wdowę po ks. Michale, oraz Jakuba Sarymowskiego[?] przed trybunał lwowski. Karmelici żądają, by za sprzeciwienie się dekretowi kondescensji wydanemu przez gród krzemieniecki na gruncie dóbr Papuki[?] 4 maja 1767 nakazano Czetwertyńskiemu zapłatę sum przysądzonych konwentowi, nałożono kary za niesłuszne wzruszenie dekretu i zniesiono uzyskane przez niego publikację i kondemnatę. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 78 (skan 0080, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dziewiętnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną To-

4maszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przy-

5sięgłym stanowszy Oczewisto. Woźny Gnałł Wwa Wołyńskiey

6y Jnnych Opatrzny Jgnacy Jakus w Moc prawdziwey

7wierney y Sumienney Rell. Swoiey, iawnie, ustnie, y dobro-

8wolnie zeznał, iż On Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset

9Sześćdziesiątego Osmego, Dnia Szesnastego Lutego Pozew czyli

10przypozew na Blankiecie Ziemskim Powiatu Krzemienieckie-

11go pisany odniosł do Dobr Wsi Onyszkowiec, y tam ten Pozew

12we Dworze niżey Pozwanego na Stole położywszy o Położeniu[?]

13y Expensyi Onego od kogo y po kogo w iakiey Sprawie pi-

14sany był Prawnie opowiedział y do wiadomości doniosł

15ktorego Pozwu tenor iest takowy = Stanisław August z Bo-

16żey łaski Krol Polski Wielki Xiążę Litewski, Ruski, Pruski

17Mazowiecki, Jnflantski, Siewierski, Kijowski, Podolski, Pod-

18laski, Bracławski, Smoleński, y Czerniechowski; Wam JOX.

19Januszowi Czetwertyńskiemu Staroście Dancewskiemu[?] Podko-

20morzemu JKMci przeszłemu Dobr Wsi Seredyńce Arędowne-

21mu Possessorowi y O. Xiężney Jmci Helenie z Żurakowskich

22Czetwertyńskiey Podkom. Bracł. Dożywotniey Pani W. Ja-

23kubowi Sarimowskiemu[?] Cześnikowi Bilsk.[?] praesentanea Dobr

24Wsi Seredyńce Possessorowi tudzież roboczym uti Violato-

25rom quorumvis Hominum[?] Rochinowi Dobenczakowi[?] Kozakom

26Ukraińskim ac Att. Originalibus in Terminis expressis Po-

27zwanym, czyli przypozwanym ze wszelkich generaliter Dobr

28y z Summ

k. 78v (skan 0081, strona lewa)

1y z Summ Pieniężnych Powagą naszą Krolewską przykazu-

2iemy abyście WMść przed Sądem naszym Grodzkim Krzemie-

3nieckim na Roczkach naszych przypadaiących, a w niedoyściu tych

4po nich przypadłych Sami osobiście y iawnie Stanęli a to

5na Jnstancyą Jnstygatora Sądowego y Jego Delatorow Ur. Toma-

6sza Kulbackiego y Pracowitych Michała Wuyta Michała Woz-

7łopkiewicza[?] Papuckich[?] Jakuba Polaka, Wuyta, y Hryćka Par-

8magieja[?] Horodyskich Poddanych Dziedzicznych Konwentu

9Horodyskiego WW. OO. Karmelitow Antiquae Observantiae in As-

10sistentia tychże Panow Swoich Aktorow, ktorzy Aktorowie przy-

11chylaiąc się do Manifestow, Arestow, Dekretow w Grodzie Krze-

12mienieckim na Kondescensyi wypadłego, tudzież Samego

13Aktu Kondescensyi, na ktory Termin WMść niestawiliście się

14y Publikatę w Roku przeszłym Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt

15Siodmym Dnia [luka] Augusti na Sobie Otrzymać dopuściliście, po-

16zywaią, a raczey loco peragendae executionis przypozywaią

17do Oryginalnych Terminow, wskazania Win Osobistych y

18Prawnych, za popełnione wiolencye tum pro refusione Da-

19mnorum ac Litis expensarum ex inde causatarum statutioneque Jncul-

20patorum officioso Aresto innodatorum, iż Aktorowie WMściow na

21Termin wyż oznaczony idque post optentam in Termino

22Condescensionis Publicationem przypozywaią na ktorym

23iako zawitym, abyście WMść stanowszy skutecznie się uspra-

24wiedliwili. Pisan w Krzemieńcu Dnia Szostego Stycznia

25Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego. De quo prae-

26sens ejusd. Mlis Rell. Mlis qui Supra Crucem S. posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „131”, obok skreślone „55” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 137). Ten sam woźny co w akcie 136 (Ignacy Jakus); tu wyraźnie „Woźny Gnałł Wwa Wołyńskiey” (sic, z formą żeńską). Wieś „Onyszkowce” – tu czytelnie („do Dobr Wsi Onyszkowiec”), potwierdza odczyt w akcie 136. Niepewne: skrót w nagłówku „na S. K.[?]” (zapewne na Sąd/Roczki Krzemienieckie), „o Położeniu[?]”, tytuł starościński Czetwertyńskiego „Dancewskiemu[?]”, urząd Sarimowskiego „Cześnikowi Bilsk.[?]” (może bielski), „Hominum[?]”, nazwiska/przezwiska „Rochin[?]”, „Dobenczak[?]”, „Wozłopkiewicz[?]”, „Parmagiej[?]”; „Papuckich[?]” – zapewne przymiotnik od nazwy wsi (Papuki[?] – por. „in Fundo Bonor. Papuki[?]” w akcie 136). Dzień sierpnia 1767 (publikata) w rękopisie niewpisany – pozostawiona luka. Sprawa jest równoległa do akcji 136 (ten sam spór karmelitów horodyskich z Czetwertyńskimi o egzekucję dekretu kondescensji grodu krzemienieckiego).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Arędowny Possessor” – dzierżawca (arendarz) dóbr; „praesentaneus Possessor” – obecny posesor; „uti Violatores quorumvis Hominum[?]” – jako gwałciciele (sprawcy gwałtu) jakichkolwiek ludzi; „ac Att.” – i innym (aliis); „Originalibus in Terminis expressis” – wymienionym w pierwotnych terminach (pozwach); „in Assistentia” – przy asystencji (dziedziców, bo pozywają poddani); „loco peragendae executionis” – w miejsce przeprowadzenia egzekucji; „pro refusione Damnorum ac Litis expensarum ex inde causatarum statutioneque Inculpatorum officioso Aresto innodatorum” – o zwrot szkód i kosztów procesu stąd wynikłych oraz o stawienie obwinionych, objętych urzędowym aresztem; „idque post obtentam in Termino Condescensionis Publicationem” – a to po uzyskanej w terminie kondescensji publikacji (zaocznym ogłoszeniu); „Roczki” – sesje sądu grodzkiego; „De quo praesens ejusdem Ministerialis Relationem (fecit); Ministerialis, qui supra, Crucem Sanctam posuit” – o czym obecny tenże woźny złożył relację i postawił krzyż.

Streszczenie

19lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa wołyńskiego Ignacy Jakus zeznał, że 16 lutego 1768 położył we dworze we wsi Onyszkowce pozew (przypozew) grodzki krzemieniecki wystawiony na blankiecie ziemskim powiatu krzemienieckiego. Pozew (Krzemieniec, 6 stycznia 1768) wzywa księcia Janusza Czetwertyńskiego, starostę Dancewskiego[?] i podkomorzego JKM, dawnego arendownego posesora wsi Seredyńce, księżnę Helenę z Żurakowskich Czetwertyńską, podkomorzynę bracławską, dożywotnią panią, Jakuba Sarimowskiego[?], cześnika bilskiego[?], obecnego posesora Seredyniec, oraz jako sprawców gwałtu Rochina[?], Dobenczaka[?] i Kozaków ukraińskich na roczki grodzkie krzemienieckie. Powodami są Tomasz Kulbacki oraz poddani dziedziczni konwentu karmelitów dawnej obserwy w Horodyszczu[?] (wójt Michał, Michał Wozłopkiewicz[?], wójt Jakub Polak, Hryćko Parmagiej[?]), w asystencji swych panów. Opierając się na manifestach, aresztach i dekrecie grodu krzemienieckiego wydanym na kondescensji, na którą pozwani się nie stawili, dopuszczając do publikaty w sierpniu 1767, powodowie przypozywają ich w miejsce egzekucji o kary za popełnione gwałty, zwrot szkód i kosztów oraz stawienie obwinionych objętych aresztem. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 78v (skan 0081, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dziewiętnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn.

5Przysięgłym Comparens Pter W. Jmci Pan Tomasz Mołżycki[?]

6Woyski Winnicki solennie na pko JW. Joachimowi Potockie-

7mu Podczaszemu Wiel. Wiel. Xięstwa Litt. nie mniey W. Jmci Panu

8Bobrowskiemu Sędziemu Grodz. Trembowl. Skarży y protestu-

9ie się w ten Sposob. Jż W. Bobrowski Sędz. Gr. tak z Obligacyi

10JW. Podczaszego Litt. iakoteż y z Swego domysłu nasyłaiąc

11ustawicznie po kilkaset Podwod z Kozakami z Włości Mora-

12chowskiey[?] należący Stroinieckie y Szczurzynieckie[?] też Lasy

13w Pień wycinać kaze, iakoż temi czasy po kilkadziesiąt podwod

14codziennie

k. 79 (skan 0081, strona prawa)

1codziennie nasyła, Dębinę y Las czarny nastani[?] w Assy-

2stencyi Kozakow tną y dezoluią, Dębow wszystkich Dniami kilku

3co nayprzednieyszych w Kuczmanin[?] Sześćdziesiąt, a Lasu czar-

4nego pod Samą Wsią Stroińcami y na Siedlisku Jarszyncach[?]

5do Wsi Stroińce Należącym więcey Tysiąca wycięli y co-

6dziennie wycinaią y dezoluią, cały Las przywłaszczaiąc

7Sobie z Kozakami Leśnicze Pieńkowieckiey[?] Obieżdżaią, Ludziom

8y za Wieś Stroińce wychylić się niedaią, zgoła per vim La-

9sy własne Stroinieckie y Szczurzynieckie[?] niszczą y dezoluią

10y do Siebie przywłaszczaią, o ktorą desolacyą y nie należyte

11przywłaszczenie iterata Vice protestuie się Tomasz Mołżycki[?] mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „56” skreślony i „132” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 138). Nazwisko manifestanta niepewne: w tekście i podpisie „Mołżycki[?]” (możliwe też „Mołrzycki”, „Mołczycki”). Niepewne także: „Morachowskiey[?]” (włość Potockiego, skąd nasyłano podwody), „Szczurzynieckie[?]” (lasy drugiej wsi manifestanta), „nastani[?]” (może „na Stani” – nazwa uroczyska), „w Kuczmanin[?]” (zapewne określenie liczby/miary – „w liczbie”), „Jarszyncach[?]” (siedlisko należące do Stroiniec), „Leśnicze Pieńkowieckiey[?]” (zapewne leśniczowie z włości pieńkowieckiej). „Stroińce” – wieś manifestanta (formy: „pod Samą Wsią Stroińcami”, „do Wsi Stroińce”, „Lasy Stroinieckie”). „Wiel. Wiel. Xięstwa Litt.” – „Wielkiemu Wielkiego Księstwa Litewskiego” (podczaszy wielki litewski).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Comparens personaliter” – stawający osobiście; „solennie na przeciwko” – uroczyście przeciw; „per vim” – przemocą; „iterata Vice” – powtórnie; „mpp.” – manu propria (własnoręcznie). „Podwoda” – furmanka z zaprzęgiem dostarczana przez poddanych; „wycinać w pień” – wyrąbywać do szczętu; „Las czarny” – las liściasty (olszowy, grabowy), w odróżnieniu od dębiny; „dezolacja” – spustoszenie.

Streszczenie

19lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanął osobiście Tomasz Mołżycki[?], wojski winnicki, i uroczyście zaprotestował przeciw Joachimowi Potockiemu, podczaszemu wielkiemu litewskiemu, oraz Bobrowskiemu, sędziemu grodzkiemu trembowelskiemu. Bobrowski, z polecenia Potockiego i z własnej inicjatywy, nasyła ustawicznie po kilkaset podwód z Kozakami z włości Morachowskiej[?] i każe wycinać w pień lasy należące do wsi Stroińce i Szczurzyńce[?]; obecnie codziennie przysyła po kilkadziesiąt podwód, które w asyście Kozaków wyrąbują dębinę i las czarny. W ciągu kilku dni wycięto 60 najlepszych dębów, a lasu czarnego pod samą wsią Stroińce i na siedlisku Jarszyńce[?] ponad tysiąc drzew; las przywłaszczają sobie, a leśniczowie[?] z Kozakami objeżdżają go i nie pozwalają ludziom wychylić się za wieś. Manifestant protestuje powtórnie przeciw tej dezolacji i bezprawnemu przywłaszczeniu; podpisał się własnoręcznie.

Transkrypcja

k. 79 (skan 0081, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn.

5Przysięgłym. comparens Pter Ur. Jmci Pani Krystyna z Jeleń-

6skich[?] Miłaszewska pozostała Wdowa, a zostaiąc przez lat kilka od

7Haydamakow w Dobrach będące na Dyspozycyi w Januszgrodzie

8w JOX. Jmci Janusza Czetwertyńskiego Starościca Duniewskiego[?]

9na ktorey Służbie postradawszy niniejszey żalącey się Małżonek

10Swoie życie y niniejsza Komparentka Swoie Zdrowie y Sub-

11stancyą, lecz teraz iak mogąc przybywszy ad Acta praesentia pro

12WW. Jchmciow Panstwu Leptowskim[?] Małżonkom Cześn. Nowogr.[?] tu

13w Woiewodztwie Bracławskim zostaiącym skarży, żali, mani-

14festuie się y protestuie w ten niżey opisany Sposob y oto, iż

15praecipue W. Jmci Pan Leptowski[?] żyiąc w Dobrey przyiaźni z ni-

16nieyszey Żalącey się Małżonkiem Roku Tysiąc Siedmset Sześć-

17dziesiątego Dnia Osmnastego Aprilis w Januszgrodzie dawszy

18Skrypt na Siebie, a na Swoie potrzeb Koni trzy maści pło-

19wey dobrze opasionych wziowszy na co Skrypt Swiadczy[?]

20teyże Samego Roku y Dnia dany po Talerow bitych osm co

21Summa wynosi Zł. Pol. Sto dziewięćdziesiąt dwa proz[?] Pro-

22wizyi tylko do powrotu z Brodow, ktore z Rąk własnych odebrał

23Konie, ale do tych czas niniejsza Żalaca się od lat osmiu tak

24Summy w Skrypcie wyrażoney, iakoteż y Prowizyi do tych czas

25nie odbiera ani odebrać może choć tyle razy rekwirnie y Expen-

26sa rożne, ile o mil kilkadziesiąt ieżdżąc do niniejszych Obwinio-

27nych bynaymniey Skutku nie otrzymuie, a zatym praesens Com-

28parens udawszy się do Swiętey Sprawiedliwości tak z Summy

29Swoiey una cum Prowizione iakoteż y Expensow przez lat Siedm

30Swego

k. 79v (skan 0082, strona lewa)

1Swego zyskuiąc zaniedbać y Prawnie dochodzić nie poniecha

2Salva hujus manentis melioratione Manifestationis, tak przed

3temiż Aktami iakoteż ubi de Jure venerit przychyliwszy się

4do Skryptu danego Si opus fuerit. Krystyna Miłaszewska

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „133”, obok skreślone „57” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 139). Niepewne: nazwisko rodowe „z Jeleńskich[?]” (w rękopisie „Jelenie-skich” z przeniesieniem), nazwisko pozwanych „Leptowski[?]” (w nagłówku i tekście „Leptowski”/„Leptowskim”), skrót urzędu „Cz. Nowog.[?]”/„Cześn. Nowogr.[?]” (cześnik nowogrodzki), tytuł starościński Czetwertyńskiego „Duniewskiego[?]” (por. akt 137 – „Dancewskiemu[?]”), „Swiadczy[?]”, „proz[?] Prowizyi” (zapewne „bez prowizji” albo „prócz prowizji”). Rachunek: 3 konie po 8 talarów bitych = 24 talary = 192 zł pol. (talar bity po 8 zł). Zdanie o zostawaniu „przez lat kilka od Haydamakow” – w rękopisie składnia niejasna (zapewne: przez kilka lat, z powodu hajdamaków, pozostając w dobrach będących w dyspozycji ks. Czetwertyńskiego w Januszgrodzie, w jego służbie mąż stracił życie z rąk hajdamaków).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „comparens personaliter” – stawająca osobiście; „ad Acta praesentia” – do niniejszych akt; „praecipue” – mianowicie, przede wszystkim; „una cum Provisione” – wraz z prowizją (odsetkami); „Salva hujus manentis melioratione Manifestationis” – z zastrzeżeniem poprawienia tej pozostającej manifestacji; „ubi de Jure venerit” – gdzie przyjdzie według prawa; „Si opus fuerit” – jeśli będzie potrzeba. „Talar bity” – srebrna moneta (ok. 8 zł).

Streszczenie

20lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanęła osobiście Krystyna z Jeleńskich[?] Miłaszewska, wdowa, której mąż w służbie ks. Janusza Czetwertyńskiego w Januszgrodzie stracił życie od hajdamaków, a ona sama zdrowie i majątek. Zamanifestowała się przeciw Leptowskim[?], małżonkom, cześnikostwu nowogrodzkim[?], mieszkającym w województwie bracławskim. Leptowski[?], żyjąc w przyjaźni z jej mężem, 18 kwietnia 1760 w Januszgrodzie wziął na swoje potrzeby trzy dobrze opasione konie maści płowej, dając skrypt na 8 talarów bitych za każdego, razem 192 zł pol., płatne po powrocie z Brodów. Od ośmiu lat, mimo wielokrotnych upomnień i kosztownych podróży o kilkadziesiąt mil, nie zapłacił ani sumy, ani prowizji. Komparentka zapowiada dochodzenie sumy z prowizją i kosztami przed sądem, z zastrzeżeniem poprawienia manifestacji i powołania się na skrypt; podpisała się.

Transkrypcja

k. 79v (skan 0082, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną To-

4maszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn. Przysię-

5głym comparens Pter Ur. Jmci Pan Stanisław Skopiński Acta

6praesentia Castr. Vinn. adire mogł, tak zaraz pro W. Tomaszowi

7Prusakowi[?] Bieniewskiemu[?] Podstol.[?] Chełmińs. iako wchodzącemu

8w niżey opisany Jnteres et Principie Ur. Piotrowi Prusakowi[?] Bie-

9niewskiemu[?] skarży, żali, manifestuie się y protestuie w niżey

10opisany Sposob y oto, iż Ur. Piotr Bieniewski[?] Obżałowany za-

11ciągnowszy Długu Sprawiedliwego u Ur. Skarżącego się w Złocie

12ważnym Obrączkowym Czerwonych Złotych Pietnaście, w mone-

13cie zaś Zł. Pol.[?] Czterdzieści Pięć y Skryptem Ręcznym na

14Termin w nim Opisany, to iest od Daty tego Skryptu za

15niedziel Dziesięć wraz z Prowizyą od teyże Summy przyna-

16leżytą nie zawodnie y rzetelnie oddać, apelurowawszy[?] y obo-

17wiązawszy się nie tylko oney na oznaczony termin nie oddał

18ale też chcąc uniknąć ustawicznego o tę Summę od Ur. Kompa-

19renta napomynienia się do Warszawy odiechał, gdzie przez lat

20kilka [:gdzie przez: skreślone] bawiwszy do znaczney expensy Ur. Żalącego

21się przyprowadzał, ponieważ kilka razy na rekwizycyą poży-

22taiąc[?] z upomnieniem się, umyślnie do wyż rzeczonego Obżałowanego

23na tak daleką Podroż znacznie musiał expensować, a gdy nic

24niemogł wskurać u przybyłego w te Kraie Obżałowanego

25po kilka krotnie krotnie o wyż rzeczoną Summę, częścią przez

26Przyiacioł częścią też osobiście dopominał się, ale Ur. Obwinio-

27ny, czas pociągle zwlekaiąc oddania y zupełnego uiszcze-

28nia się rekuzował przez co przymusił Ur. Żalącego się, aby gdy

29nie dobrowolnie oddać musiał prawnie upomnieć się nieza-

30niechawszy powtornie, a Solennie przed Aktami niniejszemi

31Grodz. Winn. o nieoddanie wyż rzeczoney Summy una cum

32Provisione przez lat kilka jure et legitime Sobie przyna-

33leżącey y Skryptem Obwarowaney iterato atque iterato manifesto-

34wał się y protestował et in continenti Stanowszy Oczewisto Wo-

35źny Gnałł Wwa Bracł. y Jnnych Opatrzny Jozef Tarnawski

36w Moc wierney Rell. Swoiey dobrowolnie zeznał, iż On Roku wyż

37na Akcie

k. 80 (skan 0082, strona prawa)

1na Akcie wyrażonego Dnia Osmnastego Febr. na affe-

2ktacyą y Prawną rekwizycyą Ur. Jmci Pana Stanisława

3Skopińskiego maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi

4wiary godnych Ur. Jchmciow Panow Jana Krulikowskiego[?]

5y Wawrzyńca Wasylkowskiego Evidentioris Testimonii

6gratia do tego Aktu użytych był w Dobrach Wsi

7Owsiance w Wdztwie Bracł. a Powiecie Winnickim

8leżących, gdzie będąc u W. Jmci Pana Tomasza Bienio-

9wskiego[?] Podstol.[?] Chełm. teyże wsi Arędownego Possessora

10Rzeczy Ur. Piotra Bieniowskiego[?] to iest Konie, woły, Sukmie[?],

11Pasy, Strzelbę y inne Sprzęty znayduiące się y tam były

12arestował y ad disjudicationem pod Winą w Grzywnach

13Prawem Opisanych przyporęczył, ktory to arest na Rze-

14czy Ur. Piotra Bieniowskiego[?] benevole przyiowszy do wspra-

15wy Prawney dotrzymać deklarował y Submittował się, y

16tak On Woźny Szlachtą Sobie przytomną oświadczywszy się

17z tamtąd powrocił y tu ad Acta przybywszy, prawdziwego Arestu

18Swego uczynił Rell. prosząc mnie Urzędu tak Comparens Manife-

19stacyi, iako y Woźny Rell. do Akt o przyięcie, co y otrzymał.

20Stanisław Skopiński mpp. Jozef Tarnawski Woźny nie

21umieiący Pisma znakiem Krzyża Sgo podpisuie się +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „134”, obok skreślone „58” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 140). Nazwisko manifestanta w tym akcie czytane „Skapiński/Słapiński”, w akcie 141 wyraźnie „Skopiński” – przyjęto Skopiński; nazwisko pozwanych zapisywane „Bieniewski” i „Bieniowski” – w opracowaniu forma ujednolicona „Bieniewski[?]”; drugi człon „Prusak[?]” (przydomek; w akcie 141 „Prusaka”); tytuł Tomasza „Podstol.[?] Chełm.” – zapewne podstoli (lub podstolic) chełmiński; w akcie 141 ten sam Tomasz jako „Woyszyc.[?] Grab.” (wojszczyc grabowiecki[?]). Wieś Owsianka (w rękopisie „w Dobrach Wsi Owsiance”; w akcie 141 „do Dobr wsi Owsianka”) – inna niż Owsianniki z aktu 131 (tu pow. winnicki, w arendzie Bieniewskiego). Niepewne także: „Zł. Pol.[?]” (w akcie 141: „Drugą nadto Zł. Pol. Czterdzieści Pięć”), „apelurowawszy[?]” (zapewne „asekurowawszy”), „pożytaiąc[?]”, „Krulikowski[?]”, „Sukmie[?]” (zapewne sukmany). W rękopisie przy „lat kilka” powtórzone i skreślone (zaznaczone dwukropkami) „gdzie przez”.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Acta praesentia Castrensia Vinnicensia adire” – udać się do niniejszych akt grodzkich winnickich; „pro” (w nagłówku i tekście) – tu w znaczeniu „przeciw” (contra); „et Principaliter” – i głównie (główny dłużnik); „Złoto ważne obrączkowe” – dukaty pełnej wagi (z obrączką na rancie); „una cum Provisione” – wraz z prowizją (odsetkami); „jure et legitime” – słusznie i prawnie; „iterato atque iterato” – raz po raz; „in continenti” – niezwłocznie, zaraz; „Evidentioris Testimonii gratia” – dla wyraźniejszego świadectwa; „ad disjudicationem” – do rozstrzygnięcia (sądowego); „benevole” – dobrowolnie; „Arędowny Possessor” – dzierżawca (arendarz) wsi.

Streszczenie

20lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanął osobiście Stanisław Skopiński i zamanifestował się przeciw Tomaszowi Bieniewskiemu[?], podstolemu[?] chełmińskiemu (jako wchodzącemu w sprawę), i głównie przeciw Piotrowi Bieniewskiemu[?]. Piotr zaciągnął u niego dług 15 czerwonych złotych w ważnym złocie oraz pewną sumę w monecie, na skrypt ręczny zobowiązujący do zwrotu z prowizją w ciągu 10 tygodni; nie oddał w terminie, a uchylając się od upomnień wyjechał na kilka lat do Warszawy, narażając komparenta na koszty podróży; po powrocie w te strony nadal zwlekał i odmawiał zapłaty mimo upomnień osobistych i przez przyjaciół. Zaraz potem woźny generalny województwa bracławskiego Józef Tarnawski zeznał, że 18 lutego, na żądanie Skopińskiego, w asystencji szlachty Jana Krulikowskiego[?] i Wawrzyńca Wasylkowskiego, we wsi Owsianka (woj. bracławskie, pow. winnicki), u Tomasza Bieniewskiego[?], arendownego posesora tej wsi, zaaresztował rzeczy Piotra Bieniewskiego[?]: konie, woły, sukmany[?], pasy, strzelbę i inne sprzęty; Tomasz dobrowolnie przyjął areszt i zobowiązał się dotrzymać go do rozprawy. Skopiński podpisał się, woźny postawił krzyż.