Akty 141–160

Transkrypcja

k. 80 (skan 0082, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz.

5Winn. Przysięgłym stanowszy Oczewisto Woźny Gnałł Wwa

6Bracł. y Jnnych Opatrzny Jozef Tarnawski in Vim

7Suae verae ac fidelis Rell. palam, publice liberéque recogno-

8vit, iż On Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Sześć-

9dziesiąt Osmego. Dnia Osmnastego Febr. Pozew Grodz. Winn.

10odniosł do Dobr wsi Owsianka y tam ten Pozew we Dwo-

11rze niżey Pozwanego na Stole położywszy, od kogo był dany

12w iakiey Sprawie pisany do wiadomości podał, ktore-

13go Pozwu Tenor sequitur ejus modi. Jozef Kolumna z

14Obor Czosnowski Winnicki, Ułanowski etc. Starosta. W. Toma-

15szowi Prusakowi[?] Bieniewskiemu Woyszyc.[?] Grab.[?] Pozwanemu z

16Sprawy

k. 80v (skan 0083, strona lewa)

1z Sprawy niżey pisaney y Dobr WMci generaliter wszelkich, Summ gdzie

2kolwiek będących Powagą JKMci a z Urzędu mego Starościńskiego

3przynależącą władzą abyście WMść W. Bieniewski Podstol.[?] Chełmiński w

4ten czas gdy ta Sprawa z Regestru Sobie należytego do Są-

5dzenia przypadnie y przywołana będzie sam oblicznie y

6zawicie Stanął, oraz na tymże Terminie wszystkie gene-

7ralnie rzeczy Ruchome y Nieruchome Ur. Piotra Bieniew-

8skiego u WMci znayduiącego się arestem innodowanego

9stawił na Jnstancyą Jnstygatora Sądowego y Jego Delat. Ur. Jmci

10Pana Stanisława Skopińskiego Aktora, ktory Aktor przychy-

11laiąc się do Prawa Pttego[?] y Manifestu na ninie zaniesio-

12nego, a osobliwie Skryptu od Ur. Piotra Prusaka Bieniewskie-

13go w Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Czwartym Die octa-

14va Januar. w Kubani[?] na Summę pierwszą Czerwonych Złotych

15ważnych Obrączkowych Piętnaście Drugą nadto Zł. Pol. Czterdzieści

16Pięć wraz z Prowizyą od teyże Summy po dziesięć od Sta

17należącey Summy, rzeczy komportować y do niedwłocz-

18ney Satysfakcyi Ur. Aktorowi przymusić, a w niekomporto-

19waniu do Zapłacenia Summy wraz z Prowizyą wyrażoney

20Ur. Aktorowi Słusznie y Sprawiedliwie należącey do bonifi-

21kowania Kosztow y Expens Prawnych z Przyczyn WMci

22wynikaiących y o inne Krzywdy na wyż oznaczony

23Termin pozywa, na ktory iako zawity staw się. Sis pa-

24riturus Terminum attentaturus et ad praemissa judicialiter

25responsurus. Datt. w Winnicy Dnia Siedmnastego Febru-

26arii Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Roku. De

27quo praesens ejusd. Mlis Rell. Mlis qui Supra ignarus Literar.

28Crucem S. posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „59” skreślony i „135” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 141). Relacja dotyczy tej samej sprawy co akt 140 (manifestacja i areszt rzeczy P. Bieniewskiego w Owsiance 18 II 1768). Nazwisko powoda tu wyraźnie „Skopiński” (w akcie 140 odczytywane „Skapiński[?]”), przydomek Bieniewskich – „Prusak” (w akcie 140 „Prusal[?]”). Tytuł Tomasza Bieniewskiego: w nagłówku i w pozwie „Podstol.[?] Chełm.”, ale w adresie pozwu „Woyszyc.[?] Grab.[?]” (wojszczyc grabowiecki[?]) – rozbieżność w rękopisie. Niepewne: skrót nagłówka „na S. G. W.[?]” (na Sąd Grodzki Winnicki), „Pttego[?]” (zapewne „Pospolitego”), „w Kubani[?]” (miejsce wystawienia skryptu, 8 I 1764), „ninie” (zapewne „ninie”/„niniejszym czasie”). Prowizja „po dziesięć od Sta” – 10%.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „in Vim Suae verae ac fidelis Relationis palam, publice liberéque recognovit” – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i swobodnie zeznał; „Tenor sequitur ejus modi” – brzmienie następuje takie; „generaliter” – ogólnie; „arestem innodowany” – objęty aresztem; „Die octava Januarii” – dnia 8 stycznia; „komportować” – dostarczyć, przedstawić (rzeczy aresztowane); „Sis pariturus, Terminum attentaturus et ad praemissa judicialiter responsurus” – masz być posłuszny, stawić się na termin i na powyższe sądownie odpowiedzieć; „ignarus Literarum Crucem Sanctam posuit” – nieumiejący pisać postawił krzyż święty.

Streszczenie

20lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Józef Tarnawski zeznał, że 18 lutego 1768 położył we dworze we wsi Owsianka pozew grodzki winnicki. Pozew Józefa Kolumny Czosnowskiego, starosty winnickiego (Winnica, 17 lutego 1768), wzywa Tomasza Prusaka[?] Bieniewskiego, podstolego[?] chełmińskiego, aby stawił się osobiście i przedstawił zaaresztowane u niego ruchomości Piotra Bieniewskiego, na instancję Stanisława Skopińskiego. Powód opiera się na manifestacji (akt 140) i na skrypcie Piotra Prusaka Bieniewskiego z 8 stycznia 1764 (w Kubani[?]) na 15 czerwonych złotych w ważnym złocie oraz 45 zł pol., z prowizją 10%; żąda przedstawienia rzeczy i zaspokojenia, a w razie niedostarczenia – zapłaty sumy z prowizją oraz zwrotu kosztów i szkód. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 80v (skan 0083, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt. Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y prze-

4demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa

5Grodz. Winn. Przysięgłym Comparens Pter Ur. Jmci Pan Woyciech Jgna-

6cy Kurbiński Jmieniem y z wyraźney woli W. Jmci Pana Michała

7Zaleskiego Łowczego Zwinogrodzkiego Zapobiegaiąc wszel-

8kiey Szkodzie Substancyi teyże W. Pryncypała

9Swego tę w Pilności tudzież Solenną na przeciwko

10W. Stanisławowi Miedźwiedzkiemu Podstolic.[?] Bracł. Dobr Wsi

11Słobudki alias połowy Łuki Zabokrzyckiey w Wdztwie Bracł.

12a Powiecie Winn. leżących Dziedzicowi zanosi Manifestacyą. Jż W.

13Obżałowany

k. 81 (skan 0083, strona prawa)

1W. Obżałowany na Terminie z Kontraktu przypadaiącym zawar-

2szy Komplanacyą między Sobą Obżałowanym a W. Pryncypałem

3Manifestantis, potym też Komplanacyą we wszelkich Punktach

4przez Strony obie aktami niniejszemi Grodzk. Winn. roborowawszy

5Czerwonych Zł. Czterysta Złotem Obrączkowym z Possessyi Po-

6mienionych Dobr Słobudki wykupna pochodzących od Aktu Kom-

7planacyi Dnia Siodmego Stycznia, Roku teraźnieyszego zawar-

8tey Dzień Dwudziesty Lutego Roku teraźnieyszego pod nieustąpie-

9niem z Possessyi y wroceniem się do Kontraktu zastawnego wol-

10nym obowiązał się, ktorey Łatwości niniejszy Manifestant

11maiąc Sobie daną moc odebrania a z odebraney zupełnie

12od W. Pryncypała Swego zakwitowania Dnia dzisieyszego

13cały Dzień oczekiwał, ale W. Obżałowany teyże Komplanacyi

14sprzeciwiaiąc się Czterechset Czerwonych Złotych, na Dniu dzi-

15sieyszym wyliczyć powinnych niewypłacił, przeto zapobiega-

16iąc wszelkiemu uszczerbkowi W. Pryncypała Swego niniejszy

17Manifestans tę wczesną czyni Pilność, iż gotow był podług

18Komplanacyi Summę wyż wspomnioną odebrać y we wszyst-

19kim W. Pryncypał Komplanacyą uiścić y uskutkować, ale W. Obża-

20łowany nie dotrzymuie Summy Czterechset Czerwonych Złotych

21Złotem nie wylicza więc dalsze Kontynuowanie Possessyi W. Prin-

22cypała Manifestantis Dobr Słobudki alias Połowy Łuki Zabokrzy-

23ckiey y do Kontraktu zastawnego powrocenie się, Summę rep[?]-

24tuiąca[?] oddać lub w Grodzie reponować, a z Kontraktu przy Posses-

25syi pomienionych Dobr, aż do Czasu zupełnego na Terminie iuż

26z Kontraktu przypadaiącego wykupna uiszczenia się zostawać

27Obowiązki Kontraktu y Punkta zachowywać oświadcza Woyciech

28Jgnacy Kurbiński mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „60” skreślony i „136” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 142). W nagłówku skrót „Mąa nne[?]” – zapewne „Manifestatio nomine”. Pozwany „Miedźwiedzki” (w rękopisie „Miedzwiedzkiemu”), tytuł „Podstolic.[?] Bracł.” – podstolic bracławski; por. akt 123 (Miedźwiedzka, podstolina bracławska, sąsiadka w Łuce Zabokrzyckiej) i akty 56–60 (Miedzwiecki – Zabokrzycze). Słobódka alias połowa Łuki Zabokrzyckiej – por. akty 72–75, 123, 133 (druga połowa wsi Bukojemskiego). Niepewne: „Summę rep[?]-/tuiąca[?]” (sens: zatrzymać, a raczej oddać sumę lub złożyć w grodzie), „Łatwości” (zapewne „Ułatwości”/„z łatwością” – w znaczeniu: dla której wypłaty). Komplanacja zawarta 7 I 1768, termin zapłaty 400 czerwonych złotych – 20 II 1768 (dzień manifestacji).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „in Diligentia” – dla zachowania terminu (manifestacja „w pilności”); „Comparens personaliter” – stawający osobiście; „Pryncypał” – mocodawca; „Manifestantis” – manifestującego; „Komplanacja” – ugoda, układ polubowny; „roborować” – wpisać do akt dla umocnienia; „Złoto obrączkowe” – dukaty pełnej wagi; „Possessya” – posiadanie (tu zastawne); „wykupno” – suma wykupu z zastawu; „reponować w grodzie” – złożyć (sumę) w depozycie grodzkim; „mpp.” – manu propria (własnoręcznie).

Streszczenie

20lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanął osobiście Wojciech Ignacy Kurbiński i imieniem Michała Zaleskiego, łowczego zwinogrodzkiego, dla zachowania terminu zamanifestował się przeciw Stanisławowi Miedźwiedzkiemu, podstolicowi bracławskiemu, dziedzicowi dóbr Słobódka alias połowa Łuki Zabokrzyckiej (woj. bracławskie, pow. winnicki). Miedźwiedzki zawarł z Zaleskim komplanację (7 stycznia 1768, wpisaną do akt winnickich), w której zobowiązał się zapłacić 20 lutego 1768 tytułem wykupna z zastawnej posesji Słobódki 400 czerwonych złotych w złocie obrączkowym – inaczej Zaleski miał nie ustępować z posesji i wrócić do kontraktu zastawnego. Kurbiński, upoważniony do odebrania sumy i wydania kwitu, czekał cały dzień, lecz Miedźwiedzki nie wypłacił pieniędzy. Manifestant oświadcza, że Zaleski był gotów wykonać ugodę; wobec jej niedotrzymania Zaleski zamierza pozostać w posesji Słobódki na podstawie kontraktu zastawnego aż do pełnej spłaty i zachowywać jego postanowienia. Podpisał się własnoręcznie.

Transkrypcja

k. 81 (skan 0083, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz.

5Winn. Przysięgłym Stanowszy Oczewisto Woźny Gnałł Wwa

6Bracł. y Jnn. Opatrzny Bazyli Sadowski w Moc wierney

7Rell. Swoiey dobrowolnie zeznał, iż On Roku, Miesiąca y Dnia

8na Akcie wyrażonych Pozew Głowny Trybunalski Kor. Lwow-

9ski autentyczny odniosł do Dobr Wsi Zabokrzycza y tam ten Pozew

10na Części WW. Miastkowskich we Dworze w Jzbie na Stole poło-

11żywszy, o położeniu y Expensie Onego od kogo po kogo y w iakiey

12Sprawie pisany był Prawnie opowiedział temi Słowy:

13Stanislaus

k. 81v (skan 0084, strona lewa)

1Stanislaus Augustus Dei gratia Rex Poloniae, Magnus Dux

2Lithvaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Livoniae,

3Kijoviae, Volhyniae, Podoliae, Podlachiae, Smolensciae, Severiae

4Braclaviae Czerniechoviaeque. Vobis Mgcis Thadaeo et Michaeli

5Miastkowskim Ensiferidis Uredovię. Fratribus inter Vos Ger-

6manis de Causa infra Scripta Personis Bonisque Vestris gnaliter

7Omnibus citatis mandamus, ut Coram Officio Castr. Lat. in Ter-

8minis Querellar. tunc, dum, et quando Causa praesens ex Rro Sibi

9competenti ad judicandum evocata acclamataque legitime in-

10ciderit praeter peremptorieque compareatis ad Jnstantiam Jnstigatoris Judicii

11nostri ejusque Dell. Mgci Joannis Ruszkowski Pocilla: Mscisl. Actoris,

12Qui Actor inhaerendo Legibus Regni tum Decreto Tribunalis Regni

13Leopoliensis Remissionis ad Officium Castr. Lat. Anno Dni Millesimo

14Septingentesimo Sexagesimo Sexto Die Decima Quinta Novem-

15bris inter modernum Actorem ab Una et Vosmet Citatos ac Alios

16Parte ab altera prolato nec non assecurationibus manualibus

17Decreto Tribunalis Regni Leopolien. Anno Dni Millesimo

18Septingentesimo, Sexagesimo, Sexto Feria Quarta ante Festum

19Sanctorum Viti et Modesti Martirum proxima inter modernum

20Actorem ac Alios ab Una et Vos Citatos aliosque ab altera Parte prolato

21insistendo citat Seu potius adcitat ad videndum, audiendum

22attentandumque Vos ad Solutionem tam Summarum ad varias

23assecurationes manuales a Mgco Actore contractarum una

24cum Provisione ab iisdem proveniente, quam etiam Marcur-

25bali[?] per Mgcum Actorem intercedendo Vos adcitatos ex mente prae-

26fati[?] Decreti Tribunalitii exsolutarum stringi in litis expensis con-

27demnari Ceteraque pro Causae praesentis exigentia statui et decerni

28Sitis parituri Terminum attentaturi et ad praemissa ac alia fu-

29sius Vobis oretenus proponenda judicialiter responsuri.

30Datt. Leopoli Die Vigesima Januarii Tysiąc Siedmset

31Sześćdziesiąt Osmego Roku. De quo praesens Mlis Actor[?] Mlis

32qui supra ignarus Literar. Crucem posuit Bazyli Sadowski +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „137”, obok skreślone „61” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 143). Ten sam powód i podobny pozew w akcie 144 (przypozew przeciw Stanisławowi Miedźwiedzkiemu). Niepewne: skrót nagłówka „na T. L.[?]” (na Trybunał Lubelski/Lwowski?), tytuł Ruszkowskiego „C. M.[?]”/„Pocilla: Mscisl.” – pocillator = podczaszy (wg aktu 148: „Podcz. Mścisł.”), tytuł Miastkowskich „Ensiferidis Uredovię.” (= „miecznikowiczom urzędowskim”; dawniej odczytywane jako wiłkomierskim – por. analogiczne „Subdapiferidi” w akcie 144; odczyt orientacyjny), sąd „Officio Castr. Lat.” – gród latyczowski (w akcie 149 po polsku: „na Rołki Grod. Latyczowski”), wyraz „Marcurbali[?]” (nieodczytany – zapewne rodzaj należności), „Actor[?]” w formule końcowej. Data „Feria Quarta ante Festum Sanctorum Viti et Modesti Martirum proxima” 1766 = środa przed św. Witem (15 VI) 1766 = 11 VI 1766. Formuła końcowa częściowo po polsku („Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Roku”). Por. akty 56–60, 63, 72–75 (Miastkowscy w Zabokrzyczu) i 46, 78 (Ruszkowscy).

Tłumaczenie łaciny (orientacyjne): Stanisław August z łaski Bożej król Polski… Wam, wielmożnym Tadeuszowi i Michałowi Miastkowskim, miecznikowiczom urzędowskim, braciom rodzonym, pozwanym w sprawie niżej opisanej osobom i wszystkim waszym dobrom ogólnie, nakazujemy, abyście przed urzędem grodzkim latyczowskim w terminach skarg, wtedy gdy obecna sprawa z właściwego jej rejestru zostanie wywołana do sądzenia i prawnie przypadnie, stawili się zawicie na instancję instygatora naszego sądu i jego delatora, wielmożnego Jana Ruszkowskiego, podczaszego mścisławskiego, powoda. Powód, opierając się na prawach Królestwa, na dekrecie trybunału koronnego lwowskiego o odesłaniu (sprawy) do urzędu grodzkiego latyczowskiego z 15 listopada 1766, wydanym między nim a wami i innymi, a także na asekuracjach ręcznych i na dekrecie trybunału lwowskiego z najbliższej środy przed świętem św. Wita i Modesta Męczenników 1766, pozywa, a raczej przypozywa was, abyście ujrzeli i usłyszeli, że zostaniecie zmuszeni do zapłaty sum z różnych asekuracji ręcznych zaciągniętych u wielmożnego powoda wraz z prowizją od nich, a także [...][?] spłaconych przez powoda za was według dekretu trybunalskiego, i skazani na koszty procesu; i inne rzeczy zostaną postanowione. Macie być posłuszni, stawić się na termin i odpowiedzieć sądownie. Dan we Lwowie 20 stycznia 1768. O czym obecny woźny złożył relację; woźny nieumiejący pisać postawił krzyż.

Poprawka (rewizja przed plikiem zbiorczym, 11 X 2026): tytuł Ruszkowskich – podczaszowie MŚCISŁAWSCY (rkp. „Mscisl.”/„Mścisł.”, sprawdzone na skanach 0084 i 0087; por. akty 208, 256), nie „mielniccy”; Miastkowscy – miecznikowicze URZĘDOWSCY (rkp. „Uredovię.”, por. akty 146, 148, 253).

Streszczenie

22lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Bazyli Sadowski zeznał, że położył we dworze na części Miastkowskich we wsi Zabokrzycze pozew główny trybunału koronnego lwowskiego. Pozew króla Stanisława Augusta (Lwów, 20 stycznia 1768) wzywa braci rodzonych Tadeusza i Michała Miastkowskich, miecznikowiczów urzędowskich, przed sąd grodzki latyczowski, na instancję Jana Ruszkowskiego, podczaszego mścisławskiego. Powód, opierając się na dekretach trybunału lwowskiego z 11 czerwca i 15 listopada 1766 oraz na asekuracjach ręcznych, żąda zapłaty sum z tych asekuracji wraz z prowizją oraz zwrotu kwot zapłaconych przez niego za pozwanych według dekretu trybunalskiego, a także kosztów procesu. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 81v (skan 0084, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz.

5Winn. Przysięgłym stanowszy Oczewisto Woźny Gnałł Wwa

6Braclaw. y Jnnych Opatrzny Bazyli Sadowski w Moc wier-

7ney Rell. Swoiey dobrowolnie zeznał, iż On Roku Miesiąca

8y Dnia

k. 82 (skan 0084, strona prawa)

1y Dnia na Akcie wyrażonych Pozew czyli raczey Przypozew

2Głowny Trybunalski Kor. Lwowski autentyczny odniosł

3do Dobr Wsi Słobudki, y tam ten Pozew we Dworze tamey-

4szym w Jzbie na Stole położywszy o położeniu y Expensyi

5Onego Prawnie opowiedział temi Słowy = Stanislaus Au-

6gustus Dei Gratia Rex Poloniae, magnus Dux Lithvaniae, Rus-

7siae, Prussiae Masoviae, Samogitiae, Livoniae Kijoviae Volhy-

8niae Podoliae, Podlachiae, Smolensciae, Severiae, Braclaviae

9Czerniechoviaeque Tibi Mgco Stanislao Miedźwiedzki Subdapi-

10feridi Bracł. Citato de Causa infra Scripta Persona, Bonisque

11Tuis gnaliter Omnibus mandamus ut coram Officio Castr. Lat.

12in Terminis Querellar. seu tunc, dum et quando Causa praesens

13ex Regestro Sibi Competenti ad judicandum vocata acclamataque

14legitime inciderit praeter peremptorieque compareas, ad Jnstan-

15tiam Jnstigatoris Judicii nostri ejusque Delat. Mgci Joannis Ruszkowski

16Pocilla: Mscisl. Actoris, qui Actor inhaerendo Legibus Regni, Documen-

17tisque Suis Atque Decreto Tribunalis Regni Leopoliensis ad Officium Castr.

18Lub.[?] Remissionis inter modernum Actorem ac Alios ab Una et

19te Citatum Anno Millesimo, Septingentesimo, Sexagesimo,

20Sexto Die Decima quinta 9bris Parte ab altera prolato insis-

21tendo citat seu potius adcitat ad videndum, audiendum, at-

22tentandumque Te ad Solutionem Summae Quatuor Millium

23et Quingentorum Florenorum Polonicalium per te Citatum a Gene-

24rosis Witkowskich ad manualem assecurationem contractae per

25generosos vero Witkowskich moderno Actori cessae una cum

26provisione stringi litis expensas refundi Ceteraque pro Causae

27praesentis exigentia statui et sententiari citaris et adcitaris

28Sis pariturus Terminum attentaturus et ad praemissa ac alia

29judicialiter responsurus. Datt. Leopoli Die Vigesima Januar.

30Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno. De quo

31praesens Mlis Rell. Mlis ignarus Litt. Crucem posuit Bazyli Sadowski +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „138”, obok skreślone „62” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 144). Równoległy do aktu 143 (ten sam woźny, powód, data pozwu i dekret odsyłający z 15 XI 1766). Miedźwiedzki – podstolic bracławski („Subdapiferidi Bracł.”; w nagłówku „P. B.”), dziedzic Słobódki (por. akt 142). Niepewne jak w akcie 143: „na T. L.[?]”, „C. M.[?]”, „Pocilla: Mscisl.”, „Officio Castr. Lat.”. „Witkowskich” – w łacińskim tekście forma polska (nieodmieniona).

Tłumaczenie łaciny (orientacyjne): Stanisław August z łaski Bożej król Polski… Tobie, wielmożnemu Stanisławowi Miedźwiedzkiemu, podstolicowi bracławskiemu, pozwanemu w sprawie niżej opisanej osobiście i ze wszystkich twoich dóbr, nakazujemy, abyś przed urzędem grodzkim latyczowskim w terminach skarg albo wtedy, gdy obecna sprawa z właściwego rejestru zostanie wywołana do sądzenia i prawnie przypadnie, stawił się zawicie na instancję instygatora naszego sądu i jego delatora, wielmożnego Jana Ruszkowskiego, podczaszego mścisławskiego, powoda, który – opierając się na prawach Królestwa, swoich dokumentach i dekrecie trybunału koronnego lwowskiego o odesłaniu (sprawy) do urzędu grodzkiego latyczowskiego, wydanym 15 listopada 1766 między nim i innymi a tobą – pozywa, a raczej przypozywa cię, abyś ujrzał i usłyszał, że zostaniesz zmuszony do zapłaty sumy 4500 złotych polskich, zaciągniętej przez ciebie u urodzonych Witkowskich na asekurację ręczną, a przez nich cedowanej obecnemu powodowi, wraz z prowizją, i do zwrotu kosztów procesu; i inne rzeczy zostaną postanowione. Jesteś pozywany i przypozywany. Masz być posłuszny, stawić się na termin i odpowiedzieć sądownie. Dan we Lwowie 20 stycznia 1768. O czym obecny woźny złożył relację; woźny nieumiejący pisać postawił krzyż.

Poprawka (rewizja przed plikiem zbiorczym, 11 X 2026): tytuł Ruszkowskich – podczaszowie MŚCISŁAWSCY (rkp. „Mscisl.”/„Mścisł.”, sprawdzone na skanach 0084 i 0087; por. akty 208, 256), nie „mielniccy”; Miastkowscy – miecznikowicze URZĘDOWSCY (rkp. „Uredovię.”, por. akty 146, 148, 253).

Streszczenie

22lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Bazyli Sadowski zeznał, że położył we dworze we wsi Słobódka przypozew główny trybunału koronnego lwowskiego. Pozew króla Stanisława Augusta (Lwów, 20 stycznia 1768) wzywa Stanisława Miedźwiedzkiego, podstolica bracławskiego, przed sąd grodzki latyczowski, na instancję Jana Ruszkowskiego, podczaszego mścisławskiego. Powód, opierając się na dekrecie trybunału lwowskiego z 15 listopada 1766 odsyłającym sprawę do grodu, żąda zapłaty 4500 zł pol., które Miedźwiedzki zaciągnął na asekurację ręczną u Witkowskich, a ci cedowali je Ruszkowskiemu, wraz z prowizją i kosztami. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 82 (skan 0084, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz.

5Winn. Przysięgłym stanowszy Oczewisto Woźny Gnałł Wwa

6Bracł. y Jnnych Opatrzny Bazyli Sadowski w Moc wier-

7ney Rell. Swoiey dobrowolnie zeznał, iż On Roku, Miesiąca

8y Dnia wyż na Akcie wyrażonym Pozew czyli raczey Przy-

9pozew

k. 82v (skan 0085, strona lewa)

1Przypozew Głowny Trybun. Kor. Lwow. na Membranie au-

2tentycznym pisany odniosł do Dobr Zabokrzycza y tam

3ten Pozew na Części W. Antoniego Strawińskiego Łowczego

4Przem.[?] położywszy o położeniu Onego Prawnie opowiedział

5temi Słowy = Stanislaus Augustus Dei Gratia Rex Poloniae

6magnus Dux Lithvaniae Russiae Prussiae Masoviae Samogi-

7tiae, Livoniae Kijoviae Volhyniae, Podoliae, Podlachiae, Smolen-

8sciae, Severiae, Braclaviae Czerniechoviaeque Vobis Mgco Anto-

9nio Strawiński Venatori Przemisl.[?] tum Gnsis Kozielnickim[?]

10aliisque in Originalibus Terminis expressis Citatis et adcitatis de

11Causa infra Scripta bonisque Vestris gnaliter Omnibus mandamus

12ut Coram Officio Castr. Lat. in Terminis Querellar. tunc,

13dum et quando Causa praesens ex Regestro Sibi competenti ad judi-

14candum vocata acclamataque legitime inciderit praeter perem-

15ptorieque compareatis ad Jnstantiam Jnstigatoris Judicii nostri Ejusque

16Delatorum Mgcorum Joannis et Helenae de Bobrowskie[?] Ruszkowskich

17Pocill. Mscisl. Conjugum Actorum aliorumque in Originalibus Ter-

18minis expressorum Actorum, qui Actores inhaerendo Legibus Regni

19et Justitiae, Decretoque Tribunalis Regni Leopol. remissionis et

20aliis, tum Mnibus[?] ac Originalibus Terminis insistendo

21post traslapsum Terminum Condescens. per Officium Castr.

22Vinn. Vicesgerentiale prorogatum, citant Vos seu potius ad-

23citant ad videndum, audiendum, attentandumque Processum, quam-

24vis ex Actorata Vestri praetextuose ex expulsione quadam for-

25mato in Judicio Tribunali, quam etiam coram Actis Castr.

26Vinn. super Mgcis Actoribus illegaliter obtentum sure[?] poenis

27cassari poenas ratione praetextuosae Actoratae Super Vobis irro-

28gari actoratumque Vestri pro incompetenti Actorata decerni

29in Litis expensis Condemnari, Ceteraque pro Causae praesentis exigen-

30tia statui et sententiari citamini et adcitamini, Sitis pa-

31rituri Terminum attentaturi et ad praemissa ac Alia judicialiter

32responsuri. Datt. Leopoli Die Vigesima Januarii Millesimo

33Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno. De quo praesens

34ejusd. Mlis Rell. Mlis qui Supra ignarus Litt. Crucem posu-

35it Bazyli Sadowski +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „139”, obok skreślone „63” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 145). Seria relacji z 22 II 1768 w sprawach Ruszkowskich (akty 143–146; pozwy z 20 I 1768). Niepewne: tytuł Strawińskiego „Łowczego Przem.[?]” / „Venatori Przemisl.[?]” (łowczy przemyski[?]), „Kozielnickim[?]”, „Mnibus[?]” (zapewne „Manifestis”), „sure[?]” (zapewne „seu”/„sub”), „Officio Castr. Lat.” i tytuł Ruszkowskiego „Pocill. Mscisl.” (podczaszy mścisławski – wg aktu 148). Sprawa dotyczy procesu, który pozwani „pod pozorem jakiejś expulsji” (praetextuose ex expulsione quadam) wytoczyli Ruszkowskim w trybunale i w grodzie winnickim; termin kondescensji był prorogowany przez wicegerenta grodu winnickiego. Por. akty 46, 78 (Ruszkowscy w Zabokrzyczu).

Tłumaczenie łaciny (orientacyjne): Stanisław August… Wam, wielmożnemu Antoniemu Strawińskiemu, łowczemu przemyskiemu[?], a także urodzonym Kozielnickim[?] i innym, wymienionym w pierwotnych pozwach, pozwanym i przypozwanym w sprawie niżej opisanej, i wszystkim waszym dobrom ogólnie nakazujemy, abyście przed urzędem grodzkim latyczowskim w terminach skarg, wtedy gdy obecna sprawa z właściwego jej rejestru zostanie wywołana do sądzenia i prawnie przypadnie, stawili się zawicie na instancję instygatora naszego sądu i jego delatorów: wielmożnych Jana i Heleny z Bobrowskich Ruszkowskich, podczaszostwa mścisławskich, małżonków, powodów, i innych powodów wymienionych w pierwotnych pozwach. Powodowie, opierając się na prawach Królestwa i sprawiedliwości, na dekrecie trybunału koronnego lwowskiego o odesłaniu i innych, a także na manifestach[?] i pierwotnych pozwach, po upływie terminu kondescensji prorogowanego przez wicegerencki urząd grodzki winnicki, pozywają, a raczej przypozywają was, abyście ujrzeli i usłyszeli, że proces – zarówno wytoczony z waszego powództwa pod pozorem jakiejś expulsji w sądzie trybunalskim, jak i bezprawnie uzyskany przed aktami grodzkimi winnickimi przeciw wielmożnym powodom – zostanie skasowany wraz z karami, a kary z tytułu pozornego powództwa zostaną nałożone na was, wasze aktorstwo uznane za niewłaściwe i zostaniecie skazani na koszty procesu; i inne rzeczy zostaną postanowione. Jesteście pozywani i przypozywani; macie być posłuszni, stawić się na termin i odpowiedzieć sądownie. Dan we Lwowie 20 stycznia 1768. O czym obecny tenże woźny złożył relację; woźny nieumiejący pisać postawił krzyż.

Poprawka (rewizja przed plikiem zbiorczym, 11 X 2026): tytuł Ruszkowskich – podczaszowie MŚCISŁAWSCY (rkp. „Mscisl.”/„Mścisł.”, sprawdzone na skanach 0084 i 0087; por. akty 208, 256), nie „mielniccy”; Miastkowscy – miecznikowicze URZĘDOWSCY (rkp. „Uredovię.”, por. akty 146, 148, 253).

Streszczenie

22lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Bazyli Sadowski zeznał, że położył w Zabokrzyczu, na części Antoniego Strawińskiego, łowczego przemyskiego[?], przypozew główny trybunału koronnego lwowskiego spisany na pergaminie. Pozew (Lwów, 20 stycznia 1768) wzywa Strawińskiego, Kozielnickich[?] i innych przed sąd grodzki latyczowski na instancję Jana i Heleny z Bobrowskich Ruszkowskich, podczaszostwa mścisławskich, i innych powodów. Powodowie, powołując się na dekret trybunału lwowskiego o odesłaniu sprawy i na upływ terminu kondescensji prorogowanego przez wicegerenta grodu winnickiego, żądają skasowania procesu, który pozwani wytoczyli im pod pozorem expulsji w trybunale i w grodzie winnickim, nałożenia na pozwanych kar za pozorne powództwo i zasądzenia kosztów. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 82v (skan 0085, strona lewa – dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną

4Tomaszem

k. 83 (skan 0085, strona prawa)

1Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz. Winn.

2Przysięgłym stanowszy Oczewisto Woźny Gnałł Wwa Bracł.

3y Jnn. Opatrzny Bazyli Sadowski w moc wierney Rell. Swo-

4iey dobrowolnie zeznał, iż On Roku Miesiąca y Dnia na Akcie

5wyrażonych Pozwow czyli Przypozwow Głownych Trybunał.

6Kor. Lwows. autentycznych odniosł in numero Sześć w iedney

7Sprawie y Istocie pisanych et quidem pierwszy do Dobr Za-

8bokrzycza Części WW. Miastkowskich Mieczn. Urzędows.[?] Drugi

9tamże Części W. Antoniego Strawińskiego Łowcz. Przem.[?] Trzeci[?]

10do Dobr Torkowice[?], Czwarty do Dobr Słobudki; Piąty do Dobr

11Łuki Zabokrzyckiey, Szosty do Dobr Szpikowa[?] y tamte Pozwy

12we Dworach niżey Pozwanych w Jzbach na Stołach położywszy

13o położeniu y Istocie Onych od kogo po kogo y w iakiey Spra-

14wie pisane były, Prawnie opowiedział temi Słowy = Stani-

15slaus Augustus Dei gratia Rex Poloniae, Magnus Dux Lithva-

16niae, Russiae Prussiae Masoviae Samogitiae Livoniae Kijoviae

17Volhyniae Podoliae, Podlachiae, Smolensciae, Severiae, Braclaviae,

18Czerniechoviaeque; Vobis Mgcis Thadaeo et Michaeli tum Victoriae

19in Virginali Statu existenti Miastkowskim Ensiferidis et

20Ensiferidi Urzędoviensibus Fratribus et Sorori inter Vos Germa-

21nis, Jakobo Kulesza, atque Mathiae Rzepiński Olym Mgcae Anto-

22ninae de Miastkowskie Rzepnicka Filio minorenni, Josepho

23Komorowski Colonello Exercituum Regni, Jllmo Mgco Josepho

24Potocki Incisori[?] Regni Capitaneo Lezaycen.[?], nec non Gnsis Casimiro, Jo-

25sepho, et Antonio Skopowskim[?], Michaeli et Salomeae de Sko-

26powskie[?] Łabęckim[?] Conjugibus, Petro et Joannae de Skopowskie[?]

27Staniawskim[?] Conjugibus, Anastasiae de Skopowskie[?] Matri, tum

28Joanni, et Andreae, Filiis Miastkowskim, Eleonorae de Skopow-

29skie[?] Gorazdowska relictae Viduae, Petro, et Agneti, de Skopowskie[?]

30Pasterskim[?] Conjugibus, Josepho Kulikowski, quorumvis nominum

31Kobylskim[?] Conjugibus, Antonio Venatori Premisl.[?], Petro et Casimiro,

32Strawińskim Joanni Petro, Michaeli, Cajetano, Victori, et Lauren-

33tio, Filiabus Skopowskim[?], Susannae Matri et Filiis Oronowskim[?],

34Mariannae de Kunickie Matri, Josepho Simoni, et Martyno

35Filiis Wilińskim, Constantino et Annae de Wilińskie Wolskim,

36Conjugibus Joanni et Franciscae de Wolskie Nahujowskim[?] Con-

37jugibus Joanni sive alius Nominis et Mariannae de Wilińskie

38Kieyserom[?] Conjugibus, Stephano Pałkowski[?], Alexandro et Helenae

39de Pałkowskie[?] Dębrowskim[?] Conjugibus, Adalberto et Petronellae

40Piecuchom[?] Conjugibus, Antonio et Rosaliae Odyńcom[?] Conjugibus

41Joanni

k. 83v (skan 0086, strona lewa)

1Joanni Sive alius nominis Pałkowski[?], Joanni et Annae, sive

2alius nominis Witwickim Conjugibus, tum reliquis Fratribus

3et Sororibus, Augustino Ostepkowski[?], Casimiro Pałkowski[?], Joanni

4et Cristinae de Zabokrzyckie Jlnickim[?] Conjugibus, Alexandro Za-

5bokrzycki, Feliciano Kopczyński, Stanislao Miedźwiedzki, Joanni Bukoje-

6mski; Casimiro et Theresiae Libickim[?] Conjugibus, Barbarae Ma-

7tri et Filiis Rybczyńskim, Jacobo Josepho et Stanislao Kotelnickim[?]

8tum Elisabethae Kotelnicka Olym Gnsi Boguslai[?] et Helenae de

9Sibory[?] Kotelnickich Conjugum Successoribus Michaeli Hryme-

10wiecki[?] Capitaneo Barensi, tum Mgco Leonardo Martyno Swieykow-

11ski Braclav., Adamo et Elisabethae Darowskim[?] Conjugibus Podoliae

12Terrestribus Subjudicibus, Jgnatio et Anastasiae Babickim[?] Conju-

13gibus, Josepho Zaleski Venatori Zwinogr., aliisque Sortium Suarum in

14Bonis Tractus Zabokrzycensis videlicet Zabokrzycze, Torków[?],

15Silnica, Słobudka, Łuka Zabokrzycka Haeredibus Legalibus ac illega-

16libus Possessoribus atque quovis modo et illegali praetextu ad praefata

17Bona sese interessantibus et quidem Assistentia indigentibus

18cum eadem de Jure requisita citatis et adcitatis de Causa infra

19Scripta bonisque Vestris gnaliter omnibus mandamus ut Coram

20Officio Castr. Lat.[?] in Terminis Querellar. seu tunc, dum,

21et quando Causa praesens ex Regestro Sibi competenti ad judicandum

22vocata acclamataque legitime inciderit praeter peremptorieque com-

23pareatis ad Jnstantiam Jnstigatoris Judicii nostri Ejusque Delatorum Mgcorum

24Joannis et Helenae de Bobrowskie[?] Ruszkowskich Pocill. Mscisl.

25Conjugum Haeredum[?] Bonorum Tractus Zabokrzycensis Jure Naturae

26Haeredum Actorum Qui Actores inhaerendo Legibus Regni, tum Juri Na-

27turae atque Remissionis ad Officium Castr. Lat.[?] Decreto Tribu-

28nalitio Leopol. inter se Actores ab una et Vosmet Citatos Anno Mille-

29simo Septingentesimo Sexagesimo Sexto Die Decima Quinta No-

30vembris Parte ab altera prolato insistendo citant seu potius

31adcitant ad videndum, audiendum attentandumque Vos ad com-

32pensationem et reproductionem Jurium, Vigore quorum quisque

33Vestrum in praefatis Bonis Tractu Zabokrzycensi Sortes possidet

34stringi ex comportatis amotis ad praefata Bona illegaliter Sese

35interessantibus non attentisque et cassatis quibusvis Transactio-

36nibus cum praejudicio Juris Naturae Subsecutis praefatorum Bonorum

37Tractus Zabokrzycensis attento Jure Naturae exdivisionem

38decerni calculum de Proventibus ex Sortibus per vos Citatos

39nullo Jure tentis perceptis injungi Sortes inpeditis Bo-

40nis Vigore Juris quaesiti Mgcos Actores concernentes deoccupari

41litis expensas refundi pro Ceteraque Causae praesentis exigentia

42citamini

k. 84 (skan 0086, strona prawa – góra)

1citamini et adcitamini, Sitis itaque parituri Terminum atten-

2taturi et ad praemissa ac alia judicialiter responsuri Datt.

3Leopoli Die Vigesima Januarii Millesimo Septingentesimo

4Sexagesimo Octavo. De quo praesens Mlis Rell. Mlis qui

5Supra ignarus Literar. Crucem posuit Bazyli Sadowski +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „140”, obok skreślone „64” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 146). Długa lista pozwanych – współwłaścicieli i posesorów działów (sortes) w trakcie zabokrzyckim; wiele nazwisk odczytanych NIEPEWNIE. Szczególnie: „Skopowski[?]” (rodzina powtarzana kilkakrotnie; możliwe też „Szawłowski” – por. Szawłowscy w aktach 56–60), „Łabęcki[?]”, „Staniawski[?]”, „Pasterski[?]”, „Kobylski[?]”, „Oronowski[?]”, „Nahujowski[?]”, „Kieyser[?]”, „Pałkowski[?]” (może „Patkowski”), „Dębrowski[?]”, „Piecuch[?]”, „Odyniec[?]”, „Ostepkowski[?]”, „Jlnicki[?]”, „Libicki[?]”, „Kotelnicki[?]”, „Sibory[?]”, „Hrymewiecki[?]” (starosta barski[?]), „Darowski[?]”, „Babicki[?]”; tytuły „Mieczn. Urzędows.[?]”/„Ensiferidis Urzędoviensibus” (miecznikowicze urzędowscy[?]), „Josepho Potocki Incisori[?] Regni Capitaneo Lezaycen.[?]” – zapewne Józef Potocki, krajczy koronny (Incisori Regni), starosta leżajski (por. akty 56–60 – J. Potocki, krajczy kor., w Zabokrzyczu); „Torkowice[?]”/„Torków[?]” – por. 44-1-3 akt 355a (Torków); „Szpikowa[?]” – może Szpików. W tekście raz „Officio Castr. Leopol.”, raz „Leod.[?]” – por. „Lub.[?]” w aktach 143–145 (może jednak gród lwowski). Kolejność numerów pozwów: pierwszy – Zabokrzycze (Miastkowscy), drugi – Zabokrzycze (Strawiński), dalej Torków[?], Słobódka, Łuka Zabokrzycka, Szpików[?]. „Juri Naturae” – prawo natury (tu: prawo bliższości/krwi do dziedzictwa).

Tłumaczenie łaciny (orientacyjne): Stanisław August… Wam, wielmożnym Tadeuszowi i Michałowi, a także Wiktorii w stanie panieńskim, Miastkowskim, miecznikowiczom i miecznikównie urzędowskim[?], rodzeństwu, Jakubowi Kuleszy i Maciejowi Rzepińskiemu, małoletniemu synowi zmarłej wielmożnej Antoniny z Miastkowskich Rzepnickiej, Józefowi Komorowskiemu, pułkownikowi wojsk koronnych, jaśnie wielmożnemu Józefowi Potockiemu, krajczemu[?] koronnemu, staroście leżajskiemu[?], a także urodzonym (tu lista kilkudziesięciu osób i małżeństw) … i pozostałym właścicielom swoich działów w dobrach traktu zabokrzyckiego, mianowicie Zabokrzycze, Torków[?], Silnica, Słobódka, Łuka Zabokrzycka – dziedzicom prawnym i bezprawnym posesorom oraz w jakikolwiek sposób i pod bezprawnym pozorem wdzierającym się do tych dóbr, a potrzebującym asystencji – z prawną asystencją, pozwanym i przypozwanym, nakazujemy, abyście przed urzędem grodzkim latyczowskim[?] w terminach skarg stawili się zawicie na instancję instygatora i jego delatorów: wielmożnych Jana i Heleny z Bobrowskich Ruszkowskich, podczaszostwa mścisławskich, dziedziców z prawa natury dóbr traktu zabokrzyckiego, powodów. Powodowie, opierając się na prawach Królestwa, prawie natury i dekrecie trybunału lwowskiego z 15 XI 1766 o odesłaniu sprawy do grodu, przypozywają was, abyście: przedstawili i okazali prawa, na mocy których każdy z was posiada działy w traktcie zabokrzyckim; po usunięciu bezprawnie wdzierających się i skasowaniu wszelkich transakcji zawartych z uszczerbkiem prawa natury, orzeczono podział dóbr traktu zabokrzyckiego według prawa natury; nakazano wam rachunek z dochodów pobranych bez prawa z działów; nakazano zwolnienie działów należących do powodów z mocy nabytego prawa; zwrot kosztów procesu i inne postanowienia. Macie być posłuszni, stawić się na termin i odpowiedzieć sądownie. Dan we Lwowie 20 stycznia 1768. O czym obecny woźny złożył relację; woźny nieumiejący pisać postawił krzyż.

Poprawka (rewizja przed plikiem zbiorczym, 11 X 2026): tytuł Ruszkowskich – podczaszowie MŚCISŁAWSCY (rkp. „Mscisl.”/„Mścisł.”, sprawdzone na skanach 0084 i 0087; por. akty 208, 256), nie „mielniccy”; Miastkowscy – miecznikowicze URZĘDOWSCY (rkp. „Uredovię.”, por. akty 146, 148, 253).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

22lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Bazyli Sadowski zeznał, że doręczył sześć jednobrzmiących przypozwów trybunału koronnego lwowskiego: w Zabokrzyczu na części Miastkowskich i na części Antoniego Strawińskiego, łowczego przemyskiego[?], oraz w Torkowie[?], Słobódce, Łuce Zabokrzyckiej i Szpikowie[?], kładąc je we dworach. Pozew (Lwów, 20 stycznia 1768), na instancję Jana i Heleny z Bobrowskich Ruszkowskich, podczaszostwa mścisławskich, „dziedziców z prawa natury” dóbr traktu zabokrzyckiego, wzywa przed sąd grodzki (latyczowski[?]) bardzo liczne grono współwłaścicieli i posesorów działów w Zabokrzyczu, Torkowie[?], Silnicy, Słobódce i Łuce Zabokrzyckiej – m.in. Miastkowskich (Tadeusza, Michała, Wiktorię, Jana, Andrzeja), Józefa Komorowskiego, pułkownika wojsk koronnych, Józefa Potockiego (krajczego[?] koronnego), Strawińskich, Wilińskich, Wolskich, Kopczyńskiego, Miedźwiedzkiego, Bukojemskiego, Rybczyńskich, Leonarda Marcina Swieykowskiego, Józefa Zaleskiego, łowczego zwinogrodzkiego, i wielu innych. Powodowie, opierając się na dekrecie trybunału z 15 listopada 1766, żądają okazania tytułów posiadania, skasowania transakcji krzywdzących ich prawo, podziału dóbr według prawa natury, rachunku z pobranych dochodów, zwolnienia ich działów i zwrotu kosztów. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 84 (skan 0086, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodzkiemi Winn. y

4przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Bur-

5grabstwa Grod. Winn. Przysięgłym stanowszy Oczewisto Woź-

6ny Gnałł Wwa Kijow. y Jnnych Opatrzny Stanisław Turewicz[?]

7w moc prawdziwey, wierney, y Sumienney Rell. Swoiey iaw-

8nie ustnie y dobrowolnie zeznał iż On Roku Tysiąc Siedm-

9set Sześćdziesiąt Osmego, Dnia Dziewiętnastego Februarii

10Pozew Kommissyi Ekonomiczney Skarbu Kor. do Dobr Wsi

11Kutyszcz[?] odniosł y tam ten Pozew we Dworze w Jzbie na Sto-

12le położył, o położeniu y Expensyi Onego od kogo po kogo

13y w iakiey Sprawie pisany był Prawnie publikuiąc

14do Wiadomości przywiodł de Tenore tali = My Kommissa-

15rze Rzeczy Pospoli-

16tey Rady Ekonomiczney Skarbu Kor. od Rzeczy Pospoli-

17tey wyznaczeni Tobie W. Jozefowi Kietczewskiemu[?] [skreślone słowo] Swię-

18tey[?] wyznania[?] Katolickiey[?] z Sprawy niżey opisaney nakazuiemy, abyś

19WMść przed nami y Sądem Naszym Ekonomicznym Kom-

20missii Skarbu Kor. w Warszawie na Kadencyi Prawem Opi-

21saney, w ten Czas, gdy ta Sprawa z Regestru Sądowego

22przywołana będzie osobiście Prawno y Zawicie stawił się, a to

23na Jnstancyą W. Jnstygatora Sądowego y Jego Dell. W. Jmci

24Pana Franciszka Kazimierza Chojeckiego Choraż. Żytt. Podcz.[?]

25wojewody[?] Sądowego Grodzk. Generała Wwa Kijow. Sędzie[?]

26w Pogranicznego Wwa Bracł. ktory Stosuiąc się do Prawa

27y Konstytucyi niedawno nastąpioney, ktora żadnych Myt

28od Podwod Szlacheckich na własną

29Extorsyi y Zdzierstwa od Podwod Szlacheckich na własną

30Potrzebę wiezących mocną pod Grzywnami zakazuie

31Wierność zaś Twoja W. Kietczewski[?] Podwody W. Chojeckie-

32go Choraż. Żytt. Powoda z Dobr Sabarowa[?] dziedzicznych, y

33Jnnych w Wwie Bracł. leżących[?] do Dobr Policzyniec[?] Tegoż

34także[?] dziedzicznych w Wwie Kijow. Situowanych, z mio-

35dami, Mażami[?] y Jnnemi Wiktuałami przechodzących

36agrawować Arędarzowi w Kutyszczach[?] Swemu pozwoli-

37łeś[?] y na remonstracye pod ten Czas Ludzi wiozących[?] te

38Suffitientyą

k. 84v (skan 0087, strona lewa)

1Suffitientyą nie uważaiąc zagrabić za myto wybrałeś

2a potym iescze na większy Kontempt Prawa y W. Cho-

3ieckiey Chorążyney Żytt. pogardzenie pod niebytność

4Męża Swego, bo na ten Czas aktualnie na Sądach

5Pogranicznych Wwa Bracł. z Nayiaśnieyszą Rossią

6znaydował się; piszącey o tę krzywdę Powodom uczynio-

7ną zamiast Satysfakcyi z natrząsaniem się wyrażaiąc

8że to dobrze się stało odpisałeś iako o tym dostateczniey

9List WMci Die Vigesima Septima Octobris Millesimo

10Septingentesimo Sexagesimo Septimo Anno Ręką Twoią

11pisany remonstrować będzie y żadney Satysfakcyi

12nie uczyniłeś, a zatym za sprzeciwienie się Prawu y

13nieobserwowanie Onego tudzież zaletą[?] w tym Jn-

14teressie wz. Powodowi nastąpioną do ponieszenia Win

15przed Sąd nasz na WMść uskarżaiący się maiących pozywa

16a to w tey Sprawie przez Sąd nasz uchwaloney y decy-

17dowaney, będziesz attentować y stawić się masz y Ter-

18minu pilnować a na to co Sądownie przez Powoda

19wniesiono będzie odpowiedzieć. Datt. w Warszawie Die Trigesi-

20ma Januarii Millesimo Septingentesimo, Sexagesimo Octavo

21Anno. De quo ejusd. Mlis Rell. Mlis qui Supra Crucem S.

22posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „141”, obok skreślone „65” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 147). Pismo w tym akcie pośpieszne – wiele miejsc niepewnych. W rękopisie dwa wiersze („Rzeczy Pospolitey” i „od Podwod Szlacheckich na własną”) powtórzone przez pisarza (dittografia) – przepisano wiernie. Niepewne: skróty nagłówka („na S. K. W.[?]” – na Sąd Komisji Skarbu Warszawski?, „Cz.[?]”, „Wiett.[?]”, „S. K.[?]”), nazwisko woźnego „Turewicz[?]”, nazwisko pozwanego „Kietczewski[?]” (w nagłówku „Kietczowski[?]”), „Swiętey[?] wyznania[?] Katolickiey[?]” (po skreślonym słowie – sens niejasny), tytuły Chojeckiego („Choraż. Żytt.” – chorąży żytomierski – czytelne; dalej „Podcz.[?] wojewody[?] Sądowego Grodzk. Generała Wwa Kijow. Sędzie[?] w Pogranicznego Wwa Bracł.” – zapewne sędzia sądów pogranicznych województwa bracławskiego), nazwy „Kutyszcze[?]” (w rękopisie „Kutyszcz”, „w Kutyszczach”), „Sabarów[?]”, „Policzyńce[?]”, „Mażami[?]”, „zaletą[?]”. Konstytucja zakazująca ceł/myt od podwód szlacheckich wiozących towary na własną potrzebę – zapewne sejmu 1764/1766. Chojecki przebywał wówczas na sądach pogranicznych z Rosją (województwo bracławskie).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „de Tenore tali” – takiej treści; „Komisja Rady Ekonomicznej Skarbu Koronnego” – Komisja Skarbu Koronnego (od 1764), sąd w sprawach celnych i skarbowych, zasiadający w Warszawie na kadencjach; „Extorsya” – wymuszenie; „agrawować” – obciążać, nękać; „Suffitientya” (sufficiencja) – zaświadczenie (o towarze z własnej produkcji, uprawniające do wolnego przejazdu); „Kontempt Prawa” – pogarda prawa; „Die Vigesima Septima Octobris 1767” – dnia 27 października 1767; „remonstrować” – wykazać, okazać; „Die Trigesima Januarii 1768” – dnia 30 stycznia 1768; „De quo ejusdem Ministerialis Relationem (fecit); Ministerialis, qui supra, Crucem Sanctam posuit” – o czym tenże woźny złożył relację i postawił krzyż.

Streszczenie

22lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa kijowskiego Stanisław Turewicz[?] zeznał, że 19 lutego 1768 położył we dworze we wsi Kutyszcze[?] pozew Komisji Rady Ekonomicznej Skarbu Koronnego (Warszawa, 30 stycznia 1768) przeciw Józefowi Kietczewskiemu[?], na instancję Franciszka Kazimierza Chojeckiego, chorążego żytomierskiego. Powód, opierając się na niedawnej konstytucji zakazującej pod karami pobierania myt od podwód szlacheckich wiozących towary na własną potrzebę, zarzuca, że Kietczewski[?] pozwolił swemu arendarzowi w Kutyszczach[?] nękać podwody Chojeckiego, które z jego dziedzicznych dóbr Sabarów[?] i innych w województwie bracławskim jechały do jego dóbr Policzyńce[?] w województwie kijowskim z miodem i innymi wiktuałami, i – nie zważając na okazane zaświadczenie (sufficiencję) – zagrabić myto. Gdy Chojecka, pod nieobecność męża przebywającego na sądach pogranicznych z Rosją, napisała do niego o tę krzywdę, Kietczewski[?] zamiast zadośćuczynienia odpisał z drwiną, że „dobrze się stało” (list z 27 października 1767). Pozwany ma stanąć przed sądem Komisji Skarbu w Warszawie. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 84v (skan 0087, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przede-

4mną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa

5Grodz. Winn. Przysięgłym postanowiwszy się Osobiście W. Jmci Pani He-

6lena z Bobrowskich Ruszkowska Podcz. Mścisł. niegdy WW. Anto-

7niego y Maryanny Bobrowskich Cześn. Żydacz. Mattow Dobr Klu-

8cza Zabokrzyckiego Dziedziców Corka y po Tychże Prawem Na-

9tury przerzeczonych Dobr Klucza Zabokrzyckiego Sukcessorka

10iak tylko przed Aktami niniejszemi Stanąć mogła, tak

11zaraz ubespieczaiąc całość Substancyi Swoiey przychyla-

12iąc się do Manifestu w Aktach tuteyszych przez W. Jana

13Ruszkowskiego Podcz. Mścisł. Małżonka Manifestuiący się

14uczynionego w Assystencyi tegoż W. Małżonka Swego So-

15lennie na pko WW. Tadeuszowi Michałowi Miecz. Urzędow-

16skim y Wiktoryi w Panieńskim Stanie będącey Miecznikow-

17nie Urzędowskiey Braci y Siestrze między sobą ro-

18dzonym W. Manifestantki Siestrzeńcom y Siestrzenicy wyż

19rzeczonych

k. 85 (skan 0087, strona prawa)

1rzeczonych Dobr Klucza Zabokrzyckiego do tąd iescze niedziel-

2nych także Prawem natury wspołdziedzicom, tudzież W. Jo-

3zefowi Komorowskiemu Pułkownikowi Woysk Kor. niemniey

4JW. Jozefowi Potockiemu Kraycemu Kor. manifestuie się

5w niżey opisany Sposob y oto, iż WW. Obżałowani, wiedząc do-

6statecznie, że Dobra Klucz Zabokrzycki na Sukcessorow nie-

7gdy W. Maryanny Bobrowskiey Cześn. Żydacz. Prawem Na-

8tury Spadłe y należące nie są do tych czas między tychże

9Sukcessorow podzielone, ważyli się o Dobra Zabokrzycze

10y inne z Ubliżeniem Prawa natury a pokrzywdzeniem W.

11Manifestantki [nad wierszem: Kontrakty zawierać[?]] są nastąpione, tak W. Załącza się o nieważ-

12ność Onych powtornie iako nayzolenniey manifestu-

13ie się Helena Ruszkowska. Jako Assystent podpisuię się

14J. Ruszkowski mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „142”, obok skreślone „66” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 148). Akt wyjaśnia tło aktów 143–146: Helena z Bobrowskich Ruszkowska, córka Antoniego i Marianny Bobrowskich, cześnikostwa żydaczowskich, dziedziców klucza zabokrzyckiego, jest ich sukcesorką „z prawa natury”; Miastkowscy (Tadeusz, Michał, Wiktoria – miecznikowicze urzędowscy) są jej siostrzeńcami i siostrzenicą. Tytuł Jana Ruszkowskiego – „Podcz. Mścisł.” = podczaszy mścisławski (łac. Pocillator Mscislaviensis), nazwisko rodowe Heleny – „z Bobrowskich” (w aktach 145–146 poprawiono z „Dąbrowskich”). Wyraz nad wierszem na k. 85 („Kontrakty zawierać[?]”) – odczyt niepewny; zdanie „ważyli się o Dobra Zabokrzycze y inne … są nastąpione” w rękopisie niespójne składniowo. „tak W. Załącza się” – zapewne skrót („tak W[spomniona Manifestantka] załącza się”, tj. zastrzega).

Objaśnienia: „Prawem natury” – z prawa natury, tj. z tytułu pokrewieństwa (dziedziczenia ustawowego); „niedzielne dobra” – dobra niepodzielone między spadkobierców; „Siestrzeńcy y Siestrzenica” – dzieci siostry; „Solennie” – uroczyście; „mpp.” – manu propria (własnoręcznie).

Poprawka (rewizja przed plikiem zbiorczym, 11 X 2026): tytuł Ruszkowskich – podczaszowie MŚCISŁAWSCY (rkp. „Mscisl.”/„Mścisł.”, sprawdzone na skanach 0084 i 0087; por. akty 208, 256), nie „mielniccy”; Miastkowscy – miecznikowicze URZĘDOWSCY (rkp. „Uredovię.”, por. akty 146, 148, 253).

Streszczenie

22lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanęła osobiście Helena z Bobrowskich Ruszkowska, podczaszyna mścisławska, córka zmarłych Antoniego i Marianny Bobrowskich, cześnikostwa żydaczowskich, dziedziców klucza zabokrzyckiego, i ich sukcesorka „z prawa natury”. W asystencji męża Jana Ruszkowskiego, podczaszego mścisławskiego, nawiązując do jego wcześniejszej manifestacji, zamanifestowała się przeciw swym siostrzeńcom Tadeuszowi i Michałowi Miastkowskim i siostrzenicy Wiktorii, miecznikowiczom urzędowskim, współdziedzicom dóbr klucza zabokrzyckiego, oraz przeciw Józefowi Komorowskiemu, pułkownikowi wojsk koronnych, i Józefowi Potockiemu, krajczemu koronnemu. Obwinieni, wiedząc, że dobra klucza zabokrzyckiego, spadłe na sukcesorów Marianny Bobrowskiej, nie zostały jeszcze między nich podzielone, ważyli się zawierać o Zabokrzycze i inne dobra kontrakty[?] z ubliżeniem prawa natury i krzywdą manifestantki; manifestantka zastrzega ich nieważność. Podpisała się, a mąż jako asystent.

Transkrypcja

k. 85 (skan 0087, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Drugiego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y prze-

4demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrab-

5stwa Grodz. Winn. Przysięgłym stanowszy Oczewisto Woźny

6Gnałł Wwa Bracław. y Jnnych Opatrzny Bazyli Sadowski

7w Moc wierney Rell. Swoiey dobrowolnie zeznał, iż On Ro-

8ku Miesiąca y Dnia na Akcie wyrażonych na affektacyą y

9Prawną rekwizycyą WW. Jchmciów Panstwa Jana y Heleny z

10Bobrowskich Ruszkowskich Podczasz. Mścisł. Matt. Supra y-

11Agnieszki Pasterskich Cześn. Żyt. Matt. maiąc przy sobie Stro-

12nę Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz. Jchmciow PP. Michała

13Justowskiego[?] y Jana Baranowskiego, dla tym większey

14Wiary do tego Aktu użytych, był w Dobrach Wsi Szpikowie

15gdzie będąc Opatrznego Jana Hałkiewicza Woźnego Wiaroto-

16łomnego[?] u Ur. Majewskiego Dyspozytora tameyszego aresto-

17wał y Prawnie przyporuczył, ktory Arest Ur. Majewski

18Jmieniem Pana Swego dobrowolnie przyiowszy pomienio-

19nego Woźnego do wsprawy Prawney dotrzymać deklarował

20y Submittował się, a poczym Areszcie tenże Woźny dnia

21tegoż Przypozew Grodzki Trybunalski Kor. Lwowski tamże we

22Dworze w Jzbie na Stole położywszy o położeniu y Expensyi One-

23go od kogo, po kogo y w iakiey Sprawie pisany był Praw-

24nie opowiedział temi Słowy = Stanislaus Augustus Dei

25Gratia Rex Poloniae, Magnus Dux Lithvaniae, Russiae Prussiae

26Masoviae, Samogitiae, Livoniae, Kijoviae, Volhyniae, Podoliae,

27Podlachiae

k. 85v (skan 0088, strona lewa)

1Podlachiae, Smolensciae, Severiae Braclaviae, Czerniechoviaeque. Tibi

2Mgco Leonardo Martino Swieykowski Subjudici Terr. Bracl.

3Citato et adcitato, tum provido Joanni Hałkiewicz Citato et Statu-

4endo de Causa infra Scripta Bonisque Vestris gnaliter omnibus

5mandamus, ut Coram Officio Castr. Lat. in Terminis Querel-

6lar. tunc, dum, et quando Causa praesens ex Regestro Sibi compe-

7tenti ad judicandum Vocata acclamataque legitime inciderit

8praeter peremptorieque compareatis ad Jnstantiam Jnstigatoris Judicii

9Ejusque Dell. Mgcorum Joannis et Helenae de Bobrowskie Ruszkowskich

10Pocill. Mscisl. Actorum Conjugum, tum Petri et Agnetis de Sko-

11powskie[?] Pasterskich Pincern. Żyt. Conjugum Capandae[?] Actorum

12Qui Actores inhaerendo Legibus Regni et Justitiae Decretoque Tribu-

13nalis Regni Leopoliensis remissionis insistendo citant Vos seu potius

14adcitant ad videndum audiendum attentandumque Processum

15quemvis in Terminis Querellar. Officii Castr. Lat. Super Mgcos

16Actores illegaliter obtentum sine poenis cassari Mgcos Actores ad

17pristinum honoris Gradum restitui ad statutionem providi

18Joannis Hałkiewicz fidefragi Relationem Citationis re-

19cognoscentis pro Sumendis de illo Cauterisationis poenis

20stringi in Litis expensis condemnari Ceteraque pro Causae prae-

21sentis exigentia Statui et Sententiari citamini et adcitami-

22ni; Sitis parituri, Terminum attentaturi et ad praemissa ac alia fu-

23sius Vobis Oretenus proponenda judicialiter responsuri;

24Datt. Leopoli Die Vigesima Januar. Millesimo Septingentesimo

25Sexagesimo Octavo Anno. De quo praesens Mlis Rell. Mlis qui

26Supra ignarus Litt. Crucem posuit Bazyli Sadowski +. Et in

27continenti Gnosus Ottr.[?] W. Jmci Pan Jan Ruszkowski Podczas. Mielń.

28Swym, W. Heleny Ruszkowskiey Podczaszyny Mielń. Małżonki Swo-

29iey, tudzież WW. Piotra y Agnieszki Pasterskich Cześn. Żyt.

30Matt. na fundamencie Specyalney Plenipotencyi, Jmieniem

31Czyniący zdrowy będąc na Ciele y umyśle odstąpiwszy Swey

32własney należney Ziemskiey Jurisdykcyi Prawa Forum

33Powiatu y Wwa a pod teraźnieysze zeznanie Swoie cale

34się poddaiąc y wieżaiąc, wiadomo, jawno, czyni ustnie

35y dobrowolnie zeznaie, iż Wiell. Zeznawaiący tę Rell. Przypo-

36zwu na Rołki Grod. Latyczowski po Wiell. Swieykowskiego Podsędka

37Ziemskiego Bracł. wydaną we wszystkich Oney Punktach Klau-

38zulach y Segmentach approbuie, konfirmuie y ratyfikuie

39praesentis recognitionis Sub Vigore J. Ruszkowski mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „143”, obok skreślone „67” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 149). Niepewne: skrót w nagłówku „ad Assumendum[?]” (zapewne „ad assumendum” – sc. przyjęcie/stawienie woźnego), „Justowski[?]”, „Wiarołomnego[?]” (por. łac. „fidefragi” – wiarołomnego woźnego), „Skopowskie[?]” (jak w akcie 146), „Capandae[?]” (niezrozumiały wyraz po „Conjugum”), „Officio Castr. Lat.” – gród latyczowski (potwierdza zeznanie Ruszkowskiego: „na Rołki Grod. Latyczowski”), „Gnosus Ottr.[?]”. Pasterscy – „Cześn. Żyt.” / „Pincern. Żyt.” = cześnikostwo żytomierscy. Woźny Jan Hałkiewicz był oskarżony o fałszywą relację pozwu („fidefragus” – wiarołomny), za co groziła kara kauteryzacji (napiętnowania); areszt na jego osobie złożono u dyspozytora Majewskiego w Szpikowie (dobra Swieykowskiego – por. akty 24, 132).

Tłumaczenie łaciny (orientacyjne): Stanisław August… Tobie, wielmożnemu Leonardowi Marcinowi Swieykowskiemu, podsędkowi ziemskiemu bracławskiemu, pozwanemu i przypozwanemu, a także opatrznemu Janowi Hałkiewiczowi, pozwanemu i mającemu być stawionym, w sprawie niżej opisanej, i wszystkim waszym dobrom nakazujemy, abyście przed urzędem grodzkim latyczowskim w terminach skarg … stawili się zawicie na instancję instygatora i jego delatorów: wielmożnych Jana i Heleny z Bobrowskich Ruszkowskich, podczaszostwa mścisławskich, małżonków, powodów, a także Piotra i Agnieszki ze Skopowskich[?] Pasterskich, cześnikostwa żytomierskich, małżonków, powodów. Powodowie, opierając się na prawach Królestwa i sprawiedliwości oraz na dekrecie trybunału koronnego lwowskiego o odesłaniu, przypozywają was, abyście ujrzeli i usłyszeli, że jakikolwiek proces uzyskany bezprawnie przeciw wielmożnym powodom w terminach skarg urzędu grodzkiego zostanie skasowany bez kar, powodowie przywróceni do dawnego stanu czci, a opatrzny Jan Hałkiewicz, wiarołomny woźny, który zeznał relację pozwu, ma być stawiony dla poniesienia kar kauteryzacji (napiętnowania), i zostaniecie skazani na koszty procesu… Dan we Lwowie 20 stycznia 1768. „Et in continenti…” – i zaraz urodzony … Jan Ruszkowski … zeznał. „approbuie, konfirmuie y ratyfikuie praesentis recognitionis Sub Vigore” – zatwierdza … mocą niniejszego zeznania.

Poprawka (rewizja przed plikiem zbiorczym, 11 X 2026): tytuł Ruszkowskich – podczaszowie MŚCISŁAWSCY (rkp. „Mscisl.”/„Mścisł.”, sprawdzone na skanach 0084 i 0087; por. akty 208, 256), nie „mielniccy”; Miastkowscy – miecznikowicze URZĘDOWSCY (rkp. „Uredovię.”, por. akty 146, 148, 253).

Streszczenie

22lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Bazyli Sadowski zeznał, że na żądanie Jana i Heleny z Bobrowskich Ruszkowskich, podczaszostwa mścisławskich, oraz Piotra i Agnieszki Pasterskich, cześnikostwa żytomierskich, w asystencji szlachty Michała Justowskiego[?] i Jana Baranowskiego udał się do wsi Szpików; tam u Majewskiego, miejscowego dyspozytora, zaaresztował woźnego Jana Hałkiewicza, „wiarołomnego”, a Majewski imieniem swego pana przyjął areszt i zobowiązał się dotrzymać go do rozprawy. Następnie położył we dworze przypozew trybunału koronnego lwowskiego (Lwów, 20 stycznia 1768) wzywający Leonarda Marcina Swieykowskiego, podsędka ziemskiego bracławskiego, i woźnego Hałkiewicza przed sąd grodzki. Powodowie żądają skasowania procesu bezprawnie uzyskanego przeciw nim w grodzie, przywrócenia ich do dawnej czci, ukarania Hałkiewicza, który zeznał fałszywą relację pozwu, karami kauteryzacji, oraz kosztów. Zaraz potem Jan Ruszkowski, w imieniu własnym, żony i – na mocy plenipotencji – Pasterskich, poddając się jurysdykcji grodu, zatwierdził tę relację we wszystkich jej punktach i podpisał się.

Transkrypcja

k. 85v (skan 0088, strona lewa – dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset. Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Februarii, Dwudziestego Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Akt.

k. 86 (skan 0088, strona prawa)

1Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grod. Winn. y przedemną To-

2maszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn. Przy-

3sięgłym stanowszy Oczywisto Woźny Gnałł Wwa Bracł. y Jnnych O-

4patrzny Kazimierz Lidawski[?] w moc wierney Rell. Swoiey iawnie

5ustnie y dobrowolnie zeznał, iż On Roku wyż na Akcie wyrażonego

6Dnia Dwudziestego drugiego Miesiąca Lutego Pozew Grod. Winn.

7na Membranie autentycznym pisany odniosł do Dobr Miasta Bra-

8hyłowa y tam ten Pozew we Dworku Ur. Paruszewskich na Sto-

9le położywszy o położeniu y Expensyi Onego od kogo, po kogo,

10y w iakiey Sprawie pisany był prawnie opowiedział y do

11wiadomości przywiodł, ktorego Pozwu tenor takowy. Jozef z O-

12bor Kolumna Czosnowski Winnicki, Ułanowski Starosta, Woysk

13Koronnych Pancerny Rotmistrz Ur. Janowi, lub Jnne Jmienia

14y Elżbiecie z Mierzwińskich Paruszewskim w Dobrach Brahyłowie

15gratuite mieszkaiącym pozwanym z Osob, Sprawy niżey pisa-

16ney y Dobr WMściów ogułem wszelkich ruchomych y Sum Pienię-

17żnych Powagą JKMci a moią Starościnską przynależącą władzą

18abyście WMść na Roczkach Grod. Winn. nayblizey przypadaią-

19cych y Sądzących się Sami osobiście y zawicie stanęli na Jnstan-

20cyą Jnstygatora Sądowego y Jego Delat. Ur. Michała y Agniesz-

21ki z Pięczkowskich Rosnowskich Matt. Aktorow, ktorzy przy-

22chylaiąc się do Prawa Pospolitego y Manifestu w tey Spra-

23wie zaniesionego WMści do poniesienia Win na WMści uska-

24rżać[?] się maiących, tam pro quolibet Delicto, quam etiam Obie-

25cto[?] et indebita Vexa distinctim, iakoto Wieprza bez Żadney przy-

26czyny Ur. Aktorow trzymanie y schudzenie, Krowy także

27w Stayni zamykanie, przegrożek czynienie, Honoru Szarpanie,

28y Słowy nieprzystoynemi diffamowanie, krzywd czynienie, ny[?]

29nalazkow Ukrzywdzenia Szukanie, y Jnne Wiolencye, tudzież

30Opisywanie w Prawo inwolwowanie w Expens wprawienie

31do kompensowania Szkod y Expensow na Prawo łożonych

32na wyż oznaczony Termin WMściów pozywaią. Pisan w Winni-

33cy Dnia Osmnastego Februarii Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt

34Osmego Roku. De quo praesens ejusdem Mlis Rell. Mlis qui Supra

35Crucem S. posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „144”, obok skreślone „68” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 150). Relacja doręczenia pozwu w sprawie z manifestacji Rosnowskich z 18 II 1768 (akt 134); nazwisko rodowe Agnieszki tu wyraźnie „z Pięczkowskich” (w akcie 134 „Pieczkowskich[?]”). Niepewne: nazwisko woźnego „Lidawski[?]”, „uska-/rżać[?]” (w rękopisie „uska= / rać”), „Obie-/cto[?]” (zapewne „Objecto” – zarzucone), „ny[?] nalazkow” (zapewne „wynalazków”). „Woysk Koronnych Pancerny Rotmistrz” – tytuł starosty Czosnowskiego.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „gratuite” – darmo (na łaskawym mieszkaniu); „Roczki” – sesje sądu grodzkiego; „pro quolibet Delicto, quam etiam Objecto[?]” – tak za każde przestępstwo, jak i zarzut; „et indebita Vexa distinctim” – i niesłuszne nękanie, z osobna (wyliczone); „inwolwowanie w Prawo” – wciąganie w proces; „De quo praesens ejusdem Ministerialis Relationem (fecit); Ministerialis, qui supra, Crucem Sanctam posuit” – o czym obecny tenże woźny złożył relację i postawił krzyż.

Streszczenie

23lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Kazimierz Lidawski[?] zeznał, że 22 lutego 1768 położył w dworku Paruszewskich w Brahiłowie pozew grodzki winnicki spisany na pergaminie. Pozew Józefa Kolumny Czosnowskiego, starosty winnickiego (Winnica, 18 lutego 1768), wzywa Jana i Elżbietę z Mierzwińskich Paruszewskich, mieszkających darmo w Brahiłowie, na najbliższe roczki grodzkie winnickie, na instancję Michała i Agnieszki z Pięczkowskich Rosnowskich. Powodowie, opierając się na swej manifestacji (akt 134), żądają ukarania pozwanych za każde z przewinień: bezpodstawne przetrzymanie i zagłodzenie wieprza, zamknięcie krowy w stajni, groźby, szarganie czci i zniesławianie nieprzystojnymi słowami, szukanie sposobów krzywdzenia i inne gwałty, a także za opisanie ich w aktach i wciągnięcie w proces, oraz zwrotu szkód i kosztów. Woźny postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 86 (skan 0088, strona prawa – dół)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grod. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grod.

5Winn.

k. 86v (skan 0089, strona lewa)

1Winn. Przysięgłym Comparens Pter Ur. Jmci Pan Antoni Niatec-

2ki[?] po wielu Rekwizycyach o własność Swoią od Lat kilku

3a żadney Satysfakcyi nie odebrawszy od niżey wyrażonych

4Obżałowanych, ino na iedyną zwłokę Czas od Czasu odkła-

5daiąc, a tak widząc się być przez tę zwłokę ukrzywdzonym

6przed Aktami niniejszemi Grod. Winn. na przeciwko W. Jmci P.[?]

7Antoniemu Ginowskiemu[?] Regentowi Grod. Żydaczow. Dobr Kiszczy-

8niec[?] y wszystkich rzeczy pozostałych po niegdy Swiętey Pamięci

9Grzegorzu Ginowskim[?] Bracie Swoim Rodzonym iakiego kolwiek

10Prawa bądź Successori Possessori skarży żali y manifestu-

11ie się oto, iż wielmożny Obwiniony Sam wiedząc dobrze o tym

12że Ur. Manifestans przez połtora Roku wiernie podczas[?] bę-

13dąc w Służbie administratorskiey u niegdy Swięt. Pamięci W. Grze-

14gorza Ginowskiego[?] Zasług Złotych Pols. Sto Czterdzieście pięć

15nie niewziął[?], tudzież y Ordynaryi tenże Ur. Manifestans pod-

16ług umowienia Sobie iakoto Masła Kwart Dziewięć, Syra

17Garcy Dwanaście, Pszenicy Czetwertyków Dwa niedobrał,

18iescze tenże Swięt. Pamięci W. Grzegorz Ginowski[?] u niniejszego Ma-

19nifestanta targiem Konia Gniadego za Złotych Polskich Sto

20Osm, Janczarkę Dziwirowaną[?] za Złotych Siedmdziesiąt Dwa

21Jagieł Czetwertyków Cztery, Czetwertyk pod ten czas będący

22po Złotych Osm, Wieprzow Dwa za Złotych Dwanaście Ko-

23żuchy[?] Potec[?] za Złotych Sześć, iadąc ze Strusowa[?] Złotych Osm-

24naście, tak na Ludzi; iako y na Expens Koni wziowszy, y

25na to pod kolorem tylko niniejszemu załączemu się[?] tenże Wiell.

26Swięt. Pamięci Grzegorz Ginowski[?] Skrypt po porachunku na Sie-

27bie dawszy, a potym Ur. Comparens w Lat Dwie upominaiącego

28się podług danego Skryptu rożnemi Obietnicamy uwiodszy[?]

29aczby[?] tenże Ur. Manifestans Skrypt dany na Siebie pokazał,

30ktory Skrypt tenże Wiell. niegdy S. P. Grzegorz Ginowski[?] odebraw-

31szy, zdarł, y tak do tych czas na wielo-krotną rekwizycyą ani

32za Zasług, ani za rzeczy zabrane targiem iakoto za Konia Ko-

33miny[?] Jagły y inne rzeczy żadney satysfakcyi W. Obżałowa-

34ny zostawszy Successorem tak Dobr, iako y rzeczy wszystkich

35uczynić niechce nawet po expedyowanych rachunkach

36kwitować niechciał y iescze uciągnowszy rożnemi Dyla-

37cyami w Czas długi Ur. Komparenta pozywać Siebie

38teraz na wyniszczenie ostatniego Grosza każe, a zatym tenże

39Ur. Comparens o niezapłacenie Połtora Roku, iakoteż o nie-

40dodanie

k. 87 (skan 0089, strona prawa – góra)

1o niedodanie Ordynaryi, tudzież o niezapłacenie za rzeczy

2targiem zabrane, niemniey za zwłokę Czasu contra prae-

3minatum[?] inculpatum Manifestatur. Antoni Jo.[?] Niatecki[?] mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „145”, obok skreślone „69” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 151). Nazwiska niepewne: manifestant „Niatecki[?]” (w nagłówku „Niateckiego”, w podpisie „Antoni Jo.[?] Niatecki”), obwiniony „Ginowski[?]” (możliwe też „Sinowski”); „Regentowi Grod. Żydaczow.” – regent grodzki żydaczowski; dobra „Kiszczyńce[?]” (w rękopisie „Kiszczy-niec”; por. akt 69 – Kiszczyńce[?]). Niepewne także: „podczas[?]”, „nie niewziął[?]” (podwójne przeczenie w rękopisie), „Dziwirowaną[?]” (zapewne „dziwerowaną” – o lufie z damasku), „Kożuchy[?] Potec[?]”, „Strusowa[?]”, „załączemu się[?]”, „uwiodszy[?]”, „aczby[?]”, „Ko-/miny[?]” (sens niejasny), „prae-/minatum[?]” (zapewne „praenominatum” – wyżej wymienionego). Pionowa notka na lewym marginesie: „Copia Sadowski[?]” z parafą – zapewne adnotacja o wydaniu kopii.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Comparens personaliter” – stawający osobiście; „Successor, Possessor” – następca, posiadacz; „Zasługi” – wynagrodzenie za służbę; „Ordynaria” – deputat w naturze (masło, ser, pszenica); „Garniec”, „Czetwertyk” – miary objętości; „Janczarka” – długa strzelba (turecka); „pod kolorem” – pod pozorem; „Dylacje” – zwłoki, odroczenia; „contra praenominatum[?] inculpatum Manifestatur” – manifestuje się przeciw wyżej wymienionemu obwinionemu; „mpp.” – manu propria.

Streszczenie

23lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanął osobiście Antoni Niatecki[?] i po wielu bezskutecznych upomnieniach zamanifestował się przeciw Antoniemu Ginowskiemu[?], regentowi grodzkiemu żydaczowskiemu, następcy i posesorowi dóbr Kiszczyńce[?] i wszelkich rzeczy po swym zmarłym bracie rodzonym Grzegorzu Ginowskim[?]. Manifestant przez półtora roku służył wiernie jako administrator u Grzegorza i nie otrzymał zasług 145 zł pol. ani części umówionej ordynarii (9 kwart masła, 12 garncy sera, 2 czetwertyki pszenicy); Grzegorz kupił też od niego targiem gniadego konia za 108 zł, janczarkę za 72 zł, 4 czetwertyki jagieł (po 8 zł), dwa wieprze za 12 zł, kożuchy[?] za 6 zł oraz wziął 18 zł na ludzi i konie w drodze ze Strusowa[?]; dał na to skrypt po obrachunku, lecz potem pod pozorem obejrzenia skryptu odebrał go i podarł. Antoni Ginowski[?], jako spadkobierca, mimo rachunków odmawia zapłaty i kwitu, a zwlekając każe manifestantowi pozywać się „na wyniszczenie ostatniego grosza”. Niatecki[?] manifestuje się o niezapłacone zasługi, ordynarię, rzeczy wzięte targiem i zwłokę; podpisał się.

Transkrypcja

k. 87 (skan 0089, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii, Dwudziestego Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz.

5Winn. Przysięgłym stanowszy Oczewisto Woźny Gnałł Wwa

6Bracł. y Jnn. Opatrzny Maciey Szczygielski, w Moc

7wierney Rell. Swoiey dobrowolnie zeznał, iż On Roku

8Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego, Dnia Dwudzie-

9stego trzeciego Febr. na affektacyą y Prawną rekwi-

10zycyą JO. Xcia Jmci Maxymiliana Woronieckiego[?] Pod-

11komor. JKMci, maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wia-

12ry godnych Urodz. Jchmciow Panow Antoniego Giżyckiego

13y Andrzeja Draczewskiego[?] dla tym większego Swiadectwa

14do tego Aktu Sobie Prawnie użytych był w Dobrach

15JKMci Mieście Winnicy gdzie będąc w Zamku tamey-

16szym u Ur. Sorplewicza[?] Ekonoma tameyszego Prawowi-

17tych Wasyla Jypcowego[?] y Kyryła Brata tegoż z

18Dobr Wsi Żyrohorki[?] w Wojewodztwie Podoll. a Powiecie

19Latycz. leżących do Dobr JKMci Miasta Winnicy z Żona-

20mi Dziećmi, y Matką Końmi y wszelkim Domowym

21Sprzętem y długami zaniesionemi zbiegłych y tam by-

22tem osiadłych y aktualnie znayduiących się w Ty-

23siącu Grzywien Pols. każdego z osobna Arestował, y

24Prawnie przyporuczył, ktory Arest pomieniony Ur.

25Ekonom Jmieniem JW. Jozefa Kolumny Czosnowskiego

26Ułanowskiego y Winnickiego Starosty Pana Swego

27dobrowolnie przyiowszy do wsprawy Prawney dotrzy-

28mać deklarował y Submitował się, w czym On woźny

29Szlachtą

k. 87v (skan 0090, strona lewa – góra)

1Szlachtą Sobie przytomną oświadczywszy się z tamtąd

2powrocił y tu ad Acta przybywszy przedemną Urzędem

3prawdziwego uczynionego Arestu Swego uczynił y zeznał

4Rell. De quo praesens ejusd. Mlis Rell. Maciey Szczygielski

5Woźny.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „146” (bez skreślonego numeru; w opracowaniu akt 152). Pozostała część k. 87v pusta, przekreślona dużym zawijasem; u dołu karty późniejsza notka (inną ręką): „Manifestacya W. Dąbskiego[?]” – odsyłacz do aktu na k. 88. Niepewne: nazwisko księcia „Woroniecki[?]” (w rękopisie „Wowonieckiego”/„Woronieckiego”), „Draczewski[?]”, ekonom „Sorplewicz[?]” (możliwe też „Dorplewicz”), poddany „Wasyl Jypcowy[?]”, wieś „Żyrohorki[?]” (w rękopisie „Żyrohorki”, woj. podolskie, pow. latyczowski), „Prawowitych” (zapewne „pracowitych”). Areszt powierzono ekonomowi zamku winnickiego, który przyjął go imieniem starosty Czosnowskiego.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „ex parte” – na rzecz, ze strony; „z długami zaniesionymi” – wraz z zaciągniętymi (wyniesionymi) długami; „w tysiącu grzywien polskich każdego z osobna” – pod karą 1000 grzywien za każdego; „ad Acta” – do akt; „De quo praesens ejusdem Ministerialis Relationem (fecit)” – o czym obecny tenże woźny złożył relację. Tu woźny podpisał się sam (nazwisko bez krzyża).

Streszczenie

23lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Maciej Szczygielski zeznał, że tego samego dnia, na żądanie księcia Maksymiliana Woronieckiego[?], podkomorzego JKM, w asystencji szlachty Antoniego Giżyckiego i Andrzeja Draczewskiego[?], w królewskim mieście Winnicy, w zamku, u ekonoma Sorplewicza[?] zaaresztował pod karą 1000 grzywien za każdego poddanych Wasyla Jypcowego[?] i jego brata Kyryła, zbiegłych z żonami, dziećmi, matką, końmi, całym dobytkiem i długami ze wsi Żyrohorki[?] (woj. podolskie, pow. latyczowski) do dóbr królewskich miasta Winnicy i tam osiadłych. Ekonom przyjął areszt imieniem swego pana, Józefa Kolumny Czosnowskiego, starosty ułanowskiego i winnickiego, i zobowiązał się dotrzymać go do rozprawy. Woźny złożył relację i podpisał się.

Transkrypcja

k. 88 (skan 0090, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz.

5Winn. Przysięgłym Comparens Pter Ur. Jmci Pan Antoni Mita-

6czewski[?] z Strony y Jmieniem W. Jmci P.a Jozefa z Lubrańca

7Dąbskiego Sędziego Ziem. Latyczow. Starosty Karzyczyń-[?]

8skiego[?] Porucznika Chorągwi Usarskiey Woysk Kor. tudzież

9y Swoim na pko W. Jmci Panu Michałowi Baryczkowskie-

10mu Cześnikowi Dobrzyńskiemu Dobr JW. Jmci Pana Potockie-

11go Wojewody Gnła Ziem Kijow. przedtym Kommissarzo-

12wi y JW. Leżeńskiemu Łowczemu Podoll. Deputatowi

13na Trybunał Kor. z tegoż Wwa Dobr Wsi Stanisławczy-

14ka Possessorowi, tudzież Ur. Cujusvis nominis Kuniczowi[?]

15Ekonomowi Brahiłowskiemu Dobr JW. Wojewo-

16dy Kijowskiego, niemniey Szlachcie y Poddanym teyże

17Wsi po Jmionach y nazwiskach niżey wyrazić się ma-

18iącym swiadczy y manifestuie się o to, iż Gdy a naypier-

19wey Szlachta y Poddani Wsi Stanisławczyka w Roku Ty-

20siąc Siedmset, Sześćdziesiąt Piątym, Dnia Dwudziestego

21Dziewiątego Miesiąca Septembra ponaymowawszy się

22na Podwod Osmnaście pod Potasz W. Comparentis Prin-

23cypała za Summę po pięć Talerow od każdey Podwody

24umowionych y pobranych, nie tylko w Czasie naznaczo-

25nym, tegoż Potaszu nieodwozili, ale y Pieniędzy do tąd nie-

26ktorzy nie powddawali, Jnni zaś ominowszy Czas na-

27znaczony, w innym Czasie, kiedy W. Protestantis Prin-

28cypałowi, maiąc od tychże zawod, naypilniey było po-

29trzeba Podwod pod Potasz, po Złotych Pols. Dwanaście

30nad Zgodę umowioną, wymagali y brali, y przeto Jch

31zawody

k. 88v (skan 0091, strona lewa)

1zawody wielkie miewał y ma W. Comparentis Pryncypał

2w Potaszu Szkody, gdy Go w czasie przez tychże Podda-

3nych iuż ugodzonych y płatnych nie postał y po innych

4mieyscach y Dobrach innych Podwod szukać, przepłacać

5po Osm Dziewięć y więcey Talerow z ciężkością wielką

6y Expensą, ponieważ z inszych Dobr ponaymowani

7także byli; y tak nietylko Ci Poddani na rekwizycyą

8nie czyniąc zadosyć umowie y zapieniądze nie odby-

9waiąc Powinności, Szkody y zawody poczynili; aleteż

10tak W. Jmć Pan Baryczkowski przed tym Kommissarz Dobr

11Stanisławczyka y innych, iakoteż y teraźnieyszy Posses-

12sor JW. Leżeński Łowczy y Deputat Podoll. na rekwizycyą

13W. Comparentis Pryncypała Satysfakcyi nie czynili

14y do wiezienia Potaszu, albo oddania Pieniędzy wziętych

15od Poddanych Swoich nie przymusili, y teraz przymusić

16niechcą y oprocz Szkod przez nie uczynienie zadosyć

17iescze do Prawnych Expens W. Manifestantis Pryncypa-

18ła przyprowadzić usiłuią, o co wszystko Prawnie chcąc

19czynić, tenże Ur. Comparens Jmieniem W. Pryncypa-

20ła swego, na pko wyż w Komparycyi wyrażonym ma-

21nifestuie się powtore Antoni Mitaszewski[?]. Na ostatek tenże

22Comparens przed Urzędem y Aktami niniejszemi sta-

23wił Woźnego Gnała Opatrznego Jana Karniaszewskie-[?]

24go Wwa Podoll. y Jnnych, ktory stawiony w Moc

25Prawdziwey y wierney Rell. swoiey, iawnie y oczewi-

26scie zeznał, iż On maiąc przy sobie Stronę Szlachty

27Urod. Jchmciow Panow Łukasza Kozłowskiego, Tomasza Sto-

28polnickiego[?] dla większey wagi y wiary przydanych

29na rekwizycyą W. Jmci Pana Jozefa z Lubrańca Dąbskie-

30go Sędz. Ziem. Latyczow. Starosty Karyczynieckiego[?] y Ur.

31Antoniego Mitaszewskiego[?], Dnia Dwudziestego Drugiego

32Miesiąca Lutego Roku teraźnieyszego Tysiąc, Siedmset,

33Sześćdziesiąt,

k. 89 (skan 0091, strona prawa – góra)

1Sześćdziesiąt, Osmego, był w Dobrach Wsi Stanisławczyku

2y tam wraz z przerzeczoną Szlachtą będąc Ur. Jana Wie-

3logorskiego, Hryćka Wergelesiuka[?], Harasyma Zaiąca, Jwa-

4na Gulczuka[?] y Michayła Darmorosiuka[?], Andrzeja Ko-

5darczuka[?], Andrusia Kupowskiego[?], Jwana Nurdę[?], Ole-

6xa Kolesnika, Jwana Zaiąca, Petra Kutniowego[?] Zięcia

7u JW. Leżyńskiego Łowczego y Deputata Podolskiego Pos-

8sessora Dobr tychże y Ur. Berezowskiego[?] Dyspozytora

9do wsprawy Prawney każdego w Tysiącu Grzywien

10arestował y Prawnie przyporuczył. De quo praesens ejusd.

11Mlis Rell. Mlis Jgnarus Scribendi Crucem S. posuit.

12Jan Karniaszewski[?] +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „147”, obok skreślone „72” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 153). Niepewne: nazwisko manifestanta („Mita-/czewski” w komparycji, „Mitaszewski” w podpisie i relacji – przyjęto Mitaszewski[?]), tytuł starościński Dąbskiego („Starosty Karzyczyń-/skiego[?]”, w akcie 154 „Karyczy-/nieckiego[?]”), „Kunicz[?]” (ekonom brahiłowski), nazwisko woźnego „Karniaszewski[?]”, „Stopolnicki[?]”, nazwiska poddanych: „Wergelesiuk[?]”, „Gulczuk[?]”, „Darmorosiuk[?]”, „Kodarczuk[?]”, „Kupowski[?]”, „Nurda[?]”, „Kutniowy[?]”, dyspozytor „Berezowski[?]”. Leżeński – w nagłówku „Leżeńskiemu”, w tekście „Leżeński” i „Leżyński” (Franciszek Leżeński, łowczy podolski i deputat trybunalski – por. akty 13, 17, 80). „Ur. Jana Wielogorskiego” – szlachcic mieszkający w Stanisławczyku (por. akty 66–67, 82 – Wielogórscy). Talar – ok. 8 zł.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Comparens personaliter” – stawający osobiście; „Cujusvis nominis” – jakiegokolwiek imienia; „Comparentis / Manifestantis / Protestantis Principalis” – mocodawca stawającego / manifestującego / protestującego; „Potasz” – potaż (węglan potasu z popiołu drzewnego), towar eksportowy; „Podwoda” – furmanka z zaprzęgiem; „zawód” – zawiedzenie, zawiedziona nadzieja (szkoda z niedotrzymania); „De quo praesens ejusdem Ministerialis Relationem (fecit); Ministerialis ignarus scribendi Crucem Sanctam posuit” – o czym obecny tenże woźny złożył relację; woźny nieumiejący pisać postawił krzyż.

Streszczenie

23lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanął osobiście Antoni Mitaszewski[?] i imieniem Józefa z Lubrańca Dąbskiego, sędziego ziemskiego latyczowskiego, starosty Karzyczyńskiego[?], porucznika chorągwi husarskiej, a także swoim, zamanifestował się przeciw Michałowi Baryczkowskiemu, cześnikowi dobrzyńskiemu, dawnemu komisarzowi dóbr Potockiego, wojewody kijowskiego, Franciszkowi Leżeńskiemu, łowczemu podolskiemu i deputatowi trybunalskiemu, posesorowi wsi Stanisławczyk, Kuniczowi[?], ekonomowi brahiłowskiemu, oraz szlachcie i poddanym Stanisławczyka. 29 września 1765 szlachta i poddani tej wsi najęli się do 18 podwód pod potaż Dąbskiego po 5 talarów od podwody i wzięli pieniądze, lecz potażu w terminie nie odwieźli, część nie oddała pieniędzy, inni zaś w innym czasie, gdy podwody były najpilniej potrzebne, żądali i brali po 12 zł ponad umowę. Dąbski poniósł przez to wielkie szkody, musiał szukać podwód gdzie indziej i przepłacać po 8–9 talarów i więcej, a ani Baryczkowski, ani Leżeński nie dali satysfakcji ani nie przymusili poddanych do wywiezienia potażu lub zwrotu pieniędzy. Następnie woźny generalny województwa podolskiego Jan Karniaszewski[?] zeznał, że 22 lutego 1768, w asystencji szlachty Łukasza Kozłowskiego i Tomasza Stopolnickiego[?], w Stanisławczyku zaaresztował pod karą 1000 grzywien za każdego Jana Wielogórskiego oraz poddanych: Hryćka Wergelesiuka[?], Harasyma Zająca, Iwana Gulczuka[?], Michajła Darmorosiuka[?], Andrzeja Kodarczuka[?], Andrusia Kupowskiego[?], Iwana Nurdę[?], Olexę Kolesnika, Iwana Zająca i Petra, zięcia Kutniowego[?], powierzając areszt Leżeńskiemu i dyspozytorowi Berezowskiemu[?]. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 89 (skan 0091, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Februarii, Dwudziestego Trzeciego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grod. Winn. y przedemną

4Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grod.

5Winn. Przysięgłym stanowszy oczewisto Woźny Gnałł

6Wwa Podolskiego y Jnn. Opatrzny Jan Karniaszewski[?]

7w Moc wierney y Skuteczney Rell. Swoiey ustnie y

8Dobrowolnie zeznał, iż On Roku Tysiąc, Siedmset, Sześć-

9dziesiąt, Osmego, Dnia Dwudziestego Drugiego Februarii

10Pozew Grod. Winn. na Membranie autentycznym pisany

11odniosł do Dobr Wsi Stanisławczyka, y tam ten Pozew

12w Jzbie, na Stole położył o Położeniu y Expensyi Onego

13od kogo, po kogo, y w iakiey Sprawie pisany był Praw-

14nie publikuiąc do wiadomości przywiodł w Sens takowy,

15Jozef z Obor Kolumna na Wielkim Czosnowie Czosnow-

16ski Winnicki Ułanowski etc. Starosta W. Jmci P.u Michało-

17wi Baryczkowskiemu Cześn. Dobrz. Dobr JW. Potockiego

18Wdy Gnła Ziem Kijow. przed tym Kommissarzowi y

19JW. Leżyńskiemu Łowcz. Podoll. Deputatowi na Trybu-

20nał Kor. z tegoż Wwa Dobr Wsi Stanisławczyka

21Possessorowi

k. 89v (skan 0092, strona lewa)

1Possessorowi, tudzież Ur. Cujusvis nominis Kurczewiczowi[?]

2Ekonomowi Brahyłowskiemu Dobr JW. Wdy Kijow.

3Pozwanym, niemniey Ur. Janowi Wielogorskiemu gra-

4tuito modo Siedzącemu, Hryćkowi Wergulesiukowi[?], Ha-

5rasymowi Zaiącowi, Jwanowi Gulczukowi[?], Michaylowi

6Zarmusiukowi[?], Andryiowi Kidayczukowi[?] Andryiowi

7Kossowskiemu[?], Jwanowi Nurdzie[?] Olexie Kolesnikowi Jwa-

8nowi Zaiącowi y Petrowi Kutniowemu[?] Zięciowi Pozwa-

9nym y stawić się maiącym sprawy niżey pisaney

10z Osob y Dobr ogułem wszystkich Powagą JKMci a moią

11Starościnską przynależną władzą, abyście WMść przedemną

12Samym lub Urzędem moim Grod. Winn. na Roczkach

13Grod. Winn. w ten czas, gdy ta Sprawa z Regestru Sobie

14należytego do Sądzenia przypadnie y przywołana będzie

15Sami oblicznie y zawicie stanęli, na Jnstancyą Jnstygatora

16Sądowego y Jego Delat. W. Jmci Pana Jozefa z Lubrań-

17ca Dąbskiego Sędziego Ziem. Latyczow. Starosty Karyczy-

18nieckiego[?] Porucznika Chorągwi Huzarskiey Woysk Kor. tu-

19dzież Ur. Jmci P.a Antoniego Mitaszewskiego[?], Aktorow, ktorzy

20przychylaiąc się do Prawa Pttego[?], Kontraktu, Manifestu

21y Arestu w tey Sprawie Zayszłego WMściow W. Baryczkow-

22ski Cześn. Dobrzyń. y JW. Leżyński Łowcz. Podoll. o nieuczy-

23nienie Satisfakcyi na wielokrotne rekwizycye Aktorow

24z wyż wspomnianych Dłużnikow, was zaś wyż wyra-

25żonych Arestem innodowanych o zawod, niewywiezie-

26nie Potaszu, y wymuszenie nad Kontrakt Pieniędzy, y

27do tych czas Potaszu niewywiezienia, ani Pieniędzy

28nieoddania WMść pozywaią, W. Baryczkowski JW. Leżyń-

29ski y Ur. Kurczewicz[?] do przymuszenia oddania Pienię-

30dzy, lub za onych zapłacenia, do nadgrodzenia Szkod

31y Expens Prawnych, z tąd pochodzących, na Termin

32wyż oznaczony pozywaią. Sitis parituri Terminum atten-

33taturi

k. 90 (skan 0092, strona prawa – góra)

1attentaturi. Datt. w Winnicy Dnia Czternastego Februarii, Ty-

2siąc Siedmset Sześćdziesiąt, Osmego Roku. De quo praesens

3ejusd. Mlis Rell. Mlis qui Supra Crucem S. posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „148”, obok skreślone „73” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 154). Równoległy do aktu 153 (manifestacja i areszt); lista pozwanych poddanych pozwala porównać odczyty: „Wergulesiuk[?]” (w 153 „Wergelesiuk[?]”), „Zarmusiuk[?]” (w 153 „Darmorosiuk[?]”), „Kidayczuk[?]” (w 153 „Kodarczuk[?]”), „Kossowski[?]” (w 153 „Kupowski[?]”), „Nurda[?]”, ekonom brahiłowski „Kurczewicz[?]” (w 153 „Kunicz[?]”), tytuł Dąbskiego „Starosty Karyczy-/nieckiego[?]”. W indeksie przyjęto formy z aktu 154 tam, gdzie zapis wyraźniejszy. „Prawa Pttego[?]” – zapewne „Pospolitego”. Pozew wystawiony 14 II 1768 – przed manifestacją z 23 II (akt 153), doręczony 22 II wraz z aresztem.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Cujusvis nominis” – jakiegokolwiek imienia; „gratuito modo Siedzący” – mieszkający darmo (na łaskawym chlebie); „arestem innodowany” – objęty aresztem; „Sitis parituri, Terminum attentaturi” – macie być posłuszni i stawić się na termin; „De quo praesens ejusdem Ministerialis Relationem (fecit); Ministerialis, qui supra, Crucem Sanctam posuit” – o czym obecny tenże woźny złożył relację i postawił krzyż.

Streszczenie

23lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa podolskiego Jan Karniaszewski[?] zeznał, że 22 lutego 1768 położył w izbie we wsi Stanisławczyk pozew grodzki winnicki spisany na pergaminie. Pozew Józefa Kolumny Czosnowskiego, starosty winnickiego (Winnica, 14 lutego 1768), wzywa Michała Baryczkowskiego, cześnika dobrzyńskiego, dawnego komisarza dóbr Potockiego, wojewody kijowskiego, Leżeńskiego, łowczego podolskiego i deputata trybunalskiego, posesora Stanisławczyka, Kurczewicza[?], ekonoma brahiłowskiego, oraz Jana Wielogórskiego (mieszkającego tam darmo) i poddanych (Hryćka Wergulesiuka[?], Harasyma Zająca, Iwana Gulczuka[?], Michajła Zarmusiuka[?], Andrija Kidajczuka[?], Andrija Kossowskiego[?], Iwana Nurdę[?], Olexę Kolesnika, Iwana Zająca i Petra, zięcia Kutniowego[?]) na roczki grodzkie winnickie, na instancję Józefa z Lubrańca Dąbskiego, sędziego ziemskiego latyczowskiego, i Antoniego Mitaszewskiego[?]. Powodowie, opierając się na kontrakcie, manifestacji i areszcie, pozywają Baryczkowskiego i Leżeńskiego o nieudzielenie satysfakcji, a zaaresztowanych poddanych o zawód, niewywiezienie potażu i wymuszenie pieniędzy ponad kontrakt, żądając przymuszenia do zwrotu pieniędzy oraz wynagrodzenia szkód i kosztów. Woźny postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 90 (skan 0092, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Czwartego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grod. Winn. y prze-

4demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa

5Grod. Winn. Przysięgłym stanowszy oczewisto Woźny Gnałł

6Wwa Bracł. y Jnn. szlachetny Wacław Jasiński, ktory

7w moc wierney Rell. Swoiey iawnie, ustnie y dobrowolnie

8zeznał, iż on Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osme-

9go Dnia Dwudziestego drugiego Februarii, na Affektacyą

10y Prawną Rekwizycyą W. Jmci P.a Andrzeja Mieleckiego

11Łowcz. Smol. maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary

12godnych Urod. Jchmciow Panow Jozefa Białozora y Jozefa

13Kornela eo majoris evidentiorisque Testimonii gratia Sibi

14ad hunc actum adhibitos, był w Dobrach Wsi Stani-

15sławczyku u W. Jmci P.a Leżańskiego Łowczego y Depu-

16tata Wwa Podoll. Possessora teyże Wsi, gdzie będąc nie-

17iakiego Rotkiewicza Zbiega z Koniem y wszelkimi iego

18rzeczami także y Pieniędzy przy Sobie kilkaset Złotych

19maiącego arestował y Prawnie przyporuczył, ktory

20to Arest JW. Jmć P. Leżański Łowczy Podoll. oraz Woyt

21y Gromada tameysza benevole przyiowszy do wspra-

22wy Prawney dotrzymać deklarowali y Submittowa-

23li się, a tak On woźny Szlachtą Sobie przytomną oświad-

24czywszy się z tamtąd powrocił y przedemną Urzędem

25prawdziwego Arestu swego uczynił y zeznał Rell. Wo-

26źny nie umieiący pisać znak Krzyża S. kładnie +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „149”, obok skreślone „74” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 155). Leżeński zapisany tu jako „Leżański” (por. akty 153–154 – Franciszek Leżeński, łowczy podolski). „Łowcz. Smol.” – łowczy smoleński (Mielecki). Kim był Rotkiewicz (imię nie podane) i od kogo zbiegł – w akcie nie wyjaśniono. Nazwisko świadka „Kornel” – może skrót (Kornela/Korneliusza?); odczyt pewny jak w rękopisie.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „ex parte” – na rzecz; „szlachetny” – tytuł woźnego (ministerialis nobilis); „eo majoris evidentiorisque Testimonii gratia Sibi ad hunc actum adhibitos” – przybranych do tego aktu dla większego i wyraźniejszego świadectwa; „benevole” – dobrowolnie; „submittować się” – zobowiązać się.

Streszczenie

24lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, szlachetny Wacław Jasiński, woźny generalny województwa bracławskiego, zeznał, że 22 lutego 1768, na żądanie Andrzeja Mieleckiego, łowczego smoleńskiego, w asystencji szlachty Józefa Białozora i Józefa Kornela, we wsi Stanisławczyk, u Leżańskiego (Leżeńskiego), łowczego i deputata województwa podolskiego, posesora tej wsi, zaaresztował niejakiego Rotkiewicza, zbiega, wraz z koniem, wszelkimi rzeczami i kilkuset złotymi, które miał przy sobie. Leżeński oraz wójt i gromada dobrowolnie przyjęli areszt i zobowiązali się dotrzymać go do rozprawy. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 90 (skan 0092, strona prawa – dół)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii, Dwudziestego Czwartego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grod. Winn. y prze-

4demną

k. 90v (skan 0093, strona lewa)

1y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Bur-

2grabstwa Grod. Winn. Przysięgłym Comparens Pter Ur. Jmć

3Pan Antoni Magnuski JW. Mikołaia Junoszy Piaskow-

4skiego Podkom. Krzemienieckiego Piasoczyńskiego[?] Taraszczań-

5skiego etc. Starosty Dobr Klucza Krasnian. z Przyległościa-

6mi Dziedzica Jmieniem solennie na pko JOXcia Alexan-

7drowi Swiatopełkowi Czetwertyńskiemu Podkom. Bracł.

8Dobr JKMci Jłłińki[?] Possessorowi uprzywiliowanemu

9W. Stanisławowi Kondyszowi[?] Cześn. Winn. Dobr Miku-

10lińce Dziedzicowi W. Michałowi Łopuszewiczowi[?] Komorniko-

11wi Ziem. Bracł. Dobr Mohylowki Possessorowi Panom, tu-

12dzież Administratorom, Arędarzom, y Karczmarzom pomie-

13nionych Dobr skarżył y protestował się o to: iż Jchmć Ob-

14żałowani, wiedząc doskonale, że JW. Pryncypała Mfstis Podwo-

15dy z Dobr Dziedzicznych Klucza Krasniańskiego y Fol-

16warkow Klucza pomienionego własney Krescencyi przez

17Dobra Jchmciow obżałowanych maiąc Trakt przechodzić

18przecież wbrew Konstytucyi tak dawnym iako y teraźniey-

19szym nowellom postępuiąc, zapomniawszy o Obwieszcze-

20niach przez Uniwersały od Przeswietney Kommissyi Eko-

21nomiczney Skarbu Kor. Rzeczypltey wydanych Trakty

22ubespieczaiących y wszelkie Myta znoszących niemniey od

23Grobelnego y Mostowego Podwody Szlacheckie z Folwarkow

24własnych, czyli to do Dobr, bądź na Targ przechodzących Sta-

25cenia[?] uwalniaiących y przeyście onych bez wszelkich Zdzierstw

26obostrzaiących Grobelnego y Mostowego wymagać, na Tra-

27ktach tamować, wolnego przeyscia niedopuszczać, Fazy[?]

28zbożami napakowane odbiiać, Mąki y Jagły z Fas zapa-

29kowanych w wielości podług upodobania brać y wszel-

30kie aggrawacye Arędarzom dopuszczać, czymi ważyli się, a prze-

31to JW. Pryncypała Manfstis ukrzywdzić dopuścili się, tedy

32niniejszy Manifestans Jmieniem JW. Pryncypała Swego

33o wyż

k. 91 (skan 0093, strona prawa – góra)

1o wyż wyrażone Krzywdy, na pko wyż wyrażonym obżałowa-

2nym iterata quam solennissime manifestat. Vice Antoni Ma-

3gnuski mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „150”, obok skreślone „75” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 156). Mocodawca to Mikołaj Junosza Piaskowski, podkomorzy krzemieniecki, dziedzic klucza krasnieńskiego (por. akty 23, 102, 117 – M. J. Piaskowski, Krasne; tam inicjały „M. J.” – tu imię Mikołaj wyraźnie). Antoni Magnuski – ten sam plenipotent co w akcie 54. Niepewne: tytuł starościński „Piasoczyńskiego[?]”, „Jłłińki[?]” (dobra królewskie w posesji ks. Aleksandra Czetwertyńskiego – może Iłłińce), „Kondysz[?]”, „Łopuszewicz[?]”, „Sta-/cenia[?]” (zapewne „stacji”/postojów), „Fazy[?]” (= fasy, beczki). Por. akt 147 (zakaz myt od podwód szlacheckich – Komisja Skarbu).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Comparens personaliter” – stawający osobiście; „Manifestantis” – manifestującego; „Krescencja” – własny urodzaj (towar z własnych dóbr); „Nowelle” – nowe ustawy; „Grobelne, Mostowe” – opłaty za przejazd przez groble i mosty; „Fasa” – beczka; „aggrawacye” – uciążliwości; „iterata quam solennissime manifestat” – ponownie jak najuroczyściej manifestuje; „Vice” – w zastępstwie; „mpp.” – manu propria.

Streszczenie

24lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanął osobiście Antoni Magnuski i imieniem Mikołaja Junoszy Piaskowskiego, podkomorzego krzemienieckiego, starosty piasoczyńskiego[?] i taraszczańskiego, dziedzica klucza krasnieńskiego z przyległościami, uroczyście zaprotestował przeciw ks. Aleksandrowi Świętopełkowi Czetwertyńskiemu, podkomorzemu bracławskiemu, uprzywilejowanemu posesorowi królewszczyzny Iłłińce[?], Stanisławowi Kondyszowi[?], cześnikowi winnickiemu, dziedzicowi Mikuliniec, Michałowi Łopuszewiczowi[?], komornikowi ziemskiemu bracławskiemu, posesorowi Mohylówki, oraz ich administratorom, arendarzom i karczmarzom. Obwinieni, wbrew dawnym i nowym konstytucjom oraz uniwersałom Komisji Skarbu Koronnego, które zabezpieczają trakty, znoszą myta i zwalniają podwody szlacheckie z własnych folwarków od grobelnego i mostowego, pozwalają wymagać od podwód Piaskowskiego, przechodzących traktem z klucza krasnieńskiego przez ich dobra, grobelnego i mostowego, tamować przejazd, rozbijać beczki ze zbożem, brać do woli mąkę i jagły i dopuszczają wszelkie uciążliwości arendarzy. Manifestant powtórnie i najuroczyściej się manifestuje; podpisał się.

Transkrypcja

k. 91 (skan 0093, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Czwartego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grod. Winn. y przedemną To-

4maszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn.

5Przysięgłym stanowszy oczewisto Woźny Gnałł Wwa Kijowskie-

6go y Jnnych szlachetny Jan Sadowski w moc wierney

7Rell. Swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał, iż Roku na

8Akcie wyrażonego Miesiąca Februarii Dnia Dwudziestego

9Przypozew Kommissyi Skarbowey na Membranie auten-

10tycznym pisany odwiozł do Dobr Wsi Pilipowki[?] y tam

11ten Przypozew we Dworze tameyszym W. Jakubowi Zarczyń-

12skiemu Vicesgerentowi Grod. Latyczow. położywszy, o położeniu

13y Expensyi Onego Prawnie opowiedział de Tenore Verborum

14sequenti My Kommissarze Rady Ekonomiczney Skarbu Kor.

15od Rzeczypltey naznaczeni Wam W. Jakubowi Zarczyńskiemu

16Vicesgerentowi Grod. Latycz. Ur. Mateuszowi Staniawskiemu[?], Ur.

17Janowi czyli innego Jmienia Podgurskiemu[?], Porucznikowi Cho-

18rągwi Nadwor. JW. Wojewody Wołyńskiego Ur. Janowi Żu-

19rowskiemu[?], z Osob, Sprawy niżey wyrażoney, y Dobr waszych

20ogulnie wszystkich nakazuiemy, ażebyście WMść na Termi-

21nach Kondescensyi iedney Czternastego Marca, Drugiey Dnia

22Siedmnastego Miesiąca tegoż w Roku teraźnieyszym Tysiąc

23Siedmset Sześćdziesiąt Osmym na Gruncie w Mieście Sa-

24wraniu z Dekretow Kommissyi Naszey Skarbu Kor. odpra-

25wiać się maiących osobiście Prawnie y zawito stawili się

26a to na Jnstancyą WW. y Urr. Jchmciow Panow Officyalistow

27Skarbu Kor. Prowincyi Ukraińskiey Powodow, ktorzy pozywa-

28ią WMść do widzenia y przysłuchania się, do dania Spra-

29wiedliwego Swiadectwa w Sprawie o Woły y Konie pod

30Konwojem Ur. Michała Łozowskiego[?] przez Komorę Bohopol

31przemycone WMściom Pozwanym dobrze wiadomey, na Termi-

32nie wyż wyrażoney Kondescensyi w Sawraniu przypada-

33iącey

k. 91v (skan 0094, strona lewa – góra)

1iącey. Stawcie się więc WMść na pomieniony Termin Kon-

2descensyi y na to co wam proponowano będzie odpowiedzcie. Datt

3w Warszawie, Dnia Dziesiątego Miesiąca Lutego Tysiąc Siedmset,

4Sześćdziesiąt, Osmego Roku. De quo praesens ejusd. Mlis Rell. Mlis

5Jan Sadowski

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „151”, obok skreślone „76” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 157). Niepewne: skrót nagłówka „na K. S.[?]” (na Komisję Skarbu?) i tytułu „V. G. L.[?]” (wicegerent grodzki latyczowski), wieś „Pilipówka[?]” (w rękopisie „Pilipowki”), „Staniawski[?]”, „Podgurski[?]”, „Żurowski[?]”, „Łozowski[?]”. Sprawa o woły i konie przemycone przez komorę w Bohopolu – por. akty 1–5, 9 (sprawy komory bohopolskiej i kondemnata Komisji Skarbu o 250 wołów). Pozwani wezwani jako świadkowie na kondescensję w Sawraniu (14 i 17 III 1768). Woźny podpisał się sam.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „de Tenore Verborum sequenti” – według następującego brzmienia słów; „Vicesgerens Castrensis” – wicegerent (zastępca starosty) grodzki; „Kondescensja” – zjazd sądu na grunt (tu: na miejsce sprawy w Sawraniu); „De quo praesens ejusdem Ministerialis Relationem (fecit)” – o czym obecny tenże woźny złożył relację.

Streszczenie

24lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, szlachetny Jan Sadowski, woźny generalny województwa kijowskiego, zeznał, że 20 lutego 1768 położył we dworze we wsi Pilipówka[?] u Jakuba Zarczyńskiego, wicegerenta grodzkiego latyczowskiego, przypozew Komisji Rady Ekonomicznej Skarbu Koronnego spisany na pergaminie. Pozew komisarzy (Warszawa, 10 lutego 1768) wzywa Zarczyńskiego, Mateusza Staniawskiego[?], Jana Podgórskiego[?], porucznika chorągwi nadwornej wojewody wołyńskiego, i Jana Żurowskiego[?] na terminy kondescensji 14 i 17 marca 1768 na gruncie w miasteczku Sawrań, na instancję oficjalistów skarbu koronnego prowincji ukraińskiej, aby złożyli sprawiedliwe świadectwo w dobrze im znanej sprawie o woły i konie przemycone przez komorę bohopolską pod konwojem Michała Łozowskiego[?]. Woźny podpisał się.

Transkrypcja

k. 91v (skan 0094, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Szostego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodz. Winn. y przedemną To-

4maszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn. Przy-

5sięgłym stanowszy oczewisto Woźny Gnałł Wwa Bracław. y Jnnych Opatrzny

6Stanisław Skomorowski[?] w moc wierney Rell. Swoiey dobrowolnie zeznał

7iż On Roku Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt Osmego, Dnia Osmnastego Febr.

8Pozew Grod. Winn. na Membranie autentycznym pisany odniosł do

9Dobr Wsi Dankuwki, y tam ten Pozew we Dworze W. Tomaszewi-

10cza na Stole położywszy o Położeniu y Expensyi Onego Prawnie opo-

11wiedział de Tenore Verbor. tali = Jozef Kolumna Czosnowski Winnic-

12ki y Ułanowski Starosta Tobie W. Tomaszewiczowi Rotmistrzowi

13Brahyłowskiemu Dobr Wsi Dankuwki Possessorowi Pozwanemu

14z Sprawy niżey pisaney z Osoby y Dobr WMci ogułem wszelkich, Po-

15wagą JKMci, a moią Starościnską Przynależną władzą, abyś WMść

16przedemną Samym, lub Urzędem moim Grod. Winn. na Kadencyi

17nayblizey przypadaiącey, w ten czas, gdy ta Sprawa z Regestru So-

18bie należytego do Sądzenia przypadnie y przywołana będzie Sam

19oblicznie y zawicie stanął, na Jnstancyą Jnstygatora Sądowego y Jego

20Delat. Ur. Jmci P.a Antoniego Lubarskiego Aktora, ktory Aktor, przy-

21chylaiąc się do Prawa Pttego y Manifestu w tey Sprawie zaszłego,

22WMść pozywa o oddanie zagrabionych Rzeczy: iakoto Koni Parę

23z Saniami, Szleymi nowemi, uzdzienicami rzemiennemi, Kan-

24tarow Dwoch, rzemiennych, nowych z Kołkami żelaznemi, Lecow

25Parę nowych rzemiennych, Kołdrę Grodeturową z Prześcieradłami

26Dwoma Szwabskiego, y Lanego, Poduszek Dwoch, Kilimow Dwoch,

27y Czeladnika w więzieniu trzymania, tudzież do poniesienia Win Prawem

28opisanych do Kompensowania Szkod z tąd pochodzących, o nadgro-

29dzenie Expens na Prawo łożonych na Termin wyż oznaczony

30iako na zawity pozywa, na ktorym abyś WMść stanowszy we wszys-

31tkim Sądownie odpowiadaiąc usprawiedliwił się. Pisan w

32Winnicy Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Roku

33Dnia Trzynastego Februarii. De quo praesens Mlis Rell.

34Mlis qui Supra ignarus Litt. Signum S. Crucis posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „152”, obok skreślone „77” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 158). Relacja doręczenia pozwu w sprawie z manifestacji Lubarskiego z 13 II 1768 (akt 124). Tu wyraźnie: Tomaszewicz – „Rotmistrz Brahyłowski” (w akcie 124 odczytany jako rotmistrz bracławski) i posesor wsi „Dankuwki” = Dankówka (w akcie 124 „Dankowce[?]”). Niepewne: nazwisko woźnego „Skomorowski[?]”, „Lecow[?]” (zapewne lejce), „Kołdra Grodeturowa” (z grodeturu – tkaniny jedwabnej), „Szwabskiego y Lanego” (płótna szwabskiego i lnianego[?]). Na dole karty kustosz „Mąa nne” (początek następnego aktu na k. 92).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „de Tenore Verborum tali” – takiego brzmienia słów; „Kadencja” – sesja sądowa; „szleje” – uprząż piersiowa; „uździenice” – uzdy bez wędzidła; „kantary” – kantary (uzdy); „kilim” – dywan tkany; „De quo praesens Ministerialis Relationem (fecit); Ministerialis, qui supra, ignarus Litterarum Signum Sanctae Crucis posuit” – o czym obecny woźny złożył relację; woźny wyżej wymieniony, nieumiejący pisać, postawił znak krzyża świętego.

Streszczenie

26lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Stanisław Skomorowski[?] zeznał, że 18 lutego 1768 położył we dworze Tomaszewicza we wsi Dankówka pozew grodzki winnicki spisany na pergaminie. Pozew Józefa Kolumny Czosnowskiego, starosty winnickiego (Winnica, 13 lutego 1768), wzywa Tomasza Tomaszewicza, rotmistrza brahiłowskiego, posesora Dankówki, na najbliższą kadencję grodzką winnicką, na instancję Antoniego Lubarskiego. Powód, opierając się na swej manifestacji (akt 124), żąda zwrotu zagrabionych rzeczy – pary koni z saniami, nowymi szlejami i rzemiennymi uździenicami, dwóch nowych kantarów z żelaznymi kółkami, pary nowych rzemiennych lejców[?], kołdry grodeturowej z dwoma prześcieradłami, dwóch poduszek i dwóch kilimów – a także kar za trzymanie jego czeladnika w więzieniu, odszkodowania i zwrotu kosztów. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 92 (skan 0094, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Szostego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodzkiemi Winn. y przede-

4mną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grod.

5Winn. Przysięgłym Comprns Pter Ur. Jmć Pan Woyciech Sałkow-[?]

6ski nomine et ex parte JW. Konstantego y Augusty z Ogiń-

7skich Platerow Wwdow Mścisławsk. Małżonkow Dobr Klucza Kał-

8nickiego Dziedziców ostrzegaiąc całości Gruntow tychże JW.

9Pryncypałow Swoich na pko JW. Stanisławowi Worcello-

10wi Sędziemu Ziem. Halickiemu, Dobr Bałabanowki z Przy-

11ległościami Dziedzicowi y Ur. Michałowi Dołżańskiemu[?] tych

12że Dobr Gubernatorowi manifestuie się oto: iż Ur. Dołżański

13Gubernator Bałabanowski, czyniąc na uszczerbek Gruntow

14Kalnickich, Poddanych Bałabanowskich w Lasy Kalnickie

15Prawkowe nazwane wysyła, y onym rąbać dysponuie

16iakoż przeszło Drzewa rznego ze Pnia Sztuk kilkadziesiąt,

17na budowle Sposobnego zwalili, y do Bałabanowki przypro-

18wadzili o co pomieniony Manifestans czyniąc pilność po-

19wtornie manifestuie się, Et incontinenti stanowszy oczewisto

20Woźny Gnałł Wwa Bracław. y Jnnych Opatrzny Wawrzy-

21niec Jarzyński w moc wierney Rell. Swoiey iawnie zeznał

22iż On Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego, Dnia

23Osmnastego Lutego na rekwizycyą ze Strony JW. Platerow

24Wwdow Mścisławsk. maiąc przy sobie Stronę Szlachty Urr.

25Jchmciow Panow Pawła Rożyckiego, y Jozefa Boiarskiego Evi-

26dentioris Testimonii gratia Sobie użytych zieżdżał na

27Grunt Kalnicki Oratowskiemu y Bałabanowskiemu po-

28graniczny, gdzie będąc widział w Prawkowych Lasach

29małym y wielkim Pni Drzewa Swieżo Sciętego, na budowlą

30zdatnego Trzydzieści y dwa, oprocz młodych zapustow nie-

31mało, co widziawszy Szlachtą Sobie przytomną oświadczył się

32y tu przybywszy, przed Urzędem niniejszym prawdziwą

33wizyi Swoiey uczynił y zeznał Rell. De quo praesens Ejusd.

34Mlis

k. 92v (skan 0095, strona lewa – góra)

1Mlis Rell. Comparens Manifestacyi, Woźny Wizyi Relacyi

2Copiam Actis connotari prosili y otrzymali Woyciech Sa-

3łkowski[?] Wawrzyniec Jarzyński, Woźny nieumieiący pisać

4znakiem Krzyża podpisuie się +

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „153”, obok skreślone „78” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 159). Platerowie i klucz kalnicki – por. 44-1-3 akty 227, 238 (spór graniczny Platerów z Sanguszkami) i 44-1-4 akty 10–11. Niepewne: nazwisko manifestanta „Sałkowski[?]” (w rękopisie „Sałkow-/ski”, w podpisie „Sa-/łkowski”), „Wm.[?]” w nagłówku (zapewne „Wwdow Mścisławskich”), nazwa dóbr Worcella – Bałabanówka (w rękopisie „ł” bardzo podobne do „t”; por. akty 108–109 – S. Worcell, Bałabanówka), gubernator „Dołżański[?]” (może „Dobżański”), „Oratowskiemu” (grunt pograniczny z Oratowem – por. akty 108–109, Woyna Orański, Oratów). Worcell – sędzia ziemski halicki („S. Z. H.”); por. akt 89 (areszt w Granowie – Worcell).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „nomine et ex parte” – w imieniu i ze strony; „Comparens personaliter” – stawający osobiście; „Et incontinenti” – i zaraz; „Evidentioris Testimonii gratia” – dla wyraźniejszego świadectwa; „Drzewo rzne” – drzewo tarte/na tarcicę (budulec); „zapusty” – młode zarośla, podrost; „cum Visione” – z wizją (oględzinami woźnego); „Copiam Actis connotari” – (prosili) o wpisanie kopii do akt.

Streszczenie

26lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanął osobiście Wojciech Sałkowski[?] i imieniem Konstantego i Augusty z Ogińskich Platerów, wojewodziców mścisławskich, dziedziców klucza kalnickiego, zamanifestował się przeciw Stanisławowi Worcellowi, sędziemu ziemskiemu halickiemu, dziedzicowi dóbr Bałabanówka z przyległościami, oraz Michałowi Dołżańskiemu[?], gubernatorowi tych dóbr: Dołżański wysyła poddanych bałabanowskich do lasów kalnickich zwanych Prawkowe i każe im rąbać – ścięli już kilkadziesiąt pni drzewa budulcowego i zwieźli do Bałabanówki. Zaraz potem woźny generalny województwa bracławskiego Wawrzyniec Jarzyński zeznał, że 18 lutego 1768, na żądanie Platerów, w asystencji szlachty Pawła Rożyckiego i Józefa Bojarskiego, zjechał na grunt kalnicki graniczący z Oratowem i Bałabanówką i widział w lasach Prawkowych 32 małe i duże pnie świeżo ściętego drzewa budulcowego oraz sporo wyciętego młodego podrostu. Komparent i woźny prosili o wpisanie kopii do akt; woźny postawił krzyż.

Transkrypcja

k. 92v (skan 0095, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Februarii Dwudziestego Szostego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami niniejszemi Grodzkiemi Winn. y prze-

4demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa

5Grod. Winn. Przysięgłym comparens Pter W. Jmość Pani Ana-

6stazya z Mysłowskich primo Chorzewska niegdy W. Jakuba

7Chorzewskiego Podstol. Zawkrzyńsk. Małżonka Secundo ad praesens

8voto Rynkiewiczowa Skarbn. Smoleńsk. w Assystencyi W. Ja-

9na Rynkiewicza Skarbn. Smoleńsk. Męża Swego Super omni-

10bus Bonis et rebus mobilibus S. P. W. Jakuba Chorzewskie-

11go Podstol. Zawkrzeńsk. Pani Oprawna y dożywotnia, przy-

12chylaiąc się do wyż poczynionych Manifestow y Dekretu

13Kompromissarskiego między Konsukcessorami S. P. W. Jana

14Pisarza Grodz. Winn. de Actu Ejus et data w Winnicy na-

15stąpionego Swym y Ur. Michała Chorzewskiego Małoletnie-

16go pozostałego S. P. W. Jakuba Chorzewskiego Podstol. Zaw-

17krzyń. Syna y Sukcessora Jmieniem, na pko WW. Jozefowi Pod-

18stolicowi Wendyńsk. tudzież Małoletnim Jakubowi y Annie

19w Opiece Testamentowey WW. Antoniego Mysłowskiego

20Skarbn. Owruck. y Stefana Zabołockiego[?] Woyskiego Winn.

21będącym Braci y Siestrze Rodzonym Mysłowskim pozo-

22stałym S. P. W. Franciszka Mysłowskiego Podstol. Wendyń.

23Sukcessorom Manifestuie się oto: iż reintegrando Actus

24anteriores post mutatum Statum Sui, iako y Fatis niegdy

25W. Franciszka Mysłowskiego Podstol. Wendyń. destitutos

26iż nietylko W. S. P. Franciszek Mysłowski Podstol. Wendyń.

27ale y pomienieni wyż Sukcessorowie Onego, pominowszy[?]

28Regułę Dekretu Kompromissarskiego między Wspołkonsukces-

29sorami Swoiemi, ktorym nakazano iest, ażeby W. S. P. Frani-

30szek Mysłowski Podstol. Wendyń. części pewne we wsi Wy-

31szkowcach

k. 93 (skan 0095, strona prawa – góra)

1Wyszkowcach Prawem Natury po S. P. W. Janie Chorzewskim

2Pisarzu Grod. Winn. spadłe y Dekretem Kompromissarskim

3na Osobę W. Jakuba Chorzewskiego Podstol. Zawkrzyń. Brata

4rodzonego dawniey Męża niniejszey Manifestantki przysądzo-

5ne a Sukcessorowi pozostałemu Tegoż W. Jakuba Chorzewskie-

6go, Ur. Michałowi Chorzewskiemu przynależące niesłusznie

7sobie przywłaszczone oddał, czego nietylko Prawa Natury

8gwałcąc, ale wbrew idąc Prawu Pospolitemu y Dekretowi

9za wielokrotnym domaganiem się W. Manifestantki nie-

10uczynili y do tych czas uczynić wzbraniaią się, Przeto te-

11raznieysza Manifestantka chcąc Prawnie tey Krzywdy do-

12chodzić Swym y Ur. Michała Chorzewskiego Pozostałego Suk-

13cessora Jmieniem powtore a Solennie manifestuie się Ana-

14stazya Rynkiewiczowa. Jako Assistent Żony moiey podług

15Prawa podpisuię się Jan Rynkiewicz mpp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026). W rękopisie numer „154”, obok skreślone „79” (omyłkowa numeracja; w opracowaniu akt 160). Wieś „Wyszkowce” – tu wyraźnie („we wsi Wyszkowcach”), potwierdza odczyt w akcie 128 (sukcesorowie F. Mysłowskiego, podstolego wendeńskiego, w Wyszkowcach – tam „Wyszkowce[?]”). „Podstol. Zawkrzyńsk.”/„Zawkrzeńsk.” – podstoli zawkrzeński (ziemia zawkrzeńska na Mazowszu). Niepewne: „Zabołocki[?]” (wojski winnicki, opiekun testamentowy), „pominowszy[?]” (zapewne „pominąwszy”). Sens: Jan Chorzewski, pisarz grodzki winnicki, zmarły; jego części w Wyszkowcach przypadły z prawa natury (dziedziczenia) i dekretem kompromisarskim jego bratu Jakubowi Chorzewskiemu (pierwszemu mężowi manifestantki), a po nim synowi Michałowi; F. Mysłowski (brat manifestantki) i jego sukcesorzy mieli je wydać, a przywłaszczyli sobie. Zdanie z „reintegrando … destitutos” w rękopisie urwane składniowo.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „comparens personaliter” – stawająca osobiście; „primo (voto) … Secundo ad praesens voto” – z pierwszego małżeństwa … z drugiego, obecnego małżeństwa; „Super omnibus Bonis et rebus mobilibus … Pani Oprawna y dożywotnia” – pani oprawna i dożywotnia na wszystkich dobrach i ruchomościach (zmarłego męża); „de Actu Ejus et data” – z jego aktu i daty; „reintegrando Actus anteriores post mutatum Statum Sui, iako y Fatis … destitutos” – wznawiając wcześniejsze akty po zmianie swego stanu (powtórnym zamążpójściu), a także (akty) pozbawione mocy przez śmierć (Franciszka Mysłowskiego); „Prawem Natury” – z prawa natury, tj. dziedziczenia ustawowego; „mpp.” – manu propria.

Streszczenie

26lutego 1768 przed Tomaszem Czarkowskim, przysięgłym namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stanęła osobiście Anastazja z Mysłowskich, primo voto Chorzewska (wdowa po Jakubie Chorzewskim, podstolim zawkrzeńskim), secundo voto Rynkiewiczowa, skarbnikowa smoleńska, oprawna i dożywotnia pani na dobrach pierwszego męża, w asystencji drugiego męża Jana Rynkiewicza, skarbnika smoleńskiego. Swoim i małoletniego syna Michała Chorzewskiego imieniem, nawiązując do wcześniejszych manifestów i dekretu kompromisarskiego między współsukcesorami zmarłego Jana Chorzewskiego, pisarza grodzkiego winnickiego, zamanifestowała się przeciw sukcesorom zmarłego Franciszka Mysłowskiego, podstolego wendeńskiego: Józefowi Mysłowskiemu, podstolicowi wendeńskiemu, oraz małoletnim Jakubowi i Annie, pozostającym pod opieką testamentową Antoniego Mysłowskiego, skarbnika owruckiego, i Stefana Zabołockiego[?], wojskiego winnickiego. Dekret kompromisarski nakazywał Franciszkowi Mysłowskiemu wydać części we wsi Wyszkowce, spadłe z prawa natury po Janie Chorzewskim i przysądzone jego bratu Jakubowi, a teraz należne synowi Jakuba, Michałowi; tymczasem zarówno Franciszek, jak i jego sukcesorzy, wbrew prawu i dekretowi, przywłaszczyli je sobie i mimo wielokrotnych upomnień nie oddają. Manifestantka zapowiada dochodzenie krzywdy; podpisała się, a mąż jako asystent.