Akty 221–260

Transkrypcja

k. 139 (skan 0142, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześdziesiąt Osmego,

2Miesiąca Marca Siodmego Dnia,

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodz[kiemi]

4Winn[ickiemi] y przedemną Janem Jedleckim Jnstyga-

5torem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu Win-

6nickiego, Stanowszy Oczewisto Woźny G[ene]ral[ny] Wo[ie]w[ó]-

7ztwa Bracł[awskiego] y innych opatrzny Teodor Janowski

8Jmie wiarny y prawdziwey relacyi Swoiey

9Zeznał Jż on Roku teraźnieyszego Dnia Siodme-

10go Marca maiąc przy sobie Szlachtę Urod[zonych]

11Jozefa Bronickiego[?] y Michała Zubrzyckie-

12go dlatym większey wiary przytomnie na

13Rekwizycyą Prawną JW. Adama Myszki

14Chołoniewskiego Kasztelana Bełskiego Dobr

15Janowa Dziedzica do Dobr Wsi Sosenki-

16ey Dzierżawie W. Jakuba Zarczyńskiego

17będącey zjeżdził gdzie Zastawszy Niewiernego

18Moszka Merdowanego[?] obywatela Janowskiego

19gwałtownie wziętego y w Więzieniu Siedzącego

20y Długi na Gromadzie będące u W. Jakuba

21Zarczyńskiego

k. 139v (skan 0143, strona lewa)

1Zarczyńskiego Cześnika Sieradzkiego arestował

2y prawnie przyporęczył[?] ktoren[?] arest W.

3Zarczyński dobrowolnie[?] przyiąwszy dotrzymać

4odeklarował a tak mianowany Woźny przy-

5tomną Szlachtą Oświadczywszy się przedem-

6no[?] Urzędem uczynił y Zeznał Relacyą

7Woźny nieumieiący pisać Krzyż kładnie +

8Teodor Janowski.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „213” – w opracowaniu akt 221. Na k. 139 dół tekst przerwany na „Zarczyńskiego”, na k. 139v powtórzone „Zarczyńskiego” jako kontynuacja (kustosza brak). Tytuł Chołoniewskiego: w tekście „Kasztelana Bełskiego” (potwierdzone w pozwie, akt 222: „Kaszte-/lana Bełskiego”); w nagłówku skrót „K. B.” (w akcie 220 odczytany jako „K. Ł. B.[?]” – to ten sam skrót = Kasztelan Bełski). Nazwisko/przydomek arendarza: tu wyraźnie „Merdowanego[?]” (forma przymiotnikowa, może „Mordowanego”); w akcie 220 odczytano „Mordkowicza” – zapewne ta sama forma, do weryfikacji. Woźny „Teodor Janowski” (potwierdzone w akcie 222, podpis). Świadek „Bronickiego[?]” (może „Bronieckiego”). Niepewne na k. 139v: „przyporęczył[?] ktoren[?]”, „dobrowolnie[?]”, „przedem-/no[?]”.

Objaśnienia: „Areszt … cum …” – areszt (zatrzymanie osoby/rzeczy) z dalszymi czynnościami; „Woźny Generalny Województwa Bracławskiego y innych” – woźny sądowy (ministerialis) uprawniony w województwie bracławskim i innych; „Jmie wiarny” – mający wiarę publiczną; „Rekwizycya Prawna” – urzędowe wezwanie; „obywatel Janowski” – mieszkaniec miasta Janowa; „Długi na Gromadzie” – długi gromady (wsi) wobec arendarza (por. akt 220).

Streszczenie

7marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny Teodor Janowski zeznał, że tego dnia, mając przy sobie szlachtę Józefa Bronickiego[?] i Michała Zubrzyckiego, na wezwanie Adama Myszki Chołoniewskiego, kasztelana bełskiego, dziedzica Janowa, zjechał do wsi Sosenka, będącej w dzierżawie Jakuba Zarczyńskiego, gdzie zastał Żyda Moszka Merdowanego[?], mieszkańca Janowa, gwałtownie zabranego i siedzącego w więzieniu; tego Moszka oraz długi gromady pozostające u Zarczyńskiego, cześnika sieradzkiego, zaaresztował i prawnie oddał pod poręczenie[?], a Zarczyński zobowiązał się[?] areszt dotrzymać. Woźny zeznał relację przed urzędem; jako niepiśmienny postawił krzyżyk. Por. manifestacja w akcie 220 i pozew w akcie 222.

Transkrypcja

k. 139v (skan 0143, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedymset Sześdziesiąt Osmego

2[skreślone: Osmego[?]] Miesiąca Martii Siodmego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Niniey[s]zemi

4Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną Janem

5Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

6grabstwa Grodu Winnickiego. Stanowszy

7Oczewisto Woźny G[ene]nrał W[oie]w[ó]dztwa Bracł[awskiego] y

8Jnnych opatrzny Teodor Janowski w moc

9wierney y prawdziwey Relacyi Swoiey ze-

10znał Jż on Roku teraznieyszego dnia Siod-

11mego Miesiąca Marca do Dobr Wsi Sosenki zie-

12zdził gdzie będąc Pozew Grod Winnicki we

13Dworze na stole położywszy, od kogo y poko-

14go Familij Dworskiey prawnie opowiedział

15y pisany był de Tenore tak. Jozef z Bor[?] Pielem-

16ona[?] Czosnowski Winnicki Ułanowski Starosta

17Tobie Wiell. Jakubowi Zarczyńskiemu Cześ-

18nikowi Sieradzkiemu Dobr Wsi Sosienki y

19innych Arendownemu Dzierżawcy z sprawy

20niżey opisaney y Dobr W[...]om[?] wszystkich

21Po-Wagą JKMści a Naszą Starościńską

22Władzą przykazuiemy, aby W. P. przed

23Sądem lub Urzędem naszym Grod.

24Winnickim

k. 140 (skan 0143, strona prawa)

1Winnickim w ten Czas gdy ta Sprawa do Sądzenia

2przypadnie Sam Osobiście y Zawicie Stanął na

3Jnstancyą Jnstygatora Sądu Naszego y Jego Delat[orów]

4JW. Adama Myszki Chołoniewskiego Kaszte-

5lana Bełskiego Miasta Janowa Dziedzica y Urr.

6Stanisława Konentowskiego[?] Jana Pilowta[?] To-

7masza Sprzeczyńskiego[?], Jozefa Piotrowskiego y

8Michała Pinkowskiego[?] Aktorow, ktorzy przychi-

9laiąc się do Prawa Manifestacyi Arestu y Re-

10lacyi Pozywaią Cię o to Jż W. P. nie dotrzymu-

11iąc Słowa y przyrzeczenia Moszka Obywatela

12Janowskiego in Jdem W. P. dla Obrachowania

13się z nim z Arędy Sosieńskiey y finalnego w pre-

14tensyach Jego uspokoienia do W. P. mianych

15z Urod. Pilowtem[?] na Grunt do Sosenki przy-

16słanego gwałtownie wziołeś y więziłeś Kontra-

17kty Kwity Regestra y inne Dokumenta

18Membrany Odebrałeś, Długi na Gromadzie

19pozostałe y przez W. P. przyięte przyznane y przez

20tęż Gromadę podpisane oddawać Zakazałeś

21Punktem w Kontraktach wyrażonym Zadosyć

22nie uczyniłeś Expensy z przykazu[?] W. P. y

23na potrzeby Jego Erogowaney niechcesz przy-

24iąć Gorzałki Spustow więcey Dwochset przez

25Moszka kupionych Zabrałeś y Za one Pieniędzy

26nie wrociłeś, inne Krzywdy poczyniłeś y prze-

27ciwko Prawu y Sprawiedliwości postąpiłeś, y Za

28takowy postępek winy Prawne na się Zaciąg-

29nąłeś, o ktorych powinienie[?] iako Kwitow Kon-

30traktow y Regestrow y Jnnych Doku-

31mentow Gwałtownie Odebranych wro-

32cenie

k. 140v (skan 0144, strona lewa)

1cenie o nadgrodzenie krzywd Szkody pieniędzy, oddanie za Go-

2natkę[?], wrocenie Membrany na Czerwonych Złotych Trzy-

3dzieści Szyściniey[?] danego już przez Moszka wypłaco-

4nych, o nadgrodę Punktow niedotrzymanych Kontra-

5ktem opisanych y Zupełnie w pretensyach uspokoie-

6nie y co Sprawa wymagać będzie we wszystkim od-

7powiedzenie Pozywaią na wyż wyrażony Termin do

8Zupełnego na wszystko odpowiadania Stawiay się W. P.

9Pisan w Winnicy Dnia Trzeciego Marca Woźny nie

10Umieiący pisać Krzyż kładnie Teodor Janowski +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „214” – w opracowaniu akt 222. Nagłówek marginalny częściowo niejasny („Rel. na R. JW. od Wgo[?]”). Pozew wystawiony w imieniu starosty winnickiego Józefa Czosnowskiego (por. akt 224: „Jozef Kolumna z Bor[u] Czosnowski”); tu jego przydomek odczytany niepewnie „z Bor[?] Pielem-/ona[?]”; tytuł „Winnicki Ułanowski Starosta” (starostwa winnickie i ułanowskie). Aktorowie (współpowodowie, delatorzy): A. Myszka Chołoniewski, kasztelan bełski, oraz Stanisław Konentowski[?], Jan Pilowt[?] (w akcie 220 odczyt „Pułowt[?]” – ten sam komparent), Tomasz Sprzeczyński[?], Józef Piotrowski, Michał Pinkowski[?]. Niepewne: „z przykazu[?]”, „powinienie[?]”, „za Go-/natkę[?]”, „Trzy-/dzieści Szyściniey[?]” (kwota dukatów za pergamin – w akcie 220 „kilkadziesiąt”). „Spustow” – spust: jednorazowy wyrób (nastaw) gorzałki, tu jednostka ilości.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „de Tenore tak” – tej treści; „Po-Wagą JKMści a Naszą Starościńską Władzą przykazujemy” – formuła pozwu grodzkiego (powagą Jego Królewskiej Mości i władzą starościńską nakazujemy); „Sam Osobiście y Zawicie Stanął” – stawił się osobiście i zawiście (pod rygorem zawitego terminu); „Jnstancya Jnstygatora … y Jego Delatorów” – na żądanie instygatora sądu i jego delatorów (oskarżycieli posiłkowych); „Aktorowie” – powodowie; „przychilaiąc się do Prawa Manifestacyi Arestu y Relacyi” – powołując się na manifestację (akt 220), areszt i relację woźnego (akt 221); „in Jdem” – w tym samym (celu); „Erogowane Expensy” – poniesione wydatki; „Membrana” – pergamin (dokument na pergaminie); „winy Prawne” – kary przewidziane prawem; „Kontrakty, Kwity, Regestra” – umowy arendy, pokwitowania, rejestry rozliczeń; „Legi cum Copia” – przeczytałem (skolacjonowałem) z kopią.

Streszczenie

7marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny Teodor Janowski zeznał, że tego dnia zjechał do wsi Sosenka i we dworze położył na stole pozew grodu winnickiego, ustnie oznajmiając czeladzi dworskiej, od kogo i na kogo jest wydany. Pozew, wystawiony 3 marca 1768 w Winnicy w imieniu starosty winnickiego i ułanowskiego Józefa Czosnowskiego, wzywał Jakuba Zarczyńskiego, cześnika sieradzkiego, dzierżawcę Sosenki, by stawił się osobiście przed sądem grodzkim winnickim na żądanie instygatora i powodów: Adama Myszki Chołoniewskiego, kasztelana bełskiego, dziedzica Janowa, oraz Stanisława Konentowskiego[?], Jana Pilowta[?], Tomasza Sprzeczyńskiego[?], Józefa Piotrowskiego i Michała Pinkowskiego[?]. Zarzuty: Zarczyński, łamiąc słowo, uwięził Moszka, mieszkańca Janowa, przysłanego z Pilowtem[?] do Sosenki dla rozliczenia arendy, odebrał mu kontrakty, kwity, rejestry i pergamin, zakazał gromadzie oddawać długi przez nią podpisane, nie dotrzymał punktów kontraktu, nie chciał uznać poniesionych wydatków, zabrał ponad dwieście spustów gorzałki kupionej przez Moszka bez zapłaty. Powodowie żądają zwrotu dokumentów, wynagrodzenia szkód, zwrotu pergaminu (za trzydzieści kilka[?] dukatów), wynagrodzenia za niedotrzymanie kontraktu i zaspokojenia pretensji. Woźny, niepiśmienny, podpisał się krzyżykiem.

Transkrypcja

k. 140v (skan 0144, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Siodmego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkie-

4mi Winnickiemi y przedemną Janem Jedlickim

5Jnstygat[orem] y Namiestnikiem Burgrabstwa Grodu Winn[ickiego]

6Stanowszy Oczewisto Woźny Generał W[oie]w[ó]dztwa

7Bracł[awskiego] y Jnn[ych] opatrz[ny] Eliasz Zozuliński in vim

8suae verae fidelis relat[ionis] palam recognovit Jż on

9Roku Tysiąc, Siedmset, Sześdziesiąt, Osmego, Dnia

10Trzeciego, Marca na Affektacyą y Prawną Requizy-

11cyą W. Jego Pana Woyciecha Schabickiego Cześn[ika]

12Nur[skie]g[o] maiąc przy sobie Stronę Szlachty

13Urodzonych Jchmościow Panow Fran-

14ciszka Jagodzińskiego, Jozefa Jzdebskiego

15propter Maius Testimonium Gratia

16sibi adhibitos był w Mieście Pohreby-

17szczach gdzie będąc widział y Urzę-

18dowie oglądał na Urodzonym Brzezic-

19kim Szeregowym Głowę z prawey Strony

20zbitą y Skorę odartą aż do Krwi Same-

21go Skrwawionego razow po ręku ramionach

22y Ciele

k. 141 (skan 0144, strona prawa)

1y Ciele Osm, Ładownice na nim oberwane, kożuch zwa-

2lany na Ur. Antonim Dembskim takie Szeregowym

3Głowę Zewierzchu na Calow Cztery ranioną, Samego

4Zranionego y Zkrwawionego wszystkiego, razow takie

5natymże Krwią Ociekłych y z Siniałych po plecach

6y niżey Dziesięć, Kożuch podarty na nim y zwa-

7lany na Urod. Walentym Boczkowskim Szere-

8gowym raz Zasiniały, rękę zbitą prawą Kożuch

9Zwalany w błoto, Szable od wszystkich trzech

10po odbirane od tychże, y wtymże tumulcie

11y Biciu, ktore rany y razy iuż ranieni[?] mieni-

12li Sobie od Kozakow Pohrebyskich w Mieście

13Pohrebyszczach być Zadane, po ktorym tako-

14wym Urzędowym oglądaniu tenże woźny toż

15Stroną Szlachty Sobie przytomną Oświad-

16czywszy się Ztamtąd odjechał y tu ad acta

17przybywszy prawdziwey wizyi przed Urzędem

18Niniejszym uczynił y Zeznał Relacyą de quo prius

19Ejusd[em] Mis[terialis] Rel[ati]o Mis[terialis] qui Supra Jgnarus literar[um]

20Crucem Sanctam posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „215” – w opracowaniu akt 223. Pierwsze słowo nagłówka („zranionych[?]”) niepewne. „C. N.” w nagłówku = Cześnik Nurski (w tekście „Cześn. Nur.”). Szeregowi: Wojciech Brzezicki, Antoni Dembski, Walenty Boczkowski – nazwiska i imiona potwierdzone w protestacji (akt 230); tytuł Schabickiego „Cześnik Nurski” – potwierdzony tamże. „Szeregowy” – żołnierz szeregowy (zapewne z chorągwi lub milicji, w której służył lub której przewodził W. Schabicki – w akcie nie sprecyzowano). „Kozacy Pohrebyscy” – kozacy nadworni dóbr pohrebyskich (Pohrebyszcze – dobra Rzewuskich, por. akty 181, 44-1-3/239). „ranieni[?]” – odczyt niepewny (może „rzeczeni”).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „in vim suae verae fidelis relationis palam recognovit” – w mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie zeznał; „Affektacya y Prawna Requizycya” – żądanie i urzędowe wezwanie; „propter Maius Testimonium Gratia sibi adhibitos” – przybranych dla większego świadectwa; „Urzędownie oglądał” – dokonał urzędowej obdukcji; „Ładownice” – torby na naboje; „na Calow Cztery” – na cztery cale; „tumult” – zamieszanie, bójka; „ad acta” – do akt; „de quo prius” – o czym wyżej; „Ejusdem Ministerialis Relatio. Ministerialis qui supra ignarus literarum Crucem Sanctam posuit” – relacja tegoż woźnego; woźny wyżej wymieniony, nieumiejący pisać, postawił znak Krzyża Świętego.

Streszczenie

7marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Eliasz Zozuliński zeznał, że 3 marca 1768, na żądanie Wojciecha Schabickiego, cześnika nurskiego, mając przy sobie szlachtę Franciszka Jagodzińskiego i Józefa Izdebskiego, był w mieście Pohrebyszcze i urzędowo obejrzał obrażenia trzech szeregowych: Wojciecha Brzezickiego – głowa rozbita z prawej strony, skóra zdarta do krwi, osiem razów na ręku, ramionach i ciele, ładownice oberwane, kożuch zwalany; Antoniego Dembskiego – głowa rozcięta z wierzchu na cztery cale, cały zakrwawiony, dziesięć krwawych i sinych razów na plecach i niżej, kożuch podarty i zwalany; Walentego Boczkowskiego – sińce, zbita prawa ręka, kożuch zwalany w błocie. Wszystkim trzem odebrano szable. Poszkodowani twierdzili, że rany i razy zadali im kozacy pohrebyscy w mieście Pohrebyszcze. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyżyk.

Transkrypcja

k. 141 (skan 0144, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Osmego, Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodz[kiemi] Winnick[iemi]

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Na-

5miesnikiem Burgrab[stwa] Grodu Winnic[kiego] Stanowszy

6Oczewiście Woźny Gr[ene]ał[?] W[oie]w[ó]dztwa Kijowskiego y Jnn[ych]

7Opatrz[ny] Stanisław Brzeczyński[?] w moc prawdziwey

8wierney y Stateczney Relacyi Swoiey iawnie ustnie

9y dobrowolnie Zeznał Jż On Roku teraźnieyszego

10Tysiąc, Siedmset, Sześdziesiąt, Osmego, Dnia O-

11smego Marca był w Dobrach Miasteczku Zorniszczach

12gdzie będąc Pozew Grodz. Winn. w Zamku tamtey-

13szym w Jzbie na Stole położywszy od kogo po

14kogo y w iakiey Sprawie prawnie opowiedział kto-

15rego Pozwu tenor takowy. Jozef Kolumna z Bor[u] Czosnowski

16Winnick[i]

k. 141v (skan 0145, strona lewa)

1Winn[icki] Ułanow[ski] etc. Starosta Wam W[ielmożney] Teressie lub Jn-

2nego Jmienia Strutyńskiey Star[ościnie] Hordel[skiey] Dobr Klu-

3cza Zorniskiego Dziedziczce y Ur. Jgnacemu Kropiw-

4nickiemu Pozwanym z Sprawy y Dobr Wm[ościow] ogo-

5łem wszystkich Powagą JKMci a władzą moią Sta-

6rościńską Przykazuię aby W. W. przedemną Samym

7lub Sądem czyli Urzędem moim Grodz. Winn. na

8Roczkach Sądzić się maiących w ten czas gdy ta

9Sprawa z Regestru przywołana będzie Stanęli

10na Jnstancyą Jnstygat[ora] Sądowego y Jego Delat[orów]

11Ur. Jozefa Jankowskiego Aktora ktory Wm. Po-

12zywa czyli raczey do gotowych Dekretow go-

13towego Processu ich[?] loco peragendae Execu-

14tionis Przypozywa, a to aby W. Wm. zniosszy

15winy o sprzeciwienie się Dekretow y na zwi-

16nie[?] Processu na Ur. Kropiwnickim otrzyma-

17nego Summę Aktorowi należącą y Dekre-

18tem Kondescensoryalnym wynalezioną Złł Pol[skich]

19Osmset, Jeden y Groszy Dwadzieścia wraz

20z Prowizyą od Aktu Dekretu wynikaiącą Za-

21płacili do Rąk aktora W. W. Starości[na] Ho-

22rodelska z summy Ur. Kropiwnickiego a

23W. P. będącey wypłaciła, Szkody y koszta Pra-

24wne nadgrodziła, na Termin wyż wyzna-

25czony Przypozywa. Sitis Parituri Terminum

26Attentaturi et ad permissa ad alia Judicia

27liter[?] responsuri pisan w Winnicy Die Deci-

28ma Miesiąca Februarij Roku Tysiąc, Siedm-

29set, Sześdziesiąt, Osmego. Et Jn Continen-

30ti tenże Woźny maiąc przy Sobie Stro-

31nę Szlachty ludzi wiary godnych Urr.

32Jchmć PP. Antoniego Boguszewicza[?] y Jana

33Gintowskiego[?] Majoris Testimonij gratia

34sibi adhibitos tamże Summę Ur. Kro-

35piwnickiego u Wiel[możney] Starościny Horodel[skiey]

36arestował ad Affektat[ionem] tegoż Ur. Jankowskiego y

37do

k. 142 (skan 0145, strona prawa)

1rozprawy Prawney przyporęczył, ktory Arest przyięty

2wtym tenże woźny tąż Stroną Szlachty oświad-

3czywszy się Ztamtąd odjechał, y tu ad Acta przy-

4iechawszy tak Pozwu iako y Arestu przedemną

5Urzędem prawdziwą uczynił y Zeznał Rel[aty]ą De quo

6prolixius Ejus[dem] Mis[teria]lis Rel[ati]o Mis[teria]lis qui Supra Crucem

7Sanctam posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „216” – w opracowaniu akt 224. Pozew w imieniu starosty winnickiego i ułanowskiego Józefa Czosnowskiego („Jozef Kolumna z Bor[u] Czosnowski” – przydomek odczytany niepewnie; por. akt 222). Pozwana dziedziczka klucza żorniskiego Teresa Strutyńska, starościna horodelska – por. 44-1-3, akty 147–154 (przejęcie klucza żorniskiego przez Strutyńską). Nazwisko woźnego „Brzeczyński[?]” i świadków „Boguszewicza[?]”, „Gintowskiego[?]” niepewne; nagłówek „W. S[taro]ściny[?]” – skrót. Kwota z dekretu kondescensyjnego: 801 zł pol. 20 gr z prowizją.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „loco peragendae Executionis Przypozywa” – przypozywa w miejsce przeprowadzenia egzekucji (do wykonania gotowych dekretów); „zniósłszy winy o sprzeciwienie się Dekretów” – uiściwszy kary za nieposłuszeństwo dekretom; „Dekret Kondescensoryalny” – dekret wydany na zjeździe sądu na grunt (kondescensji); „Sitis Parituri, Terminum Attentaturi et ad permissa ad alia Judicia liter[?] responsuri” – macie być posłuszni, termin zachować i na dopuszczone [sprawy] przed innymi sądami odpowiadać; „Die Decima Februarij” – dnia 10 lutego; „Et in Continenti” – i zaraz potem; „Majoris Testimonij gratia sibi adhibitos” – przybranych dla większego świadectwa; „ad Affektationem” – na żądanie; „przyporęczył do rozprawy prawnej” – oddał pod poręczenie do czasu rozstrzygnięcia sądowego; „De quo prolixius Ejusdem Ministerialis Relatio” – o czym obszerniej relacja tegoż woźnego.

Streszczenie

8marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa kijowskiego Stanisław Brzeczyński[?] zeznał, że tego dnia w miasteczku Żorniszcze położył w izbie zamkowej pozew grodu winnickiego. Przypozew, wystawiony 10 lutego 1768 w Winnicy w imieniu starosty Józefa Czosnowskiego, wzywał Teresę Strutyńską, starościnę horodelską, dziedziczkę klucza żorniskiego, oraz Ignacego Kropiwnickiego do stawienia się przed sądem grodzkim winnickim na żądanie instygatora i powoda Józefa Jankowskiego, do wykonania gotowych dekretów: by uiściwszy kary za nieposłuszeństwo dekretom zapłaciły powodowi sumę 801 zł pol. 20 gr z prowizją, przysądzoną dekretem kondescensyjnym przeciw Kropiwnickiemu – mianowicie by starościna wypłaciła ją z sumy Kropiwnickiego, która się u niej znajduje – i wynagrodziły szkody i koszty. Zaraz potem woźny, przy szlachcie Antonim Boguszewiczu[?] i Janie Gintowskim[?], zaaresztował u starościny horodelskiej sumę Kropiwnickiego na żądanie Jankowskiego i oddał ją pod poręczenie do rozstrzygnięcia sądowego. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyżyk.

Transkrypcja

k. 142 (skan 0145, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Martij Dziewiątego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkie-

4mi Winnick[iemi] y przedemną Janem Jedleckim Jn-

5stygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Gro-

6du Winn[ickiego] Comparens Personaliter Wiell.

7Michał Zabłocki Łowczy Zydaczewski Dobr

8Wsi Surkowki w W[oie]w[ó]dztwie tuteyszym Bracł[awskim]

9a Powiecie Winn[ickim] leżących Aktualny Zastawny

10Possessor pro Cavendo Integritati Substantiae Sua-

11e Zanosi Oświadczenie. Jż On nadzisieyszym Dniu

12y Terminie Oczekuiąc Liczenia Summy Zpo-

13mienioney Wsi Surkowki ex vi Kontraktu

14Zastawnego De Actu Ejus wnimże wyrażonych

15usq[ue] ad Occasum Solis do Zapalenia Swiecy.

16a nie widząc nikogo ad exolvendum sive

17reponendum Summy należącey Komparen-

18tow[i] te przed Aktami niniejszemi de Conti-

19nuanda ulterioris Possessione Triennali

20rzeczoney Wsi Surkowki Zanosi Manifesta-

21cyą Michał Zabłocki mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „217” – w opracowaniu akt 225. Nazwa wsi odczytana „Surkówka” (trzykrotnie „Surkowki”), lecz w akcie 236 (protestacja Sosnowskiego przeciw temuż Zabłockiemu o tę samą posesję) wieś zapisana wyraźnie „Jurkowce / Jurkówka” – początkowe S/J w tej ręce bywa podobne; prawdopodobnie chodzi o Jurkówkę (Surkówka[?]). Data kontraktu zastawnego nie została w akcie przytoczona („De Actu Ejus w nimże wyrażonych”).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „in Diligentia” – (manifestacja) o stawiennictwie, o dopełnieniu terminu; „wpadnienie w Triennium” – przejście w kolejne trzylecie posiadania zastawnego (gdy dłużnik nie wykupi zastawu w terminie, zastaw przedłuża się na następne trzy lata); „Comparens Personaliter” – stawający osobiście; „Aktualny Zastawny Possessor” – obecny posiadacz zastawny; „pro Cavendo Integritati Substantiae Suae” – dla zabezpieczenia całości swego majątku; „ex vi Kontraktu Zastawnego De Actu Ejus w nimże wyrażonych” – na mocy kontraktu zastawnego z datą w nim wyrażoną; „usque ad Occasum Solis do Zapalenia Świecy” – aż do zachodu słońca, do zapalenia świecy (formuła oczekiwania przez cały dzień terminu); „ad exolvendum sive reponendum Summy” – do wypłacenia lub złożenia sumy; „de Continuanda ulterioris Possessione Triennali” – o kontynuowaniu dalszego posiadania trzyletniego; „mp” – własnoręcznie.

Streszczenie

9marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stawił się osobiście Michał Zabłocki, łowczy żydaczowski, obecny posiadacz zastawny wsi Surkówka[?] (Jurkówka – por. akt 236) w województwie bracławskim, powiecie winnickim, i dla zabezpieczenia swoich praw oświadczył, że w dniu i terminie wypłaty sumy zastawnej, przewidzianym w kontrakcie zastawnym na Surkówkę, oczekiwał do zachodu słońca i zapalenia świecy, lecz nikt nie stawił się, aby mu sumę wypłacić lub złożyć. Wobec tego zaniósł manifestację o prawo dalszego, kolejnego trzyletniego posiadania wsi Surkówka. Podpisał własnoręcznie.

Transkrypcja

k. 142 (skan 0145, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Dziesiątego Dnia.

k. 142v (skan 0146, strona lewa)

1Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkiemi Win-

2nickiemi y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem

3y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu Winnicki-

4go Comparens Personaliter W. JmćPan Jacek Dą-

5browski Ekonom Dobr Klucza Lipowieckiego

6n[omi]ne et ex parte JOX. Jmci Antoniego Jabłonow-

7skiego Woiewody Poznańskiego Dobr Klucza Lipowieckie-

8go Zastawnego Possessora Pana Swoiego

9niemniey Urod. Michała Kompana[?] Połkowni-

10ka Milicyi Nadworney JOX. Jmci Woiewody

11Poznańskiego Urodzonego Marcina Witkowskie-

12go Podkoniuszego niemniey Starozakonnego Gda-

13la Gdalewicza Arędarza Lipowieckiego y Całe-

14go Kahału y Mieszczan tegoż Lipowca Jmie-

15niem Czyniący przychylaiąc się ze wszyst-

16kim do Prawa Pospolitego ktore naiaz-

17dow, Gwałtow po Cudzych Miastach

18Czynić Zabrania y na występnych

19karę opisuie Solennie naprzeciw-

20ko Wielmożnemu Jmć Panu Stani-

21sławowi Woynie Orańskiemu Stol-

22nikowi Czernichowskiemu Dobr Klucza Ora-

23towskiego Dziedzicowi Jako Samemu, nie-

24mniey Cujus vis Nominis et Cognominis

25Przystawie oraz Ludziom y Podwodom więcey

26Ludzi Sta liczbę przenoszącym Dobr Mia-

27sta Lipowca Jnwazorom Skarży y Protestu-

28ie się o to Jż tenże W. Orański wystawszy Pod-

29wody swoie do Miasta Lipowca Dni kilka onym

30bawić kazał, Żadney wstrzemięźliwości nie

31Zaleciwszy tymże Ludziom ktorzy przez Czas

32bawienia Swoiego we dnie[?] kradzieżą bawiąc

33się po Żydach, Liktarze[?], kwarty kwaterki Garce,

34blaszane

k. 143 (skan 0146, strona prawa)

1blaszane pokradli, Drudzy ponapiiawszy w Mie-

2ście, Żydow Kozakow bez winnie napadłszy

3bili Krwawili, mordowali, niektore Zaniesione

4do JmćPana Połkownika Skargi pod ten Czas

5na mieyscu W. Komparenta będącego kiedy

6Ludzi kilku dla dowiedzenia się do Miasta wy-

7słał, natychmiast podwody, porwawszy się do

8Drągow Ludzi wysłanych bić Krwawić Zaczeli,

9y nie Zapłaciwszy należącego Grobelnego przebo-

10iem z Miasta wyszli post hoc[?] per Acta ueda-

11niem[?] Sobie[?] W. Orańskiego Stoln. Czernichow.

12do opisania Wiell. Załączył się y Zadania nie-

13stałych[?] Obelgi[?] przymusili, w czym wszystkim

14uciekaiąc się ad auxilium Sacro Sanctae Justitiae

15tak o naiazd Miasta bicie Ludzi nie słusznie o-

16pisanie y nie winnych Ludzi Arestowanie y o inne

17pretensye ktore Czasu Prawa Jnkwizycyami do-

18wiedzione będą Jterata de promissis omnibus N[omi]ne

19quor[um] Supra Manifestat remanifestaturq[ue] vice Ja-

20cek Dąbrowski mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „218” – w opracowaniu akt 226. Nagłówek i data na k. 142 dół, tekst na k. 142v–143. Odpowiedź (remanifestacja) Orańskiego lub dalsza manifestacja Dąbrowskiego – akt 227 („Maa una cum Remanifestatione W. Dąbrowskiego pro W. Jan…”). Fragment „post hoc[?] per Acta uedaniem[?] Sobie[?] … do opisania Wiell. Załączył się y Zadania niestałych[?] Obelgi[?] przymusili” – odczyt i sens niepewne. Nazwisko pułkownika „Kompana[?]” niepewne. „Liktarze[?]” – zapewne lichtarze. Orański – por. akty 83, 90, 98 (Orański / Oratów?); tu wyraźnie Stanisław Woyna Orański, stolnik czernihowski, dziedzic klucza oratowskiego.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „nomine et ex parte” – imieniem i ze strony; „Zastawny Possessor” – posiadacz zastawny; „Milicya Nadworna” – prywatne wojsko magnackie; „Podkoniuszy” – zastępca koniuszego (zarządca stajni); „Starozakonny” – Żyd; „Kahał” – gmina żydowska; „Cujus vis Nominis et Cognominis” – jakiegokolwiek imienia i nazwiska; „Przystaw” – nadzorca, dowódca podwód; „Podwody” – furmanki z ludźmi (zaprzęgi poddanych); „Jnwazorowie” – najeźdźcy; „kwarty, kwaterki, garce” – miary (naczynia) do napojów; „Grobelne” – opłata za przejazd przez groblę; „ad auxilium Sacro Sanctae Justitiae” – ku pomocy przenajświętszej sprawiedliwości; „Jnkwizycye” – dochodzenia, przesłuchania świadków; „Iterata de promissis omnibus Nomine quorum supra manifestat remanifestaturque vice …” – ponownie o wszystkim powyższym imieniem wyżej wymienionych manifestuje i remanifestuje się po raz [kolejny]; „mp” – własnoręcznie.

Streszczenie

10marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Jacek Dąbrowski, ekonom klucza lipowieckiego, w imieniu ks. Antoniego Jabłonowskiego, wojewody poznańskiego, zastawnego posesora klucza lipowieckiego, a także Michała Kompana[?], pułkownika milicji nadwornej wojewody, Marcina Witkowskiego, podkoniuszego, Żyda Gdala Gdalewicza, arendarza lipowieckiego, oraz całego kahału i mieszczan Lipowca, zaniósł manifestację przeciw Stanisławowi Woynie Orańskiemu, stolnikowi czernihowskiemu, dziedzicowi klucza oratowskiego, jego przystawowi i ludziom z podwodami (ponad stu ludzi). Orański wysłał swoje podwody do Lipowca i kazał im tam przebywać kilka dni; ludzie ci kradli u Żydów lichtarze[?], kwarty, kwaterki i blaszane garnce, inni upiwszy się napadali i bili do krwi Żydów i kozaków. Gdy pułkownik (zastępujący nieobecnego komparenta) wysłał kilku ludzi, by zbadać sprawę, ludzie z podwód porwali się do drągów i pobili ich, a następnie przemocą wyszli z miasta, nie płacąc grobelnego. Dąbrowski manifestował o najazd na miasto, bicie ludzi, niesłuszne opisanie[?] i aresztowanie niewinnych ludzi oraz inne pretensje, które zostaną dowiedzione dochodzeniami.

Transkrypcja

k. 143 (skan 0146, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij Dziesiątego, Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkie-

4mi Winnickiemi y przedemną Janem Jedlickim

5Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa

6Grodu Winnickiego. Comparens Personaliter

7Wiell. Jmć Pan Jacek Dąbrowski Ekonom Klu-

8cza Lipowieckiego Nomine et ex parte JOX. Jmci An-

9toniego Jabłonowskiego Woiewody Poznańskiego

10Dobr Klucza Lipowieckiego Zastawnego Possessora

11Pana Swoiego iak prędko w wydanym Terminie

12przez Niżey wyrazić się maiącego dowiedzieć

13się mogł, tak Zaraz Ewinkuiąc Swoią niewinność

14JOX Jmci

k. 143v (skan 0147, strona lewa)

1JOX Jmci Woiewody Poznańskiego Pana Swoiego Processowanie

2naprzeciwko W. JmćPanu Chrz[ysz]t[o]f[owi][?] lub Jnnego Jmienia

3Janczyńskiemu Skarży Manifestuie y Remanifestu-

4ie się o to Jż W. Obwi[niony] uroiwszy Sobie iakowyś

5pretext do W. Komparenta Żadney racyi niemaiącego

6o iakowegoś niby Złodzieia ktoren z Umańszczyzny po-

7kradszy konie do Lipowca na Jarmark przybył

8gdzie przez tychże Ludzi Zguby swoiey Szukaiących

9y Chudoby Swoiey Szpieguiących poznany w przod

10iednak do Zamku Wolenie[?] Zaniosszy od tychże

11swoiey własności[?] dopraszali się na ktorych prozbę tenże W.

12Comp[aren]s Kozakow posłał natychmiast tylko Klacz dwie

13z źrebięciem y Wołem Zostawszy a owego Złodzieia nie

14widząc, ktoren uti reus furti Zemknął ten[?] Klacze

15z Wołem do Dworu Zaprowadzili, Deklaruiąc od Gro-

16mady Swiadectwo przywieść z Dworską Approbatą

17y Z uczynieniem za Zimowlę Satysfakcyi Swoią od-

18zyskać Chudobę, ktorzy dotąd iszcze nie powrocili,

19w ktorym przyięciu W. Janczyński dowiedziawszy się

20napastliwych Ludzi przysłał, ktorzy bez żadnych Do-

21wodow nadgrody za Zimowlę odebrać chcieli, a

22kiedy w tym Łatwości nie mieli, wydzierać one doma-

23gali się, o ktoren Czas[?] postraszeni z Stadniny

24Pańskiey własnych koni parę wyprowadzili y z

25onemi do Dobr W. Obwi[nionego] uszli, Za ktore W.

26Comparens do Skarbu Pańskiego po Dziewięć[?]

27Czerwonych Złłch Zapłacić musiał y tak na-

28robiwszy Zmyślonych plotek y Kradzie-

29ży W. Obwi[niony] do nie winnego opi-

30sania W. Komparenta przywiedli a

31Zatym tak o nie[?] Słuszna Cyrkumskrypcya

32w Process u Wiktanie[?] iakoteż o Szkodę Jna-

33czey[?] poniesioną Jterata Manifesta-

34tur Remanifestatur vice Offeren-

35do has in Jurias et Circumscri-

36ptiones Jure Vindicaturos velle Jakob[?] Dąbrowski

37mp

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „219” – w opracowaniu akt 227. Imię pozwanego zapisane skrótem („Chrz…ci” – może „Christofowi”, odczyt [?]); nazwisko Janczyński wyraźne (także w nagłówku „Jan-/czyńskiemu”). „Obwi.” – skrót („Obwiniony”), w rękopisie podobny do „Obrał.”. Podpis na końcu wygląda na „Jakob Dąbrowski” – w tekście komparent to Jacek Dąbrowski (por. akt 226); zapewne ta sama osoba. Wiele miejsc niepewnych: „do Zamku Wolenie[?]”, „swoiey własności[?]”, „Zemknął ten[?]”, „o ktoren Czas[?]”, „po Dziewięć[?]”, „Cyrkumskrypcya w Process u Wiktanie[?]”, „o Szkodę Jnaczey[?]”. Sens ogólny jasny: ludzie Janczyńskiego oskarżyli dwór lipowiecki o przetrzymywanie bydła skradzionego przez złodzieja z Umańszczyzny.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Maa una cum Remanifestatione” – manifestacja wraz z remanifestacją (odpowiedzią na cudzą manifestację); „Ewinkuiąc Swoią niewinność” – broniąc (wywodząc) swoją niewinność; „Processowanie” – wytoczenie procesu; „Umańszczyzna” – dobra humańskie (Potockich); „uti reus furti” – jako winny kradzieży; „Zimowla” – opłata za przezimowanie (wykarmienie) bydła; „Chudoba” – dobytek, bydło; „Satysfakcya” – zadośćuczynienie; „Cyrkumskrypcya” – oszukańcze podejście, wybieg; „Iterata Manifestatur Remanifestatur vice, Offerendo has in Jurias et Circumscriptiones Jure Vindicaturos velle” – ponownie manifestuje i remanifestuje się, oświadczając, że chce tych krzywd i oszustw dochodzić prawem.

Streszczenie

10marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Jacek Dąbrowski, ekonom klucza lipowieckiego, w imieniu ks. Antoniego Jabłonowskiego, wojewody poznańskiego, zastawnego posesora klucza lipowieckiego, gdy tylko dowiedział się o wytoczonym mu procesie, broniąc swej niewinności, zaniósł manifestację i remanifestację przeciw Krzysztofowi[?] Janczyńskiemu. Janczyński wymyślił pretekst przeciw komparentowi w sprawie złodzieja, który ukradł konie w Umańszczyźnie i przybył z nimi na jarmark do Lipowca; poznany przez poszukujących swej zguby ludzi, uciekł, a pozostawione dwie klacze ze źrebięciem i wołem zaprowadzono do dworu – właściciele mieli przywieźć świadectwo gromady i po zapłaceniu za wykarmienie odebrać bydło, lecz nie wrócili. Dowiedziawszy się o tym, Janczyński przysłał napastliwych ludzi, którzy bez dowodów chcieli odebrać bydło bez zapłaty, a nie mogąc, wyprowadzili ze stadniny pańskiej parę koni i uszli do dóbr Janczyńskiego; komparent musiał za nie zapłacić skarbowi pańskiemu dziewięć[?] dukatów. Na podstawie zmyślonych plotek o kradzieży Janczyński doprowadził do niesłusznego oskarżenia (opisania) komparenta. Dąbrowski zastrzegł dochodzenie tych krzywd i szkód prawem.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 144 (skan 0147, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij, Dziesiątego Dnia:

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi:

4Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną Janem

5Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

6grabstwa Grodu Winnickiego. Comparens perso-

7naliter Urodzony JmćPan Jan Straszewski iak

8tylko do Akt Niniejszych Grodzkich Winnickich

9przybyć mogł tak zaraz przed temiż aktami o tem

10wtym oświadcza się y Czyni wiadomość Urodzonym

11Tomaszowi y Marcinowi Straszewskim Braci swoim

12Rodzonym [?] (Młodszym w służbie Rzeczy Pospolitey Woy-

13ska będących[?] [...] partyi[?] ukrainskiey y dalekości Kraiu ad

14praesens będącym niemniey Sukcessorom swoim y

15Braci swoich Stryieczney Rodzonych Manifestuie się

16Aktualnie[?] [...] y o to Jż Urodzony Comparens w Lat

17Z Braią[?] Swoiemi Osierociawszy w młodym wieku po

18niegdy Urodzonych Stefanie y Teofili Straszewskich

19Rodzicach swoich niemaiąc Żadnego objaśnienia

20o Jmieniu y Substancyi Ex utroque Toru[?] przedeco-

21sorow[?] swoich Urodzonych Pierchotatkich[?] Straszewskich

22Jż w Rusie[?] Jnkursyi[?] Szwedzkiey y Tureckiey kiedy

23iuż w Tem[?] Jeszcze y Grody w Polsce Wszędy-

24a naybardziey w Woiewodztwach Wołyńskim

25Podolskim, Bracławskim, y innych Zruynowane

26y wniwecz detrimenta Fortun y Jmion Szlacheckich

27Zostały, przeciąż[?] przecie [...] dopiero teraz

28Od Urodz. Niegdy Antoniego Pierchotatka[?] Stra-

29szewskiego

k. 144v (skan 0148, strona lewa)

1Straszewskiego Stryia swoiego Rodzonego w Roku

2niedawno przeszłym Tysiąc Siedmset, Sześćdziesiąt,

3Siodmym, w Dobrach Wsi Lutyny[?] w Woiewodztwie

4tuteyszym Bracławskim Zmarłego y z pozostałych

5po nimże Dokumentow rożnych Jnformowany będąc

6dowiedział Z Jntercyzy Slubney między między Kom-

7parentis Oycem Z iedney a Urodzonemi Stani-

8sławem y Katarzyną Z Hulewskich[?] Czerniawskiemi

9Małżonkami Z drugiey Strony Nastąpioney Ktory

10Assecurando in Vitam Corkę swoią Urodzoną

11Teofilę Czerniawską Zabezpiecz[ył] Urodzonego (Ojca[?])

12Pana Straszewskiego a Comparentis Oyca Circa

13Annum Domini Millesimum Septingentesimum Decimum Quarto

14w Padbereżcach[?] Małych Zapisany potym z rożnych do-

15kumentow z Włodzimirskiego y Jnnych Grodow Wydanych

16Jż Ur. niegdy Michał Pierchotatek[?] Straszewski Dziad Ma-

17nifestantis Dobr Wsi Hobułtowey[?] we Włodzimirskim Dzie-

18dzic wpadł in faciam vitae w Rybaniach[?] z Ur. niegdy Anną Wo-

19Samuelą[?] Stępielską[?] Wyhowskiego[?] Dobr Wsi Cesu[?] itidem By-

20war[?] Dziedzic Corkę y ten Ur. Stefana Comparentis Oyca

21takoż Antoniego y Jana Stryiow Spłodził y poczęsię[?]

22w młodym Je[go] Dzieci Swoie osierocił Ktory z Boskiey

23dziś Pana Boga pomiędzy Ludzi z tego Wyszła

24wieku Swego dosiedzszy w Rusię[?] naznaczonym od

25Pana Boga każdy Doniedzie[?] y tak wchowanie[?] dyp...

26dług Za Niezgodliwą Rozwagą[?] Naiaśnieyszych

27Krolow Augusta pierwszego w Dobrach Dunaiowca[?]

28Za Włoskiego y polskiego na Ukrainie y Dobr Wsi Lutyny

29Dostawszy się Dziedzic Lat y tam więcey trzydziestu mies-

30kał[?] Z tymże[?] Restauracyą[?] Swiatem Teraz Zaś pokrze-

31nym Owym Zycia Urodzony Comparens dostawszy się

32do wszelkich tych sobie służących Dokumentow ob-

33iaśnionych Dom y Substancya po Antecessorach

34swoich iak tylko sposobność dla nalazł Stanąć

35do Akt

k. 145 (skan 0148, strona prawa)

1do Akt tak Zaraz providenda Securitatis No-

2minis sui et Substantiae y powtornie Manifestowaw-

3szy się praesentem Copiam Actis Connotari prosił Co y ot-

4trzymał Comparens nieumieiący pisać Krzyż kładzie

5Jan Straszewski +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „220” – w opracowaniu akt 228. Inna, niewprawna ręka pisarska, składnia chaotyczna; tekst przepisany częściowo orientacyjnie (#PARTIAL). Pewne: komparent Jan Straszewski (niepiśmienny), bracia rodzeni Tomasz i Marcin (w służbie wojskowej Rzeczypospolitej), rodzice Stefan i Teofila (z Czerniawskich) Straszewscy, stryj Antoni Straszewski zmarły w 1767 we wsi Lutyny[?] w województwie bracławskim, dziad Michał Straszewski (przydomek „Pierchotatek[?]”), dziedzic wsi Hobułtowa[?] we Włodzimierskiem; dziadkowie po kądzieli Stanisław i Katarzyna z Hulewskich[?] Czerniawscy; intercyza ok. 1714 r. (Anno 1714 – „Millesimum Septingentesimum Decimum Quarto”). Bardzo niepewne nazwy: Lutyny[?], Hobułtowa[?], Padbereżce[?] Małe, Rybanie[?], Stępielska[?] Wyhowska[?], Ces[?], Dunajowiec[?] – do weryfikacji. Wzmianka o zniszczeniach w czasie inkursji szwedzkiej i tureckiej (ruina akt grodzkich na Wołyniu, Podolu i w Bracławskiem) oraz o czasach Augusta (II).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „ad praesens” – obecnie; „Ex utroque Toro” – z obu łóż (linii, ojczystej i macierzystej); „Jnkursya Szwedzka y Turecka” – najazdy szwedzki i turecki (wojna północna, wojny tureckie); „detrimenta Fortun y Jmion” – szkody majątków; „Jntercyza Slubna” – umowa przedślubna; „Assecurando in Vitam” – zabezpieczając dożywotnio; „Circa Annum Domini Millesimum Septingentesimum Decimum Quarto” – około roku Pańskiego 1714; „wpadł in faciam vitae[?]” – (zapewne) zawarł małżeństwo; „itidem” – tamże, także; „providenda Securitatis Nominis sui et Substantiae” – dla zapewnienia bezpieczeństwa swego imienia i majątku; „praesentem Copiam Actis Connotari prosił” – prosił o wpisanie niniejszej kopii do akt.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

10marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stawił się osobiście Jan Straszewski i zamanifestował dla wiadomości swoich braci rodzonych Tomasza i Marcina Straszewskich (przebywających w służbie wojskowej Rzeczypospolitej w odległych stronach Ukrainy) oraz sukcesorów swoich i braci stryjecznych. Oświadczył, że wraz z braćmi osierocony w młodym wieku po rodzicach Stefanie i Teofili Straszewskich nie miał żadnych wiadomości o majątku obu linii przodków, gdyż w czasie najazdów szwedzkiego i tureckiego, gdy grody i akta na Wołyniu, Podolu i w Bracławskiem uległy zniszczeniu, majątki i dokumenty szlacheckie przepadły. Dopiero teraz, po śmierci stryja Antoniego Straszewskiego (zm. 1767 we wsi Lutyny[?] w województwie bracławskim), z pozostałych po nim dokumentów dowiedział się m.in. z intercyzy (ok. 1714) między ojcem a Stanisławem i Katarzyną z Hulewskich[?] Czerniawskimi o zabezpieczeniu posagu matki Teofili z Czerniawskich, oraz z dokumentów z grodu włodzimierskiego i innych, że dziad Michał Straszewski był dziedzicem wsi Hobułtowa[?] we Włodzimierskiem, a z żoną Anną[?] spłodził synów Stefana (ojca komparenta), Antoniego i Jana; stryj Antoni osiadł później na Ukrainie w dobrach Lutyny[?], gdzie mieszkał ponad trzydzieści lat. Komparent, wszedłszy w posiadanie tych dokumentów, dla zabezpieczenia swego imienia i majątku zamanifestował powtórnie i prosił o wpisanie kopii do akt. Niepiśmienny, postawił krzyżyk. (Odczyt wielu nazw niepewny.)

Transkrypcja

k. 145 (skan 0148, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Martii Dziesiątego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkie-

4mi Winn[ickiemi] y przedemną Janem Jedleckim Jnstygat[orem]

5y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu Winn[ickiego] Com[pare]ns

6Person[ali]ter Urod. JmćPan Mikołay Nowosielecki

7Jmieniem y wyraźney woli W. JmćPana Woy-

8ciecha Schabickiego, Cześn[ika] Nowogr[?] Czyniący pos-

9trzegaiąc Całości Substancyi Pryncypała Swego

10Dziać się mogącey[?] od niżey wyrażonego JmćPana Ob-

11winionego Solennie naprzeciwko Wiell. Stefanowi Gro-

12deckiemu Regent[owi] Chełmsk[iemu][?] manifestuie się w niżey

13opisany Sposob o To, Jż JmćPan Obwiniony wiedział[?]

14y dostatecznie, o Terminie z ktorego Summa pod-

15ług Opisow we Lwowie z Dokumentow do wypłace-

16nia temuż Urod. Comp[aren]tis Pryncypałowi Załącza-

17iąca się była Oznaczona y na Wsi Pańskim[?]

18mocno[?] ubespieczona JmćPan Obwiniony sprzeci-

19wiaiąc się Onym iakoteż Dyspozycyi JO.

20Dziedzica w brew Prawu Sprawiedliwości

21Swiętey y rzeczonym Opisom w niczym

22niedotrzymuiąc owszem[?] a przeto Urod. Compa-

23rentis Pryncypała o niemałe Krzywdy y

24Expens Prawny przyprawia y Krzywdy

25Jnne

k. 145v (skan 0149, strona lewa)

1Jnne sprzeciwiaiąc się Prawu Koronnemu Czy-

2ni a zatym o wyż wyrażone Krzywdy niedotrzy-

3manie Opisow y sprzeciwienie się Onym y inne

4Krzywdy przed Aktami Niniejszemi, naprzeciwko wyż

5rzeczonemu Obżałowanemu manifestuie y pro-

6testuie się prosząc hoc totum Actis adnotari co

7y otrzymał Mikołay Czeczel Nowosielecki mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „221” – w opracowaniu akt 229. Tytuł Schabickiego w tekście zapisany „Cześn. Nowogr[?]” (odczyt ciągu liter niepewny), w nagłówku „C. N.”; w aktach 223 i 230 wyraźnie „Cześnik Nurski” – zapewne ten sam urząd (nurski), forma „Nowogr.” może być pomyłką odczytu lub pisarza. Komparent podpisany „Mikołay Czeczel Nowosielecki” (w tekście „Mikołay Nowosielecki”). Urząd obwinionego „Regent. Chełmsk.[?]” niepewny. Nieczytelna data/termin wypłaty sumy (opisy we Lwowie – zapewne kontrakty lwowskie). Niepewne także: „Dziać się mogącey[?]”, „na Wsi Pańskim[?] mocno[?]”, „owszem[?]”, kolacjonujący „Pierowski[?]”.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Maa nne” – manifestacja imieniem; „Personaliter” – osobiście; „Pryncypał” – mocodawca; „Opisy” – zapisy, zobowiązania (umowy); „Dyspozycya JO. Dziedzica” – rozporządzenie jaśnie oświeconego dziedzica (zapewne właściciela dóbr, na których zabezpieczono sumę); „Expens Prawny” – koszty procesowe; „Obżałowany” – obwiniony; „hoc totum Actis adnotari” – aby to wszystko wpisano do akt; „mp” – własnoręcznie.

Streszczenie

10marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Mikołaj Czeczel Nowosielecki w imieniu Wojciecha Schabickiego, cześnika [nurskiego], dbając o całość majątku mocodawcy, zaniósł manifestację przeciw Stefanowi Grodeckiemu, regentowi chełmskiemu[?]: Grodecki dobrze wiedział o terminie, w którym według zobowiązań zawartych we Lwowie miała być wypłacona Schabickiemu suma mocno zabezpieczona na wsi pańskiej[?], lecz sprzeciwiając się tym zobowiązaniom i dyspozycji jaśnie oświeconego dziedzica, wbrew prawu w niczym ich nie dotrzymał, narażając mocodawcę na krzywdy i koszty prawne. Komparent manifestował o niedotrzymanie zobowiązań i inne krzywdy, prosząc o wpisanie do akt.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 145v (skan 0149, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Martii Dziesiątego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodz[kiemi] Winn[ickiemi]

4y przedemną Janem Jedleckim y Namiestnikiem Bur-

5grabstwa Grodu Winn[ickiego] Com[pare]ns Per[sonali]ter Urod. JmćPan

6Mikołai Czeczel Nowosielecki Jmieniem y

7z wyraźney woli W. JmćPana Woyciecha Schabicki-

8go Cześn[ika] Nurskie[go] niemniey Urr. Jchmć PP. Woycie-

9cha Brzezickiego Walentego Boczkowskiego Anto-

10niego Dembskiego y innych Czyniący postrzegaiąc

11całości we wszystkim Pryncypała Swego Solennie

12naprzeciwko JW. Stanisławowi Ferdynandowi y Karo-

13linie z Xiążąt Radziwiłłow Rzewuskich, CC. WW.[?]

14Xiężstwu Litt[ewskim][?] Małżonkom niemniey Urod. Kamiń-

15skiemu Pułkownikowi Kudewiczowi[?] Rotmist-

16rzowi y Jnnym iako też odważnym Parchomowi[?]

17Awawule[?] Kozackiemu y Jnnym Kozakom czasu spra-

18wy obszerniey remonstrować y pokazać się maią-

19cym do Osob Trzydziestu czyli więcey przybranym

20iako wiolatorom y Prawo Koronne gwałcącym

21skarży żali y protestuie się w niżey opisany sposob

22y o to Jż JchmćPP. Obwinieni nieustrzymuiąc Ludzi

23Swoich na wiolencye y swywolę rozwięzłych Puł-

24kownicy z Kozakami wpadłszy w Mieście

25Pohrebyszczach

k. 146 (skan 0149, strona prawa)

1Pohrebyszczach bez żadney Tymże dania okazyi

2do Kłutni y Swaru iakowegoś nie niewinnych wyż

3wspomnionych Załączaiących się Szeregowych pod Kome-

4ndą Wiell. Schabickiego Zostaiących a na powin-

5ności Rzeczy Pospolitey idących Urod. Kudewicz[?]

6y Kozacy Z ich Bespośrednim[?] [y] buntowanym y Jnnemi

7Sobie przybranemi bić, Kaliczyć, Krwawić mordow-

8ać nie onych Sukmie[?] drzeć, Szarpać Strzelby, Ładow-

9nice y Szable, onym odbierać, po ziemi walać, mio-

10tać, y pod boki Szturchać y inne Zwięciem Zdrowia

11niemałym bolom niezmiernym y hanbą niesłycha-

12ną Szarpić y profanować na Stancyą Wiel[możnego]

13Sołtamira[?] Kommendanta JW. Wiel. Starosty Bara-

14nowskiego[?] y Wiel. Strzelbickiego Deputata[?] y Towa-

15rzysza Z pod Znaku JO. Xcia Woiewody Bracł[awskiego]

16napaść y tam Służącego Ludnego[?] Wschowskiego[?] wzię-

17ty, onego niewinnego bić, Szturchać y turbować

18ażeby[?] większych Sobie poturbuiąc Ezymteczy-

19nienia[?] Dyspozytami przyległości[?] z wyuzdaniemi

20na wszelkie Wiolencye Kommendę mieszczan nad Woża-

21Grami[?] z przybranemi Sobie ochoto[?] śmieli Czynić,

22y ważyli się y lubo Artykuła maiące od wyż wspo-

23mnionych obżałowaną[?] Skargę do Wiel. Comparentis

24Pryncypała o ukaranie Za przestępstwo Jchmć

25Obwinionych prosić przyszli, lecz że Urod. Comp[aren]tis

26Pryncypał niemaiąc nalłożnych[?] Jurydycyi[?]

27y Zewszech czyim[?] sa fomentom[?] Zbuntowanych

28mocy satysfakcyi krzywde pomoc doznanym uczyni-

29ć nich niemogł, y aby potym odługo[?] zawsze wspo-

30mnionych Wiolatorow do Prawa pociągnięty

31niebył Ponti querela[?] protestatur a zatym ota-

32cie[?] bez prawa napadnienie na Ludzi y Sere[?]-

33gowych nic sobie niewinnych bicie onych

34ran

k. 146v (skan 0150, strona lewa)

1ran y razow Zadanie y inne Uczynione Krzywdy

2quam solenissime n[omi]ne cujus supra protestatur

3vice salva reservata et Custodita si opus fuerit

4Manifestationis Melioratione prosił Actis Connotari

5Co y otrzymał Mikołay Czeczel Nowosielecki.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „222” – w opracowaniu akt 230. Środkowa część tekstu na k. 146 (wiersze o napaści na kwaterę komendanta i późniejszych wydarzeniach) pisana skrótowo i niestarannie – przepis orientacyjny, wiele [?]. Potwierdzenia dla aktu 223: tytuł Schabickiego „Cześnik Nurski” (wyraźnie), szeregowi Wojciech Brzezicki, Walenty Boczkowski, Antoni Dembski. Obwinieni: Stanisław Ferdynand Rzewuski i Karolina z ks. Radziwiłłów, małżonkowie (tytuł „CC. WW. Xiężstwu Litt.[?]” – niepewny), dziedzice Pohrebyszcz; pułkownik Kamiński[?], rotmistrz Kudewicz[?]; kozacy Parchom[?] Awawuła[?] i inni (ok. 30 osób). Wzmianka o kwaterze komendanta „Sołtamira[?]” od starosty baranowskiego[?] i towarzysza Strzelbickiego[?] spod znaku wojewody bracławskiego – odczyt niepewny.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Protia” – protestacja; „remonstrować” – wykazać, udowodnić; „wiolatorowie” – gwałciciele (prawa); „Kaliczyć” – kaleczyć; „Stancya” – kwatera; „Towarzysz z pod Znaku” – towarzysz chorągwi; „Jurydycya” – zwierzchność sądowa; „Ponti querela[?] protestatur” – (zapewne) wnosi skargę i protestuje; „quam solenissime nomine cujus supra protestatur, salva reservata et custodita, si opus fuerit, Manifestationis Melioratione” – jak najuroczyściej imieniem wyżej wymienionego protestuje, zastrzegając sobie w razie potrzeby poprawienie (uzupełnienie) manifestacji; „Actis Connotari” – wpisać do akt.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

10marca 1768 przed Janem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Mikołaj Czeczel Nowosielecki w imieniu Wojciecha Schabickiego, cześnika nurskiego, oraz szeregowych Wojciecha Brzezickiego, Walentego Boczkowskiego, Antoniego Dembskiego i innych zaniósł protestację przeciw Stanisławowi Ferdynandowi Rzewuskiemu i Karolinie z ks. Radziwiłłów Rzewuskiej, małżonkom, oraz pułkownikowi Kamińskiemu[?], rotmistrzowi Kudewiczowi[?], kozakowi Parchomowi Awawule[?] i innym kozakom (ok. 30 lub więcej osób). Obwinieni nie powstrzymali swoich ludzi, którzy w mieście Pohrebyszcze bez żadnej przyczyny napadli niewinnych szeregowych pod komendą Schabickiego, idących w służbie Rzeczypospolitej – bili, kaleczyli, krwawili, darli suknie, odbierali strzelby, ładownice i szable, walali po ziemi i szturchali; napadli też na kwaterę komendanta[?] i pobili tam służącego. Gdy poszkodowani przyszli ze skargą do Schabickiego, ten nie mając nad sprawcami jurysdykcji nie mógł im dać zadośćuczynienia, przeto protestuje o napaść, pobicie i rany, zastrzegając poprawienie manifestacji. (Por. obdukcję w akcie 223.)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 146v (skan 0150, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij, Dziesiątego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Gro-

4dzkiemi Winnickiemi y przedemną Janem

5Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

6Burgrabstwa Grodu Winnickiego. Posta-

7nowiwszy się Osobiście W. JmćPani Zofia

8Z Sztekierow[?] Obodyńska pozostała wdowa

9Niegdy W. Jakuba Obodyńskiego Małżon-

10ka, sprzed Urzędem Niniejszym Swym

11y Małoletnych Jgnacego y Woyciecha Obo-

12dyńskich Braci swoich[?] Z as Synow Z tymże

13W. Jakubem Obodyńskim Spłodzonych Jmie-

14niem przestrzegaiąc Całości Substancyi

15y Praw Sobie służących te piłność Czyni

16Jż W. Manifestuiąca się wziąwszy na funda-

17mencie Praw pierwey niegdy Urod. Jakubowi

18Obodyńskiemu po śmierci zaś onego Urod.

19Manifestuiącey się służących Części Dobr

20Wsi Żarwanica[?] y Osmułowey[?] alias Jału-

21szynice[?] od Urod. Benedykta[?] tayże Części Dzie-

22dzica Kontraktem Zastawnym pasżczony[?]

23Chow[?] Possessyą swoią prawną y tę

24Possessyą

k. 147 (skan 0150, strona prawa)

1y tę Possessyą przez Siedziel[?] Cztery wspomnioney Czę-

2ści w Dobrach tam będącym nolo[?] wystawionym bez

3Żadney przeszkody czyiegoś[?], Ponieważ spokoynie Prawnie

4Wysiedziała Więc oto Jusią[?] piłność do akt Grodzkich

5Winnickich własnych Zanosi Zofia Obodyńska.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „223” – w opracowaniu akt 231. Nazwisko rodowe wdowy „Z Sztekierow[?]” (może „Sztekierów”/„Stekierów”), nazwy wsi „Żarwanica[?]” i „Osmułowa[?] alias Jałuszynice[?]”, imię zastawcy „Benedykt[?]” – odczyty niepewne. Fragment „pasżczony[?] Chow[?]”, „przez Siedziel[?] Cztery”, „nolo[?]”, „Jusią[?]” – niejasne (zapewne „przez niedziel cztery” – cztery tygodnie wysiedzenia posesji). „Braci swoich” przy synach – zapewne omyłka pisarza (w tekście zaraz „Z as Synów”). Nagłówek marginalny – skróty niepewne.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „in diligentia ad declarandam possessionem” – (manifestacja) o pilności, dla wykazania (posiadania) posesji; „Postanowiwszy się Osobiście” – stawiwszy się osobiście; „przestrzegając całości Substancyi” – dbając o całość majątku; „piłność” (diligentia) – oświadczenie o dopełnieniu czynności w terminie; „Kontrakt Zastawny” – umowa zastawu dóbr; „wysiedzieć posesję” – utrzymać się spokojnie w posiadaniu przez wymagany czas.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

10marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stawiła się osobiście Zofia ze Sztekierów[?] Obodyńska, wdowa po Jakubie Obodyńskim, w imieniu własnym i małoletnich synów Ignacego i Wojciecha Obodyńskich, i dbając o swoje prawa oświadczyła, że objęła w posiadanie należące niegdyś Jakubowi Obodyńskiemu, a po jego śmierci jej samej, części wsi Żarwanica[?] i Osmułowa[?] alias Jałuszynice[?], nabyte kontraktem zastawnym od Benedykta[?], dziedzica tych części, i posesję tę przez cztery [tygodnie?] spokojnie i prawnie bez niczyjej przeszkody wysiedziała – o czym zanosi do akt grodzkich winnickich niniejszą „pilność”.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 147 (skan 0150, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij, Jedynastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkiemi

4Winnickiemi y przedemną Janem Jedleckim Jnstyga-

5torem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu Winnickie[go]

6Stanowszy Oczewisto Woźny Generał Woiewodztwa

7Bracł[awskiego] y Jnnych, Janem[?] Stęblowski[?], Ktory in vim suae

8Verae ac fidelis Relationis palam publice libereq[ue] re-

9cognovit, Jż on Roku teraznieyszego, Tysiąc, Siedmset,

10Sześćdziesiąt, Osmego, Dnia Piątego Marca Pozew

11Głowny Trybunalski Koronny Lubelski w Dobrach

12Wsi Sendorowce[?] w Szkle[?] Nasade[?] położył od kogo po

13kogo, y w iakiey Sprawie pisany był Prawnie opowia-

14dział, y do Wiadomości podał Ktorego Pozwu tenor

15sequitur ejusmodi. Stanisław August Krol Polski

16Wielki Xiążę Litt[ewski] etc. Bracł[awski] y Czerniechowski[?] Wam

17JOświeconemu JMci Jozefowi Alexandrowi Z Prussow[?] Jabło-

18nowskiemu Woiewodzicowi Nowogrodzkiemu, Ludzicz[?]

19JW. Xiędzu Kaietanowi Reszczewskiemu[?] Officiałowi

20W[oie]w[ództw]a Bracł[awskiego] y Wiel. Pawłowi Beyzymowi Pisarzowi

21Grodzkiemu Krzemienieckiemu Juris titulo do Dobr

22Sendorowski[?] Jnteressuiącym się ab Jllustra[?] Stebłow-

23skiego[?] przywłaszczaiącym pozwanym Z Osob y Dobr

24Wielmożności Waszey ogułem wszystkich Ruchomych

25y Sum Pieniężnych Powagą naszą Krolewską przyka-

26zuiemy, abyście wierność Wasza przed Sądem na-

27szym Głownym Trybunalskim Koronnym

28Lwowskim

k. 147v (skan 0151, strona lewa)

1Lwowskim od daty y podania tego pozwu Za nie-

2dziel Cztery lub gdy ta Sprawa Z Regestru Sobie nale-

3żytego, bez Kontestacyi[?] maiącego, a Mianowicie z wpisów

4Wierności Waszych przypadnie y Sądownie przywoła-

5na będzie Sami Oblicznie y Zawicie Stanęli na Jnsta-

6ncyą Jnstygatora Sądowego y Jego Delatorow

7WW. Państwa Jgnacego y Julianny Z Matczyńskich[?] Zielen-

8kow[?] Małżonkow Dobr Wsi Sandarowki[?] Woiewodztwie

9y Powiecie Kijowskim Ochi[?] Bracł[awskiey][?] leżący[ch] między Do-

10brami Jeluta[?] Steblowskiego ad praesens będącey Pri-

11vilegiatorum a Serenissimo Augusto Tertio Rege

12Poloniae Possessorum Actorum, Ktorzy przychiliwszy

13się do Prawa Pospolitego w Statucie y Konstytucyach

14Co Jntuitu Służących opisanego, niemniey na funda-

15mencie Konstytucyi Roku Tysiąc, Sześćset, Piędziesiąt

16Dziewiątego, Przywileiu Lennego Ur. Felicyanowi[?]

17na Dobra Wieś Sandarowkę nadanego a potym-

18że Jmienia y Sukcessorow Jego ad dispositionem

19Regiam przypadłych y Przywileium do tych[?]

20Osobom nadanych ultimarie Vero Privilegio An-

21no Millesimo Septuagesimo[?] Sexagesimo, Wiell.

22Aktorem Jure Regali doszłych y disponowanych

23Waszmościów pozywaią idq[ue] non attentis qui-

24busvis transactionibus inter vosmet subsecu-

25tis et aliis Extantibus Juri actorum Praejudiciosis

26necnon relevatis dictis sine citatione et Com-

27paritione Praedatis tych że aktorow do przyzwo-

28lenia do Praw y Przywileiu na Wieś pomie-

29nioną Sandarowską[?] nadanego, do oddania

30tych Dobr Sandarowki cum fructibus de-

31perceptis Proventibus Calculo tudzież

32poniesienia win Prawnych intuitu tychże

33nych nie[?] Z Jdzenia[?] przysądzenia a osobliwie

34Zaniedopuszczenie do Obięcia y Posse-

35syi

k. 148 (skan 0151, strona prawa)

1y Possessyi Dobr Sandarowki Cię Aktoro-

2wie pozywaią, y przy ponowieniu Manife-

3stow Wierności Waszych nay bliższych na

4Woiewodztwie Kijowskim lub Jnnych

5Regestrach będących Konnexyi Maiących

6przypozywaią. Sitis pariturii terminum

7attentaturi et ad promissa Omnia quibus vis

8Oretenus[?] Opponenda Judicialiter Responsuri

9Pisan we Lwowie Miesiąca Lutego Szesnas-

10tego Dnia Roku Tysiąc Siedmset Sześćdzie-

11siąt Osmego De quo Praesens Ejusdem Mis[teria]lis

12Rel[ati]o Mis[teria]lis qui Supra Crucem Sanctam posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „224” – w opracowaniu akt 232. Pozew trybunalski (w tekście „Trybunał Koronny Lubelski”, ale też „Lwowski” – kadencja we Lwowie; pozew pisany we Lwowie 16 II 1768). Wiele nazw niepewnych: nazwa wsi zapisywana „Sendorowce[?]”, „Sandarowka[?]”, „Sandarowski” (zapewne Sandarówka / Sendorówka w woj. kijowskim); powodowie „Zieleńkowie[?] z Matczyńskich[?]”; woźny „Janem[?] Stęblowski[?]”; pozwani – Józef Aleksander Jabłonowski (z Prusów[?]), wojewodzic nowogrodzki, ks. Kajetan Reszczewski[?], oficjał bracławski, Paweł Beyzym, pisarz grodzki krzemieniecki; „Jeluta[?] Steblowskiego”; „Felicyanowi[?]”; „Septuagesimo[?] Sexagesimo” – rok przywileju (zapewne 1760). Miejsce doręczenia („w Szkle[?] Nasade[?]”) niejasne. Fragmenty łacińskie formuł przepisane wg typowego brzmienia, z [?] tam, gdzie odczyt niepewny.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „in vim suae Verae ac fidelis Relationis palam publice libereque recognovit” – w mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; „Pozew Główny Trybunalski” – pozew przed Trybunał Koronny; „tenor sequitur ejusmodi” – treść jest następująca; „Juris titulo … Interessujący się” – roszczący sobie tytuł prawny; „Za niedziel Cztery” – za cztery tygodnie; „Sami Oblicznie y Zawicie” – osobiście i pod rygorem terminu zawitego; „Privilegiatorum a Serenissimo Augusto Tertio Rege Poloniae Possessorum Actorum” – powodów, posesorów uprzywilejowanych przez najjaśniejszego Augusta III, króla polskiego; „Przywilej Lenny” – nadanie lenne; „ad dispositionem Regiam przypadłych” – przypadłych do dyspozycji królewskiej (kaduk); „Jure Regali” – prawem królewskim; „non attentis quibusvis transactionibus inter vosmet subsecutis et aliis Extantibus Juri actorum Praejudiciosis” – nie zważając na jakiekolwiek układy zawarte między wami i inne istniejące, szkodliwe dla prawa powodów; „cum fructibus deperceptis Proventibus Calculo” – z pobranymi pożytkami i dochodami według rachunku; „Sitis parituri, terminum attentaturi et ad promissa omnia quibusvis oretenus opponenda judicialiter responsuri” – macie być posłuszni, termin zachować i na wszystko powyższe i co ustnie zostanie przeciw wam podniesione sądownie odpowiedzieć; „De quo Praesens Ejusdem Ministerialis Relatio. Ministerialis qui supra Crucem Sanctam posuit” – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; woźny wyżej wymieniony postawił znak krzyża.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

11marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Jan[?] Stęblowski[?] zeznał, że 5 marca 1768 położył w dobrach wsi Sandarówka[?] (Sendorowce[?]) główny pozew trybunalski. Pozew, wystawiony we Lwowie 16 lutego 1768 w imieniu króla Stanisława Augusta, wzywał Józefa Aleksandra Jabłonowskiego, wojewodzica nowogrodzkiego, ks. Kajetana Reszczewskiego[?], oficjała bracławskiego, i Pawła Beyzyma, pisarza grodzkiego krzemienieckiego – roszczących sobie prawa do dóbr Sandarówka[?] – by stawili się osobiście za cztery tygodnie przed Trybunałem Koronnym na żądanie instygatora i powodów, Ignacego i Julianny z Matczyńskich[?] Zieleńków[?], małżonków, posesorów wsi Sandarówka[?] w województwie i powiecie kijowskim, uprzywilejowanych przez Augusta III. Powodowie, powołując się na prawo pospolite, konstytucję z 1659 r., przywilej lenny nadany niegdyś Felicjanowi[?] na wieś Sandarówkę, która po nim przypadła do dyspozycji królewskiej, i na ostatni przywilej z 1760[?] r., pozywali o dopuszczenie ich do praw i przywileju na tę wieś, oddanie im dóbr wraz z pobranymi pożytkami, poniesienie kar prawnych oraz o niedopuszczanie ich do objęcia i posesji Sandarówki. Woźny postawił krzyżyk.

Transkrypcja

k. 148 (skan 0151, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij, Jedynastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi

4Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

5Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

6Burgrabstwa Grodu Winnickiego. Stano-

7wszy Oczewisto Woźny Generał Woiewodztwa

8Bracławskiego y Jnnych Opatrzny Lewko

9Huszczynecki[?] w moc Swoiey wierney y pra-

10wdziwey Relacyi ustnie y dobrowolnie Zeznał

11Jż on z Rekwizycyi Niewiernego Naftuły

12Zyda obywatela Janowskiego ante hac Aren-

13darza Supronowskiego w Assystencyi Pana

14Swego[?] Czyniącego wraz z JchmćPP. Walentym

15Sawickim y Demianem Sołtyckim[?] Szlachtą

16Wiary godnemi Sobie Ad[?] większego Swiadec-

17twa przydanemi Dnia Dziewiątego Marca

18Roku teraznieyszego Tysiąc Siedmset Sześć-

19dziesiąt

k. 148v (skan 0152, strona lewa)

1Sześćdziesiąt Osmego, był w Dworze Wsi

2Supronowiec[?] possessyi Urodzonego Polutyńskiego[?]

3quovis Juris titulo podległey y tam Długi na Gro-

4madzie y u Woyta tayże Wsi Supronowiec z

5Arendy pozostałe y Rzeczy ruchome tegoż

6Niewiern[ego] Rekwirenta w tasne[?] przez Urod.

7Polutyńskiego Zabrane prawnie y Urzę-

8downie we Dworze tamtejszym Arestował

9Ktory Arest Zostal przyięty de quo Plenio[r] Ejusd[em]

10Min[isteria]lis Relatio Min[isteria]lis Jgnarus Literarum Cruce[m]

11S[anctam] posuit Lewko Huszczynecki[?] +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „225” – w opracowaniu akt 233. Nazwa wsi Supronowce potwierdzona w akcie 243 („Dobr Wsi Supronowiec”, „Maydanu Supronowieckiego”); posesor „Polutyński[?]” – zapewne Kazimierz Połutyński[?], stolnik latyczowski (akt 243) i woźnego „Huszczynecki[?]” niepewne; świadek „Sołtycki[?]” niepewny; „w Assystencyi Pana Swego[?]” i „w tasne[?]” niejasne. Naftuła – Żyd, mieszkaniec Janowa (por. sprawę Moszka janowskiego w aktach 220–222).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „cum Praetensione[?]” – w sprawie pretensji; „Opatrzny” – tytuł woźnego; „ante hac” – dawniej, poprzednio; „quovis Juris titulo podległey” – podlegającej (mu) z jakiegokolwiek tytułu prawnego; „Długi na Gromadzie y u Woyta” – długi gromady i wójta wsi wobec arendarza; „de quo Plenior Ejusdem Ministerialis Relatio. Ministerialis ignarus literarum Crucem Sanctam posuit” – o czym pełniejsza relacja tegoż woźnego; woźny nieumiejący pisać postawił znak krzyża.

Streszczenie

11marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Lewko Huszczynecki[?] zeznał, że na żądanie Żyda Naftuły, mieszkańca Janowa, dawnego arendarza we wsi Supronowce[?], w obecności szlachty Walentego Sawickiego i Demiana Sołtyckiego[?], 9 marca 1768 był we dworze wsi Supronowce[?], będącej w posesji Polutyńskiego[?], i tam zaaresztował prawnie długi gromady i wójta tej wsi pozostałe z arendy oraz rzeczy ruchome Naftuły zabrane przez Polutyńskiego[?]. Areszt został przyjęty. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyżyk.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 148v (skan 0152, strona lewa)

1Roku, Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij, Jedynastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodz[kiemi] Winn[ickiemi]

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem

5y Namiesnikiem Burgrab[stwa] Grodu Winn[ickiego] Stano-

6wszy Oczewisto Woźny Gen[era]ł W[oie]w[ó]dz[twa] Bracł[awskiego] y Jnn[ych] Sza-

7lachetny Andrzey Zieliński Ktory w moc wierney

8Rel[acy]i swoiey ustnie y dobrowolnie zeznał Jż on

9Roku teraznieyszego Tysiąc, Siedmset, Sześć-

10dziesiąt, Osmego, Dnia Osmego Martij Po-

11zew Authentyczny Ziemski na Membranie Pisa-

12ny odniosł do Dobr Wsi Andruszowski y tam-

13tenże Pozew we Dworze tamteyszym w Jzbie na

14Stole położył y o Ekspensy[?] Onego tam przytom-

15nym opowiedział y publikował Ktorego Tenor

16Ejusmodi Stanisław August z Bożey Łaski

17Krol Polski Wielki Xiążę Litt[ewski] Ruski Pruski

18Mazowiecki Zmudzki Jnflanc[ki] Kijow[ski] Woł[yński]

19Podol[ski] Podlaski, Bracł[awski] y Czernichowski. Wam

20Wiell.

k. 149 (skan 0152, strona prawa)

1Wam Wiell. Stanisławowi Franciszkowi y Kalikstowi[?]

2Duninom Wąsowiczom Dziedzicom Dobr An-

3druszowki quocunque Juris Titulo ad Praesens Posse-

4ssorom Pozwanym Z Osob Zarowno[?] Wszystkich

5Dobr Leżących Ruchomych y Nie Ruchomych

6Wszystkich Zarowno Dobr y Sum Pieniężnych

7Powagą Naszą Krolewską przykazuiemy aby-

8ście WW. przed Sądem Naszym Ziemskim Bracł[awskim]

9Sami Oblicznie y Zawicie Stanęli na Jnstancyą

10Jnstygatora Sądowego y Jego Delat[orów] Wiell. Mi-

11chała Jakubowskiego Oyca y Ludwika Syna

12Podczaszego y Podczaszyca Pomorsk[ich][?] Urod. Stefana

13Dziarskiego[?] Tadeusza Portugalskiego Stanisława

14Gruszczyńskiego Stanisława Jaworskiego[?] y Andrze-

15ia Jaroszewskiego Aktorow, Ktorzy Aktorowie

16przychilaiąc się do Prawa Pospolitego y Ustawy[?]

17wierność wasze pozywaią w Sprawie y Akcyi do

18przysłuchania się o winam Prawnym Respectu

19poprowadzenia[?] Kopcow Granicznych między

20Dziedzicami Dobr Pliskowa y Dobr Andrus-

21zowki ad Personalem Ejus Comparitionem pozy-

22wanych Żadney Jurysdykcyi Dobrym Dziedzicom nie

23podlegaiących do Zapłacenia Takiż Prawem

24opisaney y rozsypania Nowych Jako Jntrusive

25Rozsypanych Nihil ominus do odpowiadania

26Zaprzestania[?] Lasow, Zabierania Ludzi, Bydła

27Rożnych, Z Młynow brania Prowentow, Ludzi

28więzienia, Kozakow nasyłania y Jnnych

29Wiolencyi Ktore Czasu Prawa dowiedzione

30będą dostawienia Tychże samych Wiolatorow

31Lepiey WWm[?] po Jmionach y Przezwiskach

32wiadomych qui Praesenti Citatione Arestant[ur][?]

33et pro Sumendi[?] Poenas[?] pozywaią y przypo-

34zywaią

k. 149v (skan 0153, strona lewa)

1y przypozywaią Sitis parituri Terminum

2attentaturi et ad Praemissa omnia Judicialiter

3Responsuri Datt[um] w Winnicy Die Quinta Mar-

4tij Millesimo Septingentesimo, Sexagesimo Octavo

5Anno, de quo Praesens Ejusd[em] Min[isteria]lis Rel[ati]o Min[isteria]lis ignarus

6Lit[erarum] Crucem posuit Andrzey Zieliński +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „226” – w opracowaniu akt 234. Nagłówek marginalny częściowo niejasny („Lewca[?] Pom.[?]”, „Dzie. Dobr[?]”); w tekście Michał Jakubowski (ojciec) i Ludwik (syn), „Podczaszy y Podczaszyc Pomorsk.[?]” – tytuł niepewny. Imię trzeciego Wąsowicza „Kalikst[?]” (zapis podobny do „Kaliszew”) niepewne. Dobra Andruszówka – por. 44-1-3, akty 246 i 252 (zastaw Andruszówki); Plisków – dobra powodów. Niepewne także: „o Ekspensy[?] Onego” (zapewne „o Ekspedycyi”), „Zaprzestania[?] Lasow” (zapewne „Zaiezdzania” – wycinania lasów), „Arestantur[?]”, „pro Sumendi[?] Poenas[?]”, „Jaworskiego[?]”, „Dziarskiego[?]”.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Pozew Authentyczny Ziemski na Membranie” – oryginalny pozew sądu ziemskiego na pergaminie; „quocunque Juris Titulo ad Praesens Possessores” – obecni posiadacze z jakiegokolwiek tytułu prawnego; „Sami Oblicznie y Zawicie” – osobiście i pod rygorem terminu zawitego; „Delatorowie” – oskarżyciele posiłkowi; „Respectu poprowadzenia Kopców Granicznych” – w sprawie usypania kopców granicznych; „ad Personalem Ejus Comparitionem” – do osobistego stawiennictwa; „Intrusive” – samowolnie, bezprawnie; „Nihilominus” – niemniej; „Wiolencye” – gwałty; „Sitis parituri, terminum attentaturi et ad praemissa omnia judicialiter responsuri” – macie być posłuszni, termin zachować i na wszystko powyższe sądownie odpowiedzieć; „Datum w Winnicy Die Quinta Martij Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Octavo Anno” – dano w Winnicy dnia 5 marca roku 1768; „Ministerialis ignarus Literarum Crucem posuit” – woźny nieumiejący pisać postawił krzyż.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

11marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Andrzej Zieliński zeznał, że 8 marca 1768 zawiózł do wsi Andruszówka oryginalny pozew ziemski na pergaminie i położył go we dworze na stole, ogłaszając go obecnym. Pozew, wystawiony w Winnicy 5 marca 1768 w imieniu króla Stanisława Augusta, wzywał Stanisława, Franciszka i Kaliksta[?] Duninów Wąsowiczów, dziedziców i posesorów Andruszówki, by stawili się osobiście przed sądem ziemskim bracławskim na żądanie instygatora i powodów: Michała Jakubowskiego (ojca) i Ludwika (syna), podczaszego i podczaszyca pomorskich[?], oraz Stefana Dziarskiego[?], Tadeusza Portugalskiego, Stanisława Gruszczyńskiego, Stanisława Jaworskiego[?] i Andrzeja Jaroszewskiego. Powodowie pozywali o usypanie kopców granicznych między dobrami Plisków i Andruszówka, o kary za bezprawne rozsypanie nowych kopców, a także o wycinanie lasów, zabieranie ludzi i bydła, pobieranie dochodów z młynów, więzienie ludzi, nasyłanie kozaków i inne gwałty oraz o stawienie sprawców. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyżyk.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 149v (skan 0153, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martij, Jedynastego Dnia,

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi

4Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną Janem

5Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

6grabstwa Grodu Winnickiego. Stanowszy

7Oczewisto Woźny Generał W[oie]w[ó]d[ztw]a Bracł[awskiego] y

8Jnnych opatrzny Olexa Worobczuk[?] w Moc

9wierney Relacyi Swoiey dobrowolnie Zeznał iż

10on Roku na wstępie wyrażonego Dnia Dziesiątego

11Marca Pozew Głowny Trybunalski Kor[onny] Lwowski

12odniosł do Dobr Bohdanowki[?] y tamten Pozew

13w Jzbie na stole położywszy opowiedzenia onego

14prawnie opowiedział de tenore tali, Stanislaus

15Augustus Dei Gratia Rex Poloniae Magnus

16Dux Litt[uaniae] Russ[iae] Pruss[iae] Masoviae Samogitiae Kijo-

17viae Volyniae, Podoliae, Podlachiae, Livoniae, Smo-

18lensciae Severiae, Braclaviae Czernichoviae[que]

19Vobis Magnificis Stanislao Worcell Judici

20Terrae Haliciensis necnon Officio Castr[ensi] Vices-

21gerentiali Haliciensi, Josepho Chrzanowski[?], tam

22Generosis Michaeli Dobrzański[?] Joanni Mat-

23uszewski[?] Adamo Doliński Jgnatio Wolecki[?]

24ac aliis Citatis et Statuendis de personis[?]

25Causa

k. 150 (skan 0153, strona prawa)

1Causa Jnfra scripta bonisq[ue] vestris generali-

2ter omnibus mandamus ut Coram Judicio no-

3stro ordinario Generali Tribunali Regni

4Leopoliensis tunc dum et quando Causa prae-

5sens ex Regestro sibi Competenti ad Judicandum

6Vocata et acclamata inciderit personaliter

7peremptorieq[ue] compareatis ad instantiam Jnsti-

8gatoris Judicii nostri Ejusq[ue] Delatorum Jllus-

9trium Magnificorum Joannis Vexilliferi Magni[?]

10Ducatus Litt[uaniae] Patris, Josephi Capitanei Wysz-

11ogrodensis[?] Filii, Elisabethae de Rege[?] Matris Fran-

12cisci Filii Capitanei Mereczen[sis][?] Comitum Krasic-

13kich[?] Nec non Mich[aeli]s[?] Agnetis de Zawadzkie[?] Ma-

14tris, Francisci et Michaelis Filior[um] Vexillife-

15ro[rum][?] Bołkierskich[?] Ludovicae de Bołkierskie[?] Mo-

16szyńska[?] Tribun[i] Dominici et Moszyński[?] Ultra[?]

17Smolenen[sis][?] Felicis et Casimiri Wielohorskich

18Subdapifer[orum][?] Parv[o]r[um][?] Antonij et Constantiae de

19Bołkierski[?] Ziołowskich[?] Pincer[narum][?] Lomżyn[ensium][?]

20Antonij Burzeński[?] Casimiri Czarnecki ac

21aliorum Actorum Qui Actores in hac[?] parte

22de Legibus Regni ac Manifestationibus Suis[?]

23Vos citant ad Videndum audiendumq[ue] alle-

24gandumq[ue] idq[ue] relevatis Decretis Annor[um]

25Millesimi Septingentesimi Sexagesimi Quinti,

26Millesimi Septingentesimi Sexagesimi Sexti et

27Millesimi Septingentesimi Sexagesimi Septimi

28ex In Competenti Regestro in Causa Condictamin[ali][?]

29Cum Genoso Josepho Czarnecki Actore

30pro tum

k. 150v (skan 0154, strona lewa)

1pro tum[?] Subsecutis Causamq[ue] et Negotium

2ex pura Causa Granicziali et Controversi-

3one ad emptorum fundorum[?] pertinentem

4Vim Legis Sapientibus Velut in Conducto[?]

5admissis eandem ad decisionem Causae

6Granicialis Suspendi et uti in decisam

7a Causa Juris ad Regestrum Competens

8Remittendam declarari Cum eademq[ue]

9Simul decidi poenas pro procuratione

10memoratorum Decretorum in praejudi-

11cium Actorum Latorum injungi in Com-

12petentiaq[ue] actionem in Actoratu Cita-

13torum Vadateric[?] formatum accerni[?]

14idq[ue] non Obstantibus quibusvis actibus

15Condescensorialibus et inquisitionibus

16sine perducto Processu sine attendentia

17partis eductis quinimo omnibus jisdem

18Cassatis uti ex momento Saepe dictorum De-

19cretorum in Condicto ex in Competenti

20Regestro obtentis nihilominus Vos ad

21refusionem Damnorum exinde Causa-

22torum stringi a Metu et Rigore ultima-

23rii Decreti Jllustrium Magnificor[um] Jo-

24sephum[?] Comitem Krasicki[?] ordinari[?]

25alteraque pro Causae praesentis exigen-

26tia Statui et Sententiari Citamini igitur

27sitis parituri et ad praemissa Judiciali-

28ter responsuri Dat[um] Leopoli Feria Secunda

29post Dominicam Reminiscere

30Quadragesimalem

k. 151 (skan 0154, strona prawa)

1proximam Millesimo Septingentesimo

2Sexagesimo Octavo Anno de Quo praesens

3Min[isteria]lis Rel[ati]o Min[isteria]lis Qui Supra ignarus Scri-

4bendi Crucem posuit Olexa Worobczuk[?] +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „227” – w opracowaniu akt 235. Pozew łaciński, długi, pisany pochyłą ręką z licznymi skrótami – liczne nazwiska powodów niepewne (lista delatorów: Krasiccy – Jan[?], chorąży wielki litewski[?] (ojciec), Józef, starosta wyszogrodzki[?] (syn), Elżbieta z Rege[?] (matka), Franciszek, starosta mereczeński[?]; Agnieszka z Zawadzkich[?] i synowie Franciszek i Michał Bołkierscy[?]; Ludwika z Bołkierskich[?] Moszyńska[?]; Feliks i Kazimierz Wielohorscy; Antoni i Konstancja z Bołkierskich[?] Ziołowscy[?], cześnikowie łomżyńscy[?]; Antoni Burzeński[?]; Kazimierz Czarnecki). Pozwani: Stanisław Worcell, sędzia ziemski halicki (i wicesgerent grodzki halicki), Józef Chrzanowski[?], Michał Dobrzański[?], Jan Matuszewski[?], Adam Doliński, Ignacy Wolecki[?]. Miejsce doręczenia „Bohdanówka[?]” niepewne. Woźny „Olexa Worobczuk[?]” (zapis „Wonbczyk”/„Worobczuk”). Por. akty 159, 185 (Worcell – lasy kalnickie, sitkowieckie; Krasiccy w kluczu żywotowskim – akty 171, 185).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Stanislaus Augustus Dei Gratia Rex Poloniae … Vobis Magnificis … mandamus ut Coram Judicio nostro ordinario Generali Tribunali Regni Leopoliensi … personaliter peremptorieque compareatis” – Stanisław August z Bożej łaski król Polski … wam, wielmożnym …, nakazujemy, abyście przed naszym zwyczajnym sądem, Trybunałem Głównym Koronnym (we Lwowie) … stawili się osobiście i zawiście; „ad instantiam Instigatoris … Ejusque Delatorum” – na żądanie instygatora i jego delatorów; „Vexillifer Magni Ducatus Lituaniae” – chorąży Wielkiego Księstwa Litewskiego; „Capitaneus” – starosta; „Subdapifer” – podstoli; „Pincerna” – cześnik; „ad Videndum audiendumque” – aby widzieć i słyszeć; „relevatis Decretis Annorum 1765, 1766 et 1767 ex Incompetenti Regestro” – uchylenie dekretów z lat 1765–1767 wydanych z niewłaściwego rejestru; „ex pura Causa Granicziali et Controversione” – z czystej sprawy granicznej i sporu; „ad decisionem Causae Granicialis Suspendi et … ad Regestrum Competens Remittendam declarari” – (sprawę) zawiesić do rozstrzygnięcia sprawy granicznej i odesłać do właściwego rejestru; „non Obstantibus quibusvis actibus Condescensorialibus et inquisitionibus” – mimo jakichkolwiek czynności kondescensyjnych i inkwizycji; „ad refusionem Damnorum” – do zwrotu szkód; „Sitis parituri et ad praemissa Judicialiter responsuri” – macie być posłuszni i na powyższe sądownie odpowiedzieć; „Datum Leopoli Feria Secunda post Dominicam Reminiscere Quadragesimalem proximam Anno 1768” – dano we Lwowie w poniedziałek po najbliższej niedzieli Reminiscere (II niedziela Wielkiego Postu) 1768 r. (tj. ok. 7 marca 1768); „Ministerialis … ignarus Scribendi Crucem posuit” – woźny nieumiejący pisać postawił krzyż.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

11marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Ołeksa Worobczuk[?] zeznał, że 10 marca 1768 zawiózł do dóbr Bohdanówka[?] i położył w izbie na stole główny pozew Trybunału Koronnego (kadencji lwowskiej). Pozew łaciński, wystawiony we Lwowie w poniedziałek po niedzieli Reminiscere 1768 w imieniu króla Stanisława Augusta, wzywał Stanisława Worcella, sędziego ziemskiego halickiego (i urząd grodzki halicki), oraz Józefa Chrzanowskiego[?], Michała Dobrzańskiego[?], Jana Matuszewskiego[?], Adama Dolińskiego, Ignacego Woleckiego[?] i innych do osobistego stawiennictwa przed Trybunałem na żądanie instygatora i delatorów – hrabiów Krasickich (Jana[?], chorążego wielkiego litewskiego[?], Józefa, starosty wyszogrodzkiego[?], Elżbiety, Franciszka, starosty mereczeńskiego[?]), Bołkierskich[?], Moszyńskiej[?], Feliksa i Kazimierza Wielohorskich, Ziołowskich[?], Antoniego Burzeńskiego[?], Kazimierza Czarneckiego i innych – w sprawie o uchylenie dekretów z lat 1765–1767 wydanych z niewłaściwego rejestru w sprawie z Józefem Czarneckim; powodowie wnosili, że sprawa jest czysto graniczna, powinna być zawieszona do rozstrzygnięcia sprawy granicznej i odesłana do właściwego rejestru, a pozwani powinni zwrócić szkody. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyżyk.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 151 (skan 0154, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martii, Jedynastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi

4Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

5Janem Jedleckim Jnstygatorem y Na-

6miesnikiem Burgrabstwa Grodu

7Winnickiego. Comparens Personaliter

8Urod. JmćPan Jozef Kaczorowski JW. Sosno-

9wskiego Pisarza Polnego W. X. Litew[skiego] Plenipotent

10Jmieniem y z wyraźney Woli tego JW. Pryn-

11cypała Swego Postrzegaiąc Całości Substancyi

12Onego aby w dalszym Czasie Jakowemu nie

13podpadła uszczerbkowi jak nayusilniey

14naprzeciwko Wiell. Michałowi Zabłockie-

15mu Łowczemu Zydaczewsk[iemu] Manifestuie się

16y Protestuie się w niżey opisany Sposob

17y o to Jż Wiell. Obżałowany godząc na Us-

18zczerbek Substancyi JW. Manifestis Pryncy-

19pała nay przod uchilaiąc się od kontraktu

20między JOX. JmćPanem Lubomirskim Woie[wodą]

21Bracławskim z Jedney a Sobą z drugiey

22zawartym

k. 151v (skan 0155, strona lewa)

1zawartym[?] ob[l]atowanym Dnia Osmnastego Aprilis

2Tysiąc Siedmset Piędziesiąt Piątego Roku w

3Zamku Krzemienieckim[?] spisanego, Ktore nie

4chcąc uwiadomić przy uwierzaiący Strony oto-

5minie[?] y o wielkości Summy Sobie z Zastawy

6należącey na Dobrach Wsi Jurkowce Zało-

7wanego[?] burdzicy[?] postępuiąc Subdole[?] z Stro-

8ny nie Zołuiąc[?] Terminu Zieckawszy[?] do win-

9ney Jndiligentia Sui o wpadnienie w drugie

10Tryennium Popisuie się z Jakowym się Kon-

11traktem ktorego na Acta Praesentia Castren[sia]

12habent ani iest oblatowany Manifestował

13się y tak idąc pod Stemporarie[?] Kroiamy[?] od

14odbrania Summy uni ha nicdy[?] et quadi[?]

15Summa Wiell. JmćP. Obżałowanego ma być

16Liczona Terminu wyrażonego w Kontrakcie y ro-

17kującego[?] ktorych do Wiell. Manie[?] nienależytych

18Krokow Wiell. Obżał[owany] nic nie uważaiąc no-

19mine Cujus Supra przychilaiąc się do tego

20traktu[?] de actu et Dato wyżey wyrażonego

21Powtornie manifestuiąc się Summe Dwa-

22dzieścia Cztery Tysiący wytrąciwszy z tey że

23Summy Siedm Tysięcy Złł Pol[skich] w Wiell. Mi-

24chała Borzechowskiego Podst[olego] H[orodelskiego][?] przez

25Wiell. Obżał[owanego] na Skrypt Dnia Czternastego Janu-

26arii Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Trzeciego

27Roku we Lwowie zaciągnionych Protesto-

28wał y rursus do siebie Zabrawszy[?] w Aktach

29Grod. Winn. wyrzekł[?] oświadczaiąc się huc

30in actis[?] Każdego Czasu Wiell. Obżał[owanemu] Pomi-

31nione Summe oddać, a do Possessyi Dobr

32Jurkowki Vigore Jurium JW. Manifestującego

33Pryncipali[s]

k. 152 (skan 0155, strona prawa)

1Servientium wracić[?] salva manente hu-

2jus omnis[?] si opus fuerit Melioratione Jozef

3Kaczorowski mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „228” – w opracowaniu akt 236. Ręka szybka, wiele skrótów; środkowa część k. 151v przepisana orientacyjnie, sens poszczególnych zdań niepewny. Pewne: plenipotent Józef Kaczorowski (potwierdzony w akcie 242 – remanifestacja Zabłockiego „pro Urod. Józefowi Kaczorowskiemu”), mocodawca Sosnowski, pisarz polny litewski (w nagłówku „P. P. W. X. Litt.”; imię niewymienione – zapewne Józef Sosnowski); obwiniony Michał Zabłocki, łowczy żydaczowski – ten sam, który w akcie 225 wpisał się w trzylecie posesji wsi „Surkówka” – tu wieś wyraźnie „Jurkowce / Jurkówka” (prawdopodobnie odczyt „Surkówka” w akcie 225 należy poprawić na „Jurkówka[?]”). Kontrakt zastawny między ks. Lubomirskim, wojewodą bracławskim, a Zabłockim, oblatowany 18 IV 1755 w zamku krzemienieckim[?]; suma zastawna 24 000 zł, po potrąceniu 7 000 zł (skrypt z 14 I 1763 we Lwowie na rzecz Michała Borzechowskiego, podstolego) – reszta do wypłaty. Bardzo niepewne: „burdzicy[?]”, „Subdole[?]”, „Zieckawszy[?]”, „pod Stemporarie[?] Kroiamy[?]”, „uni ha nicdy[?] et quadi[?]”, „wracić[?]”.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Maa nne … o manutencyę[?]” – manifestacja imieniem … o utrzymanie (w posiadaniu); „Plenipotent” – pełnomocnik; „Pisarz Polny W. X. Litewskiego” – urzędnik wojskowy Litwy; „Jndiligentia Sui” – (manifestacja) o pilności (wpisanie się w termin) – por. akt 225; „Tryennium” – trzylecie posesji zastawnej; „oblatowany” – wpisany do akt; „Acta Praesentia Castrensia” – niniejsze akta grodzkie; „de actu et Dato” – z datą i aktem; „huc in actis” – tu, w aktach; „Vigore Jurium … Servientium” – na mocy przysługujących praw; „salva manente hujus … si opus fuerit Melioratione” – z zachowaniem poprawy (uzupełnienia) niniejszej, jeśli zajdzie potrzeba; „mp” – własnoręcznie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

11marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Józef Kaczorowski, plenipotent Sosnowskiego, pisarza polnego litewskiego, zaniósł manifestację i protestację przeciw Michałowi Zabłockiemu, łowczemu żydaczowskiemu. Zabłocki, posiadacz zastawny wsi Jurkowce (Jurkówka) na mocy kontraktu zawartego z ks. Lubomirskim, wojewodą bracławskim (oblatowanego 18 kwietnia 1755), uchylając się od kontraktu i nie uwiadamiając strony o wysokości sumy zastawnej, podstępnie wpisał się (manifestacją „in diligentia”, por. akt 225) w drugie trzylecie posesji, powołując się na kontrakt nieoblatowany w tych aktach. Komparent zaprotestował, oświadczając gotowość wypłacenia Zabłockiemu w każdym czasie należnej sumy – 24 000 zł po potrąceniu 7 000 zł zaciągniętych przez Zabłockiego na skrypt z 14 stycznia 1763 we Lwowie (wobec Michała Borzechowskiego, podstolego) – i żądając przywrócenia mocodawcy do posesji Jurkówki na mocy przysługujących mu praw, z zastrzeżeniem poprawienia manifestacji.

Transkrypcja

k. 152 (skan 0155, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego,

2Miesiąca Martij Dwunastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi

4Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

5Janem Jedleckim y Namiesnikiem Burgrab-

6stwa Grodu Winnickiego. Postanowiwszy

7się Osobiście Przewielebny w Bogu JęgoMość

8Xiądz Antoni Grzybowski Prokurator Kolegi-

9um Winnickiego Societatis Jesu Swoim Przewiele-

10bnego w Bogu JmćXiędza Antoniego Bagin-

11skiego Rektora y całego Zgromadzenia tegoż

12Collegium Jmieniem idq[ue] in diligentia Mani-

13festuie się do Jż Przewielebny Comparens

14chcąc uskutkować Kondescensyą w Dobrach

15Wsi Jurkowcach Possessyi Collegium Win-

16nickiego Societatis Jesu podległych dnia Czter-

17nastego praesentis przypadaiącą usilnie

18w Sprowadzeniu Urzędu Ziemskiego lub

19Grodzkiego pro Parte tegoż Collegium w

20Dekrecie Trybunalskim Oswiadczonego czy-

21nił Staranie, Jakoż kilku Wychmościow Panow

22Officialistow Ziemskich y Grodzkich Oso-

23biście anticipando Terminum tey że

24Kondescensyi Superius Expressum

25dopraszał y od tych obiecanie

26na wyż

k. 152v (skan 0156, strona lewa)

1na wyż Oznaczony Termin Kondescensyi zjecha-

2nia upewnionym Został, aże teraz Ciż Wychmość

3Panowie Urzędnicy Ziemscy y Grodzcy Częścią

4dla własnych dolegliwości Swoich niespodziewa-

5nie siebie Zatrudniaiących a bardziey quod

6maximum Jmpedimentum dla rozruchu

7y zamieszania w Oyczyźnie zaszłego Ziechania

8na Termin wyż rzeczony już bliżko przy-

9padaiący Listami Swoiemi do Przewielebnego

10w Bogu JmćXiędza Rektora pisanemi re-

11versant[?] Przeto Tenże Przewielebny Comparens

12de Jmpossibilitate Sprowadzenia na wyż Ozna-

13czony Termin Officium ile w tym Czasie ex

14parte Collegij Winnic[kiego] Jmieniem Swym Prze-

15wielebnego JmćXiędza Antoniego Bagins-

16kiego Rektora et Totius Collegij Winnic[kiego] Soci-

17etatis Jesu iterato Manifestuie się Xiądz Antoni

18Grzybowski Societatis Jesu.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „229” – w opracowaniu akt 237. Pismo staranne, odczyt w większości pewny. Ostatnie słowo nagłówka marginalnego nieodczytane; kolacjonujący „Laskowski[?]”. „reversant[?]” – zapewne „rewokowali” / odwołali (przyjazd). Wzmianka o „rozruchu y zamieszaniu w Oyczyźnie” – zapewne zawiązywanie konfederacji (radomskiej / barskiej, II–III 1768). Jurkowce – posesja kolegium jezuitów winnickich (por. akty 225 i 236: Jurkówka/Jurkowce w zastawie Zabłockiego – może to inna wieś lub część).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Collegium Winnicense Societatis Jesu” – kolegium jezuickie w Winnicy; „Prokurator” – zarządca spraw majątkowych kolegium; „Rektor” – przełożony kolegium; „in diligentia” – o dopełnieniu starań (pilności); „Kondescensya” – zjazd sądu (urzędników) na grunt dla rozpoznania sprawy; „praesentis” – bieżącego miesiąca; „pro Parte … w Dekrecie Trybunalskim Oświadczonego” – (urzędu) przyznanego na rzecz kolegium w dekrecie Trybunału; „anticipando Terminum” – uprzedzając termin; „Superius Expressum” – wyżej wyrażony; „quod maximum Jmpedimentum” – co (jest) największą przeszkodą; „de Jmpossibilitate” – o niemożności; „iterato” – ponownie; „ex parte Collegij … et Totius Collegij Winnicensis Societatis Jesu” – ze strony kolegium … i całego kolegium winnickiego Towarzystwa Jezusowego.

Streszczenie

12marca 1768 przed Janem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stawił się osobiście ks. Antoni Grzybowski SJ, prokurator kolegium jezuitów w Winnicy, i w imieniu rektora ks. Antoniego Bagińskiego oraz całego kolegium zamanifestował „in diligentia”: chcąc przeprowadzić kondescensję w dobrach wsi Jurkowce (posesji kolegium), przypadającą na 14 marca, zabiegał usilnie o sprowadzenie urzędu ziemskiego lub grodzkiego przyznanego kolegium w dekrecie trybunalskim; kilku urzędników ziemskich i grodzkich, poproszonych z wyprzedzeniem, obiecało przybyć, lecz teraz – częściowo z powodu własnych dolegliwości, a przede wszystkim z powodu rozruchów i zamieszania w Ojczyźnie – listami do rektora odwołali przyjazd. Komparent zamanifestował o niemożności sprowadzenia urzędu na wyznaczony termin.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 152v (skan 0156, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset Sześćdziesiąt Osmego,

2Miesiąca Martij Dwunastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi.

4Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną Janem

5Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

6grabstwa Grodu Winnickiego. Stanowszy

7Oczewisto Woźny Generał W[oie]w[ó]dztwa Bracławskiego y

8Jnnych Opatrzny Antoni Horochowski[?] w Moc

9Stateczney Relacyi Swoiey dobrowolnie zeznał

10Jż On

k. 153 (skan 0156, strona prawa)

1Jż On Roku wyż na akcie wyrażonego Dnia Siedm-

2nastego[?] Marca Pozew Trybunału Koronnego Lwow[skiego]

3odniosł do Dobr Wsi Jskrowica[?] y tam ten Pozew

4we Dworze tameyszym na Stole położywszy opowiedze-

5nia Onego Prawnie Publikuiąc do wiadomości

6przywiodł Tenoris Sequentis. Stanislaus Augu-

7stus Dei Gratia Rex Poloniae Magnus Dux

8Litthuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae,

9Kijoviae, Volhyniae, Podoliae, Podlachiae, Smolen-

10sciae, Severiae, et Czerniechoviae. Vobis Jllustribus

11Magnificis Francisco Ledóchowski et Constantiae

12de Denhoff[?] Capitaneis Vlodimiriensibus Conjugi-

13bus, Magnifico Stephano Baranowski Pincernae Zwi-

14nogrodensi Cujusvis nominis Nobili Lasko-

15wski[?] Cosacorum Curialium Ejusd[em] Jll[ust]ris Magnifici

16Ledóchowski Commendanti atq[ue] Successoribus

17olim Nobilis Gerżewski[?] Rothmagistri Curialis

18ac alijs in Originalibus Trib[unalitiis] expressis De

19Personis Causa infrascripta Bonisq[ue] Vestris ge-

20neraliter omnibus mandamus ut Coram

21Judicio Nostro ordinario Generali Tribu-

22nalis Regni Leopoliensi tunc dum et quando

23Causa praesens ex Regestro sibi Competenti ad

24Judicandum Vocata et acclamata inciderit ad in-

25stantiam Jnstigatoris Ejusd[em] Judicij Nostri Ejusq[ue]

26Delatorum Mag[nifi]ci Stanislai Worcell Judicis Terre-

27stris Halicien[sis] necnon Generosorum Stephani Bosow-

28ski[?] Joannis Matkowski[?] Josephi Sełowski[?]

29Adami Doliński ac aliorum aliorum

30in Originalibus Termini expressorum

31personaliter peremptorieq[ue] Compareatis Qui Vos

32et quidem

k. 153v (skan 0157, strona lewa)

1et quidem assistentia indigentes cum eadem

2Cui de jure requisita Citant scu potius ad para-

3tam Causam et actionem paratas Jnquisitiones

4paratum Decretum paratas anteriores Trib[unalitias]

5paratam Condemnationem Super Vobis

6obtentam idq[ue] in vim actus peragendae Exe-

7cutionis adcitatum[?] idq[ue] ad videndum et audi-

8endum attentandumq[ue] Vos ad satisfactionem

9Decretis Tribunal[itiis] annor[um] Millesimi Sep-

10tingentesimi Sexagesimi Tertii et Millesimi

11Septingentesimi Sexagesimi Quinti tum

12Condescensoriali Millesimi Septingentesimi

13Sexagesimi Sexti[?] Anno in Fundo Bonorum

14Pikarzewska[?] per Judicium Terrestre Leopo-

15liense et officium Castr[ense] Cremenecense expedit[o]

16nec non Compromissoriali in Anno proxime

17et anno Millesimo Septingentesimo Sexagesimo

18Septimo inter vos Citatos et Illustres Sangu-

19szkos[?] ac alios Vestros Concitatos ex una

20et Magnificum Actorem ac alios Coactores

21parte ab altera Lato[?] toto Scilicet in poenis

22Criminalibus Siquidem per Vos in toto Satis-

23factum jam vero in poenis personalibus

24per delinquentes et executores mandatorum

25Vestri et Jllustrium Ducum Sanguszkow

26aquilae albae equitum ad Satisfactionem Stri-

27ngi ad explendas poenas Personales Mag[nifi]cum[?]

28Laskowski[?] per Centa Viginti[?] moliri[?]

29promerita ad dicui[?] ad Statuitionem Nob[ilis][?]

30Mag[nifi]cis Laskowski Commendantis Casacor-

31um

k. 154 (skan 0157, strona prawa)

1Casacorum Tetioviensium ad expiendum Sessi-

2onem Turricam[?] qui prout tam officioso

3Aresto, ita et praesenti Citatione apud Vos

4arestantur[?] Vos Jllres Mag[nifi]cos Capitaneos Vlodimi-

5rien[ses] Compelli, poenas tam ratione contraven-

6tionis Decretis, quam insablationem[?] Condem-

7nationis et processus irrogari, refusionem Da-

8mnor[um] et litis expensar[um] injungi, alteraq[ue] pro

9Causae istius exigentia et anterior[um] Terminor[um]

10contra vos Statui, decerni, et sententiari. Citami-

11ni itaq[ue] et adcitamini sitis Tri[bunalitio] parituri, eun-

12dem attentaturi, et ad promissa hic ac alia pe-

13nes vobis oretenus proponenda judicialiter re-

14sponsuri. Datt[um] Leopoli Feria Secunda post Domi-

15nicam Jnvocavit Quadragesimalem proximam

16A[nn]o D[omi]ni Millesimo Septingentesimo Sexagesi-

17mo Octavo. Mis[terialis] qui supra Scri[bendi] ignarus Signum

18Crucis posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „230” – w opracowaniu akt 238. Pozew łaciński z licznymi skrótami; środkowa część (k. 153v dół) przepisana orientacyjnie. Woźny „Antoni Horochowski[?]”. Dzień doręczenia zapisany „Siedm-/nastego” – niemożliwe przy dacie wpisu 12 marca (może „Siódmego” lub omyłka pisarza) – [?]. Miejsce doręczenia „Jskrowica[?]” niepewne. Delatorzy (powodowie): Stanisław Worcell, sędzia ziemski halicki (por. akt 235, gdzie Worcell był pozwanym w sprawie z Krasickimi), Stefan Bosowski[?], Jan Matkowski[?], Józef Sełowski[?], Adam Doliński. Pozwani: Franciszek Ledóchowski i Konstancja z Dönhoffów[?], starostowie włodzimierscy (por. akty 171, 195 – Ledóchowscy, lasy tetyjowskie), Stefan Baranowski, cześnik zwinogrodzki, Łaskowski[?], komendant kozaków nadwornych Ledóchowskiego (kozacy tetyjowscy), następcy Gerżewskiego[?], rotmistrza nadwornego. Sprawa: egzekucja dekretów trybunalskich z lat 1763 i 1765, dekretu kondescensyjnego (1766[?]) w dobrach „Pikarzewska[?]” (sąd ziemski lwowski i gród krzemieniecki) i kompromisowego z 1767 r. między pozwanymi i ks. Sanguszkami a powodem – kary kryminalne i osobiste (wieża) dla sprawców, egzekutorów rozkazów Ledóchowskich i ks. Sanguszków, kawalerów Orła Białego.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Vobis Illustribus Magnificis … Capitaneis Vlodimiriensibus Conjugibus” – wam, jaśnie wielmożnym … starostom włodzimierskim, małżonkom; „Pincerna Zwinogrodensis” – cześnik zwinogrodzki; „Cosaci Curiales … Commendans” – komendant kozaków nadwornych; „Rothmagister Curialis” – rotmistrz nadworny; „ad paratam Causam et actionem, paratas Inquisitiones, paratum Decretum … paratam Condemnationem” – do gotowej sprawy i akcji, gotowych inkwizycji, gotowego dekretu … gotowego skazania; „in vim actus peragendae Executionis” – w celu przeprowadzenia egzekucji; „Decretum Condescensoriale … Compromissoriale” – dekret wydany na zjeździe na grunt … dekret sądu polubownego; „poenae Criminales … personales” – kary kryminalne … osobiste (więzienie); „aquilae albae equites” – kawalerowie Orderu Orła Białego; „Sessio Turrica” – odsiadka w wieży; „refusio Damnorum et litis expensarum” – zwrot szkód i kosztów procesu; „Datum Leopoli Feria Secunda post Dominicam Invocavit Quadragesimalem” – dano we Lwowie w poniedziałek po niedzieli Invocavit (I niedziela Wielkiego Postu; 1768 – 29 lutego); „Ministerialis … Scribendi ignarus Signum Crucis posuit” – woźny nieumiejący pisać postawił znak krzyża.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

12marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Antoni Horochowski[?] zeznał, że w marcu 1768 zawiózł do wsi Jskrowica[?] i położył we dworze na stole pozew Trybunału Koronnego (kadencji lwowskiej). Pozew łaciński, wystawiony we Lwowie w poniedziałek po niedzieli Invocavit 1768 w imieniu króla Stanisława Augusta, wzywał Franciszka Ledóchowskiego i Konstancję z Dönhoffów[?], starostów włodzimierskich, Stefana Baranowskiego, cześnika zwinogrodzkiego, Łaskowskiego[?], komendanta kozaków nadwornych Ledóchowskiego, i następców rotmistrza Gerżewskiego[?] przed Trybunał na żądanie instygatora i powodów: Stanisława Worcella, sędziego ziemskiego halickiego, Stefana Bosowskiego[?], Jana Matkowskiego[?], Józefa Sełowskiego[?] i Adama Dolińskiego – do gotowej sprawy i do egzekucji dekretów trybunalskich z lat 1763 i 1765, dekretu kondescensyjnego (w dobrach Pikarzewska[?], sąd ziemski lwowski i gród krzemieniecki) i dekretu kompromisowego z 1767 r. (w sprawie z ks. Sanguszkami), domagając się wykonania kar osobistych (odsiadki w wieży) przez komendanta kozaków tetyjowskich Łaskowskiego[?] i innych sprawców, kar za niewykonanie dekretów, zwrotu szkód i kosztów procesu. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyżyk.

Transkrypcja

k. 154 (skan 0157, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

2Miesiąca Marcij, Dwunastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grod[zkiemi]

4Winn[ickiemi] y Przedemną Janem Jedleckim Jnsty-

5gatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Gro-

6du Winn[ickiego]. Comparens personaliter Ur. JmćPan

7Jakob Werchracki[?] Jmieniem y z wyraź-

8ney woli W. JmćPana Jgnacego Ślaka[?]

9Dwoyga Jmion z Cieszkowa Cieszkowskie-

10go Podczaszego Czernichowskiego

11Pryncypała swego Jmieniem przed

12Urzędem niniejszym Grodzkim

13Winnickim w pilności onego ma-

14nifestowało

k. 154v (skan 0158, strona lewa)

1Manifestował się w ten sposob y o to. Jż

2JmćManifestuiący się dostawszy ex Ar-

3chivo do naymnieyszego Papieru Zrew-

4dowanego[?] Kartę od niegdy Wiell. JmćPana

5Pana Dominika Jgnacego Kowiorka

6Bekierskiego[?] Podczaszego Zwinogrodz[kiego]

7Porucznika Woysk Koronnych in post

8Generała Majora Wiell. JmćPana Danie-

9lowi[?] Cieszkowskiemu Podkomorzemu

10Włodzimirskiemu[?] Starościcowi[?] Krosczetowskiemu[?] na

11Summę Talarow Bitych Dwieście, y Czerwonych

12Złotych Trzydzieści Zaciągnioną pod

13Datą w Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdzie-

14siątym Dnia Dwunastego Aprilis w War-

15szawie Datowaną, Ktora Karta, że dotąd

16przez Zawieruszenie się między Papiera-

17mi wynaleść się niemogła, y do Akt nie

18była podana, przeto iak tylko wynaleść

19się mogła, tak zaraz przy podaniu Oney

20do Oblaty ten Manifest w pilności

21iż[?] tenże Comparens Zanosi y Jmieniem

22W. Pryncypała swego Deklaruie do-

23chodzić tey Summy u kogo z Prawa bę-

24dzie należała Manifestuie się Wer-

25chracki[?] mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „231” – w opracowaniu akt 239. Ręka wyraźna, ale z wieloma nietypowymi literami. Niepewne: nazwisko komparenta „Werchracki[?]”, „Ślaka[?]” (może przydomek/drugie imię – „Dwoyga Jmion” = podwójnego imienia), nazwisko dłużnika „Kowiorka Bekierskiego[?]”, „Zrewdowanego[?]” (może „zrewidowanego”), wierzyciel „Danielowi[?] Cieszkowskiemu Podkomorzemu Włodzimirskiemu[?] Starościcowi[?] Krosczetowskiemu[?]” – tytuły odczytane bardzo niepewnie.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „in Diligentia” – (manifestacja) o pilności, tj. dla zachowania terminu i praw; „Comparens personaliter” – stawający osobiście; „Pryncypał” – mocodawca; „ex Archivo” – z archiwum (domowego); „Karta” – skrypt dłużny, rewers; „Talary bite” – talary (monety srebrne); „Czerwone Złote” – dukaty; „in post Generała Majora” – (porucznik) w randze/posadzie generała majora (?); „Zawieruszenie się między Papierami” – zawieruszenie się (zagubienie) wśród papierów; „Oblata” – wpisanie dokumentu do ksiąg; „mp” – własnoręcznie.

Streszczenie

12marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stawił się osobiście Jakub Werchracki[?] w imieniu Ignacego Cieszkowskiego, podczaszego czernihowskiego, i zamanifestował: mocodawca odnalazł w swoim archiwum wśród papierów kartę (skrypt dłużny) zmarłego Dominika Ignacego Kowiorki Bekierskiego[?], podczaszego zwinogrodzkiego, porucznika wojsk koronnych, wystawioną Danielowi[?] Cieszkowskiemu, podkomorzemu[?], na sumę 200 talarów bitych i 30 dukatów, datowaną w Warszawie 12 kwietnia 1760; ponieważ karta zawieruszyła się wśród papierów i dotąd nie została podana do akt, zaraz po jej odnalezieniu i podaniu do oblaty składa niniejszą manifestację i oświadcza w imieniu mocodawcy, że będzie dochodził tej sumy od tego, od kogo prawnie będzie należała.

Transkrypcja

k. 154v (skan 0158, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego

k. 155 (skan 0158, strona prawa)

1Miesiąca Marca Dwunastego Dnia.

2Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi

3Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

4Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namie-

5snikiem Burgrabstwa Grodu Winnickiego

6Comparens personaliter Wiell. Michał

7Zabłocki Łowczy Zydaczewski pro Cavendo

8Omnimodae Securitati Substantiae Suae Swiad-

9czył y manifestowawszy się w ten niżey opisany

10sposob, Jż on będąc winien Wiell. Michałowi

11Borzechowskiemu Podstolemu Horodelskiemu

12Transactione certa Zaciągnioną Summę Siedem

13Tysięcy Dwieście Złotych polskich, et in proven-

14tu[?] Ocze pewne[?] We Wsi Jurkowce wypuściw-

15szy chcąc ex Promisso onego być uwolnionym

16na Dniu Dzisieyszym Summę wspomnioną

17Siedm Tysięcy Dwieście Złotych polskich wy-

18liczoną[?] Coram actis Praesentibus Castren[sibus] Vin-

19nicensibus presentował, a że Urodzony Stanisław

20Borzechowski arestem swoim przed aktami

21Winnickiemi Roku przeszłego Tysiąc Siedmset

22Sześćdziesiąt, Siedmego, Dnia Dziewiątego

23Decembris zeznanym tęż samą Summę do roz-

24prawy Prawney przyporęczył więc Wiell. Zabo-

25łocki Łowczy Zydaczewski przerzeczoną Sum-

26mę Siedm Tysięcy Dwieście Złotych polskich

27prezentowaną y przerachowaną pieczęcią

28Grodzką Zapieczętowaną ob in Securam[?]

29Sequestrum Officij Czasu teraźnieyszego

30rursus

k. 155v (skan 0159, strona lewa)

1rursus ad se recepit y z odebraney tey że Summy

2Officium et Cancellariam Plenarie[?] Quietavit

3Michał Zabołocki mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „232” – w opracowaniu akt 240. Ta sama suma 7 000 / 7 200 zł wymieniona w akcie 236 (protestacja Sosnowskiego: „Siedm Tysięcy … w Wiell. Michała Burzeckowskiego[?] Podst.”) – tu nazwisko wyraźnie Borzechowski, podstoli horodelski; korekta wprowadzona w akcie 236. Niepewne: „in proventu[?] Ocze pewne[?]” (zapewne „w prowencie” – zabezpieczenie na dochodach wsi Jurkowce), „wyliczoną[?]”, „ob in Securam[?] Sequestrum”, „Plenarie[?]”. Mechanizm: Zabłocki złożył i opieczętował sumę w sekwestrze urzędu grodzkiego (z powodu aresztu S. Borzechowskiego z 9 XII 1767), po czym – jak wynika z końca wpisu – odebrał ją z powrotem i pokwitował urząd i kancelarię.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „in diligentia ad praesentationem et depositionem” – o pilności, dla prezentacji i złożenia (sumy); „pro Cavendo Omnimodae Securitati Substantiae Suae” – dla zabezpieczenia wszelkiego bezpieczeństwa swego majątku; „Transactione certa” – pewną umową; „ex Promisso” – z (tytułu) zobowiązania; „Coram actis Praesentibus Castrensibus Vinnicensibus” – przed niniejszymi aktami grodzkimi winnickimi; „do rozprawy Prawney przyporęczył” – oddał pod poręczenie (zablokował) do rozstrzygnięcia sądowego; „Sequestrum Officii” – depozyt urzędu; „rursus ad se recepit … Officium et Cancellariam Plenarie Quietavit” – ponownie odebrał do siebie … i urząd oraz kancelarię w pełni pokwitował; „mp” – własnoręcznie.

Streszczenie

12marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stawił się osobiście Michał Zabłocki, łowczy żydaczowski, i dla zabezpieczenia swego majątku oświadczył: będąc winien Michałowi Borzechowskiemu, podstolemu horodelskiemu, na mocy umowy sumę 7200 zł pol. (zabezpieczoną[?] na wsi Jurkowce), i chcąc się z tego zobowiązania uwolnić, przedstawił tego dnia przed aktami grodzkimi winnickimi tę sumę. Ponieważ Stanisław Borzechowski aresztem zeznanym w aktach winnickich 9 grudnia 1767 zablokował tę sumę do rozstrzygnięcia sądowego, Zabłocki złożył przeliczoną sumę, zapieczętowaną pieczęcią grodzką, w sekwestrze urzędu; następnie (zgodnie z końcową formułą) odebrał ją z powrotem i pokwitował urząd i kancelarię. Por. akt 236.

Transkrypcja

k. 155v (skan 0159, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Dwunastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi.

4Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną

5Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem

6Burgrabstwa Grodu Winnickiego. Comparens

7Personaliter Wiell. Michał Zabołocki Łowczy

8Zydaczewski Ostrzegaiąc Całości Substancyi Swo-

9iey to przeciwko Urod. Stanisławowi Borzecho-

10wskiemu Zanosi Manifestacyą, Jż tenże Urod.

11Borzechowski arestem swoim Roku dopiero

12przeszłego Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Siodmego,

13Dziewiątego Dnia Decembris w Grodzie tutey-

14szym Zeznanym wszelkie ruchomości, zboża

15y Jnwentarze Wiell. Michała Borzechowskiego

16Podstolego Horodelskiego u Wiell. Manifestan-

17ta do rozprawy prawney przyporęczył y iako

18by względem tychże ruchomości benevole

19arest był na Gruncie przyięty, Zeznanie iest

20uczynione, dlatego Wiell. Manifestant, widząc

21impossibilitatem dotrzymania tych ruchomości

22aby swego Czasu niebył inresponsione[?] przed aktami

23niniejszemi manifestuie się y Protestuie się

24Michał Zabołocki mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „233” – w opracowaniu akt 241. Pismo staranne, odczyt pewny poza „inresponsione[?]” (zapewne „in responsione” – aby nie był pociągany do odpowiedzialności). Areszt Stanisława Borzechowskiego z 9 XII 1767 – ten sam, który zablokował sumę 7200 zł (akt 240).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Comparens Personaliter” – stawający osobiście; „do rozprawy prawney przyporęczył” – oddał pod poręczenie do rozstrzygnięcia sądowego; „benevole” – dobrowolnie; „impossibilitatem” – niemożność; „mp” – własnoręcznie.

Streszczenie

12marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stawił się osobiście Michał Zabłocki, łowczy żydaczowski, i dbając o swój majątek zaniósł manifestację przeciw Stanisławowi Borzechowskiemu: ten aresztem zeznanym w grodzie winnickim 9 grudnia 1767 oddał pod poręczenie Zabłockiego do rozstrzygnięcia sądowego wszelkie ruchomości, zboża i inwentarze Michała Borzechowskiego, podstolego horodelskiego, znajdujące się u Zabłockiego, tak jakby areszt został dobrowolnie przyjęty na gruncie. Zabłocki, widząc niemożność dotrzymania (zachowania) tych ruchomości, manifestuje i protestuje, aby w przyszłości nie był z tego tytułu pociągany do odpowiedzialności. Por. akt 240.

Transkrypcja

k. 156 (skan 0159, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego,

2Miesiąca Marca Dwunastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkiemi

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygat[orem] y Na-

5miesnikiem Burgr[abstwa] Grodu Winn[ickiego] Comparens perso[naliter]

6W. Michał Zabołocki Łowczy Zydacz[ewski] Solennie

7pro Urod. Jozefowi Kaczorowskiemu Jmieniem JW. JmćP.

8Sosnowskiego Pisarza W. X. Litt[ewskiego] Pryncypała Swego

9czyniącemu irrelevantia[?] et nunquam probabilia Manifestem

10Swoim w Grodzie tuteyszym uczynionym zadawa-

11iącemu Zanosi Remanifestacyą w ten niżey Opisa-

12ny Sposob, Że Wiell. Remanifestant czyniąc na

13fundamencie Opisanego y wyrażonego przez JO.

14Xięcia Jmci Stanisława Lubomirskiego Woiewo-

15dy Bracł[awskiego] w Kontrakcie Zastawnym in Actis

16Terrest[ribus] Łuckiensi[?] Oblatowanym Terminu w

17Dzień Srodopoście Oczekuiąc liczenia Summy

18Trzydziestu Dziewięciu Tysięcy Stu Trzydziestu

19y Siedmiu Złł Pol[skich] in exemptionem[?] Wsi

20Jurkowki należącey, a nie widząc nikogo ad Prae-

21sentandum Comparentem Manifest de Continu-

22anda ulteriori Trienali Possessione przed Akta-

23mi Niniejszemi Conformiter Legi positivae

24et Transactionibus Zanosił. Strona Zaś

25przeciwna uchibiwszy należytego Terminu

26y Dnia nazaiutrz Summę Siedemnaście

27Tysięcy

k. 156v (skan 0160, strona lewa)

1Tysięcy tylko prezentowawszy a Siedym Tysię-

2cy Złł Pol[skich] przez Manifestanta Wiell. Borzechow-

3skiemu Podstol[emu] Urzędowske[?] winne na Dniu Dzi-

4sieyszym z przyczyny Zaniesionego Aresztu od Ur.

5Stanisława Borzechowskiego y do rozprawy praw-

6ney przyporęczona prezentowane, skończywszy Ma-

7nifest przeciwny Prawny Opisowy Zawartych

8Tranzakcyi żadney Jnterpretacyi nie podpadaią-

9cych Cibrose[?] Zanosił. Oco Wiell. Remanifestant

10widząc się Summopere Laesum Manifestatur

11et reprotestatur Michał Zabołocki mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „234” – w opracowaniu akt 242. Odpowiedź (remanifestacja) na manifestację Kaczorowskiego (akt 236). Pismo kaligraficzne z zawijasami; niepewne: „irrelevantia[?]”, „in Actis Terrestribus Łuckiensi[?]” (w akcie 236 odczytano „w Zamku Krzemienieckim[?]” – oblata kontraktu), „in exemptionem[?]”, „Siedemnaście” (kwota prezentowana przez stronę przeciwną; zapis „Siedymnaście” – odczyt prawdopodobny), „Urzędowske[?]”, „Cibrose[?]”. Termin wykupu: dzień Środopościa (środa w połowie Wielkiego Postu – w 1768 r. 9 marca, co zgadza się z datą manifestacji Zabłockiego w akcie 225). Suma zastawna: 39 137 zł pol.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Maa cum Remanifestatione” – manifestacja z remanifestacją (odpowiedzią); „irrelevantia et nunquam probabilia” – nieistotne i nigdy niedające się udowodnić (zarzuty); „in Actis Terrestribus … Oblatowanym” – wpisanym do akt ziemskich; „Srodopoście” – środa w połowie Wielkiego Postu; „in exemptionem Wsi” – na wykup wsi (z zastawu); „ad Praesentandum” – do przedstawienia (sumy); „de Continuanda ulteriori Trienali Possessione” – o kontynuowaniu dalszego trzyletniego posiadania; „Conformiter Legi positivae et Transactionibus” – zgodnie z prawem stanowionym i umowami; „uchybiwszy należytego Terminu” – uchybiwszy (nie dochowawszy) właściwego terminu; „Summopere Laesum” – najbardziej pokrzywdzonym; „Manifestatur et reprotestatur” – manifestuje i reprotestuje.

Streszczenie

12marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Michał Zabłocki, łowczy żydaczowski, zaniósł remanifestację przeciw Józefowi Kaczorowskiemu, który w imieniu Sosnowskiego, pisarza polnego litewskiego, zarzucał mu w manifeście (akt 236) rzeczy nieistotne i niemożliwe do udowodnienia. Zabłocki wyjaśnił, że zgodnie z terminem wyznaczonym w kontrakcie zastawnym zawartym z ks. Stanisławem Lubomirskim, wojewodą bracławskim (oblatowanym w aktach ziemskich), oczekiwał w dzień Środopościa na wypłatę sumy 39 137 zł pol. za wykup wsi Jurkówka, a nie widząc nikogo, kto by ją przedstawił, zgodnie z prawem i umową zaniósł manifestację o dalsze trzyletnie posiadanie (akt 225). Strona przeciwna, uchybiwszy terminowi, nazajutrz przedstawiła tylko 17 000[?] zł, a 7000 zł winnych przez Zabłockiego Michałowi Borzechowskiemu, podstolemu, zatrzymanych z powodu aresztu Stanisława Borzechowskiego, przedstawił dziś sam Zabłocki (akt 240); mimo to strona zaniosła manifest sprzeczny z jasnymi umowami. Zabłocki, czując się najbardziej pokrzywdzony, manifestuje i reprotestuje.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 156v (skan 0160, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego.

2Miesiąca Martii Dwunastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodz[kiemi]

4Winn[ickiemi] y przedemną Janem Jedleckim Jnstyga-

5torem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu

6Winn[ickiego] Stanowszy Oczewiście W. JmćPan Jan

7Zarczyński Jmieniem y z wyraźney woli Wiell. JmćPana

8Pana Jakuba Zarczyńskiego Cześn[ika] Sieradzkiego

9postrzegaiąc Całości Substancyi Wiell. Pryn-

10cypała Swego przychylaiąc się do wydanego Mil-

11lesimo Septingentesimo Sexagesimo Sexto

12Anno, w Grodzie Winn[ickim] denullitate[?] Scripti

13certi W. JmćPanu Jzikiewiczowi[?] Chor[ążemu] Ciecha-

14nowskiemu[?] date uczynionego Solennie uczyniony[?] po

15skrzywdzonego W. Pryncypała Swego tum denullita-

16te[?] tegoż Skryptu iako też y Oniżey wyrażone

17Krzywdy pro

k. 157 (skan 0160, strona prawa)

1Przeciwko Wiell. JmćPanu Franciszkowi Jzy-

2kiewiczowi[?] Chor[ążemu] Ciechan[owskiemu] y Wiell. Kazimie-

3rzowi Połutyńskiemu[?] Stolnikowi Latyczowskiemu

4Manifestuie y Protestuie się, Jż Jchmość obżałowa-

5ni naprzod W. JmćPan Jzykiewicz[?] będąc w Posse-

6ssyi Dobr Maydanu Supronowieckiego wyciemiężał[?]

7ięł[?] Ludzi rożno, Wiktualia, Gotowe Zboża, Seniny[?]

8rożne Tunty[?] y Lukswiąc[?] nadzwyczay srogo narzuca-

9ł[?] Zaborze[?] Zabrał narzucane Zboża y rzeczy wyprowa-

10dziwszy y wyciągnowszy Summę Złł Pol[skich] Cztery

11Tysiące Dwieście Siedmdziesiąt Siedm[?] przy Spisa-

12niu[?] Kontraktu Sobie Służącego na Skrypt Wiell.

13Manifestis Pryncypałowi wchodzącemu w Possessyą,

14tak Dobr Wsi Supronowiec iako y Maydanu

15Ustąpił, ktorego wspomnioney Summy

16Manifestis Pryncypał żadnym sposobem na Ludziach

17będącey y zbyt przeładowaney wybrać do Rok[u] cały[?]

18Tenuty swoiey niemogł oco in Diligentia Saj[?]

19Zachowuiąc Całość Substancyi Swoiey Manifestuie się

20ylub[?] przy ustąpieniu y wypuszczeniu Wiell.

21Połutyńskiemu[?] Possessyi y Zawarciu Kontraktu

22też samą Summę na Ludziach Maydańskich

23będącą temuż Wiell. Połutyńskiemu[?] na Skrypt

24Ustąpił y odbirać pozwolił ale JmćObżałowa-

25ny nieodbiwszy[?] ale Summę będąc winnym Jako

26świadczy Skrypt od Wiell. Obżał[owanego] Wiell. Zarczyn-

27skiemu Cześ[nikowi] Sieradz[kiemu] Dnia Szesnastego Martii

28Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Siodmego dany

29tak godząc aby taż Summa Cztery Tysiące Dwieście

30Siedmdziesiąt y Piąć[?] Złł Pol[skich] w ręku Wiell. Obżał[owanego]

31Zostaiąca W. Manifestis Pryncypałowi niebyła oddana

32y Zwlekaiąc Czas Poczekać do tych Czas Pomienioney

33Summy.

k. 157v (skan 0161, strona lewa)

1Summy chcąc wytrącić Zadummę[?] Wiell. Jżyc-

2ewicz[?] Chorąż[y] Ciechan[owski] nieoddaie, y podług opisu

3oddać niechce, oco[?] Plenius[?] atq[ue] iterum[?] W. Comparens

4n[omi]ne Cujus Supra manifestuie się y protestuie

5prosząc o przyięcie do akt tey kopii Jan Zarczyński.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „235” – w opracowaniu akt 243. Pismo kaligraficzne, zawijasy utrudniają odczyt nazwisk. Nazwisko pierwszego pozwanego „Jzykiewicz / Jzikiewicz[?]” (Iżykiewicz?), chorąży ciechanowski[?]; drugi „Połutyński[?]” (zapis „Połutynskiemu/Pohutynskiemu”), stolnik latyczowski – zapewne ten sam „Polutyński[?]”, posesor Supronowiec w akcie 233. Zakończenie wpisu na k. 157v (pięć wierszy, podpis Jana Zarczyńskiego); tam nazwisko chorążego zapisane „Jżyc-/ewicz[?]”. Kwota: 4277[?] / 4275[?] zł – w dwóch miejscach różnie odczytana. Wiele miejsc niepewnych w opisie krzywd (k. 157 góra): „wyciemiężał[?]”, „Seniny[?]”, „Tunty[?] y Lukswiąc[?]”, „Zaborze[?]”, „in Diligentia Saj[?]”, „ylub[?]”. Sosenka/Supronowce – Jakub Zarczyński był też dzierżawcą Sosenki (akty 220–222).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Sexto Anno” – w roku 1766; „de nullitate Scripti” – o nieważności skryptu; „Posessya” – dzierżawa, posiadanie; „Wiktualia” – żywność; „Tenuta” – dzierżawa (czas dzierżawy); „in Diligentia” – dla zachowania pilności (terminu); „Skrypt” – zobowiązanie pisemne, rewers.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

12marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Jan Zarczyński w imieniu Jakuba Zarczyńskiego, cześnika sieradzkiego, powołując się na manifestację z 1766 r. w grodzie winnickim o nieważność pewnego skryptu danego Iżykiewiczowi[?], chorążemu ciechanowskiemu, zaniósł manifestację i protestację przeciw Franciszkowi Iżykiewiczowi[?], chorążemu ciechanowskiemu, i Kazimierzowi Połutyńskiemu[?], stolnikowi latyczowskiemu. Iżykiewicz[?], będąc w posesji Majdanu Supronowieckiego, nadmiernie obciążył poddanych (zabierał żywność, zboża i in.), a wyciągnąwszy z nich sumę 4277[?] zł, przy zawarciu kontraktu ustąpił ją na skrypt Zarczyńskiemu wchodzącemu w posesję Supronowiec i Majdanu; Zarczyński nie mógł jednak tej sumy ściągnąć z nadmiernie obciążonych ludzi przez cały czas swej dzierżawy. Przy ustąpieniu posesji Połutyńskiemu[?] Zarczyński przekazał mu tę sumę (na ludziach majdańskich) na skrypt, lecz Połutyński[?], według skryptu z 16 marca 1767, pozostając winien tę sumę 4275[?] zł, nie oddał jej mocodawcy i zwleka z zapłatą; także chorąży ciechanowski nie oddaje sumy zgodnie z zapisem. Komparent zamanifestował i zaprotestował, prosząc o przyjęcie kopii do akt.

Transkrypcja

k. 157v (skan 0161, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martii, Czternastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grod-

4zkiemi Winnickiemi y przedemną Janem Jedleckim

5y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu Winnickie[go]

6Comparens Personaliter Urod. JmćPan Jan Bał

7Miedzwiecki n[omi]ne et ex parte W. Franciszka Rokic-

8kiego Łow[czego] Smoleń[skiego] Dobr Sołohubowki Virtute

9Jurium Suis[?] Possessora Solennie pro WW. JchmćPP.

10PP. Antoniemu y Rozalii Kopystyńskim Stolnikom

11Nowogr[odzkim][?] Mało[letnim][?], tudzież Wiell. Feliksowi Kopystyńskiemu

12onychże Synowi Czeladzi Dworskiey y Kozakom skarży

13y Manifestuie się oto. Jż wyż wspomniani WW.

14Kopystyńscy nie kontentuiąc się y nie przestaiąc daw-

15nego poturbowania y Wiolencyi Ktore obszernie

16Dawnieysze opisuią Manifesta teraz in Recenti[?] Wiell.

17Feliksa Kopystyńskiego Syna swego z Ludźmi y Koza-

18kami na Młyn Possessyi Wiell. Rokickiego podległy

19nasłali Ktorenże Urod. Feliks Kopystyński z Rozka-

20zu Rodziców swych na Młyn napadłszy Miare-

21znika[?] arendarskiego Sołohubowskiego na Jmię Jozefa

22Jowelowicza, okrutnie zbił, Szablą zranił, y skaleczył,

23y śmiertelnie Zranionego y zbitego Zaniechawszy po-

24rzucił, o ktore iako y o dawnieysze Krzywdy Possessora

25Sołohubowskiego y sobie poczynione prawnie

26dopomnieć się

k. 158 (skan 0161, strona prawa)

1dopomnieć się tegoż Wiell. Rokickiego Deklaruiąc

2teraz de Praemissis Quaerit et Manifestatur Jan

3Bał Miedzwiecki. Et in Continenti Woźnego

4Grodz[kiego] opatrznego Michała Radlińskiego sta-

5wił Ktoren in vim Suae verae ac fidelis Rela-

6tionis publice libere ac per Expressum Zeznał

7Jż on Roku wyż na akcie wyrażonego Dnia

8Dwunastego praesentis maiąc przy sobie Stronę

9Szlachty Ludzi wiary godnych WW. Mikoła-

10ia Grodzickiego y Jana Wielogurskiego maio-

11ris ac Evidentioris Testimonii Gratia Sobie do

12aktu tego przydanych chodził do Dworku w Mie-

13ście Jmieniu Winnicy będącym Urod. Miedzwieckie-

14go gdzie dla słabości y niemocy Starozakonnego Jo-

15zefa Jowelowicza Mielnika Sołohubowskiego

16do Kancellaryi dojść, ani do jechać niemogącego wi-

17dział y oglądał, na onymże Całe Ciało okrutnie zbite,

18Siniało, Czerwią Zaszłe, Ręky lewą Szablą Się Rany

19cięte palce u tey że ręki Dwa przecięte Głowę w

20samym Ciemie aż prawie do mózgu y Płewki[?] głęboko

21od Szabli przecięte całą Głowę krwią zbroczoną

22Spuchłą y Zczerniałą, y Całe Zdrowie Życia y Zdrowia

23niepewnego śmierci bardziey bliższego, Ktore to

24Rany y okrutne pobicie od Urod. Feliksa Kopys-

25tyńskiego z rozkazu Rodziców, temuż Niewiernemu

26Jozefowi Jowelowiczowi Zadane, opowiedziane[?] miał,

27o Arest[?] w Jzbie swoiey prawowite nastąpiłe[?] y

28Szczelną[?] istotną uczynił y Zeznał Rel[aty]ą Woźny

29ut Supra Jgnarus Scribendi Crucem S[anctam]

30posuit Michał Radliński +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „236” – w opracowaniu akt 244. Sołohubówka – por. akt 202 (Kopystyński vs Jaroszyński, „Sołchobówka[?]” – zapewne ta sama wieś). Woźny Michał Radliński – znany z wcześniejszych aktów (41–43, 116, 132). Komparent Jan Bał Miedzwiecki – por. 44-1-3 (namiestnik burgrabstwa od IV 1768, subdelegat). Tytuł Kopystyńskich „Stolnikom Nowogr.[?] Mało[?]” niepewny (może „stolnikostwu nowogrodzkim” i skrót niejasny). Niepewne: „Virtute Jurium Suis[?]”, „in Recenti[?]”, „Miareznika[?]” (zapewne „mielnika”), „Płewki[?]”, „opowiedziane[?]”, „o Arest[?] … nastąpiłe[?]”, „Szczelną[?]”.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „nomine et ex parte” – imieniem i ze strony; „Virtute Jurium Suorum Possessor” – posesor na mocy swoich praw; „in Recenti” – świeżo, niedawno; „Mielnik” – młynarz, dzierżawca młyna; „de Praemissis Quaerit et Manifestatur” – o powyższe skarży się i manifestuje; „Et in Continenti” – i zaraz potem; „in vim Suae verae ac fidelis Relationis publice libere ac per Expressum Zeznał” – w mocy swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie, dobrowolnie i wyraźnie zeznał; „praesentis” – bieżącego miesiąca; „majoris ac Evidentioris Testimonii Gratia” – dla większego i wyraźniejszego świadectwa; „Ciemię” – szczyt głowy; „Ignarus Scribendi Crucem Sanctam posuit” – nieumiejący pisać postawił znak krzyża.

Streszczenie

14marca 1768 przed Janem Jedleckim, namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Jan Bał Miedzwiecki w imieniu Franciszka Rokickiego, łowczego smoleńskiego, posesora Sołohubówki, zaniósł skargę przeciw Antoniemu i Rozalii Kopystyńskim oraz ich synowi Feliksowi, czeladzi dworskiej i kozakom: Kopystyńscy, nie poprzestając na dawnych krzywdach i gwałtach opisanych we wcześniejszych manifestach, wysłali świeżo syna Feliksa z ludźmi i kozakami na młyn należący do posesji Rokickiego; Feliks z rozkazu rodziców napadł na młyn, okrutnie pobił i zranił szablą Żyda Józefa Jowelowicza, mielnika sołohubowskiego, i porzucił go śmiertelnie rannego. Zaraz potem woźny grodzki Michał Radliński zeznał, że 12 marca, ze szlachtą Mikołajem Grodzickim i Janem Wielogórskim, obejrzał w dworku Miedzwieckiego w Winnicy rannego Jowelowicza (który z powodu słabości nie mógł przyjść do kancelarii): całe ciało pobite, sine i czerwone, lewa ręka cięta szablą, dwa palce przecięte, głowa na ciemieniu przecięta głęboko niemal do mózgu, zakrwawiona, spuchnięta i sczerniała, życie niepewne, bliskie śmierci; ranny oświadczył, że rany zadał mu Feliks Kopystyński z rozkazu rodziców. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyżyk.

Transkrypcja

k. 158v (skan 0162, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Martii, Czternastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodz-

4kiemi Winnickiemi y przedemną Janem Jedleckim

5Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu

6Winnickiego. Stanowszy Oczewisto Woźny Generał

7Woiewodztwa Bracł[awskiego] y Jnn[ych] Opatrzny Wawrzyniec

8Romański[?] in vim Suae Verae ac fidelis Rel[aty]o palam libe-

9re ac per Expressum recognovit, Jż on Roku Tysiąc Siedm-

10set, Sześćdziesiąt, Osmego, Dnia Piątego Marca na

11Affektacyą y Prawną Rekwizycyą JOX. JmćAnto-

12niego Swiat[opełka] Czetwertyńskiego Starosty Duniec[kiego][?]

13maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych

14Urr. Franciszka Michałowskiego y Franciszka Sikorskie-

15go majoris ac Evidentioris testimonij Gratia Sobie

16przydanych, był w Dobrach Wsie Miastkowce gdzie

17będąc Urod. JmćPana Jana Głuchowskiego Rotmist-

18rza Hryćka Puzyryia[?] Semena Michayła Fiłypa Stepo-

19wego, Łukiana Czepkiego[?], Jurka Hołotę, Demiana

20Sułygę[?], Tymka Rumyłę[?], Romana Palija, Wasila

21Szpaka, Jakowa Turuna[?], Stepana Nicaia[?] Łupuła[?] Wa-

22siga[?] y Jnnych z Jmion y Przezwisk Stronie wiadomych

23w Zamku tameyszym w Zwierzchności Dworskiey

24arestował y prawnie przyporęczył ad Summę

25Dziesiąciu Tysięcy Złł Pol[skich] Ktorenbo arest od Strony

26benevole przyięty Ktorego to arestu przez siebie

27odprawionego pomieniony Woźny rzetelną y istotną

28uczynił y Zeznał Relatię Woźny ut Supra Jgna-

29rus Scribendi Crucem S[anctam] posuit Wawrzyniec Romański[?] +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „237” – w opracowaniu akt 245. Imiona i przezwiska kozaków odczytane częściowo niepewnie (pisownia ruska w zapisie polskim): Hryćko Puzyryj[?], Semen Michajło, Fiłyp Stepowy, Łukian Czepki[?], Jurko Hołota, Demian Sułyga[?], Tymko Rumyła[?], Roman Palij, Wasyl Szpak, Jakow Turun[?], Stepan Nicaj[?], Łupuł[?] Wasiga[?]. Nazwisko woźnego „Romański[?]” (może Jarzyński – woźny Wawrzyniec Jarzyński znany z 44-1-3); tytuł Czetwertyńskiego „Starosty Duniec.[?]” niepewny. Miastkowce – por. Miastkowscy (Zabokrzycze, akty 56–60, 143–149).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „in vim Suae Verae ac fidelis Relationis palam libere ac per Expressum recognovit” – w mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, dobrowolnie i wyraźnie zeznał; „Affektacya y Prawna Rekwizycya” – żądanie i prawne wezwanie; „majoris ac Evidentioris testimonij Gratia” – dla większego i wyraźniejszego świadectwa; „w Zwierzchności Dworskiey arestował” – oddał w areszt pod władzę dworu (zwierzchności dworskiej); „przyporęczył ad Summę” – oddał pod poręczenie na sumę (vadium); „benevole” – dobrowolnie; „Ignarus Scribendi Crucem Sanctam posuit” – nieumiejący pisać postawił krzyż.

Streszczenie

14marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Wawrzyniec Romański[?] zeznał, że 5 marca 1768, na żądanie ks. Antoniego Świętopełka Czetwertyńskiego, starosty dunieckiego[?], ze szlachtą Franciszkiem Michałowskim i Franciszkiem Sikorskim, był we wsi Miastkowce i tam w zamku zaaresztował pod zwierzchnością dworską rotmistrza Jana Głuchowskiego oraz kozaków: Hryćka Puzyryja[?], Semena Michajła, Fiłypa Stepowego, Łukiana Czepkiego[?], Jurka Hołotę, Demiana Sułygę[?], Tymka Rumyłę[?], Romana Palija, Wasyla Szpaka, Jakowa Turuna[?], Stepana Nicaja[?], Łupuła[?] Wasigę[?] i innych, oddając ich pod poręczenie na sumę 10 000 zł pol.; areszt został dobrowolnie przyjęty. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyżyk.

Transkrypcja

k. 159 (skan 0162, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Marca Piętnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkie[mi]

4Winn[ickiemi] y przedemną Janem Jedleckim Jnstygator[em]

5y Namiesn[ikiem] Burgrabstwa Grodu Winn[ickiego] Com-

6parens Przeor Wiell. JmćXiądz Kandyd Czarnocyn-

7ski[?] Konwentu Tywrowskiego Przeor Swym y cale-

8go zgromadzenia Klasztoru Swego Jmieniem y W.

9Mikołaia Zacharyasz Jaroszyński Podst[oli] Winn[icki]

10Swym y W. Mikołaia Jaroszyńskiego Stol[nika] Lez[...][?]

11Syna Swego Jmieniem Manifestuie się y

12Zadosyć czyniąc Obowiązkom Dekretu Kommissy[i]

13od Przeswietn[ego] Konsystorza wypadłey, y z mocy

14oneyże na Granicy Miasta Tywrowa w Roku

15teraźnieyszym Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Os-

16mego, Dnia Dwudziestego Piątego Januarii

17Zapisanego[?], a maiąc wspolne między Sobą upra-

18wnie[?] Zawszy Smierci niegdy Wielebnego Xiędza B[?]

19Dalmaczego Łatyny[?] Ord[inis] Praedicator[um] Konwentu Tyw-

20rowskiego, Kaznodziei, w Grodzie Winn[ickim] zaszły za-

21niesione, po Sobie y pro Sobie Manifesta y Processa

22przeto z Obowiązku swego wspomnioney Kommissyi

23y Dekretu wszelkie tak przez Siebie iako kogokolwiek

24Jmieniem Swych za poczynione y zaniesione Manifesta

25y Processa Kassuią anihiluią zaniewazne y nigdy nie

26uczynione maią tudzież eliminuią y w tey Sprawie Process

27wszelki mierzą y wieczne Sobie y potomkom lub Sukcess-

28orom Urzędow y Zwierzchności wkładaią milczenie

29praesentis recognitionis Vigore Fr. Candidus

30Czarnozenski[?] Prior Conv[entus][?]

k. 159v (skan 0163, strona lewa)

1Czarnozenski[?] Prior Tywr[oviensis] Ordinis Praedicat[orum] Zachari-

2asz Jaroszyński mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „238” – w opracowaniu akt 246. Podpisy na k. 159v: przeor („Candidus Czarnozenski[?] Prior Tywr. Ordinis Praedicat.”) i Zachariasz Jaroszyński. Niepewne: nazwisko przeora (w tekście „Czarnocynski[?]”, w podpisie „Czarnozenski[?]” – ujednolicono jako Czarnocki[?]), tytuł syna „Stol. Lez[...][?]”, „Zapisanego[?]”, „uprawnie[?] Zawszy” (sens: sprawa wynikła z powodu śmierci ks. Dalmacego Łatyny[?], kaznodziei tywrowskiego), imię i nazwisko zmarłego dominikanina „B[?] Dalmacy Łatyna[?]”. Końcowe słowo nagłówka „Franc[?]” niejasne. Por. 44-1-3, akt 240 (część Tywrowa – Z. Jaroszyński).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „cum Eliminatione” – z wyeliminowaniem (umorzeniem) spraw; „Przeswietny Konsystorz” – sąd biskupi (konsystorz łucki lub kijowski); „Ordinis Praedicatorum” – zakonu kaznodziejskiego (dominikanów); „Kassują, anihilują” – kasują, unicestwiają; „wieczne milczenie wkładają” – zobowiązują do wiecznego milczenia (zrzekają się dochodzenia); „praesentis recognitionis Vigore” – mocą niniejszego zeznania; „Fr.” – frater, brat zakonny.

Streszczenie

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stawili się ks. Kandyd Czarnocki, przeor konwentu dominikanów w Tywrowie, w imieniu swoim i całego zgromadzenia, oraz Mikołaj Zachariasz Jaroszyński, podstoli winnicki, w imieniu swoim i syna Mikołaja Jaroszyńskiego. Czyniąc zadość dekretowi komisji wydanemu przez konsystorz i wykonanemu na granicy miasta Tywrowa 25 stycznia 1768, strony – które wnosiły wzajemnie w grodzie winnickim manifestacje i procesy w związku ze śmiercią ks. Dalmacego Łatyny[?], dominikanina, kaznodziei tywrowskiego – kasują i unieważniają wszystkie manifestacje i procesy wniesione przez siebie lub w swoim imieniu, eliminują sprawę i nakładają na siebie, potomków i następców wieczne milczenie. Podpisali przeor i Zachariasz Jaroszyński.

Transkrypcja

k. 159v (skan 0163, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Marca Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkie[mi]

4Winn[ickiemi] y przedemną Janem Jedleckim Jnstygat[orem] y Na-

5miesnikiem Burgrabstwa Grodu Winn[ickiego] Stanowszy

6Oczewisto Woźny Generał W[oie]w[ó]d[ztw]a Bracł[awskiego] y Jnn[ych]

7Opatrz[ny] Jozef Szydłowski w moc Stateczney Relacyi

8Swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie Zeznał. Jż On

9Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Os-

10mego, Miesiąca Februarii Dwudziestego Dnia na

11affektacyą y Prawną Rekwizycyą WW. JchmćPa-

12now Marcina Chor[ążego] Winn[ickiego] Rotmistrza Pancernego

13Woyska JKMci y Rzpltey y Franciszka Podstolego

14Winn[ickiego] Podst[arościego] Grodz[kiego] z Grabowa Grocholskich

15Braci między Sobą rodzonych maiąc przy Sobie

16Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urodz. Panow

17Jakoba Radziwonowskiego[?] y Jozefa Tomaszewskiego

18ob firmius robur do tego Aktu użytych, był w

19Dobrach Wsi Bossowce[?] w W[oie]w[ó]dztwie Bracł[awskim] a Po-

20wiecie Winn[ickim] leżących JW. Rzewuskiego Chor[ążego]

21Litt[ewskiego] Dziedzicznych ad praesens zaś Wiell. Piąt-

22kowskiego Possessyi Arędowney, podległych

23gdzie będąc robocznych Jwana Wolę, Jakowa Czer-

24nipuha[?], Semena Popika, Olexę Dzwoniarzowego[?]

25Zięcia, Hryćka Kosiuka z Dobr Wsi Pietniczan

26WW. Rekwirentow Dziedzicznych do Dobr Bossow-

27skich[?] zbiegłych y tam będących osiadłych z Żonami

28Dziećmi Końmi Wołami y wszelkim sprzętem

29Domowym u W. Piątkowskiego Possessora tamey-

30szego aresztował y prawnie przyporęczył Ktoren Arest

31W. Piątkowski

k. 160 (skan 0163, strona prawa)

1Wiell. Piątkowski benevole przyiowszy pomienionych

2arestowanych do rozprawy prawney dotrzymać

3deklarował y Submittował się w Czym on Woźny

4Szlachtą Sobie przydaną Oświadczywszy się Ztamtąd

5powrocił y tu ad acta przybywszy prawdziwego

6arestu Swego uczynił y Zeznał Relacyą De quo

7Praesens Ejusd[em] Min[isteria]lis Rel[ati]o Min[isteria]lis ignarus Scribendi

8Crucem S[anctam] posuit Jozef Szydłowski +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „239” – w opracowaniu akt 247. Nazwa wsi zapisana „Bossowce / Bossowskich” – odczyt prawdopodobny, ale niepewny (może „Bożowce”?) [?]. Niepewne nazwiska: „Radziwonowskiego[?]”, „Czernipuha[?]”, „Dzwoniarzowego[?] Zięcia” (zięć Dzwoniarza). Pietniczany – dobra dziedziczne Grocholskich. Marcin Grocholski, chorąży winnicki, rotmistrz pancerny; Franciszek Grocholski, podstoli winnicki i podstarości grodzki – „z Grabowa”.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „affektacya y Prawna Rekwizycya” – żądanie i prawne wezwanie; „Rotmistrz Pancernego Woyska JKMci y Rzpltey” – rotmistrz chorągwi pancernej wojska koronnego; „Podstarości Grodzki” – zastępca starosty w sądzie grodzkim; „ob firmius robur” – dla większej mocy; „roboczy” – chłopi pańszczyźniani; „przyporęczył” – oddał pod poręczenie; „benevole” – dobrowolnie; „Submittował się” – poddał się (zobowiązał); „De quo Praesens Ejusdem Ministerialis Relatio. Ministerialis ignarus Scribendi Crucem Sanctam posuit” – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; woźny nieumiejący pisać postawił krzyż.

Streszczenie

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Józef Szydłowski zeznał, że 20 lutego 1768, na żądanie braci rodzonych Marcina Grocholskiego, chorążego winnickiego i rotmistrza pancernego, oraz Franciszka Grocholskiego, podstolego winnickiego i podstarościego grodzkiego, w obecności szlachty Jakuba Radziwonowskiego[?] i Józefa Tomaszewskiego, był we wsi Bossowce[?] w województwie bracławskim, powiecie winnickim, dziedzicznej Rzewuskiego, chorążego litewskiego, a obecnie w posesji arendownej Piątkowskiego. Tam zaaresztował u Piątkowskiego chłopów pańszczyźnianych zbiegłych z dóbr Pietniczany (dziedzicznych Grocholskich): Iwana Wolę, Jakowa Czernipuha[?], Semena Popika, Ołeksę, zięcia Dzwoniarza[?], i Hryćka Kosiuka, osiadłych tam z żonami, dziećmi, końmi, wołami i sprzętem domowym, i oddał ich pod poręczenie. Piątkowski dobrowolnie przyjął areszt i zobowiązał się ich dotrzymać do rozstrzygnięcia sądowego. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyżyk.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 160 (skan 0163, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodz-

4kiemi Winnickiemi y przedemną Janem Jedlec-

5kim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgra-

6bstwa Grodu Winnickiego. Comparens Perso-

7naliter Ur. JmćP. Antoni Magnuski przychy-

8laiąc się do dawnieyszych Manifestow Relacyi

9Pozwow Wizyi Obdukcyi dawniey poczynionych

10poczynionych Jmieniem JWiell. Mikołaia Ju-

11noszy Piaskowskiego Podkomorzego Krzemieniec-

12kiego Piasoczyńskiego[?] Taraszczańskiego[?] Starosty

13Dobr Krasnego z przyległościami Dziedzica

14Solennie naprzeciwko JWiell. Joachimowi Poto-

15ckiemu Podczaszemu Wielkiego Xięstwa Litew-

16skiego Dobr Muraffy z przyległościami Dzie-

17dzicowi Panu, Urod. Juliuszowi[?] lub Jnnego Jmienia Ostrow-

18skiemu Tychże Dobr Gubernatorowi, Odważnym

19Szpytalowskiemu[?] Sotnikowi Jwankiemu[?] tudzież

20Atamanowi y Kozakom Muraffianskim osobno[?]

21wiadomym

k. 160v (skan 0164, strona lewa)

1wiadomym Czyniącym, skarżył y protestował się

2oto. Jż Obżałowani maiąc pozwolenie od JWiell.

3Podczaszego Litewskiego Pana Swego w Dobrach

4Muraffie rządzenia wszelkiey potencyi na zni-

5szczenie Lasow Krasnianskich y na odbieranie Gru-

6ntow do Krasnego należących, a Krzywdzenie Podda-

7nych Klucza Krasnianskiego używali, y chociaż co-

8dzienne prawie do JmćP. Ostrowskiego Gubernatora

9Muraffianskiego Ludzi Krasnianskich co przychodzili

10o uczynienie Satysfakcyi zaniechały[?] prozby, przecież

11zamiast sprawiedliwości y satysfakcyi Słowy[?] zelżeni[?] zo-

12stawszy z tym odchodzić musieli, przecz[?] od Lasow y Siano-

13żęci Krasnianskich odstraszywszy nietylko podług da-

14wnego używania odpędzaią, lecz teraz duby w grunta

15się wpieraią codzienną prawie granicę coraz to

16nową czyniąc Ludzi zastawszy w Lesie Dembowym

17Krasnianskim żadney kwestyi niepodległym tak przez

18dawnych Dziedzicow y posesorow, iako y teraź-

19nieyszego JWiell. Pryncypała Manifestantis

20Possessyi spokoynie zażywanym biią, kaleczą, morduią

21z Sukien[?] obnażaią, Siekiery y inne rzeczy zabieraią

22Tymże rożne przykrości wyrządzaią, w Lasy

23Dembowe z podwodami naieżdżaią y przy Orężnych

24Ludziach swoich Muraffianskich wycinaią y

25wycięte do Dobr Muraffy zawożą, y tam rożne

26Budowle wystawiaią, przeco Lasy niszczeią y do-

27tkliwie[?] ktorych iuż przez ustawiczne dewolucye[?] po

28Części tylko Zostaie, w pył obrocić zamyślaią y

29usiłuią. A Zatym Niniejszy Protestant Jmieniem

30JWiell. Pryncypała swego oto wszystkie krzyw-

31dy wycinania Lasow, rożnych krzywd wyrządzania

32naywiększe wyż wyrażonym Obżałowanym

33iterato protestatur vice. Et pro Verificatione prae-

34missorum

k. 161 (skan 0164, strona prawa)

1missorum. Stanowszy Oczewisto Woźny G[ene]rał W[oie]w[ó]dz[twa] Ruskiego

2y Jnn[ych] Opatrz[ny] Maciey Woycicki, w moc wierney Rel[acyi] swoiey, iawnie

3zeznał, Jż On Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego, Dnia Piętna-

4stego[?] Marca na Affektacyą y Prawną Rekwizycyą JW. Mikołaia Juno-

5szy Piaskowskiego Pod[komorzego] Krze[mienieckiego] maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi

6wiary godnych Urr. JchmćPanow Daniela Lewickiego, y Samuela Popow-

7skiego, był w Lesie Dembowym do Krasnego należącym z gruntami Mo-

8raffianskiemi stykaiącym się, gdzie będąc widział Dembow świeżo wycię-

9tych Czterysta, Piędziesiąt, tudzież dawniey wyrabanych na kilkanaście

10Tysięcy, y cały Las z Dębów[?] ogołocony[?], w pnie obrocony, ktore to wycięte Demby

11Szyszakami[?] być sobie mieniono przez Ludzi Moraffianskich ustawicznie na-

12cieżdżaiących y Las ruinuiących, co widziawszy y obyczaiem[?]

13Szlachtą sobie przydaną oświadczywszy się, stamtąd odiechał, y tu

14ad Acta przybywszy przedemną Urzędem prawdziwey Wizyi uczynił

15y zeznał Relacyą. A tak Komparens Protestacyi y Wizyi Rela-

16cyi do akt oprzyięcie prosił, co y otrzymał Antoni Magnuski[?]

17Woźny nieumieiący pisać krzyż kładzie Maciey Woycicki +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „240” – w opracowaniu akt 248. Część relacji woźnego (k. 161 góra) pisana bardzo drobnym, pośpiesznym pismem – odczyt orientacyjny. Niepewne: nazwisko komparenta „Magnuski[?]” (zapis „Magnoski/Magnuski”), tytuły Piaskowskiego „Piasoczyńskiego[?] Taraszczańskiego[?] Starosty”, imię gubernatora „Juliusz[?]”, nazwiska „Szpytalowski[?]”, „Iwanki[?]” (sotnik), „osobno[?]”, „zaniechały[?]”, „Słowy[?] zelżeni[?]”, „z Sukien[?]”, „dotkliwie[?]”, „dewolucye[?]”, „Szyszakami[?]” (sens niejasny), dzień wizji („Piętnastego[?]”). Mikołaj Junosza Piaskowski – por. akty 102, 156 (Piaskowski). Murafa – dobra Potockich na Podolu (bracławskim).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Protto nne” – protestacja imieniem; „cum Visione Wyciętych Dębów” – z wizją (oględzinami) wyciętych dębów; „Gubernator” – zarządca dóbr; „Sotnik, Ataman” – dowódcy kozaków nadwornych; „potencya” – moc, przemoc; „Sianożęci” – łąki kośne; „duby w grunta się wpierają” – (zapewne) wdzierają się w grunty; „Orężni Ludzie” – uzbrojeni ludzie; „iterato protestatur vice” – ponownie protestuje; „pro Verificatione praemissorum” – dla potwierdzenia powyższego; „ad Acta” – do akt.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Antoni Magnuski[?], powołując się na wcześniejsze manifesty, relacje, pozwy, wizje i obdukcje, zaniósł w imieniu Mikołaja Junoszy Piaskowskiego, podkomorzego krzemienieckiego, starosty [?], dziedzica dóbr Krasne, protestację przeciw Joachimowi Potockiemu, podczaszemu litewskiemu, dziedzicowi Murafy, jego gubernatorowi Juliuszowi[?] Ostrowskiemu, sotnikowi Szpytalowskiemu[?] Iwankiemu[?], atamanowi i kozakom murafskim. Obwinieni, z przyzwolenia Potockiego, niszczą lasy krasnieńskie, odbierają grunty Krasnego i krzywdzą poddanych klucza krasnieńskiego; skargi ludzi krasnieńskich u gubernatora kończą się obelgami; odpędzają ich od lasów i łąk, przesuwają granicę coraz dalej, ludzi zastanych w lesie dębowym biją, kaleczą, obdzierają z odzieży, zabierają siekiery; z podwodami i zbrojnymi ludźmi wycinają dęby, wywożą je do Murafy i budują z nich, tak że z lasu zostały resztki. Na potwierdzenie woźny generalny Maciej Wójcicki zeznał, że ze szlachtą Danielem Lewickim i Samuelem Popowskim obejrzał las dębowy należący do Krasnego, graniczący z gruntami murafskimi: 450 świeżo ściętych dębów i kilkanaście tysięcy wyciętych dawniej, las ogołocony i obrócony w pnie – co według okolicznych ludzi uczynili ludzie murafscy. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyżyk.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 161 (skan 0164, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grod[zkiemi] Winn[ickiemi] y przedemną Janem

4Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu Winn[ickiego]

5Comparens personaliter Ur. JmćPan Antoni Magnuski[?] JWiell.

6Mikołaia Junoszy Piaskowskiego Podkom[orzego] Krzem[ienieckiego] Piasoczyńskiego[?]

7Taraszczańskiego[?] St[aros]ty Dobr Krasnego z przyległościami Dziedzica

8Jmieniem solennie na pro W. JmćPanu Marcinowi Leonardowi Swieykow-

9skiemu Podstolicowi Ziem[i] Bracł[awskiey] Dobr Szpikowa z przyległościami Dzie-

10dzicowi Panu, Urz. iakiegokolwiek Jmienia Boniakiewiczowi

11pomienionych Dobr Klucza Szpikowskiego Podstarościemu

12tegoż, tudzież Odważnym Zawadzkim Oycu Leśniczemu y Syno-

13wi[?], Atamanom y Kozakom Klucza Szpikowskiego

14skarżył y protestował się oto. Jż Jchmć Obżał[owani] wie-

15dząc[?] ze unius naturze[?] Dobra Krasne z Szpikowem zostawały[?]

16przez JO. Xięcia Jmci Stanisława Lubomirskiego W[oie]w[o]dy Bracł[awskiego] przed tym

17pomienionych Dobr Dziedzica, Dobr Klucza Krasnianskiego JWiell.

18Pk[omorze]mu[?] Mafis[?] a zaś Dobr Klucza Szpikowskiego W. Podstolicowi Ziemi Bracł[awskiey]

19Grunta oddzielone, y Zaciosami czyli Znakami Granicznemi Grunta

20od Gruntow oddzielone, dla spokoynego używania podane, iednak

21Jchmć Obżał[owani] pominowszy[?] Znaki Graniczne w Lasy w Kuczman[?]

22do Krasnego należące naieżdżaią Dęby wycinaią, Ludzi Krasnian-

23skich biią, morduią, iakoż Ur. Zawadzki Leśniczy y Boniakiewicz

24z Podwodami naiachawszy, Dembow Czterdzieście wycieli, y inne

25krzywdy y detolacye[?] poczynili, a zatym niniejszy Protestans Jmieniem

26JWiell. P[ryncypa]ła swego niniejszego wyż wyrażonym Obżał[owanym] o wyż wyraż[o]-

27ne krzywdy iterato manifestat vice. Et in verificationem Praemissor[um] Sta-

28nowszy Oczewisto Woźny G[ene]rał W[oie]w[ó]dz[twa] Ruskiego y Jnn[ych] Opatt. Maciey Woy-

29cicki w moc wierney Rel[acyi] swoiey iawnie Zeznał. Jż on Roku Tysiąc

30Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego, Dnia Jedenastego Marca, na Affe-

31ktacyą y Prawną Rekwizycyą JW. Mikołaia Junoszy Piaskowskiego

32Pod[komorzego] Krz[emienieckiego] maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych Urr.

33JchmćPanow Daniela Lewickiego y Samuela Popowskiego, Zieżdżał

34w Las Kuczman[?] nazywaiący się do Krasnego należący, gdzie będąc

35za Zaciosami daleko w Gruntach Krasnianskich widział Dembow

36Czterdzieście wyciętych świeżo y Pnie z onych pozostałe, ktore

37słyszał być sobie mienione przez Ludzi Szpikowskich pomienio-

38ne Dęby być wycięte, co widziawszy y słyszawszy Szlachtą przytomną

39oświadczywszy się, stamtąd odiechał, y tu ad Acta przybywszy przed

40Urzędem niniejszym prawdziwey Wizyi uczynił y Zeznał Rel[aty]ą.

41A tak Komparens Manifestacyi, Woźny Wizyi Rel[acyi] kopię do

42Akt oprzyięcie prosił, co y otrzymali Antoni Magnuski[?] mp.

43Woźny nieumieiący pisać krzyż S. kładnie Maciey Woy-

44cicki +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „241” – w opracowaniu akt 249. Bardzo drobne, pośpieszne pismo, przepis orientacyjny. Potwierdzenie z tego aktu dla 248: woźny Maciej Wójcicki – województwa „Ruskiego” (tu wyraźniej). Niepewne: nazwisko komparenta „Magnuski[?]”, tytuły Piaskowskiego, nazwa lasu „Kuczman[?]”, „wiedząc[?] ze unius naturze[?]… zostawały[?]” (sens: dobra Krasne i Szpików były niegdyś jednymi dobrami ks. Stanisława Lubomirskiego, wojewody bracławskiego, który je rozdzielił, oddzielając grunty zaciosami), „Pkmu[?] Mafis[?]”, „pominowszy[?]”, „detolacye[?]” (zapewne „desolacye” – spustoszenia), „Synowi[?]”. Świejkowski – por. akt 146 (Zabokrzycze). Szpików – por. akt 132.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Podstolic Ziemi Bracławskiej” – syn podstolego (tu tytuł grzecznościowy); „Podstarości” – zarządca klucza dóbr; „Leśniczy” – zarządca lasów; „Zaciosy” – nacięcia na drzewach oznaczające granicę; „iterato manifestat vice” – ponownie manifestuje; „in verificationem Praemissorum” – dla potwierdzenia powyższego; „mp” – własnoręcznie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Antoni Magnuski[?] w imieniu Mikołaja Junoszy Piaskowskiego, podkomorzego krzemienieckiego, dziedzica dóbr Krasne, zaniósł protestację przeciw Marcinowi Leonardowi Świejkowskiemu, podstolicowi ziemi bracławskiej, dziedzicowi Szpikowa, Boniakiewiczowi, podstarościemu szpikowskiemu, leśniczemu Zawadzkiemu (ojcu) i jego synowi, atamanom i kozakom klucza szpikowskiego. Dobra Krasne i Szpików, niegdyś należące do ks. Stanisława Lubomirskiego, wojewody bracławskiego, zostały przez niego rozdzielone, a grunty oddzielone zaciosami (znakami granicznymi); mimo to obwinieni, lekceważąc znaki graniczne, najeżdżają lasy w Kuczmanie[?] należące do Krasnego, wycinają dęby, biją i mordują ludzi krasnieńskich; Zawadzki i Boniakiewicz z podwodami wycięli czterdzieści dębów. Na potwierdzenie woźny generalny województwa ruskiego Maciej Wójcicki zeznał, że 11 marca 1768 ze szlachtą Danielem Lewickim i Samuelem Popowskim zjechał do lasu Kuczman[?] należącego do Krasnego i daleko za zaciosami, w gruntach krasnieńskich, widział czterdzieści świeżo ściętych dębów i pnie po nich; słyszał od ludzi, że wycięli je ludzie szpikowscy. Komparent podpisał, woźny postawił krzyżyk.

Transkrypcja

k. 161v (skan 0165, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grod[zkiemi] Winn[ickiemi]

4y przedemną Janem Jedleckim Jnstygatorem y Namie-

5snikiem Burgrabstwa Grodu Winn[ickiego] Stanowszy Oczę-

6wisto Woźny G[ene]rał W[oie]w[ó]dz[twa] Ruskiego y Jnn[ych] Opatt. Maciey

7Woycicki w moc wierney Rel[acyi] swoiey iawnie Zeznał

8Jż On Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

9Dnia Czternastego Marca, Pozwy do Kommissyi Ekono-

10miczney Skarb[u] Koronn[ego] na Membranach autentycz-

11nych in numero Dwa, et quidem pierwszy do Dobr Mo-

12hiłowki W. Łaszkiewiczowi Komor[nikowi] Ziemi Bracł[awskiey] Drugi

13do Dobr Mikulińce, in Una eademq[ue] esentia pisanych

14y tam te Pozwy we Dworach tameyszych w Jzbach

15na Stołach położywszy, o Expensyi[?] onych opowie-

16dział, tenoris sequentis. My Kommissarze Rady Eko-

17nomiczney Skarb[u] Kor[onnego] od Rzeczypltey wyznaczeni Wam

18Wiell. Stanisławowi Kordyszowi Cześnikowi Winn[ickiemu]

19Dobr Mikulińce Dziedzicowi, Urz. Walentemu O[...]-

20towi[?] w Służbie tegoż W. Cześnika Zostaiącemu y W. Mi-

21chałowi Łoszkiewiczowi Komor[nikowi] Ziemi Bracł[awskiey] Dobr

22Wsi Mohilowki Possessorowi Pozwanym, Z osob[?]

23Sprawy niżey pisaney y Dobr Wm. Ogułem wszelakich

24przykazuiemy, abyście Wm. Przed Sądem naszym

25Kommissyi Ekonomiczney Skarb[u] Koronn[ego] w Warsza-

26wie sądzącym się od Daty y położenia tego Pozwu

27w niedziel Cztery, lub w ten czas gdy ta Sprawa

28Z Regestru sobie przyzwoitego wpisu do

29sądzenia przypadnie, Sami Oblicznie

30Stanęli na Jnstancyą Urz. Marcina Ostra-

31nowskiego[?] Burgrabiego Grodu Warszaw-

32skiego Sądow Naszych Jnstygatora y

33Jego Delatora JWiell. Mikołaia Ju-

34noszy Piaskowskiego Podkomorze-

35go Krzemienieckiego Piasoczyńsk[iego][?] Tara-

36szczańsk[iego][?] Starosty Dobr Krasne-

37go z Przyległościami Dziedzica Urz.

38Teodora

k. 162 (skan 0165, strona prawa)

1Urod. Teodora Lewickiego Aktorow Ktorzy przychyla-

2iące się do Praw Koronnych niemniey Uniwersałow

3zniesienie wszelkich Myt po Traktach niesłusznie

4wymaganych Obwieszczaiących, tudzież Manifestu

5w tey Sprawie uczynionego Wmciow pozywaią o to

6Jż Wm. przestąpiwszy Prawa o Ubespieczeniu Trak-

7tow zniesienia wszelkich myt. Od Podwod Krakow-

8skich[?] Traktami idących niesłusznie wymaganych

9y Tysiącem grzywien Obostrzonych ważyli się Podwo-

10dy JW. Aktora z Dobr Krasnego Dziedzicznych

11z Folwarku Krescencyi[?] własney na Jarm[ark][?] przez Do-

12bra Wmciow Wsi Mohylowki Possessyi W. Łoszkiewi-

13cza Komor[nika] Ziemi Bracł[awskiey] podległe, y Dobra Miku-

14lińce W. Kordysza Cześn[ika] Winn[ickiego] Dziedziczne prze-

15chodzące za niesłuszne wymaganie Myt tamować

16y tegoż Myta Prawem Zniesionego wymagać na

17rescie[?] Sągiel[?] Workow kilka wziąć niesłusznie

18grabież popełnić, A zatym Wm. do poniesienia

19Win Osobistych y kryminalnych na Wmciach

20wskazać się przykładnie Za przestąpienie Praw

21o Traktach ubespieczonych y popełnioną Gra-

22bież maiących do przywrocenia tychże Sągiel[?]

23Zagrabionych niesłusznie, oraz nawiązkę do kom-

24pensowania szkod y expens na Prawo erogowa-

25nych na wyż Oznaczony Termin pozywa-

26ią. Pisan w Winnicy[?] Dnia Jedynastego

27Marca Roku. Tysiąc Siedmset Sześdzie-

28siąt Osmego. De quo praes[ens] Min[isteria]lis Rel[ati]o

29Min[isteria]lis Jgnarus Lit[erarum] Crucem posuit Maciey Woycicki +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „242” – w opracowaniu akt 250. Niepewne: nazwisko sługi Kordysza „Walenty O[...]t[?]”, instygatora Komisji „Marcin Ostranowski[?]” (burgrabia grodu warszawskiego), tytuły Piaskowskiego (por. akty 248–249), „Krakowskich[?]” (może „Krasnianskich”), „Krescencyi[?]” (zbiory, plony folwarku), „na rescie[?] Sągiel[?] Worków kilka” (zajęcie kilku worków/sąg – sens niepewny), miejsce wystawienia pozwu „w Winnicy[?]” (zapis zniekształcony; data 11 III, doręczenie 14 III – wykluczają Warszawę). Mohylówka – posesja Łoszkiewicza (Łaszkiewicza), komornika ziemi bracławskiej; Mikulińce – dziedzictwo Stanisława Kordysza, cześnika winnickiego (por. akt 177).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Komisja Rady Ekonomicznej Skarbu Koronnego” – Komisja Skarbu Koronnego (1764), sąd w sprawach celnych i myt; „na Membranach autentycznych in numero Dwa” – na oryginalnych pergaminach, w liczbie dwóch; „in Una eademque esentia pisanych” – pisanych tej samej treści; „tenoris sequentis” – następującej treści; „Uniwersały zniesienie wszelkich Myt … obwieszczające” – uniwersały ogłaszające zniesienie prywatnych myt (reforma 1764–1766); „Tysiącem grzywien obostrzonych” – (zakaz) pod karą tysiąca grzywien; „Podwody” – furmanki; „Krescencya” – płody rolne; „Wina osobista y kryminalna” – kara osobista i karna; „erogowane expensy” – poniesione koszty; „De quo praesens Ministerialis Relatio. Ministerialis Ignarus Literarum Crucem posuit” – o czym niniejsza relacja woźnego; woźny niepiśmienny postawił krzyż.

Streszczenie

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa ruskiego Maciej Wójcicki zeznał, że 14 marca doręczył dwa pozwy (oryginały na pergaminie, jednakowej treści) do Komisji Skarbu Koronnego: jeden we wsi Mohylówka (Michałowi Łoszkiewiczowi, komornikowi ziemi bracławskiej, posesorowi), drugi we wsi Mikulińce, kładąc je we dworach na stołach. Pozew, wystawiony 11 marca 1768 przez komisarzy Rady Ekonomicznej Skarbu Koronnego, wzywał Stanisława Kordysza, cześnika winnickiego, dziedzica Mikuliniec, Walentego O[...]ta[?], jego sługę, i Michała Łoszkiewicza do stawienia się za cztery tygodnie przed Komisją Skarbu w Warszawie na żądanie instygatora Marcina Ostranowskiego[?], burgrabiego grodu warszawskiego, i delatorów – Mikołaja Junoszy Piaskowskiego, podkomorzego krzemienieckiego, dziedzica dóbr Krasne, oraz Teodora Lewickiego. Zarzut: wbrew prawom o bezpieczeństwie traktów i uniwersałom znoszącym myta (pod karą 1000 grzywien) pozwani zatrzymywali podwody Piaskowskiego jadące z płodami z folwarku krasnieńskiego na jarmark przez Mohylówkę i Mikulińce, żądali zniesionego myta i zabrali kilka worków; powodowie domagają się kar osobistych i kryminalnych, zwrotu zabranych rzeczy i nawiązki na pokrycie szkód i kosztów. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyżyk.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 162v (skan 0166, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Marca Piętnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkie[mi]

4Winn[ickiemi] y przedemną Janem Jedleckim Jnstygat[orem] y Na-

5miesnikiem Burgrabstwa Grodu Winn[ickiego] Comparens

6Pater Wielebny JmćXiądz Jan Howiński[?] Proboszcz

7Stoianski[?] Solennie pro W. JmćPanu Stanisławowi

8Peretyatkiewiczowi Cześn[ikowi] Bracł[awskiemu] Dobr Stoian[?] Vir-

9tute Juris Sui Possessorowi Skarży y manifestuie

10się o To, Jż tenże W. Obżałowany Samey Stante

11Possessione sui dla uparcia Dusz Chrześciańskich

12Poddaństwa Swego w Modlitwie Swiętey y Ob-

13rządkach Katolickich Cerkiew Swiętą erygującą

14w Dobrach Stoianiach[?] za Fundusem w Roku

15Tysiąc Siedmset Czterdziestym Szostym Dnia

16Dwudziestego Piątego Aprilis w Lublinie przez

17JO. Xięcia Jmci P. Jozefa Hrabi[?] Lubomirskiego

18Podst[olego] W. X. Litt[ewskiego] iako Dziedzica Dobr Stoian[?] Dono-

19towany Roku Tysiąc Siedmset Piędziesiąt Dzie-

20wiątego Dnia Dwudziestego Szostego w Grod[zie]

21Winn[ickim] Oblatowany Erekcyi od JchmciJmci Podk[o]-

22morzyny[?] a Brata niegdy Kesztego[?] JO. Podst[olego] W. X.

23Litt[ewskiego] z Approbatą pierwszey y Zprzydaniem chęci

24y woli swoiey w funtowaniu[?] teyże Cerkwi y Pas-

25terzowi Ktorą tenże JO. Podst[oli] Koronny[?] w Roku tymże

26Dnia Dwudziestego Drugiego Maia w Zwiahlu[?]

27approbował y potwierdził W. Obżałowany iako

28Dawnieyszy o pierwszy Manifest Grunta y pola

29Sianożęci gwałtownie po Odbierał Jn

30Commodum

k. 163 (skan 0166, strona prawa)

1in Commodum sui obrocił Jntratę y Prowent brał

2y pożytkował y Cerkiew Swiętą Fundusem JOO.

3Dziedziców uposażoną y udarowaną ogołocił

4Proboszcza Niniejszego Komparenta do mizeryi

5przyprowadził, Parobkow robiących w Polu bił,

6kaleczył, Pługi gwałtownie odbiwszy[?] dotychczas

7trzymać, uciemiężenia y Dolegliwości Cerkwi Bo-

8żey y Duchownemu Czynić dopuścił, listownie

9przyobiecane wrocenie Gruntow nie uiścił, y gdy

10tenże Wielebny Comparens w tak wielkich y nie

11Znośnych Krzywdach swych y Cerkwi Bożey

12do JO. Dziedzica uciekał się JO. Dziedzic przy

13Expiracyi Kontraktu Zastawnego zalecił, ażeby

14tenże Wiell. Peretiatkiewicz Cześnik Bracł[awski]

15Krzywdy wszelkie Cerkwi Bożey y Duchow-

16nemu poczynione nadgrodził y zapłacił Grunta

17odięte Cerkwi Bożey Zupełnie istotnie z odwiedzeniem[?]

18należytym według Praw przywrocone były, Dlaczego

19niniejszy Comparens w teraźnieyszym Czasie

20Expiruiącego Kontraktu temuż Wiell. Peretiatkie-

21wiczowi Cześn[ikowi] Bracł[awskiemu] maiąc obowiązek poza-

22niedrzenia[?] y uspokoienia Krzywd y Pretensyi swo-

23ich przez wzgląd przysięgi obowiązku dopomnie-

24nia się o pokrzywdzenie Cerkwi Bożey biorąc się teraz

25sistendo plenariam Solutionem[?] Summy[?] temuż

26Wiell. Peretiatkiewiczowi Cześ[nikowi] Bracł[awskiemu] z Dobr

27Stoian[?] ile utraty blisko więcey nad Dwadzie-

28ścia Tysięcy Złł Pol[skich] Zawszystkie Lata przynosząc

29ratione praemissorum quam Solennissime

30Querit et Manifestatur jure agere in Foro

31Competenti Causae Declarans actis id con-

32notari prosząc X. Jan Howiński[?] Paroch

33Stoianski[?].

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „243” – w opracowaniu akt 251. Nazwisko księdza „Howiński[?]” (zapis „Hawinski/Howinski”); wieś „Stojany[?]” (zapisy „Stoian”, „Stoianiach”, „Stoianski”) – odczyt prawdopodobny, ale [?]. Duchowny to paroch (unicki) cerkwi w Stojanach[?]. Fundacja cerkwi: Lublin, 25 IV 1746, przez ks. Józefa Lubomirskiego, podstolego litewskiego (tytuły i imię niepewne – zapis „JO. Xięcia Jmci P. Józefa Hrabi[?]”); oblata w grodzie winnickim 26 [?] 1759; erekcja potwierdzona przez podkomorzynę[?] i brata[?]; aprobata 22 maja w Zwiahlu[?]. Bardzo niepewne miejsca: „Kesztego[?]”, „funtowaniu[?]”, „odbiwszy[?]”, „z odwiedzeniem[?]”, „pozaniedrzenia[?]”, „Solutionem[?] Summy[?]”.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Pater” – ojciec (duchowny); „Virtute Juris Sui Possessor” – posesor na mocy swego prawa; „Stante Possessione sui” – w czasie trwania swej posesji; „Fundus” – fundacja, uposażenie; „Erekcya” – akt erekcyjny (założenia) cerkwi; „in Commodum sui” – na swoją korzyść; „Intrata y Prowent” – dochody; „Expiracya Kontraktu Zastawnego” – wygaśnięcie umowy zastawnej; „sistendo plenariam Solutionem” – domagając się pełnej zapłaty; „ratione praemissorum quam Solennissime Querit et Manifestatur, jure agere in Foro Competenti Causae Declarans, actis id connotari” – z racji powyższego jak najuroczyściej skarży się i manifestuje, oświadczając, że będzie dochodził prawem przed sądem właściwym dla sprawy, (prosząc) by to wpisać do akt; „Paroch” – proboszcz cerkwi (unickiej).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, ks. Jan Howiński[?], paroch (proboszcz) w Stojanach[?], zaniósł skargę przeciw Stanisławowi Peretiatkiewiczowi, cześnikowi bracławskiemu, posesorowi dóbr Stojany[?]. Cerkiew w Stojanach[?], ufundowana dla podtrzymania wiary poddanych dokumentem wystawionym w Lublinie 25 kwietnia 1746 przez ks. Józefa Lubomirskiego, podstolego litewskiego, dziedzica tych dóbr (oblatowanym w grodzie winnickim w 1759 r. i potwierdzonym przez spadkobierców), została przez Peretiatkiewicza w czasie jego posesji pokrzywdzona: gwałtem odebrał jej grunty, pola i sianożęci, przywłaszczył dochody, ogołocił cerkiew z uposażenia, doprowadził parocha do nędzy, bił i kaleczył parobków pracujących w polu, zabrał pługi, nie dotrzymał listownie obiecanego zwrotu gruntów. Dziedzic, do którego paroch się odwołał, polecił przy wygaśnięciu kontraktu zastawnego, by Peretiatkiewicz wynagrodził krzywdy i zwrócił grunty. Wobec wygasania kontraktu paroch, z obowiązku przysięgi, domaga się zadośćuczynienia (szkody za wszystkie lata ponad 20 000 zł pol.) i zapowiada dochodzenie sprawy przed właściwym sądem.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 163v (skan 0167, strona lewa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego

2Miesiąca Marca Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grod-

4zkiemi Winnickiemi y przedemną Janem

5Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

6grabstwa Grodu Winnickiego Comparens

7Personaliter Wiell. JmćPan Woyciech Odrzy-

8wolski Skarbnik Smoleński Swym y Wiell.

9Antoniego Witosławskiego Podczaszego Kołomyj-

10skiego[?] Dobr Wsi Mielnikowiec[?] Dziedzica

11w Possessyi Wiell. Komparenta Zostaiący

12przestrzegaiąc wszelkiey Całości wyż pomienio-

13nych Dobr ażeby przez niżey wyrazić się

14maiące Krzywdy przywłaszczania Gruntow

15y odebrania Lasow w dalszym Czasie niepo-

16niosły detrymentu, solennie naprzeciwko

17Jaśnie Wiell. Adamowi Myszce Chołoniew-

18skiemu Kasztelanowi Bełskiemu Dobr Wsi

19Ometyniec Dziedzicowi manifestuie się. Jż

20tenże JWiell. Kasztelan Bełski nie Zachowuiąc

21Sąsiedzkiey przyiaźni na Samprzod przez Czę-

22stą nasyłanie Ludzi swoich na Grunta Dobr

23Wsi pomienioney przez następnych Lasy wycina

24y dewoluie y Grunta sobie przywłaszcza Ludzi

25Mielnikowieckich[?] przez Sub ordynowanych

26swoich Swiadkow[?] nad dobrowolny Drodze[?]

27Attakuią y inne nieznośne Krzywdy y

28Opressye

k. 164 (skan 0167, strona prawa)

1y Opressya Ktore Czasu prawa Jnkwizycyami

2dowiedzono będzie Czynić y Czynić nieprzestaią

3Azatym ex idem Mojus[?] Comparens Ancipius[?]

4supra tak o przywłaszczanie Gruntow odięcia

5Pol, Sianożęci, wycinanie Lasow, y bicia Ludzi y

6o Jnne Pretensye powtornie Manifestuiąc y Prote-

7stuiąc przeciwko JWiell. Obżał[owanemu] Prosił Jnię[?]

8Urzędu o przyięcie do akt co y otrzymał

9Woyciech Odrzywolski.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „244” – w opracowaniu akt 252. Niepewne: tytuł Witosławskiego „Podczaszego Kołomyjskiego[?]”, nazwa wsi „Mielnikowce[?]” (zapis „Mielnikowiec”), „przez Sub ordynowanych swoich Swiadkow[?] nad dobrowolny Drodze[?]” (sens: przez podstawionych swoich ludzi napadają na drodze[?]), „ex idem Mojus[?] … Ancipius[?]” (zapewne „ex [...] Comparens Ancipius[?]”), „Jnię[?]”, skrót w nagłówku „Skob. Sm.[?]” (= Skarbnik Smoleński). Witosławscy – por. akty 106, 112 (Deszkowce). Ometyńce – dobra A. Myszki Chołoniewskiego (por. Janów, akty 220–222).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Comparens Personaliter” – stawający osobiście; „przestrzegając wszelkiej Całości” – dbając o całość (majątku); „detryment” – szkoda; „dewoluje” – (zapewne) pustoszy; „Attakują” – napadają; „Opressye” – uciski, krzywdy; „Czasu prawa Inkwizycyami dowiedziono będzie” – w toku procesu zostanie udowodnione przesłuchaniami świadków.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, stawił się osobiście Wojciech Odrzywolski, skarbnik smoleński, w imieniu własnym i Antoniego Witosławskiego, podczaszego kołomyjskiego[?], dziedzica wsi Mielnikowce[?] (będącej w posesji komparenta), i dbając, by dobra nie poniosły szkody, zaniósł manifestację przeciw Adamowi Myszce Chołoniewskiemu, kasztelanowi bełskiemu, dziedzicowi wsi Ometyńce: kasztelan, nie zachowując przyjaźni sąsiedzkiej, często nasyła swoich ludzi na grunty wsi, wycina i pustoszy lasy, przywłaszcza grunty, a jego ludzie napadają na mieszkańców Mielnikowiec[?] i wyrządzają inne krzywdy. Komparent ponownie zamanifestował i zaprotestował o przywłaszczanie gruntów, odebranie pól i sianożęci, wycinanie lasów i bicie ludzi oraz inne pretensje i prosił o przyjęcie do akt.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 164 (skan 0167, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego,

2Miesiąca Marca, Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodz-

4kiemi Winnickiemi y przedemną Janem

5Jedleckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Bur-

6grabstwa Grodu Winnickiego Comparens

7Personaliter Urod. JmćPan Jan Witoszyński

8n[omi]ne et ex parte JWiell. Jozefa Potockiego Kraj-

9czego Koronnego Dobr Wsi Zabokrzycza Torkowa[?]

10Części y Woyciechowki ad praesens nie wątpliwego

11Dziedzica iako przedtym po odebraniu tychże Dobr

12Possessyi vigore Tranzakcyi w Grodzie Halickim

13od JW. Jozefa Komorowskiego Pułk[ownika] Woyska Ko-

14ronnego Jurysdatora nabytych Jnformowac

15się mogł o Prowentach z Tych Dobr wynika-

16iących tak Zaraz postrzegaiąc wszelkiey Cało-

17ści JW. Pryncypała Substancyi ażeby y przy

18Czym niżey wyrażonych wszelkie y Dobra

19ich Znacznego nie ponosił Detrymentu y

20Szkody solennie na pro Wiell. Jozefowi

21Komorowskiemu

k. 164v (skan 0168, strona lewa)

1Komarowskiemu Pułkownikowi Woysk Korony

2Jakoteż Wiell. Tadeuszowi y Michałowi Miastkow-

3skiemu Miecznikom Urzędowskim Braci Rodzo-

4nym Jurysdatorom skarży y protestuie się o to Jż

5Wiell. Miastkowscy Bracia w Roku Tysiąc Siedm-

6set Sześćdziesiąt, Siodmego we Lwowie zawieraiąc

7Kontrakt Rezygnationis Donacyi y inne Tranzakcye

8z Wiell. Komarowskim o Dobra Zabokrzycze, Tor-

9kow[?] y Woyciechowkę Skryptem swoim De Anno

10et Actu Wiell. Komarowskiemu danym w szelkie

11długi iakowym kolwiek sposobem na Częściach

12wsi Zabokrzycza y Woyciechowki znaydujące się

13Summę pro ptio[?] ustanowioną znieść deklaro-

14wali y Opisali się y Dobra Części wspomnione

15z Lasami Arędami Poddanemi Ciągłemi

16y Pieszemi Czyste y spokoyne oddać przyrzekli,

17y Assekurowali się w ktorych Urod. Comparensowi

18drzeć[?] przez JW. Hryniowieckiego St[o]l[nika] Bełskiego y

19Wiell. Dąbskiego znaczna Dewolucya Maydanami

20Potaszowemi Lasow niemaiących[?] trzymanie Części

21w Zabokrzycku przez Wiell. Strawczyńskich[?] Komor-

22nika Hal[ickiego] y Skarb[nika] Braci, Jakoteż przez Wiell.

23Hryniowieckiego, tudzież przy Arędowney Possessyi

24wsi Woyciechowki Wiell. Sierzchowskiego Zasta-

25wszy przez ktorą Extenuacya Znaczna w Jntracie Com-

26parentis Pryncypał poniosł Szkodę inito korrespon-

27dencya Summie[?] pro ptio[?] Bonorum stitulo[?] wypłaco-

28ney tudzież ustawiczne Procesa Wiell. onic[?] Zadosyć

29uczynienie Skryptowi Danemu a przez Wiell. Komo-

30rowskiego JW. Comparentis Pryncypałowi Ustą-

31pionemu snadź grodzenie[?] tak Znaczny Szkody

32natysiący Kilkanaście[?] w Jntracie wynikaiący

33defectu

k. 165 (skan 0168, strona prawa)

1ab Acta nabycia Comparentis Pryncypała po-

2niesioney lub detrunkowania[?] Summy na Dobrach

3Woyciechowce[?] zostaiącey y o Jnne pretensye

4Czasu Prawa Jnkwizycyami y Dokumentami do-

5wiesc[?] miane Ipsa Supra Nominatis Jnculpatis

6N[omi]ne Cujus Supra iterato de praemissis Omnibus

7Manifestat vice salva manente melioratione Jako

8nieumieiący pisać Znakiem Krzyża Swiętego

9podpisuie się Jan Witoszyński +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „245” – w opracowaniu akt 253. Środkowa część (k. 164v) pisana skrótowo i niejasno – przepis orientacyjny. Komorowski: w tekście Józef Komorowski (pisany też „Komarowski”), pułkownik wojsk koronnych, jurysdator (dawny właściciel), od którego Potocki nabył dobra na mocy transakcji w grodzie halickim; Miastkowscy – Tadeusz i Michał, „Miecznikowie Urzędowscy” (potwierdzone w aktach 256–257: „Ensiferi Urzendovienses”). Kontrakt rezygnacji/donacji – Lwów 1767. Por. akty 207–209 (Miastkowski vs Ruszkowscy, Komorowski / J. Potocki krajczy; Zabokrzycze). Niepewne: „Torkowa[?]”, „pro ptio[?]” (pretio – za cenę), „drzeć[?]”, „niemaiących[?]”, „Strawczyńskich[?]” (Strawińscy – por. akt 143–149?), „inito korrespondencya Summie[?] … stitulo[?]”, „snadź grodzenie[?]”, „Kilkanaście[?]”, „detrunkowania[?]”, „Woyciechowce[?]”, „dowiesc[?]”.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „nomine et ex parte” – imieniem i ze strony; „Krajczy Koronny” – urzędnik dworski koronny; „Jurysdator” – poprzedni właściciel, od którego nabyto prawo; „Kontrakt Rezygnationis Donacyi” – kontrakt rezygnacji i darowizny; „De Anno et Actu” – z datą (rokiem) i aktem; „pro pretio” – za cenę; „Poddani Ciągli y Piesi” – chłopi z bydłem pociągowym i bez; „Assekurowali się” – zobowiązali się; „Dewolucya” – spustoszenie (lasów); „Maydany Potaszowe” – osady do wypalania potażu; „Extenuacya w Intracie” – uszczuplenie dochodu; „Supra Nominatis Inculpatis Nomine Cujus Supra iterato de praemissis Omnibus Manifestat, salva manente melioratione” – przeciw wyżej wymienionym obwinionym, imieniem wyżej wymienionego, ponownie o wszystko powyższe manifestuje, z zastrzeżeniem poprawy.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Jan Witoszyński w imieniu Józefa Potockiego, krajczego koronnego, obecnego dziedzica części wsi Zabokrzycze, Torków[?] i Wojciechówka (nabytych transakcją w grodzie halickim od Józefa Komorowskiego, pułkownika wojsk koronnych), skoro tylko mógł się poinformować o dochodach z tych dóbr, zaniósł protestację przeciw Komorowskiemu oraz braciom Tadeuszowi i Michałowi Miastkowskim. Miastkowscy, zawierając w 1767 r. we Lwowie z Komorowskim kontrakt rezygnacji i donacji tych dóbr, zobowiązali się skryptem znieść wszelkie długi ciążące na częściach Zabokrzycza i Wojciechówki i oddać dobra z lasami, arendami i poddanymi wolne i spokojne; tymczasem dobra zostały mocno spustoszone (majdany potażowe Hryniowieckiego, stolnika bełskiego, i Dąbskiego, posiadanie części w Zabokrzyczu przez Strawczyńskich[?], arendowna posesja Wojciechówki przez Sierzchowskiego), wskutek czego Potocki poniósł znaczne uszczuplenie dochodu, a skrypt nie został wykonany – szkoda wynosi kilkanaście[?] tysięcy. Komparent manifestował o te szkody i inne pretensje, które zostaną dowiedzione w procesie. Niepiśmienny, podpisał się znakiem krzyża.

Transkrypcja

k. 165 (skan 0168, strona prawa)

1Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego,

2Miesiąca Marca Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodz-

4kiemi Winnickiemi y przedemną Janem Jed-

5leckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrab-

6stwa Grodu Winnickiego. Comparens persona-

7liter Urod. JmćPan Gabryel Kozłowski[?] Jmieniem

8y ze Strony WW. Jchmość PP. Jozefa y Konstancyi Pią-

9tkowskich[?] Stolni[kow] Pomorskich Małż[onkow] Czyniąc pilność

10około Całości Substancyi Tychże WW. Pryn-

11cypałow a Stawiaiąc się do Dekretu Kompro-

12missarskiego Dnia Dwudziestego Szostego Oc-

13tobris w Roku przeszłym Tysiąc Siedmset Sześć-

14dziesiąt Siodmego na Gruncie Dobr Miasta

15JKMci w Winnicy Między Wiell. Pryncypa-

16łami a Niewiernym Jankielem Rzeźnikiem Oby-

17watelem Winnickim nastąpionego na pro

18Temuż Niewiernemu Jankielowi Rzeźnikowi

19Manifestuie się oto. Jż Niewierny Jankiel Rze-

20źnik winien będąc Wiell. Comparentis

21Pryncypałom Summę Złł Pol[skich] Sto Siedm-

22dziesiąt[?]

k. 165v (skan 0169, strona lewa)

1Skryptem ręczonym przez siebie podpisanym oddać

2assekurowaną a po Wyliwidowaniu przez Dekret

3Kompromissarski Wyrzeczony Między Tymże Jan-

4kielem Rzeźnikiem a Wiell. Comparentis Pryncy-

5pałami, in puncto wypłacenia Tegoż Długu Nasty-

6pnej[?] Daty Tegoż Dekretu Zaniedziel Dwadzieścia, to iest

7in Termino Satisfactionis na Dniu Dzisieyszym

8Summę Złł Pol[skich] Siedmdziesiąt nie oddawszy nie wy-

9liczyw tymże Dekretem obowiązany ponieważ

10nietylko samey przeciąż[?] Szeletności[?] ale nawet w

11brew idąc prawu pospolitemu Teyże Summy

12Złł Pol[skich] Siedmdziesiąt Dekretem przysądzonych

13nie oddał y wyraźney Sądu Kompromissarskiego

14Sentencyi sprzeciwił się, przeto Tenże Urod. Mani-

15festans zachowuiąc pilność Jmieniem Pryncypa-

16łow swoich Manifestuie się Et in Continenti Tenże

17Comparens prosił mnie Urzędu o przydanie Wo-

18źnego Ktorego Ja Urząd annuendo affectationi

19przydałem opatrznego Woźnego[?] Michała Radlin-

20skiego do opublikowania pomienionego

21Jankiela Rzeźnika iako Prawu nie posłusznego

22ktory w przytomności Wiell. y Urod. Jchmciów

23Woyciecha Sałowskiego[?], Woyciecha Berezow-

24skiego, Jgnacego Dzinieckiego[?] Michała Boro-

25wskiego[?] Antoniego Podbilskiego, Stanisława Ma-

26słowskiego[?] Symona Prażnickiego[?] y Jnnych

27Wiele Szlachty aktowi temu przytomnych

28przed Wrotyma Kancellaryi Grod[zkiey] Winnic-

29kiey o Winę Banicyi Wieczney na Niewiernym

30Jankielu Rzeźniku Wyniesionym Woźnieńskim

31głosem obwołał y publikował, ypo obwołaniu

32przed aktami Niniejszemi Stanowszy pra-

33wdziwą y rzetelną publikacyi swoiey uczynił

34y zeznał Relatią, tak Comparens Manifesta-

35cyi iako

k. 166 (skan 0169, strona prawa)

1Manifestacyi iako y Woźny publikacyi Relacyi Copi-

2am actis Connotari prosił co y otrzymał Gabryel

3Kozłowski[?] Woźny nieumieiący pisać Znakiem

4Krzyża S[więtego] podpisuie się Michał Radliński +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „246” – w opracowaniu akt 254. Nazwisko mocodawców w nagłówku i tekście odczytane niepewnie („Piątkowskich[?]” – zapis podobny do „Ciątkowskich/Biątkowskich”); komparent w tekście „Gabryel Kozłowski[?]”, w podpisie „Gabrel Kosowski” [?]. Kwota: w skrypcie „Sto Siedm-/dziesiąt[?]” (przeniesienie na k. 165v niepewne), w dekrecie i dalej – 70 zł pol. Świadkowie publikacji: nazwiska Sałowski[?], Dzieniecki[?], Borowski[?], Masłowski[?], Prażnicki[?] niepewne. Woźny Michał Radliński – por. akt 244.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „cum publicatione” – z ogłoszeniem (banicji); „Dekret Kompromissarski” – wyrok sądu polubownego; „na Gruncie Dobr Miasta JKMci w Winnicy” – na terenie królewskiego miasta Winnicy; „Skrypt” – zobowiązanie pisemne; „po Wyliwidowaniu” – po rozliczeniu (likwidacji) długu; „za niedziel Dwadzieścia” – w ciągu dwudziestu tygodni (?) – w tekście „Zaniedziel Dwadzieścia” [?]; „in Termino Satisfactionis” – w terminie zaspokojenia; „Et in Continenti” – i zaraz potem; „annuendo affectationi” – przychylając się do żądania; „Wina Banicyi Wieczney” – kara wiecznej banicji (wyjęcia spod prawa) za nieposłuszeństwo wyrokowi; „Woźnieński głos” – donośny głos woźnego; „Copiam actis Connotari” – wpisać kopię do akt.

Streszczenie

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Gabriel Kozłowski[?] w imieniu Józefa i Konstancji Piątkowskich[?], stolnikostwa pomorskich, odwołując się do dekretu kompromisarskiego wydanego 26 października 1767 na gruncie królewskiego miasta Winnicy między nimi a Żydem Jankielem Rzeźnikiem, mieszczaninem winnickim, zamanifestował: Jankiel, winien mocodawcom sumę według podpisanego przez siebie skryptu, po rozliczeniu przez sąd polubowny zobowiązany do wypłaty 70 zł pol. w terminie upływającym dziś, nie oddał jej i sprzeciwił się wyrokowi. Zaraz potem na prośbę komparenta urząd przydał woźnego Michała Radlińskiego, który w obecności szlachty Wojciecha Sałowskiego[?], Wojciecha Berezowskiego, Ignacego Dzinieckiego[?], Michała Borowskiego[?], Antoniego Podbilskiego, Stanisława Masłowskiego[?], Szymona Prażnickiego[?] i innych ogłosił donośnym głosem przed wrotami kancelarii grodu winnickiego Jankiela Rzeźnika jako nieposłusznego prawu i ukaranego wieczną banicją, i złożył relację. Woźny, niepiśmienny, postawił krzyżyk.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 166 (skan 0169, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmsett, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkiemi

4Winnickiemi y przedemną Janem Jedleckim

5Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu

6Winnickiego Comparens personaliter Urod. JmćP.

7Jakob Werchracki[?] Jmieniem y z wyraźney Woli

8Wiell. JmćPana Jgnacego Cieszkowskiego Podczaszego

9Czernichowskiego Dobr y Sukcessorow niegdy Wiell.

10Mierzwińska Woyska Zwinogrodzka z podobnych[?] na

11turalnego y Testamentem zapisanego Opiekuna

12Jmieniem przed Urzędem niniejszym Grodzkim

13Winnickim przestrzegaiąc Całości Fortuny Małoletnich[?]

14oczystey Sukcessorow wyżey namienionych wpilno-

15ści niniejszą Zanosi Skargę y solennie manifestu-

16ie się Jż Wiell. manifestuiącegosię Pryncypał pi[e]czo-

17waniu w Opiece wspomnionych Sukcessorow

18lubo dosyć znaczne na utrzymanie Substancyi z ażur[?]

19dem Fortuny y Życia własnego nie załuie[?] Expensy

20tych staraniaż[?] szczegulnie u siebie będąc woluntaty[?]

21nia[?] Zeli[?] Sukcessorowie przy należytey wdzięczno-

22ści dowoli Starającego się o Całości dobra Fortuny

23y Edukacyi Stanowi przystoyney stosowali się będą

24aże Wiell. Jejmość niegdy Swiętey pamięci Wiktorya

25Mierzwińska Woyska Zwinogrodzka wo pieczy będą-

26ca nietylko z bez woli y wiadomości Opiekuna Stan[u]

27Swoy za Wiell. JmćPana Wincentego Bołkie-

28rskiego

k. 166v (skan 0170, strona lewa)

1Bołkierskiego Chorążyca Zwinogrodzkiego odmienić

2ważyła się, ale jeszcze na ukrzywdzenie Brata y

3Siostry Młodszych Czyniąc ani maiąc wręku trzymaney

4ani Wydzielonej sobie Substancyi, tylko w ręku

5Opiekuna wyżey wspomnianey pod Dożywociem

6Wiell. Steckiey[?] Pod Komorzyny Kijowskiey[?] matki

7zostaiącey widząc się iuż bydź przy ostatnim

8Zgonie Życia y do akt zbliżyć się niemogąc Doży-

9wocie iakieś przez Deklaracyą Trybunalską nad

10prawo y sprawiedliwość ktore przymuszać do

11Tranzakcyi zabronią wymożone zeznała, o ktorym

12Wiell. Pryncypał Comparentis iak tylko dowiedzieć

13się mogł tak Zaraz o nieważność tego Dożywocia

14nieprawnie przymuszenia uczynionego niniejszą

15zaniosł Ztąd manifestacyą, ktoremu zlecenia Pryn-

16cypała swego Urod. Manifestuiący się dosyć czy-

17niąc przed aktami Grodu tuteyszego o słuchowanie[?]

18y nieważność obrocenia takowego nieprawnego

19Dożywocia znowu y powtornie manifestuie się Wer-

20chracki[?].

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „247” – w opracowaniu akt 255. Składnia zawiła, wiele miejsc niepewnych – przepis orientacyjny. Komparent: Jakub Werchracki[?] (ten sam co w akcie 239). Ignacy Cieszkowski, podczaszy czernihowski – opiekun (naturalny i testamentowy) sukcesorów zmarłej Wiktorii z Mierzwińskich, wojszczyny zwinogrodzkiej. Niepewne: „z podobnych[?] naturalnego” (może „Spadkobiercow… naturalnego”), „Małoletnich[?]”, „z ażurdem[?]”, „nie załuie[?]”, „staraniaż[?] … woluntatynia[?] Zeli[?]” – sens: opiekun nie żałował kosztów na utrzymanie i wychowanie sukcesorów; nazwisko męża – Bołkierski, chorążyc zwinogrodzki (wyraźnie na k. 166v; por. akty 235, 258 – Bołkierscy, chorążycowie zwinogrodzcy); „Steckiey[?] Pod Komorzyny Kijowskiey[?]” – matka (dożywotniczka); „o słuchowanie[?]” – może „o skasowanie”. Interpretacja w streszczeniu: jedna z podopiecznych (?) wyszła bez zgody opiekuna za Wincentego Bołkierskiego i, mając być bliska śmierci, przez deklarację trybunalską wymuszono od niej zapis dożywocia – opiekun manifestuje o nieważność.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „in Diligentia” – (manifestacja) o pilności, dla zachowania praw; „Opiekun naturalny y Testamentem zapisany” – opiekun z urzędu (krewny) i ustanowiony testamentem; „Stan swój odmienić” – wyjść za mąż; „Dożywocie” – zapis dożywotniego użytkowania majątku; „Deklaracya Trybunalska” – oświadczenie złożone przed Trybunałem; „Tranzakcya” – umowa, czynność prawna.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Jakub Werchracki[?] w imieniu Ignacego Cieszkowskiego, podczaszego czernihowskiego, naturalnego i testamentowego opiekuna dóbr i sukcesorów zmarłej Wiktorii z Mierzwińskich, wojszczyny zwinogrodzkiej, zaniósł skargę „in diligentia”: opiekun, nie szczędząc kosztów na utrzymanie i wychowanie sukcesorów, spodziewał się ich wdzięczności, tymczasem zmarła Wiktoria [lub podopieczna – tekst niejasny] bez woli i wiedzy opiekuna wyszła za Wincentego Bołkierskiego, chorążyca zwinogrodzkiego, a następnie, ze szkodą młodszego rodzeństwa, nie mając wydzielonego majątku (który pozostawał w ręku opiekuna pod dożywociem matki, Steckiej[?], podkomorzyny kijowskiej[?]), będąc bliska śmierci i nie mogąc stawić się przed aktami, zeznała przez deklarację trybunalską jakieś dożywocie – wymuszone wbrew prawu. Cieszkowski, gdy tylko się o tym dowiedział, zaniósł manifestację o nieważność tego dożywocia; komparent powtarza ją w aktach grodu winnickiego. (Odczyt częściowy.)

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 166v (skan 0170, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca Piętnastego Dnia

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodz-

4kiemi Winnickiemi y przedemną Janem Jed-

5leckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgra-

6bstwa Grodu Winnickiego Stanowszy Oczewisto

7Woźny Generał W[oie]w[ó]d[ztw]a Bracł[awskiego] y Jnn[ych] Opatrzny

8Wawrzyniec Sokalski[?] in vim suae verae ac fidelis

9Rel[ati]o palam publice recognovit Jż on Roku teraź-

10nieyszego Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmego Dnia

11Drugiego Marca Pozwow Głownych Trybunału Koronn[ego]

12Lwowskiego in numero Dwa una Membranach au-

13tentycznych pisanych do Dobr Wsi Zabokrzycza y Sel-

14nicy[?] odniosł y tamte Pozwy we Dworach niżey mia-

15nowanych

k. 167 (skan 0170, strona prawa)

1niżey mianowanych podobnych[?] położeniu y essencyi

2onych od kogo po kogo y w iakiey Sprawie pisane

3były prawnie publikuiąc do wiadomości podał de

4tenore tali. Stanislaus Augustus Dei Gratia Rex

5Poloniae Magnus Dux Litt[uaniae] Russiae Prussiae

6Masoviae Samogitiae Kijoviae Volhyniae Podoliae

7Smolen[sciae] Severiae Braclaviae Czernichoviae. Vobis Mag[nifi]cis

8Joanni et Helenae de Bobrowskie Ruszkowskim Pocilla-

9toribus Mscislavien[sibus][?] Conjugibus Josepho Wolinski aliisq[ue] qui ad

10Causam Spectare Videmini in originalibus Terminis[?] expressis

11Citatis de Causa infra scripta Bonisq[ue] Vestris generaliter omnibus

12mandamus ut Coram Judicio nostro ordinario Regni

13Leopoliensi tum dum et quando Causa praesens ex Registro sibi

14competenti in scriptione quavis ad judicandum Vocata

15et acclamata inciderit personaliter peremptorieq[ue] comparentis[?]

16ad Jnstantiam Jnstigatoris Judicij nostri Ejusq[ue] Delato[ris]

17Mag[nifi]ci Thadaei Miastkowski Ensiferi Urzendoviensis Bono-

18rum Zabokrzycze Sielnica[?] et aliorum hic in Palatinatu

19Braclaviensi consistentium naturalis Haeredis Actoris Qui Vos

20Cum debita cui incumbit assistentia et authoritate citat

21seu potius ad paratas originalis Terminos paratos in

22scriptiones paratumq[ue] totum et integrum processum

23adcitat ad videndum audiendum attentandumq[ue]

24Vos ad comportationem instantaneamq[ue] restitutionem

25in documenta massam Substantiae Mag[nifi]ci Actoris

26Concernentium stringi non attentisq[ue] quibusvis Decretis

27pro relevatis de occupatione Bonorum Zabokrzycze et alio-

28rum pretio[?] de perceptis proventibus faciendo Calculo

29in rem Mag[nifi]ci Actoris adjudicari respectu vero attentatae

30Violentiae[?] invasionum concussionis aliarumq[ue] injuri-

31arum perpetrationis poenis Vindicationis[?] male statuisti[?] latitionem[?]dum

32mor[?] verum[?] variarum Satis olim[?] Mag[nifi]cae Mariannae

33de Zabokrzycze[?] primo Bobrowska secundo in

34post Velska

k. 167v (skan 0171, strona lewa)

1post Velska[?] derelictarum in rem Mag[nifi]ci Actoris adjudicari

2refusionem Damnorum et litis expensarum

3stringi caeteraq[ue] pro Causae praesentis exigentia contra

4Vos statui decerni et sententiari Citamini itaq[ue] et adci-

5tamini sitis parituri Terminum attentaturi et Judicia-

6liter responsuri. Datt[um] Leopoli Feria Secunda post Do-

7minicam Jnvocavit Quadragesimalem proxima Anno

8Domini Millesimo Septingentesimo Sexagesimo

9Octavo De quo praesens Ejusd[em] Min[isteria]lis Rel[ati]o Min[isteria]lis qui

10supra Crucem Sanctam posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „248” – w opracowaniu akt 256. Pozew łaciński z licznymi skrótami; środkowa część (k. 167 dół) przepisana orientacyjnie. WAŻNE dla wcześniejszych aktów: Ruszkowscy – Jan i Helena z Bobrowskich, „Pocillatores Mscislavienses” – podczaszowie MŚCISŁAWSCY (potwierdza odczyt z aktu 208; w aktach 143–149 odczytano „mielnicki” – do poprawy). Powód: Tadeusz Miastkowski, chorąży („Ensifer” = miecznik) urzędowski – w tekście „Ensiferi Urzendoviensis” (miecznik urzędowski; por. akt 253: „Miecznikom Urzędowskim[?]”), naturalny dziedzic dóbr Zabokrzycze i Sielnica[?] w województwie bracławskim. Niepewne: nazwa wsi „Sielnica[?]” (zapis „Selnicy/Sielnica”), woźny „Sokalski[?]” (w akcie 257 też „Wawrzyniec Sokalski”), pozwany „Józef Woliński”, fragment o „Mariannie de Zabokrzycze[?] primo Bobrowska secundo …[?]” (dawnej dziedziczce), wiele formuł końcowych.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „in vim suae verae ac fidelis Relationis palam publice recognovit” – w mocy swej prawdziwej i wiernej relacji jawnie i publicznie zeznał; „Pozwy … in numero Dwa na Membranach autentycznych” – dwa oryginalne pozwy na pergaminie; „de tenore tali” – takiej treści; „Pocillatores Mscislavienses Conjuges” – podczaszowie mścisławscy, małżonkowie; „Ensifer Urzendoviensis” – miecznik urzędowski; „naturalis Haeres” – naturalny (prawowity) dziedzic; „ad paratos originalis Terminos, paratas inscriptiones paratumque totum et integrum processum adcitat” – przypozywa do gotowych terminów, gotowych wpisów i gotowego całego procesu; „ad comportationem instantaneamque restitutionem documentorum” – do natychmiastowego przyniesienia i zwrotu dokumentów; „de occupatione Bonorum” – o zajęcie dóbr; „de perceptis proventibus faciendo Calculo” – o rozliczenie pobranych dochodów; „Violentiae, invasiones, concussiones” – gwałty, najazdy, wymuszenia; „refusio Damnorum et litis expensarum” – zwrot szkód i kosztów procesu; „Datum Leopoli Feria Secunda post Dominicam Invocavit” – dano we Lwowie w poniedziałek po niedzieli Invocavit (29 II 1768).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Wawrzyniec Sokalski[?] zeznał, że 2 marca 1768 zawiózł dwa oryginalne pozwy Trybunału Koronnego (kadencji lwowskiej) na pergaminie do wsi Zabokrzycze i Sielnica[?] i położył je we dworach. Pozew, wystawiony we Lwowie w poniedziałek po niedzieli Invocavit 1768 w imieniu króla Stanisława Augusta, wzywał Jana i Helenę z Bobrowskich Ruszkowskich, podczaszych mścisławskich, Józefa Wolińskiego i innych przed Trybunał na żądanie instygatora i powoda Tadeusza Miastkowskiego, miecznika urzędowskiego, naturalnego dziedzica dóbr Zabokrzycze, Sielnica[?] i innych w województwie bracławskim – do gotowego procesu, o natychmiastowy zwrot dokumentów dotyczących jego majątku, o zajęcie dóbr Zabokrzycze i in. i rozliczenie pobranych dochodów, o gwałty, najazdy i inne krzywdy (z dawnej sukcesji po Mariannie[?]), o zwrot szkód i kosztów procesu. Woźny postawił krzyżyk.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 167v (skan 0171, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodz-

4kiemi Winnickiemi y przedemną Janem Jedle-

5ckim Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrab-

6stwa Grodu Winnickiego Stanowszy Oczewisto

7Woźny Generał W[oie]w[ó]d[ztw]a Bracł[awskiego] y Jnn[ych] Opatr-

8zny Wawrzyniec Sokalski in vim suae verae

9ac fidelis Rel[ati]o palam publice recognovit Jż

10on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Sześć-

11dziesiąt, Osmego, Miesiąca Marca Drugiego

12Dnia Pozew Głowny Trybunału Koronnego Lwowski

13na membranie autentycznym pisany odniosł do Dobr

14Miasta Niemirowa W W[oie]w[ó]dz[twie] Bracł[awskim] leżącego y tam-

15ten Pozew we Dworze tameyszym W Jzbie na Stole położywszy

16y o podaniu onego od kogo po kogo y w iakiey Sprawie

17pisany był prawnie publikuiąc do wiadomości podał

18de tenore tali Stanislaus Augustus Dei Gratia Rex

19Poloniae Magnus Dux Litt[uaniae] Russiae Prussiae Ma-

20soviae Samogitiae Kijoviae Volhyniae Podoliae Smo-

21lensciae

k. 168 (skan 0171, strona prawa)

1Smolen[sciae] Severiae Braclaviae Czerniechoviaeq[ue] Vobis Jll[ust]ri Mag[nifi]co

2Josepho Potocki Pincernae Regni tum Mag[nifi]co Josepho Komo-

3rowski Exercituum Regni Colonello Joanni Bukwim[?]-

4ski aliisq[ue] qui ad Causam praesentem spectare Videmi-

5ni in anterioribus Terminis expressis citatis de Cau-

6sa infra scripta Bonisq[ue] Vestris generaliter omnibus manda-

7mus ut Coram Judicio nostro ordinario Regni Leopoli

8tum dum et quando Causa praesens ex Regestro sibi Competen-

9ti inscriptioneq[ue] quavis ad judicandum Vocata et acclamata

10inciderit personaliter peremptorieq[ue] Compareatis ad Jnstan-

11tiam Jnstigatoris Judicij nostri Ejusque Delat[orum] Mag[nifi]corum Thadaei

12et Michaelis Miastkowskich Ensiferorum Urzendovien[sium] fratrum

13inter se Germanorum Bonorum Zabokrzycze et alior[um] in

14Palatinatu Braclaviensi Haeredum Actor[um] Qui Vos citant ad vi-

15dendum audiendum attentandumq[ue] Vos Cassatis quibusvis

16vestris illegitimis Transactionibus super Bona Zabokrzycze

17et alia ex nullo dato et accepto subsecutis per te Mag[nifi]cum

18Komarowski indebite a Mag[nifi]cis Actoribus emunctis[?] re-

19ceptis seu reversibus binis per te Mag[nifi]cis Actoribus datis potestate[?]

20vitialis[?] ad de occupatione Bonorum Zabokrzycze et aliorum

21illegitime per Vos Possessorum pretio faciendo de perce-

22ptis proventibus Calculo in rem Mag[nifi]corum Actorum

23stringi comportationemq[ue] instantaneamq[ue] restitutio-

24nem Documentorum massam Substantiae Mag[nifi]corum Actorum

25Concernentium injungi ad refusionem Damnorum

26causatorum et litis expensarum compelli aliaq[ue] pro causae

27negotii praesenti Exigentia contra vos Statui decerni

28et Sententiari Citamini itaq[ue] et adcitamini sitis

29parituri et judicialiter responsuri Datum Leopoli Feria

30Secunda post D[omi]nicam Jnvocavit Quadragesimalem

31proxima Anno Domini Millesimo Septingentesimo

32Sexagesimo Octavo De quo praesens Ministerialis

33Relatio Min[isteria]lis qui Supra Crucem Sanctam posuit +.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „249” – w opracowaniu akt 257. Pozew równoległy do aktu 256 (ta sama data, ten sam woźny). Potwierdza: Tadeusz i Michał Miastkowscy – bracia rodzeni, „Ensiferi Urzendovienses” (miecznikowie / miecznikowicze urzędowscy) – por. akt 253 („Miecznikom Urzędowskim”). Józef Potocki – krajczy koronny; Józef Komorowski – pułkownik wojsk koronnych (por. akt 253). Niepewne: „Joanni Bukwim[?]-ski” (Bukwiński?), „emunctis[?]”, „potestate[?] vitialis[?]” – formuły skrócone. Miejsce doręczenia: miasto Niemirów (Potockich).

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Vobis Illustri Magnifico Josepho Potocki Pincernae Regni” – wam, jaśnie wielmożnemu Józefowi Potockiemu, krajczemu koronnemu; „Exercituum Regni Colonellus” – pułkownik wojsk koronnych; „fratres inter se Germani” – bracia rodzeni; „Cassatis quibusvis vestris illegitimis Transactionibus super Bona Zabokrzycze … ex nullo dato et accepto subsecutis” – po skasowaniu wszelkich waszych nieprawnych transakcji o dobra Zabokrzycze, zawartych bez żadnego świadczenia wzajemnego; „reversales” – rewersy, zobowiązania zwrotne; „de occupatione Bonorum … illegitime per Vos Possessorum” – o zajęcie dóbr bezprawnie przez was posiadanych; „comportatio et restitutio Documentorum” – przyniesienie i zwrot dokumentów; „refusio Damnorum et litis expensarum” – zwrot szkód i kosztów; „Datum Leopoli Feria Secunda post Dominicam Invocavit” – dano we Lwowie w poniedziałek po niedzieli Invocavit (29 II 1768).

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, woźny generalny województwa bracławskiego Wawrzyniec Sokalski zeznał, że 2 marca 1768 zawiózł do miasta Niemirów w województwie bracławskim i położył we dworze na stole oryginalny pozew Trybunału Koronnego (kadencji lwowskiej) na pergaminie. Pozew, wystawiony we Lwowie w poniedziałek po niedzieli Invocavit 1768 w imieniu króla Stanisława Augusta, wzywał Józefa Potockiego, krajczego koronnego, Józefa Komorowskiego, pułkownika wojsk koronnych, Jana Bukwińskiego[?] i innych przed Trybunał na żądanie instygatora i powodów – braci rodzonych Tadeusza i Michała Miastkowskich, miecznikowiczów urzędowskich, dziedziców dóbr Zabokrzycze i innych w województwie bracławskim – o skasowanie nieprawnych transakcji o dobra Zabokrzycze zawartych przez Komorowskiego bez wzajemnego świadczenia, o zwrot dwóch rewersów, o bezprawne zajęcie dóbr i rozliczenie pobranych dochodów, o natychmiastowy zwrot dokumentów i o zwrot szkód i kosztów. Woźny postawił krzyżyk. Por. akty 253 i 256.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 168v (skan 0172, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca, Piętnastego Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodz-

4kiemi Winnickiemi y przedemną Janem Jedleckim

5Jnstygatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu

6Winnickiego. Comparens personaliter Urodzony

7JmćPan Jakob Werchracki Jmieniem y z wyra-

8źney woli Wiell. JmćPana Jgnacego Cieszkow-

9skiego Podczaszego Czerniechowskiego Pryncypała swego

10przestrzegaiąc całości Gruntow Lasow y Sianożęci do

11Dobr Starego Miasta Żywotowa Rożyczny y Jakimow-

12ki należących podług dawnego używania solennie

13przed Urzędem niniejszym Grodzkim Winnickim

14na przeciwko Wiell. Jeymość Agniesze z Zawadz-

15kich Matce, Franciszkowi y Michałowi Synom,

16Bołkierskim Chorążycom Zwinogrodzkim, Dobr Wsi

17Osiczney Dziedzicom, y Possessorom, tudzież Urod.

18Pawłowi Berezowskiemu Viceregentowi Grod[zkiemu] Win-

19nickiemu, Rządcy[?] tey że wsi z Jnnemi manifestował się

20y protestował w takowy sposob, y o to. Jż Wiell. Jch-

21mość Obżałowani et praecipue strona Wiell. Bo-

22łkierskich Czyniąc na Krzywdę W. Pryncypała Ma-

23nifestuiącego pod nie bytność y bez wiadomości

24onego zniesłszy się z Jnnemi z Gławy[?] Bołkierskich po-

25chodzącemi Sukcessorami Kompozycyą prywatną

26iakowoś między sobą uczynili, o ktorey Wiell.

27Pryncypał Manifestantis iako niewiedział tak

28ynie spodziewał się aby rzecz między Dwoma

29prywatnie uczyniona, trzeciemu Krzywdę przyno-

30sić miała, przecież Jchmość tę Kompozycyą przez

31siebie nieprawnie zrobioną za fundament maiąc

32Dobra Miasto Żywotow wieś Rożyczne y

33Jakimowkę

k. 169 (skan 0172, strona prawa)

1y Jakimowkę od Używania Sianożęci Lasow y

2Pol za Osiczną dawno zażywanych gwałtownie y bez-

3prawnie poodalali niedziw[?] pługami własnym Gruntom

4y Sianożęciami Rożyczańskiemi poczynili Futory[?] =

5własne Żywotowskie do Dobr Wsi Osiczney poprzyto-

6czali Dziesięcinę pszczelney nie słusznie u Poddanych

7Żywotowskich wymagaiąc z gruntu własnego Ży-

8wotowskiego nocnym Sposobem Ludzi nasyłaiąc

9z Kozakami Osiczańskimi pszczoły zabierać każą

10y zabieraią, Siana z tychże Futorow y innych siano-

11żęci Klepskich[?] za Osiczną y od Żywotowa

12leżących nietylko dawnieyszemi Czasy Co Rocz-

13nie Jako manifesta świadczą zabierali y na poży-

14tek swoy obracali ale y teraz w tym Roku oko-

15ło Futorow Łukaszczyzny[?] Wdowy Mieszczanki Ży-

16wotowskiey, Juśka Mieszczanina Kowala Stare-

17go, Siana kopiec kilkaset zabrali y do Dobr Osicz-

18ny na Summę uwoczyszy[?] Szytki[?] znaldzyli[?], Ludzi

19Żywotowskich, Rożyczańskich y Jakimowieckich

20od używania spokoynego tych Sianożęci poddalali

21Pola Obłogi własne w Granicy Żywotowskiey

22dawnego używania leżące, tak Klepskie[?] iako y Dwor-

23skie Łany Rożyczańskie do Osiczney poprzyino-

24wali. A iesli ktoren z Ludzi Żywotowskich zaiał

25z bydłem y Stadem paść Szkotowac[?] lub zabrać

26Zakazali Lasow z dawnych Czasow przez Mieszczan Ży-

27wotowskich za Osiczną Używanych tym mieszcza-

28nom rąbać niepozwalaią, a do Lasow w Szczupłości[?]

29będących koło wsi Rożyczny leżących y własnych

30Rożyczańskich Ludzi swych Osiczańskich gromadę

31nie przydanemi Kozakami nasyłaiąc w Kierdoy[?]

32ciąć każąc, iakoż y przez tak Częste rąbania ydu-

33dzi[?] nasyłania więcey iak na kilkaset Dębow du-

34zych

k. 169v (skan 0173, strona lewa)

1Dużych do budowli zdatnych wycieli Las Rożyczański

2wniwecz spustoszyli Sianożęci popsuli y gatczami[?] po-

3zawalali, Ludzi Rożyczańskich broniących takowych Czy-

4nienia szkod z Lasu wypędzaiąc biią Siekiery nietyl-

5ko w Lesie ale y szlakiem idącym[?] zabieraią tym

6się nie Kontentuiąc Owszem te Krzywdy y gwałty

7Co raz odnawiaiąc ale przez siebie Czynione na Ko-

8ło[?] Pała[?] Matus[?] zwalaiąc Manifestami y Terminami

9wyniesionemi do Prawa Vexatoria pociągneli y od-

10tym pozorem Sitter[?] Causa ex prior accusans De-

11kret ad Actoratum tylko sui cum Jnjuncta Condescen-

12sione otrzymawszy Wiell. Viceregenta Grod[zkiego] Winn[ickiego]

13dla rozstrzygnienia niesłusznie formowanych do

14Matus[?] Pała[?] pretensyi sprowadzili y Dekre-

15tu na Terminie Kondescensyi zakaranianie[?] nie praw-

16nie zyskali punkta z Manifestami zgadzaiące się

17z Jnterrogatoriow W. Pryncypała poddanych wy-

18mogli y bez żadney rezolucyi zostawili Grunta

19Lasy y Sianożęci własne Rożyczańskie za Osiczan-

20skie poczytuiąc Obrysowaniemi y Opisaniemi w Dek-

21recie niesłusznie chcieli y od Wiell. Sui Obrzymali[?]

22pretensye wszystkie sprawiedliwe W. Pryncypała ad

23decyzyi na Terminie Kondescensyi podane oddali,

24y Jakoby do zupełnego Sądu Grod[zkiego] Winn[ickiego] odesta-

25ne były, czy Wielmożni Dekursy[?] czymogli[?] mo-

26ie zakładano żeby nie dopuszczone były z dali. A

27zatym Jdem Comparens tak o wyżey wyrażone

28Krzywdy y wiolencye dawniey y nowo poczynio-

29ne iako też o uchylenie tegoż Kondescensyonalne-

30go Dekretu nieiązliwie[?] ferowanego, tudzież

31o zniesienie procesu ieżeli takowy wynalazł się mo-

32że znowu y powtornie manifestuie się Werchracki mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „250” – w opracowaniu akt 258. Pismo z zawijasami, plamy; przepis częściowo orientacyjny. Pewne: dobra Cieszkowskiego – Stare Miasto Żywotów, Rożyczna (Rożyczne), Jakimówka; sąsiednia wieś Osiczna (dziedzictwo Bołkierskich); obwinieni: Agnieszka z Zawadzkich Bołkierska (matka) i synowie Franciszek i Michał, chorążycowie zwinogrodzcy (por. akt 235 – Bołkierscy wśród powodów Krasickich; akt 255 – Wincenty Bołkierski, chorążyc zwinogrodzki, odczyt tam poprawiony), oraz Paweł Berezowski, wiceregent grodzki winnicki, rządca[?] Osicznej. Kondescensja (zjazd sądu na grunt) z dekretem korzystnym dla Bołkierskich – Cieszkowski żąda jego uchylenia. Niepewne miejsca: „Futory[?]” (chutory), „Klepskich[?]”, „Łukaszczyzny[?]”, „uwoczyszy[?] Szytki[?] znaldzyli[?]”, „Szkotowac[?]”, „w Kierdoy[?]”, „gatczami[?]”, „na Koło[?] Pała[?] Matus[?]”, „Sitter[?]”, „zakaranianie[?]”, „Obrzymali[?]”, „Dekursy[?] czymogli[?]”, „nieiązliwie[?]”.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Protta … de gravamine” – protestacja o krzywdę (obciążenie); „et praecipue” – a zwłaszcza; „Kompozycya prywatna” – prywatna ugoda; „Futory” – chutory, zagrody poza wsią; „Dziesięcina pszczelna” – danina z pszczół (barci); „Obłogi” – odłogi; „Łany Dworskie” – grunty folwarczne; „Vexatoria” – (procesy) szykanujące; „Dekret ad Actoratum … cum Injuncta Condescensione” – dekret przyznający rolę powodową z nakazaną kondescensją (zjazdem sądu na grunt); „Interrogatoria” – pytania do świadków; „Dekret Kondescensyonalny” – dekret wydany na kondescensji.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Jakub Werchracki w imieniu Ignacego Cieszkowskiego, podczaszego czernihowskiego, dbając o grunty, lasy i sianożęci należące do dóbr Stare Miasto Żywotów, Rożyczna i Jakimówka, zaniósł protestację przeciw Agnieszce z Zawadzkich Bołkierskiej i jej synom Franciszkowi i Michałowi, chorążycom zwinogrodzkim, dziedzicom wsi Osiczna, oraz Pawłowi Berezowskiemu, wiceregentowi grodzkiemu winnickiemu. Bołkierscy, zawarłszy pod nieobecność i bez wiedzy Cieszkowskiego prywatną ugodę z innymi sukcesorami Bołkierskich, na jej podstawie odsunęli przemocą ludzi żywotowskich, rożyczańskich i jakimowieckich od dawno używanych łąk, lasów i pól za Osiczną, zaorali grunty i sianożęci, przyłączyli chutory do Osicznej, wymagali dziesięciny pszczelnej, nocą nasyłali ludzi z kozakami osiczańskimi, by zabierali pszczoły, co roku zabierali siano (w tym roku kilkaset kopic od chutorów wdowy Łukaszczyzny[?] i kowala Juśka), zabraniali mieszczanom rąbać drewno, a swoim ludziom z kozakami kazali wycinać las rożyczański – wycięto kilkaset dużych dębów; ludzi broniących lasu bili i zabierali im siekiery. Następnie pozwami szykanującymi uzyskali dekret z kondescensją, sprowadzili wiceregenta grodzkiego i na kondescensji nieprawnie uzyskali dekret uznający grunty rożyczańskie za osiczańskie, odsyłając pretensje Cieszkowskiego. Komparent ponownie manifestuje o dawne i nowe krzywdy i gwałty, o uchylenie dekretu kondescensyjnego i o zniesienie procesu.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 169v (skan 0173, strona lewa)

k. 170 (skan 0173, strona prawa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca Piętnastego, Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkiemi

4Winnickiemi y przedemną Janem Jedleckim Jnstygato-

5rem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu Winnickiego

6Comparens Personaliter W. JmćPan Jan Bał Miedz-

7wiecki Stolnik[?] Mścisław[ski] Nomine et ex parte W. JmćPana

8Pana Stanisława Bała Miedzwieckiego Podstolica

9Bracł[awskiego] Brata swego Solennie przeciwko Wiell.

10Ruszkowskiemu tudzież Urod. Stanisławowi Witkow-

11skiemu niegdy y Urod. Jana Witkowskiego Synowi

12Skarży y Manifestuie się oto. Jż tenże Ur. Witkowski

13wiedząc dowodnie że gdy Wiell. Stanisław Miedz-

14wiecki a Brat Komparenta Dziedzictwem Do-

15bra Wieś Łukę Całą przedał[?] wiecznie od Urod.

16Jana Witkowskiego kupił, y tę wieś iako Dzie-

17dzicznym Prawem nabytą objąć y swobodnie

18władał Wiell. Jan Kopczyński Prawem Urod.

19Tadeusza Miastkowskiego Zaszczycony Połowę

20teyże Wsi za Dekretem Kompromissarskim

21w Łasynkach[?] w Roku Tysiąc, Siedmset, Sześć-

22dziesiąt, Czwartym, Dnia Drugiego Maja

23przysądzonej Prawem Dziedzicznym poryszkał[?]

24a Wiell. Miedzwiecki utracił, na ktorym Termi-

25nie Dekretu w Przytomności Obżałowanych Urr.

26Witkowskich a zatym rzeczywiście Dowody spra-

27wiedliwie Połowy teyże Łuki ustąpiony odsądze-

28nie, a przeto odpadłszy Wsi Połowy już W.

29Miedzwiecki płacić za Dziedzictwo Urod.

30Witkowskiemu obowiązany nie był a

31do tego Gdy tenże Urod. Stanisław Witkowski

32Summę

k. 170v (skan 0174, strona lewa)

1Summę za połowę Wsi Sobie należącą zupełnie

2y istotnie wypłaconą Sobie miał y z oney w Ro-

3ku blisko przeszłym Tysiąc, Siedmset, Sześć-

4dziesiąt, Siodmym Dnia Dziesiątego Aprilis

5w Grodzie Winnickim in Forma quam plenissima O-

6bszerny Kwit zeznał, y iuż Zadney u Wiell. Stanisła-

7wa Miedzwieckiego Summy mieć nie mogł Wiell.

8Ruszkowski podstępnie y chwytliwie nie nie dawszy z

9mocy vexatorie Prawa czyli raczey Skryptu od Wiell.

10Stanisława Miedzwieckiego na Summę za drugą po-

11łowę Łuki Dekretem Kompromissarskim odsądzoną

12od Ur. Jana Witkowskiego Cessyą poryskał[?], A ponie-

13waż iako Manifest Urod. Stanisława Witkowskiego

14Syna Janowego świadczy podstępnie pokazuie się

15y nie Sprawiedliwie nabyte, ut ab quietata[?] et

16nulla Summę Przeto W. Comparens Nomine

17Zeszłego[?] wspomnianego Brata Swego de nullitate

18et invaliditate rzeczy pomienionego nabycia Pra-

19wa y Summy iako nie przynależytey y żadnym

20Obowiązkiem nie powinney iako y przeciwko Wszyst-

21kiego Prawa już uspokoionego Przeto Nne quo Supra

22Manifestat Jan Bał Miedzwiecki mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „251” – w opracowaniu akt 259. Tytuł komparenta – stolnik mścisławski (potwierdzone w akcie 271: „Stolnik Mścisławski”; tu zapis „Vodstoli[?] Mścisław”). Ruszkowski – „P. M.” = podczaszy mścisławski (por. akty 208, 256). Wieś Łuka – zapewne Łuka (Zabokrzycka?) – por. akt 133 („Łuka Zabokrzycka”); związek z dobrami Zabokrzycze Miastkowskich (akty 253, 256–257). Niepewne: „przedał[?]” (sens: kupił całą wieś), „Kopczyński” (potwierdzony w akcie 260 – Jan Kopczyński, subdelegat grodzki winnicki; osoba, która prawem Tadeusza Miastkowskiego uzyskała połowę wsi), „w Łasynkach[?]” (miejsce dekretu kompromisarskiego, 2 V 1764), „poryszkał[?] / poryskał[?]” (uzyskał), „ut ab quietata[?] et nulla” (jako pokwitowaną i nieważną), „Zeszłego[?]”.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Nomine et ex parte” – imieniem i ze strony; „Dekret Kompromissarski” – wyrok sądu polubownego; „in Forma quam plenissima” – w najpełniejszej formie; „Kwit” – pokwitowanie; „vexatorie” – w sposób szykanujący; „Cessya” – cesja, przelew wierzytelności; „de nullitate et invaliditate” – o nieważność i bezskuteczność; „Nomine quo Supra Manifestat” – imieniem wyżej wymienionego manifestuje; „mp” – własnoręcznie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Jan Bał Miedzwiecki w imieniu brata Stanisława Bała Miedzwieckiego, podstolica bracławskiego, zaniósł manifestację przeciw Ruszkowskiemu, podczaszemu mścisławskiemu, i Stanisławowi Witkowskiemu, synowi zmarłego Jana Witkowskiego. Stanisław Miedzwiecki kupił wieczyście od Jana Witkowskiego całą wieś Łukę i władał nią, lecz Jan Kopczyński, posługując się prawem Tadeusza Miastkowskiego, uzyskał dekretem kompromisarskim (2 maja 1764, w Łasynkach[?], w obecności Witkowskich) połowę tej wsi; utraciwszy połowę, Miedzwiecki nie był już zobowiązany płacić Witkowskiemu za tę część. Ponadto Stanisław Witkowski otrzymał w pełni zapłatę za połowę wsi, która mu się należała, i 10 kwietnia 1767 w grodzie winnickim wystawił pełne pokwitowanie. Mimo to Ruszkowski podstępnie uzyskał od Jana Witkowskiego cesją skrypt Miedzwieckiego na sumę za drugą (odsądzoną) połowę Łuki. Ponieważ, jak świadczy manifest Stanisława Witkowskiego, skrypt ten został nabyty podstępnie, a suma jest pokwitowana i nieważna, komparent manifestuje o nieważność tego nabycia i sumy.

Próba transkrypcji (odczyt częściowy)

k. 170v (skan 0174, strona lewa)

1Roku Tysiąc, Siedmset, Sześćdziesiąt, Osmego,

2Miesiąca Marca Piętnastego, Dnia.

3Przed Urzędem y Aktami Niniejszemi Grodzkiemi Win-

4nickiemi y przedemną Janem Jedleckim Jnsty-

5gatorem y Namiesnikiem Burgrabstwa Grodu

6Winnickiego Comparens Personaliter W. JmćPan

7Jan Bał Miedzwiecki Stol[nik] Mścisławski No-

8mine et ex Parte W. Stanisława Bała Miedz-

9wieckiego Podstolica Bracławskiego Bra-

10ta Swego Solennie pro JmćPanu Janowi Kopczyn-

11skiemu Subdelegatowi Grodzkiemu

12Winnickiemu Skarży y Manifestu-

13ie się

k. 171 (skan 0174, strona prawa)

1y Manifestuie się oto. Jż tenże Wiell. Obżałowany

2Krzywoprzysiężnie[?] Summy z Rąk W. Stanisława Miedzwieckiego

3y opisawszy się że rad nego[?] prawa odnikogo od Dobra

4Łuki nie będzie nabywał ani Kwitu w Czasie nie

5zeznał y praw rożnemi sposoby na iedną pienią-

6[dze][?] W. Stanisława Miedzwieckiego nabywa, Zatym W.

7Comparens Ostrzegaiąc Całości Substancyi wyżey

8wspomnionego Brata swego o niedotrzymanie

9Opisu o niezeznanie Kwitu z odebraney Summy

10tudzież o nieważność wszelkich praw podstę-

11pnie nabytych pro temu[?] W. Obżałowanemu

12nomine quo supra iterato[?] querit[?] Manifestat

13Jan Bał Miedzwiecki mp.

Objaśnienia i tłumaczenia

Odczyt Opusa (sesja 11 X 2026, 06:30 UTC). W rękopisie numer „252” – w opracowaniu akt 260. Tytuł komparenta: w tym akcie „Stol. Mścisławski[?]”, w akcie 259 „Podstoli Mścisław.[?]” – niepewny (może stolnik / podstoli mścisławski). Jan Kopczyński, subdelegat grodzki winnicki – zapewne ten sam „Kopczyński[?]”, który w akcie 259 uzyskał połowę wsi Łuka prawem T. Miastkowskiego (tam nazwisko z [?]; tu wyraźne). Niepewne: „Krzywoprzysiężnie[?]” (zapis „Krzywotry” – może „Kwotę”?), „rad nego[?]”, „na iedną pienią[dze][?]”, „pro temu[?]”, „iterato[?] querit[?]”.

Objaśnienia i tłumaczenia łaciny: „Nomine et ex Parte” – imieniem i ze strony; „Subdelegat Grodzki” – zastępca (delegowany urzędnik) sądu grodzkiego; „Opis” – zapis, zobowiązanie; „Kwit” – pokwitowanie; „nomine quo supra iterato querit et Manifestat” – imieniem wyżej wymienionego ponownie skarży się i manifestuje; „mp” – własnoręcznie.

STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)

15marca 1768 przed Janem Jedleckim, instygatorem i namiestnikiem burgrabstwa winnickiego, Jan Bał Miedzwiecki w imieniu brata Stanisława Bała Miedzwieckiego, podstolica bracławskiego, zaniósł skargę przeciw Janowi Kopczyńskiemu, subdelegatowi grodzkiemu winnickiemu: Kopczyński odebrał sumę z rąk Stanisława Miedzwieckiego i zobowiązał się, że od nikogo nie będzie nabywał żadnych praw do dóbr Łuka, a jednak nie wystawił w terminie kwitu i różnymi sposobami nabywa prawa przeciw Miedzwieckiemu. Komparent, dbając o majątek brata, manifestuje o niedotrzymanie zobowiązania, niewystawienie kwitu z odebranej sumy i o nieważność wszelkich praw podstępnie nabytych. Por. akt 259.