Księga grodzka winnicka 1769–1770 (potoczna) · część 14 z 24
Akty 521–560
Wpisy od 17 II 1770 do 24 III 1770
Akt nr 521
Relacja woźnego Dymitra Bułajeckiego [?] o areszcie poddanych we wsi Zbaraż – na żądanie bpa poznańskiego Andrzeja Stanisława Kostki Młodziejowskiego, kanclerza wielkiego koronnego, i Bernarda Bejera, majora, posesora zastawnego
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data17 II 1770, Winnica (areszt 1x II 1770)
Karty / skanyk. 311v (skan 0314, strona lewa – od ok. 2/5 do dołu; dół wyblakły) – k. 312 (skan 0314, strona prawa – góra)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 311v (skan 0314, strona lewa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Februarii Siedmnastego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnic-
4kiemi y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem
22Braci, Fedora Rumańczuka z Żonami, Dziećmi y całym Sprzę-
23tem Gospodarskim w przywracaniu [?] prawem opisanych areszto-
24wał y prawnie przyporęczył, ktory Areszt Urz. Dysponent [?] […]
25Zbaraża imieniem JW. Pana swego […] […] […] przyiąwszy pomie-
26nionych […] do […] […] Prawney […] dotrzymać deklarował
27y Submittował się […] […] Woźny […] […] Szlachtą przytomną
k. 312 (skan 0314, strona prawa – góra)
1oświadczywszy się ztamtąd odiechał, y tu ad Acta przybywszy prawo-
2dziwą [?] przedemną Urzędem y Aktami ninieyszemi Grodzkiemi Winnic.
3uczynił y zeznał Aresztu wyżoney [?] Relacyą prosząc onąż do Akt o
4wpisanie, co y otrzymał. Woźny nieumieiący pisać znak Krzy-
5ża S. kładnie. Dymitr Bułajecki [?] ✠
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Woźny tym razem „Jenerał Wwa Kijow.” (województwa kijowskiego). Data aresztu w rkp. „Dzie[…]” – zapewne 10 II (odczyt niepewny). Areszt poddanych (zbiegłych lub spornych) z rodzinami i dobytkiem we wsi ZBARAŻ (w rkp. „Wsi Zbarażu”, „Wsi Zbaraża”), na wniosek bpa poznańskiego, dziedzica klucza (nazwa „Czartoryski [?]” niepewna), i majora Bernarda Bejera, dożywotniego i zastawnego posesora wsi „Korostek” należącej do tego klucza – zapewne roszczenie zwrotu poddanych. Nazwy klucza i wsi oraz nazwisko dysponenta odczytane niepewnie; dolne 4 wiersze k. 311v wyblakłe. Łacina: „in vim suae verae ac fidelis relationis publice recognovit” – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie zeznał; „requisitio” – żądanie; „maioris testimonii causa” – dla większego świadectwa.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
17II 1770 woźny generał województwa kijowskiego Dymitr Bułajecki [?] zeznał przed namiestnikiem Tomaszem Czarkowskim [?], że (ok. 10 II) na żądanie bpa poznańskiego Andrzeja Stanisława Kostki Młodziejowskiego, kanclerza wielkiego koronnego, dziedzica klucza Czartoryskiego [?], oraz majora wojsk koronnych Bernarda Bejera, dożywotniego i zastawnego posesora wsi Korostek z tego klucza, w obecności szlachty Szczepana Kaczkowskiego i Jana Jurkowskiego, przybył do wsi Zbaraż w województwie bracławskim i zastawszy tam dysponenta Józefa Dobrowolańskiego [?] aresztował poddanych: Bołarczuka [?], Jaśka Syderczuka, braci Hrycha i Stepana Jurczuków oraz Fedora Rumańczuka – z żonami, dziećmi i całym dobytkiem. Dysponent przyjął areszt i zobowiązał się dotrzymać go do rozprawy. Woźny podpisał relację krzyżykiem.
Akt nr 522
Relacja woźnego Dymitra Bułajeckiego [?] o doręczeniu pozwu grodzkiego Józefowi Borzęckiemu, podstolemu kor. [?], dziedzicowi Zbaraża (klucz przyłucki) – z instancji bpa Młodziejowskiego i Bernarda Bejera – o wydanie zbiegłych poddanych z Korostek
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data17 II 1770, Winnica (pozew z 14 II, doręczony 15 II 1770)
Karty / skanyk. 312 (skan 0314, strona prawa – od ok. 1/6 do dołu; dół wyblakły) – k. 312v (skan 0315, strona lewa – 2 wiersze)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 312 (skan 0314, strona prawa)
1Roku Tysiąc Siedemset Siedemdziesiątego
2Miesiąca Februarii Siedemnastego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnic. y
33Hrycha y Stefana Jurczukow z Dobr Korostek do Wsi Zbaraża zbiegłych y
34tam osiadłych y na oczne widzianych, Urzędownym Aresztem
35przyporęczonych, Wiell. Aktorowi Jnwentarzem podanych, wraz z Żona-
36mi, Dziećmi, Chudobą y wszelkim Sprzętem Gospodarskim, także Za-
37ległościami [?], a w niewydaniu do zapłacenia Kary Prawem opisaney y
38nagrodzenia Dni roboczych y wszelkich pożytkow przez nich za-
39niedbanych [?], do kompensowania Szkod y Expens Prawnych ztąd pocho-
40dzących, y omnes praetensiones [?] […] […] […] […]
41Pan [?] […] […] […] […] […] […] […] Dnia Czter-
42nastego Lutego Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego Roku. Ad quod [?] […]
43[podpis:] […]
k. 312v (skan 0315, strona lewa – góra)
1Ejusd. Ministerialis Relationis. Woźny nieumieiący Pisać Znak Krzy-
2ża Świętego kładnie Dymitr Bułajewski [?] ✠
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Ciąg dalszy sprawy z aktu 521: pozew grodzki winnicki starosty Józefa Czosnowskiego (w rkp. intytulacja „Jozef Kotun [?] na Zbor [?] Czosnowski” – pierwsze słowa niejasne) dla Józefa BORZĘCKIEGO, rotmistrza chorągwi pancernej, dziedzica Zbaraża w kluczu przyłuckim; tytuły „Podstol. Koronnemu [?], Stce [?] Przemyskiemu” odczytane niepewnie. Zbiegli poddani pochodzą z KOROSTEK (w rkp. „Dobr Korostek”) – posesji Bejera z klucza bpa Młodziejowskiego (w rkp. „Czartoryiskiego [?]”). Wśród nazwisk: tu „Jakow Stolarczuk”, w akcie 521 „Bołarczuk [?]” – zapewne ta sama osoba (Stolarczuk). Dolne 3 wiersze k. 312 wyblakłe. Nazwisko woźnego w podpisie na k. 312v zapisane „Bułajewski [?]” (w 521 i w nagłówku „Bułajecki [?]”). Łacina: „pro manifestatione” – dla manifestacji; „tenor sequitur eiusmodi” – treść następuje takowa; „omnes praetensiones” – wszelkie pretensje.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
17II 1770 woźny generał Dymitr Bułajecki [?] zeznał przed namiestnikiem Tomaszem Czarkowskim [?] (dla manifestacji przeciw dysponentowi zbaraskiemu Dobrowolańskiemu [?] o niewydanie zbiegów), że 15 II 1770 doręczył do dworu we wsi Zbaraż pozew grodzki winnicki (z 14 II), kładąc go na stole w izbie i ogłaszając jego treść. Pozew starosty winnickiego Józefa Czosnowskiego wzywał Józefa Borzęckiego, rotmistrza chorągwi pancernej, podstolego kor. [?], dziedzica Zbaraża w kluczu przyłuckim, na najbliższe roczki grodzkie na instancję instygatora i delatorów – bpa poznańskiego Andrzeja Młodziejowskiego, kanclerza wielkiego koronnego, i majora Bernarda Bejera, posesora Korostek – o wydanie zbiegłych z Korostek do Zbaraża poddanych: Fedora Rumańczuka, Jakowa Stolarczuka, Jaśka Syderczuka, Hrycha i Stefana Jurczuków, z żonami, dziećmi i dobytkiem, a w razie niewydania – o karę, zwrot dni roboczych, pożytków, szkód i kosztów.
Akt nr 523
Manifestacja in diligentia Stanisława Wróblewskiego, miecznika wendeńskiego [?], arendownego posesora miasta Pohrebyszcze, przez Eliasza Szyszkowskiego – o szkody poniesione w czasie rewolucji (koliszczyzny) 1768
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data19 II 1770, Winnica
Karty / skanyk. 312v (skan 0315, strona lewa – od góry do ok. 1/2)
Językpol., łac.
Transkrypcja
k. 312v (skan 0315, strona lewa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Februarii Dziewiętnastego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnic. y
6Urz. Jmć Pan Eliasz Szyszkowski nomine et ex parte Wiell. Jmć
7Pana Stanisława Wroblewskiego Miecznika Wędzń. [?] Dobr Miasta Po-
8hrebyszcza z Attynencyami niektoremi Aredownego Possessora
9Manifestuie się o to, iż Wiell. Maantis Pryncypał obiowszy w
10Possessyą Aredowną Dobra Miasto Pohrebyszcze z Wsiami z
11Dwoma [?] w Roku Tysiąc Siedmset Sześćdziesiąt Osmym oszo-
12dopośeniu [?] Rzymskim [?], zaraz gdy nastąpiła Rewolucya, a oso-
13bliwie Chłopski bunt y rożne woysk rożnych przechody, znacz-
14ny detryment iako Wiell. Pryncypał Comptis poniosł, a mia-
15nowicie w Krescencyi, Pańszczyźnie, Czynszach, y rożnych Po-
16datkach, tudzież wszędzie Drobiu, Miodach y Jnnych generalnie
17wszystkich pożytkach znaczną Summę ponosi szkodę, co wszyt-
18ko czasu prawa specifice wyliquidowano będzie, quapropter
19tenże Comparens nne quo supra ratione poniesienia takowe-
20go w Jntratach detrymentu y w Summie swoiey znacznego
21uszczerbku iterata vice manifestat. E. Szyszkowski
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Manifestacja „dla ostrożności” arendarza (posesora arendownego) miasta POHREBYSZCZE z przyległościami o straty w intratach wskutek „rewolucji” – buntu chłopskiego (koliszczyzny) 1768 – i przemarszów wojsk. Tytuł Wróblewskiego „Miecznika Wędzń. [?]” (w tytule marginalnym „M. W.”) – zapewne miecznik wendeński [?]. Wyrażenie „oszo-dopośeniu [?] Rzymskim [?]” niezrozumiałe (może: „po Świętym Jerzym [?]”, termin rozpoczęcia arendy). Łacina: „nomine et ex parte” – w imieniu i ze strony; „comparentis” – komparenta; „specifice” – szczegółowo; „quapropter” – dlatego; „nomine quo supra ratione” – w imieniu jak wyżej z powodu; „iterata vice manifestat” – ponownie manifestuje.
Streszczenie
19II 1770 Eliasz Szyszkowski w imieniu Stanisława Wróblewskiego, miecznika wendeńskiego [?], arendownego posesora miasta Pohrebyszcze z przyległościami, zamanifestował dla ostrożności, że jego mocodawca, objąwszy w 1768 r. arendę Pohrebyszcza z dwiema [?] wsiami, zaraz potem – wskutek rewolucji, zwłaszcza buntu chłopskiego, i przemarszów różnych wojsk – poniósł znaczne straty w zbiorach, pańszczyźnie, czynszach, podatkach, drobiu, miodach i innych pożytkach, które zostaną szczegółowo wyliczone w sądzie.
Akt nr 524
Protestacja Michała Jakubowskiego, podstolego [?] litewskiego [?], dziedzica Pliskowa, przez Andrzeja Jaworskiego, gubernatora pliskowskiego, przeciw Kazimierzowi Szembekowi, generałowi wojsk kor., posesorowi Andruszówki, i jego dyspozytorom – o napaść na poddanych pliskowskich (z obdukcją i aresztem)
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data19 II 1770, Winnica (obdukcja i areszt 10 II 1770)
Karty / skanyk. 312v (skan 0315, strona lewa – dolna 1/3) – k. 313 (skan 0315, strona prawa – cała; dół wyblakły) – k. 313v (skan 0316, strona lewa – cała; dół wyblakły) – k. 314 (skan 0316, strona prawa – górne 2/5)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 312v (skan 0315, strona lewa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Februarii Dziewiętnastego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnickie-
4mi y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem Burgra-
13Petreczka [?] Cebrzyńskiego, Baranickich Braci Szlachtę
14Gracyalistow aresztował y prawnie przyporęczył, ktory-
15to Areszt tak Urz. Dyspozytorowie na Robotnych Pod-
16danych Andruszowieckich Wiolatorow, iako też Woyt
17y Gromada na wyrażonych Dyspozytorow y Szlachtę
18imieniem Panow swoich benevole przyięli y onych że
19wszystkich do rozprawy Prawney dotrzymać deklarowa-
20li y Submittowali się, y tak on Woźny Szlachtą sobie
21przytomną oświadczywszy się przedemną Urzędem praw-
22dziwego Aresztu uczynił y zeznał Rell. De quo praesens
23eiusdem Mttis Rell. Mttis qui supra ignarus Literarum
24Crucem Sanc. posuit ✠
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Wielki spór graniczny Pliskowa (Michał JAKUBOWSKI, dziedzic; gubernator Andrzej JAWORSKI) z Andruszówką (posesor zastawny Kazimierz SZEMBEK, generał wojsk kor.; dziedzic – w rkp. „Barwiński [?] Pcz. Barckie [?]” – odczyt bardzo niepewny), por. akty 317, 323, 508–509. Akt łączy: protestację/remanifestację Jaworskiego (k. 312v–313v), obdukcję ran poddanych pliskowskich dokonaną przez woźnego Andrzeja ZIELIŃSKIEGO w obecności namiestnika, oraz relację tegoż woźnego o areszcie (10 II 1770) poddanych andruszowskich – sprawców, ich dyspozytorów i szlachty gracjalistów we wsi Andruszówka. Tytuł Jakubowskiego „Podcza. L. [?]” / „P. L.” – wg aktu 531 podczaszy łomżyński [?]. Strona andruszowska złożyła odpór (akt 531): to Jaworski miał 17 II 1770 napaść na dwór w Andruszówce. Imiona i przezwiska poddanych (ruskie) w kilku miejscach niepewne; dolne części k. 313 i k. 313v silnie wyblakłe – wiele luk. Łacina: „quorum nomina et cognomina” – których imiona i nazwiska; „recenter” – świeżo; „annuendo affectationi” – przychylając się do żądania; „maioris evidentiorisque testimonii gratia sibi adhibitos” – przybranych dla większego i oczywistszego świadectwa; „et in continenti” – i zaraz potem; „in vim verae ac fidelis relationis suae publice recognovit” – na mocy swej prawdziwej i wiernej relacji publicznie zeznał; „benevole” – dobrowolnie; „ministerialis qui supra ignarus litterarum crucem sanctam posuit” – woźny jak wyżej, nie znając pisma, postawił krzyż święty.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
19II 1770 Andrzej Jaworski, gubernator pliskowski, w imieniu własnym, Michała Jakubowskiego, podczaszego łomżyńskiego [?], dziedzica Pliskowa, szlachcica gracjalisty Stanisława Jaworskiego oraz kilkunastu poddanych pliskowskich (pobitych, zranionych i postrzelonych), zaniósł protestację przeciw dziedzicowi [Barwińskiemu?] i posesorowi Andruszówki Kazimierzowi Szembekowi, generałowi wojsk kor., ich dyspozytorom (Wojciechowskim, ojcu i synowi), leśniczym i szlachcie gracjalistom (Raciborowski, Budziński, Kurłakowski, Cebrzyński) oraz poddanym i całej gromadzie andruszowskiej – jako ciągłym najeźdźcom gruntów pliskowskich, gwałcicielom i zabójcom. Zarzucił im wycinanie lasów pliskowskich, ukrywanie zbiegów i ostatnią napaść, podczas której pobito, pokaleczono i postrzelono wielu ludzi pliskowskich. Woźny Andrzej Zieliński, w obecności namiestnika i szlachty, obejrzał rannych: m.in. Stanisław Jaworski przestrzelony na wylot w ramię, Hryćko Rybak z pięcioma ranami głowy i wybitymi zębami, inni z ranami postrzałowymi (kula w skroni Kiryła Muszenki), złamanymi żebrami i śmiertelnymi sińcami; postrzelony był także koń. Tenże woźny zeznał, że 10 II 1770 we dworze w Andruszówce aresztował poddanych-sprawców, a u wójta i gromady – dyspozytorów i szlachtę gracjalistów; areszt przyjęto z obowiązkiem dotrzymania wszystkich do rozprawy. Duże partie tekstu wyblakłe.
Akt nr 525
Relacja woźnego Kazimierza [?] Horodeckiego [?] o areszcie gwałcicieli prawa w dzierżawie Jesionka [?] – na żądanie Józefa Czarneckiego, stolnika zwinogrodzkiego [?] (por. akt 527)
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data22 II 1770, Winnica (areszt 19 II 1770)
Karty / skanyk. 314 (skan 0316, strona prawa – dolna 1/2, dół wyblakły) – k. 314v (skan 0317, strona lewa – góra)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 314 (skan 0316, strona prawa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Februarii Dwudziestego Drugiego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodz. Winnic. y
4przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem
5Burgrabstwa Grodz. Winnic. Przysięgłym Stanowszy
6Oczywisto Woźny Generał Wwa Bracł. y Jnnych Opatrz-
7ny Kazimierz [?] Horodecki [?] w moc wierney Rell. swoiey iaw-
8nie zeznał, iż on Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedm-
9set Siedmdziesiątego Dnia Dziewiętnastego Februarii
10maiąc przy sobie Stronę Szlachty Ludzi Wiary godnych
11Urz. Jchmć PP. Jozefa Doczyńskiego [?] y Jana Witkowskiego
12na affektacyą W. Jmć Pana Jozefa Czarneckiego Ł[owczego?]
13S[…] Dob. [?] Klucza Primałow [?] […] Dziedzica, był w Dobrach
14wsi Jessenskiey [?] Possessyi W. Abramowicza [?] […] Pod-
15stolego [?] gdzie będąc w Dworze tegoż […] Romana Kor[…]
16[…]szczyka [?] […] […] […] […] […] […] […]
k. 314v (skan 0317, strona lewa – góra)
1Wiolatorow Prawa wszystkiemi [?] Prawem opisanych aresztował
2y przyporęczył, ktory Areszt W. Abramowicz benevole przy-
3iąwszy pomienionych aresztowanych do rozprawy Praw-
4ney dotrzymać deklarował y submittował się, a tak On
5Woźny Szlachtą sobie przytomną oświadczywszy się
6ztamtąd odiechał y otym przedemną Urzędem praw-
7dziwego Aresztu uczynił y zeznał Relacyą. Woźny
8nieumieiący pisać kładnie znak Krzyża S. [?] Kazimierz [?]
9Horodecki [?] ✠
Objaśnienia i tłumaczenia
Wnioskodawca i posesor potwierdzeni w akcie 527 (protestacja Czarneckiego c/a Abramowicz o uwięzienie arendarza Stepankowskiego). Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Krótka relacja aresztu, w dolnej części k. 314 silnie wyblakła; nazwiska woźnego (podpis „…Horocki/Horodecki [?]”), wnioskodawcy (Józef Czarnecki [?], tytuł „Ł. [?] S. [?]”, w tytule marginalnym „Żywiec. [?]”), nazwy dóbr („Klucza Primałow [?]”, „wsi Jessenskiey [?]” / „w Jessenskach [?]”) i posesora („W. Abramowicz [?]”) odczytane niepewnie. Aresztowanymi byli „wiolatorowie prawa” (gwałciciele prawa) – zapewne poddani lub ludzie dworscy; ich imiona (w wyblakłych wierszach) nieodczytane. Łacina: „benevole” – dobrowolnie.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
22II 1770 woźny generał Kazimierz [?] Horodecki [?] zeznał przed namiestnikiem Tomaszem Czarkowskim [?], że 19 II 1770, na żądanie Józefa Czarneckiego, stolnika zwinogrodzkiego [?] (por. akt 527), w obecności szlachty Józefa Doczyńskiego [?] i Jana Witkowskiego, we wsi Jesionka [?] – posesji Abramowicza [?] – aresztował „gwałcicieli prawa” (m.in. Romana Kor[…]); Abramowicz przyjął areszt i zobowiązał się dotrzymać aresztowanych do rozprawy. Woźny podpisał relację krzyżykiem. Środek relacji wyblakły.
Akt nr 526
Manifestacja Karola Dzierżyńskiego [?], szlachcica, przez Andrzeja Brudnickiego – przeciw chłopom (gromadzie) andruszowskim o napaść, pobicie i nastawanie na życie w Wasylkowcach [?]
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data22 II 1770, Winnica
Karty / skanyk. 314v (skan 0317, strona lewa – od ok. 1/4 do ok. 4/5)
Językpol., łac.
Transkrypcja
k. 314v (skan 0317, strona lewa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Februarii Dwudziestego Drugiego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnic-
4kiemi y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesni-
5kiem Burgrabstwa Grodzkim Winnickim Przysięgłym
6Comparens Pltr. Urz. Andrzey Brudnicki nne et ex spe-
7ciali Commisso Urz. Jmć Pana Karola Dzierżyńskiego [?] iako tyl-
8ko ad Acta Castr. Capitan. Vinnic. przybyć mogł, tak za-
9raz Oram iisdem actis przestrzegaiąc całości Zdrowia
10y Życia Pryncypała swego pko Chłopom Gromady An-
11druszowieckiey skarży, żali y manifestuie się, w ten spo-
12sob y o to, iż przeieżdżaiącego Urz. Maantis Pryncypała
13w Sąsiedzkiey wsi Wasylkowiec [?] dla kupienia Siana Chło-
14pi Andruszowiecy w Samopały y Spisy uzbroini wy-
15padszy z Karczmy [?] gdzie [?] będąc na wydarcie Życia Urz. Mantis Pryn-
16cypała pieszo przebiegaiąc pocześli wołając Ludzi Stoy,
17niewdziesz nikczemny Lachu [?]. Czym przestraszony prze-
18rażony Maantis Pryncypał boiąc się Straty Życia
19iako Szlachcic ubogi y Szlachetney Krwi Szlachcic [?]
20plszy [?] Ręki w Ukrainie nauczony Wiatrem [?] […] do mayę-
21tności Wysoczki [?] kie Domowi uciekał, a Wtey uciecz-
22ce padszy z konia stłuczonego Zdrowia nadwerężył,
23o to wszystko y o ubespieczenie tegoż Urz. Pryncy-
24pała Zdrowie y Życie idem Compns. nne quo
25supra querit et Maat. salva eiusdem Mnis Meli-
26oratione. Andrzey Brudnicki
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Kolejne echo konfliktu z gromadą Andruszówki (por. akt 524 – Plisków c/a Andruszówka). Nazwisko manifestanta „Dzierżyński [?]” (w rkp. „Dzierzyński”/„Dziurzyński”) i nazwy wsi („Wasylkowiec [?]”, „Wysoczki [?]”) odczytane niepewnie; wiersze o ucieczce (k. 314v, w. 20–22) częściowo niezrozumiałe. Okrzyk napastników oddano wg rkp. z [?]. Łacina: „nomine et ex speciali commisso” – w imieniu i ze szczególnego polecenia; „ad acta castrensia capitanealia Vinnicensia” – do akt grodzkich starościńskich winnickich; „coram iisdem actis” – przed tymiż aktami; „idem comparens nomine quo supra querit et manifestatur salva eiusdem manifesti melioratione” – tenże komparent w imieniu jak wyżej skarży się i manifestuje, z zastrzeżeniem poprawy tegoż manifestu.
Streszczenie
22II 1770 Andrzej Brudnicki w imieniu Karola Dzierżyńskiego [?], ubogiego szlachcica, zamanifestował przeciw chłopom gromady andruszowskiej. Gdy Dzierżyński przejeżdżał przez sąsiednią wieś Wasylkowce [?], by kupić siano, chłopi z Andruszówki, uzbrojeni w samopały i spisy, wypadli z karczmy [?] i ruszyli za nim, chcąc pozbawić go życia i wołając za nim obelżywie. Przerażony szlachcic uciekał do domu, a w ucieczce spadł z konia i potłukł się. Komparent manifestuje się o to i o zabezpieczenie zdrowia i życia mocodawcy.
Akt nr 527
Protestacja w imieniu Józefa Czarneckiego, stolnika zwinogrodzkiego [?], i arendarza Józefa (Juzwy) Stepankowskiego, przez Stanisława Kostkę Baranowskiego – przeciw Abramowiczowi, podczaszemu [?], posesorowi Jesionki [?], o inkarcerację arendarza i wymuszenie pieniędzy
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data22 II 1770, Winnica
Karty / skanyk. 314v (skan 0317, strona lewa – dół) – k. 315 (skan 0317, strona prawa – od góry do ok. 2/3)
Językpol., łac.
Transkrypcja
k. 314v (skan 0317, strona lewa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Februarii Dwudziestego Drugiego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnic.
4y przedemną
k. 315 (skan 0317, strona prawa)
1y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem
2Burgrabstwa Grodzkim Winnickim Przysięgłym
3Compns Pltr. Urz. Jmć Pan Stanisław Kostka Baranowski
4nne et ex speciali W. Jmć Pana Jozefa Czarneckiego Stol[nika] [?]
5Zwinog. [?] Starosty Kaniowskiego [?] Dobr wsi Stepanek [?] do Stanisław[…]-
6ki [?] należących Possessora, tudzież Pracowitego Juzwy Arenda-
7rza Stepankowskiego imieniem na pko W. Abramowiczowi
8Podczaszemu [?] Wschowskie[mu] [?] Dobr wsi Jessenska [?] Possessorowi
9skarży y protestuie się o to, iż gdy Pracowity Juzwa Aren-
10darz Stepankowski maiąc Dług Swoy u niewiernego Ho-
11dara [?], Arendarza Jessenskiego [?], przyjechawszy do Dobr Jessen-
12ska [?] upominał się o oddanie Długu, tedy pomieniony Hodar [?] zamiast
13oddania winnego długu, zdał [?] by zelżył Kredytora swego Pracowi-
14tego Juzwe, a potym y potracił, a gdy tey niesłuszney krzywdy cier-
15pieć Juzwa nie mogąc raz uderzył Żyda, tedy Wiell.
16Abramowicz nieuważaiąc na sprawiedliwość, Robocego [?] Juzwę
17wziąć do więzienia kazał, gdzie przez Trzy Dni trzymaiąc ex-
18torsit [?] u niego Rubli Siedm y Sorokowiec [?] trzecioprobney [?] Spustow [?] trzy,
19tym się ieszcze niekontentuiąc odesłał go do powtornego więzie-
20nia do Jnnych Dobr, gdzie przez Niedziel Siedm trzymaiąc nie-
21winnego Człowieka wziętnego [?] gwałtem powtornie tak sam
22przez się iako y przez Ludzi Dwadzieścia y Trzy Czerwone Złote,
23y aż po Siedmiu Niedzielnym Więzieniu y po wydarciu wyżey wy-
24razoney kwoty wolnym go uczynił. Oprocz tey krzywdy Pra-
25cowity Juzwa przez walowanie [?] Arendy w Niedzielach Siedm
26ma detrymentu Or. [?], czyli Skarb W. Comptis Pryncypałow
28Comptis Pryncypałowi poczyniony, przez tak znaczne Zatrzymanie
29Arendarza Stepankowskiego, Jnkarceracyą y Detryment
30arendy tenże Compns. nne quo supra iterata vice prote-
31stuie się. Offert Actorem Pryncypalem cui id iure vindicaturi velle.
32Praesenti vero Copiam a Actis [?] Exhibitam [?] prosił, co y otrzymał. S. Kostka
33Baranowski mpp.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Wpis łączy się z aktem 525 (areszt „gwałcicieli” w dobrach Jesionka [?] posesora Abramowicza na żądanie J. Czarneckiego) – tu: protestacja o uwięzienie arendarza Stepankowskiego. Tytuły i nazwy niepewne: Czarnecki – „Stol. Zwinog. [?] Starosty Kaniowskiego [?]” (tytuł marginalny „S. W. [?]”); Abramowicz – „Podczaszemu [?] Wschowskie[mu] [?]”; dobra „wsi Stepanek [?]” (arendarz „Stepankowski”) i „wsi Jessenska [?]” (por. 525 – „Jessenska”, „Jessenskiey”). Kwoty: 7 rubli i „sorokowiec [?]” (40 szt.?) monet, potem 23 czerwone złote; strata arendy 75 zł. Komparent – Stanisław Kostka Baranowski (archiwista, por. akty 387, 412–456). Łacina: „extorsit” – wymusił; „nomine quo supra iterata vice protestatur” – w imieniu jak wyżej ponownie protestuje; „offert actorem principalem, cui id iure vindicaturi velle” – stawia powoda głównego, który zamierza dochodzić tego prawem; „praesenti vero copiam ex actis exhibitam petiit” – zaś o kopię z akt prosił.
Streszczenie
22II 1770 Stanisław Kostka Baranowski, w imieniu Józefa Czarneckiego, stolnika zwinogrodzkiego [?], starosty [kaniowskiego?], posesora wsi Stepanki [?], oraz arendarza stepankowskiego Józefa (Juzwy), zaniósł protestację przeciw Abramowiczowi, podczaszemu [?], posesorowi wsi Jesionka [?]. Gdy Juzwa przyjechał do Jesionki upomnieć się o dług u tamtejszego arendarza (Żyda) Hodara [?], ten go zelżył i potrącił, a gdy Juzwa raz go uderzył, Abramowicz kazał go uwięzić; trzymał go trzy dni, wymusił 7 rubli i [monety], potem przewiózł do więzienia w innych dobrach, gdzie trzymał go siedem tygodni i wymusił jeszcze 23 czerwone złote. Wskutek tego arenda poniosła stratę 75 zł. Komparent protestuje i zastrzega dochodzenie sprawy przez powoda głównego.
Akt nr 528
Manifestacja Michała Żaboklickiego, łowczego żydaczowskiego, przeciw Ignacemu Peszyńskiemu, cześnikowi [?] – de promptitudine wypłacenia sumy i o niesłuszne przetrzymywanie posesji wsi Kleszczów [?]
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data23 II 1770, Winnica
Karty / skanyk. 315 (skan 0317, strona prawa – dolna 1/3, wyblakła) – k. 315v (skan 0318, strona lewa – górne 3/5)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 315 (skan 0317, strona prawa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Februarii Dwudziestego Trzeciego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Win-
4nickiemi y przedemną Tomaszem Czarkowskim Na-
5miesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Winnickim Przy-
6sięgłym Compns Pltr. Wiell. Michał Żaboklicki Łowczy
7Żyd. [?] contra [?] Wiell. Jgnacemu Peszyńskiemu Cz[eśnikowi] [?]
8praecavendo integritati Substantiae Suae [?] Manifestuie się
9w niżey
k. 315v (skan 0318, strona lewa)
1Opisany sposob, iż tenże W. Peszyński zawarszy Kontrakt Rezi-
2gnacyiny [?] z Wiell. Maryanną z Kondratskich [?] Żaboklicką
3Woyską Zwinogr. o Dobra Wieś Kleszczow, szczegulnie
4tylko dla utrzymaniasię przy dalszey Possessyi pomienioney
19ne Prawu sobie stalącemu [?] wynayduiąc, odebrać Summy
20rekuzował, a mnie na żadne uznanie Przyiacielskie tych swo-
21ich wynalezionych Pretensyi y Jnnych Gruntowych, to
22iest przywłaszczenia sobie dysponowanych Jntrat argany-
23zacyi [?] wyięcia Losow [?], dobrowolnie upornie niechciał. Dlatego
24W. Łowczy Żydacz., a żeby z wymienionych przyczyn
25nie poniosł aliquod detrimentum, tę czyni urzędowną
26oświadczanie [?]. Michał Żaboklicki mp.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Ciąg dalszy spraw majątkowych Żaboklickich (por. akty 476–478, 504, 507, 510, 512): wieś KLESZCZÓW (w aktach 476–478 „Kleszczów [?]”), której dziedzicem jest obecnie Michał Żaboklicki, łowczy żydaczowski; zastawny posesor Ignacy Peszyński (tytuł „Cz.” – cześnik [?], „Cześnik […]ski”), który zawarł kontrakt rezygnacyjny z Marianną z Kondratskich [?] Żaboklicką, wojską zwinogrodzką (kontrakt unieważniony jej manifestem w grodzie krzemienieckim). Żaboklicki zebrał 16 000 zł i ofiarował wypłatę sumy zastawnej, lecz Peszyński, chcąc zatrzymać posesję, odmówił przyjęcia, wysuwając niesłuszne pretensje. Pierwsza część aktu (k. 315) wyblakła; kilka wyrazów niezrozumiałych ([?]). Łacina: „de promptitudine” – o gotowości (do wypłaty); „praecavendo integritati substantiae suae” – zabezpieczając całość swego majątku; „exemptibilem” – podlegającym wykupowi [?]; „annuendo affectationi” – przychylając się do żądania; „ad mentem” – zgodnie z treścią; „aliquod detrimentum” – jakąkolwiek szkodę.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
23II 1770 Michał Żaboklicki, łowczy żydaczowski, zamanifestował przeciw Ignacemu Peszyńskiemu, cześnikowi [?], zastawnemu posesorowi wsi Kleszczów. Peszyński zawarł z Marianną z Kondratskich [?] Żaboklicką, wojską zwinogrodzką, kontrakt rezygnacyjny tylko po to, by utrzymać się przy wygasającej posesji zastawnej; gdy kontrakt ten został unieważniony manifestem wojskiej w grodzie krzemienieckim, Peszyński sam domagał się (ustnie, przez przyjaciół i listownie) zwrotu należnej sumy. Żaboklicki z wielkim trudem zebrał 16 000 zł i chciał je wyliczyć zgodnie z kontraktem i prawem, lecz Peszyński, pragnąc pozostać w posesji, odmówił przyjęcia sumy i nie zgodził się na polubowne rozpatrzenie swych pretensji (m.in. o intraty). Żaboklicki manifestuje swą gotowość do wypłaty, by nie ponieść szkody.
Akt nr 529
Manifestacja Mikołaja Junoszy Piaskowskiego, podkomorzego krzemienieckiego, dziedzica miasta Krasne, oraz mieszczan krasnieńskich, przez Daniela Szklińskiego [?] – przeciw Mikołajowi […], gubernatorowi murachwiańskiemu, Żydowi Lejbie Łupicy [?] i Leszkowi Hykawemu [?] o złodziejstwo (kradzież wołów i koni)
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
9Burmistrza, Semenichy Wdowy, Wasyla Husatego [?] y Jn-
10nych po okradzeniu Wołow y Koni w teraźnieyszym y
11przeszłym miesiącu z niewiedzy [?] z wyż wyrażony Winowa-
12ca Leyba Łupicy [?] z Leskiem Hykawym y innemi Zydami
13Leskowi Hykawemu nie znaiomemi, y niewiadomemi
14tylko w Złodzieystwie wraz z Leybą y Leskiem przyto-
15mnemi w Wigilią Swięta Ruskiego Nayswiętszey Panny
16Gromniczney ziechawszy na przed Mieście Krasniań-
17skie Nowe Miasto nocnym sposobem okradszy, powtorze
18Parę Wołow u Panka Demczka [?], u ktorego wprzod w
19Wigilią Trzech Kroli, ato wszystko w Roku teraźnieyszym
20Wołu iednego ukradziono, tenże często wspomniany Ley-
21ba Łupicy [?] y z drugim Zydem dobrze Sobie wiadomym
22wyprowadził za Dzietnicę [?] y oddał Leskowi Hykawemu
23na te Woły oczekuiącemu, dawszy mu z Tymże Drugim
24Zydem informacią aby prowadził do Murachwy, a za Tymi
25że Leybą Woły umiał się naspytanie [?] przez kogo za-
26tanego [?] odpowiedzieć y kszturować [?] z kąd by y dokąd w iakim
27interesie te Woły prowadził, poopatrzeniu się w pretkim Go-
28spodarza swey własności, gdy był od Gospodarza Szukaią-
29cych za sobą, krzcz [?] Leyba pod samym Miastem Murachwą
30złapany, y w Zamku Murachwiańskim osadzony wyznał
31publicznie y powołał do tegoż excesu Złodzieystwa Leybę Łupicę [?],
32ktorego oskarżywszy Jmć P. Gubernator w Detencyi na Rekwizycyą
33strony wydać onego niechciał, tylko Leska Hykawego z Wo-
34łami Rekwiruiącym wydał, Leybę powtore na Rekwizycyą Listowną
35od Wymci Pana Komisarza dla iakowychsię przyczyn wydania
36zbraniał, y Listownie się otwiadczył [?] y do tey pory nie wydać, dla
37czego nie można dobrych [?] podzielić [?] od tegoż Leska Hykawego
38konfesat wiadomości, że ma nie są wiadomi y znaiomi
39osoby, aż wyż wyrażeni Ludzie Krasniańscy tak wielkiey
40w Swych Szkodach ponieśli Krzywdę, bo więcey iako
41Złotych Trzydziestu w tym bliskim czasie, a to iuż wcze-
42śniey przez Kradzieży po okryciu [?] […] ktore Szkody y
43Krzywdy, […] z nadużyciem [?] ty Zowiem [?] poczyniono przez
44[…] Murachwiańskich […] do […] […]
45y nadgrodzenia onych [?] […] y […] wraz w zapo-
46bieżenie takowych […] […], Prawem Pospolitym
47Swiętym […] […] […] […]
48Prawa y Sprawiedliwości nne quo supra Manifestuie się.
k. 316v (skan 0319, strona lewa – 1 wiersz)
1Dominik Szkliński
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Mocodawca: Mikołaj Junosza PIASKOWSKI, podkomorzy krzemieniecki, dziedzic miasta KRASNE (por. akty 164, 188, 198 – klucz krasnieński). Pozwani: gubernator murachwiański (w rkp. „Mikołaiowi seu alias nominis Olszewskiemu [?]” – nazwisko w tytule marginalnym „Olszewskiemu [?]”), Żyd Lejba Łupica [?], Lesko Hykawy [?] (złapany na złodziejstwie), Józef Zeleński [?] i Mojsze [?] Tomaszpolski, mieszkańcy Murachwy, oraz cały kahał murachwiański (por. akty 300–301 – Murachwa = Januszgród). Kradzieże wołów i koni w wigilię ruskiego święta Matki Boskiej Gromnicznej (Spotkanie Pańskie, 2 II st. st.) i w wigilię Trzech Króli; złodzieja Leska złapano pod Murachwą i osadzono w zamku murachwiańskim, gdzie wydał wspólnika Lejbę, którego gubernator nie chciał wydać. „Krasniańskie Nowe Miasto” – przedmieście Krasnego. Pismo staranne, ale dół obu stron wyblakły – kilka wierszy nieodczytanych. Łacina: „seu alias nominis” – czyli inaczej z imienia (?); „quam solennissime” – jak najuroczyściej; „nomine quo supra manifestatur” – w imieniu jak wyżej manifestuje się.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
26II 1770 Dominik Szkliński, w imieniu Mikołaja Junoszy Piaskowskiego, podkomorzego krzemienieckiego, dziedzica miasta Krasne z przyległościami, oraz mieszczan i przedmieszczan krasnieńskich, zamanifestował przeciw gubernatorowi murachwiańskiemu Mikołajowi Olszewskiemu [?], Żydom Lejbie Łupicy [?], Józefowi Zeleńskiemu [?] i Mojszemu [?] Tomaszpolskiemu, Leskowi Hykawemu [?] oraz całemu kahałowi murachwiańskiemu. W bieżącym i ubiegłym miesiącu skradziono wiele wołów i koni mieszczanom krasnieńskim (Jacek Szpak [?], Hryćko Rowenko [?], Panko Denisenko, burmistrz Iwan Puttenko [?], wdowa Semenicha i inni); m.in. w wigilię ruskiego święta Gromnicznej Lejba Łupica [?] z innym Żydem wyprowadził parę wołów Panka Demczka [?] i przekazał je Leskowi Hykawemu, by pędził je do Murachwy. Lesko, złapany pod Murachwą i osadzony w zamku murachwiańskim, publicznie wyznał i wskazał wspólnika Lejbę, lecz gubernator, mimo żądań i listów komisarza, nie wydał Lejby, oddając tylko Leska z wołami. Szkody krasnieńczyków przekraczają 30 zł. Komparent manifestuje się o te krzywdy i domaga się nagrodzenia szkód. Końcowe wiersze wyblakłe.
Akt nr 530
Relacja woźnego Macieja Wojcickiego o areszcie Żyda Lejby Łupii [?] i innych w zamku murachwiańskim – na żądanie Mikołaja Junoszy Piaskowskiego, podkomorzego krzemienieckiego, dziedzica Krasnego
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data26 II 1770, Winnica (areszt 1x II 1770)
Karty / skanyk. 316v (skan 0319, strona lewa – od ok. 1/12 do ok. 2/3)
Językpol., łac.
Transkrypcja
k. 316v (skan 0319, strona lewa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Februarii Dwudziestego Szostego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnickiemi
22u Kahału Mieszczan Przedmieszczan niemniey całego Ka-
23hału Murachwiańskiego wyż wyrażonych Złodzieiow
24za okradzenie Obywatelow Miasta Krasnego w przypadkach [?]
25Prawem opisanych aresztował y prawnie przyporę-
26czył, ktory areszt benevole iest przyięty, w czym on
27Woźny Szlachtą sobie przytomną oświadczywszy się Rell.
28prawdziwą przedemną Urzędem ninieyszym uczynił
29y zeznał Rellacyą. Woźny nie umieiący pisać Znak Krzy-
30ża S. kładnie Maciey Woycicki ✠
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Ciąg dalszy aktu 529: areszt podejrzanych o kradzież wołów mieszczan krasnieńskich – Żyda Lejby (w rkp. „Łupia”/„Łupiia”; w 529 odczyt „Łupica [?]”), przetrzymywanego w zamku murachwiańskim, oraz Josia Zieleńnika [?] i Moszka Tomaszpolskiego (w 529 – „Józef Zeleński [?]” i „Mojsze [?] Tomaszpolski”), wskazanych w zeznaniach Leska Hykawego; areszt przyjął gubernator murachwiański Olszewski [?] (w 529 odczyt „Ossowski [?]”). Data aresztu: „Dnia Pierwszaszego [?]” – zapewne 1 II [?] lub „dwudziestego pierwszego” (odczyt niepewny). Łacina: „cum attinentiis” – z przyległościami; „evidentioris testimonii gratia” – dla oczywistszego świadectwa; „benevole” – dobrowolnie.
Streszczenie
26II 1770 woźny generał Maciej Wojcicki zeznał przed namiestnikiem Tomaszem Czarkowskim [?], że na żądanie Mikołaja Junoszy Piaskowskiego, podkomorzego krzemienieckiego, dziedzica Krasnego, w obecności szlachty Antoniego Stanisławskiego [?] i Macieja Witkowskiego, przybył do miasta Murachwy w woj. bracławskim, pow. winnickim, i u gubernatora Olszewskiego [?] w zamku murachwiańskim oraz u kahału aresztował Żyda Lejbę Łupię [?], złodzieja przetrzymywanego w zamku, oraz Josia Zieleńnika [?] i Moszka Tomaszpolskiego, mieszkańców Murachwy, wskazanych w zeznaniach Leska Hykawego – za okradzenie mieszczan krasnieńskich. Areszt przyjęto dobrowolnie. Woźny podpisał relację krzyżykiem.
Akt nr 531
Protestacja (remanifestacja) w imieniu Kazimierza Szembeka, generała wojsk kor., dziedzica [posesora] Andruszówki, i administratorów Wojciechowskich, przez Jana Jozdowicza [?] – przeciw Michałowi Jakubowskiemu, podczaszemu łomżyńskiemu [?], posesorowi Pliskowa, i administratorowi Jaworskiemu o napad na dwór andruszowski 17 II 1770
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data1 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 316v (skan 0319, strona lewa – dolna 1/4, wyblakła) – k. 317 (skan 0319, strona prawa – od góry do ok. 4/5)
Językpol., łac.
Transkrypcja
k. 316v (skan 0319, strona lewa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Pierwszego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winnic.
4y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem
5Burgrabstwa Grodzkim Winnic. Przysięgłym Compens
6Pltr. Urz. Jmć Pan Jan Jozdowicz [?] nomine et ex parte JW. Jmć
7Pana Szembeka Generała [Woysk Kor.] [?] Dobr wsi Andruszowki
8Dziedzica
k. 317 (skan 0319, strona prawa)
1Dziedzica, tudzież Urz. Jana Oyca y Pawła Syna admi-
21Andrzeia Raciborowskiego y Kurłakowskiego Szlachtę,
22y bili Gospodynię Folwarczną, Kucharki, Parob-
23kow, Strozow kańczugami y kolbami bili, zgo-
24ła ze wszystkich we Dworze będących ani na-
25iemnicy z Urz. Jaworskim nikomu nic przepusz-
26czaiąc, każdego mocno pobili, a potym Ludzi
27rożnych o występki Haydamackie obwinio-
28nych, a w tym Dworze Andruszowieckim w De-
29tencyi będących powypuszczali y z sobą do
30Pliskowa uwiedli, o ktory naiazd nayny [?], przyczynę,
31ne wściekłey [?] gwałty bicia, mordowania y inne
32krzywdy tenże Comparens nne quo supra
33pko wyż wyrażonym Obżałł. powtornie uża-
34liwszy się, kopiam Actt Connotari prosił,
35co y otrzymał. Jan Jozdowicz [?] mp.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; od tego aktu „Mensis Martius 1770”. Namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Odpór strony andruszowskiej na protestację pliskowską z 19 II (akt 524): według niej to administrator pliskowski Andrzej Jaworski z najętymi „hultajami” napadł 17 II 1770 w nocy na dwór w Andruszówce, pobił administratorów Jana (ojca) i Pawła (syna) Wojciechowskich, szlachtę Andrzeja Raciborowskiego i Kurłakowskiego oraz czeladź, a uwolnił przetrzymywanych w dworze ludzi obwinionych o występki hajdamackie i zabrał ich do Pliskowa. Tytuł Jakubowskiego tu „Podczaszemu Lomzyńskiemu [?]” (w akcie 524 „Podcza. L. [?]” – zgodnie: podczaszy ŁOMŻYŃSKI [?]). Nazwisko komparenta: „Jozdowicz [?]” / „Pozdowicz [?]” (podpis niewyraźny). Pierwsza część aktu (dół k. 316v) wyblakła. Łacina: „nomine et ex parte” – w imieniu i ze strony; „et praecipue” – a zwłaszcza; „comparentis” – komparenta; „nomine quo supra” – w imieniu jak wyżej; „copiam actis connotari petiit” – prosił o odnotowanie (wydanie) kopii z akt.
Streszczenie
1III 1770 Jan Jozdowicz [?], w imieniu Kazimierza Szembeka, generała wojsk koronnych, dziedzica [posesora] Andruszówki, oraz administratorów andruszowskich Jana (ojca) i Pawła (syna) Wojciechowskich, zaniósł protestację przeciw Michałowi Jakubowskiemu, podczaszemu łomżyńskiemu [?], posesorowi Pliskowa, jego administratorowi Jaworskiemu i najętym przez nich ludziom. Zarzucił, że Jaworski, zebrawszy kilkunastu obcych hultajów za pieniądze, 17 II 1770 w nocy gwałtem napadł na dwór andruszowski: pobito, szarpano za włosy i wybito zęby obu Wojciechowskim, wypędzono z dworu szlachtę Raciborowskiego i Kurłakowskiego, pobito kańczugami i kolbami gospodynię folwarczną, kucharki, parobków i stróżów, a przetrzymywanych w dworze ludzi obwinionych o występki hajdamackie uwolniono i uprowadzono do Pliskowa. Komparent ponownie protestuje i otrzymał kopię z akt.
Akt nr 532
Manifestacja Ignacego i Teofili z ks. Radziwiłłów Morawskich [?], generałów-majorów wojsk W. Ks. Lit., przez Aleksandra Popławskiego – przeciw Kaczorowskiemu, podstarościemu (dyspozytorowi) ordynieckiemu [?], o pobicie i dybanie szlachty lewkowieckiej
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
10nieckiemu [?] JW. Jerzego [?] Podkomorz. [?] Litt. [?]
11żali się w ten sposob y o to, iż tenże Obżałowany
12nie uważaiąc na żadne Sąsiedztwo Panow
13Wkutnie [?] uznicza [?], iako y teraz niedawno
14Szlachtę Lewkowiecką z Dobr JJWW. Manifestan-
15ta Pryncypałow na wolney każdemu Drodze
16potkawszy w Dyby porabiał, wiązanych do krwi
17bił, kaleczył, oprocz tego drugich namawiał
18aby ieszcze zabranych [?] okrutnie z nimi mordowali,
19ktory to uczynek tak gwałtowny aby bezkarny
20nieposzedł na pko temuż Nne Quo supra
21iterum ac iterum manifestuie się, prosząc id to-
22tum Actis Connotari, co y otrzymał. Comparens
23ignarus Scribendi Crucem S. posuit, Aleksander Popław-
24ski ✠
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Mocodawcy: Ignacy i Teofila z książąt Radziwiłłów (w rkp. „Murawskich [?]” / „Muraszkich [?]”), generałowie-majorowie wojsk W. Ks. Lit. – zapewne MORAWSCY (Teofila Radziwiłłówna, żona Ignacego Morawskiego) [identyfikacja niepewna]. Pozwany: Kaczorowski, podstarości (dyspozytor) „ordyniecki [?]” – nazwa dóbr niejasna (może Ordynacja [?] lub wieś Ordyńce [?]), dóbr „JW. Jerzego [?] Podkomorz. [?] Litt. [?]” (odczyt bardzo niepewny). „Szlachta lewkowiecka” – szlachta osiadła w Lewkowcach [?] w dobrach mocodawców. Podpisany krzyżykiem „Aleksander Popławski”, komparent niepiśmienny. Łacina: „cuiusvis nominis” – jakiegokolwiek imienia; „nomine quo supra iterum ac iterum manifestatur” – w imieniu jak wyżej raz po raz manifestuje się; „id totum actis connotari” – by to wszystko zapisano w aktach; „comparens ignarus scribendi crucem sanctam posuit” – komparent, nie umiejąc pisać, postawił krzyż święty.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
1III 1770 Aleksander Popławski, w imieniu Ignacego i Teofili z ks. Radziwiłłów Morawskich [?], generałów-majorów wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego, zamanifestował przeciw Kaczorowskiemu, podstarościemu ordynieckiemu [?], który – nie zważając na dobre sąsiedztwo – niedawno, napotkawszy na wolnej drodze szlachtę lewkowiecką z dóbr mocodawców, zakuł ją w dyby, bił do krwi i kaleczył oraz namawiał innych, by okrutnie się z nimi obchodzili. Komparent, niepiśmienny, podpisał się krzyżykiem.
Akt nr 533
Manifestacja Ignacego i Teofili z ks. Radziwiłłów Morawskich [?], generałów-majorów wojsk W. Ks. Lit., przez Aleksandra Popławskiego – przeciw Brzezińskiemu, miecznikowi [?], arendownemu posesorowi Wasylkowiec [?], o bicie ludzi i zabranie dywanu
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data3 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 317v (skan 0320, strona lewa – dolne 3/5, dół wyblakły) – k. 318 (skan 0320, strona prawa – górna 1/3)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 317v (skan 0320, strona lewa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Martii Trzeciego Dnia
3Przed Urz. y Aktt. ninieysz. Gr. Win. y przedemną
4Tomaszem Czarkowskim Namiesn. Burgrabstwa
5Gr. Win. Przysięgł. Comparens Pltr. Urz. Jmć P. Ale-
6xander Popławski Nne et ex speciali Commisso
7JJWW. Jgnacego y Teofili z Xiążąt Radziwiłłow
8Murawskich [?] Generałł. Maiorow WW. X. Litt. przed
13Connotari prosił, co y otrzymał. Comparens ignarus
14Literr. Crucem S. posuit Aleksander Popławski ✠
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Druga manifestacja w imieniu Ignacego i Teofili z ks. Radziwiłłów Morawskich [?] (por. akt 532 – szlachta „lewkowiecka”): pozwany Brzeziński, arendowny posesor ich dóbr „Wasylkowce [?]” (por. akt 526 – „wieś Wasylkowiec [?]” obok Andruszówki), tytuł w rkp. „Miecznikowi [?] […]” / w tytule marginalnym „M. D. [?]”. Dolne wiersze k. 317v wyblakłe (wzmianka o kluczu [?]). „Dywan z sanek” – kobierzec (derka) z sań. Łacina: „cuiusvis nominis” – jakiegokolwiek imienia; „iterum atque iterum” – raz po raz; „comparens ignarus litterarum crucem sanctam posuit” – komparent, nie znając pisma, postawił krzyż święty.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
3III 1770 Aleksander Popławski, w imieniu Ignacego i Teofili z ks. Radziwiłłów Morawskich [?], generałów-majorów wojsk W. Ks. Lit., zamanifestował przeciw Brzezińskiemu, miecznikowi [?], arendownemu posesorowi ich dziedzicznych dóbr Wasylkowce [?]. Zarzucił mu, że ponad inwentarz zdziera, bije, kaleczy i uciska ludzi wasylkowieckich, więzi przejezdnych, a także bije i grabi przechodzących i przejeżdżających przez wieś poddanych i szlachtę – m.in. niedawno spoliczkował niewinnego Andrzeja Dobrzyńskiego, zabrał mu dywan z sań, a jego kozakowi kazał wymierzyć kilkadziesiąt nahajów. Komparent, niepiśmienny, podpisał krzyżykiem.
Akt nr 534
Manifestacja in diligentia ks. Antoniego Lubomirskiego, wojewody lubelskiego, dziedzica klucza pikowskiego, przez Antoniego Tyszkiewicza [?] – o spokojnym objęciu i kontynuowaniu posesji wsi Kutyszcze [?] po wygaśnięciu dożywocia Urzędzi [?], cześnika lubaczowskiego
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data2 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 318 (skan 0320, strona prawa – od ok. 1/3 do ok. 3/4)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 318 (skan 0320, strona prawa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Martii Drugiego Dnia
3Przed Urzęd. y Aktt. ninieysz. Gr. Win. y przedemną
4Tomaszem Czarkowskim Namiest. Burgr. Gr. Win. Przysięgłym
5Comprns Pltr. Urz. Antoni Tyszkiewicz [?] Nne et ex parte
6JO. X. Jmci Antoniego Lubomirskiego Wwdy Lubell.
7Dobr Klucza Pikowskiego w Wwie Bracł. a Powie-
8cie Winnic. leżących Dziedzica iisdem in diligentia
9świadczy y manifestuie się oto, iż po odebraney
10świeżo [?] w Possessyą intromissionis [?] Dobrima [?] de-
11vigore anterioris intromissionis [?] […]
12[…] praesentis Anni Millesimi Septingentesimi
13Septuagesimi Possessyi Dobr Wsi Kutyszcz [?] wszyt-
14kich ante hac Jure advitalitio niegdy W.
15Antoniego Urzędzi [?] Cześn. Lubaczow. będących
16a post extinctum Jus Advitalitium tegoż W. Urzędzi [?]
20nych Dobr Kutyszcz [?] wszystkich iako przez Niedziel
21Cztery, to iest a Die Prima Februarii Anno quo
22supra ad Diem Secundam Martii eiusdem Anni
23pacifice bez żadney prepedycyi iest Continuowana, tak
24dalszy [?] Continuanda eadem possessione [?] interme-
25dio [?] […] nne quo supra iterato manifestat. A.
26Tyszkiewicz [?]
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Manifestacja „dla ostrożności” o objęciu (intromisji) 1 II 1770 i spokojnym trzymaniu przez cztery tygodnie (do 2 III) posesji wsi „Kutyszcze [?]” (w rkp. „Kutyszcz”), dawniej trzymanej dożywotnio przez Antoniego „Urzędzię [?]”, cześnika lubaczowskiego, a po wygaśnięciu dożywocia należącej dziedzicznie – wg „dyspozycji sandomierskiej” – do ks. Antoniego Lubomirskiego, wojewody lubelskiego, i do klucza pikowskiego. Tytuł marginalny „de koptiecie [?]” – niejasny (może „de capta [?] possessione”). Nazwisko komparenta „Tyszkiewicz [?]” (w rkp. „Zyszkiewicz”/„Tyszkiewicz”) i dożywotnika odczytane niepewnie; kilka wyrazów łacińskich w w. 10–12 niepewnych. Łacina: „nomine et ex parte” – w imieniu i ze strony; „iisdem in diligentia” – przed tymiż [aktami] dla ostrożności; „vigore anterioris intromissionis” – na mocy wcześniejszego wwiązania; „praesentis anni millesimi septingentesimi septuagesimi” – bieżącego roku 1770; „ante hac iure advitalitio” – przedtem prawem dożywotnim; „post extinctum ius advitalitium” – po wygaśnięciu prawa dożywocia; „iure haereditario” – prawem dziedzicznym; „a die prima Februarii anno quo supra ad diem secundam Martii eiusdem anni pacifice” – od 1 lutego roku jak wyżej do 2 marca tegoż roku spokojnie; „bez żadnej prepedycji” – bez żadnej przeszkody; „continuanda eadem possessione” – przy kontynuowaniu tejże posesji; „nomine quo supra iterato manifestat” – w imieniu jak wyżej ponownie manifestuje.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
2III 1770 Antoni Tyszkiewicz [?], w imieniu ks. Antoniego Lubomirskiego, wojewody lubelskiego, dziedzica klucza pikowskiego (woj. bracławskie, pow. winnicki), zamanifestował dla ostrożności, że po objęciu (na mocy wcześniejszej intromisji) 1 II 1770 posesji wsi Kutyszcze [?] – dawniej trzymanej dożywotnio przez Antoniego Urzędzię [?], cześnika lubaczowskiego, a po wygaśnięciu dożywocia należącej dziedzicznie do Lubomirskiego i klucza pikowskiego – posesja ta od 1 II do 2 III 1770 była spokojnie, bez żadnej przeszkody, kontynuowana i będzie dalej utrzymywana.
Akt nr 535
Manifestacja in diligentia Józefa Zaleskiego, [łowczego?] [K. B.?] – o niestawienie się na termin 16 II przed sądem konsystorskim w sprawie z ks. Kandydem Czarnożyńskim [?], przeorem dominikanów winnickich (sąd niekompetentny)
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data5 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 318 (skan 0320, strona prawa – dół) – k. 318v (skan 0321, strona lewa – od góry do ok. 2/3)
Językpol., łac.
Transkrypcja
k. 318 (skan 0320, strona prawa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Martii Piątego Dnia
k. 318v (skan 0321, strona lewa)
1Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Gr. Win. y przedemną
2Tomaszem Czarkowskim Namiesn. Burgr. Gr. Win. Przysięgłym
3Comparens Pltr. Urz. Jmć P. Jozef Zaleski przestrzegaiąc
4Honoru wszelkiey całości y Substancyi swoiey, aby
5in post [?] nieponiosł iakowego uszczerbku Urzędzie
31dalił się, y in Casu poniesienia iakowey Krzywdy
32Coram Actis praesentibus, iako Vir bonae famae
33pustuszny [?] był Prawu y Akkomodował [?] każdey Są-
34dow y Terminowi wyż wyrażonego, upadłego, tak
35aby co in Personam Comparentis praejudiciose
36nie stało się, iterata in diligentia sui Manife-
37stat vice. Jozef Zaleski mpp.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Józef Zaleski – zapewne ten sam, który w akcie 495 toczył spór z dominikanami winnickimi o dworki w Winnicy (tytuł marginalny „K. B. [?]” – może „Łowczy Zwinogrodzki” [?] / niejasny). Przeor dominikanów winnickich – ks. Kandyd Czarnożyński [?] (odczyt niepewny); sędzia (surogat) konsystorski bracławski – ks. „Napelan [?]” (kapelan?) Baranowski. Zaleski protestuje, że sprawa gruntowa należy do sądu kompetentnego (świeckiego), a nie do konsystorza; stawił się 16 II, lecz nie mógł doczekać się rozpatrzenia i odjechał – zastrzega, by to nie przyniosło mu uszczerbku. Łacina: „in diligentia” – dla ostrożności; „decima sexta Februarii ad instantiam” – 16 lutego na instancję; „iudicio competenti” – sądowi właściwemu; „iudicio incompetenti consistoriali” – niewłaściwemu sądowi konsystorskiemu; „in casu” – w razie; „coram actis praesentibus” – przed niniejszymi aktami; „vir bonae famae” – mąż dobrej sławy; „in personam comparentis praeiudiciose” – ze szkodą dla osoby komparenta; „iterata in diligentia sui manifestat vice” – ponownie dla swego zabezpieczenia manifestuje.
Streszczenie
5III 1770 Józef Zaleski zamanifestował dla ostrożności przeciw ks. Kandydowi Czarnożyńskiemu [?], przeorowi dominikanów winnickich, i całemu konwentowi oraz ks. Baranowskiemu, sędziemu i surogatowi [konsystorskiemu] bracławskiemu. Pozwany przez surogata na termin 16 II przed sąd konsystorski w sprawie gruntowej – należącej jego zdaniem do sądu świeckiego – stawił się, gotów dowodzić niewłaściwości jurysdykcji dominikanów i sądu, lecz nie mogąc z powodu kosztów i pilnych interesów doczekać rozpatrzenia sprawy, odjechał. Zastrzega, by niestawiennictwo w upadłym terminie nie przyniosło mu szkody.
Akt nr 536
Manifestacja Józefa Bohdaszewskiego, towarzysza [?] mścisławskiego [?], w imieniu własnym i brata Kajetana Bohdaszewskiego, łowczego mścisławskiego – de expleta possessione wsi Wasylówka [?] (spokojne trzymanie przez sześć tygodni)
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data5 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 318v (skan 0321, strona lewa – dolna 1/3) – k. 319 (skan 0321, strona prawa – górne 2/5)
Językpol., łac.
Transkrypcja
k. 318v (skan 0321, strona lewa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Martii Piątego Dnia
3Przed Urzęd. y Aktt. ninieysz. Gr. Win. y przedemną Tomaszem
4Czarkowskim Namiesn. Burgrab. Gr. Win. Przysięgłym
5Osobiście stawaiąc W. Jmć P. Jozef Bohdaszewski Towarzysz [?]
6Mścisławski [?] Swoim y W. Kajetana Bohdaszewskiego Łowczego
7Mścisławs. Brata Swego Rodzonego Starszego Jmie-
8niem, uroczyście w pełności świadczy y manifestuie się
9w niżey
k. 319 (skan 0321, strona prawa)
1w niżey opisany sposob, iż W. Manifestant
2wraz z W. Kajetanem Bohdaszewskim Łow.
3Mścisł. Bratem Swoim Rodzonym Starszym
4w Dobrach Wsi Wasylowce [?] zaczowszy od Dnia
5Trzeciego Miesiąca Lutego Roku ninieysze-
6go, podług Prawa przez Niedziel Sześć nie prze-
7rwanie Spokoynie y bez żadney przeszkody
8Possessyą wysiedział, o ktorey Czterniedzielną [?]
9Prawem przepisane spokoyne wysiedzenie y
10dalsze kontynuowanie W. Stawiący się Bo-
11hdaszewski powtornie w pełności Swym
12y W. Kajetana Bohdaszewskiego Łow. Mścisł.
13Brata Swego Starszego Jmieniem nayuro-
14czyściey świadczy y manifestuie się. Jozef
15Bohdaszewski
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Manifestacja „o dosiedzeniu” (de expleta possessione) – formalne stwierdzenie spokojnego, nieprzerwanego trzymania posesji przez wymagany prawem czas (tu „przez niedziel sześć” od 3 II 1770). Nazwa wsi: w tytule „Wasylowki [?]”, w tekście „Wsi Wasylowce [?]” (por. akty 526, 533 – Wasylkowce [?]); odczyt niepewny. Tytuł Józefa „Towarzysz [?] Mścisławski [?]” (w rkp. skrót niejasny). Kajetan Bohdaszewski – por. akty 471, 502 (spór z Borowskim). Łacina: „de expleta possessione” – o dopełnionej (dosiedzianej) posesji.
Streszczenie
5III 1770 Józef Bohdaszewski, osobiście, w imieniu własnym i starszego brata Kajetana Bohdaszewskiego, łowczego mścisławskiego, uroczyście oświadczył, że od 3 II 1770 przez sześć tygodni, zgodnie z prawem, nieprzerwanie, spokojnie i bez żadnej przeszkody trzymali posesję wsi Wasylówka [?] (Wasylowce [?]), i manifestuje się o to dosiedzenie i dalsze jej kontynuowanie.
Akt nr 537
Wpis skreślony (wyblakły): „Manifestacja Józefa Zaleskiego in diligentia Rei uczyniona” – wpisana omyłkowo (per errorem), powtórzenie aktu 535
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data5 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 319 (skan 0321, strona prawa – od ok. 2/5, ok. 5 wierszy, pismo starte/wyblakłe)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 319 (skan 0321, strona prawa)
1per Errorem [?] Wpisana [?]
2Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
3Miesiąca Martii Piątego Dnia […] [ut?] supra [?] inscriptum [?]
4[…]
Objaśnienia i tłumaczenia
Wpis bez numeru marginalnego, pisany bardzo jasnym (startym lub celowo wybielonym) atramentem – odczyt tylko po odejmowaniu tła. Jest to początek tej samej manifestacji co akt 535 (nr marg. 529: Józef Zaleski c/a dominikanie winniccy, 5 III 1770), zaniechany z adnotacją „per errorem” [?] i „ut supra inscriptum” [?] – wpisany omyłkowo, bo akt został już wpisany wyżej. Łacina: „per errorem” – przez pomyłkę; „ut supra inscriptum” – jak wyżej wpisano.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
Skreślony (wyblakły) nagłówek i data (5 III 1770) manifestacji Józefa Zaleskiego „in diligentia”, wpisanej omyłkowo po raz drugi – treść znajduje się w akcie 535.
Akt nr 538
Protestacja w imieniu Platera, wojewodzica [?] mścisławskiego [?], dziedzica klucza kalnickiego, przez Antoniego Kozłowskiego [?] – przeciw ks. Sanguszce i dyspozytorom klucza ilinieckiego, o wiolencje na gruntach i w lasach kalnickich, zabicie konia, rabunek i pobicie poddanych (cum revisione)
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data5 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 319 (skan 0321, strona prawa – od ok. 1/2, silnie wyblakła) – k. 319v (skan 0322, strona lewa) – k. 320 (skan 0322, strona prawa) – k. 320v (skan 0323, strona lewa) – k. 321 (skan 0323, strona prawa – górne 2/5)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 319 (skan 0321, strona prawa – dół, silnie wyblakły; odczyt po odejmowaniu tła)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Piątego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Grod. Win.
4y przedemną Tomaszem Czarkowskim Na-
5miesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Win. Przysięgłym
6Comparens Pltr. Urz. Jmć Pan Antoni Kozłowski [?] nne et
7ex parte [?] […] […] […]
8[…] Jmienia […] […] […] w Klatowie [?] […] […]
9[…] Dobr [?] […] […] […] Kaszowskiego [?] y […]
10[…] Sobie przyzwalał y […] Dziedziczny [?] […]
11[…] […] […] […] […] […]
12[…] […] Krawczyńskiego [?] […] […]
13[…] […] […] […] […] […]
14[…] […] […] […]
15[…] […] Domnowski [?] […] […]
16[…] […] […] […] […] […]
k. 319v (skan 0322, strona lewa; górne wiersze wyblakłe)
1[…] przychodzić [?] przybranym [?] Robotnikom y Wiolatorom
2[…] Kazi [?] Protestuie y reprotestuie się w taki sposob
3y o to, iż Pomieni Obżałowani uważaiąc dostatecznie
4[…] Gruntach do Dobr Klucza Kalnickiego należących
5nie uważaiąc na Prawo mocno zakazuiące czynie-
6nia Wiolencyi ani na Powagi Krzywd [?] dawności nabyta [?]
7nieznana [?] […], a […] rzucaiąc się Przetelnemi [?] Ludźmi
8zawsze [?] […] w Stawie Gorodyszcze [?] wolney […]
9bu, w Lasach wycinaniu Jnnych wszystkich
10przeiezdzaniu się przez Grunta Ozimine za-
11siane na większą zgubę y zniszczenie Poddanych
12Kalnickich, czyniąc Sobie nieprzystoy-
13nych tak na Gruntach iako y w Lasach Kalnickich
14pozwalaią bez żadney nagany od Zwierzchności
15z Zamku Jlinieckiego. Jako zaś tylko niepokoiności
16tych Zażaliwszy [?] W. Jmć Pan Jerzy Klementowicz [?]
17Ekonom Kalnicki w oddaniu Satysfakcyi żad-
18ney tak Listownego iako y osobistego nieotrzy-
19mał y dotychczas nieodzyskuie Skutku, owszem
20większe a teraz rozszerzaiące się wynikaią
21uciemiężenia dla Dobr JW. Comptis Pryncypała,
22iakoż y teraz na przyzwoitych Gruntach do
23Dobr Klucza Kalnickiego należących pod Jarosz-
24ową nazwaną Polaną, w Lesie Popczyńskiey [?] Pa-
2tłaczeniu [?] od Wołow y Koni przez Część Wyższe [?] ab-
3solutnych [?] Wiolencyi Ludzi Jlinieckich przeieżdżanie
4y Drog kilkadziesiąt po polu zasianym poczynionych
5widział y oglądał, ktore to tak pobicie Ludzi Kal-
6nickich, Dziedziczenie [?] y wyganianie z Lasow, Gruntow
7przywłaszczenie wraz z Sianożęciami odbieranie,
8Jako też y częste przeieżdżanie się przez grunta,
9Ludzie [?] z wyłowienie Stawu Grobli Sokoli rożne-
10mi Sposobami, Częścią Sieciami, Częścią osieciami [?],
11Częścią zeżutem [?] Sposobami słyszał y widział, że od
12Ludzi y Szlachty gratuito modo będących Dobr Klu-
13cza Jlinieckiego nastąpiło. Co widząwszy y urzędownie
14oglądawszy, Szlachtą przy Sobie przytomną oświadczywszy [?],
15stamtąd powrocił y tu ad Acta pńtia Castrensia Capitanealia [?]
16Vinnicen. prawdziwey Wizyi Swoiey uczynił y zezna-
17nał Relatią, y prosił Comptis tak Sprawy niniejszey [?]
18Jako y Woźnego Wizyi Relatią actis connotari, co
19y otrzymał. Antoni Klement [?] mpp. Wawrzyniec
20Jancyński [?] Woźny nieumieiący Pisma znakiem
21Krzyża podpisuiący się +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Akt silnie uszkodzony na k. 319 (dół strony wyblakły – odczyt szczątkowy); k. 319v–321 czytelne, ręka pospieszna. Tytuł marginalny „Prtta nne JW. Platera W. M.” – „W. M.” = prawdopodobnie Wojewody Mścisławskiego; w relacji woźnego wymieniony „JWW. Konstanty Ludwik [?] y Marianna [?] … Platerowie W[oiewo]dowie [?] Mścisławscy [?]” (Konstanty Ludwik Plater był wojewodą mścisławskim od 1770 r. – identyfikacja prawdopodobna, odczyt imion niepewny). Komparent podpisany na końcu „Antoni Klement [?] mpp.” – na k. 319 odczytano „Antoni Kozłowski [?]”, a w tekście występuje ekonom kalnicki „Jerzy Klementowicz [?]” – prawdopodobnie chodzi o tę samą osobę (ekonom kalnicki Antoni Klement[owicz] ?), odczyt do weryfikacji w kolejnych aktach. Klucz KALNICKI (Kalnik) – dobra Platerów, klucz ILINIECKI (Ilińce) – dobra ks. Sanguszki (por. akty 204, 463). Wsie klucza ilinieckiego: Dobrowińce [?]/Dombrowniec [?], Jabłonówka [?], Jadowce [?], Laszkówka [?], Kominki [?], Bajki [?]; wsie Platerów: Parchomowce, Chrzanówka [?], Kozinówka [?]; staw na Sokolej Grobli. Wyrażenia: „Salva meliori … manifestationis melioratione ac … correctione” – z zastrzeżeniem prawa poprawienia i uzupełnienia manifestacji; „iterum atque iterum protestatur et reprotestatur” – raz po raz protestuje i reprotestuje; „et pro verificatione praemissorum Ministerialem … authenticatum, iuratum, officio castrensi bene notum stawił, qui in vim sui veri ac fidelis relationis palam publice libereque recognovit” – i dla stwierdzenia powyższego stawił woźnego (…) uwierzytelnionego, zaprzysiężonego, dobrze znanego urzędowi grodzkiemu, który mocą swojej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie i dobrowolnie zeznał; „gratuito modo” – samowolnie; „ad acta praesentia castrensia capitanealia Vinnicensia” – do niniejszych akt grodzkich starościńskich winnickich; „actis connotari” – zapisać w aktach. „Ultra limites et terminos” – poza granice i kopce.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
5III 1770 w grodzie winnickim komparent (podpisany „Antoni Klement [?]”, prawdopodobnie ekonom kalnicki) w imieniu JW. Platera, wojewody [?] mścisławskiego, dziedzica klucza kalnickiego, protestował przeciw ks. Sanguszce i zwierzchności zamku ilinieckiego oraz poddanym i szlachcie z dóbr klucza ilinieckiego (Dobrowińce [?], Jabłonówka [?], Jadowce [?] i in.). Zarzucał im ciągłe wiolencje na gruntach i w lasach kalnickich: wyrąb drzewa (lipiny, olszyny, brzeziny) ponad granice, przejeżdżanie wozami i bydłem przez oziminy i robienie dziesiątek nowych dróg, przywłaszczanie gruntów i sianożęci wsi Chrzanówka [?] i Kozinówka [?], wyłowienie stawu na Sokolej Grobli sieciami i innymi sposobami, kłusownictwo w lasach kalnickich; skargi ekonoma kalnickiego nie dały skutku. Ostatnio na Jaroszowej Polanie napadnięto trzech poddanych kalnickich, zabrano im wozy, chomąty, siekiery i swyty, a jednego (Semena) okaleczono; trzech pobereżników strzegących lasu (Mykyta [?] Skowyra [?]/Sacz… [?], Wasyl Matwieszuk [?], Wasyl Chrzanowski) dotkliwie pobito drągami i laskami; podleśniczy iliniecki Kozłowski [?] i subdelegat Radanowicz [?] mieli odwrotnie protestować przeciw zatrzymaniu sprawców. Woźny generalny woj. bracławskiego Wawrzyniec Jancyński [?] zeznał, że 23 II 1770 na rekwizycję Platerów, w asyście szlachty, oglądał ok. stu ściętych pni w lasach kalnickich, pobitych pobereżników, Semena ze złamaną prawą ręką, rozjeżdżone oziminy i drogi oraz wyłowiony staw. Protestacja z wizją woźnego wpisana do akt.
Akt nr 539
Relacja woźnego Andrzeja Waydeckiego [?] o areszcie rzeczy Szymona Baranowskiego, rewizora dóbr, w Żmerynkach [?] (dobrach Sobieszczańskich [?], cześników zwinogrodzkich [?]) – na rekwizycję Ignacego i Zofii z ks. Radziwiłłów Morawskich [?], generałów-majorów wojsk litewskich
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data5 III 1770 (areszt 3 III 1770), Winnica
Karty / skanyk. 321 (skan 0323, strona prawa – dolne 3/5) – k. 321v (skan 0324, strona lewa – górna połowa)
Językpol., łac.
Transkrypcja
k. 321 (skan 0323, strona prawa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Martii Piątego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzki-
4mi Winnickiemi y przedemną Tomaszem
5Czarkowskim Namiesnikiem Burgrabstwa
6Grodzk. Winn. Przysięg. Stanowszy [?] oso-
7biście [?] Woźny Jenerał Wwa Bracł. Opa-
8trzny Andrzey Waydecki [?] w mocy [?] wierney y przy-
9sięgłey relacyi Swoiey Jawnie, ustnie y Dobro-
10wolnie zeznał, iż on Roku teraźnieyszego Dnia
11Trzeciego Marca na prawną rekwizycyą JW.
12W. Jgnacego y Zofii z Xiążąt Radziwiłłow [?] Mo-
13rawskich [?] Generałow [?] Majorow Woyska Litt.
14był w Dobrach Żmerynkach [?] WW. cuius vi no-
15minis Sobieszczańskich [?] Cześników Zwinogrodzkich [?], gdzie
16będąc
k. 321v (skan 0324, strona lewa – górna połowa)
1będąc a maiąc przy Sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary-
2godnych Urodz. Jch Jmć PP. Antoniego Pawlickiego [?]
3Jana Krzyżewskiego [?], Rzeczy w Dworze [?] Urodz. Szy-
4mona Baranowskiego Rewizora Dobr JWW.
5Rekwirentow, Jako to Konie, Bydła Rogate [?],
6Owcy [?] Trzydzieści plus vel minus, Kołaski [?],
9rentow y wszystko cokolwiek z Dzierżawy [?] [...]
10w tychże WW. Cześn. Zwinogr. aresztował
11y w Dzierżawie [?] [...] Przyprawił [?], ktory
12to Areszt y onego Obowiązki WW. Sobiesz-
13czańscy [?] C. Z. benevole przyięli [?] y wszystkie
14Rzeczy Dotrzymać Assekurowali, a tak on
15Woźny Szlachtą Sobie przytomną Opisaw-
16szy [?] wszystkie, z tamtąd zjechał y przed Ninieyszym
17Urzędem prawdziwą tego Aresztu ucz[y]-
18niony zeznał Relatią, de quo praesens Manifesti [?]
19Manifestus [?], qui Supra Ignarus Scribendi Crucem San-
20ctam posuit +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Pismo pospieszne. Data w tytule marginalnym „4 [?] Marca”, w tekście areszt „Dnia Trzeciego Marca”, wpis 5 III. Rekwirenci – Ignacy i Zofia z ks. Radziwiłłów MORAWSCY [?], generałowie-majorowie wojsk litewskich (por. akty 532–533; Ignacy Morawski, generał-major WKL, żonaty z Zofią Radziwiłłówną – identyfikacja prawdopodobna). Majątek, w którym dokonano aresztu: Żmerynki [?] (w rkp. „Szmerynkach”/„Żmerynkach” – prawdopodobnie Żmerynka pod Winnicą), dobra WW. Sobieszczańskich [?], cześników zwinogrodzkich [?] (na k. 321 skrót odczytany „Czesny Czerwonog.” [?], na k. 321v wyraźniej „Cześn. Zwinogr.”). Aresztowane rzeczy należące do „substancji” Morawskich, przechowywane u ich rewizora Szymona Baranowskiego: konie, bydło rogate, ok. 30 owiec [?], kolaski, wozy, suknie, kufry, skrzynie, cyna [?], srebro [?], papiery. Łacina: „cuius vi nominis” – (wieś) tego imienia [w rkp. formuła zniekształcona]; „plus vel minus” – mniej więcej; „benevole” – dobrowolnie; „de quo praesens manifestum [?]” – o czym niniejszy manifest; „qui supra ignarus scribendi crucem sanctam posuit” – wyżej wymieniony, nie umiejąc pisać, postawił znak krzyża świętego.
Streszczenie
5III 1770 woźny generalny woj. bracławskiego Andrzej Waydecki [?] zeznał w grodzie winnickim, że 3 III 1770, na rekwizycję Ignacego i Zofii z ks. Radziwiłłów Morawskich [?], generałów-majorów wojsk litewskich, przybył z dwoma szlachcicami (Antonim Pawlickim [?] i Janem Krzyżewskim [?]) do Żmerynek [?], dóbr Sobieszczańskich [?], cześników zwinogrodzkich [?], i tam zaaresztował rzeczy Morawskich znajdujące się u ich rewizora Szymona Baranowskiego: konie, bydło, ok. 30 owiec, kolaski, wozy, suknie, kufry, skrzynie, cynę, srebro i papiery. Sobieszczańscy dobrowolnie przyjęli areszt i zobowiązali się dochować rzeczy. Woźny, niepiśmienny, podpisał się krzyżykiem.
Akt nr 540
Manifestacja Mikołaja Zaturskiego [?] w imieniu własnym i żony Rozalii – przeciw Michałowi Piaskowskiemu, wojskiemu bracławskiemu, i Karolowi Zawalskiemu, o nieważność transakcji i kompłanacji dotyczącej posesji i sumy po rodzicach Zawalskich
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data7 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 321v (skan 0324, strona lewa – dolna połowa, dół wyblakły) – k. 322 (skan 0324, strona prawa – do ok. 4/5)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 321v (skan 0324, strona lewa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Siodmego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami nineyszemi Grodz-
4kiemi Winnic. y przedemną Tomaszem Czar-
5kowskim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodz-
6kim Winnickim Przysięgłym Comparens
7Urz. Urz. Jmć Pan Mikołay Zaturski [?] Swym y Urz.
8Jeymości Pani Rozalii z Zatorskich [?] Zaturskiey [?] Małżo-
23raiący [?], ktorey ani czytał, ani Ma Urz. Komparent w
24Rekwizycyi [?], ani w Grodzie [?] nie widział, cale niewiado-
25mego Prawa podwiedz [?] na fundamencie tey Tranza-
26kcyi przeniosłszy, Prawo y w Brew Tranzakcyi y Ces-
27syi postąpiwszy, Urodz. Karola Zawalskiego
28podstępnie za wspolną należącego do Substancyi Ju-
29hy [?] po Rodzicach spadłey przyznał y Onemu Ab-
30dawicie [?] wyliczył, Zapisy, Assygnacyi [?] nadłamał y Jnne-
31mi Sposoby y wybiegami z Possessyi y Summy Urz.
32Komparentow wyzuć umyślił, zaczym Ninieyszy
33Comparens Suo et cuius supra Nne circa fundamen-
34ta Jurium Possessivorum Sui et Cessionem In Perso-
35nas Sui [?] Stans de Nullitate et Invaliditate Tran-
36sactionis et Complanationis utpote privatae [?] Subdolae,
37Subreptitiae in eversione Jurium [?] Actorum conse-
38ctae [?] Manifestatur. Mikołay Zaturski [?]
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Ręka pospieszna, dół k. 321v wyblakły (odczyt po odejmowaniu tła), wiele miejsc niepewnych. Nazwisko komparenta: w tytule marginalnym „Zaturskiego [?]”/„Zatorskiego [?]”, podpis „Mikołay Zaturski [?]”; żona Rozalia z Zawalskich [?]? – w tekście odczytano „z Zatorskich [?]”, ale sens aktu (proporcja dla żony komparenta z substancji rodziców Zawalskich, „cessio” w osoby komparentów) wskazuje, że Rozalia była najpewniej z domu ZAWALSKA – córką Andrzeja i Reginy z Kopyrowskich [?] i siostrą Karola (do weryfikacji). Rodzice (Andrzej, Maciej [?] i Regina z Kopyrowskich [?] Zawalscy – wymienieni trzej, choć sens wskazuje na parę rodziców) w 1765 r. (24 VI 1765) wpisali w grodzie winnickim komparentom prawo do sumy i dopuścili ich do posesji w zamian za utrzymanie do końca życia. Karol Zawalski, przygarnięty przez komparentów, miał zawrzeć z Michałem Piaskowskim, wojskim bracławskim, prywatną transakcję i kompłanację, na mocy której Piaskowski zakwestionował posesję i sumę komparentów. Łacina: „ante vitam” [?] – za życia; „stante vita … post fata” – za życia i po śmierci; „ininterrupte” – nieprzerwanie; „die vigesima quarta Junii” – dnia 24 czerwca; „pro bono opere et christiano” – za dobry, chrześcijański uczynek; „suo et cuius supra nomine circa fundamenta iurium possessivorum sui et cessionem in personas suas stans, de nullitate et invaliditate transactionis et complanationis utpote privatae, subdolae, subreptitiae in eversionem iurium actorum confectae manifestatur” – w imieniu swoim i wyżej wymienionej, stojąc przy podstawach swych praw posesyjnych i cesji na swe osoby, manifestuje się o nieważność i bezskuteczność transakcji i kompłanacji jako prywatnej, podstępnej, podstępnie uzyskanej i zawartej na obalenie praw zapisanych w aktach.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
7III 1770 Mikołaj Zaturski [?], w imieniu własnym i żony Rozalii, manifestował się przeciw Michałowi Piaskowskiemu, wojskiemu bracławskiemu, i Karolowi Zawalskiemu. Rodzice Zawalscy (Andrzej i Regina z Kopyrowskich [?]), żyjący w ubóstwie, przekazali komparentom za ich pomoc (utrzymanie i leczenie) sumę i posesję, zapisując to w grodzie winnickim 24 VI 1765; komparenci posiadali ją nieprzerwanie za życia i po śmierci rodziców. Karol Zawalski, przygarnięty i wspomagany przez komparentów, zawarł bez ich wiedzy prywatną transakcję z Piaskowskim, który na jej podstawie uznał go za współwłaściciela, wypłacił mu pieniądze, naruszył zapisy i chce wyzuć komparentów z posesji i sumy. Komparent, stojąc przy swoich prawach i cesji, manifestuje się o nieważność tej transakcji i kompłanacji jako prywatnej, podstępnej i zawartej na obalenie praw zapisanych w aktach.
Akt nr 541
Manifestacja Tomasza Słotwińskiego, skarbnika halickiego, dzierżawcy (nabywcy części) wsi Majanów – przeciw Annie Wolańskiej, skarbnikównie [?] winnickiej, ks. Celestynowi Wolańskiemu OP i Pawłowi Sudymontowiczowi [?] Czeczelowi, subdelegatowi latyczowskiemu [?] – o manifesty przeciw transakcji sprzedaży części Majanowa
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data7 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 322 (skan 0324, strona prawa – dół, wyblakły) – k. 322v (skan 0325, strona lewa) – k. 323 (skan 0325, strona prawa) – k. 323v (skan 0326, strona lewa) – k. 324 (skan 0326, strona prawa – góra)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 322 (skan 0324, strona prawa – dół, wyblakły)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Siodmego Dnia
k. 322v (skan 0325, strona lewa)
1Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi
2Winn. y przedemną Tomaszem Czarkowskim
3Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim Winn.
4Przysięgłym Comparens Urz. W. Jmć Pan To-
5masz Słotwiński Skarbnik Halicki, Czasu [...]-
6ney Dobr Wsi Majanowa Dzierżawca, a primano-
7tia [?] w Grodzie ninieyszym przez W. Annę Wolań-
8ską Skarbnikową [?] Winn., w Grodzie zaś Latty-
9[czowskim] przez Wielebnego w Bogu Jmć Xiędza Celestyna [?]
10Wolańskiego Ordinis S. Dominici Kontrakta [?]
11pisanych [?] zaniesionych tak zaraz iak instituen-
12do [?] Constitutionibus Regni Omni modo ac Juribus
13observative quo ad Bona Jentis [?] respectu Bonorum
14Sortis Certae Majanow per se quaesitorum [?], suborni-
15endo [?] quam Solennissime pko. WW. Jmć Pannie
16Annie Wolańskiey Skarbnikownie [?] Winn. Jako
17Swey Ojczyznie [?] y Dziedziczce [?], Wielebnemu w Bogu
18Jmć Xiędzu Celestynowi Wolańskiemu O. S. D. Kory-
19siowi [?] z Prawa natury y Istoty Dziedzictwa Przy-
20łego [?] Dobr Majanowa, Assystentowi wspomnio-
21ney y Bratu onyże Rodzonemu, Ktoremu Jmć Panu
22Pawłowi Sudymontowiczowi [?] Czeczelowi [?] Subd. [?] Gr.
23Winn. [?] do manifestu wspomnionego Assystento-
24wi skarży, żali y manifestuie się, gdy W. [...]
25Anna Wolańska w Doskonałym Wieku y rządzie
26Swey własności będąca, z woli y Chęci Swey, [...]
27Zarady [?] pomocą, zezwoleniem wspomnionych tak
28wielebnego w Bogu Jmć X. Wolańskiego Brata swego
29Rodzonego, y W. Czeczela Jako Wuia Swego do tego przy-
30wiodła [?], że Wielebny Xiądz Wolański na konwoka-
31cyą listowną Anni Millesimi Septingentesimi Se-
32ptuagesimi, Die Decima Octava Januarii zna-
33iącą [?], powtornie anni eiusdem Die Vigesima Secun-
34da Januarii z Żyrowna [?] do Zenderowki [?] potrzeb[...] [?], Zara-
35zem [?] Eiusdem Die Vigesima Sexta Januarii z Ka-
36mowa [?] W. Komparenta w odległości Kraju będącego,
37Substancyą calemu [?] wiadomego do nabycia Possess[yi ?]
k. 323 (skan 0325, strona prawa)
1Majanowa prawem naturalney Sukcessyi na Siebie
2wprzod, in post na Siostrę Swą wspomnianą spadłey
3[Suk]cessyi do spisania Kontraktu Resignationis [?], ktoren Sam
4zapisał [...] do włożenia Ceny y umowienia
5się [?] Dnia, zawarcia Tranzakcyi wprzod z Wołynia [?],
6in post z Dobr Zenderowki [?] y Żyrowa [?] z niema-
7łym dispendium y Azardem zprowadził, gdzie Wiel.
8Anna Wolańska wraz z Wielebnym Jmć Xiędzem Cele-
9stynem [?] Wolańskim Bratem Swoim, za radą y Wolą
10Urodz. Pawła Czeczela Subdeleg. Grodz. Latycz. Jako
11Wuja Swego, z Dobr Djakowiec [?] Konno [?] y [...]
12Onegoż przybywszy Cenę Częsci umowili y [...]
13ułożywszy Kontrakt zawarli y Samiż Swą ręką spi-
14sali [?] wszystkie [?] Sposoby Donacyą cum Omnibus de jure
15requisitis et debita essentia, ktorey żadne pra-
16wo naganić niemoże, nastąpiła, teraz zaś Wiel.
17Anna Wolańska z rady wspomnianych Brata
18y Wuja dobrowolnie podług Prawa sporządzoną
19y zawartą o Dziedzictwo Części Wsi Majanowa
20Tranzakcyą z W. Komparentem [...], Manifes-
21tem [...] podaszczerya [?] [...] y wprze-
22dane przez Siebie Części pro bene et fideli [...] Kon-
23traktu resignationis et Evictionis [?] przyrzeczo-
24ne, bez żadnego nato Rewersu wzięła y wy-
25liczyła [?] Prawa przedaży swey utwierdziła, a
26żadney niemaiąc przyczyny do reklamowania do-
27browolnych [?] Prawem przy Pieniądzach y Tranzakcyi pur[...]
28[...] iakoby forum nieoznaczone, gruntu [?] quidem
5nifestum [...] actis ad totum Connotari prosi [?].
6Tomasz Słotwiński S. H.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Pismo pospieszne, dolne partie k. 322, 323 i 323v wyblakłe (odczyt po odejmowaniu tła) – #PARTIAL. Komparent: Tomasz SŁOTWIŃSKI, skarbnik halicki („Sk. H.”), nabywca części wsi MAJANÓW od Anny Wolańskiej (por. akty 498, 500, 506 – Wolańscy, Majanów; 319, 349 – Żabokliccy i Łastowieccy, Majanów). Pozwani: Anna WOLAŃSKA (tytuł niepewny – „Skarbnikowa/Skarbnikówna Winn.”; prawdopodobnie córka skarbnika winnickiego, „w doskonałym wieku” – pełnoletnia, niezamężna), jej brat ks. Celestyn [?] WOLAŃSKI, dominikanin, oraz wuj Paweł SUDYMONTOWICZ [?] CZECZEL, subdelegat grodzki latyczowski (w jednym miejscu skrót „Subd. [?] Gr. Winn. [?]”). Daty w tekście: listowna konwokacja ks. Wolańskiego 18 I 1770, powtórnie 22 I 1770 i 26 I 1770; komparent sprowadzony z Wołynia [?] i z dóbr Zenderówka [?] / Żyrów [?]; kontrakt spisany w Djakowcach [?]. Suma: 10 000 [?] zł pol. ofiarowana (ewikcja) w grodzie winnickim. Łacina: „Constitutionibus Regni omni modo ac iuribus observative” – z zachowaniem we wszelki sposób konstytucji Królestwa i praw; „cum omnibus de iure requisitis et debita essentia” – ze wszystkimi wymogami prawnymi i należytą istotą; „contra omnem aequitatem suam assistentiam praebuit” – wbrew wszelkiej słuszności udzielił swej asystencji; „resignationis et evictionis” – rezygnacji (zrzeczenia) i ewikcji (rękojmi); „de nullitate” – o nieważności; „actis connotari” – zapisać w aktach.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
7III 1770 Tomasz Słotwiński, skarbnik halicki, posesor części wsi Majanów, manifestował się w grodzie winnickim przeciw Annie Wolańskiej, jej bratu ks. Celestynowi [?] Wolańskiemu OP i ich wujowi Pawłowi Sudymontowiczowi [?] Czeczelowi, subdelegatowi grodzkiemu latyczowskiemu, którzy zanieśli w grodach winnickim i latyczowskim manifesty przeciw dokonanej sprzedaży. Wskazał, że ks. Wolański listami (18, 22 i 26 I 1770) sam go ściągnął z odległych stron do kupna części Majanowa, przypadłej Wolańskim z sukcesji naturalnej; za radą wuja strony uzgodniły cenę i spisały własnoręcznie kontrakt rezygnacji i ewikcji, Anna Wolańska pobrała pieniądze bez rewersu i potwierdziła sprzedaż, a ks. Wolański pobrał część sumy. Manifesty pozwanych uznał za bezpodstawne, narażające go na koszty i szkody; oświadczył gotowość wypłaty sumy 10 000 [?] zł pol. ofiarowanej w grodzie winnickim i objęcia posesji kupionej części, a przeciw manifestom i interminacjom pozwanych protestował jako nieważnym, zastrzegając się przed żądaniem powtórnej zapłaty.
Akt nr 542
Manifestacja „in diligentia” Józefa Zaleskiego, sukcesora stryja Piotra Zaleskiego – przeciw Prochołskim [?], sukcesorom Michała i Anny z Radzimińskich [?] Prochołskich [?], sędziów ziemskich bracławskich, o niewydzielenie części w kluczu worobijowieckim [?]
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data8 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 324 (skan 0326, strona prawa – od ok. 1/5, dół wyblakły) – k. 324v (skan 0327, strona lewa – góra)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 324 (skan 0326, strona prawa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Osmego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzki-
4mi Winn. y przedemną Tomaszem Czarkow-
5skim Namiesnikiem Burgrabstwa Grodzkim
6Winn. Przysięgłym Comparens Urz. Urz.
7Jmć Pan Jozef Zaleski, niegdy Urz. Jchmć Pan-
8stwa Mikołaja y Petronelli z Załuskich [?] Za-
9leskich Małż. legitime Spłodzony Syn, niegdy
10Urz. Piotra Zaleskiego Stryja Swego Rodzonego
11bez potomnie zeszłego Ciała Zeszłego Synowiec y
12wszelkiey Substancyi po tymże pozostałey erga ali-
13os Consuccessores naturalny Sukcessor, skąd tylko
14powziąć mogł wiadomości o rozdziale Substancyi
15między Sukcessorami [?] S. P. WW. niegdy Michała y
16Anny z Radzimińskich [?] de Grabow [?] Procholskich [?]
19tiae Suae, pacto [?] tymże Wiel. Successorum Solennie in
20diligentia Sui Manifestuie się, o to iż WW. Procholscy [?]
21zabieraiąc się do Rozdziału Dobr, a osobliwie Klucza
22Worobijowieckiego [?] y Jnne, w ktorym Kluczu Woro-
23bijowieckim [?] Część powinna przypaść wspomnionym Pio-
24trze Zaleskim, bez żadnym [?] Żadnym Prawem
25niezbyte Urz. Comptis cum Consuccessoribus Legi-
26time [?] Concernit [?], a Wiel. Jchmć PP. Procholscy [?]
27[...] [...] nullo iure trzymaią [?] [...] cum
28omnibus [?] eiusdem fructibus Dotychczas Utrzymuią [?]
29y Do czasu pomienioną Części [...] [...]
30[...] y wrocenia [?] [...] [...]
k. 324v (skan 0327, strona lewa – góra)
1zamyślaią, zaczym aby pomieniona Część in Schedam [?],
2ktorey z WW. Jchmć Zobwinionych [?] niepszypadła y wydzie-
3la [?] Prozekucya Prawna, Jlekroćby [?] y kiedy expensa y Szko-
4dy cum praeiudicio Sukcessorow Urz. Piotra Zaleskiego
5niepozwalała, quam Solennissime in Diligentia Sui mani-
6festatur [?], Salva meliori eiusdem Sortis Vin-
7dicatione, eiusdem praesentis vero Manifestationis Corre-
8ctione. Jozef Zaleski mpp.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Ręka pospieszna, dolne wiersze k. 324 wyblakłe (odczyt po odejmowaniu tła). Manifestacja „in diligentia” – zabezpieczająca prawa na przyszłość (z ostrożności). Józef ZALESKI – syn Mikołaja i Petronelli z Załuskich [?], bratanek i sukcesor bezdzietnego Piotra Zaleskiego (por. akty 495, 535 – Józef Zaleski c/a dominikanie winniccy). Pozwani: sukcesorowie Michała i Anny z Radzimińskich [?] PROCHOŁSKICH [?] (w rkp. „Procholskich”/„Procholscy”; tytuł „Sędziow Ziem. Bracł.” – odczyt niepewny), dzielący dobra, zwłaszcza klucz WOROBIJOWIECKI [?] (por. Worobijówka – akt 350). Łacina: „legitime spłodzony” – z prawego łoża; „erga alios consuccessores” – wobec innych współsukcesorów; „in diligentia sui” – dla zachowania swych praw; „nullo iure” – bez żadnego prawa; „cum omnibus eiusdem fructibus” – ze wszystkimi jej pożytkami; „in schedam” – w dział; „cum praeiudicio successorum” – ze szkodą sukcesorów; „salva meliori eiusdem sortis vindicatione, praesentis vero manifestationis correctione” – z zastrzeżeniem lepszej windykacji tej części, a niniejszej manifestacji poprawienia.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
8III 1770 Józef Zaleski, syn Mikołaja i Petronelli z Załuskich [?], bratanek i naturalny sukcesor zmarłego bezpotomnie stryja Piotra Zaleskiego, dowiedziawszy się o dziale majątku między sukcesorami zmarłych Michała i Anny z Radzimińskich [?] Prochołskich [?], manifestował się „in diligentia” przeciw Prochołskim, że przystępując do działu dóbr, zwłaszcza klucza worobijowieckiego [?], pomijają część, która powinna przypaść Piotrowi Zaleskiemu i jego sukcesorom, a którą bez prawa trzymają z pożytkami. Zastrzegł, by ta część nie została rozdzielona ze szkodą sukcesorów Piotra Zaleskiego, oraz prawo do jej windykacji i do poprawienia manifestacji.
Akt nr 543
Protestacja w imieniu Józefa Zagórskiego, chorążego wołyńskiego [?], dziedzica Łuki Mełeszkowskiej, przez Kazimierza Jastrzębowskiego [?] – przeciw Józefowi Czosnowskiemu, staroście winnickiemu, oraz mieszczanom i pospólstwu starostwa winnickiego, o wycinanie lasów łuckich (cum visione lasu wyciętego)
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data9 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 324v (skan 0327, strona lewa – od ok. 1/4, dół wyblakły) – k. 325 (skan 0327, strona prawa – górne 3/4)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 324v (skan 0327, strona lewa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Dziewiątego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzkiemi Winn.
24y Pospolstwo Starostwa Winnickiego stać się słyszał
25od Siebie mienione, w czym Sobie Szlachtą przy-
26tomną oświadczywszy się, z tamtąd zjechał y tu
27ad Acta przybywszy prawdziwey Wizyi uczynił
28y zeznał Relatią. De quo praesens Ministerialis Relatio. [...]
29Jgnarus Scribendi Crucem S. posuit Chweder Ar-
30tymowicz +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Pismo pospieszne, dolne wiersze k. 324v wyblakłe (odczyt po odejmowaniu tła). Pryncypał – Józef ZAGÓRSKI, w tytule marginalnym „Cho. W.”, w tekście „Chorążego Wołyńskiego [?]” (w rkp. skrót „Wtyńskiego” – odczyt niepewny; w akcie 473 czytany „chorąży wojsk kor.”), dziedzic ŁUKI MEŁESZKOWSKIEJ (w rkp. „Luki Mieleszkowskiey”) pod Winnicą; komparent – jego plenipotent Kazimierz JASTRZĘBOWSKI [?], niepiśmienny. Pozwani: Józef CZOSNOWSKI, starosta winnicki i ułanowski (pan starostwa), komisarze, ekonomowie, wójtowie, mieszczanie i pospólstwo starostwa winnickiego. Zarzut: wycinanie lasów łuckich (graby, lipy, jesiony) – ok. 1020 drzew – przez ludzi starościńskich zbierających się po 50–60 i więcej, pod osłoną wojska stojącego na zimowych leżach („na zimowey Lokacyi”). Woźny generalny woj. bracławskiego Chweder (Fedor) ARTYMOWICZ – wizja 9 III 1770, w asyście szlachty: Jerzego [?] Rzeszowskiego [?] i Wojciecha Ostaszewskiego [?]; naliczył 1026 [?] świeżych pni. Łacina: „nomine et ex speciali commisso” – w imieniu i ze specjalnego polecenia; „contra eosdem inculpatos iterata vice protestatur” – przeciw tymże obwinionym ponownie protestuje; „et in verificationem praemissorum” – a dla stwierdzenia powyższego; „de quo praesens ministerialis relatio” – o czym niniejsza relacja woźnego; „ignarus scribendi crucem sanctam posuit” – nie umiejąc pisać, postawił krzyż święty.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
9III 1770 Kazimierz Jastrzębowski [?], w imieniu Józefa Zagórskiego, chorążego wołyńskiego [?], dziedzica Łuki Mełeszkowskiej, protestował przeciw Józefowi Czosnowskiemu, staroście winnickiemu i ułanowskiemu, jego komisarzom, ekonomom, wójtom oraz mieszczanom i pospólstwu starostwa winnickiego, że choć mają własne lasy, wycinają i pustoszą lasy łuckie, niepodlegające żadnemu sporowi; upomniani, korzystają z opieki wojska stojącego na zimowych leżach i wyjeżdżają gromadami po 50–60 osób, wycinając graby, lipy i jesiony (ok. 1020 drzew). Woźny generalny woj. bracławskiego Chweder Artymowicz zeznał, że tegoż dnia, w asyście dwóch szlachciców, oglądał w lasach łuckich ok. 1026 [?] świeżo ściętych drzew i zabrane drewno, co – jak słyszał – uczynili mieszczanie i pospólstwo starostwa winnickiego.
Akt nr 544
Relacja woźnego Mikołaja Szołarczuka [?] (Szołarskiego [?]) o areszcie Iwana Matwijczuka i innych poddanych w Rajgrodzie [?] – na rekwizycję Józefa Samuela Pawłowskiego, podczaszego bracławskiego [?], i syna Joachima
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data17 III 1770 (areszt 12 III 1770), Winnica
Karty / skanyk. 325 (skan 0327, strona prawa – dół, wyblakły) – k. 325v (skan 0328, strona lewa – górna połowa)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 325 (skan 0327, strona prawa – dół, wyblakły; odczyt po odejmowaniu tła)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Dnia Siedemnastego Miesiąca Marca
3[Prz]ed Urzędem y Aktami Ninieyszemi
4Grodzkiemi Winnickiemi y przedemną To-
5maszem Czarkowskim Namiesnikiem
k. 325v (skan 0328, strona lewa – górna połowa)
1Burgrabstwa Grod. Winn. Przysięgłym Stano-
2wszy osobiście Woźny Gnał Wwa Bracł. y Jnn. Opatrz-
3ny Mikołay Szołarczuk [?] w mocy wierney Relacyi Swo-
4iey dobrowolnie zeznał, iż on Roku y Miesiąca na
5akcie Wyrażonych Dnia Dwunastego na assystencyą
6y prawną Rekwizycyą W. Jozefa Samuela Podczaszego [?]
7Bracł. [?] Ojca y Joachima Łow. [?] Lubacz. [?] Syna Pawłow-
8skich, maiąc przy Sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary-
9godnych Jchmć Panow Antoniego Pradzyńskiego [?]
10y Pawła Ziwonskiego [?] dla tym większey wiary
11do tego Aktu wzietych, był w Dobrach Smarzow[skich ?]
12w Raygrodzie [?], gdzie będąc Jwana Matwiyczuka
13Żyda [?] czyli inaczey Jmieniem Pusky [?], Semena Ma-
14zurczuka [?], Jwana Paszy [?], Jwana Herdyczuka [?], Ich
15Swawolnych Najezdnikow y Wiolatorow Lup [?] w las [?]
21dnich [?] aresztowanych do Rozprawy prawney dotrzy-
22mać obowiązał y Subnotował się. De quo praesens Eius-
23dem Minis. Relatio.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Początek aktu (k. 325 dół) silnie wyblakły; ręka pospieszna. Data wpisu 17 III 1770, areszt 12 III 1770 (od tego aktu wyraźny przeskok dat – po 9 III następuje 17 III). Rekwirenci: Józef Samuel PAWŁOWSKI, w tekście „Podczaszego [?] Bracł. [?]” (tytuł marginalny „P. B.”), ojciec, i Joachim Pawłowski, „Łow. [?] Lubacz. [?]”, syn – odczyt tytułów niepewny (por. akt 546 – wizja lasu W. Pawłowskiego). Aresztowani: poddani (Iwan Matwijczuk alias Pusky [?], Semen Mazurczuk [?], Iwan Pasza [?], Iwan Herdyczuk [?]) – „swawolni najeźdźcy i wiolatorowie”, pustoszący (las ?) Pawłowskich; areszt dokonany we dworze posesora dóbr Kazimierza [?] (dalej „Dominik [?]”) SZPENDOWSKIEGO [?], „Skarby Owr.” [?] – prawdopodobnie skarbnika owruckiego, który przyjął areszt i zobowiązał się stawić poddanych do rozprawy. Miejscowość: „w Raygrodzie [?]” (Rajgród nad Bohem ?), „w Dobrach Smarzow[skich ?]”. Łacina: „de quo praesens eiusdem ministerialis relatio” – o czym niniejsza relacja tegoż woźnego; „subnotował się” – podpisał się.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
17III 1770 woźny generalny woj. bracławskiego i innych Mikołaj Szołarczuk [?] (Szołarski [?]) zeznał w grodzie winnickim, że 12 III 1770 na rekwizycję Józefa Samuela Pawłowskiego, podczaszego [?] bracławskiego [?], i jego syna Joachima, w asyście szlachty (Antoni Pradzyński [?], Paweł Ziwoński [?]), przybył do Rajgrodu [?] i tam we dworze posesora dóbr Szpendowskiego [?] zaaresztował poddanych: Iwana Matwijczuka (zw. Pusky [?]), Semena Mazurczuka [?], Iwana Paszę [?] i Iwana Herdyczuka [?] – sprawców najazdów i spustoszeń na szkodę Pawłowskich. Szpendowski dobrowolnie przyjął areszt i zobowiązał się stawić aresztowanych do rozprawy.
Akt nr 545
Relacja woźnego Mikołaja Szołarczuka [?] z wizji łanu zasianego i lasu wyciętego w Ostrożepowie [?] – na rekwizycję Józefa Samuela i Joachima Pawłowskich
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data17 III 1770 (wizja 12 III 1770), Winnica
Karty / skanyk. 325v (skan 0328, strona lewa – dolna połowa, dół wyblakły) – k. 326 (skan 0328, strona prawa – górne 2/5)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 325v (skan 0328, strona lewa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Siedemnastego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Win.
4y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem
5Burgrabstwa Grod. Winn. Przysięgłym Stanowszy
6osobiście Woźny Gnał Wwa Bracł. Opatrzny Mikołay
7Szołarczuk [?] w mocy wierney Relacyi dobrowolnie ze-
8znał, iż on Roku y Miesiąca na Akcie Wyrażonych
9Dnia Dwunastego na Assystencyą Wiel. Jozefa Samue-
10la Podczaszego [?] Bracł. [?] Ojca y Joachima Łow. [?] Lubacz. [?] Syna
11Pawłowskich, maiąc przy Sobie Stronę Szlachty Ludzi
12wiarygodnych W. Jchmć Panow Antoniego Pradzyńskiego [?] y Je-
13rzego [?] Lubczyńskiego [?] dla tym większey wiary do tego Aktu
14wzietych, naprzod zjechał na Uroczysko Ostrożepowskie [?]
15nad Stawem Ostrożepowskim [?] leżące, iak Droga idzie do Ray-
16grodu [?] od Ostrożepowa [?] w gorę koło Młyna y tam S[...]
17[...], widział Łan [?] wszystek [?] zorany y na Zyto zasiany [?]
18przez Urz. Kazimierza Szpendowskiego [?] Skarby [?] Owr. [?] [...]
19[...] [...], ktore to Pole ze Zbożem [?] [...]
20[...] [...] [...] [...] [...]
21[...] [...] [...] [...]
k. 326 (skan 0328, strona prawa – góra)
1Spokoynie też Pole na Siebie zasiewał y pożytek z nie-
2go zbierał, miał opowiedziane [?]. Z tamtąd zaś zjechał
3do Lasu także własnego [?] Ostrożepowskiego [?] nad Stawem
4Młynnym [?] Ostrożepowskim [?] leżącego, w ktorym to Lesie widział
5Drzewa świeżo ściętego na Budynek osobne-
6go więcey iak trzy Tysiące, wprzod prawie ten Las
7wyrąbany, a też [?] przez Ludzi Raygrodzkich [?] co-
8dzień ten Las pustoszących y dezoluiących
9słyszał, [...] y teraźnieyszy czynią [?] Wi-
10zy [?] Lasu oneyo [?] [...] tenże Woźny w Tymże
11Lesie Ostrożepowskim [?] [...] iuż Drzewo świe-
12żo z pnia ścięte y na Woz włożone blisko Dziesię-
13ciu Wozow [?], takze Woźny [...] przybranych ze Czter-
14dziestu, że prawie [...] Dnia swego, iakoż
15Szlachty Sobie przydanych do tego Aktu [...]
16[...] czynił, a tamo [?] Szlachtą Sobie przytomną oświad-
17czywszy się y tu ad Acta przybywszy przedemną
18Urzędem prawdziwey Wizyi Swoiey uczynił y
19zeznał Relacyą. De quo praesens Minis. Relatio. Mini-
20sterialis [?] qui Supra Crucem S. posuit Mikołay Szołarski [?] +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Dół k. 325v silnie wyblakły (odczyt po odejmowaniu tła, szczątkowy); k. 326 – ręka pospieszna. Woźny – w tekście „Mikołay Szołarczuk [?]”, podpis „Mikołay Szołarski [?]” (w akcie 546 wyraźnie „Szołarczuk”) (por. akt 544). Rekwirenci jak w akcie 544: Józef Samuel PAWŁOWSKI, podczaszy [?] bracławski [?], i syn Joachim. Wizja 12 III 1770: (1) uroczysko OSTROŻEPOWSKIE [?] nad stawem, przy drodze z Ostrożepowa [?] do Rajgrodu [?], koło młyna – łan zaorany i zasiany (żytem ?) przez Szpendowskiego [?], choć Pawłowscy – jak twierdzili – spokojnie go dotąd obsiewali i zbierali pożytki; (2) las ostrożepowski nad stawem młyńskim – ponad 3000 [?] świeżo ściętych drzew budulcowych, las prawie wyrąbany przez ludzi rajgrodzkich [?]; drzewo ścięte i ładowane na ok. dziesięć wozów. Łacina: „de quo praesens ministerialis relatio … qui supra crucem sanctam posuit” – o czym niniejsza relacja woźnego (…) wyżej wymieniony postawił znak krzyża świętego.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
17III 1770 woźny generalny woj. bracławskiego Mikołaj Szołarczuk [?] (Szołarski [?]) zeznał, że 12 III 1770 na rekwizycję Józefa Samuela Pawłowskiego, podczaszego [?] bracławskiego [?], i jego syna Joachima, w asyście dwóch szlachciców, oglądał na uroczysku Ostrożepowskim [?] (nad stawem, przy drodze do Rajgrodu [?], koło młyna) łan zaorany i zasiany przez Kazimierza Szpendowskiego [?], a w lesie ostrożepowskim nad stawem młyńskim – ponad 3000 [?] świeżo ściętych drzew budulcowych; słyszał, że las codziennie pustoszą ludzie rajgrodzcy [?], i zastał drzewo ścięte i ładowane na wozy. Relację wpisano do akt.
Akt nr 546
Relacja woźnego Mikołaja Szołarczuka [?] z wizji lasu wyciętego (las ostrożepowski [?] i Las Czarny) – na rekwizycję Józefa Samuela i Joachima Pawłowskich
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data17 III 1770 (wizja 12 III 1770), Winnica
Karty / skanyk. 326 (skan 0328, strona prawa – dolna połowa, dół wyblakły) – k. 326v (skan 0329, strona lewa – góra)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 326 (skan 0328, strona prawa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Siedemnastego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn.
4y przedemną Tomaszem Czarkowskim Namies-
5nikiem Burgrabstwa Grodzkim Przysięgłym, Stano-
6wszy osobiście Woźny Gnał Wwa Bracł. Opatrzny
7Mikołay Szołarczuk [?] w mocy wierney Rela-
8cyi Swoiey dobrowolnie zeznał, iż on Roku y Miesią-
9ca na Akcie Wyrażonych Dnia Dwunastego na Assy-
10stencyą y prawną Rekwizycyą Wiel. Jozefa Samuela Pod-
11czaszego [?] Bracł. [?] Ojca y Joachima Łow. [?] Lubacz. [?] Syna
12Pawłowskich, maiąc przy Sobie Stronę Szlachty
13Ludzi wiarygodnych W. Jchmć Antoniego Pradzyńskie-
14go [?] y Jerzego Lubczyńskiego [?] dla tym większey wiary
15do tego Aktu wziętych, zjechał do Lasu Własnego [?] Ostro-
16żepowskiego [?] Czarnego koło [...] Polonia [?] na [...]
17[...], tam widział Drzewa świeżo z pnia ścię-
18tego [...] więcey iak [?] [...] Tysiąca, z tamtąd zje-
19chał do [...] [...] [...] [...]
k. 326v (skan 0329, strona lewa – góra)
1także Lasu Czarnego y tam widział podobnież
2Drzewo świeżo ze Pnia ścięte, mało [?] na Dziesią-
3ciu [?] Złotych [?] [...] wycięty Las, y to przez Ludzi Sta-
4rostwa Bracławsk. [?], tak ze Wsiow [?] Gorodnicy [?], Łuczy [?],
5iako też y z całego Stwa Bracł. iest wycięty
6miał opowiedziane, y tey Wizyi swoiey urzędo-
7wnie oglądaney prawdziwą y rzetelną uczynił
8y zeznał Relacyą. Woźny nieumieiący pisać, Krzy-
9żykiem [...] Mikołay Szołarczuk +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Dół k. 326 wyblakły (odczyt po odejmowaniu tła, szczątkowy). Trzecia z serii relacji tego samego woźnego (Mikołaj SZOŁARCZUK – podpis wyraźny na k. 326v; w akcie 545 odczytany „Szołarski [?]”) z wizji 12 III 1770 na rekwizycję Pawłowskich (por. akty 544–545): las „Czarny” (ostrożepowski [?]) – świeżo ścięte drzewo, las wycięty przez ludzi starostwa bracławskiego [?] z wsi Gorodnica [?], Łucza [?] i z całego starostwa. Odczyt nazw wsi niepewny.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
17III 1770 woźny generalny woj. bracławskiego Mikołaj Szołarczuk [?] zeznał, że 12 III 1770 na rekwizycję Józefa Samuela Pawłowskiego, podczaszego [?] bracławskiego [?], i jego syna Joachima, w asyście szlachty (Antoni Pradzyński [?], Jerzy Lubczyński [?]), oglądał w lesie ostrożepowskim [?] i w Lesie Czarnym świeżo ścięte drzewa (ponad tysiąc [?]); słyszał, że las wycięli ludzie starostwa bracławskiego [?] z wsi Gorodnica [?], Łucza [?] i całego starostwa. Relację, jako niepiśmienny, podpisał krzyżykiem.
Akt nr 547
Protestacja woźnego Hrycka Hryckiewicza – przeciw Feliksowi Potockiemu, podstolicowi żytomierskiemu, pułkownikowi kozackiemu Bohyńskiemu [?] i ich ludziom, o pobicie i uwięzienie woźnego podczas aresztu w Teplikach
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data17 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 326v (skan 0329, strona lewa – od ok. 1/4 do ok. 6/7)
Językpol., łac.
Transkrypcja
k. 326v (skan 0329, strona lewa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Martii Siedmnastego Dnia
3Przed Urz. y Aktt. niniey. Grd. Winn. y przedemną To-
11Skarży y żali się w niżey opisany Sposob, iż Ci-
12że [?] Obżałowani, mianowicie Urz. Bohyńskow-
13ski [?], nie uważaiąc na Prawa wszelkie bespieczeństwa
14dla Wiernych circa Officiorum Actus ostrzegaiące,
15ninieyszego Skarżącego się z Rekwizycyi Wiel.
16Potockiey Podstol. Żytomir. naiezdnikow y Wiola-
17torow w Teplikach Aresztuiącego bić kazał y
18do Turmy wtrącić ważył się, a potym z Turmy
19wyprowadziwszy, Kijow przynieść kazawszy, One-
20mu bić pretendował, a zatym niniejszy Skarżą-
21cy się o cięszkie zbicie y uwięzienie Siebie circa
22Officiorum Actum pko Tymże wyż Obża-
23łowanym powtornie iako nayuroczyściey Ska-
24rży y Manifestuie się, oświadczaiąc się z tego
25Prawnie czynić nie zaniedbać. Comparens nie-
26umieiący pisać Krzyż kładnie Hrycko Hryckiewicz +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Woźny generalny woj. bracławskiego i innych Hrycko HRYCEWICZ / HRYCKIEWICZ (obie formy w rkp.). Pozwani: Feliks POTOCKI, „Podstol. Żytt.” – podstolic żytomierski (brat zmarłego Rocha Potockiego, podstolego żytomierskiego – wg aktu 550), jego pułkownik kozacki Bohyński [?] (w rkp. „iakiegoś Kozurik [?] Jmienia Bohynskiemu”, dalej „Urz. Bohynskowski [?]” – odczyt nazwiska niepewny) oraz kozacy i ludzie Potockiego. Woźny dokonywał aresztu na rekwizycję Marianny Potockiej, wdowy po podstolim żytomierskim (por. akt 548 – relacja z aresztu w Teplikach 15 III 1770). Miejsce: TEPLIK (Tepliki) – miasteczko na Podolu bracławskim. Łacina: „circa officiorum actus” – przy wykonywaniu czynności urzędowych; „turma” – więzienie, wieża.
Streszczenie
17III 1770 woźny generalny woj. bracławskiego Hrycko Hrycewicz (Hryckiewicz) protestował przeciw Feliksowi Potockiemu, podstolicowi żytomierskiemu, pułkownikowi kozackiemu Bohyńskiemu [?] oraz kozakom i ludziom Potockiego, że gdy na rekwizycję Marianny [?] Potockiej aresztował w Teplikach najeźdźców i wiolatorów, Bohyński [?] kazał go – wbrew prawom chroniącym urzędników przy czynnościach – pobić i wtrącić do więzienia, a potem, wyprowadziwszy z więzienia, kazał przynieść kije i chciał go dalej bić. Woźny protestuje o ciężkie pobicie i uwięzienie przy wykonywaniu urzędu i zapowiada dochodzenie sprawy na drodze prawa; jako niepiśmienny podpisał krzyżykiem.
Akt nr 548
Relacja woźnego Hrycka Hrycewicza o areszcie wiolatorów w Teplikach (pułkownik kozacki Bohyński [?], komendant, kozacy i in.) – na rekwizycję Marianny Potockiej, wdowy po Rochu Potockim, podstolim żytomierskim
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
5Stanowszy Osobiście Woźny Gnał Wwa Bracł. y Jnnych
k. 327 (skan 0329, strona prawa)
1Opatrzny Hrycko Hryckiewicz w mocy wierney Re-
2lacyi Swoiey dobrowolnie zeznał, iż on Roku y
3Miesiąca na Akcie wyrażonego, Dnia Piętnaste-
4go na Prawne żądanie W. Jmć Pani Maryanny [?] z Jaliczow [?]
5Potockiey Podstol. Żytomir., maiąc przy Sobie Stro-
6nę Szlachty Urz. Jchmć PP. Kazimierza Kobułskie-
7go [?] y Jozefa Krynickiego dla tym większey wiary do
8tego Aktu wzietych, był w Dobrach Mieście Tepli-
9ku, gdzie będąc Urz. iakiego Kozurik [?] Jmienia Ba-
10hyńskiego [?] Pułkownika Kozackiego, Jwańskie-
11go [?] Komendanta, Jana Pachotka [?], Antoniego
12Stangreta, niemniey zuchwałych Kozakow,
13iako to Musieja [?], Pihkę [?] y Matwieja [?] y Jnnych
14do Osob Kilkudziesiąt wynoszących, takze Urz.
15Jotyńskiego [?] Pajukarza [?] W. Rekwirentki od mie-
16nionych u Urz. Snopczyńskiego [?] Gubernatora
17Teplickiego, tudzież Wuyta y Gromady tamey-
18szey Aresztował y Prawnie przyrzekł, ktory
19areszt Urz. Gubernator Teplicki, Wuyt y Gromada
20Jmieniem WW. Jchmć PP. Potockich Podstol. Żytt. do-
21browolnie przyiowszy, pomienionych Aresz-
22towanych do rozprawy Prawney dotrzymać
23deklarowali y Submittowali się, w czym ni-
24nieysze tegoż Woźnego zeznanie. Hrycko nie-
25umieiący pisać Krzyż kładnie Hrycko Hrycewicz +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Początek aktu (k. 326v dół) silnie wyblakły; tytuł marginalny odczytany „Areszt Wiolatorow w Teplikach ex parte W. Potockiey [?] P. Ż.”. Rekwirentka – Marianna [?] z Jaliczów [?] (odczyt nazwiska panieńskiego niepewny) POTOCKA, wdowa po Rochu Potockim, podstolim żytomierskim (wg aktu 550; Feliks Potocki – podstolic, brat Rocha – był stroną przeciwną, por. akty 547, 550). Aresztowani w Teplikach: pułkownik kozacki Bahyński/Bohyński [?] („iakiego Kozurik [?] imienia” – formuła pogardliwa, odczyt niepewny), komendant Iwański [?], Jan Pachotek [?], Antoni – stangret, kozacy Musiej [?], Pihka [?], Matwiej [?] i inni (kilkadziesiąt osób) oraz Jotyński [?], „pajukarz” [?] (hajduk/pajuk ?) rekwirentki – areszt złożony u gubernatora teplickiego Snopczyńskiego [?], wójta i gromady, którzy w imieniu Potockich przyjęli go i zobowiązali się stawić aresztowanych do rozprawy. Wg aktu 547 przy tej czynności woźny został pobity i uwięziony. Łacina: „submittowali się” – poddali się (zobowiązali).
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
17III 1770 woźny generalny woj. bracławskiego Hrycko Hrycewicz (Hryckiewicz) zeznał, że 15 III 1770 na rekwizycję Marianny Potockiej, wdowy po Rochu Potockim, podstolim żytomierskim, w asyście szlachty (Kazimierz Kobułski [?], Józef Krynicki), był w mieście Tepliku i tam zaaresztował pułkownika kozackiego Bahyńskiego [?], komendanta Iwańskiego [?], Jana Pachotka [?], stangreta Antoniego, kozaków Musieja [?], Pihkę [?], Matwieja [?] i innych (kilkadziesiąt osób) oraz Jotyńskiego [?]; areszt przyjęli gubernator teplicki Snopczyński [?], wójt i gromada w imieniu Potockich, zobowiązując się stawić aresztowanych do rozprawy. Woźny, niepiśmienny, podpisał krzyżykiem.
Akt nr 549
Relacja woźnego Jana Karpowskiego [?] o areszcie zbiegłego poddanego Mikoły Bolibrucha we wsi Kiążdżówka [?], podległej konwentowi murachwiańskiemu OO. Dominikanów – na rekwizycję ks. Janusza Tomasza Świętopełka Czetwertyńskiego
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
12[...] [...] [...], był w Dobrach Wsi Kiążdżowce [?]
13w Przekazie [?] Konwentu Murachwianskiego WW.
14Dominikanow podległey, gdzie będąc w przytom-
15ności Urz. Jchmć PP. Andrzeja Nasporkowskiego [?] y Bazylego [?]
16Rzewińskiego [?] dla tym większey wiary do tego Aktu
k. 327v (skan 0330, strona lewa – góra)
1wzietych, Pracowitego Mikołę Bolibrucha Podda-
2nego Hroszkowskiego [?] z Dobr Hroszkowki [?] do
3Dobr Kiążdżowki [?] zbiegłego, y tam znayduią-
4cego się z Żoną, Dziećmi y wszelkiem onego Ma-
5ietkiem, u Wuyta y Gromady Tameyszey Aresztowa-
6wał y Prawnie przyrzekł, ktory Areszt pomie-
7niony Wuyt y Gromada Jmieniem Przewielebnego w Bo-
8gu Jmci X. Rzybińskiego [?] Przeora Konwentu
9Murachwianskiego y Całego Konwentu dobro-
10wolnie przyiowszy, pomienionego Aresztowa-
11nego do rozprawy Prawney dotrzymać przyrze-
12kli y Submittebant się, w Czym ow Woźny
13Szlachtą Sobie przytomną oświadczywszy, prze-
14demną Urzędem prawdziwego Aresztu uczynił
15y zeznał Relacyą, o czym tego Woźnego ni-
16nieysze zeznanie, ktory nieumieiący pisać
17Krzyż kładnie Jan Karpowski +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Dół k. 327 wyblakły (odczyt po odejmowaniu tła) – szczególnie tytulatura ks. Czetwertyńskiego (w rkp. ciąg nazw dóbr „na Nowey [?] …, Berownicach [?] …, Kopiejowce [?]”) i nazwa wsi. Rekwirent: książę Janusz Tomasz ŚWIĘTOPEŁK CZETWERTYŃSKI, podkomorzy [JKMci ?] (por. akt 128 – Janusz Tomasz Czetwertyński, podkomorzy JKMci). Areszt: zbiegły poddany Mikoła BOLIBRUCH z dóbr Hroszkówka [?] (Czetwertyńskiego), schroniony z żoną, dziećmi i dobytkiem we wsi Kiążdżówka [?] (w rkp. „Kiązdzowce”/„Kiązdzowki”), należącej do konwentu murachwiańskiego OO. Dominikanów; areszt przyjęli wójt i gromada w imieniu przeora ks. Rzybińskiego [?] i konwentu. Woźny generalny – „Wwa Wołyń. [?]” (odczyt skrótu niepewny). Łacina: „submittebant się” – zobowiązali się (poddali się).
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
17III 1770 woźny generalny Jan Karpowski [?] zeznał, że 1 III 1770 na żądanie ks. Janusza Tomasza Świętopełka Czetwertyńskiego, podkomorzego [JKMci ?], w asyście szlachty (Andrzej Nasporkowski [?], Bazyli [?] Rzewiński [?]), we wsi Kiążdżówka [?], należącej do konwentu murachwiańskiego OO. Dominikanów, zaaresztował zbiegłego z dóbr Hroszkówka [?] poddanego Mikołę Bolibrucha wraz z żoną, dziećmi i całym majątkiem. Wójt i gromada w imieniu przeora ks. Rzybińskiego [?] i konwentu przyjęli areszt i zobowiązali się stawić aresztowanego do rozprawy. Woźny, niepiśmienny, podpisał krzyżykiem.
Akt nr 550
Protestacja Antoniego Ignacego Kornickiego [?], podczaszego żydaczowskiego, w imieniu własnym i siostry Marianny z Jaliczów [?] 1° voto Bocheńskiej [?], 2° voto Potockiej, wdowy po Rochu Potockim, podstolim żytomierskim – przeciw Maksymilianowi, Feliksowi, Medardowi i Adamowi Potockim, podstolicom żytomierskim, Bohyńskiemu [?], Gorajskiemu i in., o gwałtowny najazd na dwór w Tepliku (cum visione)
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data17 III 1770 (najazd ok. 15 III 1770), Winnica
Karty / skanyk. 327v (skan 0330, strona lewa – od ok. 2/5, dół wyblakły) – k. 328 (skan 0330, strona prawa) – k. 328v (skan 0331, strona lewa) – k. 329 (skan 0331, strona prawa) – k. 329v (skan 0332, strona lewa – góra)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 327v (skan 0330, strona lewa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Martii Siedmnastego Dnia
3Przed Urzędem y Aktt. Ninieyszemi Gr. Win. y prze-
4demną Tomaszem Czarkowskim Namiesnikiem
5Burgrabstwa Grodzkim Winnickim Przysięgłym
6Comparens Urz. Jmć P. Antoni Jgnacy Korni-
7cki [?], Podczaszy Żydacz., przestrzegaiąc nie tylko
8Substancyi Swoiey, ale też nade wszystko Życia
9całości W. Jmć Pani Maryanny z Jaliczow [?] Primo
10voto Bocheńskiey [?] Skarbnikowey Żytomir., Secundo nie-
11gdy W. Rocha Potockiego Podstol. Żytomir. Małżonki
12Pozostałey Wdowy Siostry Swoiey, z okazyi niżey wyra-
13żonych Obwinionych w niebespieczney Życia zo-
14staiącey Słabości, a przytym dla różnych ogłaszo-
15nych przechwałek, y własne ubespieczaiąc quam
16Solennissime na pko WW. Maxymilianowi
17Podsędkowi [?] Pogranicznemu y Grodzkiemu Kijow-
18skiemu, Felixowi, Medardowi y Adamowi Po-
19tockim Podstolicom Żytomir. Braci między Sobą
20Rodzonym, Urz. cuius vis Nominis Bohyńskie-
21mu [?] do czynienia wiolencyi Subordyno-
22wanemu przywodcy, Urz. Gorayskiemu, nie-
23mniey Zuchwałym Kozakom y Jnnym [...]
24[...] Ludziom napełniaiącym niżey opi-
25sanych Wiolencyi w różny Czas do Osob Kilkudziesiąt
26[...] wynoszącym [?]
k. 328 (skan 0330, strona prawa)
1przybranym y przy rozbiorym [?] żali się y manifestu-
2ie w ten Sposob, iż WW. Potoccy nie kontentu-
3iąc się rożney Straty bezprawnie wybraniem
4z Dobr Klucza Teplickiego Prawem Zastawnym
5wypuszczonych w Summie Dziewięćdziesiąt [?] Tysięcy
6Wiel. Zalącey się przez S. P. Męża
7Jey a Obżałowanych Brata w Skarbie JW. Woie-
8wody Kijow. ulokowaney, y Samymże Obżało-
9wanych Manifestami przyznaney, osobliwie
10Manifestem w Grodzie Żytomir. Roku Tysiąc
11Siedmset Sześćdziesiąt Dziewiątego [?], Dnia
12Siodmego Lipca nie bez Cyrkumskrypcyi
13w innych Punktach zaniesionym, ale iesz-
14cze chcąc dalej z Całey podobnież pożytkować
15własności, dziękawszy się [?] o Oddalenie Wiel.
16Zalącey się do tychże Dobr Klucza Teplic-
17kiego, żadnego nie maiąc wzgłędu, że nie
18tylko przybyła [?] iako dowiedziona własności
19Swey, ale też za Dyspozycyą Listowną JW. Wo-
20iewody Kijow. zalecaiącą Wmu P. Lewan-
21dowskiemu Podskarbiemu, w Summie Tey
22na Tepliku lokowaney z Korrespondującey
23Prowizyi Jntratę inszych Dobr w bespiecz-
24nieyszym mieyscu wypuszczenie, wystaw-
25szy z pomiędzy Siebie W. Felixa Brata Swego
26z przybraniem dopełnienia myśli Swych
27napokrzywdzenie Wiel. teraz Zalącey się zaw-
28sze goniących Szwarnych [?] Ludzi, W. Zalącą się
29iakoteż y Komparenta podtenczas w Teplik-
30ku z Obligacyi Siostry Swey będącego na-
31iechali y za Obstąpieniem około Dworu
32iakoby na Życie goniącego Nieprzyiaciela
33obtoczyli [?], a naprzod W. Felix Potocki z nie-
34pomiarkowanym Krzykiem y furyą do
35W. Zalącey się wpadłszy y tak napadnie-
36niem raptownym przeraziwszy, że podobnie
37do nieżyiących Ludzi wyrzał [?], kto-
38ra teraz w Chorobie grożącą utraty Życia
39zamieniła się, potym Krzyknowszy na przy-
40branych Ludzi [...] nie nakazywszy [?] zuchwa-
41[...]
k. 328v (skan 0331, strona lewa)
1łości [?] nie zabronił, ale też bez żadnego względu
2na Stan Szlachecki dobiciem [?] mordowstwa [?] tak
3zachęcił, że zapewnemi niepomiarkowaną
4zapalczywością Życia odięcia Służących Wiel.
5Zalącey się uskutkowałaby się, tylko że przytomna
29nie może, Ludzi Służących iednych odpędziwszy [?],
30drugich w Nocy powywoziwszy, iakoto Jotyń-
31skiego Pajuka, w rzeczach rożnych Szkody przez
32nienaganione [?] tey czyny sprawiwszy, do wy-
33iazdu z tych Dobr nie czekaiąc Dyspozycyi
34Pańskiey daley Skutku przymusili, w ktorych
35pokrzywdzeniach Swoich W. Zalącasię Prawny
36krok dla Siebie czyniąc, gdy do WW. Obżałł. po[zw]a-
37nych [?] Ludzi Swych zbitych w Wizyach Woźnego
38ze Szlachtą dla Prawnego przyporęczenia [?] Urz.
39Bohyńskiego [?], Gorayskiego, Tudzież Kozakow
40y Ludzi Dworskich Obżałowanych posłała, Urzędny [?]
41Bohyński [?]
k. 329 (skan 0331, strona prawa)
1Bohyński [?] z Swym czyli Pana swego dozwoleniem
2Rygor Prawa na czyniących przykrości tako-
3wym Osobom lekce ważąc Woźnego, iako
4y Szlachtę więzić y bić ważyli się, a przeto
5modernus Comparens tak o gwałtowny
6naiazd, a tym Sprawienie Słabości w Oso-
7bie Wiel. Zalącey się Życia utratą grożącey,
8o nie należytych na Osobę Swą przechwałek
9uczynienie, bezprawną Osoby Swey, iako y
10Wiel. Zalącey się w Areszcie trzymanie, Ludzi
11Służących bicie y wyrażone przykrości Ludzi
12y niemiłosierdne Kopowanie [?], iakoteż
13y Osob posłanych z Aresztem bicie y w Aresz-
14cie trzymanie, niemniey o wszystkie Pre-
15tensyie w czasie Prawie [?] Jnkwizycyami
16dowieść się maiące, na pko wyż wyra-
17żonym Obwinionym, Cuius Supra Nne
18iteratis manifestuie się vicibus, Salva huius
19Manifestationis przez Samą W. Zalącą się w
20Słabości teraz przybycia do Akt trudniącey [?]
21Si opus fuerit melioratione. Antoni Jgnacy
22Kornicki [?] mp. Et in verificationem Eiusdem [?]
23Stanowszy Osobiście Woźny Generał
24Wwa Bracł. y Jnnych Opatrzny Hrycko Hryce-
25wicz dobrowolnie zeznał, iż on Roku teraźnieyszego
26Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego Dnia Pięt-
27nastego Marca na Affektacyą y Prawną Reki-
28zycyą W. Jmć Pani Maryanny Potockiey
29Podstol. Żytomir. był w Dobrach Kunie [?], gdzie
30będąc, maiąc przy Sobie Stronę Szlachty
31Urod. Jchmć PP. Kazimierza Kobułskiego y Jo-
32zefa Krynickiego dla tym większey wiary do
33tego Akta wziętych, widział y oglądał Urz. Jana
34Kadłubowskiego [?] Koniuszego W. Rekwirentki zbitego
35Twarz nabrzmiałą z Sieniatą [?] nad Lewym Okiem
36raz Krwią zaszły maiącego, Kozaka Nadwor-
37nego Teyże W. Rekwirentki, także okrutnie
38zbitego y od zbicia Twarz y plecy zsieniałe [?]
39[maiącego], Mikołaja Stangreta podobnież
40[...], ktorzy to raz pobicia mienili Sobie
41zadane [?] Ludzie W. Rekwirentki przez
42Ludzi WW. Potockich P. Z. podczas gwałtownego na-
k. 329v (skan 0332, strona lewa – góra)
1iazdu Miasta Teplika. O czym ninieysze Tego
2Woźnego zeznanie, ktory nie umieiący pisać
3Krzyż kładnie +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik Tomasz Czarkowski [?]. Ręka pospieszna; dolne partie k. 327v, 328 i 329 wyblakłe. Strony: protestujący – Antoni Ignacy KORNICKI [?] (odczyt nazwiska niepewny: „Kornicki”/„Kozniecki”), podczaszy żydaczowski, brat i opiekun Marianny z Jaliczów [?] (1° voto Bocheńskiej [?], skarbnikowej żytomierskiej; 2° voto wdowy po Rochu POTOCKIM, podstolim żytomierskim). Pozwani: bracia rodzeni POTOCCY – Maksymilian (podsędek [?] pograniczny i grodzki kijowski), Feliks, Medard i Adam, podstolice żytomierscy (bracia zmarłego Rocha), oraz Bohyński [?] („cuius vis nominis” – formuła pogardliwa: jakiegoś tam imienia), przywódca subordynowany do wiolencji, Gorajski i kozacy. Tło: suma 90 000 [?] zł (zastaw dóbr klucza TEPLICKIEGO) ulokowana przez Rocha Potockiego w skarbie JW. wojewody kijowskiego (Franciszka Salezego Potockiego) – przyznana przez pozwanych w ich manifeście w grodzie żytomierskim 7 VII 1769 [?]; wojewoda listownie polecił podskarbiemu Lewandowskiemu zabezpieczenie prowizji z innych dóbr. Najazd Feliksa Potockiego z ludźmi na dwór w Tepliku (ok. 15 III 1770) – wdowa przerażona i ciężko chora, ludzie pobici, rodzina trzymana w areszcie pod wartą, przed mordem powstrzymała ich komenda wojsk rosyjskich; woźny i szlachta wysłani z aresztem pobici i uwięzieni (por. akty 547–548). Wizja woźnego Hrycka Hrycewicza (15 III 1770): koniuszy Jan Kadłubowski [?], kozak nadworny i stangret Mikołaj pobici. „W Dobrach Kunie [?]” – odczyt niepewny (być może chodzi o Teplik). Poprawka do aktów 547–548: Feliks Potocki to PODSTOLIC żytomierski (brat zmarłego Rocha), a Marianna Potocka – wdowa po podstolim Rochu (podstolina). Łacina: „primo voto … secundo” – z pierwszego męża … z drugiego; „quam solennissime” – jak najuroczyściej; „cuius vis nominis” – jakiegokolwiek imienia; „modernus comparens” – obecny komparent; „cuius supra nomine iteratis vicibus manifestatur” – w imieniu wyżej wymienionej raz po raz się manifestuje; „salva huius manifestationis … si opus fuerit melioratione” – z zastrzeżeniem poprawienia tej manifestacji, jeśli zajdzie potrzeba (przez samą poszkodowaną, gdy zdrowie pozwoli jej przybyć do akt); „et in verificationem eiusdem” – a dla stwierdzenia tegoż.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
17III 1770 Antoni Ignacy Kornicki [?], podczaszy żydaczowski, w imieniu własnym i siostry Marianny z Jaliczów [?], 1° voto Bocheńskiej [?], 2° voto wdowy po Rochu Potockim, podstolim żytomierskim, protestował przeciw jej szwagrom – Maksymilianowi, Feliksowi, Medardowi i Adamowi Potockim, podstolicom żytomierskim – oraz Bohyńskiemu [?], Gorajskiemu, kozakom i ludziom Potockich. Wskazał, że pozwani, nie poprzestając na bezprawnym pobieraniu dochodów z dóbr klucza teplickiego (zastawionych za sumę ok. 90 000 [?] zł ulokowaną przez Rocha Potockiego u wojewody kijowskiego i uznaną przez nich samych w manifeście żytomierskim z 7 VII 1769 [?]), chcieli usunąć wdowę z Teplika: Feliks Potocki z ludźmi napadł na dwór, z krzykiem wpadł do wdowy i tak ją przeraził, że ciężko zachorowała; tylko interwencja komendy wojsk rosyjskich powstrzymała mord służby; wdowę i komparenta trzymano pod wartą, obrażano, części służby odpędzono lub wywieziono nocą (m.in. pajuka Jotyńskiego), zmuszając do opuszczenia dóbr; woźnego i szlachtę wysłanych z aresztem Bohyński pobił i uwięził. Woźny Hrycko Hrycewicz zeznał, że 15 III 1770 oglądał pobitych ludzi wdowy: koniuszego Jana Kadłubowskiego [?] (opuchnięta twarz, siniak nad lewym okiem), kozaka nadwornego (siniaki na twarzy i plecach) i stangreta Mikołaja.
Akt nr 551
Manifestacja „in diligentia” Adama Łopatowskiego [?], cześnika [?], w imieniu Kazimierza Gniewkowskiego, wicegerenta grodzkiego krzemienieckiego – o konie i bydło po zabitym Janie Zapotnickim [?] w Pukajowcach [?], ofiarowane (prezentowane) i otaksowane w grodzie
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data20 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 329v (skan 0332, strona lewa – od ok. 1/6, dół wyblakły) – k. 330 (skan 0332, strona prawa – górne 3/5)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 329v (skan 0332, strona lewa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Martii Dwudziestego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Gr. Win.
4y przedemną Woyciechem Jagiełłowiczem
5pro tunc Namiesnikiem Burgrab. Grod. Winn.
6Comparens Pltr. Urz. Jmć P. Adam Łopatowski [?] Cześn. [?]
7Jaśnie Jmieniem y z wyraźnego Zlecenia W. Jmć Pa-
8na Kazimierza Gniewkowskiego Vicesgerenta Grod. Krzem.,
9w pilności Tegoż Pryncypała Swego manifestuie
10się o to: Jż po zabiciu niegdy Urz. Janie Zapotnickim [?]
11na Dyspozycyi w Dobrach Wsi Pukajowcach [?] Pos-
12sessyi Wiel. Pryncypała Comparentis w Roku Tysiąc
13Siedmset Sześćdziesiąt Osmym będącym, Koni
14Starych Czworo y Zrzebiąt Dwoie od Ludzi Czehryńskich [?]
15skich [?] w Roku Tysiącznym Siedmsetnym Sześćdzie-
16siątym Osmym, Szable w Roku Teraźnieyszym [?]
17odebrawszy, także Krow Starych Dwie y Jałowi-
18ku Troie w Tarnie [?] nieboszczykowskie [?] [...] Zwar-
19ku Pukajowskim [?] zaobwszy [?] wraz z Dziećmi
20Syna rzeczonego Urz. Zapotnickiego małoletnie-
21mi do oddawania się bliskich Krewnych y na-
22turalnych Opiekunow w Dobrach Swoich W. Pry-
23cypał Comparentis do tych [?] konserwował y żywił, aż
24żadny [?] od Krewnych niebespieczeństwa [?] nie do-
11Stefana Czyżewskiego [?], Szable w Serbskiey [?]
12y Złey Oprawie za Zł. Poll. Trzy, Klacz
13Starą y Złą Oprawie za Zł. Poll. Trzy, Klacz
14Cisawą Starą, Zrzebię w Drugim Roku
15za Zł. Poll. Dwadzieścia Osim, Klacz Gniadą
16Starą z Zrzebcem Gniadym Rocznym
17za Zł. Poll. Dwadzieścia Siedm, Klacz
18Wiśniowatą [?] w Czwartym Roku za Zł. Poll. Dwadzie-
19ścia Osim, Zrzebca Cisawego mało [?] tego la-
20ta [?] Zł. Poll. Szesnaście sprawiedliwie otaxo-
21wał y przedemną Urzędem nastąpioney Taxy
22zeznał Relacyą, a tak Modernus Compa-
23rens prezentowane y otaxowane Sza-
24ble, Konie do Siebie wziąwszy z wyrecze-
25nych Officium [?] Ciens [?] zakawitował [?]. Adam
26Łopatowski [?] mp.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770. Od 20 III 1770 występuje „Woyciech JAGIEŁŁOWICZ pro tunc Namiesnik Burgrabstwa Grodzkiego Winnickiego” (por. akty z VII–VIII 1769). Ręka pospieszna, dolna część k. 329v wyblakła (odczyt po odejmowaniu tła) – #PARTIAL; tekst w środkowej części składniowo zawiły. Komparent: Adam ŁOPATOWSKI [?] (tytuł „Cześn.” [?] – niepewny), plenipotent Kazimierza GNIEWKOWSKIEGO, wicegerenta grodzkiego krzemienieckiego (por. akty 416, 424). Sprawa: po zabiciu (w koliszczyźnie 1768) Jana ZAPOTNICKIEGO [?], dyspozytora w dobrach wsi PUKAJOWCE [?] (posesji Gniewkowskiego), jego konie, szable i bydło (odebrane m.in. od ludzi „czehryńskich [?]”) oraz małoletnie dzieci (wnuki ?) przechowywał i utrzymywał Gniewkowski, czekając na krewnych i naturalnych opiekunów; ponieważ utrzymanie (zimowanie) przewyższa wartość dobytku, komparent „in diligentia” przedstawił je w grodzie i poprosił o urzędowe otaksowanie. Taksę sporządził (namiestnik) z woźnym generalnym Błażejem LINIEWSKIM, w obecności szlachty (Stanisław Markowski [?], Stefan Czyżewski [?]): szabla w złej oprawie – 3 zł, klacz stara – 3 zł [?], klacz cisawa stara ze źrebięciem dwuletnim – 28 zł, klacz gniada stara ze źrebcem rocznym – 27 zł, klacz wiśniowata [?] czteroletnia – 28 zł, źrebiec cisawy – 16 zł (wartości odczytane z rkp.; zapis wyliczenia częściowo niejasny). Komparent zabrał przedmioty i bydło z powrotem i pokwitował. Łacina: „in diligentia” – dla zachowania praw (z ostrożności); „cum oblatione … taxa et effideiussione” [?] – z ofiarowaniem, taksacją i poręczeniem; „pro integritate principalis sui” – dla całości swego pryncypała; „modernus comparens” – obecny komparent.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
20III 1770 Adam Łopatowski [?], w imieniu Kazimierza Gniewkowskiego, wicegerenta grodzkiego krzemienieckiego, manifestował się „in diligentia”, że po zabiciu w 1768 r. Jana Zapotnickiego [?], dyspozytora w Pukajowcach [?] (posesji Gniewkowskiego), jego pryncypał przechowywał i żywił pozostałe po nim konie, źrebięta, szable i bydło oraz jego małoletnie dzieci, czekając, aż zgłoszą się krewni i opiekunowie; ponieważ utrzymanie dobytku kosztuje więcej niż jest on wart, przedstawił go w grodzie do urzędowej taksy. Taksę sporządzono w obecności woźnego Błażeja Liniewskiego i szlachty (szabla – 3 zł; klacze i źrebięta – od 3 do 28 zł), po czym komparent zabrał rzeczy i pokwitował.
Akt nr 552
Protestacja Aleksandra Dybczyńskiego [?] w imieniu Adama Myszki Chołoniewskiego, kasztelana buskiego, dziedzica klucza janowskiego – przeciw Adamowi Mniszchowi, chorążemu nadwornemu koronnemu, posesorowi Suprunowa i Sosenek, i jego dzierżawcom, o wycinanie lasów janowskich (cum praesentatione et visione)
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data20 III 1770 (wizja 17 III 1770), Winnica
Karty / skanyk. 330 (skan 0332, strona prawa – dolne 2/5, dół wyblakły) – k. 330v (skan 0333, strona lewa) – k. 331 (skan 0333, strona prawa – góra)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 330 (skan 0332, strona prawa – dół)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Dwudziestego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Gr. Win.
4y przedemną Woyciechem Jagiełłowiczem pro
5tunc Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winn.
6Comparens Pltr. Urz. Jmć P. Alexander Dybczyński [?]
7Jmieniem y z zlecenia JW. Jmć Pana Adama
8Myszki Chołoniewskiego Kasztelana Buskiego Dobr
9Klucza Janowskiego Dziedzica, przychylaiąc się do
10dawnieyszych Protestacyi W. Z. [?] na pko JW. Adamo-
11wi Mniszchowi Chorążemu Nadw. Koron. Dobr Su-
12prunowa, Sosenek y Jnnych przyległych Possesso-
13rowi y ieg[o] Wiel. Dzierżawcom [?] [...]
14protestuie
k. 330v (skan 0333, strona lewa)
1protestuie się, o to, iż JW. Mniszech czyli bardziey onego
2Plenipotenci, dla pokazania iakowey ści [?] Okazałości Swey,
3a w Krzywdzie Sąsiedzkiey Spokoyności umyślnie Gromadom
4Supprunowskiey, Sosenskiey y Jnnym w Lasy do Klucza
5Janowskiego od dawna należące, chcąc wszystkie [?]
6w Gruntu [?] Supprunu [?] y Jnne in contiguitate Dobr Klu-
7cza Janowskiego zostaiące wraz wręcz wezwali y [?]
8Spokoynosci Pewnym Kosztuiąc [?] gdy [?] Gdesz [?] Laso-
9wy [?] Grunt [?] wpie [?] wdzierać się Ludzi pomienionych Jano-
10wskich ze Trzyznym [?] Jurem dotąd w Używaniu Jano-
11wskim będące kopiec [?] ciąć y niszczyć nakazuią,
12ito y teraz Krzywdy nakładu [?] na Sztuk Drze-
13wa [?] dla Opasu [?] Bydła Swego z Pola Zabranego,
37przy Sobie Stronę Szlachty dla tym większey wiary
38przytomnych Urz. Jchmć PP. Stanisława Dobońskiego [?]
39y Woyciecha Szarkowskiego [?], był pierwszy gdzie będąc Za Janem [?]
40[...] w Lesy Janowskie przez [?] [...]
41[...] Puszczą [?] nazywaią się [?] oglądał Drzewa ścięte [?]
42więcey [?] iako na Trzysta [?] Sztuk przez Gromady [?] [...]
43[...] przez kilka Dni ścinane, co oglądawszy [?]
44[...]
k. 331 (skan 0333, strona prawa – góra)
1y Sobie przytomną Szlachtą oświadczywszy się, prze-
2demną Urzędem prawdziwą uczynił y zeznał Rela-
3cyą, prosząc tak Comparens Protestacyi y prezenta-
4cyi Wozow, iako y Woźny Wizyi wyciętych Lasow Jano-
5wskich do Akt przyięcia [?] y otrzymali. Mpp. Dybczyński [?],
6Woźny nie umieiący pisać Znak krzyża Świętego Kła-
7dzie Fedor Janowski [?] +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik pro tunc Wojciech Jagiełłowicz. Ręka bardzo pospieszna i drobna, środkowa część k. 330v w dużej mierze nieczytelna lub niepewna; dół k. 330 i 330v wyblakły – #PARTIAL. Strona protestująca: Adam Myszka CHOŁONIEWSKI, kasztelan buski, dziedzic klucza JANOWSKIEGO (Janów), przez plenipotenta Aleksandra DYBCZYŃSKIEGO [?]; pozwany: Adam MNISZECH, chorąży nadworny koronny, posesor SUPRUNOWA i SOSENEK (klucz suprunowski – por. akty 140–160, 505), jego plenipotenci i dzierżawcy oraz gromady suprunowska i sosieńska. Zarzut: umyślne wycinanie lasów należących od dawna do klucza janowskiego, przywłaszczanie gruntów leśnych. Komparent przedstawił w grodzie sześć wozów zabranych przy wyrębie (oraz bydło / woły ?) i oddał je w sekwestr do wsi Czeremoszne [?]. Wizja woźnego generalnego woj. bracławskiego Fedora JANOWSKIEGO [?] 17 III 1770 w asyście szlachty (Stanisław Doboński [?], Wojciech Szarkowski [?]) – ponad 300 [?] ściętych drzew w lasach janowskich. Łacina: „in contiguitate” – w sąsiedztwie, przyległe; „in sequestro” – w sekwestrze (w przechowaniu); „et in continenti idem manifestans” – i zaraz tenże manifestant.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
20III 1770 Aleksander Dybczyński [?], w imieniu Adama Myszki Chołoniewskiego, kasztelana buskiego, dziedzica klucza janowskiego, nawiązując do wcześniejszych protestacji, protestował przeciw Adamowi Mniszchowi, chorążemu nadwornemu koronnemu, posesorowi Suprunowa, Sosenek i in., jego plenipotentom i dzierżawcom, że umyślnie nasyłają gromady suprunowską, sosieńską i inne do lasów należących od dawna do klucza janowskiego, każą je wycinać i niszczyć oraz przywłaszczają grunty leśne. Komparent przedstawił w grodzie sześć wozów zabranych przy wyrębie i oddał je w sekwestr. Woźny generalny woj. bracławskiego Fedor Janowski [?] zeznał, że 17 III 1770, w asyście szlachty, oglądał w lasach janowskich ponad 300 [?] drzew ściętych w ciągu kilku dni przez gromady z dóbr Mniszcha.
Akt nr 553
Relacja woźnego Hrycka Hrycewicza o areszcie złoczyńców w mieście Ładyżynie [?] (Hładyżynie) i wsi Patanka [?] – na rekwizycję Zachariasza Jaroszyńskiego, podstolego winnickiego, dziedzica klucza kunkińskiego [?]
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data20 III 1770 (areszt 17 III 1770), Winnica
Karty / skanyk. 331 (skan 0333, strona prawa – od ok. 1/4 do ok. 4/5)
Językpol., łac.
Transkrypcja
k. 331 (skan 0333, strona prawa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Dwudziestego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami ninieyszemi Gr. Win. y
4przedemną Woyciechem Jagiełłowiczem pro tunc
5Namiesnikiem Burgrabstwa Grod. Winnic.
6Stanowszy Osobiście Woźny Gnał Wwa Bracł. y Jnn.
7Opatrzny Hrycko Hrycewicz in vim Sui veri ac
8fidelis Relationis palam Publice zeznał, iż on
9Roku teraźnieyszego Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego Dnia
10Siedmnastego Marca na Affektacyą y Prawną
11Rekwizycyą W. Jmć Pana Zacharyasza Jaroszyńskie-
13dzica, maiąc przy Sobie Stronę Szlachty Ludzi wiary-
14godnych Urz. Kazimierza Kobielskiego [?] y Jana Ła-
15dzkiego [?] ad hunc Actum Sobie przydanych, ziez-
16drał [?] do Dobr Miasta Hładyżyna [?], in post do Wsi
17Patanki [?] do Tegoż miasta należącey, gdzie będąc
18z przytomną Sobie Szlachtą Ludzi y Poddanych
19Hładyżyńskich podtenczas protekcyą Dworu
20zasłonionych [?], z Jmion y Przezwisk w Manife-
21ście wyrażonych, Osobliwością [?] w Zamku uwięzia-
22nych [?] Jmieniem ułaionych [?], iako Złoczyńcow w
23Prawie do odpowiedzi Aresztował y Prawnie
24przyporęczył, ktorego to Aresztu urzędownie przez
25Siebie odprawionego z Szlachtą przytomną oświad-
26czonego, istotną y rzetelną przedemną Urzędem
27uczynił y zeznał Relacyą. Woźny ignarus Scri-
28bendi Crucem posuit Hrycko Hrycewicz +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik pro tunc Wojciech Jagiełłowicz. Rekwirent: Zachariasz JAROSZYŃSKI, podstoli winnicki, dziedzic klucza KUNKIŃSKIEGO [?] (w rkp. „Kunkinskiego” – prawdopodobnie Kunka, odczyt niepewny). Areszt (17 III 1770) ludzi i poddanych HŁADYŻYŃSKICH (miasto Hładyżyn – prawdopodobnie Ładyżyn nad Bohem) i ze wsi Patanka [?] do tego miasta należącej, „z imion i przezwisk w manifeście wyrażonych” (manifest Jaroszyńskiego nie wpisany w tym miejscu), jako złoczyńców – do odpowiedzi prawnej; część wyrażeń środkowych niejasna („podtenczas protekcyą Dworu zasłonionych [?] … w Zamku uwięzianych [?]”). Szlachta asystująca: Kazimierz Kobielski [?] (por. Kazimierz Kobułski [?] – akty 548, 550) i Jan Ładzki [?]. Łacina: „in vim sui veri ac fidelis relationis palam publice” – mocą swojej prawdziwej i wiernej relacji jawnie, publicznie; „ad hunc actum” – do tej czynności; „in post” – potem; „ignarus scribendi crucem posuit” – nie umiejąc pisać, postawił krzyż.
Streszczenie
20III 1770 woźny generalny woj. bracławskiego Hrycko Hrycewicz zeznał, że 17 III 1770 na rekwizycję Zachariasza Jaroszyńskiego, podstolego winnickiego, dziedzica klucza kunkińskiego [?], w asyście dwóch szlachciców, zjechał do miasta Hładyżyna (Ładyżyna [?]) i należącej do niego wsi Patanka [?] i tam zaaresztował, jako złoczyńców, wymienionych w manifeście Jaroszyńskiego ludzi i poddanych hładyżyńskich, oddając ich pod poręczenie do odpowiedzi prawnej.
Akt nr 554
Manifestacja i protestacja Mikołaja Jastrzębskiego, gubernatora miasta Zwierzchówki [?], w imieniu Tomasza Malinowskiego, skarbnika latyczowskiego, chorążego pancernego, i Ignacego Malinowskiego, braci – przeciw Józefowi Potockiemu, krajczemu koronnemu, staroście leżeńskiemu [?], oraz Brzeskiemu [?], gubernatorowi berszadzkiemu, i in., o gwałtowne wypędzenie z posesji wsi Berłówka [?] i pobicie (cum obductione)
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data21 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 331 (skan 0333, strona prawa – dół, wyblakły) – k. 331v (skan 0334, strona lewa) – k. 332 (skan 0334, strona prawa – górne 4/5)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 331 (skan 0333, strona prawa – dół, wyblakły; odczyt po odejmowaniu tła)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Dwudziestego Pierwszego Dnia
3Przed Urzędem y Aktt. ninieysz. Gr. Win. y przedemną Woy-
4ciechem Jagiełłowiczem pro tunc Namiesnikiem Grod.
5Win. [...]
k. 331v (skan 0334, strona lewa)
1Osobiście postanowiwszy się Urz. Jmć P. Mikołay Jastrzębski
2Gubernator Miasta Zwierzchowki [?] Swym y JchmćPP.
3PP. Tomasza Skarbnika Latyczow. Chorążego Pan-
4cerney W. Gruchalskiego [?] Grodzkiego Winnic., Jgnacego
5Lowczego [?] Urzędowskiego [?] Malinowskich Braci Pryncy-
6patow Swoich Jmieniem, przestrzegaiąc Substancyi
7Tychże WW. Pryncypałow Swoich całości, Swoie zaś
8Zdrowia y Honor z poniesioney Krzywdy od niżey wy-
9rażonych Obwinionych z ldaney [?] windykuiąc, pko
20Szlachty in verificationem Oryginalnym [?] oglądali
21razy, iakoż na Urz. Mikołaju Jastrzębskim widzieli raz
22ieden zasieniałego Oka Lewego mocno podbite-
23go y podpuchłego, oraz nad tymże Okiem brew zbitą,
24razow Trzy oprocz tego na Czele zbitych, z Skury
25odartych, Krwią ściekłych, na Pracowitych Jwa-
26nie Bajraku y Pawle Makucie te razy widział,
27że wziowszy od Krzyża [?] aż po Kolana z Tyłu oba-
28dwa nahajami pozbici, ktore razy ciż pokrzyw-
29dzeni mienili Sobie być zadane od Samego Jmć
30P. Brzeskiego [?] Gubernatora Berszadzkiego y Ko-
31zakow Berszadzkich z rozkazu Jego y w przyto-
32mności czyniących. Ktorey to Obdukcyi pomie-
33niony Woźny Relacyi, iako y Comparens Mani-
34festacyi oprzyięcie prosili, co y otrzymali. Mi-
35[kołay] Jastrzębski mp. Nie umieiący pisać Krzyż Święty
36kładnie Michał Radliński Woźny +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik pro tunc Wojciech Jagiełłowicz. Nagłówek aktu (dół k. 331) silnie wyblakły. Komparent: Mikołaj JASTRZĘBSKI, gubernator miasta Zwierzchówki [?] (w rkp. „Zwierzchowki” – odczyt niepewny), w imieniu własnym i braci MALINOWSKICH: Tomasza – skarbnika latyczowskiego, chorążego pancernego („W. Gruchalskiego [?] Grodzkiego Winnic.” – fragment tytulatury niejasny), i Ignacego – „Lowczego [?] Urzędowskiego [?]” (odczyt niepewny). Tło: kontrakt zastawny na ok. 200 000 zł pol. zawarty w tym roku we Lwowie między Malinowskimi a Piotrem POTOCKIM, wojewodzicem poznańskim (por. akty 371, 476–478), na dobra Berłówka [?], Werszówka [?], Krasnosiółka, Rakówka [?], Chmarówka [?] i Mańkówka, należące do klucza BERSZADZKIEGO. Po dopuszczonym „obwołaniu” posesji przez woźnego, gdy Jastrzębski przybył z dwoma kozakami objąć dyspozycję, gubernator berszadzki BRZESKI [?] (Wawrzyniec ?) z rotmistrzem nadwornym SALIMOWSKIM [?] i kozakami porwał go we wsi Berłówce [?] do Berszady, sam pobił (pięściami, nogami, kijami), a kozaków Iwana Bajraka [?] i Pawła Makutę kazał wybić po 300 nahajów w zamku berszadzkim. Pozwanym w tytule jest Józef POTOCKI, krajczy koronny, starosta „Leżeński [?]” (pan Berszady). Obdukcja przez woźnego generalnego Michała RADLIŃSKIEGO w obecności szlachty (Paweł Sotwiński [?], Jan Janikowski [?]). Wtrąceni świadkowie zajścia: Gierszewski [?] i Dybrowski [?]. Łacina: „in verificationem” – dla stwierdzenia; „cum obductione” – z obdukcją (oględzinami ran).
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
21III 1770 Mikołaj Jastrzębski, gubernator Zwierzchówki [?], w imieniu własnym i braci Tomasza (skarbnika latyczowskiego) i Ignacego Malinowskich manifestował się przeciw Józefowi Potockiemu, krajczemu koronnemu, gubernatorowi berszadzkiemu Brzeskiemu [?], rotmistrzowi nadwornemu berszadzkiemu Salimowskiemu [?] i kilkunastu kozakom. Malinowscy na mocy kontraktu zastawnego zawartego we Lwowie z Piotrem Potockim, wojewodzicem poznańskim (ok. 200 000 zł), objęli przez woźnego posesję wsi klucza berszadzkiego: Berłówki [?], Werszówki [?], Krasnosiółki, Rakówki [?], Chmarówki [?] i Mańkówki. Gdy kilka dni później Jastrzębski przybył z dwoma kozakami objąć zarząd, Brzeski [?] kazał go pojmać w Berłówce [?], uprowadzić do Berszady i tam sam go pobił rękami, nogami i kijami (od śmierci uratowała go prośba obecnych), a kozaków Iwana Bajraka [?] i Pawła Makutę kazał wybić po 300 nahajów. Woźny Michał Radliński w obecności szlachty stwierdził obrażenia: podbite lewe oko, rozbite brwi i czoło u Jastrzębskiego oraz ślady nahajów od krzyża po kolana u obu kozaków.
Akt nr 555
Manifestacja Bazylego Marynowskiego [?] w imieniu Dziewulskiego [?], wojskiego [?] – przeciw Mikłaszewskiemu [?], wojskiemu [?], o przeszkodę w zasiewie (orce) na gruncie spornym [?]
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data21 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 332 (skan 0334, strona prawa – dół, silnie wyblakły) – k. 332v (skan 0335, strona lewa – górne 3/10, wyblakłe)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 332 (skan 0334, strona prawa – dół, silnie wyblakły; odczyt po odejmowaniu tła)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Dwudziestego Pierwszego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y prze-
4demną Woyciechem Jagiełłowiczem Namiesnikiem pro tunc
5Burgrabstwa Grod. Winn. Comparens Urz. Jmć Pan [...] [?]
6[...] Jmieniem [?] [...] [...] [...] [...]
k. 332v (skan 0335, strona lewa – góra, wyblakła; odczyt po odejmowaniu tła)
3[...] W. Comparentis Pryncypał, lubo dał [?] Skrypt nacz[...] [?]
4pewny W. Obżałowanemu, lecz z [?] [...] na Grunt Dnia [...]-
5nastego Marca Anno currenti, a doczekawszy się o wszelkie
6pokrzywdzenia Swoie nie mógł [?] [...] uczynienia zadosyć [?] [...]
7[...] [...] Skryptow, a że [?] [...] widzenie [?] w Dobrach Swoich
8[...] [...] uspokoiony zostanie [?], [...] w [?] Szkodach [?] wy[...]-
9ceni [?] Summy [?] oświadcza, dla czego y powtornie [?] [...] [...]
10że Urod. Comparens Jmieniem W. Pryncypała Swego manifestuie się [?],
11Salva Eiusdem melioratione [?]. Comparens nie umieiący pisać Zna-
12kiem Krzyża S. podpisuie się Bazyli Marynowski [?] +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik pro tunc Wojciech Jagiełłowicz. Akt bardzo silnie wyblakły (dół k. 332 i góra k. 332v) – odczyt po odejmowaniu tła, w znacznej części niepewny; treść sprawy rozpoznana tylko ogólnie (spór o grunt/zasiew, „zapowiedź” wobec pozwanego, wzmianka o skrypcie – zobowiązaniu – danym pozwanemu przez pryncypała komparenta, data „[…]nastego Marca anno currenti”). Nazwiska stron: pryncypał – Dziewulski [?] („W. Z.” [?] – wojski zwinogrodzki ?), pozwany – Mikłaszewski [?]; komparent – Bazyli Marynowski [?], niepiśmienny. Łacina: „anno currenti” – roku bieżącego; „salva eiusdem melioratione” – z zastrzeżeniem jej poprawienia.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
21III 1770 Bazyli Marynowski [?], w imieniu Dziewulskiego [?] (wojskiego [?]), manifestował się w grodzie winnickim przeciw Mikłaszewskiemu [?] w sprawie gruntu i zasiewu oraz niewykonanego zobowiązania (skryptu), oświadczając, że jego pryncypał doznał krzywd i szkód w swych dobrach i nie otrzymał zadośćuczynienia. Treść aktu z powodu wyblaknięcia odczytana tylko częściowo.
Akt nr 556
Relacja woźnego Szymona Podgórskiego [?] o areszcie pasieki Ostrowskich [?] (pasieki zmarłych Ostrowskich ?) w Żorniszczu [?] – na rekwizycję Antoniego Bozkowskiego [?], cześnika ciechanowskiego, dziedzica wsi Porchowa [?]
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data21 III 1770 (areszt 17 III 1770), Winnica
Karty / skanyk. 332v (skan 0335, strona lewa – od ok. 3/10 do ok. 7/10)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 332v (skan 0335, strona lewa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Dwudziestego Pierwszego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedem-
4ną Woyciechem Jagiełłowiczem Namiesnikiem pro tunc Bur-
17dzieści y Pięć [?] po niegdy Urz. Ostrowskich [?] pozostałey, a za Dzie-
18dzictwo W. Protestantowi należący, przez tęż W. Jmć Panią
19Oronowską [?] Kulikowską [?] z Gruntu Wsi et violento modo zabranych
20aresztował y w Pszczołach [?] prawnie przyporęczył, ktory Areszt tak
21W. Oronowska [?], iako y W. Kulikowska [?] dobrowolnie przyięło
22y do rozprawy prawney dotrzymać deklarowali y Submittowali się,
23w czym Woźny z Szlachtą Sobie przytomną oświadczywszy się, z
24tamtąd odiechał y tu przedemną Urzędem prawdziwego Arez-
25ztu Swego uczynił y zeznał Relacyą. De quo praesens Minis. Rela-
26tio, qui Supra Jgnarus Literarum Crucem S. posuit +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik pro tunc Wojciech Jagiełłowicz. Tytuł marginalny częściowo nieczytelny („Areszt Pasieki … Ostrowskiego [?] w Żorniszczu [?]”). Woźny generalny woj. bracławskiego Szymon PODGÓRSKI [?]. Rekwirent: Antoni BOZKOWSKI [?] (odczyt nazwiska niepewny), cześnik ciechanowski, dziedzic części wsi Porchów [?] (w rkp. „Porchowa”/„Porchowie”; por. Porchów – też Żorniszcze w tytule ?). Areszt 45 [?] pni pszczelich z pasieki pozostałej po zmarłych Ostrowskich [?], należącej dziedzicznie do rekwirenta, a przez „JMć Panią Oronowską [?] (lub Kulikowską [?]), skarbnikową drohicką [?], podczaszynę wdowę” zabranej z gruntu wsi gwałtownie („violento modo”); areszt przyjęły dobrowolnie wdowa Oronowska [?] i Kulikowska [?] (być może to jedna osoba z dwoma nazwiskami po mężach – odczyt niepewny). Szlachta asystująca: Antoni Domaracki [?] i Jan Kasprowski [?]. Łacina: „violento modo” – gwałtownym sposobem; „de quo praesens ministerialis relatio, qui supra ignarus literarum crucem sanctam posuit” – o czym niniejsza relacja woźnego, który, nie znając pisma, postawił krzyż.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
21III 1770 woźny generalny woj. bracławskiego Szymon Podgórski [?] zeznał, że 17 III 1770 na rekwizycję Antoniego Bozkowskiego [?], cześnika ciechanowskiego, dziedzica części wsi Porchów [?], w asyście szlachty, był na chutorze wdowy Oronowskiej [?] (Kulikowskiej [?]), skarbnikowej drohickiej [?], podczaszyny, i tam zaaresztował 45 [?] pni pszczelich z pasieki pozostałej po zmarłych Ostrowskich [?], należącej do rekwirenta, a gwałtownie zabranej przez wdowę z gruntu wsi. Wdowa przyjęła areszt i zobowiązała się dochować pasiekę do rozprawy.
Akt nr 557
Relacja woźnego Michała Radlińskiego o rekwizycji w kancelarii grodu winnickiego (poszukiwanie w protokołach transakcji, której nie znaleziono) – na żądanie Anny z Pszezdzieckich [?] Czeczelowej, cześnikowej bracławskiej [?], starościny hajskiej [?]
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data21 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 332v (skan 0335, strona lewa – dół, silnie wyblakły) – k. 333 (skan 0335, strona prawa – górne 3/5)
Językpol., łac.
Próba transkrypcji (odczyt częściowy)
k. 332v (skan 0335, strona lewa – dół, silnie wyblakły; odczyt po odejmowaniu tła)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Dwudziestego Pierwszego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedemną
4Woyciechem Jagiełłowiczem Namiesnikiem pro tunc Burgrab.
5Grod. Winn. Stanowszy Osobiście Woźny Gnał Wwa Bracł. y
6Jnnych [?] Opatrzny Michał Radliński w mocy wierney Relacyi
k. 333 (skan 0335, strona prawa)
1Swoiey iawnie ustnie y dobrowolnie zeznał, iż On Roku Tysiąc
2Siedmset Siedmdziesiątego Dnia Dwudziestego Pier-
3wszego Marca na Affektacyą y prawną Rekwizycyą Wiel.
4Jmć Pani Anny z Pszezdzieckich [?] Czeczelowey Cześnikowey [?]
5Bracł. [?] Starościny Hayskiey [?], maiąc przy Sobie
6Stronę Szlachty Ludzi wiary godnych do tego Ak-
7tu przydanych Urz. Jchmć Panow Antoniego Pawło-
8wskiego [?] y Jana Zdunińskiego [?], był w Kancellaryi
9Grod. Winn., gdzie będąc rekwirował Sobie wydania Ar-
10tykułu [?] Jakichkolwiek y ad hoc [?] [...] pko Wiel.
12w Burgrabskim iako y Rezydentskim [?] Protokułach
13przez Urod. Jchmć Panow Andrzeia Brudnickiego y Je-
14[?] Jana Leskiego [?] Palestrantow Grod. Winn., iako naypilniey
15ad Dnia Siedmnastego Julii Roku Tysiąc Siedmset Sześć-
16dziesiąt Osmego aż do Akta ninieyszego rewiden-
17dowano, a że w pomienionych Protokułach żadnych
18Tranzakcyi pko Wiel. nie naleziono, przeto pomie-
19niony Woźny z Szlachtą Sobie przytomną o nie zna-
20dowanie się oświadczył y przedemną Urzędem prawdzi-
21wey Rekwizycyi zeznał Relacyą. Woźny pisać nie
22umieiący Znak Krzyża Świętego kładzie Michał
23Radliński +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik pro tunc Wojciech Jagiełłowicz. Nagłówek (dół k. 332v) silnie wyblakły. Rekwirentka: Anna z Pszezdzieckich [?] CZECZELOWA (por. Paweł Sudymontowicz Czeczel – akt 541), „Cześnikowa [?] Bracł. [?] Starościna Hayska [?]” – tytulatura odczytana niepewnie. Czynność: woźny Michał RADLIŃSKI w asyście szlachty (Antoni Pawłowski [?], Jan Zduniński [?]) zażądał w kancelarii grodu winnickiego wydania wypisów jakichkolwiek transakcji zawartych przeciw rekwirentce; palestranci grodzcy Andrzej BRUDNICKI i Jan [?] LESKI [?] (w akcie 558 – „Stefan [?] Leśki [?]”) przejrzeli protokoły burgrabskie i rezydenckie od 17 VII 1768 do dnia wpisu i żadnych takich transakcji nie znaleźli – woźny stwierdził ten fakt („o nieznajdowanie się”). Typowa czynność dla zabezpieczenia się przed ewentualnym przyszłym fałszywym wpisem lub dla wykazania braku tytułu prawnego strony przeciwnej (data 17 VII 1768 – początek koliszczyzny ?). Łacina: „ad hoc” – w tej sprawie.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
21III 1770 woźny generalny woj. bracławskiego Michał Radliński zeznał, że tegoż dnia, na żądanie Anny z Pszezdzieckich [?] Czeczelowej, cześnikowej [?] bracławskiej [?], starościny hajskiej [?], w asyście dwóch szlachciców, zażądał w kancelarii grodu winnickiego wydania wszelkich transakcji zawartych przeciw niej; palestranci grodzcy Andrzej Brudnicki i Jan [?] Leśki [?] przeszukali protokoły burgrabskie i rezydenckie od 17 VII 1768 do dnia bieżącego i żadnych takich transakcji nie znaleźli, co woźny stwierdził i zeznał w relacji.
Akt nr 558
Relacja woźnego Michała Radlińskiego o rekwizycji w kancelarii grodu winnickiego kopii manifestu Zadurskich [?] i innych przeciw Michałowi Żaboklickiemu, łowczemu żydaczowskiemu (manifestu nie znaleziono) – na żądanie Żaboklickiego
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
12Krzyżem Świętym podpisuie się, Michał Radliński +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik pro tunc Wojciech Jagiełłowicz. Dół k. 333 wyblakły (odczyt po odejmowaniu tła) – #PARTIAL. Rekwirent: Michał ŻABOKLICKI, łowczy żydaczowski (por. akty 476–478, 504, 507, 510, 528). Szukany manifest „od W. Zadurskich [?] y Jnnych” przeciw niemu – palestranci Stefan [?] LEŚKI [?] i Andrzej BRUDNICKI przeszukali protokoły burgrabski i rezydencki od 1 IX 1769 do dnia wpisu – manifestu nie znaleziono („de non reperta eadem manifestatione”). Por. akt 557 – analogiczna rekwizycja tego samego dnia przez tego samego woźnego. Łacina: „de non reperta eadem manifestatione” – o nieznalezieniu tejże manifestacji.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
21III 1770 woźny generalny woj. bracławskiego Michał Radliński zeznał, że tegoż dnia, na żądanie Michała Żaboklickiego, łowczego żydaczowskiego, w asyście dwóch szlachciców, zażądał w kancelarii grodu winnickiego kopii manifestu Zadurskich [?] i innych przeciw rekwirentowi; palestranci Stefan [?] Leśki [?] i Andrzej Brudnicki przeszukali protokoły burgrabski i rezydencki od 1 IX 1769 do dnia bieżącego i manifestu nie znaleźli, co woźny stwierdził w relacji.
Akt nr 559
Taksa klaczy szaragniadej [?] ex parte Bazylego Sokołowskiego [?] – oględziny i taksacja przez woźnego Michała Radlińskiego klaczy rzekomo okulawionej [?] u Szczuczkowskiego [?], szwagra komparenta
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
Data23 III 1770, Winnica
Karty / skanyk. 333v (skan 0336, strona lewa – od ok. 3/10 do ok. 8/10)
Językpol., łac.
Transkrypcja
k. 333v (skan 0336, strona lewa)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
2Miesiąca Marca Dwudziestego Trzeciego Dnia
3Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grod. Winn. y przedem-
4ną Woyciechem Jagiełłowiczem Namiesnikiem pro tunc Bur-
5grabstwa Gr. Win. Comparens Pltr. Urz. Jmć Pan Bazyli So-
6kołowski [?] Swoim Jmieniem manifestuiąc się, prosił
7o przydanie Urzędu y przysłanie Woźnego do Taxowa-
8nia Klaczy Szaragniadey [?], na Urząd annuenda Affe-
9ctationi przydałem Opatrznego Michała Radlińskie-
10go Gnała Wwa Bracł., ktory w przytomności
11Szlachty Ludzi wiarygodnych Urz. Jchmć Panow Pawła
12Sotwińskiego [?] y Jana Wiśniowskiego [?] Klacz pomienio-
13ną Szaragniadą [?] Lat Osm maiącą, przez Ninieysze-
14go Comparenta u Urz. Szczuczkowskiego [?] Szwagra
15Swego wprzęgnąwszy [?] Zaprzągu Wyniszczoną [?], wziętą za
16Złotych Poll. Dwadzieścia Sześć sprawiedliwie otaxo-
17wał, w czym z Szlachtą Sobie przytomną oświadczy-
18wszy się, przedemną Urzędem prawdziwey Taxy Swo-
19iey uczynił y zeznał Relacyą. Prosząc tak Comparens
20pilności Swoiey, iako y Woźny Taxy Relacyi Actis
21connotari, co y otrzymali. Bazyli Sokołowski [?],
22Woźny nie umieiący pisać Krzyż S. kładnie Michał Radliński +.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770; namiestnik pro tunc Wojciech Jagiełłowicz. Komparent: Bazyli SOKOŁOWSKI [?] (w tytule marginalnym „U. Sokołowskiego [?]”, w podpisie „Bazyli Sokołowski [?]”). Na jego prośbę urząd wyznaczył woźnego generalnego woj. bracławskiego Michała RADLIŃSKIEGO, który w obecności szlachty (Paweł Sotwiński [?], Jan Wiśniowski [?]) otaksował klacz szaragniadą [?] (siwo-gniadą), ośmioletnią, zabraną (wprzęgniętą ?) przez komparenta u szwagra Szczuczkowskiego [?], wycieńczoną od zaprzęgu, na 26 zł pol. Sens zdarzenia nie w pełni jasny (najpewniej zabezpieczenie dowodowe stanu i wartości konia przed sporem ze szwagrem). Łacina: „annuendo affectationi” – przychylając się do żądania; „actis connotari” – zapisać w aktach.
Streszczenie
23III 1770 Bazyli Sokołowski [?] poprosił gród winnicki o wyznaczenie woźnego do otaksowania klaczy. Woźny Michał Radliński w obecności dwóch szlachciców otaksował ośmioletnią klacz szaragniadą [?], wziętą przez komparenta od szwagra Szczuczkowskiego [?] i wycieńczoną od zaprzęgu, na 26 zł pol.; taksę i manifestację wpisano do akt.
Akt nr 560
Manifestacja „in diligentia” Jana Jedleckiego, instygatora grodzkiego winnickiego, o podaniu (oblacie) regestrów percepty i ekspensy podymnego województwa bracławskiego z raty marcowej 1768 r. i retentów
Sygnatura44-1-5 (CDIAK Ukrainy, f. 44, op. 1, spr. 5)
k. 333v (skan 0336, strona lewa – dół, wyblakły; odczyt po odejmowaniu tła)
1Roku Tysiąc Siedmset Siedmdziesiątego
k. 334 (skan 0336, strona prawa)
1Miesiąca Marca Dwudziestego Czwartego Dnia
2Przed Urzędem y Aktami Ninieyszemi Grodzki-
3mi Winnickiemi y przedemną Tomaszem Czar-
4kowskim Namiesnikiem Burgrab. Grodz-
5kim Winn. Stawiwszy się Osobiście Urz. Jmć
6Pan Jan Jedlecki Jnstygator Grod. Winn.
7Strzegąc pilnie całości Swoiey uroczyście wo-
8bec [?] Swiadczy y Manifestuie się w ten Sposob,
9Lubo Urz. Manifestans dla Swego Uwolnienia alias
10demissyi [?] Woiewodztwa Regestra Percepty y Wydat-
11kow Podymnego Woiewodztwa Bracł. z Raty
12Marcowey w Roku Tysiącznym Siedmsetnym
13Sześćdziesiątym Osmym y Retentowe w czasie
14teyże Raty płaconych przez Siebie, Stawaiące-
15go się [?] Exbranego [?], dla Assygnacyami [?] do
16potrzeby tegoż Woiewodztwa wydanego, Zarz[ą]-
17dowanie [?] po obraniu przez uchwałę Woiewodzką
18Generalnego Podskarbiego z podpisem Rąk [?] Wiel-
19[...] Swey [?] Sposobem oblaty do Akt Ninieyszych
20Grodz. [?] Winnickich w Kancellaryi [?] Ostatnim [?] Cza-
21sem podał, gdy iednak z oblatowanych w tymże Cza-
22sie Regestrow dla pewnych okoliczności Okwo-
23cie [?] Percepty y Wydatkow informowane też
24Woiewodztwo nie est [?] prawie być niemoże, Tedy
25Urz. Manifestans ubespieczaiąc Całości Swoiey
26a Woiewodztwu się usprawiedliwiaiąc powtornie
27nadzień dzisieyszym Takiż Regestra Percepty
28y Expensy Pobieranego [?] Podymnego Woie-
29wodztwa z Raty Marcowey Roku Wyż Wyra-
30żoney y Retentow y w tymże Czasie Płaconych
31przez Siebie Stawaiącego Wybranego y na po-
32trzeby Woiewodztwa za Assygnacyami Wydanego
33Percepty Zł. Poll. Szy[...] [?] Czterysta Jedyna-
34[ście] [?] [...] Expensy zaś Trzy[...] [?]
35[...] Zł. Poll. wynoszące oprocz Podymnego
36[...] na Chorągiew [?] [...] [...]
k. 334v (skan 0337, strona lewa – góra)
1w tymże czasie przez Urz. Oświadczaiącego się Wybranego Pod-
2rego [?] Lat Kilku [?] percepta [?] uczynić [?] Zł. Poll. Tysiąc Sześć-
3set Osmdziesiąt Osm, za Osobnym Kwitem do Skarbu
4Woiewodztwa Bracł. Wziętą, do Akt Ninieyszych
5podał per Oblatam, oświadczaiąc się, że rachunek [?] Com-
6probacyi [?] lub przed Delegowanemi Woiewodztwa Bracł.
7za przysięgą, tudzież Assygnacye y Kwity in Origi-
8nali prodiikować [?] być Gotowym, w tym powtornie
9z pilności Swoiey Manifestuie się. Jan Jedlecki Jnst.
10Grodu Winn. mpp.
Objaśnienia i tłumaczenia
Rok 1770. Od 24 III 1770 namiestnikiem znów Tomasz CZARKOWSKI [?] (20–23 III pro tunc Wojciech Jagiełłowicz). Dół k. 333v (nagłówek) i dół k. 334 wyblakłe – #PARTIAL; kwoty percepty i ekspensy odczytane tylko częściowo. Manifestant: Jan JEDLECKI, instygator grodzki winnicki (por. akty z 1769 r.), poborca (wybierający) podymnego województwa bracławskiego z raty marcowej 1768 r. i retentów; uprzednio złożył regestry w kancelarii grodzkiej w drodze oblaty, ale ze względu na niejasności (brak informacji dla województwa o kwocie percepty i wydatków) ponownie przedstawia regestry percepty i ekspensy (wydatki na potrzeby województwa wg asygnacji generalnego podskarbiego województwa, obranego uchwałą województwa); osobno 1688 zł pol. wpłacone do skarbu województwa bracławskiego za osobnym kwitem. Oświadcza gotowość złożenia rachunku przed delegowanymi województwa pod przysięgą i przedłożenia oryginałów asygnacji i kwitów. Kontekst: podymne – podatek od dymów; raty pobierane w marcu (marcowa) i jesienią; zamieszanie w finansach województwa po koliszczyźnie 1768. Łacina: „in diligentia” – dla zachowania praw; „per oblatam” – w drodze oblaty (wpisania dokumentu do akt); „in originali producere” – przedłożyć w oryginale.
STRESZCZENIE NIEPEŁNE (tekst odczytany tylko częściowo)
24III 1770 Jan Jedlecki, instygator grodzki winnicki, poborca podymnego województwa bracławskiego, manifestował się „in diligentia”, że choć dla swego uwolnienia (zwolnienia z odpowiedzialności) złożył już wcześniej w drodze oblaty regestry percepty i wydatków podymnego z raty marcowej 1768 r. i retentów, to – ponieważ nie dawały one województwu pełnej informacji – ponownie podaje do akt regestry percepty i ekspensy (wydatki na potrzeby województwa wg asygnacji generalnego podskarbiego) oraz kwit na 1688 zł wpłacone do skarbu województwa. Oświadczył gotowość złożenia rachunku przed delegowanymi województwa pod przysięgą i przedłożenia asygnacji i kwitów w oryginale.